Вікіпедыя bewiki https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter Мультымедыя Адмысловае Размовы Удзельнік Размовы з удзельнікам Вікіпедыя Размовы пра Вікіпедыю Файл Размовы пра файл MediaWiki Размовы пра MediaWiki Шаблон Размовы пра шаблон Даведка Размовы пра даведку Катэгорыя Размовы пра катэгорыю Партал Размовы пра партал TimedText TimedText talk Модуль Размовы пра модуль Event Event talk Маладзечанскі раён 0 2237 5134964 5111213 2026-05-02T14:08:37Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5134964 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка | Беларуская назва = Маладзечанскі раён | Арыгінальная назва = | Герб = | Сцяг = | Краіна = [[Беларусь]] | Статут = раён | Гімн = | Уваходзіць у = [[Мінская вобласць]] | Уключае = | Сталіца = [[Маладзечна]] | Буйныгорад = | Буйныягарады = | Раздзел = | Назва раздзела = | ВУП = | Год ВУП = | Месца па ВУП = | ВУП на душу насельніцтва = | Месца па ВУП на душу насельніцтва = | Мова = | Мовы = <small>'''Родная мова:'''</small> [[Беларуская мова|беларуская]] 73,81 %, [[руская мова|руская]] 23,83 %<br/><small>'''Размаўляюць дома:'''</small> беларуская 41,06 %, руская 54,61 %<ref name="belstat2009" /> | Насельніцтва = 136&nbsp;223 чал.<ref name="belstat2009mol">{{Cite web |title=Дадзеныя на сайце Маладзечанскага райвыканкама |url=http://www.molodechno.minsk-region.by/ru/region/geogr |accessdate=2 кастрычніка 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150406221807/http://www.molodechno.minsk-region.by/ru/region/geogr |archivedate=6 красавіка 2015 |url-status=dead }}</ref> | Год перапісу = 2013 | Месца па насельніцтве = 3 | Шчыльнасць = 97,86 | Месца па шчыльнасці = 1 | Нацыянальны склад = [[беларусы]] — 90,03 %, <br /> [[рускія]] — 6,76 %, <br /> [[украінцы]] — 1,12 %, <br /> іншыя — 2,09 %<ref name="belstat2009" /> | Канфесійны склад = | Плошча = 1&nbsp;392,18<ref>[http://www.gki.gov.by/docs/gzk_2010-15404.doc «Дзяржаўны зямельны кадастр Рэспублікі Беларусь»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160304203801/http://www.gki.gov.by/docs/gzk_2010-15404.doc |date=4 сакавіка 2016 }} (па стане на 1 студзеня 2011 г.)</ref> | Месца па плошчы = 17 | Максімальная вышыня = 321,7 | Сярэдняя вышыня = | Мінімальная вышыня = | Шырата = | Даўгата = | Карта = | Часавыпояс = | Абрэвіятура = | ISO = | FIPS = | Код аўтамабільных нумароў = | Сайт = | Заўвагі = | Назва кіраўніка = Старшыня райвыканкама | Кіраўнік = Павел Валянцінавіч Губко }} '''Маладзе́чанскі раён''' — [[Раён|адміністрацыйная адзінка]] ў складзе [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. Адміністрацыйны цэнтр — горад [[Маладзечна]]. Падзяляецца на 12 сельсаветаў. == Геаграфія == Раён знаходзіцца на паўночным захадзе Мінскай вобласці, мяжуе з [[Валожынскі раён|Валожынскім]], [[Вілейскі раён|Вілейскім]], [[Мінскі раён|Мінскім]] раёнамі Мінскай вобласці, на захадзе — са [[Смаргонскі раён|Смаргонскім раёнам]] [[Гродзенская вобласць|Гродзенскай вобласці]]. Клімат умерана кантынентальны. Паверхня часткова хвалістая. Паўднёвая частка раёна знаходзіцца на [[Мінскае ўзвышша|Мінскім узвышшы]]. Найвышэйшая кропка раёна — гара Капланшчына (321,7 м) на мяжы з Валожынскім раёнам (у цэнтры ландшафтнага заказніка [[Бортнікі (ландшафтны заказнік)|«Бортнікі»]]). Па тэрыторыі раёна працякае некалькі рэк: * [[Бенічанка]] * [[Бярозка (прыток Заходняй Бярэзіны)|Бярозка]] * [[Заходняя Бярэзіна]] * [[Круглая (рака)|Круглая]] * [[Нявежа|Рака Нявежа]] * [[Тур’я (прыток Ушы)|Тур’я]] * [[Уша (прыток Віліі)|Уша]] == Гісторыя == Раён утвораны 15 студзеня 1940 года ў складзе [[Вілейская вобласць|Вілейскай вобласці]]<ref>[[s:ru:Указ Президиума ВС БССР об образовании районов в Барановичской, ... областях Белорусской ССР|Указ Прэзідыума ВС БССР «Аб утварэнні раёнаў у Баранавіцкай, Беластоцкай, Брэсцкай, Вілейскай і Пінскай абласцях Беларускай ССР»]]</ref>, цэнтр — горад [[Маладзечна]]. 12 кастрычніка 1940 года раён падзелены на 15 сельсаветаў: [[Беніцкі сельсавет|Беніцкі]], [[Велікасельскі сельсавет (Маладзечанскі раён)|Велікасельскі]], [[Гарадзілаўскі сельсавет|Гарадзілаўскі]], [[Заскевіцкі сельсавет|Заскевіцкі]], [[Лебедзеўскі сельсавет (Маладзечанскі раён)|Лебедзеўскі]], [[Літвенскі сельсавет (Маладзечанскі раён)|Літвенскі]], [[Маркаўскі сельсавет|Маркаўскі]], [[Мароськаўскі сельсавет|Мароськаўскі]], [[Мясоцкі сельсавет|Мясоцкі]], [[Насілаўскі сельсавет|Насілаўскі]], [[Палачанскі сельсавет|Палачанскі]], [[Раеўшчынскі сельсавет|Раеўшчынскі]], [[Соўлаўскі сельсавет|Соўлаўскі]], [[Хажэўскі сельсавет|Хажэўскі]], [[Хоўхлаўскі сельсавет (Маладзечанскі раён)|Хоўхлаўскі]]. 20 верасня 1944 года Вілейская вобласць была перайменавана ў [[Маладзечанская вобласць|Маладзечанскую]], а Маладзечна аднесена да катэгорыі гарадоў абласнога падпарадкавання. 16 ліпеня 1954 года скасаваны Літвенскі, Мароськаўскі і Раеўшчынскі сельсаветы, Соўлаўскі сельсавет перайменаваны ў [[Пякарскі сельсавет|Пякарскі]]. 3 жніўня 1954 года ў склад раёна з [[Ільянскі раён|Ільянскага раёна]] перададзены вёскі [[Кутляны]] і [[Самалі (Маладзечанскі раён)|Самалі]]<ref>Постановление Президиума Верховного Совета БССР от 3 августа 1954 г. О внесении изменения и дополнений в указ Президиума Верховного Совета Белорусской ССР от 16 июля 1954 г. «Об объединении сельских советов Молодечненской области» // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.</ref>. 12 чэрвеня 1958 года Велікасельскі сельсавет перайменаваны ў [[Раеўшчынскі сельсавет|Раеўшчынскі]], Насілаўскі — [[Цюрлеўскі сельсавет|Цюрлеўскі]]. 27 сакавіка 1959 года скасаваны Раеўшчынскі сельсавет, 11 верасня 1959 года — Беніцкі, Заскевіцкі, Пякарскі і Хажэўскі сельсаветы. 20 студзеня 1960 года Маладзечанская вобласць была скасавана, Маладзечанскі раён увайшоў у склад [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]], таксама да раёна далучыны гарадскі пасёлак [[Радашковічы]] і [[Валодзькаўскі сельсавет (Маладзечанскі раён)|Валодзькаўскі]], [[Гарадоцкі сельсавет (Маладзечанскі раён)|Гарадоцкі]], [[Дубраўскі сельсавет (Маладзечанскі раён)|Дубраўскі]], [[Красненскі сельсавет (Маладзечанскі раён)|Красненскі]], [[Сычавіцкі сельсавет|Сычавіцкі]], [[Ушаўскі сельсавет|Ушаўскі]] сельсаветы скасаванага [[Радашковіцкі раён|Радашковіцкага раёна]]. 25 снежня 1962 года да Маладзечанскага раёна далучаны горад [[Валожын]] і 14 сельсаветаў ([[Белакорацкі сельсавет|Белакорацкі]], [[Валожынскі сельсавет (Маладзечанскі раён)|Валожынскі]], [[Вішнеўскі сельсавет (Маладзечанскі раён)|Вішнеўскі]], [[Гародзькаўскі сельсавет|Гародзькаўскі]], [[Даўбенскі сельсавет|Даўбенскі]], [[Дорскі сельсавет|Дорскі]], [[Забрэжскі сельсавет|Забрэжскі]], [[Пяршайскі сельсавет|Пяршайскі]], [[Пятроўшчынскі сельсавет (Маладзечанскі раён)|Пятроўшчынскі]], [[Ракаўскі сельсавет|Ракаўскі]], [[Сакаўшчынскі сельсавет|Сакаўшчынскі]], [[Сугваздаўскі сельсавет|Сугваздаўскі]], [[Узбалацкі сельсавет|Узбалацкі]], [[Яршэвіцкі сельсавет|Яршэвіцкі]]) скасаванага [[Валожынскі раён|Валожынскага раёна]]. 8 чэрвеня 1963 года Пятроўшчынскі сельсавет перайменаваны ў [[Залескі сельсавет (Маладзечанскі раён)|Залескі]], 16 кастрычніка 1964 года — Ушаўскі ў [[Аляхновіцкі сельсавет|Аляхновіцкі]], 27 кастрычніка 1964 года скасаваны Дубраўскі сельсавет. 6 студзеня 1965 года адноўленаму Валожынскаму раёну перададзены горад Валожын і 14 сельсаветаў (Белакорацкі, Валожынскі, Вішнеўскі, Гародзькаўскі, Даўбенскі, Дорскі, Забрэжскі, Залескі, Пяршайскі, Ракаўскі, Сакаўшчынскі, Сугваздаўскі, Узбалацкі, Яршэвіцкі). 10 чэрвеня 1965 года ўтвораны Хажэўскі сельсавет. 1 кастрычніка 1973 года Сычавіцкі сельсавет перайменаваны ў [[Граніцкі сельсавет|Граніцкі]], 31 сакавіка 1976 года Валодзькаўскі — у [[Радашковіцкі сельсавет|Радашковіцкі]]. 5 сакавіка 1981 года Хажэўскі сельсавет перайменаваны ў Хажоўскі, Цюрлеўскі — у Цюрлёўскі. 26 жніўня 1991 года з часткі Красненскага сельсавета ўтвораны [[Чысцінскі сельсавет]]. 31 мая 2005 года Маладзечанскі раён і горад [[Маладзечна]] аб’яднаны ў адну адміністрацыйна-тэрытарыяльную адзінку — Маладзечанскі раён з адміністрацыйным цэнтрам у горадзе Маладзечне<ref>Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь № 248 ад 31 мая 2005 года «Аб аб’яднанні Маладзечанскага раёна і горада Маладзечна ў адну адміністрацыйна-тэрытарыяльную адзінку».</ref>. 29 снежня 2009 года Радашковіцкі пассавет як тэрытарыяльная адзінка скасаваны<ref>{{Cite web |title=Решение Минского областного Совета депутатов от 29 декабря 2009 г. № 246 Об изменении административно-территориального устройства Минской области |url=http://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2010-34/2010-34(002-023).pdf&oldDocPage=20 |accessdate=8 красавіка 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210624120601/https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2010-34/2010-34(002-023).pdf&oldDocPage=20 |archivedate=24 чэрвеня 2021 |url-status=dead }}</ref>. 28 мая 2013 года скасаваны Граніцкі і Хоўхлаўскі сельсаветы<ref>[http://pravo.by/main.aspx?guid=12551&p0=D913n0058646&p1=1 Решение Минского областного Совета депутатов от 28 мая 2013 г. № 234 Об изменении административно-территориального устройства районов Минской области] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160331143206/http://www.pravo.by/main.aspx?guid=12551&p0=D913n0058646&p1=1 |date=31 сакавіка 2016 }}</ref>. 17 снежня 2020 года начальнік Маладзечанскага РАУС палкоўнік міліцыі Вадзім Сяргеевіч Прыгара дададзены ў санкцыйны спіс [[Еўрапейскі Саюз|Еўрасаюза]], [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] і [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] за ўдзел у арганізацыі масавых [[Палітычныя рэпрэсіі|палітычных рэпрэсій]] і «падрыву дэмакратыі» ў [[Беларусь|Беларусі]]<ref>https://euroradio.fm/pad-sankcyi-es-trapili-dana-holdyngz-kiraunictva-spravami-prezidenta-agat</ref><ref>https://charter97.org/ru/news/2020/12/18/404495/</ref><ref>https://belsat.eu/ru/news/evrosoyuz-utverdil-novyj-paket-sanktsij-protiv-vlastej-belarusi</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.the-village.me/village/city/news-city/287283-us-uk-sanct |title=Архіўная копія |access-date=13 чэрвеня 2023 |archive-date=12 лютага 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212143708/https://www.the-village.me/village/city/news-city/287283-us-uk-sanct |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.currenttime.tv/a/eu-belarus-sanctions/31005607.html</ref>. 4 студзеня 2024 года старшынёй Маладзечанскага райвыканкама стаў Павел Валянцінавіч Губко. Упершыню за многія гады [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Лукашэнка]] прызначыў на гэту пасаду ўраджэнца Маладзечанскага раёна.<ref>{{Cite web|url=https://president.gov.by/be/events/rassmotrenie-kadrovyh-voprosov-1704370190|title=Разгляд кадравых пытанняў {{!}} Афіцыйны інтэрнэт-партал Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|website=president.gov.by|access-date=2024-01-05}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://kraj.by/news/sobitiya/aleksandr-turchin-novomu-predsedatelju-molodechnenskogo-rajona-glavnaja-zadacha-%E2%80%94-povyshenie-blagosostojanija-ljudej/|title=Александр Турчин новому председателю Молодечненского райисполкома: «Главная задача — повышение благосостояния людей»|website=KRAJ.BY - События|access-date=2024-01-05|archive-date=5 студзеня 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240105114348/https://kraj.by/news/sobitiya/aleksandr-turchin-novomu-predsedatelju-molodechnenskogo-rajona-glavnaja-zadacha-%E2%80%94-povyshenie-blagosostojanija-ljudej/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://mlyn.by/05012024/turchin-novomu-predsedatelyu-molodechnenskogo-rajona-glavnaya-zadacha-povyshenie-blagosostoyaniya-lyudej/|title=Турчин новому руководителю Молодечненского района: «Главная задача — повышение благосостояния людей»|last=Limerencefox.com|website=Минская правда|date=2024-01-05|access-date=2024-01-05|last2=Лапицкая|first2=Екатерина}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru-ru|url=https://mgazeta.by/glavnaya-novost/item/19739-aleksandr-turchin-predstavil-predsedatelya-molodechnenskogo-rajispolkoma.html|title=Молодечненская газета - Александр Турчин представил председателя Молодечненского райисполкома|website=mgazeta.by|access-date=2024-01-05|archive-date=5 студзеня 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240105154310/https://mgazeta.by/glavnaya-novost/item/19739-aleksandr-turchin-predstavil-predsedatelya-molodechnenskogo-rajispolkoma.html|url-status=dead}}</ref> == Дэмаграфія == Паводле перапісу 2009 года насельніцтва раёна складала 138&nbsp;375 чал.<ref name="belstat2009">[https://archive.today/20120523225241/belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/itogi1.php Вынікі перапісу 2009 года]</ref> Усяго налічваецца 276 населеных пунктаў. Раён падзелены на горад [[Маладзечна]], гарадскі пасёлак [[Радашковічы]] і 14 сельсаветаў. Нацыянальны склад: [[беларусы]] — 92,3 %, [[рускія]] — 5,2 %, [[палякі]] — 0,6 %. == Транспарт == Праз раён праходзяць аўтамабільныя дарогі рэспубліканскага значэння [[Мінск]] — [[Вільнюс]], Маладзечна — [[Вілейка]] — [[Мядзел]], Маладзечна — [[Валожын]]. == Культура == [[File:Palace of Culture in Maladzechna.JPG|thumb|Палац культуры]] У раёне знаходзяцца [[Мінскі абласны краязнаўчы музей]], [[Мінскі абласны драматычны тэатр]], [[Мінскі абласны тэатр лялек «Батлейка»]]. У горадзе штогод праводзіцца больш 30 культурных мерапрыемстваў, у т.л. рэспубліканскі тэатральны фестываль «[[Маладзечанская сакавіца]]» і [[Маладзечанскі фестываль беларускай песні і паэзіі]] (з 1993). У 1999, 2006 і 2013 гадах раён стаў месцам правядзення фестывалю «[[Адна зямля]]».<ref name="РГ_1999">«Адна зямля» сцірае межы//«[[Рэгіянальная газета (1995)|Рэгіянальная газета]]», 16 ліпеня 1999 г., № 29 (221)</ref><ref name="РГ_2006">«Адна зямля» ў Маладзечне //«[[Рэгіянальная газета (1995)|Рэгіянальная газета]]», 21 ліпеня 2006 г., № 29 (583)</ref><ref name="РГ_2013_02">[http://www.rh.by/by/228/10/6784/ Даша Атрошанка атрымала Гран-пры «Адной зямлі»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20131113181418/http://www.rh.by/by/228/10/6784/ |date=13 лістапада 2013 }}//«[[Рэгіянальная газета]]»</ref> Традыцыю [[дударства на Міншчыне]] падтрымліваюць ансамблі «Самагуды» і «Маладзечанскія дударыкі». == СМІ == === Прэса === * «Маладзечанская газета» — дзяржаўная ўстанова раённых улад<ref>{{Cite web |url=https://mgazeta.by/o-gazete.html |title=Архіўная копія |access-date=26 сакавіка 2023 |archive-date=26 сакавіка 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326173706/https://mgazeta.by/o-gazete.html |url-status=dead }}</ref>. * «[[Рэгіянальная газета]]» — недзяржаўнае выданне, уваходзіць у склад [[Аб’яднаныя Масмедыі|«Асацыяцыі Аб’яднаных Масмедыяў»]]. * «kraj.by» — недзяржаўнае сеткавае выданне<ref>{{Cite web |url=https://kraj.by/about |title=Архіўная копія |access-date=26 сакавіка 2023 |archive-date=26 сакавіка 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326173715/https://kraj.by/about |url-status=dead }}</ref>. === Радыё і тэлебачанне === * Маладзечанскае кабельнае тэлебачанне «МКТВ» * Радыё «Маладзечна» == Старшыні райвыканкама == * 1999—2001 — [[Леанід Канстанцінавіч Заяц]]. == Вядомыя асобы == * [[Мікола Абрамчык]] (1903, в. [[Сычавічы]] — 1970) — Прэзідэнт [[Рада БНР|Рады БНР]]. * [[Юліян Бакшанскі]] — удзельнік вызваленчага руху і [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|паўстання 1863—1864 гадоў]] у Беларусі і Літве. * [[Аляксандр Раманавіч Бобрык|Аляксандр Бобрык]] — палявод, [[Герой Сацыялістычнай Працы]]. * [[Мікалай Сцяпанавіч Верамей|Мікалай Верамей]] — беларускі грамадска-палітычы дзеяч, публіцыст . * [[Віталь Рыгоравіч Гарановіч|Віталь Гарановіч]] (1952, [[Ермакі (Маладзечанскі раён)|в. Ермакі]] — 2012) — беларускі [[паэт]], педагог. * [[Аляксандр Мікалаевіч Грышкевіч|Аляксандр Грышкевіч]] (нар. 1961, Маладзечна) — беларускі мастак-пейзажыст. * [[Тамаш Зан (паэт)|Тамаш Зан]] (1796, в. [[Мясата]] — 1855) — удзельнік вызвольнага руху, даследчык прыроды, літаратар, музеязнавец. * [[Янка Купала]] (1882, [[Вязынка (Маладзечанскі раён)|фальв. Вязынка]] — 1942) — класік беларускай літаратуры. * [[Генадзь Аляксандравіч Каханоўскі|Генадзь Каханоўскі]] (1936, [[Дамашы (Маладзечанскі раён)|в. Дамашы]] — 1994) — беларускі [[гісторык]], [[археолаг]], [[краязнавец]], [[фалькларыст]], [[літаратуразнавец]]. * Васіль Лазоўскі (1953, в. Татаршчына — 2015) — беларускі мастак<ref>Дзень Блюма пад бел-чырвона-белым сьцягам: памяці мастака Васіля Лазоўскага https://www.svaboda.org/a/30673293.html</ref>. * [[Ванда Лявіцкая]] (1895, [[Радашковічы]] — 1968) — беларуская [[пісьменніца]]. * [[Сымон Аляксандравіч Рак-Міхайлоўскі|Сымон Рак-Міхайлоўскі]] (1885, [[Максімаўка (Маладзечанскі раён)|в. Максімаўка]] — 1938) — грамадска-палітычны дзеяч, публіцыст, педагог. * [[Таццяна Сапач]] (Дубавец; 1962, в. [[Маркава (Маладзечанскі раён)|Маркава]] — 2010) — беларуская журналістка, паэтэса. * [[Рыгор Сямёнавіч Сарока|Рыгор Сарока]] — дырэктар [[Маладзечанскі дзяржаўны музычны каледж імя М. К. Агінскага|Маладзечанскага музычнага каледжа імя Міхала Клеафаса Агінскага]], дырыжор сімфанічнага аркестра каледжа. * [[Рыгор Міхайлавіч Семашкевіч|Рыгор Семашкевіч]] — беларускі пісьменнік і літаратуразнавец. * [[Юльян Іосіфавіч Сергіевіч|Юльян Сергіевіч]] — беларускі паэт і настаўнік, самадзейны мастак. * [[Юзаф Трыпуцька]] — шведскі мовазнавец-славіст. * [[Кандрат Зігмундавіч Церах|Кандрат Церах]] — апошні міністр гандлю СССР (1986—1991). У 1963—1965 гадах — дырэктар Маладзечанскага гархарчпрамгандлю. == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987. * Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с. == Спасылкі == * [http://www.molodechno.minsk-region.by/ru Маладзечанскі раённы выканаўчы камітэт] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130607200449/http://www.molodechno.minsk-region.by/ru |date=7 чэрвеня 2013 }}{{ref-ru}} * [http://www.rh.by Сайт «Рэгіянальнай газеты»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130518232246/http://www.rh.by/ |date=18 мая 2013 }} * [http://mgazeta.by Сайт «Маладзечанаскай газеты»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130419072311/http://mgazeta.by/ |date=19 красавіка 2013 }} {{Маладзечанскі раён}} {{Адміністрацыйны падзел Мінскай вобласці}} {{Навігацыйная табліца з падгрупамі |navbar = plain |state = {{{state|collapsed}}} |загаловак = Маладзечанскі раён у гістарычных адміністрацыйных адзінках |спіс1 = {{Вілейская вобласць|child|загаловак=Маладзечанскі раён у [[Вілейская вобласць|Вілейскай вобласці]] (1940—1944)}} |спіс2 = {{Маладзечанская вобласць|child|загаловак=Маладзечанскі раён у [[Маладзечанская вобласць|Маладзечанскай вобласці]] (1944—1960)}} |спіс3 = {{Мінская вобласць БССР|child|загаловак=Маладзечанскі раён у [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]] (з 1960)}} }} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Маладзечанскі раён| ]] [[Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1940 годзе]] kltkq0rmwj3z0g1ytguh11rhz4fw4cm Матэматыка 0 2271 5135220 5081790 2026-05-03T08:40:29Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135220 wikitext text/x-wiki '''Матэма́тыка''' ({{lang-grc|μᾰθημᾰτικά}}<ref>[http://lingvowiki.info/w/Книги/Древнегреческо-русский_словарь_Дворецкого/79#.CE.9C Древнегреческо-русский словарь Дворецкого «μᾰθημᾰτικά»]</ref> < {{lang-grc|μάθημα}} — вывучэнне, навука) — [[Дакладныя навукі|дакладная]] {{Нп3|Фармальныя навукі|фармальная|ru|Формальные науки}} [[навука]]<ref>{{cite web|lang=en|url=https://www.britannica.com/science/mathematics|title=mathematics {{!}} Definition, History, & Importance {{!}} Britannica|website=www.britannica.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20180103013933/https://www.britannica.com/topic/mathematics|archive-date=2018-01-03|access-date=2022-01-13|url-status=live}}</ref>, якая першапачаткова вывучала колькасныя адносіны і прасторавыя формы рэчаіснага свету<ref>Беларуская энцыклапедыя ў 18 т. Т. 10. С. 211.</ref>. Традыцыйна матэматыка лічыцца асаблівай у сваім родзе навукай. Пачаткі матэматыкі з’явіліся ў глыбокай старажытнасці. == Асноўныя звесткі == Ідэалізаваныя ўласцівасці доследных аб’ектаў альбо фармулююцца ў выглядзе [[аксіёма|аксіём]], альбо пералічваюцца ў азначэнні адпаведных матэматычных аб’ектаў. Затым па строгіх правілах лагічнага вываду з гэтых уласцівасцей выводзяцца іншыя праўдзівыя ўласцівасці ([[тэарэма|тэарэмы]]). Гэтая [[тэорыя]] ў сукупнасці ўтварае [[Матэматычная мадэль|матэматычную мадэль]] доследнага аб’екта. Такім чынам, першапачаткова, зыходзячы з прасторавых і колькасных суадносін, матэматыка атрымлівае больш абстрактныя суадносіны, вывучэнне якіх таксама з’яўляецца прадметам сучаснай матэматыкі<ref>{{кніга|аўтар=Панов В. Ф. |загаловак=Математика древняя и юная |выданне=Изд. 2-е, исправленное |месца=М. |выдавецтва=МГТУ им. Баумана |год=2006 |старонак=648 |старонкі=581—582 |isbn=5-7038-2890-2 }}</ref>. Традыцыйна матэматыка дзеліцца на тэарэтычную, якая выконвае паглыблены аналіз унутрыматэматычных структур, і прыкладную, якая прадстаўляе свае мадэлі іншым навукам і інжынерным дысцыплінам, прычым некаторыя з іх займаюць пагранічнае з матэматыкай становішча. У прыватнасці, [[фармальная логіка]] можа разглядацца і як частка [[філасофія|філасофскіх навук]], і як частка матэматычных навук; [[механіка]] — і [[фізіка]], і матэматыка; [[інфарматыка]], камп’ютарныя тэхналогіі і алгарытміка адносяцца як да [[Інжынерная справа|інжынерыі]], так і да матэматычных навук і г. д. У літаратуры было прапанавана шмат розных азначэнняў матэматыкі. == Назва == Слова «матэматыка» пайшло ад {{lang-grc|μάθημα}}, што азначае ''вывучэнне'', ''веды'', ''навука'', і {{lang-grc|μαθηματικός}}, якое першапачаткова азначала ''ўспрыімлівы, паспяваючы''<ref>[http://slovarus.info/grk.php Большой древнегреческий словарь (αω)<!-- Заголовок добавлен ботом -->] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130131222613/http://www.slovarus.info/grk.php |date=31 студзеня 2013 }}</ref>, пазней ''звязаны з вывучэннем'', пасля ''звязаны з матэматыкай''. Між іншым, {{polytonic|μαθηματικὴ τέχνη}}, на [[Лацінская мова|латыні]] ''ars mathematica'', азначае ''мастацтва матэматыкі''. Тэрмін {{lang-grc|μᾰθημᾰτικά}} у сучасным значэнні «матэматыка» сустракаецца ўжо ў працах [[Арыстоцель|Арыстоцеля]] (IV ст. да н. э.). У [[беларуская мова|беларускую мову]] слова прыйшло праз лацінскую ({{lang-lat|mathematica}}) і старапольскую ({{lang-pl|matematyka}})<ref>Этымалагічны слоўнік беларускай мовы. Т. 6. С. 263.</ref>. У помніках на [[старабеларуская мова|старабеларускай мове]] слова «математикъ», ці «математыкъ» сустракаецца ўжо ў канцы XVI — першай палавіне XVII ст.<ref>Гістарычны слоўнік беларускай мовы. Т. 17. С. 277—278</ref> Падобным шляхам слова «матэматыка» трапіла і ў [[руская мова|рускую мову]]<ref>{{Cite web |url=http://fasmer-dictionary.info/%D0%AD%D1%82%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%80%D1%8C_%D0%A4%D0%B0%D1%81%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B0/7888/%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 |title=Этимологический словарь Фасмера «Математика» |access-date=27 студзеня 2015 |archive-date=6 ліпеня 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240706072834/http://fasmer-dictionary.info/%D0%AD%D1%82%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%80%D1%8C_%D0%A4%D0%B0%D1%81%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B0/7888/%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 |url-status=dead }}</ref>. У тэкстах на рускай мове слова «математика», ці «маѳематика» сустракаецца прынамсі з XVII стагоддзя, напрыклад, у [[Мікалай Гаўрылавіч Спафарый|Мікалая Спафарыя]] ў «Книге избранной вкратце о девяти мусах и о седмих свободных художествах» (1672 год)<ref>{{кніга|адказны=Гл. ред. Ф. П. Филин|загаловак=Словарь русского языка XI—XVII вв. Выпуск 9|месца=М.|Наука|год=1982|старонкі=41}}</ref>. == Азначэнні == <!-- На гэты загаловак ёсць спасылка з тэксту артыкула --> Адно з першых азначэнняў прадмета матэматыкі даў [[Рэнэ Дэкарт|Дэкарт]]<ref>''Декарт Р.'' Правила для руководства ума. М.-Л.: Соцэкгиз, 1936.</ref>: {{пачатак цытаты}} К вобласці матэматыкі адносяцца толькі тыя навукі, у якіх разглядаецца альбо парадак, альбо мера, і зусім не істотна, ці будуць гэта лікі, фігуры, зоркі, гукі ці нешта іншае, у чым адшукваецца гэтая мера. Такім чынам, павінна існаваць нейкая агульная навука, якая тлумачыць усё што адносіцца да парадку і меры, не ўваходзячы ў даследаванне ніякіх асобных прадметаў, і гэтая навука павінна называцца не замежным, але старым, ужывальным імем Усеагульнай матэматыкі. {{канец цытаты}} У савецкі час класічным лічылася азначэнне з [[Вялікая савецкая энцыклапедыя|ВСЭ]]<ref>См.: [http://slovari.yandex.ru/dict/bse/article/00046/12000.htm Математика] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160605132638/https://slovari.yandex.ru/dict/bse/article/00046/12000.htm |date=5 чэрвеня 2016 }} // БСЭ.</ref>, дадзенае [[Андрэй Мікалаевіч Калмагораў|А. М. Калмагоравым]]: {{пачатак цытаты}} Матэматыка… навука аб колькасных адносінах і прасторавых формах сапраўднага свету. {{канец цытаты}} Гэта азначэнне [[Фрыдрых Энгельс|Энгельса]]<ref>''Маркс К., Энгельс Ф.'' Сочинения. 2-е изд. Т. 20. С. 37.</ref>; праўда, далей Калмагораў тлумачыць, што ўсе выкарыстаныя тэрміны трэба разумець у самым шырокім і абстрактным сэнсе. Фармулёўка [[Нікаля Бурбакі|Бурбакі]]<ref>''Бурбаки Н.'' Архитектура математики. Очерки по истории математики / Перевод И. Г. Башмаковой под ред. К. А. Рыбникова. М.: ИЛ, 1963. С. 32, 258.</ref>: {{пачатак цытаты}} Сутнасць матэматыкі… ўяўляецца цяпер як вучэнне аб адносінах паміж аб'ектамі, аб якіх нічога не вядома, акрамя якія апісваюць іх некаторых уласцівасцей, — іменна тых, якія ў якасці аксіём пакладзены ў падмурак тэорыі… Матэматыка ёсць набор абстрактных форм — матэматычных структур. {{канец цытаты}} [[Герман Вейль]] песімістычна ацаніў магчымасць даць агульнапрынятае азначэнне прадмета матэматыкі: {{пачатак цытаты}} Пытанне аб асновах матэматыкі і аб тым, што ўяўляе сабой у канчатковым выніку матэматыка, застаецца адкрытым. Мы не ведаем нейкага напрамку, які дазволіць, у рэшце рэшт, знайсці канчатковы адказ на гэтае пытанне, і ці можна наогул чакаць, што падобны «канчатковы» адказ будзе калі-небудзь атрыманы і прызнаны ўсімі матэматыкамі. «Матэматызаванне» можа застацца адным з праяўленняў творчай дзейнасці чалавека, падобна музіцыраванню або літаратурнай творчасці, яркім і самабытным, але прагназаванне яго гістарычнага лёсу не паддаецца рацыяналізацыі і не можа быць аб'ектыўным<ref>''Герман Вейль'' // {{кніга|аўтар=Клайн М.|загаловак=Математика. Утрата определённости|выдавецтва=Мир|месца=М.|год=1984|спасылка=http://djvu.504.com1.ru:8019/WWW/673fd31efac2253c4781be62fb9ba2fc.djvu|старонкі=16|archive-url=https://web.archive.org/web/20070212044129/http://djvu.504.com1.ru:8019/WWW/673fd31efac2253c4781be62fb9ba2fc.djvu|archive-date=12 лютага 2007}}</ref>. {{канец цытаты}} == Гісторыя == {{Асноўны артыкул|Гісторыя матэматыкі}} Паводле акадэміка [[Андрэй Мікалаевіч Калмагораў|А. М. Калмагорова]] гісторыя матэматыкі дзеліцца на наступныя перыяды: # Перыяд зараджэння матэматыкі, на працягу якога назбіраўся дастаткова вялікі фактычны матэрыял; # Перыяд элементарнай матэматыкі, які пачынаецца ў VI—V стст. да н. э. і завяршаецца ў канцы XVI ст. («Запас паняццяў, з якімі мела справу матэматыка да пачатку XVII ст., складае і да цяперашняга часу аснову „элементарнай матэматыкі“, якая выкладаецца ў пачатковай і сярэдняй школе»); # Перыяд матэматыкі пераменных велічынь, які ахоплівае XVII—XVIII стст., «які можна ўмоўна назваць таксама перыядам „вышэйшай матэматыкі“»; # Перыяд сучаснай матэматыкі — матэматыкі XIX—XX стст., у ходзе якога матэматыкам прыйшлося «аднесціся да працэса пашырэння прадмета матэматычных даследаванняў свядома, паставіўшы перад сабою задачу сістэматычнага вывучэння з дастаткова агульнага пункта погляду магчымых тыпаў колькасных адносін і прасторавых форм». [[Файл:maya.svg|thumb|Лічбы мая]] Развіццё матэматыкі пачалося разам з тым, як чалавек стаў выкарыстоўваць [[Абстракцыя|абстракцыі]] колькі-небудзь высокага ўзроўню. Простая абстракцыя — [[лік]]і; асэнсаванне таго, што два яблыкі і два апельсіны, нягледзячы на ўсе іх адрозненні, маюць нешта агульнае, а іменна займаюць абедзве рукі аднаго чалавека, — якаснае дасягненне мыслення чалавека. Акрамя таго, што старажытныя людзі даведаліся, як лічыць канкрэтныя аб’екты, яны таксама зразумелі, як вылічаць і абстрактныя колькасці, такія, як [[час]]: [[Дзень|дні]], [[поры года]], [[год|гады]]. З элементарнага лічэння натуральным чынам пачала развівацца [[арыфметыка]]: [[складанне]], [[адніманне]], [[множанне]] і [[дзяленне]] лікаў. Развіццё матэматыкі абапіраецца на [[пісьменнасць]] і ўменне запісваць лікі. Напэўна, старажытныя людзі спачатку запісвалі колькасць шляхам малявання рысачак на зямлі ці выдрапвалі іх на драўніне. Старажытныя [[інкі]], не маючы іншай сістэмы пісьменнасці, прадстаўлялі і захоўвалі лікавыя дадзеныя, выкарыстоўваючы складаную сістэму вяровачных вузлоў, так званыя [[кіпу]]. Існавала мноства розных [[Сістэма злічэння|сістэм злічэння]]. Першыя вядомыя запісы лікаў былі знойдзены ў [[Папірус Ахмеса|папірусе Ахмеса]], створаным [[Старажытны Егіпет|егіпцянамі]] [[Сярэдняе царства (Егіпет)|Сярэдняга царства]]. [[Індская цывілізацыя]] распрацавала сучасную [[Дзесятковая сістэма злічэння|дзесятковую сістэму злічэння]], якая ўключае паняцце [[0 (лік)|нуля]]. Гістарычна асноўныя матэматычныя дысцыпліны з’явіліся з-за неабходнасці весці разлікі ў камерцыйнай сферы, пры вымярэнні зямель і для прадказання [[Астраномія|астранамічных]] з’яў і, пазней, для рашэння новых фізічных задач. Кожная з гэтых абласцей адыграла вялікую ролю ў шырокім развіцці матэматыкі, якое заключаецца ў вывучэнні [[Матэматычная структура|структур]], [[Прастора|прастор]] і змен. == Раздзелы матэматыкі == {{Асноўны артыкул|Раздзелы матэматыкі}} 1. Матэматыка як ''навучальная дысцыпліна'' дзеліцца на [[элементарная матэматыка|элементарную матэматыку]], вывучаную ў сярэдняй школе і ўтвораную дысцыплінамі: * [[арыфметыка]], * [[элементарная алгебра]] * [[элементарная геаметрыя]]: [[планіметрыя]] і [[стэрэаметрыя]] * тэорыя элементарных функцый і элементы аналізу і [[вышэйшая матэматыка|вышэйшую матэматыку]], вывучаную на нематэматычных спецыяльнасцях ВНУ. Дысцыпліны, што ўваходзяць у склад вышэйшай матэматыкі, вар’іруюцца ў залежнасці ад спецыяльнасці. == Філасофія матэматыкі == {{main|Філасофія матэматыкі}} === Мэты і метады === Матэматыка вывучае ўяўныя, ідэальныя аб’екты і суадносіны паміж імі, выкарыстоўваючы фармальную мову. У агульным выпадку матэматычныя паняцці і тэарэмы не абавязкова маюць адпаведнасць чаму-небудзь у фізічным свеце. Галоўнае заданне ўжытковага раздзела матэматыкі — стварыць [[Матэматычная мадэль|матэматычную мадэль]], досыць адэкватную доследнаму рэальнаму аб’екту. Заданне матэматыка-тэарэтыка — забяспечыць дастатковы набор зручных сродкаў для дасягнення гэтай мэты. Утрыманне матэматыкі можна вызначыць як сістэму матэматычных мадэляў і прылад для іх стварэння. [[Мадэль]] аб’екта ўлічвае не ўсе яго рысы, а толькі самыя патрэбныя для мэт вывучэння (ідэалізаваныя). Прыкладам, вывучаючы фізічныя ўласцівасці апельсіна, мы можам абстрагавацца ад яго колеру і густу і ўявіць яго (хай не ідэальна дакладнае) шарам. Калі ж нам трэба зразумець, колькі апельсінаў атрымаецца, калі мы складзём разам два і тры, — то можна абстрагавацца і ад формы, пакінуўшы ля мадэлі толькі адну характарыстыку — колькасць. [[Абстракцыя]] і ўсталяванне сувязяў паміж аб’ектамі ў самым агульным выглядзе — адзін з галоўных кірункаў матэматычнай творчасці. Іншы кірунак, разам з абстрагаваннем — [[абагульненне]]. Прыкладам, абагульняючы паняцце «[[прастора]]» да прасторы n-вымярэнняў. «''Прастора <math>\R^n</math>, пры <math>n>3</math> з’яўляецца матэматычнай выдумкай. Зрэшты, вельмі геніяльнай выдумкай, якая дапамагае матэматычна разбірацца ў складаных з’явах''»<ref>Я. С. Бугров, С. М. Никольский. Элементы линейной алгебры и аналитической геометрии. М.: Наука, 1988. С. 44.</ref>. Вывучэнне ўнутрыматэматычных аб’ектаў, зазвычай, адбываецца пры дапамозе [[аксіяматычны метад|аксіяматычнага метаду]]: спачатку для доследных аб’ектаў фармулююцца спіс асноўных паняццяў і [[аксіёма|аксіём]], а потым з аксіём з дапамогай [[Дэдукцыйная тэорыя|правіл высновы]] атрымліваюць змястоўныя [[тэарэма|тэарэмы]], у сукупнасці ўтваральныя матэматычную мадэль. === Падставы === Пытанне існасці і падстаў матэматыкі абмяркоўвалася з часоў [[платанізм|Платона]]. Пачынаючы з [[XX стагоддзе|XX стагоддзя]] назіраецца параўнальная згода ў пытанні, што належыць лічыць строгім [[матэматычны довад|матэматычным довадам]], аднак адсутнічае згода ў разуменні таго, што ў матэматыцы лічыць спрадвечна праўдзівым. Адсюль выцякаюць нязгоды як у пытаннях [[аксіёма]]тыкі і ўзаемасувязі галін матэматыкі, гэтак і ў выбары [[фармальная логіка|лагічных сістэм]], якімі варта пры довадах карыстацца. Апроч скептычнага, вядомыя ніжэйпералічаныя падыходы да дадзенага пытання. ==== Тэарэтыка-множны падыход ==== {{main|Тэорыя мностваў}} Прапануецца разглядаць усе матэматычныя аб’екты ў рамках тэорыі мностваў, найчасцей з [[Аксіяматыка тэорыі мностваў|аксіяматыкай Цэрмела — Фрэнкеля]] (хоць існуе мноства іншых, раўназначных ёй). Дадзены падыход лічыцца з сярэдзіны XX стагоддзя пераважным, аднак у рэчаіснасці большасць матэматычных прац не ставяць заданняў перавесці свае сцверджанні строга на мову тэорыі мностваў, а аперуюць паняццямі і фактамі, усталяванымі ў некаторых абласцях матэматыкі. Такім чынам, калі ў тэорыі мностваў будзе выяўлена супярэчнасць, гэта не пацягне за сабой абясцэньванне большасці вынікаў. ==== Лагіцызм ==== {{main|Лагіцызм}} Дадзены падыход мяркуе строгую [[тэорыя тыпаў|тыпізацыю]] матэматычных аб’ектаў. Многія парадоксы, якіх унікаюць у тэорыі мностваў толькі шляхам адмысловых хітрыкаў, аказваюцца немагчымымі ў прынцыпе. ==== Фармалізм ==== {{main|Фармалізм (матэматыка)}} Дадзены падыход мяркуе вывучэнне фармальных сістэм на глебе [[класічная логіка|класічнай логікі]]. ==== Інтуіцыянізм ==== {{main|Інтуіцыянізм}} Інтуіцыянізм мяркуе ў падставе матэматыкі [[інтуіцыйнае злічэнне выказаў|інтуіцыйную логіку]], больш абмежаваную ў сродках доваду (але, як лічыцца, і больш надзейную). Інтуіцыянізм адпрэчвае [[довад ад адваротнага]], многія неканструктыўныя довады робяцца немагчымымі, а многія праблемы тэорыі мностваў — бессэнсоўнымі (нефармалізоўнымі). ==== Канструктыўная матэматыка ==== {{main|Канструктыўная матэматыка}} Канструктыўная матэматыка — блізкая да інтуіцыянізму плынь у матэматыцы, што вывучае канструктыўныя пабудовы. Паводле крытэрыю канструктыўнасці — «''існаваць — значыць быць пабудаваным''»<ref>Н. И. Кондаков. Логический словарь-справочник. М.: Наука, 1975. С. 259.</ref>. Крытэрый канструктыўнасці — мацнейшае патрабаванне, чым крытэрый несупярэчнасці<ref>{{Кніга|аўтар=Г. И. Рузавин|загаловак=О природе математического знания|месца=М.|год=1968}}</ref>. == Асноўныя тэмы == === Лік (колькасць) === {{Асноўны артыкул|Лік}} Асноўны раздзел, які разглядае абстракцыю колькасці — [[алгебра]]. Паняцце «лік» спачатку зарадзілася з [[Арыфметыка|арыфметычных]] уяўленняў і адносілася да [[натуральныя лікі|натуральных лікаў]]. Надалей яно, з дапамогай алгебры, было паступова пашырана на [[цэлыя лікі|цэлыя]], [[рацыянальныя лікі|рацыянальныя]], [[рэчаісныя лікі|рэчаісныя]], [[камплексныя лікі|комплексныя]] і іншыя лікі. {| class="simple" style="border:1px solid #999; text-align:center;" cellspacing="20" width="70%" | colspan="2" | {| class="simple" style="border:1px solid #999; text-align:center;" cellspacing="20" width="100%" | colspan="2" | {| class="simple" style="border:1px solid #999; text-align:center;" cellspacing="20" width="100%" | colspan="2" | {| class="simple" style="border:1px solid #999; text-align:center;" cellspacing="20" width="100%" | colspan="2" | {| class="simple" style="border:1px solid #999; text-align:center;" cellspacing="20" width="100%" | width="50%" | <math>1,\;2,\;\ldots</math> || width="50%" | [[Натуральны лік|Натуральныя лікі]] |} |- | width="50%" | <math>0,\;1,\;-1,\;\ldots</math> || width="50%" | [[Цэлы лік|Цэлыя лікі]] |} |- | width="50%" | <math>1,\;-1,\;\frac{1}{2},\;\frac{2}{3},\;0{,}12,\;\ldots</math> || width="50%" | [[Рацыянальны лік|Рацыянальныя лікі]] |} |- | width="50%" | <math>1,\;-1,\;\frac{1}{2},\;0{,}12,\;\pi,\;\sqrt{2},\;\ldots</math> || width="50%" | [[Рэчаісны лік|Рэчаісныя лікі]] |} |- | width="50%" | <math>-1,\;\frac{1}{2},\;0{,}12,\;\pi,\;3i+2,\;e^{i\pi/3},\;\ldots</math> || width="50%" | <math>1,\;i,\;j,\;k,\;\pi j-\frac{1}{2}k,\;\dots</math> |- | width="50%" | [[Камплексны лік|Камплексныя лікі]] || width="50%" | [[Кватэрніён]]ы |} [[Лік]]і — [[Натуральны лік|Натуральныя лікі]] — [[Цэлы лік|Цэлыя лікі]] — [[Рацыянальны лік|Рацыянальныя лікі]] — [[Ірацыянальны лік|Ірацыянальныя лікі]] — [[Алгебраічны лік|Алгебраічныя лікі]] — [[Трансцэндэнтны лік|Трансцэндэнтныя лікі]] — [[Рэчаісны лік|Рэчаісныя лікі]] — [[Камплексны лік|Камплексныя лікі]] — [[гіперкомплексны лік|Гіперкамплексныя лікі]] — [[Кватэрніён]]ы — [[Актаніён]]ы — [[Седэніён]]ы — [[Гіперрэальны лік|Гіперрэальныя лікі]] — [[Сюррэальныя лікі]] — [[p-адычны лік|'''p'''-адычныя лікі]] — [[Матэматычная канстанта|Матэматычныя сталыя]] — [[Назвы лікаў]] — [[Бясконцасць]] — [[База (матэматыка)|Базы]] === Ператварэнні === {| style="border:1px solid #999; text-align:center;" cellspacing="20" | <math>36 \div 9 = 4</math> || [[Файл:Integral as region under curve.svg|96px]] || [[Файл:Vector field.svg|96px]] || <math>\int 1_S\,d\mu=\mu(S)</math> |- | [[Арыфметыка]] || [[Дыферэнцыяльнае злічэнне|Дыферэнцыяльнае]] і [[інтэгральнае злічэнне]] || [[Вектарны аналіз]] || [[Матэматычны аналіз|Аналіз]] |- | <math>\frac{d^2}{dx^2} y = \frac{d}{dx} y + c</math> || [[Файл:Limitcycle.svg|96px]] || [[Файл:LorenzAttractor.png|96px]] |- | [[Дыферэнцыяльнае ўраўненне|Дыферэнцыяльныя ўраўненні]] || [[Дынамічная сістэма|Дынамічныя сістэмы]] || [[Тэорыя хаосу]] |} [[Арыфметыка]] — [[Вектарны аналіз]] — [[Матэматычны аналіз|Аналіз]] — [[Тэорыя меры]] — [[Дыферэнцыяльнае ўраўненне|Дыферэнцыяльныя ўраўненні]] — [[Дынамічная сістэма|Дынамічныя сістэмы]] — [[Тэорыя хаосу]] === Структуры === [[Тэорыя мностваў]] — [[Лінейная алгебра]] — [[Агульная алгебра]] (улучае, у прыватнасці, [[Тэорыя груп|тэорыю груп]], [[Універсальная алгебра|універсальную алгебру]], [[Тэорыя катэгорый|тэорыю катэгорый]]) — [[Алгебраічная геаметрыя]] — [[Тэорыя лікаў]] — [[Тапалогія]]. === Прасторавыя адносіны === {| style="border:1px solid #999; text-align:center;" cellspacing="15" | [[Файл:Pythagorean.svg|128px]] || [[Файл:Sinusvåg_400px.png|100px]] || [[Файл:Hyperbolic triangle.svg|128px]] || [[Файл:Torus.jpg|128px]] || [[Файл:Mandel_zoom_07_satellite.jpg|128px]] || [[Файл:Measure illustration.png|80px]] |- | [[Геаметрыя]] || [[Трыганаметрыя]] || [[Дыферэнцыяльная геаметрыя]] || [[Тапалогія]] || [[Фрактал]]ы || [[Тэорыя меры]] |} [[Геаметрыя]] — [[Трыганаметрыя]] — [[Алгебраічная геаметрыя]] — [[Тапалогія]] — [[Дыферэнцыяльная геаметрыя]] — [[Алгебраічная тапалогія]] — [[Лінейная алгебра]] — [[Фрактал]]ы — [[Тэорыя меры]]. === Дыскрэтная матэматыка === [[Дыскрэтная матэматыка]] улучае сродкі даследавання аб’ектаў, здольных прымаць толькі асобныя (дыскрэтныя) значэнні (то бок аб’ектаў, не здольных змяняцца плыўна).<ref>{{MathWorld |title=Discrete Mathematics |urlname=DiscreteMathematics|author=Renze, John; Weisstein, Eric W.}}</ref> {| style="border:1px solid #999; text-align:center;" cellspacing="15" | <math>\forall x (P(x) \Rightarrow P(x'))</math> || [[Файл:DFAexample.svg|128px]] || [[Файл:Caesar3.svg|128px]] || [[Файл:6n-graf.svg|128px]] |- | [[Матэматычная логіка]] || [[Тэорыя вылічальнасці]] || [[Крыптаграфія]] || [[Тэорыя графаў]] |} [[Камбінаторыка]] — [[Тэорыя мностваў]] — [[Рашотка (тэорыя мностваў)|Тэорыя рашотак]] — [[Матэматычная логіка]] — [[Тэорыя вылічальнасці]]— [[Крыптаграфія]] — [[Тэорыя функцыянальных сістэм (дыскрэтная матэматыка)|Тэорыя функцыянальных сістэм]] — [[Тэорыя графаў]] — [[Тэорыя алгарытмаў]] — [[Лагічнае злічэнне|Лагічныя злічэнні]] — [[Інфарматыка]]. == Анлайнавыя сэрвісы == Існуе вялікі лік сайтаў, што падаюць сэрвіс для матэматычных разлікаў. Большасць з іх англамоўныя. == Праграмнае забеспячэнне == Матэматычнае праграмнае забеспячэнне — шматграннае: * Пакеты, арыентаваныя на набор матэматычных тэкстаў і на іх наступную вёрстку ([[TeX]]). * Пакеты, арыентаваныя на рашэнне матэматычных заданняў, лікавае мадэляванне і пабудову графікаў ([[GNU Octave]], [[Maple]], [[Mathcad]], [[MATLAB]], [[Scilab]]). * Асобныя праграмы ці пакеты праграм, якія актыўна выкарыстоўваюць матэматычныя метады (калькулятары, архіватары, пратаколы шыфравання/дэшыфраванні, сістэмы распазнання выяў, кадаванне аўдыя і відэа). == Гл. таксама == * [[Матэматыка ў Беларусі]] * [[Матэматычныя алімпіяды]] == Зноскі == {{reflist|2}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|10|Матэматыка|[[Іван Васільевіч Гайшун|Гайшун І. В.]]|211}} * {{Крыніцы/Беларусь: энцыклапедычны даведнік (1995)|Матэма́тыка|470|[[Васіль Іванавіч Бернік|Бернік В. І.]], [[Аляксей Адамавіч Гусак|Гусак А. А.]]}} * Матэматычная энцыклапедыя. — Мн.: Тэхналогія, 2001. * {{ВТ-ЭСБЕ|Математика}} * {{ВТ-ЭСБЕ|Россия/Русская наука/Математика}} * Математическая энциклопедия (в 5-ти томах), 1980-е гг. // [http://eqworld.ipmnet.ru/ru/library/mathematics/handbooks.htm Общие и специальные справочники по математике на EqWorld] * [[:s:en:1911 Encyclopædia Britannica/Mathematics|Mathematics]] // Encyclopædia Britannica, Volume 17, 1911. ; Кнігі * {{кніга|аўтар=Клайн М.|загаловак=Математика. Утрата определённости|выдавецтва=Мир|месца=М.|год=1984|спасылка=http://djvu.504.com1.ru:8019/WWW/673fd31efac2253c4781be62fb9ba2fc.djvu|archive-url=https://web.archive.org/web/20070212044129/http://djvu.504.com1.ru:8019/WWW/673fd31efac2253c4781be62fb9ba2fc.djvu|archive-date=12 лютага 2007}} * {{кніга |аўтар=Клайн М. |загаловак=Математика. Поиск истины |спасылка=http://www.117.mhost.ru/books/science/matem_poisk_istini.zip |выдавецтва=Мир |месца=М. |год=1988 |старонак=295 |ref=Клайн М. Математика. Поиск истины }}{{Недаступная спасылка}} * ''Клейн Ф.'' Элементарная математика с точки зрения высшей. :* [http://ilib.mccme.ru/djvu/klejn-1.htm Том I. Арифметика. Алгебра. Анализ] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20151016185021/http://ilib.mccme.ru/djvu/klejn-1.htm |date=16 кастрычніка 2015 }} М.: Наука, 1987. 432 с. :* [http://ilib.mccme.ru/djvu/klejn-2.htm Том II. Геометрия] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20151016185026/http://ilib.mccme.ru/djvu/klejn-2.htm |date=16 кастрычніка 2015 }} М.: Наука, 1987. 416 с. * ''Курант Р., Г. Роббинс.'' [http://www.mccme.ru/free-books/pdf/kurant.htm Что такое математика?] 3-e изд., испр. и доп. — М.: 2001. 568 с. * {{кніга |аўтар= Писаревский Б. М., Харин В. Т. |загаловак = О математике, математиках и не только |месца= М. |выдавецтва = Бином. Лаборатория знаний |год= 2012 |старонак = 302 }} == Спасылкі == {{Навігацыя}} * [http://www.math.niu.edu/~rusin/known-math/ The Mathematical Atlas - A Gateway to Modern Mathematics] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20050930233008/http://www.math.niu.edu/~rusin/known-math/ |date=30 верасня 2005 }} {{lang|en}} * В. А. Успенский: [http://magazines.russ.ru/novyi_mi/2007/11/us10.html Апология математики] (+[http://magazines.russ.ru/novyi_mi/2007/12/us9.html окончание]). * [http://www.krugosvet.ru/enc/nauka_i_tehnika/matematika/MATEMATIKI_ISTORIYA.html МАТЕМАТИКИ ИСТОРИЯ] * [http://mathhelpplanet.com Математический форум Math Help Planet] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120704171401/http://mathhelpplanet.com/ |date=4 ліпеня 2012 }} * [http://www.univertv.ru/video/matematika/istoriya_matematiki/istoriya_matematiki/?mark=all История математики] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20170919070045/http://univertv.ru/video/matematika/istoriya_matematiki/istoriya_matematiki/?mark=all |date=19 верасня 2017 }} * [http://postnauka.ru/lectures/51507 Большой адронный коллайдер как инструмент развития математики] * [http://www.mccme.ru/ МЦНМО] * [http://www.etudes.ru Математические этюды] * [http://eqworld.ipmnet.ru/ru/library/mathematics.htm Мир математических уравнений] {{Раздзелы матэматыкі}} {{Навука}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Матэматыка| ]] [[Катэгорыя:Дакладныя навукі]] [[Катэгорыя:Фармальныя навукі]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы]] 9c3aa2la0n0ry3azkr7y5a10tnq49he Маладзечна 0 10007 5134966 5115673 2026-05-02T14:23:22Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5134966 wikitext text/x-wiki {{значэнні|2=Маладзечна}} {{НП-Беларусь |статус = Горад |беларуская назва = Маладзечна |краіна = Беларусь |вобласць = Мінская |раён = Маладзечанскі |статус з = 1929 }} '''Маладзе́чна'''<ref name="NNP"/> ({{lang-be-trans|Maladziečna}}) — горад у [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]] на [[Уша (прыток Віліі)|рацэ Уша]], адміністрацыйны цэнтр [[Маладзечанскі раён|Маладзечанскага раёна]]. За 73 км на паўночны захад ад [[Мінск]]а. Насельніцтва — {{num|88290|чал.}} (2025)<ref name=":9">{{Cite web|url=https://www.belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/publications/izdania/public_bulletin/index_148167/|title=Численность населения на 1 января 2025 г. и среднегодовая численность населения за 2024 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов, поселков городского типа|author=Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь|website=Белстат|access-date=1 красавіка 2025|archive-date=28 сакавіка 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250328084902/https://www.belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/publications/izdania/public_bulletin/index_148167/|url-status=dead}}</ref>. == Назва == Назва Маладзечна ўтварылася ад слова «маладзец» у значэнні — «дзяцюк, ваяр княжацкай дружыны»<ref name="KTSB" />. Назва Маладзечна ад назвы прытока ракі [[Уша (прыток Віліі)|Уша]] ракі Маладзечанкі (*Маладзечны, *Маладзечні), на якой адпачатна паселішча паўстала{{няма АК|3|06|2025}}. {{няма АК 2|Назва можа быць звязаная з літоўскім ''maldas, meldas'' «трыснёг»|3|06|2025}}, ад якога літоўскія гідронімы тыпу ''Mald-upis, Maldenis''<ref>''A. Vanagas.'' Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 202.</ref>. Назва горада ад словаў «малады», «малодшы» або ад спалучэння даўніх словаў «мала» і «надэчыць», што азначае «малазмяшчальнае месца»{{няма АК|3|06|2025}}. == Гісторыя == {{Асноўны артыкул|Гісторыя Маладзечна}} У раёне Маладзечна ў бронзавым веку (XI тысячагоддзе да н. э. — VII стагоддзе да н. э.) жылі плямёны [[Культура шнуравой керамікі|культуры шнуравой керамікі]]. Насельнікі займаліся жывёлагадоўляй і земляробствам, хоць больш старадаўнія заняткі — паляванне, рыбалоўства і збіральніцтва — таксама займалі значнае месца у іх гаспадарчай дзейнасці. Наступная стадыя ў развіцці насельніцтва рэгіёна — [[культура штрыхаванай керамікі]]. Жыллём для насельнікаў служылі хаты слупавой канструкцыі<ref>Каханоўскі Г. А. Маладзечна: Гіст.-экан. нарыс.— Мн.: Полымя, 1988.— 120 с.: іл.— (Гарады Беларусі). ISBN 5-345-000787-6</ref>. На захадзе ад Маладзечна ў пачатку II тысячагоддзя спынілася ўмоўная мяжа паміж старалітоўскай племянной тэрыторыяй і тэрыторыяй, якую ў выніку экспансіі (імаверна пры [[Брачыслаў Ізяславіч|Брачыславе]]) кантралявалі крывічы<ref>Е. Ахманскі. Літоўская этнічная племянная мяжа на ўсходзе ад племянной эпохі да XVI стагоддзя // Arche. № 2. 2016. С. 91.</ref>. Пра гэта сведчаць тапонімы каля Маладзечна тыпу [[Палачаны]], [[Гарадзілава (Маладзечанскі раён)|Гарадзілава]] (ад імя тыпу *Гарадзіла). Пазней адбылася літоўская палітычная (і часткова дэмаграфічная, у выглядзе перасялення літоўскага баярства) экспансія ў адваротным кірунку, пра гэта сведчыць суцэльная прастора тапонімаў, вытворных ад балцка-літоўскіх імёнаў, ажно да Менску (непасрэдна ля Маладзечна — [[Цівідаўка]] і [[Насілава]], ад імёнаў тыпу ''Ti-vydas, Nasilà''). Першы пісьмовы ўспамін Маладзечна ў прысяжным лісце князя ноўгарад-северскага [[Дзмітрый Альгердавіч|Дзмітрыя Альгердавіча]] <!-- Не Карыбут, ён прысягнуў яшчэ ў 1386 годзе ў Луцку і не быў ноўгарад-северскім князем, а княжыў у Навагрудку. -->каралю [[Ягайла|Ягайлу]] і датуецца 16 снежня 1388 года{{sfn|ЭнцВКЛ|2005|с=263}}<ref>Материалы по истории и географии Дисненского и Вилейского уездов Виленской губернии / Изд. А. Сапунова и кн. В. Друцкого-Любецкого. — Витебск: Губернская типо-литография, 1896. — [2], 264, 144 с., 33 л. ил., карт.: ил. — С. 221.</ref>. З 1413 года мясцовасць у складзе [[Віленскае ваяводства|Віленскага ваяводства]]. У XV ст. каля сутокаў Маладачанкі і Ушы (на яе правым забалочаным беразе) пабудавалі [[Маладзечанскі замак|драўляны замак]], які неаднаразова цярпеў ад пажараў (у 1519 двойчы, у 1533 годзе) і быў зруйнаваны ў XVIII ст. Цэнтр намесніцтва, у 1500 годзе згадваецца намеснік маладзечанскі [[Іван Кошка]], акольнічы смаленскі. Паводле адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформы 1565—1566 гадоў, Маладзечна ўвайшло ў склад [[Менскі павет|Менскага павета]] [[Менскае ваяводства|Менскага ваяводства]]. У 1567 годзе тут праходзілі папярэднія перамовы прадстаўнікоў Вялікага Княства Літоўскага і Каралеўства Польскага датычна ўмоў [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]]{{sfn|ЭнцВКЛ|2005|с=263}}. У канцы XVI ст. Маладзечна сярод 20 найбуйнейшых гарадоў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] на тэрыторыі сучаснай Беларусі{{sfn|ЭнцВКЛ|2005|с=263}}. У розныя часы мясцовасць знаходзілася ва ўладанні [[Заслаўскія (Яўнуцьевічы)|Заслаўскіх]], [[Мсціслаўскія (Яўнуцьевічы)|Мсціслаўскіх]], [[Сангушкі|Сангушкаў]], [[Агінскія|Агінскіх]] і інш. У [[Вялікая Паўночная вайна|Вялікую Паўночную вайну]] (1700—1721) у 1708 годзе Маладзечна пэўны час займалі шведскія войскі. У 1757 годзе [[Спіс каралёў польскіх|кароль]] і [[Спіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікі князь]] [[Аўгуст Сас]] надаў мястэчку прывілей на гандаль. У 1758 годзе ўладальнік паселішча [[Міхал Казімір Агінскі]] збудаваў тут касцёл [[Святы Казімір|Св. Казіміра]], пры якім з 1762 года дзейнічаў кляштар трынітарыяў (скасаваны расійскімі ўладамі ў 1831)<ref name="KChB" />. У выніку [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу]] [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] (1793) Маладзечна апынулася ў складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]], у [[Вілейскі павет (Расійская імперыя)|Вілейскім павеце]] [[Мінская губерня|Мінскай]], з 1847 [[Віленская губерня|Віленскай губерні]]. У [[вайна 1812 года|вайну 1812 года]] 4 снежня каля мястэчка расійскія войскі разбілі ар’ергард французскай арміі маршала Віктора. Падчас [[Паўстанне 1830—1831 гадоў|вызваленчага паўстання 1830—1831 гадоў]], 14 красавіка 1831 года атрад [[Міхал Ходзька|Міхала Ходзькі]] пры падтрымцы местачкоўцаў выбіў расійскі гарнізон з Маладзечна. Аднак ужо 22 красавіка 1831 года царскія карнікі занялі паселішча, пачалі дзейнічаць ваенна-палявыя суды над паўстанцамі. У 1864 годзе для [[Русіфікацыя Беларусі|русіфікацыі краю]] расійскія ўлады адкрылі [[Маладзечанская настаўніцкая семінарыя|настаўніцкую семінарыю]], выкладанне ў ёй вялося рускай мовай пад наглядам [[Маскоўскі патрыярхат|Маскоўскага патрыярхату]]. У 1873 годзе будова [[Лібава-Роменская чыгунка|Лібава-Роменскай чыгункі]] спрыяла пераўтварэнню невялікага мястэчка ў чыгуначны вузел. <gallery mode="packed" heights="120" caption="Старыя выявы Маладзечна"> Файл:Maładečna. Маладэчна (D. Strukov, XIX).jpg|Грэка-каталіцкая царква Файл:Maładečna, Zamkavaja. Маладэчна, Замкавая (1887).jpg|Панарама мястэчка Файл:Maładečanskaja synagoga. Маладэчанская сынагога (1887).jpg|Сінагога Файл:Maładečna. Маладэчна (XIX, II).jpg|Царква-[[Мураўёўкі|мураўёўка]] [[Маскоўскі патрыярхат|МП]] </gallery> У [[Першая сусветная вайна|Першую сусветную вайну]] Маладзечна з восені 1915 года апынулася ў прыфрантавой паласе. Тут дыслацыраваліся часці расійскай 10-й арміі Заходняга фронту, размяшчаўся яе штаб, пасля Лютаўскай рэвалюцыі 1917 года выдавалася армейская газета «Бюллетень военно-революционного комитета 10-й армии». У сакавіку 1917 года быў створаны Савет рабочых і салдацкіх дэпутатаў. З 23 сакавіка па 13 красавіка 1917 года тут праходзіў 1-ы з’езд 10-й арміі. У гарнізоннай пякарні, дзе працавала 60 салдат і 140 вольнанаёмных рабочых, у ліпені 1917 года створана першая бальшавіцкая арганізацыя. Савецкая ўлада ўстаноўлена 7 (20) лістапада 1917 года. З 18 лютага 1918 года Маладзечна акупіравана германскімі войскамі. 25 сакавіка 1918 года згодна з [[Трэцяя Устаўная грамата|Трэцяй Устаўной граматай]] тэрыторыя абвяшчалася часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. З 18 снежня 1918 года адноўлена савецкая ўлада, 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай I з’езда КП(б)Б горад у складзе [[ССРБ|БССР]], з 27 лютага 1919 года — у [[ЛітБел ССР]]. У час [[Польска-савецкая вайна|польска-савецкай вайны]] з ліпеня 1919 года да ліпеня 1920 года і з кастрычніка 1920 года Маладзечна занята польскімі войскамі. Паводле [[Рыжскі мірны дагавор 1921 года|Рыжскага мірнага дагавора]] (1921) Маладзечна апынулася ў складзе міжваеннай [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]], дзе было самастойнай гмінай Вілейскага павета [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскага ваяводства]]. З 1927 года — цэнтр [[Маладзечанскі павет|Маладзечанскага павета]], а 26 красавіка 1929 года атрымала статус [[горад]]а<ref>https://www.belaerogis.by/projects/molodechensk/</ref><ref>http://www.minsk-region.gov.by/ru/region/rajony-minskoj-oblasti/molodechnenskij-rajon {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190924190336/http://www.minsk-region.gov.by/ru/region/rajony-minskoj-oblasti/molodechnenskij-rajon |date=24 верасня 2019 }}</ref>. З 1922 па 1939 гады на тэрыторыі фальварка Гелянова (з 1929 года ў складзе горада) размяшчаўся [[Гарнізон у Гелянове|гарнізон]] 86-га пяхотнага палка [[Войска Польскае|Войска Польскага]]. У 1939 годзе Маладзечна ўвайшло ў [[БССР]], у 1940 годзе горад стаў цэнтрам раёна [[Вілейская вобласць|Вілейскай вобласці]]. Імёны людзей, звязаных з Маладзечнам, ёсць у спісах ахвяр [[Катынскі расстрэл|катынскага расстрэла]], так, былі забіты падпаручнік Стэфан Чапурно<ref name=":1">Убиты в Катыни книга памяти, Москва, Общество «Мемориал» — Издательство «Звенья» 2015 ISBN 978-5-78700-123-5</ref><ref>Katyń. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego, Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, Warszawa 2000, s. 92</ref>, лекар 12-га дывізіёна 19-га палка ў Маладзечна, падпаручнік запасу Тадэвуш Ставіньскі<ref name=":1" /><ref name=":2">Katyń. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego, Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, Warszawa 2000, s. 595</ref>, чыноўнік падатковага ведамства ў Маладзечне, паручнік пяхоты Антоні Дэрвіньскі, які нарадзіўся ў Маладзечне<ref>Katyń. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego, Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, Warszawa 2000, s. 595</ref>, паручнік Вацлаў Лужынскі, выпускнік мясцовай гімназіі<ref name=":1" /><ref name=":2" />. Загінулі таксама вайскоўцы ды паліцыянты, якія ў розныя часы служылі ў Маладзечне, напрыклад капітан пяхоты Чэслаў Жэшатарскі<ref>Charków. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego, Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, Warszawa 2003, s. 466</ref>. У 1940 годзе ў Маладзечне адкрылася педагагічнае вучылішча, таксама на гэты час у горадзе працавалі 2 клубы, бібліятэка, бальніца, 2 аптэкі. У [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікую Айчынную вайну]] з 25 чэрвеня 1941 года да 5 ліпеня 1944 года горад знаходзіўся пад нямецкай акупацыяй. З 20 верасня 1944 года горад стаў адміністрацыйным цэнтрам [[Маладзечанская вобласць|Маладзечанскай вобласці]]. 20 студзеня 1960 года пасля скасавання Маладзечанскай вобласці ўвайшоў у склад [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]].<ref name=":0">https://news.tut.by/society/669362.html {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200126143547/https://news.tut.by/society/669362.html |date=26 студзеня 2020 }}</ref> 28 чэрвеня 1958 года створана Маладзечанскае музычнае вучылішча, якое 1 верасня 2011 года перайменавана ва УА «[[Маладзечанскі дзяржаўны музычны каледж імя М. К. Агінскага]]». [[Файл:Maladechna Emblems.jpg|alt=Maladechna_Emblems.jpg|centre|thumb|Гербы Маладзечна]] [[Файл:Coat of arms of Maladzechna 1988-1999, Belarus (MQ).jpg|alt=Coat_of_arms_of_Maladzechna_1988-1999|міні|Герб Маладзечна 1988—1999]] 17 сакавіка 1988 года зацверджаны першы герб Маладзечна<ref>Рашэнне № 38 выканкама Маладзечанскага гарадскога Савета народных дэпутатаў</ref>. Аўтары герба: доктар гістарычных навук, краязнаўца, археолаг, дырэктар краязнаўчага музея [[Генадзь Аляксандравіч Каханоўскі|Генадзь Каханоўскі]] (1936—1994) і мастак Юрый Герасіменка-Жызнеўскі (1948—1997). У пачатку 1990-х гадоў старшыня Маладзечанскага гарвыканкама [[Генадзь Дзмітрыевіч Карпенка]] правеў самую буйную кампанію па дэсаветызацыі тапанімікі ў Рэспубліцы Беларусь.<ref name=":0" /> Так, 25 красавіка 1993 года на цэнтральнай плошчы Маладзечна ў прысутнасці некалькіх тысяч гараджан адбылося ўрачыстае адкрыццё помніка «Пакутнікам за волю і незалежнасць Беларусі». Раней па ініцыятыве настаўніка Лявона Цімохіна і дырэктара завода жалезабетонных вырабаў Мікалая Івашкевіча з [[Салавецкія астравы|Салаўкоў]] прывезлі камень, які стаў асновай для помніка. Пасля пры падрыхтоўцы да «[[Дажынкі|Дажынак]]» помнік перанеслі ў Зялёны Гарадок — гістарычны раён горада побач з гарадскім паркам, затым далей у парк.<ref name="Пакутнікам" /> 3 мая 1991 года першым намеснікам старшыні Маладзечанскага гарвыканкама прызначаны [[Віктар Іосіфавіч Ганчар]]. 18 сакавіка 1997 года ў горадзе адбылася ўрачыстая кансекрацыя новага касцёла Св. Іосіфа<ref name="catholic" />. 21 снежня 1999 года зацверджаны новы герб Маладзечна (аўтары герба: А. А. Шпунт і мастак І. А. Шпунт)<ref>Рашэнне № 23 Маладзечанскага гарадскога Савета дэпутатаў, новы герб занесены ў Гербавы матрыкул Рэспублікі Беларусь 10 лютага 2000 пад № 39</ref>. <gallery mode="packed" heights="170" caption="Горад на старых фотаздымках"> Файл:Maładečna, Zamkavaja, Trynitarski. Маладэчна, Замкавая, Трынітарскі (1930).jpg|[[Касцёл Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі і кляштар трынітарыяў (Маладзечна)|Касцёл і кляштар трынітарыяў]] Файл:Maładečna, Hielanova, Mienskaja brama. Маладэчна, Гелянова, Менская брама (1937) (2).jpg|[[Трыўмфальная арка (Маладзечна)|Трыўмфальная брама]], знішчаная пасля вайны Файл:Maładečna, Vilenskaja. Маладэчна, Віленская (1930).jpg|Капліца Файл:Maładečna, Stancyja.jpg|Чыгуначная станцыя </gallery> 17 кастрычніка 2002 года адкрыты Палац культуры (ДУ «Палац культуры г. Маладзечна»). 31 мая 2005 года адбылося аб’яднанне Маладзечанскага раёна і горада Маладзечна ў адну адміністрацыйна-тэрытарыяльную адзінку — Маладзечанскі раён з адміністрацыйным цэнтрам у горадзе Маладзечна<ref>[https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2005-88/2005-88(004-005).pdf&oldDocPage=2 Указ Президента Республики Беларусь от 31 мая 2005 года № 248 «Об объединении Молодечненского района и города Молодечно в одну административно-территориальную единицу»]</ref>. У 2011 годзе ў горадзе прайшоў фестываль «[[Дажынкі]]-2011». 21 кастрычніка 2011 года адкрыты Лядовы палац з аквапаркам (Спартыўна-забаўляльны цэнтр ДУ «Мінская абласная комплексная дзіцяча-юнацкая спартыўная школа „Алімпік-2011“»). У 2013 годзе ў межы горада ўключаныя некаторыя вуліцы вёскі Рагазы, частка тэрыторыі Цюрлёўскага сельсавета<ref name="сельсавет" />. 10 сакавіка 2017 года адбылася акцыя пратэсту (каля 1000 чалавек) названая як «Марш недармаедаў» ці «Марш раззлаваных беларусаў». Людзі сабраліся на цэнтральнай плошчы і пасля мітынгу прайшлі маршам да будынка падатковай інспекцыі. Пратэставалі супраць так званага «дэкрэта аб дармаедстве» і «падатку на беспрацоўных» ([[Дэкрэт аб папярэджанні сацыяльнага ўтрыманства|Дэкрэта прэзідэнта № 3 «Аб папярэджанні сацыяльнага ўтрыманства»]]) і іншых дзеянняў уладаў. Гучалі лозунгі: «Нет декрету № 3 — [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Лукашенко]] уходи», «Баста», «Ганьба», «[[Жыве Беларусь!|Жыве Беларусь]]» і іншыя.<ref>https://www.intex-press.by/2017/03/10/v-molodechno-na-marsh-netuneyadtsev-vyshlo-1000-chelovek-brutalno-zaderzhany-lebedko-rymashevskij-i-zhurnalist-belapan/ {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20180616103953/https://www.intex-press.by/2017/03/10/v-molodechno-na-marsh-netuneyadtsev-vyshlo-1000-chelovek-brutalno-zaderzhany-lebedko-rymashevskij-i-zhurnalist-belapan/ |date=16 чэрвеня 2018 }}</ref><ref>http://naviny.by/article/20170310/1489163644-marsh-netuneyadcev-proshel-v-molodechno</ref><ref>http://belsat.eu/ru/news/protest-protiv-dekreta-3-planiruetsya-10-marta-v-molodechno-onlajn/</ref><ref>https://news.tut.by/economics/534762.html {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190729193919/https://news.tut.by/economics/534762.html |date=29 ліпеня 2019 }}</ref> 13 ліпеня 2019 года адбылося адкрыццё «Вуліцы стрыт-фуда» («Завулак ката Францыска») на міні-рынку па вул. Ф. Скарыны. На дзень адкрыцця працавалі 12 павільёнаў ежы, прастора для выстаў і вулічных выступаў. Лічыцца мясцовай славутасцю.<ref>https://rh.by/ru/2019/07/13/molodechno-street-food/ {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211021182654/https://rh.by/ru/2019/07/13/molodechno-street-food/ |date=21 кастрычніка 2021 }}</ref><ref>https://kraj.by/news/sobitiya/pesni-tantsi-i-eda-v-molodechno-otkrilas-pervaya-v-belarusi-ulitsa-strit-fuda</ref><ref>https://www.sb.by/articles/ulitsa-na-udivlenie.html</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.the-village.me/village/food/food-news/276151-molodechno |title=Архіўная копія |access-date=21 кастрычніка 2021 |archive-date=21 кастрычніка 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021182654/https://www.the-village.me/village/food/food-news/276151-molodechno |url-status=dead }}</ref><ref>http://www.belmir.by/2019/07/14/кот-франциско-и-48-граффити-в-молодечно/</ref><ref>https://naviny.online/new/20190714/1563117731-v-molodechno-otkrylas-pervaya-v-belarusi-ulica-strit-fuda {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211021182702/https://naviny.online/new/20190714/1563117731-v-molodechno-otkrylas-pervaya-v-belarusi-ulica-strit-fuda |date=21 кастрычніка 2021 }}</ref> 19 мая 2020 года адменены Нацыянальны фестываль беларускай песні і паэзіі «Маладзечна-2020» у сувязі з пагрозай распаўсюджвання каранавіруснай інфекцыі [[COVID-19]]. Фестываль у Маладзечне ў 1993 годзе заснаваны па ініцыятыве [[Генадзь Дзмітрыевіч Карпенка|Генадзя Карпенкі]]. З 1993 па 1996 праводзіўся штогод, пасля раз у два гады. З 2011 года зноў праводзіўся штогод, ажно да 2020.<ref>https://rh.by/2020/05/19/fjestvalju-nje-budzje/ {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200527121718/https://rh.by/2020/05/19/fjestvalju-nje-budzje/ |date=27 мая 2020 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://kraj.by/belarus/news/sobitiya/-festivalya-belorusskoy-pesni-i-poezii-v-molodechno-v-etom-godu-ne-budet-2020-05-19 |title=Архіўная копія |access-date=20 мая 2020 |archive-date=5 снежня 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205224713/https://kraj.by/belarus/news/sobitiya/-festivalya-belorusskoy-pesni-i-poezii-v-molodechno-v-etom-godu-ne-budet-2020-05-19 |url-status=dead }}</ref> 31 ліпеня 2020 года кандыдат у прэзідэнты Рэспублікі Беларусь [[Святлана Георгіеўна Ціханоўская|Святлана Ціханоўская]] разам з [[Вераніка Валер’еўна Цапкала|Веранікай Цапкала]] і [[Марыя Аляксандраўна Калеснікава|Марыяй Калеснікавай]] падчас перадвыбарчага мітынгу на гарадскім стадыёне сабралі па розных ацэнках ад 3 да 5 тысяч жыхароў.<ref>https://rh.by/2020/08/01/mola-cikhanouskaja-fota/ {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210301231542/https://rh.by/2020/08/01/mola-cikhanouskaja-fota/ |date=1 сакавіка 2021 }}</ref><ref>https://nn.by/?c=ar&i=256298</ref><ref>https://kraj.by/belarus/news/sobitiya/-v-molodechno-priehala-svetlana-tihanovskaya-so-svoim-shtabom-ochered-na-stadion-vnushitelnaya-2020-07-31 {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200815040957/https://kraj.by/belarus/news/sobitiya/-v-molodechno-priehala-svetlana-tihanovskaya-so-svoim-shtabom-ochered-na-stadion-vnushitelnaya-2020-07-31 |date=15 жніўня 2020 }}</ref><ref>https://news.tut.by/society/694890.html {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20201130203539/https://news.tut.by/society/694890.html |date=30 лістапада 2020 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.racyja.com/hramadstva/tsikhanouskaya-kalesnikava-i-tsapkala-ed/ |title=Архіўная копія |access-date=30 студзеня 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200808180216/https://www.racyja.com/hramadstva/tsikhanouskaya-kalesnikava-i-tsapkala-ed/ |archivedate=8 жніўня 2020 |url-status=dead }}</ref><ref>https://belsat.eu/news/mityng-svyatlany-tsihanouskaj-u-maladzechne-strym/</ref><ref>https://charter97.org/be/news/2020/7/31/387735/</ref> 9—11 жніўня 2020 года на цэнтральнай плошчы сабралася да 2 тысяч жыхароў, якія [[Пратэсты ў Беларусі (2020)|пратэставалі]] супраць фальсіфікацый на [[Прэзідэнцкія выбары ў Беларусі (2020)|выбарах прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]], што сканчалася жорсткімі сілавымі разгонамі і затрыманнямі (арыштамі) да 80-90 чалавек штодня, часта з збіццём і катаваннямі пасля і суправаджалася поўным адключэннем інтэрнэту ўсімі правайдэрамі каля трох сутак. 13-22 жніўня прысутнасць супрацоўнікаў сілавых структур у горадзе практычна не назіралася. 16 жніўня адбылася найбольш масавая за ўсю гісторыю пратэстная акцыя на цэнтральнай плошчы горада — па розных ацэнках ад 5 да 7 тысяч жыхароў. З 23 жніўня сілавікі пачалі з’яўляцца падчас акцый [[Пратэсты ў Беларусі (2020)|пратэсту]] на цэнтральнай плошчы і ў іншых раёнах горада, затрымліваць пратэстуючых супраць гвалту і фальсіфікацый на [[Прэзідэнцкія выбары ў Беларусі (2020)|выбарах прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] — распачаліся масавыя [[палітычныя рэпрэсіі]]. 17 снежня 2020 года начальнік Маладзечанскага РАУС палкоўнік міліцыі [[Вадзім Сяргеевіч Прыгара]] дададзены ў санкцыйны спіс [[Еўрапейскі Саюз|Еўрасаюза]], [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] і [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] з-за ўдзелу ў арганізацыі масавых [[Палітычныя рэпрэсіі|палітычных рэпрэсій]] і падрыву дэмакратыі ў [[Беларусь|Беларусі]].<ref>https://euroradio.fm/pad-sankcyi-es-trapili-dana-holdyngz-kiraunictva-spravami-prezidenta-agat</ref><ref>https://charter97.org/ru/news/2020/12/18/404495/</ref><ref>https://belsat.eu/ru/news/evrosoyuz-utverdil-novyj-paket-sanktsij-protiv-vlastej-belarusi</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.the-village.me/village/city/news-city/287283-us-uk-sanct |title=Архіўная копія |access-date=12 лютага 2023 |archive-date=12 лютага 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212143708/https://www.the-village.me/village/city/news-city/287283-us-uk-sanct |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.currenttime.tv/a/eu-belarus-sanctions/31005607.html</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.opensanctions.org/entities/NK-H27cy8t25f98NpuCoipXTt/|title=Vadzim Siarhejevich PRYGARA|website=OpenSanctions.org|date=1980-10-31|access-date=2023-07-20}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://gels-avoirs.dgtresor.gouv.fr/Gels/RegistreDetail?idRegistre=3395|title=Détail du registre - Gels des Avoirs - Direction Générale Du Trésor|website=gels-avoirs.dgtresor.gouv.fr|access-date=2023-07-20}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://vm.ee/en/sanctions-government-republic-view-situation-belarus#top|title=The sanctions of the Government of the Republic in view of the situation in Belarus {{!}} Välisministeerium|website=vm.ee|access-date=2023-07-20}}</ref> 19 ліпеня 2021 года сілавікі прыйшлі з ператрусам у рэдакцыю маладзечанскай «[[Рэгіянальная газета|Рэгіянальнай газеты]]», была канфіскавана тэхніка. Ператрус прайшоў і ў галоўрэда выдання Аляксандра Манцэвіча, пасля яго з жонкай павезлі на допыт, пасля чаго адпусцілі<ref>https://euroradio.fm/peratrus-u-regiyanalnay-gazece-u-maladzechne</ref><ref>https://officelife.media/news/26778-novyy-obysk-v-redaktsii-molodechnenskoy-regionalnoy-gazety/ {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211027181639/https://officelife.media/news/26778-novyy-obysk-v-redaktsii-molodechnenskoy-regionalnoy-gazety/ |date=27 кастрычніка 2021 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://news.mail.ru/incident/47179010/ |title=Архіўная копія |access-date=11 кастрычніка 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211027181453/https://news.mail.ru/incident/47179010/ |archivedate=27 кастрычніка 2021 |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.currenttime.tv/a/belarus-smi/31366760.html</ref>. 22 ліпеня 2021 года «Рэгіянальная газета» спыніла выпуск друкаванай версіі выдання па незалежных ад рэдакцыі прычынах<ref>https://rh.by/2021/07/22/rg-prypynjaje-druk/ {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211027133705/https://rh.by/2021/07/22/rg-prypynjaje-druk/ |date=27 кастрычніка 2021 }}</ref><ref>https://www.instagram.com/p/CRo0Rp7ITMY/</ref><ref>{{Cite web |url=https://mediazona.by/news/2021/07/22/regionalka |title=Архіўная копія |access-date=11 кастрычніка 2021 |archive-date=23 ліпеня 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210723082032/https://mediazona.by/news/2021/07/22/regionalka |url-status=dead }}</ref>, а 20 студзеня 2022 года інфармацыйную прадукцыю сайта і тэлеграм-канала «Рэгіянальнай газеты» суд Маладзечанскага раёна прызнаў экстрэмісцкімі матэрыяламі. 15 кастрычніка 2021 года судом ліквідавана Рэспубліканскае маладзёжнае грамадскае аб’яднанне «NSNL» (РМГА «Некст Стоп — Нью Лайф»), дзякуючы якому ў Маладзечне з’явілася «Вуліца стрыт-фуда» («Завулак ката Францыска»). Арганізацыя была заснавана ў 1989 годзе, а ў Маладзечне пачала дзейнічаць ад 2019 года. Сябры NSNL займаліся актывізмам-урбанізмам, праблемамі інклюзіі, правоў чалавека, гендара. Ліквідацыя найбольш імаверна адбылася ў рамках «зачысткі» [[КДБ Беларусі]] грамадскіх арганізацый, якія фармавалі грамадзянскую супольнасць Беларусі.<ref>https://rh.by/2021/10/20/likvidacyja-2/ {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211021182654/https://rh.by/2021/10/20/likvidacyja-2/ |date=21 кастрычніка 2021 }}</ref><ref>https://t.me/rh_by/9442</ref><ref>https://reform.by/265536-garadskaja-prastora-nas-gjeta-kazarma-v-belarusi-likvidirovany-urbanisticheskie-organizacii</ref> 15 сакавіка 2022 года аднавіла працу Маладзечанская цэнтральная бібліятэка імя М. Багдановіча<!-- Тут трэба вікіфікаваць не Багдановіча, а бібліятэку, калі пра яе можа быць артыкул. --> пасля васьмігадовага рамонту.<ref>{{Cite web |url=https://kraj.by/news/sobitiya/v_molodechno_posle_vosmiletnego_kapremonta_otkrylas_biblioteka/ |title=Архіўная копія |access-date=12 лютага 2023 |archive-date=20 верасня 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220920163617/https://kraj.by/news/sobitiya/v_molodechno_posle_vosmiletnego_kapremonta_otkrylas_biblioteka/ |url-status=dead }}</ref> У верасні 2022 года закрыты рэчавы рынак, які працаваў больш за 20 гадоў з канца 1990-х (ТАА «Маладзечанскі кірмаш», дырэктар Святлана Пузянкова на момант закрыцця).<ref>{{Cite web |url=https://kraj.by/news/sobitiya/v_molodechno_na_veschevom_rynke_snosjat_torgovye_pavilony__uznali_chto_proishodit/ |title=Архіўная копія |access-date=12 лютага 2023 |archive-date=28 кастрычніка 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221028164650/https://kraj.by/news/sobitiya/v_molodechno_na_veschevom_rynke_snosjat_torgovye_pavilony__uznali_chto_proishodit |url-status=dead }}</ref> 5 ліпеня 2022 пасля рэканструкцыі адкрыты футбольны комплекс «Дзіцяча-юнацкай спартыўнай школы № 4 горада Маладзечна».<ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://mlyn.by/05072022/v-molodechno-torzhestvenno-otkryli-futbolnyj-kompleks/|title=В Молодечно торжественно открыли футбольный комплекс|last=Limerencefox.com|website=Минская правда|date=2022-07-05|access-date=2023-10-30|last2=Войтова|first2=Ольга}}</ref> 15 сакавіка 2023 года затрымалі 64-гадовага заснавальніка і галоўнага рэдактара «[[Рэгіянальная газета|Рэгіянальнай газеты]]» Аляксандра Манцэвіча, завялі крымінальную справу, пасля перавялі ў следчы ізалятар, відавочна ў межах [[Палітычныя рэпрэсіі|палітычных рэпрэсій]], скіраваных супраць незалежных СМІ ў Беларусі. Праваабарончыя арганізацыі прызналі яго [[Палітычныя зняволеныя|палітычным вязнем]].<ref>{{Cite web |url=https://baj.by/be/content/na-galounaga-redaktara-regiyanalnay-gazety-alyaksandra-mancevicha-zavyali-kryminalnuyu |title=Архіўная копія |access-date=23 сакавіка 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230606225157/https://baj.by/be/content/na-galounaga-redaktara-regiyanalnay-gazety-alyaksandra-mancevicha-zavyali-kryminalnuyu |archivedate=6 чэрвеня 2023 |url-status=dead }}</ref><ref>https://nashaniva.com/312744</ref><ref>https://www.svaboda.org/a/32330967.html</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.racyja.com/hramadstva/suprats-galounaga-redaktara-regiyan/ |title=Архіўная копія |access-date=23 сакавіка 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230323225942/https://www.racyja.com/hramadstva/suprats-galounaga-redaktara-regiyan/ |archivedate=23 сакавіка 2023 |url-status=dead }}</ref><ref>https://belsat.eu/in-focus/23-03-2023-masavyya-represii-pratsyagvayutstsa</ref><ref>https://euroradio.fm/na-galounaga-redaktara-regiyanalnay-gazety-raspachali-kryminalnuyu-spravu</ref><ref>{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/313849|title=Галоўнага рэдактара «Рэгіянальнай газеты» прызналі палітвязнем|website=Наша Ніва|access-date=2023-11-07}}</ref><ref>{{Cite web|lang=be|url=http://spring96.org/be/news/111344|title=Заява аб прызнанні Аляксандра Манцэвіча палітычным зняволеным|website=spring96.org|date=2023-04-06|access-date=2023-11-07}}</ref> 9-10 чэрвеня 2023 адбыўся ХХII Нацыянальны фестываль беларускай песні і паэзіі «Маладзечна-2023».<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://mdk.by/%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B0/%D1%84%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B5%D1%8F/2023/%D0%B8%D1%8E%D0%BD%D1%8C-2023/document-44333.html|title=НАЦЫЯНАЛЬНЫ ФЕСТЫВАЛЬ БЕЛАРУСКАЙ ПЕСНІ І ПАЭЗІІ “МАЛАДЗЕЧНА - 2023” - июнь, 2023 - Дворец культуры г.Молодечно|website=mdk.by|access-date=2023-10-26|archive-date=26 кастрычніка 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231026150219/https://mdk.by/%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B0/%D1%84%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B5%D1%8F/2023/%D0%B8%D1%8E%D0%BD%D1%8C-2023/document-44333.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://festyval.by/%D0%B0%D0%B1-%D1%84%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D1%96/%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%96%D0%BD%D1%8B/p-15613.html|title=Гала-канцэрт закрыцця «Любімыя песні. Спяваем разам» ХХII Нацыянальнага фестывалю беларускай песні і паэзіі “Маладзечна – 2023” - Навіны - Нацыянальны фестываль беларускай песні і паэзіі “МАЛАДЗЕЧНА”|website=festyval.by|access-date=2023-10-26|url-status=dead|archive-date=26 кастрычніка 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231026150221/https://festyval.by/%D0%B0%D0%B1-%D1%84%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D1%96/%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%96%D0%BD%D1%8B/p-15613.html}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://zviazda.by/ru/node/281662|title=Урачыста завяршыўся XXII Нацыянальны фестываль беларускай песні і паэзіі «Маладзечна — 2023»|website=zviazda.by|date=2023-06-11|access-date=2023-10-26|url-status=dead|archive-date=26 кастрычніка 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231026154726/https://zviazda.by/ru/node/281662}}</ref> 15 ліпеня 2023 адбылося ўрачыстае адкрыццё новага будынка ЗАГСа ў цэнтры Маладзечна з удзелам міністра юстыцыі Сяргея Хаменкі і старшыні Мінскага аблвыканкама Аляксандра Турчына. У будынку ЗАГСа размясцілася таксама служба «Адно акно».<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://minjust.gov.by/be/press/news/_notaries_zags/_15072023/|title=У Маладзечне ўрачыста адкрылі новы ЗАГС|website=Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь|date=15.07.2023}}{{Недаступная спасылка}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://www.sb.by/articles/nastoyashchiy-dvorets-v-molodechno-torzhestvenno-otkryli-novyy-zags.html|title=Настоящий дворец – в Молодечно торжественно открыли новый ЗАГС|first=Андрей|last=ЗАХАРОВ|website=www.sb.by|date=2023-07-15|access-date=2023-10-26}}</ref> 4-14 жніўня 2023 года ў Маладзечне праведзены гульні па пляжным валейболе ў рамках II [[Гульні краін СНД 2023|Гульняў краін СНД 2023]].<ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://kraj.by/news/sport/molodechnency-na-igrah-stran-sng-besilis-s-kraskami-eli-soldatskuju-kashu-a-v-gosti-priehali-premer-ministr-i-zampredsedatelja-minoblispolkoma/|title=Молодечненцы на Играх стран СНГ бесились с красками, ели солдатскую кашу, а в гости приехали Премьер-министр и зампредседателя Миноблисполкома|website=KRAJ.BY - Спорт|access-date=2023-10-26}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://www.belta.by/sport/view/uchastnikov-ii-igr-stran-sng-vstrechajut-v-gostinitse-molodechno-580350-2023/|title=Участников II Игр стран СНГ встречают в гостинице "Молодечно"|website=www.belta.by|date=2023-08-04|access-date=2023-10-26}}</ref> Гульні мелі вельмі нізкую папулярнасць сярод жыхароў Беларусі, нягледзячы на магчымасць бясплатнага наведвання і прымус бюджэтнікаў як гледачоў.<ref>{{Cite web|url=https://t.me/Belarus_Files/948|title=Беларусский расследовательский центр|website=Telegram|access-date=2023-10-26}}</ref> 25 верасня 2023 года старшыню Маладзечанскага райвыканкама [[Юрый Мікалаевіч Горлаў|Горлава Юрыя Мікалаевіча]] вызваліў ад пасады [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Лукашэнка]] і прызначыў сваім памочнікам — інспектарам па Гомельскай вобласці.<ref name=":3">{{Cite web|lang=by-BY|url=https://blr.belta.by/president/view/juryj-gorlau-naznachany-pamochnikam-prezidenta-belarusi-inspektaram-pa-gomelskaj-voblastsi-132850-2023/|title=Юрый Горлаў назначаны памочнікам Прэзідэнта Беларусі - інспектарам па Гомельскай вобласці {{!}} Навіны Беларусі {{!}} Беларускія навіны {{!}} Беларусь - афіцыйныя навіны {{!}} Мінск {{!}} БелТА|website=blr.belta.by|date=2023-09-25|access-date=2023-10-26}}</ref><ref name=":4">{{Cite web|url=https://president.gov.by/be/novosti-aprb/yuryy-gorlau-naznachany-pamochnikam-prezidenta-inspektaram-pa-gomelskay-voblasci|title=Юрый Горлаў назначаны памочнікам Прэзідэнта - інспектарам па Гомельскай вобласці {{!}} Афіцыйны інтэрнэт-партал Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|website=president.gov.by|access-date=2023-10-26}}</ref> 3 лістапада 2023 года вынесены прысуд галоўнаму рэдактару «[[Рэгіянальная газета|Рэгіянальнай газеты]]» і палітвязню [[Аляксандр Барысавіч Манцэвіч|Аляксандру Манцэвічу]] — 4 гады калоніі і штраф у памеры 400 [[Базавая велічыня|базавых велічынь]], што складае 14 800 [[Беларускі рубель|рублёў]] (~4500 [[Долар ЗША|USD]]). Журналіста абвінавацілі ў дыскрэдытацыі Рэспублікі Беларусь паводле арт. 369-1 Крымінальнага кодэкса. Крымінальную справу вёў суддзя Аляксей Іршын, дзяржабвінавачанне падтрымліваў памочнік пракурора Аляксандр Марцінчык.<ref>{{Cite web|lang=be|url=http://spring96.org/be/news/113227|title=“Сваёй віны не прызнаю”: вынесены прысуд рэдактару “Рэгіянальнай газеты” Аляксандру Манцэвічу|website=spring96.org|date=2023-11-03|access-date=2023-11-03}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://news.zerkalo.io/life/53115.html|title=Главреда «Рэгіянальнай газеты» приговорили к четырем годам колонии за «дискредитацию Беларуси»|website=Зеркало|date=2023-11-03|access-date=2023-11-03}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.currenttime.tv/a/belarus-mantsevich/32668741.html|title=В Беларуси главного редактора "Региональной газеты" Александра Манцевича приговорили к четырем годам колонии|website=Настоящее Время|date=2023-11-03|access-date=2023-11-03}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://belsat.eu/news/03-11-2023-galouny-redaktar-regiyanalnaj-gazety-alyaksandr-mantsevich-asudzhany-na-4-gady|title=Галоўнага рэдактара «Рэгіянальнай газеты» Аляксандра Манцэвіча засудзілі на 4 гады|author=Раман Шавель|website=Belsat TV|date=03.11.2023}}</ref><ref>{{Cite web|lang=be|url=https://euroradio.fm/redaktar-regiyanalnay-gazety-alyaksandr-mancevich-asudzhdany-na-4-gady-kalonii|title=Рэдактар "Рэгіянальнай газеты" Аляксандр Манцэвіч асуджаны на 4 гады калоніі {{!}} Навіны Беларусі {{!}} euroradio.fm|website=euroradio.fm|access-date=2023-11-03}}</ref> 4 студзеня 2024 года старшынёй Маладзечанскага райвыканкама стаў Павел Валянцінавіч Губко, упершыню за многія гады [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Лукашэнка]] прызначыў на гэту пасаду ўраджэнца [[Маладзечанскі раён|Маладзечанскага раёна]].<ref name=":5" /><ref name=":6" /><ref name=":7" /><ref name=":8" /> 5 жніўня 2024 года — у дачыненні да суддзі і намесніка старшыні суда Маладзечанскага раёна Дубовік Вольгі Анатольеўны за вынясенне палітычна матываваных прысудаў, падрыў вяршэнства закона, рэпрэсіі супраць грамадзянскай супольнасці і дэмакратычнай апазіцыі, у ліку чарговых 28 асоб за іх ролю ў працяглых унутраных рэпрэсіях і парушэннях правоў чалавека у Беларусі, напярэдадні чацвёртай гадавіны сфальсіфікаваных [[Прэзідэнцкія выбары ў Беларусі (2020)|прэзідэнцкіх выбараў у жніўні 2020 года ў Беларусі]], [[Савет Еўрапейскага саюза]] прыняў рашэнне аб увядзенні санкцый.<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/348588|title=Стаў вядомы поўны спіс сілавікоў і прапагандыстаў, супраць якіх ЕС сёння абвясціў санкцыі|website=Наша Ніва|date=2024-08-05|access-date=2024-12-25}}</ref><ref>{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/348583|title=ЕС увёў санкцыі супраць 28 беларускіх сілавікоў і прапагандыстаў|website=Наша Ніва|date=2024-08-05|access-date=2024-12-25}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_impl/2024/2113/oj|title=Implementing regulation - EU - 2024/2113 - EN - EUR-Lex|website=eur-lex.europa.eu|access-date=2024-12-25}}</ref><ref>{{Cite web|lang=be|url=https://pozirk.online/be/news/99147/|title=У новы санкцыйны спіс ЕС уключаны суддзя, які вынес прыгавор па “справе БелаПАН”|website=Pozirk|access-date=2024-12-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.zerkalo.io/route/lang/bel/?l=https%3A%2F%2Fnews.zerkalo.io%2Feconomics%2F75026.html|title=ЕС увёў санкцыі супраць 28 беларускіх сілавікоў і прапагандыстаў|website=Zerkalo.io|date=5 жнiўня 2024}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://reform.news/es-vvel-sankcii-protiv-28-belarusskih-silovikiov-i-propagandistov|title=ЕС ввел санкции против 28 беларусских силовиков и пропагандистов|last=reform.news|website=REFORM.news (ранее REFORM.by)|date=2024-08-05|access-date=2024-12-25}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://malanka.media/news/48761|title=Евросоюз ввел новые санкции против пропагандистов и судей в Беларуси|website=Маланка Медиа|date=2024-08-05|access-date=2024-12-25}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://charter97.org/ru/news/2024/8/5/605532/|title=Новые санкции ЕС против белорусских силовиков и пропагандистов: опубликован полный список|website=charter97.org|access-date=2024-12-25}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2024/08/05/belarus-eu-lists-further-28-individuals-for-participation-in-internal-repression/|title=Belarus: EU lists further 28 individuals for participation in internal repression|website=Consilium|access-date=2024-12-25}}</ref><ref>{{Cite web|lang=be-BY|url=https://euneighbourseast.eu/be/news/latest-news/belarus-es-dadae-%D1%9E-sankczyjny-spis-yashche-28-asoba%D1%9E-za-%D1%9Edzel-u-represiyah-unutry-krainy/|title=Беларусь: ЕС дадае ў санкцыйны спіс яшчэ 28 асобаў за ўдзел у рэпрэсіях унутры краіны|first=Militsa|last=Eggert|website=EU NEIGHBOURS east|date=2024-08-07|access-date=2024-12-25}}</ref><ref>{{Cite web|lang=be-BY|url=https://europeanbelarus.org/2024/08/05/313145.html|title=Евросоюз ввел санкции против белорусских силовиков и пропагандистов|website=Еўрапейская Беларусь|date=2024-08-05|access-date=2024-12-25}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://motolko.help/by-news/es-uvyoy-novyya-sankczyi-supracz-rezhymu-y-belarusi/|title=ЕС увёў новыя санкцыі супраць рэжыму ў Беларусі|last=МатолькаДапамажы|website=МатолькаДапамажы|access-date=2024-12-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://t.me/viasna96/27065|title=Вясна / Правы чалавека ў Беларусі|website=Telegram|access-date=2024-12-25}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://unn.ua/ru/news/yes-vvel-sanktsii-protiv-yeshche-28-belorusskikh-chinovnikov-za-repressii|title=ЕС ввел санкции против еще 28 белорусских чиновников за репрессии {{!}} УНН|last=https://www.facebook.com/UNNews|website=unn.ua|date=2024-12-24|access-date=2024-12-25}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://belta.by/society/view/es-vvel-sanktsii-protiv-gendirektora-belta-i-rjada-zhurnalistov-652355-2024/|title=ЕС ввел санкции против гендиректора БЕЛТА и ряда журналистов|website=belta.by|date=2024-08-05|access-date=2024-12-25}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/21530743|title=ЕС расширил санкции против Белоруссии|website=TACC|access-date=2024-12-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://luka.zone/person/e3adae14-e9e7-4a40-ab56-c4a06e5cfeb0|title=Ольга Анатольевна Дубовик|author=Дело E3ADAE14|website=luka.zone}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://telegra.ph/Dubovik-Olga-Anatolevna-09-03|title=Дубовик Ольга Анатольевна|first=Дзiкае|last=Паляванне|website=Telegraph|date=2024-09-03|access-date=2024-12-25}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://zubr.cc/judge/877/|title=Судья Дубовик Ольга Анатольевна|website=zubr.cc|access-date=2024-12-25}}</ref> 14 жніўня 2024 года — суддзя і намесніца старшыні суда Маладзечанскага раёна Дубовік Вольга Анатольеўна ўключана ў санкцыйны спіс [[Швейцарыя|Швейцарыі]] за ўдзел у правядзенні [[Палітычныя рэпрэсіі ў Беларусі (з 2020 года)|палітычных рэпрэсій]] у Беларусі, вынясенне неправасудных палітычна матываваных прысудаў і іншыя злачынствы.<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://pozirk.online/be/news/100755/|title=Швейцарыя пашырыла беларускі санкцыйны спіс на 27 імёнаў|website=Pozirk|access-date=2024-12-28}}</ref><ref>{{Cite web|lang=be|url=https://charter97.org/be/news/2024/8/15/606935/|title=Швэйцарыя ўнесла ў санкцыйны спіс 27 грамадзянаў Беларусі|website=charter97.org|access-date=2024-12-28}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://ru.belsat.eu/82344698/shvejcariya-rasshirila-sankcii-protiv-belarusskih-chinovnikov-v-spisok-voshli-27-chelovek-prichastnyh-k-repressiyam|title=Швейцария расширила санкции против беларусских чиновников: в список вошли 27 человек, причастных к репрессиям|first=Telewizja Polska|last=S.A|website=ru.belsat.eu|access-date=2024-12-28}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.belarus-nau.org/post/%D1%88%D0%B2%D0%B5%D0%B9%D1%86%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F-%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%B0-%D0%BF%D0%BE-%D0%B4%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%83|title=Швейцария ударила по диктатору|website=The NAM info|date=2024-08-19|access-date=2024-12-28}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://reform.news/shvejcarija-vvela-sankcii-protiv-belarusskih-sudej-i-propagandistov|title=Швейцария ввела санкции против беларусских судей и пропагандистов|last=reform.news|website=REFORM.news (ранее REFORM.by)|date=2024-08-15|access-date=2024-12-28}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.seco.admin.ch/seco/en/home/seco/nsb-news.msg-id-102080.html|title=Ordinance on measures against Belarus|website=www.seco.admin.ch|access-date=2024-12-28}}</ref> 11 верасня 2025 года — галоўны рэдактар ​​маладзечанскай «[[Рэгіянальная газета|Рэгіянальнай газеты]]» [[Аляксандр Барысавіч Манцэвіч|Аляксандр Манцэвіч]] меркавана (дакументы не выдаваліся) быў фармальна памілаваны ў ліку 52-х [[Палітычныя зняволеныя|палітычных зняволеных]], дастаўлены пад канвоем на мяжу і ў ліку 51-га палітычнага зняволенага фактычна дэпартаваны (выдвараны) з [[Беларусь|Беларусі]] ў [[Літва|Літву]], у рамках здзелкі адміністрацыі прэзідэнта [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] [[Дональд Трамп|Дональда Трампа]] (праз спецпасланніка Джона Коўла) з [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Лукашэнкам А.Г.]]<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/376772|title=Журналіст Манцэвіч, блогеры Казлоў і Вінаградаў, палітык Кучук. паплечнікі Аўтуховіча і Статкевіча. Хто яшчэ з палітвязняў вызваліўся сёння?|website=Наша Ніва|date=2025-09-11|access-date=2025-12-07}}</ref><ref>{{Cite web|lang=be|url=https://baj.media/be/12-zhurnalistau-i-blogerau-vyjshli-na-volju/|title=12 журналістаў і блогераў выйшлі на волю|website=Беларуская асацыяцыя журналістаў|date=2025-09-12|access-date=2025-12-07}}</ref><ref>{{Cite web|lang=pl-PL|url=https://www.polskieradio.pl/396/7819/artykul/3578597,%D1%81%D0%B2%D1%8F%D1%82%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B0-%D1%86%D1%96%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F-%D0%B3%D1%8D%D1%82%D0%B0-%D0%BD%D0%B5-%D0%B2%D1%8B%D0%B7%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B5-%D0%B3%D1%8D%D1%82%D0%B0-%D0%B4%D1%8D%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%86%D1%8B%D1%8F-%D0%B7-%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%96|title=Святлана Ціханоўская: Гэта не вызваленне, гэта дэпартацыя з Беларусі - Беларуская Служба|website=www.polskieradio.pl|access-date=2025-12-07}}</ref><ref>{{Cite web|lang=be|url=https://novychas.online/hramadstva/52-palitvjaznja-vyjszli-na-volju|title=52 палітвязня выйшлі на волю! Поўны спіс вызваленых (абноўлена)|last=НЧ|website=Новы Час|date=2025-09-11|access-date=2025-12-07}}</ref><ref>{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/376738|title=Вызваленыя з дэпартацыяй 52 палітвязні. Статкевіч адмовіўся пакінуць Беларусь і вярнуўся|website=Наша Ніва|date=2025-09-11|access-date=2025-12-07}}</ref> == Кіраўнікі горада == ;Маладзечанскі гарвыканкам * [[Генадзь Дзмітрыевіч Карпенка]] (1991—1994), першы намеснік [[Віктар Іосіфавіч Ганчар]] (1991—1994). * [[Мікалай Усцімавіч Чурсін]] (1995—2005), першы намеснік Яфім Аронавіч Ідэльчык (1995—200?). ;Маладзечанскі райвыканкам (з 2005 года аб’яднаны з гарвыканкамам) * Сямён Міхайлавіч Касабуцкі (2005—2009). * Генадзь Мечыслававіч Кучко (2009—2010). * [[Фёдар Аляксандравіч Дамаценка]] (верасень 2010<ref>[https://www.belta.by/president/view/prezident-belarusi-prinjal-kadrovye-reshenija-135807-2010 Президент Беларуси принял кадровые решения]</ref> — 2013). * Аляксандр Дзмітрыевіч Яхнавец (5 сакавіка 2013 года<ref>{{Cite web|url=http://www.molodechno.minsk-region.by/ru/vlast/raispolkom|title=Молодечненский районный исполнительный комитет {{!}} РУКОВОДСТВО РЕГИОНА {{!}} Молодеченский район{{!}}Молодечно{{!}}Молодеченский райисполком{{!}}Новости Молодеченского района|website=web.archive.org|date=2015-10-05|access-date=2023-10-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151005114404/http://www.molodechno.minsk-region.by/ru/vlast/raispolkom|archivedate=5 кастрычніка 2015|url-status=}}</ref> — жнівень 2018). * [[Юрый Мікалаевіч Горлаў]] (31 жніўня 2018<ref>{{Cite web |url=https://kraj.by/belarus/news/sobitiya/-u-molodechnenskogo-rayispolkoma-noviy-rukovoditel-2018-08-31 |title=https://kraj.by/news/sobitiya/u-molodechnenskogo-rayispolkoma-noviy-rukovoditel |access-date=18 верасня 2018 |archive-date=18 верасня 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180918194104/https://kraj.by/belarus/news/sobitiya/-u-molodechnenskogo-rayispolkoma-noviy-rukovoditel-2018-08-31 |url-status=dead }}</ref> — 25 верасня 2023<ref name=":3" /><ref name=":4" />). * Павел Валянцінавіч Губко (з 4 студзеня 2024 года<ref name=":5">{{Cite web|url=https://president.gov.by/be/events/rassmotrenie-kadrovyh-voprosov-1704370190|title=Разгляд кадравых пытанняў {{!}} Афіцыйны інтэрнэт-партал Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|website=president.gov.by|access-date=2024-01-05}}</ref><ref name=":6">{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://kraj.by/news/sobitiya/aleksandr-turchin-novomu-predsedatelju-molodechnenskogo-rajona-glavnaja-zadacha-%E2%80%94-povyshenie-blagosostojanija-ljudej/|title=Александр Турчин новому председателю Молодечненского райисполкома: «Главная задача — повышение благосостояния людей»|website=KRAJ.BY - События|access-date=2024-01-05|archive-date=5 студзеня 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240105114348/https://kraj.by/news/sobitiya/aleksandr-turchin-novomu-predsedatelju-molodechnenskogo-rajona-glavnaja-zadacha-%E2%80%94-povyshenie-blagosostojanija-ljudej/|url-status=dead}}</ref><ref name=":7">{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://mlyn.by/05012024/turchin-novomu-predsedatelyu-molodechnenskogo-rajona-glavnaya-zadacha-povyshenie-blagosostoyaniya-lyudej/|title=Турчин новому руководителю Молодечненского района: «Главная задача — повышение благосостояния людей»|last=Limerencefox.com|website=Минская правда|date=2024-01-05|access-date=2024-01-05|last2=Лапицкая|first2=Екатерина}}</ref><ref name=":8">{{Cite web|lang=ru-ru|url=https://mgazeta.by/glavnaya-novost/item/19739-aleksandr-turchin-predstavil-predsedatelya-molodechnenskogo-rajispolkoma.html|title=Молодечненская газета - Александр Турчин представил председателя Молодечненского райисполкома|website=mgazeta.by|access-date=2024-01-05|archive-date=5 студзеня 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240105154310/https://mgazeta.by/glavnaya-novost/item/19739-aleksandr-turchin-predstavil-predsedatelya-molodechnenskogo-rajispolkoma.html|url-status=dead}}</ref>). == Насельніцтва == <div style="float:right;margin:0 0.5em 1em;" class="toccolours">{{Graph:Chart|width=450|height=250|type=line|x=1501,1623,1850,1897,1921,1931,1939,1941,1944,1959,1970,1972,1973,1978,1991,1995,2004,2006,2009,2010,2011,2012,2013,2014,2015,2016,2017,2018,2019,2020, 2021, 2022|y=882,1000,1330,2393,1997,5964,6600,9500,4750,26300,50000,56100,58000,68000,93500,98100,98384,98400,95012,94195,93885,93736,93802,94155,94686,94922,95233,95011,92136,91171,91063,90136}}</div> * 1501 год — 882 чал.; * 1623 год — 1000 чал.; * 1850 год — 1330 чал.; * 1861 год — 746 чал.; * 1897 год — 2393 чал.; * 1921 год — 1997 чал.; * 1929 год — 5991 чал.; * 1931 год — 5964 чал.; * 1939 год — 6600 чал.; * 1941 год — 9500 чал.; * 1944 год — 4750 чал.; * 1959 год — 28 384 чал.; * 1970 год — 50 413 чал.; * 1972 год — 56 100 чал.{{sfn|Беларусь|1995}}; * 1978 год — 58 000 чал.; * 1978 год — 68 000 чал.; * 1979 год — 72 612 чал.; * 1989 год — 91 726 чал.; * 1991 год — 93 500 чал.; * 1995 год — 98 100 чал.{{sfn|Беларусь|1995}}; * 1996 год — 96 600 чал.; * 2004 год — 98 384 чал.; * 2006 год — 98 514 чал.; * 2007 год — 98 432 чал.; * 2008 год — 98 415 чал.; * 2009 год — 94 282 чал.<ref>{{Cite web|url=http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/vihod_tables/1.2-6.pdf|title=Перепись населения Республики Беларусь 2009 года|author=Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь|website=belstat.gov.by|archive-url=https://web.archive.org/web/20101030222404/http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/vihod_tables/1.2-6.pdf|archive-date=2010-10-30}}</ref>; * 2010 год — 94 195 чал.<ref name="2011-Estimate" />; * 2011 год — 93 885 чал.<ref name="2011-Estimate" />; * 2012 год — 93 736 чал.<ref name="2012-Estimate" />; * 2013 год — 93 802 чал.<ref name="2013-Estimate" />; * 2014 год — 94 155 чал.<ref name="2014-Estimate" />; * 2015 год — 94 686 чал.<ref name="2015-Estimate" />; * 2016 год — 94 922 чал.<ref name="2016-Estimate" />; * 2017 год — 95 233 чал.<ref name="2017-Estimate" />; * 2018 год — 95 011 чал.; * 2019 год — 92 136 чал.; * 2020 год — 91 719 чал.; * 2021 год — 91 063 чал.; * 2022 год — 90 136 чал.; * 2023 год — 89 268 чал.<ref>{{Cite web |url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/a5d/ldk4wixkq91lgnvvgplqizlt02u8d43a.pdf |title=Архіўная копія |access-date=13 чэрвеня 2023 |archive-date=17 красавіка 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230417144537/http://www.belstat.gov.by/upload/iblock/a5d/ldk4wixkq91lgnvvgplqizlt02u8d43a.pdf |url-status=dead }}</ref>; * 2024 год — 89 068 чал.<ref>{{Cite web|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/210/uaj9375ey0b16oxtxqm0bmkycb45i04g.pdf|title=Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь|author=web.archive.org|access-date=27 кастрычніка 2024|archive-date=28 сакавіка 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240328174010/https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/210/uaj9375ey0b16oxtxqm0bmkycb45i04g.pdf|url-status=bot: unknown}}</ref> * 2025 год — 88 290 чал.<ref name=":9" /> <timeline> ImageSize = width:960 height:650 PlotArea = left:80 right:40 top:40 bottom:40 TimeAxis = orientation:horizontal AlignBars = late Colors = id:linegrey value:gray(0.7) id:cobar value:gray(0.9) DateFormat = yyyy Period = from:0 till:100000 ScaleMajor = unit:year increment:100000 start:0 gridcolor:linegrey PlotData = color:cobar width:10 align:left bar:1501 from:0 till:882 bar:1623 from:0 till:1000 bar:1850 from:0 till:1330 bar:1861 from:0 till:746 bar:1897 from:0 till:2393 bar:1921 from:0 till:1997 bar:1929 from:0 till:5991 bar:1931 from:0 till:5964 bar:1939 from:0 till:6600 bar:1941 from:0 till:9500 bar:1944 from:0 till:4750 bar:1959 from:0 till:28384 bar:1970 from:0 till:50413 bar:1972 from:0 till:56100 bar:1973 from:0 till:58000 bar:1978 from:0 till:68000 bar:1979 from:0 till:72612 bar:1989 from:0 till:91726 bar:1991 from:0 till:93500 bar:1995 from:0 till:98100 bar:1999 from:0 till:96600 bar:2004 from:0 till:98384 bar:2006 from:0 till:98514 bar:2007 from:0 till:98432 bar:2008 from:0 till:98415 bar:2009 from:0 till:94282 bar:2010 from:0 till:94195 bar:2011 from:0 till:93885 bar:2012 from:0 till:93736 bar:2013 from:0 till:93802 bar:2014 from:0 till:94155 bar:2015 from:0 till:94686 bar:2016 from:0 till:94922 bar:2017 from:0 till:95233 bar:2018 from:0 till:95011 bar:2019 from:0 till:92136 bar:2020 from:0 till:91719 bar:2021 from:0 till:91063 bar:2022 from:0 till:90136 bar:2023 from:0 till:89268 bar:2024 from:0 till:89068 bar:2025 from:0 till:88290 PlotData= textcolor:black fontsize:S bar:1501 at: 882 text: 882 shift:(7) bar:1623 at: 1000 text: 1000 shift:(7) bar:1850 at: 1330 text: 1330 shift:(7) bar:1861 at: 746 text: 746 shift:(7) bar:1897 at: 2393 text: 2393 shift:(7) bar:1921 at: 1997 text: 1997 shift:(7) bar:1929 at: 5991 text: 5991 shift:(7) bar:1931 at: 5964 text: 5964 shift:(7) bar:1939 at: 6600 text: 6600 shift:(7) bar:1941 at: 9500 text: 9500 shift:(7) bar:1944 at: 4750 text: 4750 shift:(7) bar:1959 at: 28384 text: 28384 shift:(7) bar:1970 at: 50413 text: 50413 shift:(7) bar:1972 at: 56100 text: 56100 shift:(7) bar:1973 at: 58000 text: 58000 shift:(7) bar:1978 at: 68000 text: 68000 shift:(7) bar:1979 at: 72612 text: 72612 shift:(7) bar:1989 at: 91726 text: 91726 shift:(7) bar:1991 at: 93500 text: 93500 shift:(7) bar:1995 at: 98100 text: 98100 shift:(7) bar:1999 at: 96600 text: 96600 shift:(7) bar:2004 at: 98384 text: 98384 shift:(7) bar:2006 at: 98514 text: 98514 shift:(7) bar:2007 at: 98432 text: 98432 shift:(7) bar:2008 at: 98415 text: 98415 shift:(7) bar:2009 at: 94282 text: 94282 shift:(7) bar:2010 at: 94195 text: 94195 shift:(7) bar:2011 at: 93885 text: 93885 shift:(7) bar:2012 at: 93736 text: 93736 shift:(7) bar:2013 at: 93802 text: 93802 shift:(7) bar:2014 at: 94155 text: 94155 shift:(7) bar:2015 at: 94686 text: 94686 shift:(7) bar:2016 at: 94922 text: 94922 shift:(7) bar:2017 at: 95233 text: 95233 shift:(7) bar:2018 at: 95011 text: 95011 shift:(7) bar:2019 at: 92136 text: 92136 shift:(7) bar:2020 at: 91719 text: 91719 shift:(7) bar:2021 at: 91063 text: 91063 shift:(7) bar:2022 at: 90136 text: 90136 shift:(7) bar:2023 at: 89268 text: 89268 shift:(7) bar:2024 at: 89068 text: 89068 shift:(7) bar:2025 at: 89068 text: 88290 shift:(7) </timeline> == Геаграфія == У Маладзечне вылучаюцца мікрараёны: Залінейны, Старое Месца, Парашкі (ЗПМ), 11-ы, 10-ы, 6-ы, 1-ы, 2-і, 3-і, 4-ы, Цэнтральны, Гелянова, Здземелева, Паўднёвы (Рагазы). == Эканоміка == Прадпрыемствы машынабудавання і металаапрацоўкі, лёгкай, харчовай, дрэваапрацоўчай прамысловасці, вытворчасці будаўнічых матэрыялаў. Вузел чыгунак на [[Мінск]], [[Полацк]], [[Вільнюс]], [[Ліда|Ліду]] і аўтадарог на [[Мінск]], [[Вільнюс]], курортны пасёлак [[Нарач (курортны пасёлак)|Нарач]]. Гасцініца «Маладзечна», знаходзіцца побач цэнтральнай плошчы, за 10 хвілін хады ад чыгуначнага вакзала і аўтавакзала.<ref>{{Cite web|url=http://molodechnohotel.by/about-hotel/|title=Аб гатэлі "Маладзечна"}}</ref>. У 1970 годзе пачаў працу завод сілавых паўправадніковых вентыляў (з 1994 года — ААТ «Электрамодуль»)<ref>{{Cite web|lang=|url=https://elmodul.by/about|title=Аб кампаніі ААТ "Электрамодуль"|website=elmodul.by|access-date=2024-11-02}}</ref>. У 1984 годзе пачаў працу завод парашковай металургіі (з 1991 года ВРУП «[[Маладзечанскі завод парашковай металургіі]]»)<ref>{{Cite web|url=http://molzpm.by/|title=ВРУП "Маладзечанскі завод парашковай металургіі"}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://bizinspect.by/inst/5c1fc7d337b6871c5c3172f8|title=ПРУП "Мол ЗПМ", УНП 600066447. Проверка предприятия.|website=bizinspect.by|access-date=2024-11-02}}</ref>. У 1980 годзе арганізаваны Маладзечанскі завод лёгкіх металаканструкцый праз зліццё двух заводаў: металаканструкцый і лёгкіх металаканструкцый. Першы ўведзены ў эксплуатацыю ў 1968 годзе, другі — у 1978 годзе<ref>{{Cite web|url=https://mzmk.by/about|title=Аб Заводзе {{!}} Маладзечанскі ЗМК ААТ|website=mzmk.by|access-date=2024-11-02|archive-date=22 лютага 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250222090236/https://mzmk.by/about|url-status=dead}}</ref>. У 1989 годзе створана беларуска-германскае вытворчае сумеснае прадпрыемства «Мiнскi мэблевы цэнтр» (СП «ММЦ» ТАА) — мэблевая фабрыка па вытворчасці корпуснай мэблі з масіву<ref>{{Cite web|url=https://spmmz.com/material/about|title=Аб прадпрыемстве|website=Мэблевая фабрыка Беларусі па вытворчасці корпуснай мэблі з масіву}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://bizinspect.by/inst/5c1fc8f737b6871c5c32bfc3|title=СП "ММЦ" ТАА, УНП 600003222. Праверка прадпрыемства.|website=bizinspect.by|access-date=2024-11-02|quote=Беларуска-германскае вытворчае сумеснае прадпрыемства "Мiнскi Мэблевы Цэнтр" таварыства з абмежаванай адказнасцю}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://kartoteka.by/unp-600003222|title=СП "ММЦ" ООО, УНП 600003222 - Реквизиты и контакты контрагента {{!}} Kartoteka.by|website=kartoteka.by|access-date=2024-11-24}}</ref>. У 2006 годзе адбылося поўнае спыненне вытворчай дзейнасці і пачаўся працэс ліквідацыі (банкруцтва) РУП «Маладзечанская фабрыка музычных інструментаў»<ref>{{Cite web|url=https://www.bankrot.by/news-1680|title=Беларусы застануцца без сваіх піяніна і баянаў|author=Міхась Радкевіч|website=bankrot.by|date=13.09.2009|publisher=Беларуская штодзённая інтэрнэт-газета "Штодзённік"|access-date=2024-11-02|archive-date=21 красавіка 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210421084254/https://www.bankrot.by/news-1680|url-status=dead}}</ref>. У 2012 годзе пачаў працу завод вагавымяральнага абсталявання (ЗАТ «ЗВА»)<ref>{{Cite web|url=https://zvo.by/about/|title=Аб заводзе|website=ЗАТ "Завод вагавымяральнага абсталявання"}}</ref><ref>{{Cite web|lang=|url=https://bizinspect.by/inst/5c1fc74237b6871c5c310b03|title=ЗАТ "ЗВА", УНП 691357099. Праверка прадпрыемства.|website=bizinspect.by|access-date=2024-11-02}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://kartoteka.by/unp-691357099|title=ЗАО "ЗВО", УНП 691357099 - Реквизиты и контакты контрагента {{!}} Kartoteka.by|website=kartoteka.by|access-date=2024-11-24}}</ref>. == Адукацыя == У Маладзечне 14 сярэдніх школ, мастацкая школа, 6 вучылішч, у т.л. медыцынскае і [[Маладзечанскі дзяржаўны музычны каледж імя М. К. Агінскага|музычнае]], політэхнічны каледж, [[Маладзечанскі гандлёва-эканамічны каледж Белкаапсаюза|гандлёва-эканамічны каледж]], 4 публічныя бібліятэкі. === СШ № 8 === Сярэдняя навучальная ўстанова па адрасе [[Вуліца Касманаўтаў (Маладзечна)|вуліца Касманаўтаў]]-3. Упершыню пра будаўніцтва школы згадана на жнівеньскай нарадзе настаўнікаў Маладзечна ў 1963/1964 навучальным годзе. Школа будавалася на новай вуліцы з сакавіка 1965 года, за красавік узведзены 2-гі паверх, у маі — трэці, пачалося будаўніцтва майстэрняў, актавай і спартыўнай залаў. Адкрыццё школы адбылося 1 верасня 1965 года<ref name="ІШ">[https://school8molod.ucoz.ru/index/o_nas/0-8 История школы] {{ref-ru}}</ref>, установа атрымала ганаровае імя Юрыя Гагарына. Першы дырэктар — Уладзімір Цітавіч Каралькоў, першыя намеснікі дырэктара — Ілья Раманавіч Салавейчык, Пётр Пятровіч Валынец і Уладзімір Іосіфавіч Нічыпаровіч.<ref>{{Cite web |url=https://sch8mol.uomrik.gov.by/%D0%BE%D0%B1-%D1%83%D1%87%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B8/%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F-%D1%88%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D1%8B-%D0%B8-%D0%B2%D1%8B%D0%BF%D1%83%D1%81%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B8 |title=История школы и выпускники |access-date=21 лістапада 2022 |archive-date=21 лістапада 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221121075329/https://sch8mol.uomrik.gov.by/%D0%BE%D0%B1-%D1%83%D1%87%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B8/%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F-%D1%88%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D1%8B-%D0%B8-%D0%B2%D1%8B%D0%BF%D1%83%D1%81%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B8 |url-status=dead }}</ref> Сярод выпускнікоў школы: [[Андрэй Віталевіч Гендрых]] — намеснік начальніка Службы спецыяльнай сувязі [[Федэральная служба аховы Расіі|ФСА Расіі]]; {{нп3|Генадзь Яўгенавіч Тур||d|Q115165197}} — беларускі ўрач-анколаг; [[Алег Багданавіч Нячаеў]] — беларускі ўрач-анестэзіёлаг; [[Юрый Касабуцкі|Юрый Казіміравіч Касабуцкі]] — беларускі каталіцкі дзеяч, дапаможны біскуп Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі; [[Людміла Багданаўна Церах]] — дацэнт кафедры дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва Беларускай акадэміі мастацтваў; [[Аляксандр Іванавіч Асіповіч]] — беларускі гісторык; [[Анатоль Анатолевіч Лабінскі]] — беларускі ўрач-анколаг-хірург; [[Васіль Генрыхавіч Богдан]] — беларускі ўрач-хірург; {{нп3|Ігар Анатолевіч Франчук||uk|Франчук Ігор Анатолійович}} — украінскі прадпрымальнік, народны дэпутат Украіны II, III і IV скліканняў. == Культура == [[Файл:Palace of Culture in Maladzechna.JPG|thumb|Палац культуры]] У горадзе знаходзяцца [[Мінскі абласны краязнаўчы музей]], [[Мінскі абласны драматычны тэатр]], [[Мінскі абласны тэатр лялек «Батлейка»]]. У горадзе штогод праводзіцца больш 30 культурных мерапрыемстваў, у т.л. рэспубліканскі тэатральны фестываль «[[Маладзечанская сакавіца]]» і [[Маладзечанскі фестываль беларускай песні і паэзіі]] (з 1993). У 2006 і 2013 гадах горад стаў месцам правядзення фестывалю «[[Адна зямля]]»<ref name="РГ_2006"/>. У Маладзечне працуюць [[рэп]] і хіп-хоп гурты ([[Usplёsk]], [[Буркіна Фасо (гурт)|Буркіна Фасо]], [[ХЗКН]], [[Stickoxydal]] і іншыя). [[Файл:Молодечно.jpg|thumb|справа|Дзяржаўны політэхнічны каледж]] Выпускаецца гісторыка-краязнаўчы і літаратурна-мастацкі альманах «[[Куфэрак Віленшчыны (2000)|Куфэрак Віленшчыны]]» == Транспарт == === Аўтамабільны транспарт === Праз Маладзечна праходзяць рэспубліканскія аўтамабільныя дарогі {{Таблічка-by|Р|28}} (Мінск-Маладзечна-Нарач), {{Таблічка-by|Р|56}} (Маладзечна-Валожын), {{Таблічка-by|Р|106}} (Маладзечна-Смаргонь). {|class=toccolours style="text-align:center" align="center" !colspan=10|Адлегласць ад Маладзечна(аўтамабільнымі шляхамі) |- ||||||| [[Вільнюс]] ~ 145 км<br />[[Осла]] ~ 2206 км<br />[[Гданьск]] ~ 710 км || [[Талін]] ~ 706 км<br />[[Хельсінкі]] ~ 793 км<br />[[Рыга]] ~ 401 км || [[Полацк]] ~ 222 км<br />[[Санкт-Пецярбург]] ~ 783 км<br />[[Мурманск]] ~ 2101 км || |||| |- ||||||| [[Гродна]] ~ 266 км<br />[[Варшава]] ~ 609 км<br />[[Берлін]] ~ 1176 км |||[[Файл:Compass Rose North.svg|150px|center|Ружа вятроў|альт=Ружа вятроў]]|| [[Магілёў]] ~ 285 км<br />[[Смаленск]] ~ 387 км<br />[[Казань]] ~ 1600 км |||||| |- ||||||| [[Брэст]] ~ 421 км<br />[[Кракаў]] ~ 838 км<br />[[Барселона]] ~ 3008 км || [[Львоў]] ~ 683 км<br />[[Адэса]] ~ 1082 км<br />[[Стамбул]] ~ 1905 км || [[Мінск]] ~ 77 км<br />[[Ерэван]] ~ 2650 км<br />[[Доха]] ~ 5221 км |||||| |} === Чыгуначны транспарт === Будаўніцтва Лібава-Роменскай чыгункі (1870-я) спрыяла ператварэнню мястэчка ў чыгуначны вузел. У пачатку XX стагоддзя праз Маладзечна прайшла яшчэ адна чыгунка — Балагое-Сядлецкая, якая злучыла важныя рэгіёны Расійскай імперыі. Маладзечна стаў чыгуначным вузлом. У 1907 годзе ўзведзены будынак вакзала ў стылі «мадэрн», які захаваўся да цяперашняга часу. Маладзечна — чыгуначны вузел з кірункамі на [[Мінск]], [[Вільнюс]], [[Ліда|Ліду]] і [[Полацк]]. Пасажырскімі цягнікамі звязаны з [[Масква|Масквой]], [[Санкт-Пецярбург|Санкт-Пецербургам]], [[Рыга]]й, [[Калінінград]]ам, [[Гродна]], [[Віцебск]]ам і іншымі. === Гарадскі транспарт === Пасажырскія перавозкі па горадзе ажыццяўляюцца толькі аўтобусамі. Грузавыя і пасажырскія перавозкі ў горадзе ажыццяўляе філіял «Аўтобусны парк № 4» ААТ «Мінаблаўтатранс». У будучыні плануецца замяніць аўтобусы на [[электробус]]ы. == СМІ == * «Маладзечанская газета». Орган раённай улады. * «[[Рэгіянальная газета]]». Недзяржаўнае выданне. Уваходзіць у склад [[Аб’яднаныя Масмедыі|Асацыяцыі выдаўцоў рэгіянальнай прэсы «Аб’яднаныя Масмедыі»]] * Маладзечанскае кабельнае тэлебачанне «МКТВ» * Радыё «Маладзечна». == Грамадскае жыццё == ==== Дарослыя ==== * Прадстаўніцтва партыі [[Партыя БНФ|БНФ]] * Аддзяленне праваабарончай арганізацыі [[Беларускі Хельсінкскі камітэт]] ==== Моладзь ==== * [[Беларуская асацыяцыя клубаў ЮНЭСКА|Клубы ЮНЭСКА]] «[[Планета (клуб ЮНЭСКА)|Планета]]» і «[[Касіапея (клуб ЮНЭСКА)|Касіапея]]» * [[Скаўцкі рух|Скаўцкая дружына]] «[[Маладэчына (cкаўцкая дружына)|Маладэчына]]». * Аддзел [[Беларускі рэспубліканскі саюз моладзі|БРСМ]] == Рэлігійнае жыццё == У горадзе зарэгістравана 5 [[Рэлігійная суполка|рэлігійных суполак]]. == Турыстычная інфармацыя == Маладзечна ўваходзіць у турыстычны маршрут «У краі Нарачанскім»<ref name="TEB"/>. Гатэль «Маладзечна» знаходзіцца побач з цэнтральнай плошчай, за 10 хвілін хады ад чыгуначнага і аўтобуснага вакзалаў. У горадзе працуе краязнаўчы музей. == Славутасці == * [[Касцёл Святога Айца Піо (Маладзечна)|Касцёл Святога Айца Піо]] * [[Касцёл Святога Юзафа (Маладзечна)|Касцёл Святога Юзафа]] * [[Маладзечанскі замак|Гарадзішча]] (XV—XVII стст.) — {{ГККРБ 4|613В000295}} * Гістарычная забудова горада (XIX — пач. XX стст.) * [[Касцёл Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі і кляштар трынітарыяў (Маладзечна)|Касцёл і кляштар трынітарыяў]] (XVIII ст.) — {{ГККРБ 4|612Г000294}} [[Файл:Пакутнікам за волю і незалежнасць Беларусі.jpg|міні|Пакутнікам за волю і незалежнасць Беларусі]] [[Файл:Stalag 342.JPG|thumb|Мемарыяльны комплекс «Шталаг 342»]] * [[Мемарыяльны комплекс «Шталаг 342»]] * [[Маладзечанская настаўніцкая семінарыя|Настаўніцкая семінарыя]] (1762) * Сінагога (XIX—XX стст.) * [[Свята-Пакроўская царква (Маладзечна)|Царква Покрыва Прасвятой Багародзіцы]] (1867—1871) * Чыгуначная станцыя (1907) '''Страчаная спадчына''' * [[Трыўмфальная арка (Маладзечна)|Брама Трыўмфальная]] (1920-я) * Уніяцкая царква Святых Казьмы і Дзям’яна (XVIII ст.) * Касцёл (1-я пал. XX ст.) * [[Палац Агінскіх, Маладзечна|Палац Агінскіх]] (XVIII ст.) * Царква (XVI ст.) <gallery mode="packed" heights="170" caption="Краявіды Маладзечна"> Maładečna - Vialiki Haściniec.jpg|<small>Вуліца Вялікі Гасцінец — галоўная вуліца горада</small> Файл:New church in Maladziečna - panoramio.jpg|<small>Касцёл Святога Айца Піо</small> Файл:Eastern Orthodox Church in Maladzechna, Belarus.JPG|<small>Царква Покрыва Прасв. Багародзіцы</small> MaladzetšnaStation Minsk Region1.jpg|<small>[[Маладзечна (станцыя)|Чыгуначны вакзал]]</small> Maładečna - Broadway.jpg|<small>«Брадвей» — пешаходная частка вуліцы Прытыцкага, папулярнае сярод моладзі месца сустрэч</small> Amfiteatr-molo.jpeg|<small>Амфітэатр, узведзены да Дажынак-2011</small> Файл:Belarus-Maladzechna-Steam Locomotive-1.jpg|<small>Помнік-паравоз</small> Файл:Statue near Maladzechna train station.jpeg|<small>Помнік вандроўніцы з коткай</small> </gallery> == Вядомыя асобы == {{main|Вядомыя асобы Маладзечна}} * [[Юрый Антонаў]] (нар. 1945) — савецкі і расійскі кампазітар і спявак. * [[Меер Аксельрод]] (1902—1970) — савецкі мастак. * [[Зэлік Аксельрод]] (1904—1941) — яўрэйскі савецкі паэт і перакладчык. * [[Валянцін Анатолевіч Борзды]] (нар. 1968) — беларускі скульптар. * [[Уладзімір Боська]] (нар. 1984) — пісьменнік, драматург, музыка. * [[Аляксандр Арсенавіч Варанецкі]] (нар. 1951) — акцёр цырка, клоўн. * [[Сяржук Вітушка]] (1965—2012) — беларускі грамадска-[[палітычны дзеяч]]. Кіраўнік мінскага таварыства «[[Талака (таварыства)|Талака]]». * [[Алег Груздзіловіч]] (нар. 1958) — беларускі журналіст. * [[Фёдар Фёдаравіч Гулевіч]] (нар. 1952) — беларускі акцёр цырка, клоўн. * [[Ігар Дзедусенка]] (нар. 1990) — беларускі класічны гітарыст. * [[Юрый Касабуцкі]] (нар. 1970) — беларускі каталіцкі дзеяч, дапаможны біскуп Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі. * [[Мікалай Міхайлавіч Кірычэнка]] (1946—2018) — беларускі акцёр тэатра і кіно. * [[Дзмітрый Феафанавіч Матусевіч]] (нар. 1978) — беларускі дзяржаўны дзеяч. * [[Ян Станіслаў Сапега]] (1589—1635) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч. * [[Вадзім Іванавіч Сіняўскі]] (нар. 1970) — генерал-маёр, міністр па надзвычайных сітуацыях Рэспублікі Беларусь (з 2021). * [[Уладзімір Іванавіч Сытчанка]] (1951—2021) — беларускі мастак. * [[Кандрат Зігмундавіч Церах]] (нар. 1935) — апошні [[Міністэрства гандлю СССР|міністр гандлю]] [[СССР]] (1986—1991). У 1963—1965 гадах — дырэктар Маладзечанскага гархарчпрамгандлю. == Гарады-пабрацімы == * {{Сцяг|Балгарыя}} [[Велінград]], [[Балгарыя]] * {{Сцяг|Латвія}} [[Елгава]], [[Латвія]] * {{Сцяг|Украіна}} [[Ірпінь]], [[Украіна]] * {{Сцяг|Расія}} [[Каломна]], [[Расія]] * {{Сцяг|Літва}} [[Панявежыс]], [[Літва]] * {{Сцяг|Польшча}} [[Пётркаў Трыбунальскі]], [[Польшча]] * {{Сцяг|Польшча}} [[Сакулка]], [[Польшча]] * {{Сцяг|Расія}} [[Светлы (Калінінградская вобласць)|Светлы]], [[Расія]]<ref name="Светлы"/> * {{Сцяг|Малдова}} [[Фларэшць]], [[Малдова]] * {{Сцяг|Расія}} Фрунзенскі раён, [[Санкт-Пецярбург]], [[Расія]]<ref name="rh"/> * {{Сцяг|Расія}} [[Чарапавец]], [[Расія]] * {{Сцяг|Германія}} [[Эслінген-на-Некары]], [[Германія]] == Гл. таксама == * [[Спіс вуліц Маладзечна]] == Заўвагі == {{Reflist|refs= <ref name="2017-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2017}}</ref> <ref name="NNP">{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Мінская вобласць|}}</ref> <ref name="KTSB">{{Крыніцы/Кароткі тапанімічны слоўнік Беларусі}} С. 240.</ref> <ref name="KChB">{{Крыніцы/Каталіцкія храмы Беларусі, 2008}} С. 215.</ref> <ref name="Пакутнікам">[http://rh.by/by/124/50/3205/ Помнік мучанікам устанавілі ў Зялёным Гарадку. Публікацыя ў «Рэгіянальнай газеце»]</ref> <ref name="catholic">[http://catholic.by/port/news/belarus/2-3/2007-03-18.htm 10-годдзе кансекрацыі касцёла Св. Юзафа ў Маладзечне] // «[[Catholic.by]]», 20 сакавіка 2007</ref> <ref name="сельсавет">[http://www.rh.by/by/231/50/6955/ Маладзечанскі раён. Маладзечна прырасло Рагазамі. На 2 сельсаветы меней. Падрабязнасці] // [[Рэгіянальная газета]]</ref> <ref name="2011-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2011}}</ref> <ref name="2012-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2012}}</ref> <ref name="2013-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2013}}</ref> <ref name="2014-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2014}}</ref> <ref name="2015-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2015}}</ref> <ref name="2016-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2016}}</ref> <ref name="РГ_2006">«Адна зямля» ў Маладзечне //«[[Рэгіянальная газета (1995)|Рэгіянальная газета]]», 21 ліпеня 2006 г., № 29 (583)</ref> <ref name="TEB">{{Крыніцы/Турыстычная энцыклапедыя Беларусі|Молодечно}}</ref> <ref name="Светлы">[http://www.rh.by/by/339/50/12037/ Маладзечна ўстанавіла партнёрскія адносіны з горадам Светлым Калінінградскай вобласці Расіі] // [[Рэгіянальная газета]]</ref> <ref name="rh">[http://www.rh.by/by/339/50/12037/ Развитие и расширение международных связей в Санкт-Петербурге на примере Фрунзенского района] {{ref-ru}}</ref> }} == Літаратура == * Акты, издаваемые Виленскою археографическою комиссиею. — Т. 31. Акты о литовских татарах. — Вильна, 1906. — [http://www.runivers.ru/upload/iblock/025/Akty%20izdavaemye%20komissiej%20vysochajshe%20uchrezhdennoyu%20dlya%20razbora%20drevnix%20aktov%20v%20Vilene.%20Tom%2031%20f1906zxruge628sg.pdf С.108, 138—139, 161—162, 193, 196—197, 222—228, 255—256.] * Акты, издаваемые Виленскою археографическою комиссиею. — Т. 39. Документы и материалы, относящиеся к истории Отечественной войны 1812 года. — Вильна, 1912. — [http://www.runivers.ru/upload/iblock/452/Akty%20izdavaemye%20komissiej%20vysochajshe%20uchrezhdennoyu%20dlya%20razbora%20drevnix%20aktov%20v%20Vilnne.%20Tom%2037%20c1912vvrupr611so.pdf С. 270, 259, 260, 299, 406—407, 465, 470.] * {{крыніцы/ТурЭнцБел-2007|Молодечно}} * {{Крыніцы/ЭГБ|5}} * {{Крыніцы/ЭнцВКЛ|том=2|старонкі=263|артыкул=Маладзечна|аўтар=[[Генадзь Каханоўскі|Каханоўскі Г.]]}} * {{Крыніцы/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|6|647—648|Mołodeczno}} * {{Крыніцы/Беларусь: энцыклапедычны даведнік (1995)|Маладзе́чна|458—459}} == Спасылкі == {{Commonscat-inline|Maladziečna|Маладзечна}} {{OSM relation|6722552|Маладзечна}} * {{radzima2|maladzechna|Маладзечна}} * [http://www.rh.by «Рэгіянальная газета» анлайн] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130518232246/http://www.rh.by/ |date=18 мая 2013 }} * [http://archives.gov.by/Arh/arxz_molod.htm Агульныя звесткі пра Занальны дзяржаўны архіў г. Маладзечна] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20061214025144/http://archives.gov.by/Arh/arxz_molod.htm |date=14 снежня 2006 }} * [http://bhcmld.bizland.com/ Маладзечанскае аддзяленне РАА «БХК»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20050210023415/http://bhcmld.bizland.com/ |date=10 лютага 2005 }} * Надвор’е ў горадзе [https://www.gismeteo.by/weather-molodechno-11818/ Маладзечна] {{Маладзечанскі раён}} {{Гарады Мінскай вобласці}} {{Культурная сталіца Беларусі}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Маладзечна| ]] 3w4x9ji9p2wyfthqy8f5l13uxyqnpy7 Галіна Іосіфаўна Марцінкевіч 0 10591 5135162 5133883 2026-05-03T06:53:08Z DobryBrat 5701 вікіфікацыя, арфаграфія, стыль, пунктуацыя, дапаўненне 5135162 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Марцінкевіч}} {{навуковец}} '''Галіна Іосіфаўна Марцінкевіч''' ({{ВД-Прэамбула}}) — савецкі і беларускі [[географ|вучоны-географ]], [[доктар геаграфічных навук]], прафесар кафедры геаэкалогіі геаграфічнага факультэта БДУ. == Біяграфія == Нарадзілася 9 кастрычніка 1935 года ў [[горад]]зе [[Чэрвень (горад)|Чэрвень]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. У 1945 годзе з сям’ёй пераехала ў [[Брэст]], дзе ў 1953 годзе скончыла [[Школа|сярэднюю школу]] з залатым медалём. З 1953 па 1958 гады — студэнтка [[Геаграфічны факультэт БДУ|геаграфічнага факультэта БДУ]]. Завяршыўшы вучобу, атрымала дыплом з адзнакай і рэкамендацыю для паступлення ў [[Аспірантура|аспірантуру]]. З [1958 па 1960 гады — тэхнік-глебазнаўца і інжынер-глебазнаўца Інстытута [[глебазнаўства]] [[Акадэмія сельскагаспадарчых навук БССР|Акадэміі сельскагаспадарчых навук БССР]]. З 1960 па 1963 гады — [[Аспірантура|аспірантка]] кафедры фізічнай [[Геаграфія|геаграфіі]] (пазней — кафедра фізічнай геаграфіі [[СССР]]) [[БДУ]]. З 1963 года працавала ў [[БДУ]] асістэнтам, старэйшым выкладчыкам, [[дацэнт]]ам, [[прафесар]]ам. У 1966 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю, у 1970 годзе атрымала вучонае званне [[дацэнт]]а, у 1992 годзе абараніла доктарскую дысертацыю, у 1994 годзе атрымала вучонае званне [[прафесар]]а. З 1995 года — член савета па абароне дысертацый пры [[БДУ]], у 2001—2011 гадах — член савета па абароне дысертацый пры [[Беларускі нацыянальны тэхнічны ўніверсітэт|Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце]]. Удзельнічала ў выкананні адукацыйных праектаў па міжнароднай праграме Tempus. Аўтар 370 публікацый, у тым ліку 10 манаграфій, 8 [[падручнік]]аў і вучэбных дапаможнікаў, каля 55 ландшафтных карт рознага маштабу, уключаючы [[Геаграфічная карта|ландшафтныя карты]] [[Беларусь|Беларусі]] для [[Школа|сярэдняй школы]], 185 навуковых артыкулаў. Памерла 14 красавіка 2026 года<ref>[https://geo.bsu.by/index.php/department/kratk-letopis/fakultet-pomnit/2343-martsinkevich-galina-iosifovna.html Марцинкевич Галина Иосифовна]</ref>. == Пералік чытальных курсаў == * Ландшафтазнаўства * Сучасныя праблемы ландшафтнай экалогіі (магістры) == Узнагароды == * [[Ганаровая грамата Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь]] (1996), * нагрудны знак «[[Выдатнік адукацыі Беларусі]]» (2000) * [[прэмія імя А. Н. Сеўчанкі]] БДУ (2003)<ref>https://www.bsu.by/ru/main.aspx?guid=13061</ref>, * заслужаны работнік БДУ] (2010), * падзяка рэктара БДУ (2015). == Асноўныя працы == # [http://elib.bsu.by/handle/123456789/4960 Марцинкевич Г. И. Ландшафтоведение Беларуси. Основные достижения и направления развития // Фокус, 2007. № 2. — С.12-19.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20180921081248/http://elib.bsu.by/handle/123456789/4960 |date=21 верасня 2018 }} # [http://elib.bsu.by/handle/123456789/4959 Martsinkevich Galina I. Classification of landscape diversity as a sourse of the qualitative and quantitative information/ The problems of landscape ecology. Vol. XX. Warszava, 2008. P.35 −43.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20180729161855/http://www.elib.bsu.by/handle/123456789/4959 |date=29 ліпеня 2018 }} # [http://elib.bsu.by/handle/123456789/4958 Martsinkevich G., Pirozhnik I. Phisical — geographical subdivision of Belarus in decimal system / Znaczenie badan krajobrazovych dla zrownowazonego rozwoju. Warszawa. 2007. S. 361—369] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200626225557/https://elib.bsu.by/handle/123456789/4958 |date=26 чэрвеня 2020 }} # [http://elib.bsu.by/handle/123456789/47682 Марцинкевич, Г. И. Антропогенная трансформация ландшафтов проблемных регионов Беларуси /Г. И. Марцинкевич, И. И. Счастная, Н. В. Гагина, В. А. Бакарасов, И. П. Усова //Природопользование. Вып. 18. 2010. — С. 55-63.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20180701021011/http://elib.bsu.by/handle/123456789/47682 |date=1 ліпеня 2018 }} # [http://elib.bsu.by/handle/123456789/47687 Марцинкевич, Г. И. Функциональная типология и структура трансформированных ландшафтов Белорусского Полесья /Г. И. Марцинкевич, И. И. Счастная, И. П. Усова //Земля Беларуси, 2010. № 3. — С.24-27; № 4. — С. 43-48.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20180708033943/http://elib.bsu.by/handle/123456789/47687 |date=8 ліпеня 2018 }} # [http://elib.bsu.by/handle/123456789/27347 Марцинкевич Г. И., Счастная И. И. Современные ландшафты Белорусского Полесья: районирование, направления оптимизации // Вестник Белорусского государственного университета. Сер. 2, Химия. Биология. География. — 2011. — № 3. — С. 101—105.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20180720045741/http://elib.bsu.by/handle/123456789/27347 |date=20 ліпеня 2018 }} # [http://elib.bsu.by/handle/123456789/15552 Марцинкевич, Г. И. Ландшафтно-экологические исследования Полесья как основа ландшафтного планирования /Г. И. Марцинкевич, И. И. Счастная // Почвенно-земельные ресурсы: оценка, устойчивое использование, геоинформационное обеспечение. Материалы Международной научно-практической конференции. Минск. 6-8 июня 2012 г. Минск: БГУ, 2012. С. 294—296.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20161214170029/http://elib.bsu.by/handle/123456789/15552 |date=14 снежня 2016 }} # [http://elib.bsu.by/handle/123456789/47676 Galina Martsinkevich. Methodological approaches and results of complex and applied subdivision the territory of Belarus //The Problems of Landscape Ecology. Vol. XXX. Four dimensions of the landscape. Warsaw: Faculty of Geography and Regional Studies of the University of Warsaw, 2011. — P. 87-95.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200610125301/http://elib.bsu.by/handle/123456789/47676 |date=10 чэрвеня 2020 }} # [http://elib.bsu.by/handle/123456789/47679 Марцинкевич, Г. И. Классификация и закономерности распространения современных ландшафтов Белорусского Полесья //Г. И. Марцинкевич, И. И. Счастная, А. А. Звозников. Материалы Международной научной конференции «Проблемы природопользования: итоги и перспективы». Минск, 21-23 ноября 2012. — С. 170—173.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20180921081243/http://elib.bsu.by/handle/123456789/47679 |date=21 верасня 2018 }} # [http://elib.bsu.by/handle/123456789/120498 Марцинкевич Г. И., Счастная И. И., Чертко Н. К., Карпиченко А. А. Звозников А.А Оценка эколого-ландшафтных и техногенных ситуаций Белорусского Полесья /Вестник БГУ. Сер.2. 2014. № 3. С. 86-91.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190613073030/http://elib.bsu.by/handle/123456789/120498 |date=13 чэрвеня 2019 }} # [http://elib.bsu.by/handle/123456789/162099 Galina Martsinkevich, Aleksandr Vitchenko, Iryna Usava (2015). Landscape Science and Geoecology Education at the Universities in Belarus: History, Current Status and Future Development / 15th International Multidisciplinary Scientific Geoconference SGEM. Ecology, Economics, Education and Lagislation. Conference Proceedings. Volume III. Environmental Economics, Education and Accreditation in Geosciences. 18-24 June, 2015. Albena, Bulgaria. PP. 951—958. DOI: 10.5593/sgem2015B53.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20181209073541/http://elib.bsu.by/handle/123456789/162099 |date=9 снежня, 2018 }} # [http://elib.bsu.by/handle/123456789/162095 Марцинкевич Г. И., Счастная И. И. Проблемы типологии городских поселений, классификации и оценки урболандшафтов / Вестн. БГУ. Сер. 2, 2016. № 3. С. 133—137.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20180709051812/http://elib.bsu.by/handle/123456789/162095 |date=9 ліпеня 2018 }} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == * [http://unicat.nlb.by/scient/pls/dict.prn_ref?tu=e&tq=v0&name_view=va_all&a001=BY-BSU-ar327165049&strq=l_siz=20 Учёные Беларуси. Марцинкевич, Галина Иосифовна (доктор географических наук)] * [https://www.bsu.by/ru/main.aspx?guid=84331 Персанальная старонка на афіцыйным сайце БДУ] {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Марцінкевіч Галіна Іосіфаўна}} [[Катэгорыя:Географы Беларусі]] [[Катэгорыя:Эколагі Беларусі]] [[Катэгорыя:Дактары геаграфічных навук]] 8136fdjs8r5gxesyxvhahgoq5t9efig 5135263 5135162 2026-05-03T10:53:52Z JerzyKundrat 174 5135263 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Марцінкевіч}} {{навуковец}} '''Галіна Іосіфаўна Марцінкевіч''' ({{ВД-Прэамбула}}) — савецкі і беларускі [[географ|вучоны-географ]], [[доктар геаграфічных навук]], прафесар кафедры геаэкалогіі геаграфічнага факультэта БДУ. == Біяграфія == Нарадзілася 9 кастрычніка 1935 года ў [[горад]]зе [[Чэрвень (горад)|Чэрвень]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. У 1945 годзе з сям’ёй пераехала ў [[Брэст]], дзе ў 1953 годзе скончыла [[Школа|сярэднюю школу]] з залатым медалём. З 1953 па 1958 гады — студэнтка [[Геаграфічны факультэт БДУ|геаграфічнага факультэта БДУ]]. Завяршыўшы вучобу, атрымала дыплом з адзнакай і рэкамендацыю для паступлення ў [[Аспірантура|аспірантуру]]. З [1958 па 1960 гады — тэхнік-глебазнаўца і інжынер-глебазнаўца Інстытута [[глебазнаўства]] [[Акадэмія сельскагаспадарчых навук БССР|Акадэміі сельскагаспадарчых навук БССР]]. З 1960 па 1963 гады — [[Аспірантура|аспірантка]] кафедры фізічнай [[Геаграфія|геаграфіі]] (пазней — кафедра фізічнай геаграфіі [[СССР]]) [[БДУ]]. З 1963 года працавала ў [[БДУ]] асістэнтам, старэйшым выкладчыкам, [[дацэнт]]ам, [[прафесар]]ам. У 1966 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю, у 1970 годзе атрымала вучонае званне [[дацэнт]]а, у 1992 годзе абараніла доктарскую дысертацыю, у 1994 годзе атрымала вучонае званне [[прафесар]]а. З 1995 года — член савета па абароне дысертацый пры [[БДУ]], у 2001—2011 гадах — член савета па абароне дысертацый пры [[Беларускі нацыянальны тэхнічны ўніверсітэт|Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце]]. Удзельнічала ў выкананні адукацыйных праектаў па міжнароднай праграме Tempus. Памерла 14 красавіка 2026 года<ref>[https://geo.bsu.by/index.php/department/kratk-letopis/fakultet-pomnit/2343-martsinkevich-galina-iosifovna.html Марцинкевич Галина Иосифовна]</ref>. == Навукова-даследчыцкая дзейнасць == Навуковы працы па [[ландшафтазнаўства|ландшафтазнаўстве]], прыродакарыстанні і ахове навакольнага асяроддзя, экалагічнай адукацыі. Аўтар 370 публікацый, у тым ліку 10 манаграфій, 8 [[падручнік]]аў і вучэбных дапаможнікаў, каля 55 ландшафтных карт рознага маштабу, уключаючы [[Геаграфічная карта|ландшафтныя карты]] [[Беларусь|Беларусі]] для [[Школа|сярэдняй школы]], 185 навуковых артыкулаў. == Узнагароды == * [[Ганаровая грамата Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь]] (1996), * нагрудны знак «[[Выдатнік адукацыі Беларусі]]» (2000) * [[прэмія імя А. Н. Сеўчанкі]] БДУ (2003)<ref>https://www.bsu.by/ru/main.aspx?guid=13061</ref>, * заслужаны работнік БДУ] (2010), * падзяка рэктара БДУ (2015). == Выбраныя працы == # [http://elib.bsu.by/handle/123456789/4960 Марцинкевич Г. И. Ландшафтоведение Беларуси. Основные достижения и направления развития // Фокус, 2007. № 2. — С.12-19.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20180921081248/http://elib.bsu.by/handle/123456789/4960 |date=21 верасня 2018 }} # [http://elib.bsu.by/handle/123456789/4959 Martsinkevich Galina I. Classification of landscape diversity as a sourse of the qualitative and quantitative information/ The problems of landscape ecology. Vol. XX. Warszava, 2008. P.35 −43.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20180729161855/http://www.elib.bsu.by/handle/123456789/4959 |date=29 ліпеня 2018 }} # [http://elib.bsu.by/handle/123456789/4958 Martsinkevich G., Pirozhnik I. Phisical — geographical subdivision of Belarus in decimal system / Znaczenie badan krajobrazovych dla zrownowazonego rozwoju. Warszawa. 2007. S. 361—369] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200626225557/https://elib.bsu.by/handle/123456789/4958 |date=26 чэрвеня 2020 }} # [http://elib.bsu.by/handle/123456789/47682 Марцинкевич, Г. И. Антропогенная трансформация ландшафтов проблемных регионов Беларуси /Г. И. Марцинкевич, И. И. Счастная, Н. В. Гагина, В. А. Бакарасов, И. П. Усова //Природопользование. Вып. 18. 2010. — С. 55-63.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20180701021011/http://elib.bsu.by/handle/123456789/47682 |date=1 ліпеня 2018 }} # [http://elib.bsu.by/handle/123456789/47687 Марцинкевич, Г. И. Функциональная типология и структура трансформированных ландшафтов Белорусского Полесья /Г. И. Марцинкевич, И. И. Счастная, И. П. Усова //Земля Беларуси, 2010. № 3. — С.24-27; № 4. — С. 43-48.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20180708033943/http://elib.bsu.by/handle/123456789/47687 |date=8 ліпеня 2018 }} # [http://elib.bsu.by/handle/123456789/27347 Марцинкевич Г. И., Счастная И. И. Современные ландшафты Белорусского Полесья: районирование, направления оптимизации // Вестник Белорусского государственного университета. Сер. 2, Химия. Биология. География. — 2011. — № 3. — С. 101—105.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20180720045741/http://elib.bsu.by/handle/123456789/27347 |date=20 ліпеня 2018 }} # [http://elib.bsu.by/handle/123456789/15552 Марцинкевич, Г. И. Ландшафтно-экологические исследования Полесья как основа ландшафтного планирования /Г. И. Марцинкевич, И. И. Счастная // Почвенно-земельные ресурсы: оценка, устойчивое использование, геоинформационное обеспечение. Материалы Международной научно-практической конференции. Минск. 6-8 июня 2012 г. Минск: БГУ, 2012. С. 294—296.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20161214170029/http://elib.bsu.by/handle/123456789/15552 |date=14 снежня 2016 }} # [http://elib.bsu.by/handle/123456789/47676 Galina Martsinkevich. Methodological approaches and results of complex and applied subdivision the territory of Belarus //The Problems of Landscape Ecology. Vol. XXX. Four dimensions of the landscape. Warsaw: Faculty of Geography and Regional Studies of the University of Warsaw, 2011. — P. 87-95.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200610125301/http://elib.bsu.by/handle/123456789/47676 |date=10 чэрвеня 2020 }} # [http://elib.bsu.by/handle/123456789/47679 Марцинкевич, Г. И. Классификация и закономерности распространения современных ландшафтов Белорусского Полесья //Г. И. Марцинкевич, И. И. Счастная, А. А. Звозников. Материалы Международной научной конференции «Проблемы природопользования: итоги и перспективы». Минск, 21-23 ноября 2012. — С. 170—173.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20180921081243/http://elib.bsu.by/handle/123456789/47679 |date=21 верасня 2018 }} # [http://elib.bsu.by/handle/123456789/120498 Марцинкевич Г. И., Счастная И. И., Чертко Н. К., Карпиченко А. А. Звозников А.А Оценка эколого-ландшафтных и техногенных ситуаций Белорусского Полесья /Вестник БГУ. Сер.2. 2014. № 3. С. 86-91.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190613073030/http://elib.bsu.by/handle/123456789/120498 |date=13 чэрвеня 2019 }} # [http://elib.bsu.by/handle/123456789/162099 Galina Martsinkevich, Aleksandr Vitchenko, Iryna Usava (2015). Landscape Science and Geoecology Education at the Universities in Belarus: History, Current Status and Future Development / 15th International Multidisciplinary Scientific Geoconference SGEM. Ecology, Economics, Education and Lagislation. Conference Proceedings. Volume III. Environmental Economics, Education and Accreditation in Geosciences. 18-24 June, 2015. Albena, Bulgaria. PP. 951—958. DOI: 10.5593/sgem2015B53.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20181209073541/http://elib.bsu.by/handle/123456789/162099 |date=9 снежня, 2018 }} # [http://elib.bsu.by/handle/123456789/162095 Марцинкевич Г. И., Счастная И. И. Проблемы типологии городских поселений, классификации и оценки урболандшафтов / Вестн. БГУ. Сер. 2, 2016. № 3. С. 133—137.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20180709051812/http://elib.bsu.by/handle/123456789/162095 |date=9 ліпеня 2018 }} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БЭ|10}} == Спасылкі == * [http://unicat.nlb.by/scient/pls/dict.prn_ref?tu=e&tq=v0&name_view=va_all&a001=BY-BSU-ar327165049&strq=l_siz=20 Учёные Беларуси. Марцинкевич, Галина Иосифовна (доктор географических наук)] * [https://www.bsu.by/ru/main.aspx?guid=84331 Персанальная старонка на афіцыйным сайце БДУ] {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Марцінкевіч Галіна Іосіфаўна}} [[Катэгорыя:Географы Беларусі]] [[Катэгорыя:Эколагі Беларусі]] [[Катэгорыя:Дактары геаграфічных навук]] a881c7ipuyvygmoep197zra76t4qwue Максім Багдановіч 0 14341 5134926 5102870 2026-05-02T12:17:49Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5134926 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Багдановіч}} {{Пісьменнік | Імя = Максім Адамавіч Багдановіч | Арыгінал імя = | Фота = Bagdanovich M 2.jpg | Псеўданімы = «''Максім Кніжнік''», «''Maksim Krynica''», «''Эхо''» і інш.<ref>Святлана Белая. Яраслаўль у лёсе Максіма Багдановіча: дакументальнае эсэ. – Мінск: «Беллітфонд», 2006. – С. 98</ref> | Гады актыўнасці = [[1907]]—[[1917]] | Кірунак = элементы [[імпрэсіянізм]]у<ref>Максім Багдановіч / Іван Навуменка. — Мн.: Бел. навука, 1997. — С. 4</ref> і [[сімвалізм]]у | Дэбют = «Музы́ка» ([[Наша ніва (1906)|Наша ніва]], № 24/1907) }} '''Максі́м Ада́мавіч Багдано́віч''' ({{lang-be-latin|Maksim Bahdanovič}}; {{ДН|9|12|1891|27|11}}, {{МН|Мінск}} — {{ДС|25|5|1917|12|}}; псеўданімы: ''Максім Кніжнік''; ''Maksim Krynica;'' ''Эхо; Иван Февралев'' і вытворныя; інш.) — [[беларуская мова|беларускі]] {{паэт|Беларусі}}, {{публіцыст|Беларусі}}, {{літаратурны крытык|Беларусі}}, {{перакладчык|Беларусі|паэзіі на беларускую мову}}, [[літаратуразнавец]]; класік [[беларуская літаратура|беларускай літаратуры]], адзін са стваральнікаў беларускай літаратуры і сучаснай [[літаратурная мова|літаратурнай]] [[беларуская мова|беларускай мовы]]<ref name = "archives">[http://archives.gov.by/index.php?id=898926 Максім Багдановіч] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20181114100332/http://archives.gov.by/index.php?id=898926 |date=14 лістапада 2018 }}. ''Архивы Беларуси''</ref>. Багдановіч выступаў як крытык і гісторык літаратуры. Распачынальнік традыцыі беларускага мастацкага перакладу<ref>Бярозкін Р. С. Чалавек напрадвесні. Мн., 1986. С. 163</ref>. Нізка «Места» з адзінага прыжыццёвага зборніка паэта «[[Вянок (зборнік)|Вянок]]» з’яўляецца першым узорам урбаністычнай лірыкі ў новай беларускай паэзіі<ref>Бярозкін Р. С. Чалавек напрадвесні. Мн., 1986. С. 75</ref>. Спадчына Максіма Багдановіча ўзбагаціла фонд беларускай культуры<ref>[http://slounik.org/90588.html Максім Багдановіч]. Маладыя гады: Выбранае. — Мінск: Мастацкая літаратура, 2001.</ref><ref>[http://slounik.org/153957.html Багдановіч Максім] // [http://slounik.org/kulturalogia/ Культуралогія: Энцыклапедычны даведнік] / Уклад. Дубянецкі Э. — Мн.: БелЭн, 2003. ISBN 985-11-0277-6</ref>. == Біяграфія == === Паходжанне === [[Файл:Таццяна Восіпаўна Мякота.jpg|250px|thumb|Таццяна Восіпаўна Мякота (бабка Максіма Багдановіча) і Валасовічы (сям’я цёткі Максіма Багдановіча Ганны). 1907 г.]] Прапрадзед Максіма па бацькоўскай лініі [[прыгонны]] Сцяпан быў першым у родзе, хто стаў насіць прозвішча ''Багдановіч'', па свайму айчыму Нікіфару Багдановічу, бо ўвайшоў у склад яго «двара» падаткавага адзінкай; па бацьку ж ён быў Скоклічам. Прадзед Лук’ян Сцяпанавіч быў [[дваровы]]м, садоўнікам; жонкай яго была Арына Іванаўна Юневіч. Дзед Юрый Лук’янавіч быў дваровым, кухарам, належаў да Касарычскага сельскага таварыства Ляскавіцкай воласці [[Бабруйскі павет|Бабруйскага павета]]; да гэтага таварыства і бацька Максіма, [[Адам Ягоравіч Багдановіч|Адам Ягоравіч]], быў прыпісаны аж да звальнення для паступлення на дзяржаўную службу<ref name="mat1923">''Богданович А. Е.'' [http://maksimbogdanovich.ru/articles/13.htm Материалы к биографии Максима Адамовича Богдановича] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110501155400/http://maksimbogdanovich.ru/articles/13.htm |date=1 мая 2011 }} // Шлях паэта. Успаміны і біяграфічныя матэрыялы пра Максіма Багдановіча. — Мн.: Маст. літ., 1975.</ref>. Дзед Юрый Лук’янавіч яшчэ маладым чалавекам быў прывезены сваім памешчыкам, панам Лапо, на службу ў куплены маёнтак пры мястэчку [[Халопенічы]] [[Барысаўскі павет|Барысаўскага павета]], дзе ён і абгрунтаваўся, уступіўшы ў шлюб з бабуляй паэта Анэляй (Ганнай) Фаміной Асьмак, дачкой казачніцы [[Рузаля Асьмак|Рузалі Асьмак]]. Па ўспамінах Адама Багдановіча, яго маці была «чалавекам дзіўна рахманай і ўзнёслай душы, з тонкім пачуццём такту, разам з тым валодала выдатнымі матэматычнымі здольнасцямі»<ref name="mat1923"/>. У 26 гадоў Адам Багдановіч ажаніўся з Марыяй Апанасаўнай Мякота, якой было тады 19 гадоў. Ён успамінаў пра шлюб як пра адзін з шчаслівых перыядаў свайго жыцця. {| |{{пачатак цытаты}} Незвычайная жвавасць успрымання, пачуцця і рухаў была асноўнай, выбітнай рысай яе натуры. Рухомая, заўсёды вясёлая, з іскрыстымі вачыма, з касой жахлівай велічыні, яна ў дадатак валодала грацыяй кацяняці і тым захапляльна чароўным хараством, якую прынята называць жаноцкасцю. Яе карткі не даюць ніякага паняцця не толькі пра яе духоўнае аблічча, але нават і пра знешняе. Гэта — маска, пазбаўленая жыцця, а яна была ўся зіхоткая, пяючая жыццё, уся рух, радасць, захапленне. {{oq|ru|Необыкновенная живость восприятия, чувства и движений была основной, выдающейся чертой её натуры. Подвижная, всегда весёлая, с искристыми глазами, с косой чудовищной величины, она вдобавок обладала грацией котёнка и той неотразимо чарующей прелестью, которую принято называть женственностью. Её карточки не дают никакого понятия не только об её духовном облике, но даже и о внешнем. Это — маска, лишённая жизни; а она была вся сверкающая, поющая жизнь, вся движение, радость, восторг.}}<ref name="mat1923"/> {{канец цытаты}} |} === Дзяцінства === ==== Мінск і Гродна ==== [[Файл:Максім Багдановіч з маці Марыяй Апанасаўнай Багдановіч.jpg|250px|thumb|М. Багдановіч з маці. 1892 (першы здымак паэта)]] [[Файл:Максім Багдановіч з старэйшым братам Вадзімам.jpg|250px|thumb|left|Максім Багдановіч са старэйшым братам Вадзімам. 1893]] [[Файл:Сям’я Багдановічаў.jpg|250px|thumb|Сям’я Багдановічаў у 1894 годзе.]] Настаўнік 1-га гарадскога вучылішча [[Мінск]]а [[Адам Ягоравіч Багдановіч]] і яго жонка Марыя Апанасаўна былі матэрыяльна забяспечаны: Адам зарабляў да 1500 рублёў у год пры гатовай кватэры з ацяпленнем і асвятленнем, якая размяшчалася на [[Траецкае прадмесце|Траецкай гары]] на вуліцы Аляксандраўскай у доме Карказовіча, што ў двары, у другім паверсе, у той час у ім змяшчалася 1-е прыходскае вучылішча і настаўніцкія кватэры, пазней гэта быў дом 25 (цяпер тут участак [[Вуліца Максіма Багдановіча (Мінск)|вуліцы М. Багдановіча]] насупраць сквера каля [[Нацыянальны акадэмічны Вялікі тэатр оперы і балета|Тэатра оперы і балета]]. Першынец Вадзім нарадзіўся 6 (18) cакавіка 1890, Максім — 27 лістапада (9 снежня) [[1891]] у 9 гадзін вечара. Раптам у Адама Ягоравіча выявілася хвароба горла і дактары забаранілі яму выкладчыцкую дзейнасць. У Мінску не знайшлося працы былому настаўніку, вядомаму сваімі перадавымі поглядамі і незалежнасцю<ref name="БЛД">Беларуская літаратура: Падручнік для 10 кл. /[[В. Я. Ляшук]], [[А. А. Майсейчык]], [[К. М. Мароз]] і інш. Пад рэд. В. Я. Ляшук. — Мн.: Рэдакцыя часопіса «Крыніца», 1997. — 608 с.: іл.</ref>. У 1892 годзе сям’я перабралася ў [[Гродна]], дзе Адам Багдановіч атрымаў працу памочнікам бухгалтара ў [[Сялянскі пазямельны банк|сялянскім пазямельным банку]]. Зараз у будынку банка на скрыжаванні вуліц Карбышава і Леніна месціцца штаб Заходняга аператыўнага камандавання Узброеных Сіл Беларусі.<ref name=":0">{{Cite web|lang=be|url=https://hrodna.life/articles/maksim-bagdanovich-130/|title=Максиму Богдановичу – 130. Места в Гродно, связанные с семьей Богдановичей|website=Hrodna.life|date=2024-02-15|access-date=2024-02-15}}</ref> Жылі на ўскраіне горада, на Новым Свеце 15 па Садовай. Тут 14 (26) лістапада 1894 нарадзіўся трэці сын Леў, а ў маі 1896 года — дачка Ніна. Умовы былі добрымі для выхавання дзяцей: мяккі клімат, у двары сад, а вакол сады, палі, недалёка лес і [[Нёман]]. Маці спрабавала ўжыць да дзяцей [[Фрыдрых Фробель|фробелеўскую]] сістэму для выхавання пачуццяў, але тыя перад цацкамі для развіцця аддавалі перавагу жывым зносінам<ref name="mat1923" />. Маці летам выязджала з сынамі на вёску. Вядома яе паездка ў Вяззе на Асіповічыне да сваёй старэйшай сястры, дзе дзеці ўпершыню апынуліся ў беларускай народнай стыхіі<ref name="БЛД"/>. Як у Гродна, так і ў Мінску, у Багдановічаў збіралася шмат людзей. У Мінску было шмат рэвалюцыйна настроенай інтэлігенцыі — [[Народная воля|нарадавольцы]] і тыя, хто ім спачуваў, але пасля «{{нп3|Герман Аляксандравіч Лапацін|Лапацінскага правалу|ru|Лопатин, Герман Александрович}}», у сувязі з арыштамі і нарасталым страхам, кола іх паступова радзела і раскладалася. У Гродна ж збіраліся пераважна культурныя работнікі: лекары, лепшыя афіцэры, настаўнікі. Шмат, асабліва ў Мінску, прыходзіла моладзі. Гучалі дэкламацыі літаратурных твораў, спевы, вяліся дыскусіі. «Разнастайна, маляўніча-павабна, цікава жылося», — успамінаў Адам Багдановіч<ref name="mat1923"/>. Праз месяц пасля родаў дачкі ў Марыі Багдановіч былі выяўлены сухоты. Лячэнне («вёска, [[кефір]], [[гваякол]], [[кадэін]]») не дапамаглі і 4 (16) кастрычніка 1896 года маці будучага паэта памерла. Пахаваная яна была на [[Гродзенскія праваслаўныя могілкі|Гродзенскіх праваслаўных могілках]] на вуліцы [[Вуліца Антонава (Гродна)|Антонава]], перад царквой, направа ад галоўных варот і дарогі ў царкву, пад дубовым крыжам з таблічкай<ref name="mat1923"/>. Пазней на магіле ўсталявалі сучасны помнік у выглядзе паловы гранітнага валуна, з выбітым на ім крыжом Ефрасінні. Магіла прыбіраецца сіламі грамадскасці. На 125-годдзе са дня нараджэння паэта (2016 год) на магіле служылі памінальную службу на спачын душ паэта і яго бацькоў<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://hrodna.life/2016/12/09/125-gadou-maksimu-bagdanovichu-na-pravaslaunyih-mogilkah-prayshla-panihida-na-magile-matsi-paeta/|title=125 гадоў Максіму Багдановічу: на праваслаўных могілках прайшла паніхіда на магіле маці паэта|first=Руслан|last=Кулевіч|website=Hrodna.life|date=2016-12-09|access-date=2024-02-15}}</ref>. На 100-годдзе са дня смерці паэта ў 2017 годзе каля магілы яго маці маліліся гродзенскія святары, памяць ушанавалі паэты [[Данута Іванаўна Бічэль-Загнетава|Данута Бічэль]] і [[Алесь Чобат]].<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://hrodna.life/2017/05/25/svyataryi-paetyi-u-100-goddze-z-dnya-smertsi-bagdanovicha-pamalilisya-na-magile-yago-matsi-u-grodne/|title=Святары і паэты ў 100-годдзе з дня смерці Багдановіча памаліліся на магіле яго маці ў Гродне|first=Руслан|last=Кулевіч|website=Hrodna.life|date=2017-05-25|access-date=2024-02-15}}</ref> На думку бацькі, Максім на яго быў падобны больш знешнімі рысамі: хадой, манерай сябе трымаць, жэстамі, прамовай і т. п., наадварот, {| |{{пачатак цытаты}} па складзе свайго характару, мяккага і жаноцкага, па весялосці свайго нораву, жвавасці, спагадлівасці і ўражанню, па паўнаце і мяккасці назіранняў, па сіле ўяўлення, пластычнасці і разам маляўнічасці прадуктаў яго творчасці ўсяго больш нагадваў сваю маці, асабліва ў дзяцінстве. {{oq|ru|по складу своего характера, мягкого и женственного, по весёлости своего нрава, живос­ти, отзывчивости и впечатлительности, по полноте и мягкости наблюдений, по силе воображения, пластичности и вместе живописности продуктов его творчества всего более напоминал свою мать, особенно в детстве.}}<ref name="mat1923"/> {{канец цытаты}} |} На яго думку, паэтычны дар, які ў ёй самой драмаў, Максім таксама атрымаў у спадчыну ад маці, або быць можа, ад яго прабабулі Рузалі<ref name="mat1923"/>. Пасля смерці любімай жонкі Адам Ягоравіч не змог жыць у Гродна і ў лістападзе 1896 года ён з дзецьмі пераязжае ў [[Ніжні Ноўгарад]]. ==== Ніжні Ноўгарад ==== [[Файл:Максім Багдановіч (сядзіць злева) з цёткай і братамі.jpg|250px|thumb|Максім Багдановіч (сядзіць злева) з цёткай і братамі. 1897]] Разам з сям’ёй Адама Ягоравіча ў Ніжні Ноўгарад пераехалі і яго сёстры. Сваякі жылі тут адзінай беларускай калоніяй. Шчыра трымалася звычаяў продкаў сястра Магдалена, у якой любіў бываць Максім<ref name="БЛД"/>. Маці дзецям Адама Ягоравіча замяніла цётка па бацьку Марыя Багдановіч, але самая малодшая дачка Ніна не дажыла і да года. Бацька аддаваў шмат увагі сваім сынам, дзякуючы яму яны палюбілі літаратуру. У адным з лістоў да сябра Максім адзначаў: {{пачатак цытаты}} Мяне выхоўваў бацька. Неяк я паказваў вам яго бібліятэку. У ёй усё ёсць істотнае, што з’явілася калі б там ні было ў літаратуры ўсяго свету. Мы з дзяцінства праходзілі гэтую сусветную школу… Зразумела, галоўная ўвага звярталася на славянскія літаратуры… {{канец цытаты}} Максім чуў у Ніжнім Ноўгарадзе беларускія казкі, песні, прымаўкі. [[Файл:Bahdanovič in gymnasia.jpg|250px|thumb|М. Багдановіч сярод гімназістаў-аднакласнікаў Ніжагародскай мужчынскай гімназіі]] [[Файл:Вольга Епіфанаўна Сёмава.jpg|left|thumb|Вольга Епіфанаўна Сёмава — хросная паэта]] [[Файл:Bagdanovich M 3.jpg|thumb|250px]] У 1902 годзе Максім паступіў у [[Ніжагародская мужчынская гімназія|Ніжагародскую мужчынскую гімназію]]. Падчас [[Рэвалюцыя 1905-1907 гадоў у Расіі|рэвалюцыі 1905]] прымае ўдзел у вучнёўскіх і студэнцкіх дэманстрацыях, за што атрымлівае атэстацыю «недобранадзейнага вучня»<ref name="astaf">{{кніга|аўтар=Астафьев А. В., Астафьева Н. А.|частка=М. А. Богданович|загаловак=Писатели Ярославского края|месца=Ярославль|выдавецтва=Верхне-Волжское книжное издательство|год=1974|старонкі=190-196|старонак=248|тыраж=5000}}</ref>. Ужо ва ўзросце 10-11 год Максім спрабуе пісаць вершы на [[беларуская мова|беларускай мове]]<ref>Максім Багдановіч / Іван Навуменка. — Мн.: Бел. навука, 1997. — С. 8</ref>. У 1906 годзе хросная маці Максіма В. Сёмава, якая жыла ў Пінску і трымала там прыватную гімназію<ref name="БЛД"/>, выпісвае для яго газету «[[Наша доля (1906)|Наша доля]]», а потым і «[[Наша ніва (1906)|Нашу ніву]]». У канцы года Багдановіч дасылае беларускія кнігі і газеты ў Ніжагародскую турму рэвалюцыянеру беларускага паходжання [[Сцяпан Зенчанка|Сцяпану Зенчанку]]. З [[1907]] года ў «Нашай Ніве» пачынаюць з’яўляцца творы Багдановіча. [[1907]] год лічыцца пачаткам літаратурнай дзейнасці Максіма Багдановіча. Яго першым значным мастацкім творам было беларускамоўнае празаічнае апавяданне «''Музы́ка''»<ref name="БС">{{кніга |аўтар = |частка = Богданович Максим Адамович |загаловак = Биографический справочник |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданне = |месца = Мн. |выдавецтва = «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки |год = 1982 |том = 5 |старонкі = 64 |старонак = 737 |серыя = |isbn = |тыраж = }}</ref>, якое адразу ж надрукавала «[[Наша ніва (1906)|Наша Ніва]]». У апавяданні расказваецца легенда пра Музыку, які «''многа хадзіў па зямлі ды ўсё граў на скрыпцы''». Незвычайныя былі і яго скрыпка, і музыка. Калі плакала скрыпка ў руках музыкі, то кожны «''ўсё плакаў бы па сваёй долі''», калі грозна гудзелі струны, «''людзі падымалі апушчаныя голавы, і гневам вялікім блішчалі іх вочы''». За яго творчасць «''злыя і сільныя людзі''» кінулі Музыку ў турму, дзе той і загінуў. Але не загінула памяць аб ім. У гэтым алегарычным творы малады аўтар расказваў аб шматпакутным лёсе Беларусі на працягу стагоддзяў і выказваў надзею на хуткія перамены да лепшага. Апавяданне было напісана пад уплывам народнай творчасці<ref name="БС"/>. У хуткім часе Максім стаў сталым супрацоўнікам «Нашай нівы» і завочна пасябраваў з супрацоўнікамі газеты, асабліва яму імпанаваў яму [[Сяргей Епіфанавіч Палуян|Сяргей Палуян]], які адказваў М. Багдановічу ўзаемнасцю<ref name="БЛД"/>. Трэба адзначыць, што бацька, родныя і стрыечныя браты і сёстры лічылі заняткі беларусістыкай бесперспектыўнымі і не падзялялі з Максімам радасць ад поспехаў<ref name="БЛД"/>. === Яраслаўль === У чэрвені [[1908]] года Багдановічы зноўку пераяжджаюць па службе бацькі — гэтым разам у [[Яраслаўль]]. Прычынай гэтаму была прынцыповасць Адама Ягоравіча на службе<ref name="БЛД"/>. Там Максім Багдановіч піша першыя лірычныя вершы: «''Над магілай''», «''Прыйдзе вясна''», «''На чужыне''», якія былі апублікаваныя ў «Нашай ніве». Там жа друкуюцца вершы «''Краю мой родны! Як выкляты богам…''», у якім выразна прагучала тэма сацыяльнага прыгнёту і нацыянальнага адраджэння беларусаў; кароткае вершаванае лірычнае апавяданне «''З песняў беларускага мужыка''» — рэалістычная імпрэсія, прасякнутая гуманістычнымі матывамі<ref name="БС"/>, поўная веры ў творчыя сілы народу; вершы «''Цемень''», «''Пугач''», «''Разрытая магіла''», а таксама пераклады з [[Генрых Гейнэ|Генрыха Гейнэ]], [[Фрыдрых Шылер|Фрыдрыха Шылера]]. Першым з перакладаў, дасланых у рэдакцыю «Нашай Нівы» быў верш С. Ю. Святагора ''«Дзве песні»'', які пайшоў у друк з папраўкамі ў мове [[Янка Купала|Я.Купалы]], але з іншым подпісам: у карэктуры [[Ядвігін Ш.]] падпісаў верш прыдуманым ім для Максіма Багдановіча псеўданімам ''«Максім Крыніца»''. Ён пісаў: {{пачатак цытаты}} «Кожны сваім псеўданімам вызначае сваё крэда, свой кірунак, а што за душою гэтага юнака, ліцэіста, эстэта? Яму гэтыя [[Змітрок Бядуля|Бядулі]] ды [[Алесь Гарун|Гаруны]] не падыдуць. Яму трэба чысты-чысты псеўданім, ясны, як юнацтва. Хай будзе Крыніца! Гэта будзе псеўданім-падказка: з народных крыніц яму трэба чэрпаць свае вершы!»<ref>[http://www.lingvo.minsk.by/nn/2001/39/15.htm Уладзімір Содаль. Ядвігін Ш. і Максім Багдановіч]{{Недаступная спасылка}} // [[Наша ніва (1991)|Наша Ніва]], [[2001]]</ref> {{канец цытаты}} У наступных лістах да рэдакцыі газеты паэт пратэставаў, што яго перарабілі ў Максіма Крыніцу. У [[1909]] годзе Максім захворвае на сухоты. Ён выязжае на лячэнне ў Крым. Скончыўшы ў [[1911]] годзе гімназію, М. Багдановіч наведвае Вільню, дзе знаёміцца з [[Вацлаў Юстынавіч Ластоўскі|Вацлавам Ластоўскім]], [[Іван Іванавіч Луцкевіч|Іванам]] і [[Антон Іванавіч Луцкевіч|Антонам Луцкевічамі]] ды іншымі дзеячамі беларускага Адраджэння. Мешкаючы ў Вільні, малады паэт азнаёміўся ў прыватным музеі братоў Луцкевічаў з калекцыямі старажытных рарытэтаў і пад іх уражаннем напісаў верш «''[[Слуцкія ткачыхі|Слуцкіе ткачыхі]]''»<ref>Назвы вершаў са зборніка «Вянок» тут і далей пададзеныя ў аўтарскай арфаграфіі</ref>. У гэтым творы аўтар распавядае сумную гісторыю прыгонных ткачых, паэтызуе ўмельства майстрых ткаць залатыя паясы, куды яны дадаюць «''заміж персідскага ўзора цвяток радзімы васілька''». Там жа Багдановіч знаёміцца з патрыярхам беларускага нацыянальнага адраджэння [[Браніслаў Ігнатавіч Эпімах-Шыпіла|Браніславам Эпімах-Шыпілам]], з якім ён пасля будзе весці ліставанне<ref>[http://archives.gov.by/index.php?id=868631 Архівы Беларусі. Браніслаў Эпімах-Шыпіла: асоба і дзейнасць]</ref>. У лістападзе [[1911]] года, знаходзячыся ўжо ў Яраслаўлі, Багдановіч будзе пісаць у рэдакцыю альманаха «[[Маладая Беларусь, альманах|Маладая Беларусь]]» ліст з просьбай надрукаваць два яго вершы разам з невялікім літаратуразнаўчым нарысам пра санетную форму дасланых вершаў. Пад канец свайго ліста паэт не абміне ўвагай свайго віленскага знаёмага: «''Паклон п. Шыпіле — пазнаёміліся ў Вільні''»<ref>Багдановіч, М. А. Інтымны дзённік: выбр. тв. / Максім Багдановіч; уклад. Ул. Сіўчыкаў; прадм. [[Рыгор Барадулін|Р. Барадуліна]]; маст. [[Арлен Кашкурэвіч|А. Кашкурэвіч]]. — Мн.: «Радыёла-Плюс», 2006. С. 504</ref>. Летам браты Луцкевічы запрасілі Максіма адпачыць на хутары [[Фальварак Ракуцёўшчына|Ракуцёўшчына]], які тады належаў іх дзядзьку В. Лычкоўскаму. Там за 2 месяцы быў напісаны цыкл вершаў «Старая Беларусь», а пазней многія творы з цыкла «Места», «З беларускіх матываў»<ref name="БЛД"/>. У тым жа годзе Максім Багдановіч меў намер паступіць у [[Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны ўніверсітэт|Пецярбургскі ўніверсітэт]] на філалагічны факультэт, але праз недахоп грошай і сыры клімат сталіцы вяртаецца ў Яраслаўль, паступіўшы ў {{нп3|Дзямідаўскі юрыдычны ліцэй||ru|Демидовский юридический лицей}}. Падчас вучобы супрацоўнічае ў яраслаўскай газеце «Голос»; шмат піша, друкуецца ў розных расійскіх і беларускіх выданнях, набывае вядомасць. [[Файл:Вераніка Залатарова.jpg|250px|thumb|Вераніка Залатарова — пляменніца Дзіядора Дзябольскага, сябра Максіма Багдановіча, якой ён сімпатызаваў і чыім імем назваў сваю паэму «Вераніка».]] [[Файл:Ганна Рафаілаўна Какуева.jpg|250px|thumb|left|Ганна Рафаілаўна Какуева — блізкая знаёмая Максіма Багдановіча, якой ён прысвяціў свае вершы]] У той перыяд былі напісаныя вершаваныя лірычныя апавяданні «''Ў вёсцы''» і «''Вэроніка''». Абодва — даніна захапленню паэта жанчынай. Паэтычнае апісанне глыбокіх пачуццяў жанчыны да дзіцяці, уласцівых нават маленькай дзяўчынцы — ідэйная задума твору «''Ў вёсцы''». Фабула «''Вэронікі''» — успамін пра дзяўчынку, якая непрыкметна для аўтара, «''ў красе свае вясны''» вырасла, абудзіўшы ў душы паэта першае каханне, а з ім — цягу да ідэальнага, прыгожага, да паэзіі. Музай для Максіма Багдановіча паслужыла Ганна Какуева<ref>[http://www.dw-world.de/popups/popup_printcontent/0,,3210489,00.html Дзе ў Беларусі ўшанаваная памяць Максіма Багдановіча?]{{Недаступная спасылка}} // Deutsche Welle, [[23 сакавіка]] [[2008]]</ref>, сястра яго аднакласніка, таленавітая піяністка. У гэты ж перыяд пішуцца вершы «''Ўчора шчасьце толькі глянула нясьмела''», «''Больш за ўсё на <nowiki>сьвеце</nowiki> жадаю я''» і знакаміты твор лірыкі любоўных перажыванняў — верш Максіма Багдановіча «''Раманс''». Тады ж былі створаныя вершы, якія потым склалі цыклы «''Старая Беларусь''», «''Места''», «''Згукі бацькоўшчыны''», «''Старая спадчына''». Асноўным зместам твораў была барацьба за гуманістычныя ідэалы, на першы план выходзіла тэма паднявольнага жыцця беларускага народа, моцна гучалі ідэі нацыянальна-вызваленчай барацьбы супраць царскай імперыі. У перыяд [[1909]]—[[1913]] гадоў паэт перакладае на беларускую вершы [[Авідзій|Авідзія]], [[Гарацый|Гарацыя]], французскага паэта [[Поль Мары Верлен|Поля Верлена]]. Апрача таго, у гэты перыяд Максім Багдановіч займаецца распрацоўкай канцэпцыі гісторыі развіцця беларускай літаратуры ад старажытнасці да пачатку [[20 стагоддзе|ХХ стагоддзя]]. Гэта знайшло адлюстраванне ў артыкулах «''Глыбы і слаі''» (надрукаваным у «Нашай Ніве»), «''Кароткая гісторыя беларускай пісьменнасці да XVI сталецця''», «''За сто лет. Нарыс гісторыі беларускай пісьменнасці''» і «''Новый период в истории белорусской литературы''». ==== Віленскія справы ==== [[Файл:Maksim Bahdanovič - Vianok.jpg|thumb|Зборнік «Вянок», 1913]] У Вільні на пачатку [[1914]] года, у друкарні Марціна Кухты, пры грашовай падтрымцы [[Магдалена Іванаўна Радзівіл|Магдалены Радзівіл]], тыражом 2000 асобнікаў<ref name = "nv">[[Данута Бічэль]]. [http://media.catholic.by/nv/n25/art8.htm Пакуль што адзіная] // [[Наша вера]], 3(25)/[[2003]]</ref> выдадзены адзіны прыжыццёвы зборнік твораў Максіма Багдановіча «''[[Вянок (зборнік)|Вянок]]''» (на тытуле пазначаны 1913 г.) з прысвячэннем: «''Вянок на магілу [[Сяргей Епіфанавіч Палуян|С. А. Полуяну]] (памёр 8 красавіка 1910 г.)''», якое зрабіў Вацлаў Ластоўскі, не ўзгадняючыся з аўтарам. Пасля Багдановіч ухваліў яго ініцыятыву. Зборнік змяшчаў 92 вершы і 2 паэмкі, размешчаныя на 120 старонках, якія былі аб’яднаныя па нізках: «''Малюнкі і сьпевы''», «''Думы''» і «''Мадонны''». У лістах да выдаўцы былі меркаванні дапоўніць «''Мадоннаў''» нізкай «''Каханьне і сьмерць''» (13 вершаў) і да 5 перакладаў з нізкі «''Старая спадчына''» дадаць 22 пераклады з [[Поль Мары Верлен|Поля Верлена]] і ўтварыць раздзел «''З чужой глебы''». Аднак кніга выйшла без дапаўненняў і без пасляслоўя «''Ізноў пабачыў я сялібы''» да паэмы «''Вэроніка''»<ref name = "nv"/>. У сваім укарочаным выглядзе «Вянок» Багдановіча застаецца класічнай кнігай паэзіі, але ён, натуральна, у такім варыянце ніяк не выражае агульнай першаснай задумы паэта, якая сыходзіла на ўзор [[Дантэ Аліг’еры|дантавай]] «[[Боская камедыя|Боскай камедыі]]» з траічнасці як асноўнага кампазіцыйнага прынцыпу пабудовы твора мастацтва, з імкнення пазнаць свет у яго дыялектычнай сутнасці, гарманічнасці, развіцці<ref name ="zbor">Багдановіч М. Поўны збор твораў. У 3 т. Мінск, 1992—1995.</ref>. У поўным зборы вершаў М. Багдановіча 1992—1995 гг. выдаўцы выправілі ўсе вышэй пералічаныя страты, аднак, тым самым, парушыўшы гістарычную праўду<ref name = "nv"/>. У сваіх «''Успамінах аб М. Багдановічу''» Вацлаў Ластоўскі апавядаў гісторыю стварэння «''Вянка''»: <blockquote> За некалькі месяцаў пасля выезду з Вільні Максім Багдановіч адаслаў у рэдакцыю «Нашай Нівы» рукапіс, у якім былі сабраныя яго вершы, пад загалоўкам «Кніжка выбраных вершаў» з просьбай выпусціць асобнай кніжачкай. Рукапіс гэты праляжаў у рэдакцыі больш за паўгады, бо не было грошай, каб надрукаваць яго. І толькі ў 1913 годзе былі дабыты грошы на надрукаванне рукапісу<ref>Літаратурны <nowiki>музэй</nowiki> Максіма Багдановіча / Рэд. Алесь Бяліцкі; адказн. рэд. [[Зміцер Саўка]]; макет. Аляксандр Вейнік; пераклад. Юлія Грыбкова, Віялета Паганава, Ілона Урбановіч. Друк: Orthdruk Białastok / Polska, 1996. С. 30—31</ref> </blockquote> Па словах Ластоўскага, на надрукаванне «''Вянка''» Іван Луцкевіч выдаткаваў 150 рублёў, а падчас набору [[Вацлаў Леанардавіч Іваноўскі|Вацлаў Іваноўскі]] і Іван Луцкевіч знайшлі «''яшчэ нейкую суму''» грошай ад Магдалены Радзівіл. У падзяку да княгіні на тытульным аркушы кнігі было пастаноўлена размясціць знак лебедзя, што азначала [[Завішы|герб Завішаў]] (Магдалена Радзівіл з дому Завішанка): {{пачатак цытаты}} Рысунак на акладку даў я са свайго сабрання. Гэты рысунак у 1905 годзе зрабіў адзін з вучняў (не памятаю яго прозвішча) Штыгліцаўскай школы. Рысунак напамінае крыху вянок, дзеля гэтага я і пастанавіў, карыстаючы правамі выдаўца, надпісаць на кніжцы да аўтарскага яшчэ і свой агаловак — «Вянок». Выходзіла нязгорш: «Вянок, кніжка выбраных вершау»<ref>[http://aniolski.at.tut.by/artykuly1.htm Вацлаў Ластоўскі. Мае ўспаміны аб М. Багдановічу. 1925] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110925204357/http://aniolski.at.tut.by/artykuly1.htm |date=25 верасня 2011 }}</ref> {{канец цытаты}} У [[1914]] годзе ў «''[[Наша ніва (1906)|Нашай Ніве]]''» № 8 была змешчаная нататка, якая мела назву: «''Песьняр красы''». Гэта была першая рэцэнзія на зборнік «''Вянок''», напісаў яе [[Антон Іванавіч Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]: «''…не грамадскія тэмы займаюць галоўным чынам паэта: ён перш за ўсё шукае чыстае красы, вершы яго, кожны формай падыходзіць да думкі''» {| class="toccolours" style="float: right; margin-left: 1em; margin-right: 1em; font-size: 85%; background:#c6dbf7; color:black; width:31em; max-width: 50%;" cellspacing="5" | style="text-align: left;" | ''«…Хоць бы ты чорную, толькі б не шэрую прала,''<br /> ''Гора жадаў бы, ды толькі каб поўную чарку''<br /> ''Але і гора такога пазнаў я замала.''<br /> ''Прыйдзецца, бачу, пазайздрыць бяздольнаму Марку…»''<br /> |- |} Тэма смерці ў Максіма прайшла праз усё яго творчае жыццё. «''Амур і сумны і прыгожы стаіць з павязкай на вачах ля склепу…''» Паэт верыў у вечнае жыццё. Верш «''На могілках''» мае магічную сілу, як сама смерць. Гэтыя «''Думы''», «''Вольныя думы''» Максіма Багдановіча насычаны хрысціянскім спакоем, пачуццём боскай несмяротнасці. Ён увесь час размаўляе з зоркамі, з небам, углядаецца ўвысь, не пад ногі. Самы моцны верш па сіле ўздзеяння «''Прыйдзецца, бачу, пазайздросьціць бяздольнаму Марку''»<ref>Данута Бічэль. [http://media.catholic.by/nv/n18/art7.htm Наш Непазнаны. Да 110-й гадавіны з дня нараджэння Максіма Багдановіча] // [[Наша вера]], красавік [[2001]]</ref>. ==== Перыяд з 1914 — канец 1916 ==== У гэты перыяд паэт піша цыкл вершаў «''На ціхім Дунаі. Вершы беларускага складу''», паэму «''Максім і Магдалена''», іншыя творы. Пісаў Максім Багдановіч вершы і на рускай мове, як «''Зачем грустна она была''», «''Я вспоминаю Вас такой прекрасной, стройной''», «''Зелёная любовь''», «''Осенью''». Да гэтага часу адносяцца і пераклады на беларускую твораў А. Пушкіна і [[Эміль Верхарн|Э. Верхарна]]. Акрамя таго, у рускім і ўкраінскім друку з’яўляюцца публіцыстычныя артыкулы Максіма Багдановіча на рускай мове, прысвечаныя пытанням гісторыі літаратуры, нацыянальным і грамадска-палітычным праблемам; выходзяць гістарычныя і краязнаўча-этнаграфічныя брашуры, а таксама літаратуразнаўчыя рэцэнзіі, фельетоны. У снежні [[1915]] года Багдановіч паехаў у Маскву, каб наведаць беларускага гісторыка [[Уладзімір Іванавіч Пічэта|Уладзіміра Пічэту]]. Беларускі даследчык паўплываў на погляды паэта, якія ён выказаў у артыкуле «''Белорусское возрождение''»<ref>Святлана Белая. Яраслаўль у лёсе Максіма Багдановіча: дакументальнае эсэ. — Мінск: «Беллітфонд», 2006. — С. 75</ref>. Максім Багдановіч падтрымліваў цесную сувязь з [[Яраслаўская беларуская рада|Яраслаўскай беларускай радай]], якая аб’ядноўвала бежанцаў-беларусаў Першай сусветнай вайны<ref>Святлана Белая. Яраслаўль у лёсе Максіма Багдановіча: дакументальнае эсэ. — Мінск: «Беллітфонд», 2006. — С. 6</ref>. === Мінск === {| class="toccolours" style="float: right; margin-left: 1em; margin-right: 1em; font-size: 85%; background:#c6dbf7; color:black; width:23em; max-width: 25%;" cellspacing="5" | style="text-align: left;" | ''«…Маці родная, Маці-Краіна!''<br /> ''Ня ўсьцішыцца гэтакі боль…''<br /> ''Ты прабач. Ты прымі свайго сына,''<br /> ''За Цябе яму ўмерці дазволь!..''<br /> ''Усё лятуць і лятуць тыя коні,''<br /> ''Срэбнай збруяй далёка грымяць…''<br /> ''Старадаўняй Літоўскай Пагоні''<br /> ''Не разьбіць, не спыніць, не стрымаць».''<br /> |- | style="text-align: left;" | ''«Пагоня»''.<ref>Багдановіч, М. А. Інтымны дзённік: выбр. тв. / Максім Багдановіч; уклад. Ул. Сіўчыкаў; прадм. Р. Барадуліна; маст. А. Кашкурэвіч. — Мн.: «Радыёла-Плюс», 2006. С. 279—280</ref> |} Улетку [[1916]] года, скончыўшы ліцэй<ref name="БС"/>, Максім Багдановіч вярнуўся ў [[Мінск]], дзе жыў на кватэры [[Змітрок Бядуля|Змітрака Бядулі]]. Хоць ён быў ужо цяжка хворы, але ўладкаваўся на працу сакратаром у губернскай харчовай камісіі<ref name="БС"/>, шмат працаваў, а ўвесь вольны час аддаваў літаратурнай творчасці. М. Багдановіч сябраваў з тымі інтэлігентамі, якія групаваліся вакол «Беларускай хаткі». Выязджаў у прытулкі для дзяцей бежанцаў, каб на ўласныя вочы ўбачыць, як жывуць сіроты. Нават не піў чаю з цукрам, каб сэканоміць яго і перадаць прытулкавым дзецям<ref name="БЛД"/>. У гэты час Максім Багдановіч напісаў такія знакамітыя творы, як «''Страцім-лебедзь''» і «''Пагоня''». «''Пагоня''» — узор паэтычнай публіцыстыкі і адзін з самых тэмпераментных і драматычных твораў паэта. Аўтар звяртаецца да гераічных старонак беларускай мінуўшчыны, заклікае бараніць сваю Маці-Краіну. Паводле сведчання [[Аркадзь Антонавіч Смоліч|А. Смоліча]], верш быў прачытаны паэтам упершыню ў Мінскім народным доме «[[Беларуская хатка (Мінск)|Беларуская хатка]]» ў канцы [[1916]] года. Ёсць меркаванне, што і напісаны ён у Мінску<ref>Зборнік дакладаў: Матэрыялы дакладаў і паведамленняў Міжнароднай навукова-практычнай канферэнцыі (2001 г.) «Максім Багдановіч і іншанацыянальныя літаратуры» // Літаратурны музей М.Багдановіча; Склад. І. В. Мышкавец. — Мінск, 2003. С. 52</ref>. === Смерць === {| class="toccolours" style="float: left; margin-left: 1em; margin-right: 1em; font-size: 85%; background:#c6dbf7; color:black; width:23em; max-width: 25%;" cellspacing="5" | style="text-align: left;" | ''«Ў краіне <nowiki>сьветлай</nowiki>, дзе я ўміраю''<br /> ''У белым доме ля сіняй бухты''<br /> ''Я не самотны, я кнігу маю''<ref>Багдановіч гаворыць пра сваю адзіную кнігу, якую ён паспеў выдаць: пра зборнік „''Вянок''“, які выйшаў у [[1913]] годзе (за чатыры гады да смерці)</ref>''<br /> ''З друкарні пана Марціна Кухты».''<br /> |- | style="text-align: left;" | ''перадсмяротны верш''. |} [[Файл:Паштоўка Адама Ягоравіча Багдановіча да Льва Багдановіча з паведамленнем пра смерць Максіма.jpg|250px|thumb|Паштоўка Адама Ягоравіча Багдановіча да Льва Багдановіча з паведамленнем пра смерць Максіма]] У лютым [[1917]] года сябры паэта сабралі грошы, каб ён мог ехаць у [[Крым]] лячыцца ад сухотаў. Лячэнне не дапамагло, і ў тым жа годзе ў [[Ялта|Ялце]] Максім Багдановіч памер ва ўзросце 25 гадоў. [[Файл:Памятник Максиму Богдановичу.jpg|thumb|[[Помнік Максіму Багдановічу (Ялта)|Помнік Максіму Багдановічу]] ў [[Ялта|Ялце]]]] Максіма Багдановіча пахавалі ў [[Ялта|Ялце]]<ref name="БС"/> на трэці дзень смерці па праваслаўнаму абраду на Новых гарадскіх могілках (цяпер Старыя гарадскія могілкі)<ref name = "arch">Архіўныя матэрыялы да жыцця і творчасці Максіма Багдановіча / Літ. музей М.Багдановіча. — Мн., 1996. С. 126</ref>. У дзень смерці паэта, яго бацька — Адам Багдановіч — знаходзіўся ў службовай камандыроўцы ў [[Сімферопаль|Сімферопалі]]<ref name = "arch"/>. Ён пісаў: {| |{{Пачатак цытаты}} Скончался он 12(25) мая, но я известие об этом получил на 4-й день после его смерти. Он не дал хозяйке моего адреса, не желая меня тревожить. После его смерти она нашла мой Ярославский адрес и телеграфировала по этому адресу, а пока пришла телеграмма из Ярославля был уже четвертый день. Я тотчас на автомобиле отправился в Ялту. Но он уже был похоронен… <br /> Похоронили его на ялтинском кладбище, что недалеко от Николаевской улицы по направлению к горам, на самой окраине кладбища внизу, в 3 саженях от окраины, близ дороги, со стороны противоположной к морю, т.е. со стороны гор. В головах поставлен небольшой белый крест с надписью на жестяной табличке его имени (студент Максим Адамович Багданович) и когда он скончался. {{Канец цытаты}} |} У [[1924]] годзе на яго магіле быў усталяваны помнік з чатырма радкамі з верша паэта «''Паміж пяскоў Эгіпецкай зямлі…''». 20-я гады мінулага стагоддзя былі эпохай атэізму, таму стары крыж на ялцінскай магіле быў знішчаны, а на яго месцы з’явіўся помнік з шэра-брунатнага вапняку з чырвонай зоркай<ref>[http://pda.sb.by/post/22064/ Последствия романтического путешествия]{{Недаступная спасылка}} // [[Советская Белоруссия]], [[16 кастрычніка]] [[2002]]</ref>, які і стаяў там да [[2003]] года, калі на магіле паэта быў усталяваны помнік скульптараў — бацькі, сына Льва і Сяргея Гумілеўскіх<ref>[http://www.euramost.org/index.php?artc=5225 Таямніца магілы Максіма Багдановіча] // euramost.org, [[5 студзеня]] [[2006]]</ref>. На пачатку [[1980-я|1980-х]] гадоў уздымалася пытанне пераносу праху паэта з Ялты ў Мінск, але арганізатары не атрымалі афіцыйнага адказу<ref>[http://www.racyja.by/news/materyyaly/padzeya_dnya/3482.html Магілу Багдановіча не перанесьлі ў Менск з-за «Салідарнасьці»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220315131640/http://www.racyja.by/news/materyyaly/padzeya_dnya/3482.html |date=15 сакавіка 2022 }} // [[Беларускае Радыё Рацыя]], [[24 траўня]] [[2008]]</ref>. Сярод папер, што засталіся пасля нябожчыка, былі знойдзены матэрыялы для беларускага буквара, над якім ён, мабыць, працаваў у апошні час<ref>Бярозкін Рыгор. Чалавек напрадвесні: Расказ пра Максіма Багдановіча: Для ст. шк. узросту / Пер. з рус. Ю. М. Канэ; Маст. У. М. Вішнеўскі. — Мн.: Нар. асвета, 1986. С. 19</ref>. А на крэсле ля самога ложка — кніга, і на ёй кароткі, у адну страфу верш, перадсмяротнае прызнанне, унікальнае ў сваім родзе ва ўсёй сусветнай паэзіі. == Паэзія == Першыя вершаваныя творы сугучны паэзіі [[Янка Купала|Я. Купалы]] і [[Я. Колас]]а<ref name="БС"/>. Яго паэзія развівалася ва ўмовах рэакцыі, у атмасферы вострых сацыяльна-палітычных канфліктаў. Асноўны кірунак творчасці М. Багдановіча — патрыятычнае служэнне сацыяльнаму і нацыянальнаму вызваленню беларускага народа, сцвярджэнне ідэй роўнасці і братэрства, барацьба за гуманістычныя ідэалы. Не прымаючы тагачаснай рэчаіснасці, уціску чалавека-працаўніка, М. Багдановіч проціпастаўляў ім агульначалавечыя духоўныя пачаткі прыгожага і добрага (як вобразы мадоннаў у «Вянку»). Дэмакратызм паэта эвалюцыянаваў да сцвярджэння ідэй гераічнага, самаахвярнага змагання за інтарэсы народа.<ref name="БЭ">Лойка А. А. Багдановіч // БЭ ў 18 т. Т. 2. — Мн.: БелЭн, 1996.</ref> На паэзію Багдановіча паўплывалі творы французскіх [[сімвалізм|сімвалістаў]], рускіх [[акмеізм|акмеістаў]], аднак ён імкнуўся да стварэння ўласна-беларускай паэзіі, арганічнага зліцця беларускіх і іншаземных традыцый, заклікаў у сваіх артыкулах ''«трымацца народнай песні, як сляпы трымаецца плота»''. Стварыў шмат выдатных узораў грамадзянскай, пейзажнай, філасофскай лірыкі; напісаў шмат вершаў прысвечаных Ане Какуевай (яраслаўскай знаёмай паэта, у якую ён быў закаханы); пісаў і друкаваўся як на беларускай, так і на рускай мове. Багдановіч упершыню ў беларускай літаратуры ўжыў формы [[санет]]у, [[трыялет]]у, [[рандо]] і іншыя класічныя вершаваныя формы, [[верлібр]]. Багдановіч-мастак асноўнай сваёй задачай лічыў узбагачэнне роднай літаратуры новымі тэмамі і формамі. Яго вершы — шматгранны паказ жыцця чалавека ў разнастайных сувязях з грамадствам і прыродай. Галоўнае ў іх — жыццялюбства («Прывет табе, жыццё на волі!», «Выйшаў з хаты»), актыўнае стаўленне да рэчаіснасці («Рушымся, брацця, хутчэй», «Кінь вечны плач свой аб старонцы!»), захапленне красой жыцця («Па-над белым пухам вішняў», «Зімой»), маладосцю («Маладыя гады»), мудрасцю, працавітасцю, таленавітасцю народа («Летапісец», «Слуцкія ткачыхі»). Але ў абставінах тагачаснай рэчаіснасці на першы план вылучаліся тэма паднявольнага жыцця працоўнага народа, роднага краю («Краю мой родны! Як выкляты богам», «Народ, Беларускі Народ!», «Беларусь, твой народ дачакаецца»), вобраз селяніна-працаўніка («Гнусь, працую, пакуль не парвецца», «Пан і мужык»), грамадзянскі сум («Мяжы», «Ой, чаму я стаў паэтам», «Вы, панове, пазіраеце далёка», «Эмігранцкая песня», «Пагоня»).<ref name="БЭ"/> Матывы смутку паглыбляліся асабістай драмай паэта, з 18 гадоў хворага на сухоты. У Багдановіча-лірыка моцная схільнасць да роздуму, развагі. Адсюль філасофская заглыбленасць яго вершаў («Зразаюць галіны таполі адну за адной», «Калі зваліў дужы Геракл у пыл Антэя», «Жывеш не вечна, чалавек», санет «На цёмнай гладзі сонных луж балота», рандо «Узор прыгожы пекных зор», «Перад паводкай»).<ref name="БЭ"/> М. Багдановіч з [[Я. Купала]]м — заснавальніхі пейзажнай і інтымнай любоўнай лірыкі ў беларускай паэзіі («Я бальны, бесскрыдлаты паэт», трыялет «Мне доўгае расстанне з Вамі», «Я хацеў бы спаткацца з Вамі на вуліцы»)<ref name="БЭ"/>. Вялікая заслуга паэта ў распрацоўцы гістарычнай тэмы («Летапісец», «Безнадзейнасць», «Перапісчык», «Агата», цыкл «Места», «Песня пра князя Ізяслава Полацкага») і урбаністычных матываў («Вулкі Вільні зіяюць і гулка грымяць», «На глухіх вулках — ноч глухая»). Шырока развіваў у беларускай лірыцы т.зв. вечныя тэмы жыцця, смерці, кахання, дружбы (нізка «Каханне і смерць», рандэль «На могілках», трыялет «С. Палуяну»)<ref name="БЭ"/>. Творчасць Максіма Багдановіча мела першаступеннае значэнне ў гістарычным самапазнанні народа і сцвярджэнні яго месца ў гісторыі чалавецтва. Яго вершы вызначаюцца майстэрскім выкарыстаннем вобразна-выяўленчых сродкаў класічнай і песенна-народнай паэтыкі. Выхаваны на паэзіі [[Аляксандр Сяргеевіч Пушкін|А. Пушкіна]], [[А. Фет]]а, [[Ф. Цютчаў|Ф. Цютчава]], добра знаёмы з сучаснай яму рускай паэзіяй, узбагаціў родную літаратуру перадавымі ідэямі і багатым эстэтычным воіштам.<ref name="БЭ"/> У пачатку [[1914]] года ў [[Вільнюс|Вільні]] ў друкарні [[Марцін Кухта|Марціна Кухты]] выйшаў яго паэтычны прыжыццевы зборнік вершаў '''''«Вянок»''''' (на тытуле кнігі стаіць [[1913]] год, але ў тым годзе яе выдаць не паспелі). 3борнік «Вянок» стаў у беларускай паэзіі ўзорам творчага засваення класічнай паэтыкі на нацыянальнай глебе. Школай высокага майстэрства з’яўляюцца змешчаныя тут [[санет]]ы, [[трыялет]]ы, [[рандо]], актавы, [[тэрцыны]], [[пентаметр]]ы. Вялікае месца ў творчасці М. Багдановіча займаў фальклор: выкарыстанне беларускай міфалогіі («Чуеш гул? — Гэта сумны, маркотны лясун», «Вадзянік», «Змяіны цар»), вобразаў, матываў, рытміка-інтанацыйнага складу беларускай народнай песні («Не кувай ты, шэрая зязюля», нізка «На сінім Дунаі»). Вершы т.зв. беларускага складу — узор лірыкі, стылізаванай пад песенна-народную паэтыку («Бяседная», «Лявоніха», «Скірпуся»).<ref name="БЭ"/> Паэмы М. Багдановіча — пошук нацыянальнага эпасу: гераічнага — «Максім і Магдалена», «Страцім-лебедзь», сацыяльна-бытавога — «Мушка-зелянушка і камарык — насаты тварык». «Страцім-лебедзь» — гэта паэтызацыя біблейскага міфу пра лебедзя, паводле якой адзін толькі Страцім-лебедзь адмовіўся ад Ноева каўчэга, сам уступіў у адзінаборства са стыхіяй патопу, аднак трагічна загінуў, бо не ў сіле аказаўся ўтрымаць птушак, што абселі яго, ратуючыся ад патопу. Хоць сам Страцім-лебедзь гінуў, але даваў жыццё іншым птахам. У міфе асуджалася непакорнасць, Багдановіч жа яе ўслаўляў. Пісаў у класічных і песенна-народных формах іншых паэзій (песні «Руская», «Украінская», «Сербская», «Скандынаўская», «Іспанская», у форме [[рубаі]] — «Персідскія», у форме танкі — «Японскія»), Паэзія Максіма Багдановіча ўвайшла ў духоўную скарбніцу беларускага народа. Яна ўплывае на развіццё беларускай паэзіі і сёння, асабліва сваім глыбокім, пранікненнем у духоўны свет чалавека і высокай культурай паэтычнага слова.<ref name="БЭ"/> Некаторыя вершы сталі народнымі песнямі («[[Зорка Венера (песня)|Зорка Венера]]», «[[Слуцкія ткачыхі]]»), многія пакладзены на музыку [[кампазітар]]амі. == Проза == Найлепшыя апавяданні М. Багдановіча стаяць каля вытокаў беларускай нацыянальнай прозы («Апокрыф», 1913; «Апавяданне аб іконніку і залатару…», 1914)<ref name="БЭ"/>. == Крытыка, публіцыстыка == Выступаў у прэсе як публіцыст, друкаваў шматлікія крытычныя артыкулы і літаратурныя агляды. Праца Багдановіча-крытыка накіравана на абарону рэалізму і народнасці — эстэтычных асноў перадавой беларускай літаратуры пач. ХХ ст. («Глыбы і слаі», 1911; «За тры гады», 1913; «Забыты шлях», 1915). Адзін з заснавальнікаў навуковай гісторыі беларускай літаратуры («Кароткая гісторыя беларускай пісьменнасці да XVI сталецця», «Новы перыяд у гісторыі беларускай літаратуры»)<ref name="БЭ"/>. Даследаваў літаратуру і гісторыю славянскіх народаў (артыкулы пра [[Тарас Шаўчэнка|Т. Шаўчэнку]], [[М. Ламаносаў|М. Ламаносава]], [[Аляксандр Сяргеевіч Пушкін|А. Пушкіна]], [[М. Лермантаў|М. Лермантава]], гісторыка-этнаграфічныя нарысы «Украінскае казацтва», «Галіцкая Русь», «Угорская Русь», «Браты-чэхі» і інш.). Яго публіцыстыка звязана з супрацоўніцтвам (1913—16) у яраслаўскай газеце «Голос». == Перакладчыцкая дзейнасць == Па шырыні і разнастайнасці творчага дыяпазону дзейнасць Максіма Багдановіча ў галіне беларускага мастацкага перакладу з’яўляецца беспрэцэдэнтнай<ref name = "kazyra">[[Леанід Казыра]]. [http://maksimbogdanovich.ru/articles/30.htm Перакладчыцкая спадчына Максіма Багдановіча] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110113142610/http://maksimbogdanovich.ru/articles/30.htm |date=13 студзеня 2011 }}</ref>. Пераклаў на беларускую мову вершы [[Поль Мары Верлен|Поля Верлена]], [[Эміль Верхарн|Эміля Верхарна]], [[Генрых Гейнэ|Генрыха Гейнэ]], [[Аляксандр Сяргеевіч Пушкін|Аляксандра Пушкіна]], [[Авідзій|Авідзія]], [[Гарацый|Гарацыя]] і іншых замежных паэтаў, на рускую — творы [[Янка Купала|Янкі Купалы]], [[Тарас Рыгоравіч Шаўчэнка|Тараса Шаўчэнкі]], [[Іван Якаўлевіч Франко|Івана Франко]]. Максім Багдановіч быў першым сярод беларускіх пісьменнікаў, хто так востра і глыбока актуалізаваў мэтазгоднасць і патрэбу далучэння беларускай літаратуры да сусветнай, галоўным чынам еўрапейскай літаратуры<ref name = "kazyra"/>. На фарміраванне метаду перакладчыцкай практыкі Максіма Багдановіча зрабілі ўплыў набыткі ў галіне мастацкага перакладу, пакінутыя А. Пушкіным, М. Горкім, І. Франком, а таксама [[Францішак Багушэвіч|Ф. Багушэвічам]], [[Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|В. Дуніным-Марцінкевічам]]<ref name = "kazyra"/>. У сваім праграмным крытычным артыкуле «Забыты шлях», напісаным у 1915 годзе Максім Багдановіч абгрунтоўвае актуальнасць беларускага мастацкага перакладу для новай беларускай літаратуры: {{Пачатак цытаты}} Намагаючыся зрабіць нашу паэзію не толькі мовай, але і духам, і складам твораў шчыра беларускай, мы зрабілі б цяжкую памылку, калі б кінулі тую вывучку, што нам давала светавая (найчасьцей еўрапейская) паэзія. Гэта апошняя праца павінна ісьці поўным ходам. Было б горш, чым нядбальствам, нічога не ўзяць з таго, што соткі народаў праз тысячы год сабіралі ў скарбніцу светавой культуры. Але занасіць толькі чужое, не разьвіваючы свайго, — гэта яшчэ горш: гэта знача глуміць на­родную душу. Да таго ж адны жабракі могуць праз усё жыццё толькі браць. Трэба ж і нам, беручы чужое, калі-нікалі даць нешта сваё. А свайго, як мы бачым, мы давалі меней, чым маглі<ref>Багдановіч М. Поўны збор твораў. У 3 т. Т. 2. Маст. проза, пераклады, літаратурныя артыкулы, рэцэнзіі і нататкі, чарнавыя накіды. — Мн:. Навука і тэхніка, 1993.— С. 291</ref>. {{Канец цытаты}} Творчы перакладчыцкі метад Максіма Багдановіча абумоўліваецца ўстаноўкаю на дасягненне адэкватнай перадачы зместу і формы арыгінала. Паэт не прымаў і ніколі не выкарыстоўваў у практычнай дзейнасці падрадкоўны, літаральны пераклад верша<ref name = "kazyra"/>. Сваю пазіцыю да літаральнага перакладу Максім Багдановіч выказваў у рэцэнзіі на рускі пераклад зборніка вершаў [[Тэафіль Гацье|Тэафіля Гацье]] «Эмалі і камеі», зроблены [[Мікалай Сцяпанавіч Гумілёў|Мікалаем Гумілёвым]]: {{Пачатак цытаты}} Т. Готье занимает одно из самых почтенных мест во французской поэзии. Поэтому можно лишь приветствовать попытку Н. Гумилева познакомить нашу читающую публику совершеннейшими произведениями этого «ювелира слова» […] Главное достоинство стихотворений Т. Готье, как известно, заключается в изяществе отделки всегда безукоризненного стиха […] и именно эта черта творчества Готье нашла себя в переводах Н. Гумилёва наиболее внимательное отношение. Но при всем том разбираемая книга имеет один убийственный недостаток: то, что в ней искусно, в то же время и весьма искусственно. В ней очень много мастерства и мало поэзии. В ее тщательно отточеных стихах не чувстуется «веяния духа живого», все они красивы, но холодны […] Что касается отдельных промахов переводчика, то можно иной раз посетовать на него за стремление к буквальной передаче подлинника. Фраза «И дьявол кожу ей дубил», употребленная при описании Кармен, очень близка к оригиналу, но в то же время и очень смешна<ref>Багдановіч М. Поўны збор твораў. У 3 т. Т. 2. Маст. проза, пераклады, літаратурныя артыкулы, рэцэнзіі і нататкі, чарнавыя накіды. — Мн:. Навука і тэхніка, 1993.— С. 360—361</ref>. {{Канец цытаты}} Маючы добрыя лінгвістычныя здольнасці, Максім Багдановіч вывучыў і дастаткова глыбока засвоіў лацінскую, нямецкую, французскую мовы, валодаў мовамі славянскіх народаў, а таму мог абыйсціся без падрадкоўніка і працаваць непасрэдна з тэкстам арыгінала. Беларускі даследчык мастацкага перакладу [[Леанід Казыра]] выказвае думку, што «ніхто з беларускіх пісьменнікаў ні да Багдановіча, ні пасля яго так шырока не выкарыстоўваў у сваёй арыгінальнай творчасці антычных матываў, тэм, вобразаў, сюжэтаў і форм»<ref name = "kazyra"/>. У галіне перакладчыцкай дзейнасці імкненне Максіма Багдановіча адаптаваць узоры антычнай паэзіі да беларускага верша знайшло сваё ўвасабленне ў перастварэнні твораў Гарацыя і Авідзія, а менавіта славутай трыццатай оды «[[Exegi monumentum]]» («Помнік») з трэцяй кнігі одаў Гарацыя, якую паэт пераклаў нязнаным датуль у беларускай паэзіі аўтэнтычным асклепідаўскім вершам арыгіналу, і двух фрагментаў з «Метамарфозаў» Авідзія з назвамі «Грамада зорак „Карона“» і «Ікар і Дэдал», у якіх паэту ўдалося дакладна ўзнавіць змест, інтанацыю і стыль арыгінала<ref name = "kazyra"/>. Разам з [[Янка Купала|Янкам Купалам]], [[Якуб Колас|Якубам Коласам]], іншымі пісьменнікамі-перакладчыкамі нашаніўскай пары Максім Багдановіч далучаецца да перакладу нямецкай паэзіі<ref name = "kazyra"/>, у прыватнасці творчай спадчыны Генрыха Гейне і Фрыдрыха Шылера. Даследчык беларуска-нямецкіх літаратурных сувязей Уладзімір Сакалоўскі сцвярджае, што: {{Пачатак цытаты}} Вершы Г. Гейнэ захапілі аўтара «Вянка» страснасцю лірычнага пачуцця, глыбокім пранікненнем у самыя інтымныя зрухі чалавечай душы, філасофскім зместам, вялікім гуманізмам, саркастычным выкрыццём людскіх заган, урэшце, дасканаласцю формы, меладычнасцю, блізкасцю да народнай песні {{Канец цытаты}} У 1909 г. на старонках «Нашай Нівы» быў апублікаваны першы Багдановічавы перакладны верш Генрыха Гейне — «У паўночным краю на кургане». Праз год у гэтай газеце быў змешчаны пераклад верша Фрыдрыха Шылера «Хочаш сябе ты пазнаць». Пяць іншых перакладзеных вершаў Гейне — «Азра», «Дзяцюк шчыра любіць дзяўчыну», «Калі любоў замучыць», «Калі маеш шмат чаго», «Гайнрых» — былі апублікаваныя толькі ў 1927 годзе ў першым акадэмічным зборы твораў Максіма Багдановіча. Ацэньваючы Багдановічавы пераклады Генрыха Гейне і Фрыдрыха Шылера Уладзімір Сакалоўскі сцвярджае: {{Пачатак цытаты}} Багдановічаўскія пераклады твораў Г. Гейнэ і Ф. Шылера хаця і маюць некаторыя выдаткі, што больш залежалі ад часу, чым ад самога перакладчыка, сталі, як і ўся спадчына беларускага паэта, класічнымі<ref name = "kazyra"/>. {{Канец цытаты}} Асноўнае месца ў перакладчыцкай спадчыне Максіма Багдановіча займае французская паэзія<ref name = "kazyra"/>. Яна прадстаўленая 22 творамі Поля Верлена і адным санетам {{нп3|Алексіс-Фелікс Арвер|Алексіса-Фелікса Арвера|ru|Арвер, Алексис-Феликс}}. Характэрна, што аўтар «Вянка» вельмі даражыў перакладамі з Верлена і нават ставіў іх вышэй за некаторыя свае арыгінальныя вершы. Пра гэта сведчыць ліст паэта ад 29 ліпеня 1912 г. у рэдакцыю «Нашай нівы»: {{Пачатак цытаты}} Паночкі! Надумаўся я памясьціць у зборніках і пераклады з Верлена, каторыя раней надаслаў у Піцер. Пераклады да арыгінала блізкія, і, калі я магу іх справядліва ацаніць, — добрыя […] Ва ўсякім разе пераклады Верлена больш вартыя друку, чым гэтыя трафарэты, да ліку каторых трэба прыпісаць і в(ерш) «Шмат у нашым жыцці ёсць дарог…» […] Усе пераклады (калі Верлена Вам аддадуць) трэба памясьціць у канцы кнігі як чацвёрты аддзел з іменем «З чужой глебы»: I. З Верлена II. З іншых паэтаў. […] Ізноў прашу,— друкуйце заменш дрэні, заклінаючы п. Антонія іменем европеізма, культурнасьці і т.д., а п. Ластоўскага іменем мадэрнізма і т.д<ref>Багдановіч М. Поўны збор твораў. У 3 т. Т. 3. Публіцыстыка, лісты, летапіс жыцця і творчасці. — Мн:. Навука і тэхніка, 1995.— С. 247</ref>. {{Канец цытаты}} На Максіма Багдановіча паўплывала дасканаласць верленаўскай літаратурнай тэхнікі, гарманічнасць яго верша, дзе ўсе выяўленчыя сродкі скіраваныя на тое, каб падкрэсліць гукавую арганізацыю, рытмічную выразнасць і музычнасць<ref name = "kazyra"/>. Гэтыя тэзы перагукаліся з мэтамі беларускага паэта аб узбагачэнні, развіцці і ўдасканаленні фармальных магчымасцей беларускай паэзіі. Словы французскага паэта «De la musique avant toute chose!» ({{lang-be|Музыка перш за ўсё!}}) былі ўзяты Багдановічам у якасці эпіграфа да верша «Па-над белым пухам вішняў…». Пры перастварэнні верленаўскіх вершаў, вядучым прынцыпам перакладчыцкай дзейнасці для Максіма Багдановіча быў прынцып максімальнай набліжанасці да арыгінала<ref name = "kazyra"/>. Прынцып гэты рэалізуецца як пры перадачы зместу, лексікі, так і стылю, фармальных асаблівасцей першатвора<ref name = "kazyra"/>. == Памяць і спадчына == [[Файл:Мінск. З Добрых Мысляў у цэнтр (57).jpg|міні|злева|Помнік Багдановічу на [[Рабкараўская вуліца (Мінск)|вул. Рабкораўскай]]]] [[Файл:Maxim Bogdanovich by Valentin Volkov 1927.JPG|міні|[[Валянцін Волкаў]]. Партрэт Максіма Багдановіча, 1927. [[Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь|Нацыянальны мастацкі музей Беларусі]].]] Яшчэ пры жыцці Багдановіча — у 1909 годзе — тры яго вершы на [[украінская мова|ўкраінскую]] мову пераклаў {{нп3|Мікіта Юхімавіч Шапавал|М. Шапавал|uk|Шаповал Микита Юхимович}}<ref>Багдановіч М. Поўны збор твораў. У 3 т. Т. 1. Вершы, паэмы, пераклады, чарнавыя накіды. — Мн:. Навука і тэхніка, 1991.— С. 571; с. 627</ref>.<br /> У наступным — 1910 — годзе трыялет Багдановіча «Мая душа» пераклаў на [[руская мова|рускую мову]] [[Уладзімір Самойлавіч Узін]], што было першым перакладам на рускую мову твораў Багдановіча, апроч аўтаперакладаў. Арыгінал быў надрукаваны ў «Нашай ніве» 18 лютага. Пераклад — у часопісе «Минский листок» 2 мая<ref>Там жа, с. 636</ref>. Творы беларускага паэта перакладзены на два дзясяткі моў свету (сярод іх такія распаўсюджаныя, як [[англійская мова|англійская]] (перакладчык [[Вера Рыч]]), [[іспанская мова|іспанская]], [[нямецкая мова|нямецкая]], [[польская мова|польская]], [[руская мова|руская]], [[французская мова|французская]], [[венгерская мова|венгерская]]<ref>[http://nn.by/index.php?c=ar&i=34270 Беларускія пісьменнікі ў венгерскіх перакладах] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20111120072444/http://nn.by/index.php?c=ar&i=34270 |date=20 лістапада 2011 }} // [[Наша ніва (1991)|Наша Ніва]], [[25 студзеня]] [[2010]]</ref>), публікаваліся ў [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]], [[Германія|Германіі]], [[Польшча|Польшчы]], [[Расія|Расіі]], [[Францыя|Францыі]], [[Югаславія|Югаславіі]] і іншых краінах<ref name = "archives"/>. Яшчэ ў [[1950-я]] гады ў [[Масква|Маскве]] быў выдадзены вялікі зборнік яго выбраных твораў на рускай мове ў перакладзе лепшых савецкіх паэтаў. У ліку перакладчыкаў быў [[Іван Карасёў]]. У [[1991]]—[[1995]] гадах у Беларусі выдадзены поўны збор твораў паэта ў трох тамах. «[[Зорка Венера (песня)|Зорка Венера]]» — песня (раманс) [[Сымон Аляксандравіч Рак-Міхайлоўскі|Сямёна Рака-Міхайлоўскага]] на верш «Зорка Венера» Максіма Багдановіча, напісанае ў 1912 годзе. 26 кастрычніка 2011 года Нацбанк Беларусі выпусціў дзве памятныя манеты, прысвечаныя Максіму Багдановічу. Архіў рукапісаў паэта захоўваўся ў яго бацькі, але падчас штурму Яраслаўля ў [[1918]] годзе пацярпеў ад пажару: хоць Адам Багдановіч здолеў уратаваць рукапісы ад поўнага знішчэння, частка іх значна абгарэла. У [[1927]] годзе, праз 10 гадоў пасля смерці паэта, [[Валянцін Віктаравіч Волкаў|Валянцінам Волкавым]] быў створаны «''Партрэт Максіма Багдановіча''», які цяпер захоўваецца ў [[Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь|Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь]]<ref>[http://www.artmuseum.by/ru/vyst/virt/volk Валентин Викторович Волков. Портрет Максима Богдановича. 1927 г.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20100123184832/http://www.artmuseum.by/ru/vyst/virt/volk |date=23 студзеня 2010 }} {{ref-ru}}</ref>. Працуюць музеі Багдановіча ў [[Мінск|Мінску]], [[Гродна|Гродне]], [[Яраслаўль|Яраслаўлі]] ([[Цэнтр беларускай культуры. Музей Максіма Багдановіча]]); імя паэта носяць вуліцы ва ўсіх абласных цэнтрах [[Беларусь|Беларусі]], у [[Ніжні Ноўгарад|Ніжнім Ноўгарадзе]], [[Яраслаўль|Яраслаўлі]] і [[Ялта|Ялце]], школы і бібліятэкі ў розных беларускіх гарадах. Яму прысвечаны [[опера]] «[[Зорка Венера (опера)|Зорка Венера]]» ([[Юрый Уладзіміравіч Семяняка|Юрый Семяняка]] — [[Алесь Бачыла]]) і опера «''Максім''» ([[Ігар Палівода]] — [[Леанід Пранчак]]). У [[1991]] годзе імя Максіма Багдановіча было ўнесена ў каляндарны спіс [[ЮНЕСКА]] «Гадавіны выдатных асоб і падзей»<ref name = "archives" />. У красавіку [[2008]] года Маскоўскі дзяржаўны гістарычны музей пагадзіўся перадаць 6 паўнавартасных паясоў Слуцкай мануфактуры, якія натхнілі Максіма Багдановіча на стварэнне верша «''[[Слуцкія ткачыхі|Слуцкіе ткачыхі]]''» ў прыватным беларускім музеі братоў Луцкевічаў. Дамова аб экспазіцыі слуцкіх паясоў у Нацыянальным мастацкім музеі была падпісаная толькі на год<ref>[http://sb.by/post/66343 Узор родного василька возвращается на Родину]{{Недаступная спасылка}} // [[Советская Белоруссия]], [[18 красавіка]] [[2008]] {{ref-ru}}</ref>. У 2023 годзе ў [[Гродна|Гродне]] запачаткавалі абласны літаратурны конкурс імя Максіма Багдановіча. Яго вырашылі праводзіць раз на два гады. === Музей у Гродне === Музей Максіма Багдановіча ў [[Гродна|Гродне]] размяшчаецца ў драўляным будынку на рагу вуліц 1 мая і Багдановіча. У 1965 годзе на гэтым доме размясцілі таблічку з пазнакай, што тут жыла сям’я Багдановічаў. Але вядома, што жылі Багдановічы ў іншым доме, а гэты проста быў падобны і адзіны са старых драўляных, што захаваўся ў гэтым месцы.<ref name=":0" /> Дом унесены ў спіс гісторыка культурных каштоўнасцяў у складзе гістарычнага цэнтра Гродна. Сам будынак драўляны, простакутны ў плане, накрыты двухсхільным дахам. Цэнтральны ўваход вырашаны верандай, плоскае пакрыццё якой з’яўляецца тэрасай перад мезанінам, накрытым самастойным двухсхільным дахам. Сцены гарызантальна ашаляваныя, рытмічна раздзеленыя простакутнымі аконнымі праёмамі ў ліштвах з франтонамі. Куты аздоблены філёнгавымі лапаткамі.<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://hrodna.life/articles/muzej-baglanovicha/|title=Экскурсія (вакол) аднаго дома. Музей Багдановіча|website=Hrodna.life|date=2020-06-27|access-date=2024-02-15}}</ref> Музей тут адкрылі ў 1986 годзе. Першую экспазіцыю для яго сабрала паэтка [[Данута Іванаўна Бічэль-Загнетава|Данута Бічэль]]. Менавіта яна працяглы час была кіраўніком музея.<ref name=":0" /> Зараз у музеі некалькі пакояў: бацькоўскі кабінет, пакой маці, дзіцячы пакой і гасцёўня. Абсталёўка пакояў ідэнтычная тым часам, у якія жыла сям’я Багдановічаў. Ёсць і некалькі асабістых рэчаў паэта — рамка для фотаздымкаў і срэбная лыжачка з манаграмай «МБ» (Максім Багдановіч), а таксама першы фотаздымак Максіма, зроблены ў Гродне ў 1892 годзе.<ref name=":0" /> Экспазіцыя складаецца з часткі, прысвечанай гродзенскаму перыяду жыцця сям’і Багдановічаў, часткі, прысвечанай літаратурна-грамадскаму руху на Беларусі ў другой палове ХІХ — пачатку ХХ стст. і аддзела «Гродзеншчына літаратурная», дзе экспануюцца кнігі, рукапісы, аўтографы, фотаздымкі, асабістыя рэчы гарадзенскіх літаратараў, філолагаў: В. Быкава, [[Аляксей Міхайлавіч Пяткевіч|А. Пяткевіча]], М. Мельнікава, А. Дземідовіча, [[Міхась Васілёк|М. Васілька]], [[Янка Брыль|Я. Брыля]], [[Аляксей Нічыпаравіч Карпюк|А. Карпюка]], Д. Бічэль, [[Вольга Міхайлаўна Іпатава|В. Іпатавай]]. Асабістыя рэчы, кнігі і здымкі Быкава перавезлі ў музей Багдановіча ў [[2019]] годзе, калі закрыўся музей [[Васіль Быкаў|Васіля Быкава]] на вуліцы [[Савецкая вуліца (Гродна)|Савецкай]].<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://hrodna.life/2019/02/04/muzey-byikava-zakryiusya-ekspazicyiya-perayazdzhae-u-muzey-bagdanovicha/|title=Музей Быкава закрыўся: экспазіцыя пераязджае ў музей Багдановіча|first=Руслан|last=Кулевіч|website=Hrodna.life|date=2019-02-04|access-date=2024-02-15}}</ref> === Вуліцы === [[Файл:Pačatak Vulicy Bahdanoviča.jpg|thumb|300px|left|Пачатак вул. М. Багдановіча ў [[Мінск]]у]] {{main|Вуліца Максіма Багдановіча (Мінск)}} У [[1991]] годзе ў [[Мінск]]у [[Вуліца Максіма Багдановіча (Мінск)|вуліца]] была перайменавана ў гонар Максіма Багдановіча. Да гэтага мела назву: ''Максіма Горкага'' (з [[1963]]), ''Камунальная'', ''Аляксандраўская'', ''Траецкая'', ''Віленская'', ''Вялікая Барысаўская''. Пачынаецца ад [[Плошча 8 Сакавіка (Мінск)|плошчы 8 сакавіка]] і доўжыцца да вул. Кальцова. Ідзе паралельна [[Праспект Незалежнасці (Мінск)|праспекту Незалежнасці]], працягласць 6 км<ref>[http://www.minsk-old-new.com/minsk-3154.htm Минск старый и новый. Улица Максима Богдановича.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20091003022331/http://minsk-old-new.com/minsk-3154.htm |date=3 кастрычніка 2009 }} {{ref-ru}}</ref>. Кватэра [[Адам Ягоравіч Багдановіч|А. Я. Багдановіча]] размяшчалася па вуліцы Аляксандраўскай, 25, у доме Гурэвіча. 27 лістапада [[1891]] года (паводле старога стылю) тут нарадзіўся Максім, будучы беларускі паэт. Дом стаяў на ўчастку цяперашняй вуліцы М. Багдановіча насупраць сквера каля [[Нацыянальны акадэмічны Вялікі тэатр оперы і балета|опернага тэатра]]. Імем паэта таксама названа [[Вуліца Максіма Багдановіча (Гродна)|вуліца]] ў [[Гродна|Гродне]]. === Помнік === [[9 снежня]] [[1981]] года, у гонар 90-годдзя са дня нараджэння Максіма Багдановіча на [[Плошча Парыжскай Камуны (Мінск)|плошчы Парыжскай камуны]], перад [[Нацыянальны акадэмічны Вялікі тэатр оперы і балета|тэатрам оперы і балета]], непадалёк ад месца, дзе нарадзіўся і жыў паэт, быў усталяваны [[Помнік Максіму Багдановічу|помнік класіку беларускай літаратуры]]. Аўтары помніка скульптар [[Сяргей Міхайлавіч Вакар|С. Вакар]], архітэктары [[Юрый Іванавіч Казакоў|Ю. Казакоў]] і [[Леанард Віктаравіч Маскалевіч|Л. Маскалевіч]]. Бронзавая статуя паэта вышынёй 4,6 метра ўсталяваная на пастаменце з чырвонага граніту. Паэт адлюстраваны з перакрыжаванымі на грудзях рукамі, у правай руцэ букет васількоў — кветак, услаўленых у яго паэзіі<ref>[http://minsk-old-new.com/minsk-2750-ru.htm Памятник Максиму Богдановичу] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20091111023712/http://minsk-old-new.com/minsk-2750-ru.htm |date=11 лістапада 2009 }} {{ref-ru}}</ref>. У красавіку [[2008]] года, у адпаведнасці з рашэннем Мінгарвыканкама, помнік класіку беларускай літаратуры быў адпраўлены на рэстаўрацыю<ref>[http://nn.by/index.php?c=ar&i=16477 У Мінску пачаўся дэмантаж помніка Багдановічу] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080612184515/http://nn.by/index.php?c=ar&i=16477 |date=12 чэрвеня 2008 }} // [[Наша ніва (1991)|Наша Ніва]], [[15 красавіка]] [[2008]]</ref>. Замест помніка планавалася ўсталяваць фантан. Такое рашэнне ўладаў выклікала абурэнне лідараў беларускай апазіцыі ў эміграцыі, якія параўноўвалі дэмантаж помніка Багдановіча са зніманнем [[Бел-чырвона-белы сцяг|бел-чырвона-белага сцяга]] пасля [[Рэферэндум у Беларусі (1995)|рэферэндуму 1995 года]]<ref>[http://www.nn.by/index.php?c=ar&i=16538 Пазняк параўнаў дэмантаж помніка Багдановічу з парваннем сцяга Ціцянковым] // [[Наша ніва (1991)|Наша Ніва]], [[15 красавіка]] [[2008]]</ref>. У чэрвені 2008 помнік быў усталяваны наноў на рагу вуліцы Максіма Багдановіча і плошчы Парыжскай камуны<ref>[http://www.euroradio.fm/by/526/news/20104/ Помнік Максіму Багдановічу ўсталявалі каля Опернага тэатра на новым месцы]{{Недаступная спасылка}} // [[Еўрапейскае радыё для Беларусі]], [[26 чэрвеня]] [[2008]]</ref>. Адносна былога месцазнаходжання помнік перанеслі на 150 метраў на паўночны захад, бліжэй да месца нараджэння паэта, і павярнулі тварам да [[Свіслач (прыток Бярэзіны)|Свіслачы]] ў кірунку паміж домам на вуліцы М. Багдановіча, 27 і [[Касцёл і шпіталь сясцёр міласэрнасці (Мінск)|Сувораўскім ваенным вучылішчам]]. === Музей у в. Ракуцёўшчына === {{Асноўны|Фальварак Ракуцёўшчына}} [[Файл:Rakutsyouschyna.JPG|thumb|280px|Музей-сядзіба Максіма Багдановіча ў в. [[Ракуцёўшчына]]]] Улетку [[1911]] года Максім Багдановіч напісаў два цыклы вершаў: «''Старая Беларусь''» і «''Места''» (усяго 17 вершаў) і дзве паэмы «''Ў вёсцы''» і «''Вэроніка''», калі жыў у маёнтку Лычкоўскіх, у [[Ракуцёўшчына|Ракуцёўшчыне]] (цяпер у [[Красненскі сельсавет (Маладзечанскі раён)|Красненскім сельсавеце]] [[Маладзечанскі раён|Маладзечанскага раёна]]). Музеіфікацыя ракуцёўшчынскіх месцаў пачалася ў 70-х гг. [[20 стагоддзе|XX стагоддзя]]. У чэрвені [[1977]] г. па прапанове супрацоўнікаў Мінскага абласнога краязнаўчага музея ў вёсцы быў усталяваны помнік — два валуны: адзін як вечная свечка памяці, на другім — выбіты радкі з «''Санэта''» М. Багдановіча. У [[1981]] г. каля помніка вядомымі беларускімі пісьменнікамі быў пасаджаны «Максімаў сад»<ref>[http://bagdanovich.museum.by/node/1533 Филиал музея «Фольварк Ракутёвщина». Историческая справка] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20091222095147/http://bagdanovich.museum.by/node/1533 |date=22 снежня 2009 }} {{ref-ru}}</ref>. З [[1983]] г. на мяжы ліпеня і жніўня збіраюцца аматары беларускай культуры. Ракуцёўшчыну, дзе калісьці адпачываў Максім Багдановіч<ref>[http://www.radzima.org/be/pub/2964_p/ Музей-сядзіба Максіма Багдановіча] // [[Радзіма майго духу|Radzima.org]]</ref>, у гэтыя дні прыхільнікі яго творчасці ператвараюць у вялікую фестывальную пляцоўку<ref>[http://www.tvr.by/bel/culture.asp?id=14668 Вёску Ракуцёўшчына, дзе калісьці адпачываў сам Максім Багдановіч, у гэтыя дні прыхільнікі яго творчасці ператвараюць у вялікую фестывальную пляцоўку] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130420142333/http://www.tvr.by/bel/culture.asp?id=14668 |date=20 красавіка 2013 }} // tvr.by, [[3 жніўня]] [[2009]]</ref>. Пасля пажару ў музеі Максіма Багдановіча ў в. Ракуцёўшчына было страчана каля 70 ўнікальных экспанатаў<ref>[http://pda.sb.by/post/52290/ Сказка о мотыльке и аисте, или Дом поэта]{{Недаступная спасылка}} // [[Советская Белоруссия]], [[23 чэрвеня]] [[2006]]</ref>. == Бібліяграфія == * Вянок. Кніжка выбраных вершаў. Вільня, 1913. * Творы. Т. 1-2. Мінск, 1927—1928. * Выбраныя творы. Мінск, 1946. * Творы. Мінск, 1957. * Збор твораў. Т. 1-2. Мінск, 1968. * Вянок. Кніжка выбраных вершоў. Факсімільнае выданне. Мінск, 1981. * Поўны збор твораў. У 3 т. Мінск, 1992—1995. * [[Інтымны дзённік]]. Выбраныя творы. Мінск, 2006. == Літаратурная крытыка == * [[Алег Антонавіч Лойка|Лойка А. А.]] Максім Багдановіч. Мн., І966. * [[Ніна Барысаўна Ватацы|Ватацы Н. Б.]] Шляхі. Мн., 1986. * [[Міхась Стральцоў|Стральцоў М. Л.]] Загадка Багдановіча. Мн., І969. * [[Рыгор Саламонавіч Бярозкін|Бярозкін Р. С.]] Чалавек напрадвесні. Мн., 1986. * [[Сцяпан Казіміравіч Майхровіч|Майхровіч С. К.]] Максім Богдановіч. Мн., 1958. * [[Міхась Мушынскі|Мушыскі М. І.]] Беларускае літаратуразнаўства і крытыка. Мн., 1975; яго ж. Каардынаты пошуку. Мн., 1988. * [[Барыс Іванавіч Сачанка|Сачанка Б. І.]] Жывое жыццё. Мн., 1985. * [[Іван Паўлавіч Мележ|Мележ I.]] Жыццёвыя клопаты. Мн., 1975. * [[Алесь Адамовіч|Адамовіч А.]] Здалёк і блізку. Мн., 1976. * [[Аляксандр Львовіч Пагодзін|Погодин А.]] Белорусские поэты. «Вестник Европы», І9 П, № I. * [[Якуб Колас|Колас Я.]] Выдатны паэт і крытык. «ЛіМ», 24.05.47. * [[С. Нісневіч|Нісневіч С.]] Удумлівы знаўца музыкі. «ЛіМ», 26.05.57. * [[Н. Галубовіч|Галубовіч Н.]] Сведчыць дакумет. «ЛіМ», 09.01.86. * [[Ніна Барысаўна Ватацы|Ватацы Н.]] А сэрца ўсё імкне да бацькаўскага краю. «Маладосць», 1981. * [[Р. Лубкіўскі|Лубкивский Р.]] «Звезда поэта». «Л. Г.», 09.12.81. * {{нп3|Ягор Аляксандравіч Ісаеў|Исаев Е.|ru|Исаев, Егор Александрович}} В надежде и борьбе. «Л. Г.» 09.12.81. * [[Ніл Сымонавіч Гілевіч|Гилевич Н.]] Непроходящая любовь. «Л. Г.». 09.12.81 * [[Алесь Марціновіч|Марціновіч А.]] Навечна ў памяці народнай. «ЛіМ», 18.12.81. * [[І. Аўдзееў|Аўдзееў І.]] Сапраўднае аблічча паэта. «ЛіМ», 18.12.81. * [[Т. Кароткая|Кароткая Т.]] Радок у біяграфію паэта «ЛІМ» 15.Д 83 == Заўвагі == {{reflist}} == Літаратура == * ''Майхровіч С. К.'' Максім Багдановіч, Мн.:, 1958. * ''Лойка А.'' Максім Багдановіч, Мн.:, 1966. * Максім Багдановіч: вядомы і невядомы (укладальнік [[Ціхан Чарнякевіч]]. Мінск, 2011. * Максім Багдановіч: энцыклапедыя. Мн.: БелЭн, 2011. — 608 с.: іл. ISBN 978-985-11-0584-3 * ''Трус М.'' Максім Багдановіч: коды жыцця і творчасці. — Мінск: БДТУ, 2015. — 179 с. * ''Хільмановіч У.'' Беларускае золата — Беласток:СЕОРВ,2014. — с. 90-91 == Спасылкі == {{навігацыя}} * [http://slounik.org/90588.html Біяграфія на Slounik.org] * [http://knihi.com/Maksim_Bahdanovic/ Творы на «Беларускай Палічцы»] * [http://asveta.belinter.net/vianok.html Вянок (у арыгінале)] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080724025528/http://asveta.belinter.net/vianok.html |date=24 ліпеня 2008 }} * [http://maksimbogdanovich.ru/ Жыццяпіс і выбраныя творы Максіма Багдановіча] ''(на бел. і рус. мовах)'' * [http://knihi.com/audio/M.Bahdanovic_Ramans.mp3 Аўдыё: Раманс («Зорка Венера») (чытае В.Тарасаў) — 912 Kb] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20250121144636/https://knihi.com/audio/M.Bahdanovic_Ramans.mp3 |date=21 студзеня 2025 }} — knihi.com * [http://www.rbardalzo.narod.ru Стихи М. Богдановича в переводе И. Карасева] ''(на рус. мове)'' * [http://adradjency.narod.ru/nashaniusky/bagdanovich_m.html БАГДАНОВІЧ Максім Адамавіч] * [http://libarts.basnet.by/view.php?dir=16 Вянок — кніга паэзіі (да 100-годдзя з дня выдання) : ] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130621193103/http://libarts.basnet.by/view.php?dir=16 |date=21 чэрвеня 2013 }} віртуальная выстаўка на сайце Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Я.Коласа НАН Беларусі * [https://www.youtube.com/watch?v=FSgCeqoLZdE Чытанне беларускай паэзіі ў Вільні / Максім Багдановіч «Пагоня» і «Вянок» ] * [http://naviny.by/rubrics/culture/2014/03/05/ic_articles_117_184796/ Невядомы твор Багдановіча знайшлі беларускія музейшчыкі] * [https://www.youtube.com/watch?v=vnUsV1rBBps Максім Багдановіч. Пагоня] * [https://www.youtube.com/watch?v=DkLFxQwkhXU&t=22s Максім Багдановіч. Вянок. Выканаўца — Васіль Белацаркоўскі (аудыё)] {{Wikidata/Ancestors}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Багдановіч Максім}} [[Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты]] [[Катэгорыя:Паэты Беларусі]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі з нямецкай мовы]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі з рускай мовы]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі з украінскай мовы]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі з французскай мовы]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі на рускую мову]] [[Катэгорыя:Публіцысты Беларусі]] [[Катэгорыя:Публіцысты Расіі]] [[Катэгорыя:Рускамоўныя паэты]] [[Катэгорыя:Памерлі ад туберкулёзу]] [[Катэгорыя:Максім Багдановіч| ]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі з беларускай мовы]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі на ўкраінскую мову]] 7817ltxn6vbw7tx6uxxpp5yxp8ai234 Беларусізацыя 0 14804 5135055 5134891 2026-05-02T19:39:26Z Jaŭhien 59102 Беларусізацыя ў БССР 5135055 wikitext text/x-wiki '''Беларусіза́цыя''' — палітыка, накіраваная на прасоўванне [[Беларуская мова|беларускай мовы]] і культуры, вылучэнне [[беларусы|беларусаў]] на дзяржаўныя пасады, перавод дзяржаўных устаноў на беларускую мову, што праводзілася ў [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]] у 1920-я гады. == Перадумовы == === Беларусы і беларуская мова ў Расійскай імперыі (да 1905) === [[Файл:Belarusians 1903.jpg|thumb|Этнаграфічная карта беларускага племені, складзеная [[Яўхім Фёдаравіч Карскі|Яўхімам Карскім]] у 1903 годзе.]] Пасля [[Падзелы Рэчы Паспалітай|падзелаў Рэчы Паспалітай]] у канцы XVIII стагоддзя беларускія землі былі далучаны да [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]], у складзе якой яны знаходзіліся да самай ліквідацыі імперыі ў 1917 годзе. У 1897 годзе беларуская мова была роднай для 5,8 мільёнаў жыхароў імперыі. Беларусы складалі больш за 50 % насельніцтва [[Магілёўская губерня|Магілёўскай]], [[Мінская губерня|Мінскай]], [[Віленская губерня|Віленскай]] і [[Віцебская губерня|Віцебскай]] губерняў, засялялі большую частку [[Гродзенская губерня|Гродзенскай]] і асобныя ўезды [[Ковенская губерня|Ковенскай]], [[Сувалкаўская губерня|Сувалкаўскай]] і [[Смаленская губерня|Смаленскай]] губерняў<ref>{{Крыніцы/БіЭ|Россия/Дополнение/Население}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/census.php?cy=0|title=Первая всеобщая перепись населения Российской Империи 1897 г.|website=Демоскоп|lang=ru}}</ref>. Беларусы пражывалі пераважна ў [[Сельская мясцовасць|сельскай мясцовасці]], а іх доля ў гарадах складала ў сярэднім 14,5 % і вагалася ад 7,6 % у Віцебскай да 30 % у Магілёўскай губерні<ref>{{harvnb|Нарысы гісторыі Беларусі Ч. 1|1994|с=333}}</ref>. Адной з прычын такога становішча было існаванне [[Мяжа аселасці|мяжы яўрэйскай аселасці]], што дазваляла [[яўрэі|яўрэям]] сяліцца толькі ў заходніх губернях імперыі. З 1882 года яўрэям забаранялася сяліцца па-за межамі гарадоў і мястэчак, а ў 90-я гады значная колькасць яўрэяў з [[Масква|Масквы]] і іншых расійскіх гарадоў была выслана ў беларускія гарады, ствараючы там штучную перанаселенасць. Гэтая перанаселенасць стрымлівала міграцыю мясцовых жыхароў з вёсак у горад. Тыя беларусы, што ўсё ж перасяляліся з вёсак, часцей абіралі гарады па-за межамі беларускіх губерній. У 1897 годзе ў [[Санкт-Пецярбург|Пецярбургу]] жыло 66,5 тысяч беларусаў, у Маскве — 15,9 тысяч, у [[Адэса|Адэсе]] — 16,9 тысяч, у той час як у [[Мінск]]у іх было 8,2 тысячы, у [[Віцебск]]у — 8 тысяч, у [[Гродна|Гродне]] — 5,4 тысячы, у [[Гомель|Гомелі]] — 6,5 тысяч, у [[Магілёў|Магілёве]] — 12,9 тысяч. Выкліканая царскай палітыкай слабасць міграцыйных патокаў з беларускіх вёсак у беларускія гарады стрымлівала сацыяльна-эканамічнае, грамадска-палітычнае і культурнае развіццё Беларусі<ref>{{harvnb|Нарысы гісторыі Беларусі Ч. 1|1994|с=335-336}}</ref>. У сувязі з дзяржаўнай палітыкай [[русіфікацыя|русіфікацыі]], беларуская мова не мела вялікай вагі ў адукацыі, грамадскім і палітычным жыцці губерняў, заселеных беларусамі. Падаўленае [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|паўстанне 1863 года]] прывяло да радыкалізацыі русіфікацыйных захадаў. Былі ўведзены «[https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/428434-1863-marta-23-vremennye-pravila-dlya-narodnyh-shkol-v-guberniyah-vilenskoy-kovenskoy-grodnenskoy-minskoy-mogilevskoy-i-vitebskoy Часовыя правілы для народных школ]», якія прадугледжвалі выкладанне ўсіх дысцыплін у [[народныя вучылішчы|народных вучылішчах]] [[Віленская навучальная акруга|Віленскай навучальнай акругі]] на [[Руская мова|рускай мове]], акрамя {{нп5|Закон Божы (дысцыпліна)|Закона Божага|ru|Закон Божий (дисциплина)}} для дзяцей [[рыма-каталіцтва|рымска-каталіцкага веравызнання]]. Гэтыя правілы пазней дапаўняліся {{нп5|Цыркуляр|цыркулярамі|ru|Циркуляр}} 70-90-х гадоў, што яшчэ больш узмацнялі кантроль дзяржавы над адукацыяй<ref>{{harvnb|Гісторыя Беларусі Т. 4|2005|с=277}}</ref>. У афіцыйнай прапагандзе беларусы разглядаліся не як асобны народ, а толькі як адгалінаванне «рускага племені»<ref>{{harvnb|Гісторыя Беларусі Т. 4|2005|с=279}}</ref>. [[Кнігадрукаванне]] на беларускай мове, спыненае ў 1863 годзе ў адказ на паўстанне Каліноўскага, вяртаецца толькі ў 1889 годзе, калі творы [[Янка Лучына|Лучыны]], [[Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|Дуніна-Марцінкевіча]], а таксама паэма «[[Тарас на Парнасе]]» былі надрукаваныя на старонках «[[Мінскі лісток|Минского листка]]» і «[[Календарь Северо-Западного края|Календаря Северо-Западного края]]»<ref>{{harvnb|Гісторыя Беларусі Т. 4|2005|с=287}}</ref>. Тым не менш, дазвол на публікацыю атрымлівалі нешматлікія творы, таму вядомыя выпадкі друку беларускай мастацкай літаратуры падпольна ў абыход цэнзуры яшчэ да [[Рэвалюцыя 1905—1907 гадоў у Расіі|рэвалюцыі 1905 года]]<ref>{{harvnb|Нарысы гісторыі Беларусі Ч. 1|1994|с=349}}</ref>. Агітацыйныя брашуры, накіраваныя на прасоўванне [[сацыялізм|сацыялістычных]] ідэй сярод беларусаў, друкаваліся на беларускай мове за мяжой, у такіх гарадах як [[Жэнева]], [[Тыльзіт]] і [[Лондан]]<ref>{{harvnb|Нарысы гісторыі Беларусі Ч. 1|1994|с=347}}</ref>. Акрамя прыгнечанага стану беларускай мовы, русіфікацыя праяўлялася і ў [[саслоўе|саслоўным]] і прафесійным падзеле беларускіх губерняў. Мясцовыя настаўнікі і чыноўнікі не карысталіся даверам улады, таму ім на замену прысылаліся кадры з этнічна рускіх зямель<ref>{{harvnb|Нарысы гісторыі Беларусі Ч. 1|1994|с=334}}</ref>. У 1897 годзе сярод [[Сялянства|сялян]] беларускіх губерняў «[[Рускія|велікаросы]]» (расіяне) складалі толькі 5 %, у той час як сярод [[духавенства]] — 61,5 %. Сярод патомных [[Дваранства|дваран]], якія атрымалі сваё дваранства ў спадчыну, палова называлі роднай мовай беларускую, 16 % — рускую. Асабістыя ж дваране, што атрымлівалі дваранства за ўласныя заслугі, на 51,8 % складаліся з расіян<ref>{{harvnb|Нарысы гісторыі Беларусі Ч. 1|1994|с=333}}</ref>. Нягледзячы на палітыку Расійскай імперыі, у канцы XIX і першыя гады XX стагоддзя фарміравалася беларуская інтэлігенцыя, якая прасоўвала ідэі самастойнасці беларускага этнасу і пачала ствараць новую літаратурную традыцыю для беларускай мовы<ref>{{harvnb|Нарысы гісторыі Беларусі Ч. 1|1994|с=357}}</ref>. Узімку з 1902 на 1903 год з нацыянальна-культурных гурткоў беларускай моладзі Менска, [[Вільня|Вільні]] і Пецярбурга паўстала [[Беларуская рэвалюцыйная грамада]] (пазней будзе перайменавана ў Беларускую сацыялістычную грамаду), сярод яе стваральнікаў і кіраўнікоў — [[Іван Луцкевіч|Іван]] і [[Антон Луцкевіч]]ы, [[Алаіза Пашкевіч]], [[Казімір Кастравіцкі]], [[Алесь Бурбіс]], [[Вацлаў Іваноўскі]] і [[Францішак Умястоўскі]], амаль усе паходзілі з дробнапамеснай беларускай шляхты. У сваёй праграме БРГ абвяшчала сябе сацыяльна-палітычнай арганізацыяй беларускага працоўнага народа, а ў якасці формы для забеспячэння нацыянальнай свабоды называла незалежную [[дэмакратыя|дэмакратычную]] [[рэспубліка|рэспубліку]]<ref>{{harvnb|Нарысы гісторыі Беларусі Ч. 1|1994|с=355-356}}</ref>. === Рэвалюцыя 1905—1907 гадоў === [[Рэвалюцыя 1905 года]] спрыяла ўздыму нацыянальных рухаў сярод народаў Расійскай імперыі, у тым ліку сярод беларусаў. Палітычнае змаганне беларусаў за {{нп5|Самакіраванне|самакіраванне|en|Self-governance}} ўзначальвала [[Беларуская сацыялістычная грамада]] (БСГ). У 1905 годзе БСГ выступала за стварэнне [[федэрацыя|федэратыўнай]] дэмакратычнай рэспублікі ў Расіі з Канстытуцыйным сходам і асобнымі соймамі для кожнага народа<ref>{{harvnb|Нарысы гісторыі Беларусі Ч. 1|1994|с=416}}</ref>. БСГ мела ўласную падпольную друкарню ў Менску, выдала ў беларускім перакладзе {{нп5|Фінансавы маніфест|Фінансавы маніфест|ru|Финансовый манифест (1905)}}<ref>{{harvnb|Нарысы гісторыі Беларусі Ч. 1|1994|с=417}}</ref>. [[Файл:Наша Доля1.pdf|thumb|Першы выпуск «Нашай долі».]] 1 верасня 1906 года БСГ пачынае выдаваць у [[Вільня|Вільні]] штотыднёвую легальную газету «[[Наша доля]]» [[кірыліца]]й і [[Беларускі лацінскі алфавіт|лацінкай]]. Першы яе нумар выйшаў 10-тысячным накладам. Неафіцыйнымі рэдактарамі газеты былі браты Луцкевічы, Алаіза Пашкевіч, Францішак Умястоўскі. [[Аляксандр Мікітавіч Уласаў|Аляксандр Уласаў]] прыцягнуў да напісання газеты [[Якуб Колас|Якуба Коласа]]<ref>{{harvnb|Нарысы гісторыі Беларусі Ч. 1|1994|с=418}}</ref>. Публікацыі газеты мелі рэвалюцыйна-дэмакратычны характар, таму на першы, трэці і чацвёрты нумары быў накладзены арышт. У сувязі з ціскам улад выхад газеты быў прыпынены рэдакцыяй, але ў лістападзе і снежні 1906 года новым рэдактарам удалося выдаць яшчэ два нумары. Сёмы нумар быў знішчаны паліцыяй яшчэ ў наборы, а ў студзені 1907 года рашэннем [[Віленская судовая палата|Віленскай судовай палаты]] выданне газеты было забаронена<ref>{{harvnb|Нарысы гісторыі Беларусі Ч. 1|1994|с=419}}</ref>. 10 лістапада 1906 года выходзіць першы нумар легальнай газеты «[[Наша Ніва (1906)|Наша ніва]]». Яе выданне было арганізавана кіраўнікамі БСГ пасля іх адыходу ад выдання «Нашай долі». У адрозненне ад папярэдняй газеты, «Наша ніва» не заклікала да [[рэвалюцыя|рэвалюцыі]], а звярталася з патрабаваннямі аб вырашэнні сацыяльна-эканамічных пытанняў да [[Дзяржаўная дума Расійскай імперыі|Дзяржаўнай думы]]. Сярод патрабаванняў — самакіраванне Беларусі з соймам, выбраным {{нп5|Усеагульнае выбарчае права|усеагульным|en|Universal suffrage}}, роўным, [[Тайнае галасаванне|тайным]] і [[Прамыя выбары|простым]] галасаваннем, увядзенне ўсеагульнай абавязковай бясплатнай адукацыі з забеспячэннем права і магчымасці вучыцца на роднай мове<ref>{{harvnb|Нарысы гісторыі Беларусі Ч. 1|1994|с=419}}</ref>. Газета выкрывала як «ісцінна рускіх», так і «ісцінна польскіх» дзяржаўных шавіністаў, падтрымлівала выбранне «мужыкоў-сацыялістаў» у Думу<ref>{{harvnb|Нарысы гісторыі Беларусі Ч. 1|1994|с=420}}</ref>. Вядомыя факты распаўсюджання нелегальных выданняў БСГ у Мінску, Вільні, [[Дзісна|Дзісне]], [[Рэчыца|Рэчыцы]], паветах Мінскай, Віленскай, Гродзенскай губерняў, {{нп5|Парэцкі павет|Парэцкім павеце|ru|Поречский уезд}} Смаленскай губерні. Сувязі Грамады ў Віцебскай і Магілёўскай губернях былі слабымі. Сведчанняў распаўсюджання лістовак БСГ у Магілёўскай губерні няма<ref>{{harvnb|Нарысы гісторыі Беларусі Ч. 1|1994|с=420-421}}</ref>. Дзейнасць БСГ была накіравана на сялянства, у той час як яе ўплыў на рабочы рух, акрамя Менска і Вільні, быў нязначным праз нізкую колькасць і нацыянальную самасвядомасць беларускіх рабочых. Паводле звестак дэпартамента паліцыі, у перыяд 1905—1907 гадоў БСГ мела 2 тысячы ўдзельнікаў<ref>{{harvnb|Нарысы гісторыі Беларусі Ч. 1|1994|с=421}}</ref>. У выніку разгрому рэвалюцыі, БСГ спыніла нелегальную дзейнасць, а яе кіраўнікі засяродзіліся на выпуску легальнай «Нашай нівы»<ref>{{harvnb|Нарысы гісторыі Беларусі Ч. 1|1994|с=423}}</ref>. У маі 1906 года ў Пецярбургу была заснавана кнігавыдавецкая суполка «[[Загляне сонца і ў наша аконца]]». Да канца года лацінкай і кірыліцай былі выдадзены «[[Беларускі лемантар, або першая навука чытання|Беларускі лемантар, або Першая навука чытання]]» [[Карусь Каганец|Каганца]] і «[[Першае чытанне для дзетак беларусаў]]» [[Алаіза Пашкевіч|Цёткі]]. У 1907 годзе — «[[Дудка беларуская]]» [[Францішак Багушэвіч|Багушэвіча]] і беларускі пераклад «[[Пан Тадэвуш|Пана Тадэвуша]]» [[Адам Міцкевіч|Адама Міцкевіча]]. Так быў пакладзены пачатак сістэматычнаму выданню беларускамоўных кніг і паштовак<ref>{{harvnb|Нарысы гісторыі Беларусі Ч. 1|1994|с=422}}</ref>. === Нашаніўскі перыяд === Пасля рэвалюцыі 1905 года, афіцыйная палітыка Расійскай імперыі працягвала стрымліваць развіццё беларускага нацыянальнага руху і самасвядомасці. Закон 1906 года прадугледжваў навучанне на роднай мове студэнтам усіх народных школ імперыі, але беларусы з [[украінцы|украінцамі]] ўважаліся часткай {{нп5|Трыадзіны рускі народ|«рускага» народу|ru|Триединый русский народ}} і мусілі навучацца на расійскай мове. Выпісванне і чытанне «Нашай нівы» было забаронена ўсім настаўнікам Віленскай навучальнай акругі, а таксама ўсім святарам, паштовым, ваенным, паліцэйскім і валасным чынам, вучням сельскагаспадарчых школ<ref>{{harvnb|Нарысы гісторыі Беларусі Ч. 1|1994|с=427}}</ref>. Расійскія і польскія шавіністычныя выданні разгарнулі антыбеларускую [[прапаганда|прапаганду]], якая адмаўляла самастойнасць беларускага этнасу, абвяшчала непатрэбным і немагчымым развіццё беларускай мовы і культуры, крытыкавала «Нашу ніву». Прыхільнікі антыбеларускай палітыкі карысталася канфесійным падзелам беларусаў, на аснове якога [[Праваслаўе ў Беларусі|праваслаўныя беларусы]] прылічваліся да «рускіх», а [[Каталіцтва ў Беларусі|беларусы-каталікі]] — да «палякаў». Рабіліся спробы стварэння [[Беларускае таварыства|псеўдабеларускіх арганізацый]] і [[Белорусская жизнь|выдання рускамоўных газет ад імя беларускага народа]] для прасоўвання манархічных і [[Заходнерусізм|заходнерусісцкіх]] ідэй<ref>{{harvnb|Нарысы гісторыі Беларусі Ч. 1|1994|с=423-428}}</ref>. Нягледзячы на супраціўленне антыбеларускіх арганізацый і дзяржавы, беларускі рух зрабіў шэраг дасягненняў у міжрэвалюцыйны перыяд. Палітычная і рэвалюцыйная дзейнасць была моцна абмежавана ў выніку [[Трэццячэрвеньскі пераварот|трэццячэрвеньскага перавароту]] і разгрому рэвалюцыі 1905 года, таму дзеячы нацыянальнага руху рабілі ўпор на развіццё культуры і асветы. Адной з галоўных мэт абвяшчалася адраджэнне беларускай мовы, пашырэнне сферы яе ўплыву ў грамадстве. На старонках «Нашай нівы» праводзілася тэарэтычнае абгрунтаванне права беларусаў на захаванне і развіццё ўласнай мовы і культуры, даказвалася шкода яе [[Асіміляцыя (сацыялогія)|асіміляцыі]] іншымі культурамі<ref>{{harvnb|Нарысы гісторыі Беларусі Ч. 1|1994|с=428-431}}</ref>. [[Файл:Беларускі каляндар «Нашай Нівы» на 1913 год.pdf|thumb|Беларускі каляндар «Нашай Нівы» на 1913 год.]] За першыя тры гады існавання «Наша ніва» надрукавала 906 уласных карэспандэнцый з 489 вёсак, мястэчак і гарадоў, 246 вершаў 61 паэта і 91 апавяданне 36 празаікаў. За 1910 год «Наша ніва» апублікавала 666 карэспандэнцый з 321 населенага пункта Беларусі і з 14 пунктаў па-за яе межамі. У газету пісалі мясцовыя жыхары з усіх беларускіх губерняў, перад усім з Віленскай і Мінскай. З 1910 года рэдактарамі газеты выдаваўся «[[Беларускі каляндар]]» з тыражамі да 20 тысяч экзэмпляраў. У наступныя гады з’явіліся часопісы «[[Саха (часопіс)|Саха]]» і «[[Лучынка (часопіс)|Лучынка]]», альманах «[[Маладая Беларусь (альманах)|Маладая Беларусь]]». Незалежна ад «Нашай нівы» было арганізавана выданне каталіцкай беларускай газеты «[[Biełarus]]»<ref>{{harvnb|Нарысы гісторыі Беларусі Ч. 1|1994|с=431-432}}</ref>. [[Файл:Трупа Буйніцкага.jpg|thumb|left|[[Першая беларуская трупа|Трупа Ігната Буйніцкага]] ў Санкт-Пецярбургу, 1912 год.]] Намаганнямі выдавецтва «Загляне сонца і ў наша аконца», «Нашай нівы» і іншых выдавецтваў за 1908—1914 гады пабачылі свет 77 беларускіх кніг агульным накладам больш за 226 тысяч асобнікаў. Выдавалася як мастацкая, так і навукова-папулярная літаратура, арыентаваная збольшага на сялянства. У 1910 годзе выйшла «[[Кароткая гісторыя Беларусі]]» [[Вацлаў Ластоўскі|Вацлава Ластоўскага]]. Адначасова прафесійны характар набылі некаторыя віды нацыянальнага мастацтва: [[тэатр|драматычны тэатр]], [[музыка]], [[хор]] і [[танец]]. Значную ролю ў гэтым працэсе адыграў «[[Беларускі музычна-драматычны гурток у Вільні|Беларускі музычна-драматычны гурток]]» у Вільні. Беларускі тэатр складваўся пад кіраўніцтвам [[Аляксандр Лаўрэнавіч Бурбіс|Бурбіса]] і [[Ігнат Цярэнцьевіч Буйніцкі|Буйніцкага]]. [[Іван Луцкевіч]] збіраў у Вільні калекцыю, якая пазней пакладзе пачатак [[Беларускі музей у Вільні|Беларускаму музею]]. У многіх гарадах, мястэчках і вёсках узніклі беларускія бібліятэкі, хары і танцавальныя калектывы. Асобныя святары пачалі ўжываць беларускую мову ў канфесійнай дзейнасці. З’явіліся першыя прыватныя беларускамоўныя школы<ref>{{harvnb|Нарысы гісторыі Беларусі Ч. 1|1994|с=432-435}}</ref>. === Першая сусветная вайна і рэвалюцыя 1917 года === ==== Пачатак вайны, нямецкая акупацыя ==== У 1915 годзе па тэрыторыі Беларусі працягнуўся [[Усходні фронт Першай сусветнай вайны|Усходні фронт]] [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]]. Пад акупацыяй нямецкага войска апынуліся амаль уся Віленская, Гродзенская і заходняя частка Мінскай губерні. Ваенныя дзеянні на некаторы час паралізавалі дзейнасць многіх беларускіх арганізацый, у прыватнасці ў жніўні 1915 года спыніўся выхад «Нашай нівы». Некаторыя яе былыя кіраўнікі засталіся ў акупаванай немцамі Вільні і ўзначалілі [[Беларускае таварыства дапамогі ахвярам вайны]]<ref>{{harvnb|Нарысы гісторыі Беларусі Ч. 1|1994|с=435-436}}</ref>. З мэтай абароны інтарэсаў беларусаў на акупаваных тэрыторыях у Вільні быў створаны [[Беларускі народны камітэт]]. Пад кіраўніцтвам камітэта ў 1916—1917 гадах узнікла вялікая сетка беларускіх школ, выдаваліся падручнікі і навучальныя дапаможнікі. 15 лютага 1916 года пад рэдакцыяй [[Вацлаў Ластоўскі|Ластоўскага]] пачынае выходзіць газета «[[Гоман (газета, 1916)|Гоман]]» у кірылічным і лацінскім варыянтах. У красавіку і чэрвені 1916 года прадстаўнікі камітэта выступалі на {{нп5|Саюз народаў|канферэнцыях народаў Расіі|uk|Союз народів}} ў [[Стакгольм]]е і [[Лазана|Лазане]], дзе прасілі ў еўрапейскіх дзяржаў падтрымкі ў вызваленні беларускага народа з-пад расійскай няволі, забеспячэнні яму ўсіх палітычных і культурных правоў<ref>{{harvnb|Нарысы гісторыі Беларусі Ч. 1|1994|с=437}}</ref>. ==== Беларускі рух пасля Лютаўскай рэвалюцыі ==== Па іншы бок фронту, на падкантрольнай Расіі частцы Беларусі, пасля [[Лютаўская рэвалюцыя|Лютаўскай рэвалюцыі 1917 года]] і ўсталявання [[Часовы ўрад Расіі|Часовага ўрада]] аднавіла сваю дзейнасць [[Беларуская сацыялістычная грамада]]. 29-27 сакавіка 1917 ў Менску быў праведзены [[З’езд беларускіх нацыянальных арганізацый (1917)|з’езд прадстаўнікоў беларускіх нацыянальных арганізацый]], узначалены [[Казімір Кастравіцкі|Казімірам Кастравіцкім]]. Быў створаны выканаўчы орган з’езда — [[Беларускі нацыянальны камітэт (Мінск)|Беларускі нацыянальны камітэт]] (БНК, не блытаць з Беларускім народным камітэтам). Сярод даручэнняў з’езда — скліканне настаўніцкага з’езда, адкрыццё беларускамоўных школ, заснаванне асветніцкага таварыства «Прасвета». Таксама з’езд выказваўся за ўвядзенне беларускай мовы ў настаўніцкіх і духоўных семынарыях, адкрыццё ў адным з гарадоў вышэйшай школы<ref>{{harvnb|Нарысы гісторыі Беларусі Ч. 1|1994|с=437-439}}</ref>. Дзейнасці БНК супрацьстаяў «[[Саюз беларускай дэмакратыі]]», арганізаваны дзяржаўнымі чыноўнікамі. Саюз выказваўся за зліццё Беларусі з Расіяй і выкарыстанне рускай мовы ў адукацыі. Рашэнні З’езда беларускіх нацыянальных арганізацый яны называлі [[нацыяналізм|нацыяналістычнымі]] і шкоднымі для беларускага народа. Падобныя погляды ў дачыненні БНК і яго ідэй падзялялі расійскія дэмакраты розных кірункаў. БНК асуджалі Мінскі камітэт {{нп5|Усерасійскі сялянскі саюз|Усерасійскага сялянскага саюза|ru|Всероссийский крестьянский союз}} і Выканаўчы камітэт Савета сялянскіх дэпутатаў Мінскай і Віленскай губерняў пад кіраўніцтвам [[Міхаіл Васільевіч Фрунзэ|Фрунзэ]], што прагаласаваў супраць стварэння беларускамоўнай школы. Яны абвінавачвалі БНК у абароне інтарэсаў памешчыкаў, намерах адарваць рабочых і сялян ад працоўных мас усёй Расіі з дапамогай нацыяналістычных ідэй. Пазней гэтыя аргументы выкарыстоўвалі [[Аляксандр Фёдаравіч Мяснікоў|Мяснікоў]], [[Вільгельм Георгіевіч Кнорын|Кнорын]] і іншыя мясцовыя лідары [[бальшавікі|бальшавікоў]]<ref>{{harvnb|Нарысы гісторыі Беларусі Ч. 1|1994|с=439-440}}</ref>. У маі 1917 года на канферэнцыі БНК разгарнуўся канфлікт паміж прадстаўнікамі БСГ і ліберальна-дэмакратычнымі дзеячамі беларускага руху. Прыхільнікі радыкальных сацыялістычных ідэй патрабавалі ўключыць аграрныя і сацыяльныя пытанні ў праграму БНК і пашырыць склад камітэта прыхільнікамі больш левых поглядаў. Гэтыя прапановы блакіравалі буйныя землеўласнікі: [[Марыя Магдалена Радзівіл]], [[Эдвард Вайніловіч]] і князь [[Геранім Друцкі-Любецкі]]. У выніку, прынятая дэкларацыя БНК пацвярджала імкненне да стварэння аўтаномнай беларускай рэспублікі ў складзе Расійскай Федэрацыі, а аграрнае пытанне было праігнаравана<ref>{{harvnb|Міхалюк|2015|с=145}}</ref>. З 8 па 10 ліпеня 1917 года ў Мінску прайшоў [[З’езд беларускіх арганізацый і партый (1917)|другі з’езд беларускіх нацыянальных арганізацый]]. Першынство на ім атрымала БСГ, якая крытыкавала дзейнасць БНК, імкнучыся перахапіць ініцыятыву кіравання беларускім рухам і пазбавіцца ад кіраўніка камітэта, буйнога землеўладальніка [[Раман Скірмунт|Рамана Скірмунта]]. Рашэннем з’езда Беларускі народны камітэт быў ліквідаваны, а замест яго створана [[Цэнтральная рада беларускіх арганізацый]]. У склад выканаўчага камітэта Цэнтральнай рады ўвайшлі прадстаўнікі БСГ [[Аркадзь Антонавіч Смоліч|Аркадзь Смоліч]], [[Язэп Юр’евіч Лёсік|Язэп Лёсік]], [[Язэп Дыла]], [[Палута Аляксандраўна Бадунова|Палута Бадунова]], [[Зміцер Жылуновіч]] і іншыя<ref>{{harvnb|Міхалюк|2015|с=146}}</ref>. У канцы лета і пачатку восені 1917 года на фоне палітычнага крызісу і [[Карнілаўскае выступленне|Карнілаўскага выступлення]], у Расіі ўзрастае ўплыў бальшавікоў, які закрануў і беларускі нацыянальны рух. У верасні ад БСГ у Петраградзе адкалолася бальшавіцкая [[Беларуская сацыял-дэмакратычная рабочая партыя]] (БСДРП), у выканаўчы камітэт якой увайшоў [[Аляксандр Рыгоравіч Чарвякоў|Аляксандр Чарвякоў]]<ref>{{harvnb|Міхалюк|2015|с=148}}</ref>. У кастрычніку была зацверджана абноўленая праграма БСГ, у якой сярод іншых канстатавалася імкненне да поўнай палітычнай аўтаноміі Беларусі (у складзе Расійскай Федэрацыі) і да ўтварэння шляхам усеагульных выбараў уласнага заканадаўчага органа — Беларускай краёвай рады. Таксама партыя патрабавала юрыдычнага прызнання беларускай мовы і распаўсюджання яе ў школах, судах, адміністрацыйных і грамадскіх установах Беларусі<ref>{{harvnb|Міхалюк|2015|с=148}}</ref>. [[Файл:Posiedzenie WRB i CBRW.jpg|thumb|2-я сесія Цэнтральнай беларускай рады ў кастрычніку 1917 года.]] З 15 па 24 кастрычніка 1917 года ў Менску прайшла 2-я сесія Цэнтральнай рады, у выніку якой яны была рэарганізавана ў [[Вялікая беларуская рада|Вялікую беларускую раду]] (ВБР). Большасць у новай радзе захоўвалася за БСГ, аднак былі зроблены крокі да кансалідацыі беларускіх арганізацый розных кірункаў, што выражалася ў прысутнасці ў выканкаме рады [[Антон Лявіцкі|Антона Лявіцкага]], [[Павел Паўлавіч Аляксюк|Паўла Алексюка]] (прадстаўнікі менш радыкальнай [[Беларуская народная партыя сацыялістаў|БНПС]]) і [[Эдвард Адамавіч Будзька|Эдуарда Будзькі]] з [[Беларуская хрысціянская дэмакратыя (1917)|БХД]]. Дэлегаты ад больш левых бабруйскага і петраградскага аддзелаў БСГ выказалі сваю незадаволенасць і пакінулі сесію. Аўтаномнай часткай ВБР стала арганізаваная ў той жа час [[Цэнтральная беларуская вайсковая рада]] (ЦБВР), якая мелася арганізаваць беларускае войска<ref>{{harvnb|Міхалюк|2015|с=149-151}}</ref>. ==== Бальшавіцкі пераварот і Усебеларускі з’езд ==== {{Асноўны артыкул|Канфлікт паміж Радай Усебеларускага з’езда і Аблвыканзахам}} {{сс3|25.10.1917}} года бальшавікі [[Кастрычніцкі пераварот|захапілі ўладу]] ў Петраградзе. На працягу наступных тыдняў яны ўзялі пад кантроль і беларускія тэрыторыі па расійскі бок фронту. У канцы лістапада бальшавікамі была ўтворана [[Заходняя вобласць]] пад кантролем [[Аблвыканкамзах|Абласнога выканаўчага камітэта саветаў рабочых, салдацкіх і сялянскіх дэпутатаў Заходняй вобласці і фронту]] (Аблвыкамзах). Збольшага, камітэт складаўся з вайскоўцаў небеларускага паходжання. Паводле гісторыка [[Іларыён Мяфодзьевіч Ігнаценка|Іларыёна Ігнаценкі]], у кіраўніцтве Аблвыкамзаха не было ніводнага беларуса<ref>{{harvnb|Міхалюк|2015|с=152-153}}</ref>. Вялікая беларуская рада прызнавала вярхоўную ўладу бальшавікоў, але не бачыла Албвыкамзах у якасці легітымнага органа ўлады для Беларусі. Асцярогі ВБР выклікала таксама перспектыва падзелу краіны ў выніку мірнага пагаднення паміж бальшавікамі і немцамі (пазней гэтыя асцярогі спраўдзіліся праз падпісанне [[Брэсцкі мір|Брэсцкага міру]]). 27 кастрычніка ВБР і ЦБВР выступілі са зваротам «[https://be.wikisource.org/wiki/%D0%94%D0%B0_%D1%9E%D1%81%D1%8F%D0%B3%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D1%83_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B3%D0%B0 Да ўсяго народу беларускага]», дзе сярод іншага акрэслілі межы Беларусі і паставілі сваёй мэтай станаўленне дэмакратычнай беларускай рэспублікі ў складзе федэратыўнай Расіі. У гэтым жа звароце для ўсталявання адпаведнай улады быў абвешчаны [[Першы Усебеларускі з’езд|Усебеларускі з’езд]], які мусіў прайсці {{сс3|05.12.1917}} года ў Менску<ref>{{harvnb|Міхалюк|2015|с=153-154}}</ref>. Кіраўніцтва Заходняй вобласці паставілася да ВБР, ЦБВР і ідэі арганізацыі Усебеларускага з’езда з варожасцю. {{сс3|02.12.1917}} года Аблвыкамзах забараніў стварэнне беларускіх вайсковых фарміраванняў. Пад уплывам [[Карл Іванавіч Ландэр|Карла Ландэра]], кіраўніка Савета народных камісараў Заходняй вобласці і фронту, бальшавікі пастанавілі распусціць ЦБРВ і судзіць яе кіраўнікоў {{iw|Рэвалюцыйны трыбунал (Савецкая Расія)|Рэвалюцыйным трыбуналам|d|Q3742236}}. За некалькі дзён да пачатку Усебеларускага з’езда Ландэр выступіў з рэфератам аб варожай дзейнасці беларускіх нацыяналістаў<ref>{{harvnb|Міхалюк|2015|с=155-156}}</ref>. Усебеларускі з’езд, запланаваны ВБР, пачаўся ў Мінску {{сс3|05.12.1917}} года. Даследчыца Дарота Міхалюк выказвае меркаванне, што з’езд прадстаўляў выключна левае крыло беларускага нацыянальнага руху, бо большасць сабраных былі прыхільнікамі радыкальных сацыялістычных партый ([[эсэры]], БСГ, [[Партыя народных сацыялістаў|народныя сацыялісты]]). Многія з прысутных падтрымлівалі бальшавікоў. Дэлегаты [[лібералізм|ліберальных]] поглядаў былі ў меншасці, а [[кансерватызм|кансерватары]] наогул не прысутнічалі. Каля 90 % удзельнікаў былі прадстаўнікамі ніжэйшага і сярэдняга класаў, за выняткам памешчыка эсэраўскіх поглядаў [[Анатоль Восіпавіч Бонч-Асмалоўскі|Бонч-Асмалоўскага]]. Удзельнік з’езда, беларускі грамадскі дзеяч [[Фабіян Гіляравіч Шантыр|Фабіян Шантыр]], які выступаў за арганізацыю беларускіх бальшавіцкіх Саветаў, што складаліся б з мясцовых, звязаных з Беларуссю людзей, прапанаваў бальшавікам Заходняга фронту стварыць супольную палітычную платформу, але гэтая прапанова была ўспрынята імі як абраза і адхілена<ref>{{harvnb|Міхалюк|2015|с=162-164}}</ref>. Рэзалюцыя, падрыхтаваная Усебеларускім з’ездам, апелюючы да абвешчанага Расійскай рэвалюцыяй [[Права на самавызначэнне|права на самавызначэнне нацый]], прызнавала неабходным стварэнне Усебеларускага Савета сялянскіх, салдацкіх і сялянскіх дэпутатаў у якасці часовага органа краёвай улады. Усебеларускі Савет павінен быў склікаць Беларускі Устаноўчы сход, які ў сваю чаргу меў прыняць канчатковую пастанову пра самавызначэнне і стварэнне пастаяннага органа ўлады праз дэмакратычныя [[выбары]]. Пры гэтым дэкларавалася мэта неадарвання Беларусі ад Расійскай федэратыўнай рэспублікі<ref>{{harvnb|Турук|1921|с=105-106}}</ref><ref>{{harvnb|Міхалюк|2015|с=169}}</ref>. {{сс3|18.12.1917}} года а 2-й гадзіне ночы, у часе абмеркавання рэзалюцыі ў [[Будынак гарадскога тэатра (Мінск)|будынку тэатра]], будынак атачылі вайскоўцы. У залу з патрабаваннямі аб закрыцці з’езда ўвайшлі бальшавіцкія камісары, начальнік гарадскога гарнізона [[Мікалай Іванавіч Крывашэін|Мікалай Крывашэін]] і [[Людвіг Пятровіч Рэзаўскі|Людвіг Рэзаўскі]] з СНК Заходняй вобласці і фронту. Дэлегаты паспрабавалі абараніць прэзідыум і аднагалосна прынялі першы пункт рэзалюцыі. Неўзабаве ў залу ўварваліся ўзброеныя вайскоўцы і арыштавалі прэзідыум. За наступныя некалькі гадзін з будынка выгналі апошніх дэлегатаў. Некаторыя ўдзельнікі з’езда ўспрынялі разгон са здзіўленнем, бо меркавалі, што цэнтральная бальшавіцкая ўлада не толькі не супраціўлялася з’езду, але і падтрымала яго<ref>{{harvnb|Міхалюк|2015|с=169-170}}</ref>. І сапраўды, пасля арышту членаў прэзідыума [[Іосіф Вісарыёнавіч Сталін|Сталін]] асабіста загадаў вызваліць іх і перапрасіў за «памылкі і грубасці» Аблвыкамзаха. Цэнтральная ўлада імкнулася залагодзіць беларускія арганізацыі, каб не выклікаць развіцця канфлікту. Тым не менш, вінаватыя ў разгоне засталіся на сваіх пасадах, што спарадзіла ў беларускім руху расчараванне і недавер да бальшавікоў<ref>{{harvnb|Міхалюк|2015|с=172-173}}</ref>. На думку Дароты Міхалюк, першы Усебеларускі з’езд стаў значным крокам наперад на шляху да нацыянальнай кансалідацыі і развіцця дзяржаўнай свядомасці беларусаў. Ідэю стварэння рэспублікі з беларускіх зямель стала немагчыма ігнараваць, і стаўленне да яе мусілі выказаць як беларускія палітычныя дзеячы, так і суседзі Беларусі. Таксама дэлегаты ўдзельнічалі ў дыскусіях і слухалі падрыхтаваныя да з’езда навуковыя даклады пра беларускую мову, гісторыю і [[этнаграфія|этнаграфію]], што паспрыяла пашырэнню беларускай нацыянальнай ідэі<ref>{{harvnb|Міхалюк|2015|с=174}}</ref>. У наступныя тыдні пасля разгону першага Усебеларускага з’езда, бальшавікі намагаліся ўсталяваць кантроль над беларускім нацыянальным рухам і абмежаваць дзейнасць ЦБВР і [[Выканаўчы камітэт Рады Усебеларускага з’езда|Рады Усебеларускага з’езда]], якой перадалі паўнамоцтвы многія беларускія арганізацыі, у тым ліку ВБР<ref>{{harvnb|Міхалюк|2015|с=175}}</ref>. Недавер бальшавікоў да незалежных нацыянальных рухаў павялічыўся пасля абвяшчэння незалежнасці [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспублікі]] ў студзені 1918 года. Гэта падштурхнула бальшавікоў да стварэння падкантрольнага сабе [[Беларускі нацыянальны камісарыят|Беларускага нацыянальнага камісарыята]] пры [[Народны камісарыят па справах нацыянальнасцей РСФСР|Народным камісарыяце па справах нацыянальнасцей]]<ref>{{harvnb|Міхалюк|2015|с=190}}</ref>. ==== Беларуская Народная Рэспубліка ==== У канцы лютага 1918 года нямецкія войскі аднавілі наступленне на Усходнім фронце, у выніку чаго Менск апынуўся пад нямецкай акупацыяй, па адзін бок фронту з Вільняй. Гэта прывяло да аб’яднання менскіх і віленскіх беларускіх дзеячаў і стварэння, а пасля і абвяшчэння незалежнасці [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]] ў сакавіку 1918 года<ref>{{harvnb|Міхалюк|2015|с=195-204}}</ref>. Органы кіравання рэспублікай складаліся як з беларусаў, так і з прадстаўнікоў нацыянальных меншасцей ([[Палякі на Беларусі|палякаў]], [[Яўрэі ў Беларусі|яўрэяў]], [[Рускія ў Беларусі|расейцаў]]), пры гэтым асноўныя пасады займалі беларусы. Неўзабаве беларуская мова была абвешчана дзяржаўнай мовай. Прадстаўнікі нацыянальных меншасцей маглі карыстацца сваімі мовамі пры зваротах да ўлад, але чыноўнікі мусілі пісаць лісты выключна па-беларуску. 3 красавіка 1918 года ў Менску адкрыліся курсы [[беларусазнаўства]]<ref>{{harvnb|Міхалюк|2015|с=204-206}}</ref>. {{здвоеная выява|права|Беларуская граматыка для школ, вокладка (1918).jpg|120|Biełaruskaja hramatyka dla škoł, vokładka (1918).jpg|120|«Беларуская граматыка для школ» Тарашкевіча (1918) кірыліцай і лацінкай}} Намаганнямі [[Народны Сакратарыят Беларусі|Народнага Сакратарыята Беларусі]] ў Менску ў 1918 годзе былі адчынены некалькі беларускіх школ (паводле Алены Глагоўскай іх было 20, паводле больш новага даследавання [[Уладзімір Віктаравіч Ляхоўскі|Уладзіміра Ляхоўскага]] — 9). Сакратарыятам асветы БНР было створана бюро для друкавання беларускіх падручнікаў. Былі надрукаваныя падручнікі на беларускай мове па [[арыфметыка|арыфметыцы]] і [[геаграфія|геаграфіі]] і брашуры наконт палітычнай сітуацыі ў падкантрольных бальшавікам рэгіёнах на ўсходзе Беларусі. Тады ж выйшла «[[Беларуская граматыка для школ]]» [[Браніслаў Адамавіч Тарашкевіч|Браніслава Тарашкевіча]]. На базе [[Першае беларускае таварыства драмы і камедыі|Першага беларускага таварыства драмы і камедыі]] [[Фларыян Паўлавіч Ждановіч|Фларыяна Ждановіча]] быў створаны [[Дзяржаўны тэатр Беларускай Народнай Рэспублікі|Дзяржаўны тэатр БНР]]<ref>{{harvnb|Міхалюк|2015|с=247-248}}</ref>. Увесну 1918 года была створана камісія для арганізацыі першага беларускага ўніверсітэта ў Менску. У яе склад увайшлі [[Мітрафан Віктаравіч Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]], [[Аркадзь Антонавіч Смоліч|Аркадзь Смоліч]], [[Яўхім Фёдаравіч Карскі|Яўхім Карскі]], [[Уладзімір Іванавіч Самойла|Уладзімір Самойла]]. Планавалася, што ўніверсітэт будзе складацца з шасці факультэтаў: гістарычна-філасофскага, фізіка-матэматычнага, юрыдычнага, камерцыйна-эканамічнага, медыцынскага і тэалагічнага. Камісіяй быў выпрацаваны статут універсітэта і праведзены перамовы з прафесарамі, але праект так і не быў рэалізаваны<ref>{{harvnb|Міхалюк|2015|с=247}}</ref>. Бальшавіцкая прапаганда выкарыстоўвала антынямецкія настроі для выстаўлення беларускіх незалежніцкіх дзеячаў як здраднікаў. Гэта ўскладняла дзейнасць структур БНР на беларускіх тэрыторыях, акупаваных немцамі ў 1918 годзе, дзе антынямецкія настроі былі найбольш распаўсюджаны<ref>{{harvnb|Міхалюк|2015|с=249}}</ref>. У верасні 1918 года ў [[Кіеў|Кіеве]], на той момант сталіцы [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]], Антон Луцкевіч, прадстаўнік БНР, сустракаўся з прадстаўніком бальшавікоў {{нп5|Хрысціян Ракоўскі|Хрысціянам Ракоўскім|ru|Раковский, Христиан Георгиевич}} для абмеркавання адносін паміж БНР і Савецкай Расіяй. Ракоўскі запатрабаваў уваходжання Беларусі ў склад Расіі, пры гэтым абяцаў прызнанне грамадзянскіх свабод беларусаў у асветніцкіх, фінансавых і транспартных справах. Ракоўскі прапанаваў прызнанне БНР пры ўмове яе адначасовага ўваходжання ў федэрацыю з Расіяй і ўвядзення савецкай канстытуцыі. Луцкевіч адмовіўся ад гэтай прапановы<ref>{{harvnb|Міхалюк|2015|с=282}}</ref>. Першая сусветная вайна скончылася 11 лістапада 1918 года падпісаннем [[Першае камп’енскае перамір’е|Камп’енскага пагаднення]]. У тым жа месяцы бальшавіцкае войска пачало рух на захад. У пачатку снежня 1918 года Менск быў заняты бальшавікамі без бою. Баючыся расправы, урад БНР пакінуў горад і з тагачасным старшынёй Антонам Луцкевічам перамясціўся спачатку ў Вільню, а потым у незанятую бальшавікамі [[Горадня|Горадню]]. Некаторыя дзеячы беларускага руху, напрыклад [[Усевалад Макаравіч Ігнатоўскі|Усевалад Ігнатоўскі]], засталіся ў Менску, маючы намер захаваць беларускі характар краіны пры ўладзе бальшавікоў<ref>{{harvnb|Міхалюк|2015|с=312-315, 372}}</ref>. Работа дзеячаў БНР працягвалася ў наступныя гады ў замежжы. Увесну 1919 года была створана і 4 мая зарэгістравана нямецкімі ўладамі [[Надзвычайная місія БНР у Нямеччыне|Дыпламатычная місія БНР у Берліне]]. Місія атрымала згоду Міністэрства замежных спраў Германіі на выдачу пашпартоў БНР, публікавала артыкулы на беларускую тэматыку ў нямецкай прэсе. 17 красавіка адбылася сустрэча Антона Луцкевіча з прэзідэнтам [[Чэхаславакія|Чэхаславакіі]] [[Томаш Масарык|Томашам Масарыкам]], які выказаў словы падтрымкі ўраду БНР. Атрымаўшы крэдыт ад Украіны, урад БНР скарыстаўся ім для адпраўкі ўласнай дэлегацыі на [[Парыжская мірная канферэнцыя|Парыжскую мірную канферэнцыю]], дзе абмяркоўвалася ў тым ліку пытанне будучыні Беларусі. На канферэнцыі былі ўсталяваны кантакты з дэлегацыяй Польшчы і дэлегацыяй антыбальшавіцкага расійскага ўрада [[Аляксандр Васільевіч Калчак|Калчака]], перамовы з літоўскай дэлегацыяй праваліліся праз нежаданне літоўскага ўрада прызнаваць БНР<ref>{{harvnb|Міхалюк|2015|с=377-391}}</ref>. === Усталяванне бальшавікамі кантролю над Беларуссю === 10 снежня 1918 года, пасля заняцця бальшавікамі Менска, быў утвораны [[Менскі губернскі ваенна-рэвалюцыйны камітэт]], узначалены [[Ісак Ісаевіч Рэйнгольд|Ісакам Рэйнгольдам]]. «Воляй рабочых і сялян Беларусі» камітэт абвясціў сябе найвышэйшым органам улады ў Менскай губерні. ВРК адразу абвясціў вайну кіраўніцтву БНР і заявіў, што дзеячы БНР падлягаюць арышту і перадачы бальшавікам. У снежні Рэйнгольд выказваў ідэю стварэння БССР і накіроўваў адпаведныя тэлеграмы ў [[РКП(б)]] і асабіста [[Якаў Свярдлоў|Якаву Свярдлову]], аднаму з кіраўнікоў Савецкай Расіі. Кіраўнік Аблвыкамзаха Аляксандр Мяснікоў трактаваў гэтую прапанову як неістотную ініцыятыву групы менскіх работнікаў, бо не хацеў дзяліцца ўладай на тэрыторыі Заходняй вобласці і фронту, але цэнтральныя бальшавіцкія ўлады пастанавілі далучыць прадстаўнікоў ВРК да фарміравання ўрада БССР<ref>{{harvnb|Міхалюк|2015|с=342-343}}</ref>. [[Файл:Źmicier Žyłunovič (Ciška Hartny). Зьміцер Жылуновіч (Цішка Гартны) (1910-19).jpg|thumb|Зміцер Жылуновіч (псеўданім Цішка Гартны), аўтар маніфеста аб стварэнні БССР.]] Утварэнне БССР і [[Часовы рабоча-сялянскі савецкі ўрад Беларусі|Часовага рабоча-сялянскага ўрада Беларусі]] было абвешчана 1 студзеня 1919 года. [[Маніфест Часовага рабоча-сялянскага савецкага ўрада Беларусі|Маніфест урада]] падкрэсліваў незалежнасць БССР, паўнапраўнымі гаспадарамі якой адзначаліся беларусы. Падпарадкаванне БССР дзяржаўным органам [[Расійская Савецкая Федэратыўная Сацыялістычная Рэспубліка|РСФСР]] у маніфесце не разглядалася. Пад маніфестам падпісаліся ягоны аўтар [[Зміцер Жылуновіч]], а таксама Аляксандр Мяснікоў, [[Сямён Варфаламеевіч Іваноў|Сямён Іваноў]], Аляксандр Чарвякоў і Ісак Рэйнгольд<ref>{{harvnb|Міхалюк|2015|с=343-344}}</ref>. Зміцер Жылуновіч выступаў супраць знаходжання ва ўрадзе БССР бальшавіцкіх камісараў Аляксандра Мяснікова, [[Майсей Іосіфавіч Калмановіч|Майсея Калмановіча]] і [[Рычард Вітольдавіч Пікель|Рычарда Пікеля]], бо тыя не былі звязаныя з Беларуссю да Першай сусветнай вайны. Сталін падтрымаў пазіцыю Мяснікова, якога збіраліся зрабіць упаўнаважаным прадстаўніком ЦК РКП(б) і ўрада Савецкай Расіі на тэрыторыі Беларусі. Урад БССР мусіў прымаць пастановы толькі з ухвалення Мяснікова<ref>{{harvnb|Міхалюк|2015|с=343-344}}</ref>. У пачатку лютага 1919 года ў Менску прайшоў [[I Усебеларускі з’езд Саветаў|першы Усебеларускі з’езд саветаў]], у выніку якога быў рэарганізаваны ўрад рэспублікі. Старшынёй новага ўрада ([[Цэнтральны выканаўчы камітэт БССР|ЦВК БССР]]) стаў Аляксандр Мяснікоў, склад урада фарміраваўся з блізкіх яму дзеячаў Аблвыкамзаха. Беларускія нацыянал-камуністы, у тым ліку Жылуновіч, не былі дапушчаныя да ўлады<ref>{{harvnb|Міхалюк|2015|с=345}}</ref>. На тым жа з’ездзе было прынята рашэнне аб адарванні ад БССР Смаленскай, Віцебскай і Магілёўскай губерняў, якія былі ўключаны ў склад Расіі. У складзе БССР засталіся толькі Менская і Гарадзенская губерні<ref>{{harvnb|Міхалюк|2015|с=347}}</ref>. 27 лютага 1919 года БССР была аб’яднана з [[Літоўская Савецкая Рэспубліка|Літоўскай Савецкай Рэспублікай]] у [[Літоўска-Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Літоўска-Беларускую ССР]] (ЛітБел) пад кіраўніцтвам літоўскага камуніста [[Вінцас Міцкявічус-Капсукас|Вінцаса Міцкявічуса-Капсукаса]]<ref>{{harvnb|Міхалюк|2015|с=348}}</ref>. Прадстаўнік цэнтральных бальшавікоў [[Адольф Іофэ]] на пасяджэнні [[Цэнтральнае бюро КП(б)Б|Бюро ЦК КП(б)Б]] 22 лютага 1919 года тлумачыў, што прынцып самавызначэння нацый патрэбен быў бальшавікам часова, каб выклікаць сімпатыі нацыянальных актывістаў у 1917 годзе. Літоўская і Беларуская савецкія рэспублікі ствараліся як буферная зона паміж Расіяй і варожымі буржуазнымі ўрадамі [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшчы]] і [[Дырэкторыя УНР|Украіны]]. Пры гэтым бальшавікі бачылі рызыку развіцця ў Беларусі нацыянальнай кансалідацыі, таму адабралі ад новастворанай рэспублікі губерні, што не мяжуюць з буржуазнымі краінамі<ref>{{harvnb|Міхалюк|2015|с=346}}</ref>. У лютым 1919 года пачалася [[Польска-савецкая вайна|вайна]] паміж Польшчай пад кіраўніцтвам [[Юзаф Пілсудскі|Юзафа Пілсудскага]] і Савецкай Расіяй. Наступленне польскага войска на занятыя да гэтага бальшавікамі паветы Беларусі суправаджалася шматлікімі антыбальшавіцкімі паўстаннямі беларускіх сялян і вайскоўцаў, што сведчыла пра іх расчараванне бальшавіцкімі абяцаннямі. 16 ліпеня 1919 года быў распушчаны эвакуіраваны з Вільні ў Менск урад ЛітБел. 8 жніўня бальшавікі пакінулі Менск. 10 жніўня ў горадзе быў створаны [[Часовы беларускі нацыянальны камітэт]], вакол якога гуртаваліся беларускія палітычныя і культурныя дзеячы<ref>{{harvnb|Міхалюк|2015|с=394-395, 399}}</ref>. Стаўленне польскага кіраўніцтва да беларусаў у часе вайны было супярэчлівым. Пілсудскі адмовіўся прызнаваць незалежнасць БНР і не даваў пэўных абяцанняў наконт аўтаноміі Беларусі. Ён распараджаўся ўводзіць беларускую мову ў адукацыйныя ўстановы і адміністрацыю на Меншчыне, але Віленшчына і Гродзеншчына павінны былі быць інтэграваныя ў Польшчу, таму польскія ўлады зачынялі або абмяжоўвалі мясцовыя беларускія школы і гімназіі часоў нямецкай акупацыі<ref>{{harvnb|Міхалюк|2015|с=425-426}}</ref>. Польскае войска праводзіла на беларускіх землях палітыку тэрору, адбірала маёмасць і расстрэльвала падазраваных у камунізме. На кіроўныя пасады прызначаліся памешчыкі, палякі і каталікі, што часта выклікала незадаволенасць беларускага насельніцтва<ref>{{harvnb|Мірановіч|2003|с=32-33}}</ref>. Польская палітыка выклікала антыпатыю і ў беларускай нацыянальнай інтэлігенцыі. Польская адміністрацыя абмяжоўвала беларускі перыядычны друк, рэквізавала газеты, у Менску забараняла ставіць п’есы [[Янка Купала|Янкі Купалы]] і [[Карусь Каганец|Каруся Каганца]], праводзіла прапаганду [[паланізацыя|паланізацыі]] ў часопісе «[[Страж крэсова]]»<ref>{{harvnb|Мірановіч|2003|с=33}}</ref>. Розныя падыходы і стаўленне да польскай палітыкі прычыніліся да расколу ў Радзе БНР. Прыхільнікі супрацоўніцтва з Польшчай засталіся ў меншасці і абвясцілі сябе [[Найвышэйшая рада БНР|Найвышэйшай радай БНР]], пакінуўшы прэм’ер-міністрам [[Антон Луцкевіч|Антона Луцкевіча]]. Большасць членаў старой Рады абралі прэм’ер-міністрам [[Вацлаў Ластоўскі|Вацлава Ластоўскага]], які стаяў на пазіцыях незалежнасці, і ўтварылі [[Народная рада БНР|Народную раду БНР]]. Неўзабаве ўрад Ластоўскага быў арыштаваны і пасля вызвалення мусіў перамясціцца ў [[Коўна]] (пад кантролем Літвы), дзе атрымаў статус эміграцыйнага ўрада<ref>{{harvnb|Мірановіч|2003|с=33-34}}</ref>. Увосень 1919 года ў Смаленску прадстаўнікі [[Беларуская партыя сацыялістаў-рэвалюцыянераў|Беларускай партыі сацыялістаў-рэвалюцыянераў]] і [[Расійская камуністычная партыя (бальшавікоў)|Расійскай камуністычнай партыі (бальшавікоў)]] заключылі дамову аб арганізацыі беларускіх партызанскіх атрадаў на акупаванай Польшчай тэрыторыі Беларусі. У выпадку заняцця краіны бальшавікамі прадугледжвалася стварэнне беларускай савецкай рэспублікі пад кіраўніцтвам мясцовых камуністаў і эсэраў<ref>{{harvnb|Мірановіч|2003|с=32}}</ref>. У ліпені 1920 года бальшавікі вярнулі сабе кантроль над тэрыторыяй Беларусі. 12 ліпеня яны заключылі [[Маскоўскі дагавор РСФСР — Літва (1920)|дагавор з Літвой]], прызнаючы яе права на Гарадзеншчыну і Віленшчыну з мэтай забяспечыць літоўскі нейтралітэт у вайне. 31 ліпеня была паўторна абвешчана БССР у этнаграфічных межах, яе ўрадам рабіўся [[Ваенна-рэвалюцыйны камітэт Беларускай ССР|Ваенна-рэвалюцыйны камітэт]] пад кіраўніцтвам Аляксандра Чарвякова, Вільгельма Кнорына і [[Язэп Аляксандравіч Адамовіч|Язэпа Адамовіча]]. На практыцы межы БССР абмяжоўваліся часткай Менскай і Гарадзенскай губерняў<ref>{{harvnb|Міхалюк|2015|с=447}}</ref>. Супраць бальшавікоў змагаліся аддзелы генерала [[Станіслаў Нікадзімавіч Булак-Балаховіч|Булак-Балаховіча]]. 10 лістапада 1920 года яны здабылі [[Мазыр]], дзе зноў была абвешчана незалежнасць БНР. Таксама за незалежнасць Беларусі змагаліся [[Слуцкае паўстанне|афіцэры Случчыны]], аднак зазналі паражэнне. Па абодва бакі фронту працягвалі дзейнічаць партызанскія атрады «[[Беларуская сялянская партыя Зялёнага дуба|Зялёны дуб]]»<ref>{{harvnb|Міхалюк|2015|с=447}}</ref><ref>{{harvnb|Мірановіч|2003|с=37}}</ref>. Увосень 1920 года ў [[Рыга|Рызе]] пачаліся перамовы паміж Польшчай і Савецкай Расіяй, куды не была дапушчана беларуская дэлегацыя. Расія прапанавала Польшчы забраць большую частку Беларусі з Меншчынай у замен на ўступкі ва Украіне, аднак польская дэлегацыя адмовілася праз цяжкасці ў асіміляцыі праваслаўнага насельніцтва. 18 сакавіка 1921 года быў падпісаны [[Рыжскі мірны дагавор (1921)|Рыжскі дагавор]], паводле каторага Беларусь падзялялася на дзве часткі — [[Заходняя Беларусь|заходняя]] адыходзіла да Польшчы, а ўсходнія і цэнтральныя рэгіёны з Менскам трапілі пад кантроль Савецкай Расіі і БССР. Таксама забаранялася антыбальшавіцкая дзейнасць на тэрыторыі Польшчы<ref>{{harvnb|Міхалюк|2015|с=448}}</ref>. Для рэалізацыі гэтай забароны на Гродзеншчыне было спынена выданне газет на беларускай мове і былі зачынены беларускія школы<ref>{{harvnb|Мірановіч|2003|с=37}}</ref>. У першы час існавання БССР мела фармальную незалежнасць, замацаваную Рыжскім дагаворам, але фактычна знаходзілася пад эканамічным і палітычным кантролем Расіі. Да таго ж, большая частка Беларусі на ўсход ад польскай мяжы заставалася непасрэдна ў складзе РСФСР і спробы Кнорына пашырыць межы БССР сутыкнуліся з адмовай расійскіх бальшавікоў. Пасля абвяшчэння [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|Саюза Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік]] (СССР) 30 снежня 1922 года, БССР (разам з РСФСР, Украінскай ССР і Закаўказскай СФСР) увайшла ў склад новастворанай дзяржавы, што сваімі межамі ахоплівала вялікую частку былой Расійскай імперыі<ref>{{harvnb|Мірановіч|2003|с=38-39}}</ref>. == БССР == === Пачатак і ідэйныя асновы (1920—1921) === Многія ідэі беларусізацыі выспелі і пачалі ажыццяўляцца яшчэ ў час [[грамадзянская вайна ў Расіі|грамадзянскай вайны]]. У снежні 1920 года пад кіраўніцтвам [[Пётр Вікенцьевіч Ільючонак|Пятра Ільючонка]] пры [[Народны камісарыят асветы БССР|Наркамаце асветы БССР]] адкрыліся курсы беларусазнаўства для падрыхтоўкі настаўнікаў. Узначаліў курсы [[Язэп Юр’евіч Лёсік|Язэп Лёсік]]. Па ініцыятыве [[Усевалад Макаравіч Ігнатоўскі|Усевалада Ігнатоўскага]] тады ж на беларускую мову пераводзіцца справаводства [[Народны камісарыят земляробства БССР|Наркамата земляробства]], а пазней і Наркамата асветы, у 1921 годзе па ініцыятыве [[Аляксандр Лаўрэнавіч Бурбіс|Алеся Бурбіса]] — [[Народны камісарыят замежных спраў БССР|Наркамата замежных спраў]]<ref name="ЭГБ">{{Крыніцы/ЭГБ|артыкул=Беларусізацыя|том=1|старонкі=348—350}}</ref>. У 1921 годзе, з адыходам перыяду [[ваенны камунізм|ваеннага камунізму]] і прыняццем [[Новая эканамічная палітыка|новай эканамічнай палітыкі]] (НЭП), афіцыйна была распачата так званая [[каранізацыя]]. Яе мэтамі былі стварэнне нацыянальных эліт і павышэнне ўплывовасці мясцовых нацыянальных моў на нерасійскіх тэрыторыях савецкіх рэспублік<ref name="brown">{{cite journal | last1 = Brown | first1 = Tony | year = 2013 | title = Key Indicators of Language Impact on Identity Formation in Belarus | url = https://www.jstor.org/stable/43669239 | journal = Russian Language Journal / Русский язык | publisher = American Councils for International Education ACTR / ACCELS | volume = 63 | pages = 247-288 | lang = en }}</ref>. Асобным выпадкам каранізацыі была беларусізацыя, што праводзілася ў Беларусі. Ініцыятарамі і аўтарамі палітыкі беларусізацыі былі некаторыя дзеячы беларускага нацыянальна-вызваленчага руху: [[Усевалад Ігнатоўскі]], [[Зміцер Жылуновіч]], [[Аляксандр Бурбіс]], [[Антон Васілевіч Баліцкі|Антон Баліцкі]], [[Пётр Вікенцьевіч Ільючонак|Пётр Ільючонак]], [[Аляксандр Рыгоравіч Чарвякоў|Аляксандр Чарвякоў]], [[Язэп Аляксандравіч Адамовіч|Язэп Адамовіч]] і іншыя. [[II Усебеларускі з’езд Саветаў]] (снежань 1920 года) падкрэсліваў, што савецкая ўлада дала працоўным усіх нацыянальнасцей магчымасць развіваць іх культуру на роднай мове. У рэзалюцыі ЦВК БССР аб развіцці народнай асветы ў рэспубліцы (люты 1921 года) адзначалася: «Пацвярджаючы дэкрэт Саўнаркама Літбела ад 1919 г. аб поўнай раўнапраўнасці ўсіх мясцовых моў, якімі ў межах ССРБ прызнаюцца мовы: беларуская, расійская, яўрэйская і польская… [[Цэнтральны выканаўчы камітэт БССР|ЦВК Беларусі]] прапануе Наркамасветы зрабіць захады да ўзмацнення працы на мове пераважнай большасці працоўнага сялянства Беларусі — мове беларускай. Наркамасветы павінен у сваёй працы зыходзіць з няўхільнай перспектывы планавага і паступовага пераходу ўстаноў, у якіх вучацца і выхоўваюцца дзеці-беларусы, на іх матчыную беларускую мову выкладання»<ref>{{harvnb|Беларусізацыя|1928|pp=128, 131—132}}</ref>. Адначасова ЦВК БССР даручыў падрыхтаваць адпаведныя падручнікі, асігнаваў 10 млн рублёў на стварэнне Цэнтральнай Беларускай бібліятэкі, звярнуўся з хадайніцтвам да Наркамасветы РСФСР адкамандзіраваць у БССР настаўнікаў — ураджэнцаў Беларусі і апублікаваў адозву да іх з просьбай уключыцца ў культурнае адраджэнне сваёй радзімы<ref name="Беларуская мова">{{Крыніцы/Беларуская мова: энцыклапедыя|аўтар=Конан У.М.|артыкул=Беларусізацыя|старонкі=78—80}}</ref>. Ствараецца сістэма дашкольнага выхавання і школьнай адукацыі, прафесійных вучылішчаў і тэхнікумаў. Пачынаецца перавод навучання ў школах пераважна на беларускую мову, ідзе арганізацыя школ для [[нацыянальная меншасць|нацыянальных меншасцей]] на іх роднай мове. У 1921 годзе адкрыты [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт]]. У той жа час заснаваны [[Інстытут беларускай культуры]] (Інбелкульт), адной з галоўных мэт якога было ўдасканаленне [[Сучасная беларуская літаратурная мова|беларускай літаратурнай мовы]]<ref name="brown"/>. Былі адкрытыя шэраг бібліятэк. Пачалі працаваць [[Нацыянальны гістарычны музей Рэспублікі Беларусь|Дзяржаўны музей]] і [[Нацыянальны архіў Рэспублікі Беларусь|Цэнтральны архіў]]. [[Савецкая Беларусь (выдавецтва)|Выдавецтва «Савецкая Беларусь»]] выпускала [[газета|газеты]], [[часопіс]]ы, [[кніга|кнігі]] на беларускай мове і мовах нацыянальных меншасцей. === Дзяржаўная праграма і прававое рэгуляванне (1923—1928) === Агульная праграма беларусізацыі і адраджэння беларускай культуры была зацверджана XII Усебеларускай партканферэнцыяй (сакавік 1923 года) у комплексе з іншымі задачамі дзяржаўнага і культурнага будаўніцтва. Ставілася задача — дамовіцца з РСФСР аб далучэнні да БССР раёнаў, якія яшчэ не ўвайшлі ў склад Беларусі, дэцэнтралізаваць кіраўніцтва ўсімі галінамі прамысловасці мясцовага значэння, узмацніць культурна-асветніцкую працу на родных (беларускай, яўрэйскай і польскай) мовах народаў рэспублікі, звярнуўшы асаблівую ўвагу на развіццё «задушанай царызмам беларускай культуры»<ref>{{harvnb|Беларусізацыя|1928|pp=91—94}}</ref>. У ліпені 1924 года [[Пленум Цэнтральнага камітэта КПБ|Пленум ЦК КП(б)Б]] прыняў рэзалюцыю «Аб праграме работ па правядзенні нацыянальнай палітыкі партыі ў Беларусі». У ёй падкрэслівалася, што ў мэтах выканання рашэнняў XII партыйнага з’езда ЦК КП(б)Б лічыць неабходным зацвердзіць мерапрыемствы, якія гарантавалі б насельніцтву карыстанне роднай мовай ва ўсіх установах і арганізацыях. Беларуская мова аб’яўлялася пераважнай у зносінах паміж дзяржаўнымі, прафесіянальнымі і грамадскімі ўстановамі і арганізацыямі рэспублікі як мова асноўнай колькасці насельніцтва беларускай нацыянальнасці пры адначасовай гарантыі раўнапраўя іншым мовам яе насельніцтва. У рэзалюцыі падкрэслівалася неабходнасць стварыць спрыяльныя ўмовы і для развіцця жывога бытавання беларускай мовы, «каб з фармальна раўнапраўнай зрабіць яе фактычна раўнапраўнай мовай»<ref>{{Кніга|загаловак=Нацыянальнае пытанне: Зб.|год=1932|месца=Мн.|старонкі=255—256}}</ref>. Пленум рэкамендаваў членам партыі, якія валодаюць беларускай мовай, карыстацца пераважна ёю ў сваіх выступленнях. Вызначаўся тэрмін пераводу ўсяго справаводства і дакументацыі ў БССР на беларускую мову — ад 1 да 3 гадоў. Па лініі Наркамасветы «навучанне і выкладанне ва ўсіх установах сацыяльнага выхавання і прафтэхнічнай адукацыі, а таксама і абслугоўванне ўсіх іншых культурна-асветных патрэб насельніцтва, павінна весціся на іх роднай матчынай мове»<ref>{{Кніга|загаловак=Нацыянальнае пытанне: Зб.|год=1932|месца=Мн.|старонкі=258}}</ref>. Беларуская і руская мовы абвяшчаліся абавязковымі прадметамі выкладання ва ўсіх навучальных установах рэспублікі. Пленум даручыў [[Бюро Цэнтральнага камітэта КПБ|Бюро ЦК КП(б)Б]] і акруговым парткамітэтам наладзіць вывучэнне беларускай мовы ўсімі партарганізацыямі, каб усе члены партыі свабодна валодалі ёю<ref name="Беларуская мова" />. На II сесіі [[ЦВК БССР]] 15 ліпеня 1924 года быў прыняты план мерапрыемстваў па нацыянальнай палітыцы, і ў тым ліку беларусізацыі. У ім адзначалася<ref>{{harvnb|Беларусізацыя|1928|pp=136—137}}</ref>: # Мовы ўсіх нацыянальнасцей, якія жывуць на тэрыторыі Беларусі (беларуская, яўрэйская, расійская, польская), з’яўляюцца раўнапраўнымі. # З прычыны значнай перавагі ў БССР насельніцтва беларускай нацыянальнасці беларуская мова выбіраецца як мова пераважная для зносін паміж дзяржаўнымі, прафесіянальнымі і грамадскімі ўстановамі і арганізацыямі… # <li value="5"> Мовай зносін органаў БССР з органамі СССР і іншых саюзных рэспублік з’яўляецца мова расійская. Пастановай Прэзідыума ЦВК БССР была створана спецыяльная камісія па ажыццяўленні нацыянальнай палітыкі пад кіраўніцтвам [[Аляксандр Ісакавіч Хацкевіч|Аляксандра Хацкевіча]]. Цэнтральная і акружныя камісіі меліся назіраць за выкананнем пастаноў урада, датычных нацыянальнага пытання, вывучаць і распрацоўваць практычныя мерапрыемствы па правядзенні нацыянальнай палітыкі. Акрамя беларусізацыі, камісія займалася пытаннямі нацыянальных меншасцей, бо асобнай камісіі па беларусізацыі не існавала<ref>{{harvnb|ЦВК|1927|с=12}}</ref>. ЦВК БССР вызначаў палітыку беларусізацыі наступным чынам<ref>{{harvnb|ЦВК|1927|с=9}}</ref>: # развіццё беларускай культуры (школы, ВНУ на беларускай мове, беларуская літаратура, выданне беларускіх кніг, навукова-даследчая работа па ўсебаковым вывучэнні Беларусі і г.д.); # вылучэнне беларусаў на партыйную, савецкую, прафесійную і грамадскую работу; # перавод партыйнага, дзяржаўнага, прафесійнага, {{нп5|Кааператывы ў СССР|кааператыўнага|ru|Кооперативы в СССР}} апаратаў і часцей [[Чырвоная Армія|Чырвонай Арміі]]<ref>[http://jivebelarus.net/history/new-history/national-idea-in-belarusian-army-at-interwar-period.html Праўрацкі В. «Беларуская вайсковая акруга ў міжваенны перыяд (1921—1939). Спробы беларусізацыі.»]</ref> на беларускую мову. У пастанове ўдакладняліся тэрміны беларусізацыі з улікам [[Узбуйненне БССР|узбуйнення тэрыторыі БССР]] (далучэнне ў сакавіку 1924 года беларускіх паветаў Віцебскай, Гомельскай, Смаленскай губерняў): для ўстаноў па сацыяльным выхаванні — 3 гады, для ўстаноў па прафтэхнічнай асвеце і палітасветных — 5 гадоў. Ставілася задача — стварыць пры ВНУ кафедры для вывучэння мовы, літаратуры, гісторыі, геаграфіі, эканомікі Беларусі, садзейнічаць станаўленню беларускіх тэатраў і [[Кінематограф Беларусі|кінематографа]]. Палажэнне пра фактычную дзяржаўнасць беларускай мовы ў межах Беларусі ў 1927 годзе было ўключана ў [[Канстытуцыя БССР|Канстытуцыю БССР]] (артыкул 22)<ref name="Беларуская мова" />. У рэзалюцыі кастрычніцкага Пленума ЦК КП(б)Б 1925 года «Аб нацпалітыцы» звярталася ўвага партыйных арганізацый на тое, каб яны «падавалі прыклад апарату ў справе беларусізацыі»<ref>{{harvnb|Беларусізацыя|1928|p=107}}</ref>. Кастрычніцкі Пленум ЦК КП(б)Б 1926 года зноў вярнуўся да абмеркавання гэтай праблемы і падкрэсліў неабходнасць з 1 студзеня 1927 года пераходу партыйнага друку на беларускую мову, поўную беларусізацыю Беларускай вайсковай дывізіі. Ставілася задача ліквідаваць беларускую непісьменнасць сярод беларусаў-рабочых, наладзіць вывучэнне беларускай мовы «рабочымі іншых нацыянальнасцей»<ref>{{harvnb|Беларусізацыя|1928|p=118}}</ref>. У 1924—1925 гадах праводзілася работа па тлумачэнні сутнасці беларусізацыі. На розных мовах выдавалася спецыяльная літаратура, выступалі агітатары і прапагандысты. Ва ўстановах і арганізацыях вывучалася беларуская мова, ажыццяўляўся перавод на яе [[справаводства]]. Прэзідыум ЦВК БССР 10 ліпеня 1925 года прыняў пастанову пра нездавальняючае выкананне праграмы беларусізацыі ў выніку «незычлівых адносін часткі супрацоўнікаў устаноў да беларускай мовы» і рэшткаў «вялікадзяржаўных настрояў». Нацыянальнай камісіі ЦВК было даручана «зрабіць праверку ведаў беларускай мовы супрацоўнікамі ўстаноў і арганізацый», у тым ліку сярод апарата ЦВК, СНК і Наркамасветы БССР, і «пры адмоўных адносінах да беларусізацыі» адхіляць іх ад працы. 16 верасня 1926 года ЦВК і СНК БССР прынялі пастанову «Аб парадку праверкі выканання рашэнняў 2-й сесіі ЦВК БССР 6-га склікання ад 15 ліпеня 1924 г. у частцы правядзення беларусізацыі апаратаў савецкіх і кааператыўных арганізацый і ўстаноў БССР» <ref>{{harvnb|Беларусізацыя|1928|pp=142—144}}</ref>. У дакументах ЦК КП(б)Б і справаздачах Нацыянальнай камісіі ЦВК БССР адзначаліся поспехі беларусізацыі ў пачатковай і сярэдняй школе, ВНУ, тэхнікумах, у прафесійнай адукацыі, у папаўненні беларускага кніжнага фонду, павелічэнні колькасці беларусаў у выбарных органах усіх звенняў, у беларусізацыі Беларускай вайсковай дывізіі і інш<ref name="Беларуская мова" />. У дакладзе на [[X з’езд КП(б)Б|X з’ездзе КП(б)Б]] (студзень 1927 года) першы сакратар ЦК КП(б)Б [[Аляксандр Іванавіч Крыніцкі|А. І. Крыніцкі]], гаворачы пра недапушчальнасць «прымусовай беларусізацыі» ў асяроддзі рабочых і сялян, адзначаў, што ў адносінах да савецкага і партыйнага апарату «мы павінны праводзіць беларусізацыю ў парадку цвёрдай дырэктывы. Так мы павінны будзем звальняць тых працаўнікоў, якія не ўмеюць, працуючы ў савецкім апараце, выконваць дэкрэты аб беларусізацыі»<ref>{{Артыкул|загаловак=|выданне=Савецкая Беларусь|год=1927|месяц=1|чысло=15}}</ref>. Бюро ЦК КП(б)Б патрабавала адхіліць ад працы тых кіраўнікоў, якія не выконваюць «дырэктыў кампартыі і ўрада аб беларусізацыі»<ref>{{Артыкул|загаловак=|выданне=Савецкая Беларусь|год=1929|месяц=10|чысло=12}}</ref>. Аднак атакі ў 1928—1929 гадах на беларускія пісьменніцкія, навукова-асветніцкія і мастацкія арганізацыі пад выглядам прыдуманай [[Сталінізм|сталіністамі]] барацьбы супраць «беларускага буржуазнага [[нацыянал-дэмакратызм]]у» і «[[Кулак (селянін)|кулацкай]] ідэалогіі» ў значнай ступені прыпынілі гэты працэс. === Роля Заходняй Беларусі і эміграцыі === Вялікую ролю ў ажыццяўленні беларусізацыі адыгралі беларусы з заходнебеларускіх зямель, якія прыязджалі ў БССР, гнаныя, з аднаго боку, антыбеларускай палітыкай [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшчы]], а з другога — натхнёныя верай у адраджэнне беларускага нацыянальна-культурнага будаўніцтва ў тагачаснай БССР. У ліпені 1923 года ЦВК СССР і ЦВК БССР сумесным дэкрэтам абвясцілі амністыю ўсім радавым удзельнікам антысавецкіх нацыянальных фарміраванняў і арганізацый<ref name="Культура Беларусі">{{Крыніцы/Культура Беларусі: энцыклапедыя|артыкул=Беларусізацыя|том=1|старонкі=538}}</ref> У кастрычніку 1924 года ў [[Берлін]]е Беларуская нацыянальная нарада прыняла рашэнне пра спыненне барацьбы супраць савецкай улады і роспуску ўрада Беларускай Народнай Рэспублікі, прызнанне Менска адзіным цэнтрам нацыянальна-дзяржаўнага адраджэння Беларусі, заклікала падтрымаць палітыку беларусізацыі. Многія з дзеячаў беларускай эміграцыі ([[Вацлаў Ластоўскі|В. Ластоўскі]], [[Іван Ігнатавіч Краскоўскі|І. Краскоўскі]], [[Аляксандр Іванавіч Цвікевіч|А. Цвікевіч]] і іншыя) прынялі запрашэнне ўрада БССР прыехаць у Менск<ref name="ЭГБ" />. === Вынікі === Выкананне ўрадавай праграмы беларусізацыі ЦК КП(б)Б і ЦВК БССР трымалі пад сваім кантролем да канца 1920-х гадоў. У 1928 годзе Нацыянальная камісія ЦВК апублікавала справаздачу пра поспехі і цяжкасці яе рэалізацыі. Да аб’ектыўных прычын тых цяжкасцей камісія адносіла недастатковую сацыяльную мабільнасць беларусаў-сялян, а таксама незавершанасць працэсу станаўлення [[Нацыянальная самасвядомасць|нацыянальнай самасвядомасці]] сярод пэўнай іх часткі. Паводле перапісу насельніцтва 1926 года ў БССР пражывала 4 млн. 17 тыс. беларусаў, або 80,62 % усіх жыхароў рэспублікі, пры гэтым сярод сельскага насельніцтва яны складалі 89,1 %, а сярод гараджан — толькі каля 40 %. Сярод служачых беларусы складалі 59,8 %, рускія — 13,1 %, яўрэі — 19,1 %, палякі — 3,4 %, прадстаўнікі іншых народнасцей — 4,6 %<ref>{{harvnb|Беларусізацыя|1928|pp=12—15}}</ref>. Паволі адбываўся працэс станаўлення беларускага рабочага класа. Пра гэта сведчыў нацыянальны склад [[Прафесійны саюз|прафсаюзаў]] у 1927 годзе, дзе беларусаў было 45,6 %, рускіх — 5,5 %, яўрэяў — 42,6 %, палякаў — 4,1 %. У ліку суб’ектыўных прычын камісія адзначала актыўнае і пасіўнае супраціўленне служачых і іншых слаёў русіфікаванага насельніцтва. У такіх умовах правядзенне беларусізацыі было справай нялёгкай<ref name="Беларуская мова" />. Актыўна вялася беларусізацыя партыйных, дзяржаўных і грамадскіх арганізацый. У 1925 годзе ў цэнтральных дзяржаўных установах беларускай мовай валодала не больш за 20 %, а ў 1927 годзе — 80 %<ref name="ЭГБ" />. На адказную работу вылучалі не толькі беларусаў, але і часткова тых, хто вывучыў беларускую мову і добра ведаў мясцовыя ўмовы. Напрыклад, да 1927 года сярод кіраўнікоў акруг і раёнаў беларусаў было 48 %. Высокім узроўнем прафесіяналізму дзяржаўнага дзеяча вызначаліся палітыкі рэспубліканскага рангу, такія як Старшыня ЦВК БССР [[Аляксандр Чарвякоў]], Старшыня СНК БССР [[Язэп Адамовіч]] і іншыя. Да 1928 года амаль цалкам на беларускую мову было пераведзена справаводства ў дзяржаўных і партыйных органах. З канца 1925 года пасяджэнні і пратаколы бюро ЦК і акруговых камітэтаў КП(б)Б вяліся на беларускай мове. Асноўныя ўнутрырэспубліканскія дакументы друкаваліся на 4 мовах, агульнасаюзнага значэння — на беларускай і рускай мовах, грамадска-прававыя дакументы (пасведчанні і інш.) — на беларускай і адной з трох іншых раўнапраўных мовах. Пры гэтым за кожным грамадзянінам захоўвалася права звяртацца ў любую ўстанову на роднай мове і на ёй атрымаць адказ. Праводзілася беларусізацыя і ў злучэннях Чырвонай Арміі, у тым ліку ў [[Другая беларуская стралковая дывізія|2-й беларускай стралковай дывізіі]] і ў [[Аб’яднаная беларуская вайсковая школа|Аб’яднанай беларускай вайсковай школе]]<ref name="ЭГБ" />. Паспяхова праходзіла беларусізацыя навучальных устаноў. Да [[1928]] года 80 % школ было пераведзена на беларускую мову навучання. Вывучаюцца гісторыя, эканоміка і геаграфія БССР. Беларускую мову неслі ў масы беларускія пісьменнікі [[Уладзімір Дубоўка]], [[Міхась Чарот]], [[Кузьма Чорны]] і іншыя. Мастацкія творы 1920-х гадоў сведчаць аб зменах, якія адбываліся ў грамадстве. Паэма [[Якуб Колас|Якуба Коласа]] «[[Новая зямля (паэма)|Новая зямля]]» дала цэласнае ўяўленне аб спадзяваннях беларускага сялянства, яго духоўным патэнцыяле. У рамане [[Кандрат Крапіва|Кандрата Крапівы]] «Мядзведзічы» і іншых творах паказаны жыццё, праца, мары звычайных працаўнікоў таго часу. Развіваецца [[краязнаўства]]. На сярэдзіну 1920-х гадоў у БССР дзейнічала 240 краязнаўчых арганізацый. Краязнаўцы выступалі з дакладамі, выдавалі рукапісныя зборнікі, збіралі [[фальклор]]ныя творы. Пачаў выходзіць часопіс «[[Наш край (часопіс)|Наш край]]». У ходзе беларусізацыі развівалася новая галіна ў навуцы — [[беларусазнаўства]]. Беларусізацыя прадугледжвала культурнае развіццё іншых нацыянальнасцей, якія жылі ў рэспубліцы. Былі створаны нацыянальныя саветы ў месцах іх кампактнага пражывання. Выкладанне ў школах вялося на 8 нацыянальных мовах. Нацыянальна-культурнае будаўніцтва ў 1920-я гады ажыццяўлялася ў сутычках розных сіл. Адны спрабавалі прыпыніць беларусізацыю, другія — фарсіраваць. Пытанні барацьбы з [[шавінізм]]ам і [[нацыяналізм]]ам абмяркоўваліся на з’ездах [[КП(б)Б]] і Пленумах ЦК. У 1920-я гады партыйныя органы спрабуюць адыгрываць вядучую ролю ў правядзенні беларусізацыі, пачынаюць цягнуць навуку пад свой кантроль, руйнаваць яе нацыянальныя формы. Гэта асабліва праявілася ў адносінах да Інбелкульта, які страціў сваё першапачатковае прызначэнне. Але нягледзячы на цяжкасці, плённа працавалі на ніве беларускага адраджэння паэт, празаік [[Цішка Гартны]]; пісьменнік [[Максім Гарэцкі]]; гісторыкі [[Вацлаў Ластоўскі]], [[Усевалад Ігнатоўскі]], [[Уладзімір Пічэта]]; жывапісец і графік [[Міхаіл Філіповіч]]; стваральнік першага беларускага кінафільма «[[Лясная быль]]» [[Юрый Тарыч]]; аўтар п’есы на беларускай мове «[[Машэка (п’еса)|Машэка]]» [[Еўсцігней Міровіч]]; кампазітар, аўтар [[Гімн БССР|Дзяржаўнага гімна БССР]] [[Нестар Сакалоўскі]] і іншыя. Да 1928 года беларусізацыя дасягнула значных поспехаў. Яна палегчыла барацьбу з непісьменнасцю, садзейнічала ажыццяўленню асветніцкай работы, стварыла перадумовы для разгортвання нацыянальна-культурнага будаўніцтва ў БССР. За адносна кароткі час беларусізацыі адбыліся значныя зрухі: дзякуючы беларусіфікацыйным мерам (разам з камерцыйнымі іншымі сацыяльна-эканамічнымі працэсамі) у школе, установах культуры, прэсе і г. д. і наплыву беларускага насельніцтва з вёскі, гарады БССР пачалі набіраць беларускі дух. Беларусізацыя датычылася толькі ідэалагічна карысных сфер. Таму ініцыятыва часткі беларускіх [[Ксёндз|кзяндзоў]] па беларусізацыі касцёла сустрэла пэўнае спачуванне ўлады, але падрымкі не атрымала. У канцы 1920-х — пачатку 1930-х гадоў ксяндзы-рэфарматары ([[Карл Лупіновіч]] і іншыя) былі арыштаваныя. == Смаленшчына == {{Асноўны артыкул|Беларусізацыя ў Смаленскай губерні}} У 1920—1930-я гады гэты працэс ахапіў і некаторую частку беларускіх зямель Смаленшчыны. У гэты час значная частка тутэйшага насельніцтва яшчэ належала да беларускамоўнай меншасці. У першыя гады савецкай улады актыўна выкарыстоўваліся мовы нацыянальных меншасцей для развіцця адукацыі, сродкаў масавай інфармацыі і літаратуры. Гэта дазволіла бальшавікам умацаваць уладу ў краіне ў час пасля [[грамадзянская вайна|грамадзянскай вайны]]<ref>Судьбы национальных меньшинств на Смоленщине 1918—1938 гг. Документы и материалы. Смоленск, 1994. С. 6.</ref>. Беларусізацыя на Смаленшчыне таксама праводзілася «зверху», згодна з указаннямі партыйных органаў, але ў параўнанні з БССР мела шэраг асаблівасцей: 1. ніколі не ахоплівала ўсіх беларусаў у [[Смаленская вобласць|Смаленскай]] і [[Заходняя вобласць|Заходняй абласцях]]; 2. асноўнай формай была арганізацыя беларускіх школ. Для такіх навучальных устаноў існавалі адмысловыя падручнікі і праграмы. У 1926—1927 гг. у Мінску былі праведзены курсы перападрыхтоўкі для 40 настаўнікаў са Смаленшчыны<ref>Яновіч С. Аб перападрыхтоўцы настаўнікаў беларускіх школ у Смаленшчыне // Педагагічны зборнік № 1. [Масква], 1929. С. 84-86.</ref>; 3. вельмі часта мела фармальны характар; 4. была канчаткова згорнута ў 1934—1938 г. разам з ліквідацыяй беларускіх устаноў асветы<ref>[http://sites.google.com/site/rodnyemesta/derevna-v-20-e-gody Веб-сайт Кочаненкова С. С. Очерки по истории родных мест. Жизнь смоленской деревни. Деревня в 20-е годы., 3 ліпеня, 2011 г. ]</ref>; {| cellpadding="10" align="center" style="border-collapse:collapse; background-color:transparent; border-style:none;" | width="30" valign=top | [[Файл:Aquote1.png|30px|Левыя коскі]] | {{{1|В 1920-е и начале 1930-х годов в Руднянской волости действовали 12 белорусских школ. В городе Рудне работал белорусский педагогический техникум...преподавание на языках национальных меньшинств в школах постепенно свернули. Дело доходило до того, что учителя сдирали обложки с текстами на белорусском языке с тетрадей учащихся. Сами педагоги едва ли проявляли подобную инициативу. 1938 год явился знаковым, когда советская власть перестала канителиться с учащимися других национальностей{{hider|title=<small>''пераклад і адаптацыя тэксту паводле нормаў сучаснай мовы''</small>|title-style=text-align:left;color:#808080|hidden=1|frame-style=border:0px solid #F5F5F5|content-style =text-align:left|content=У 1920-я і ў пачатку 1930-х гадоў у Руднянскай воласці дзейнічалі 12 беларускіх школ. У горадзе Рудні працаваў беларускі педагагічны тэхнікум...выкладанне на мовах нацыянальных меншасцей паступова згарнулі. Справа даходзіла да таго, што настаўнікі здзіралі вокладкі з тэкстамі на беларускай мове з сшыткаў вучняў. Самі педагогі наўрад ці праяўлялі гэткую ініцыятыву. 1938 год стаў знакавым, калі савецкая ўлада перастала важдацца з вучнямі іншых нацыянальнасцей. }} | width="30" valign=bottom | [[Image:Aquote2.png|30px|Правыя коскі]] |}<noinclude> }}}</i> | width="30" valign=bottom | [[Файл:Aquote2.png|30px|Правыя коскі]] |}<noinclude> 5. падтрымлівалася абмежаванай групай інтэлектуалаў і не карысталася значнай падтрымкай насельніцтва<ref>Корсак А. Беларускія школы на Смаленшчыне // Беларускі гістарычны часопіс, 1998, № 3. С. 56.</ref>. {| cellpadding="10" align="center" style="border-collapse:collapse; background-color:transparent; border-style:none;" | width="30" valign=top | [[Файл:Aquote1.png|30px|Левыя коскі]] | {{{1|Отношение националов к русскому языку хорошее. Что касается отношения к родному языку, у отдельных национальностей оно различно. Например латыши очень охотно посылают своих детей в латышские школы. Всячески подчёркивают принадлежность свою к латышской национальности...Белорусское население, в большинстве своём, относится индифферентно. Бывают случаи активного противодействия организации школ на родном языке.{{hider|title=<small>''пераклад і адаптацыя тэксту паводле нормаў сучаснай мовы''</small>|title-style=text-align:left;color:#808080|hidden=1|frame-style=border:0px solid #F5F5F5|content-style =text-align:left|content=Стаўленне нацыяналаў да рускай мовы добрае. Што датычыцца стаўлення да роднай мовы, у асобных нацыянальнасцей яно рознае. Напрыклад, латышы вельмі ахвотна пасылаюць дзяцей у латышскія школы. Усяляк падкрэсліваюць сваю прыналежнасць да латышскай нацыянальнасці...Беларускае насельніцтва, у сваёй большасці, адносіцца індыферэнтна. Бываюць выпадкі актыўнага супрацьдзеяння арганізацыі школ на роднай мове.}}</i> | width="30" valign=bottom | [[Image:Aquote2.png|30px|Правыя коскі]] |}<noinclude> Беларусізацыя ў гэтай частцы беларускага этнічнага абшару мела такі цікавы аспект, як дзейнасць [[Беларускае студэнцкае зямляцтва (Смаленск)|Беларускага студэнцкага зямляцтва]] ў [[Смаленск]]у, [[Беларуская секцыя пры Смаленскім губернскім аддзеле народнай асветы|Беларускай секцыі пры Смаленскім губернскім аддзеле народнай асветы]], Смаленскага таварыства краязнаўства<ref>Беррашэд Ф. Беларускі культурна-асветніцкі рух на Смаленшчыне (1920-30-я гг.) // Романовские чтения-7: сб. статей международной науч. конференции. Могилёв: УО "МГУ им. А. А. Кулешова", 2011. С. 114 - 116; Васілеўскі Ю. Беларускае студэнцкае зямляцтва ў Смаленску // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 1. Мн.: БелЭН, 1993, С. 358 - 359.</ref>. == Згортванне == У другой палове 1920-х поспехі ў ажыццяўленні палітыкі беларусізацыі пачалі разглядацца як умацаванне і пашырэнне беларускага нацыяналізму. Так, на ХІ з'ездзе КП(б)Б (лістапад 1927) заяўлялася, што неабходна пашыраць беларусізацыю і той жа час весці рашучую барацьбу з [[нацыянал-дэмакратызм]]ам, які ў мінулым быў прагрэсіўнай з'явай, але ва ўмовах дыктатуры пралетарыяту набыў контррэвалюцыйны характар. У маі 1929 года ЦК ВКП(б) накіраваў у БССР камісію, якая 27 чэрвеня 1929 года зрабіла крытычны даклад на адрас беларускай творчай інтэлігенцыі, таксама ў ім негатыўна ацэньвалася дзейнасць кіраўнікоў рэспублікі. Даклад камісіі быў накіраваны ў ЦК і ЦКК ВКП(б) і асабіста [[І. Сталін]]у. У пастанове Бюро ЦК КП(б)Б «Аб стане беларусізацыі савецкага, гаспадарчага і прафесіянальнага апарату» (кастрычнік 1929 года) з аднаго боку ставіцца задача «скончыць поўны перавод усіх устаноў», у тым ліку ВНУ, на беларускую мову; з другога боку праводзіцца сталінскі тэзіс пра «абвастрэнне класавай барацьбы» па меры поспехаў у пабудове сацыялізму і неабходнасць змагацца з «беларускім нацыянал-дэмакратызмам, расійскім і іншымі шавінізмамі»<ref>{{Артыкул|загаловак=|выданне=Савецкая Беларусь|год=1929|месяц=10|чысло=12}}</ref>. У афіцыйных дакументах мянялася само паняцце беларусізацыі. У рэзалюцыі студзеньскага Пленума ЦК КП(б)Б 1925 года адзначалася: «Асноўным пытаннем беларусізацыі з’яўляецца пытанне аб беларускай мове»<ref>{{Кніга|загаловак=Нацыянальнае пытанне: Зб.|год=1932|месца=Мн.|старонкі=263}}</ref>. У партыйных рэзалюцыях і ў выступленнях першага сакратара ЦК КП(б)Б [[Канстанцін Веньямінавіч Гей|К. В. Гея]] ў пачатку 1930-х гадоў «прымусовая» беларусізацыя кіруючага апарату ўжо кваліфікавалася як памылка. Адначасова дэзавуіравалася раней выпрацаваная канцэпцыя дамінуючага значэння беларускай мовы ў праграме беларусізацыі<ref>{{Кніга|загаловак=Нацыянальнае пытанне: Зб.|год=1932|месца=Мн.|старонкі=312, 319}}</ref>. Апагеем барацьбы з нацыянал-дэмакратызмам стала сфабрыкаваная прысланым з Масквы старшынёй ДПУ БССР [[Рыгор Якаўлевіч Рапапорт|Р. Рапапортам]] справа так званага «[[Саюз вызвалення Беларусі (справа)|Саюза вызвалення Беларусі]]», па якой увясну-ўлетку 1930 года былі арыштаваныя больш за 110 дзеячаў навукі і культуры Беларусі, у 1931 годзе многія з іх былі асуджаныя ў выніку закрытых судовых працэсаў. З гэтага часу пачалася палітыка абмежавання мовы тытульнай нацыі Беларусі, працягам якой стала [[Рэформа беларускай граматыкі 1933|рэформа беларускага правапісу 1933 года]], якая штучна наблізіла беларускую мову да рускай. Беларусізацыя фармальна да сярэдзіны 1930-х гадоў заставалася ў лексіконе партыйнай і дзяржаўнай улады, а пасля наогул была спынена. == Гл. таксама == * [[Беларусіфікацыя]] * [[Мяккая беларусізацыя]] * [[Таборынскі нацыянальны беларускі раён]] {{зноскі}} == Літаратура == * {{кніга |аўтар = М. Біч, В. Яноўская, С. Рудовіч і інш. |загаловак = Гісторыя Беларусі: У 6 т. Т. 4. Беларусь у складзе Расійскай імперыі (канец XVIII — пачатак XX ст.) |спасылка = http://adverbum.org/b-hb4 |месца = Мінск |выдавецтва = Экаперспектыва |год = 2005 |ref = Гісторыя_Беларусі_Т._4 }} * Гісторыя Беларусі. У 6 Т. Т.5. Беларусь у 1917-1945 гг. Мн.: "Экаперсперспектыва", 2006, С. 216-225. * {{кніга |аўтар = М. Касцюк, У. Ісаенка, Г. Штыхаў і інш. |загаловак = Нарысы гісторыі Беларусі ў 2-х частках. Частка 1 |спасылка = http://www.adverbum.org/b-nar1.htm |месца = Мінск |выдавецтва = Беларусь |год = 1994 |ref = Нарысы_гісторыі_Беларусі_Ч._1 }} * {{кніга |аўтар = Д. Міхалюк |загаловак = Беларуская Народная Рэспубліка 1918 — 1920 гг.: ля вытокаў беларускай дзяржаўнасці |месца = Смаленск |выдавецтва = Інбелкульт |год = 2015 |ref = Міхалюк }} * Протько Т. Становление советской тоталитарной системы в Беларуси (1917-1941 гг.). Мн.: "Тесей", 2002, С. 310-338 * {{артыкул|аўтар=[[Міхаіл Паўлавіч Касцюк|Касцюк М.]] |загаловак=Беларусізацыя як форма нацыянальнай палітыкі|спасылка= |мова= |выданне= [[Полымя (часопіс)|Полымя]] |тып= |год=2012 |том= |нумар=5|старонкі=123-132|doi= |issn= }} * {{кніга |аўтар = <!--Staff writer(s); no by-line.--> |загаловак = Практическое разрешение Национального вопроса в Белорусской Социалистической Советской Республике |спасылка = https://knihi.com/none/Prakticieskoje_razriesienije_Nacionalnoho_voprosa_v_Bielorusskoj_Socialisticieskoj_Sovietskoj_Riespublikie_Cast_I_Bielorussizacija.html |месца = Мінск |выдавецтва = Издание Центральной Национальной Комиссии ЦИК БССР |год = 1927 |ref = ЦВК }} * {{Кніга|загаловак=Практычнае вырашэньне нацыянальнага пытаньня ў Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспубліцы: Частка I. Беларусізацыя|спасылка=https://knihi.com/none/Praktycnaje_vyrasennie_nacyjanalnaha_pytannia_u_BSSR_Castka_I_Bielarusizacyja.html|год=1928|месца=Мн.|выдавецтва=Нацыянальная камісія ЦВК БССР|ref=Беларусізацыя}} * {{кніга |аўтар = [[Фёдар Фёдаравіч Турук|Турук Ф. Ф.]] |загаловак = Белорусское движение : Очерк истории национального и революционного движения белоруссов. |спасылка = http://elib.shpl.ru/ru/nodes/25019-turuk-f-f-belorusskoe-dvizhenie-ocherk-istorii-natsionalnogo-i-revolyutsionnogo-dvizheniya-belorussov-m-1921 |месца = М. |выдавецтва = {{нп5|Государственное издательство РСФСР|Гос. изд-во|ru|Государственное издательство РСФСР}} |год = 1921 |ref = Турук }} * {{кніга |аўтар = [[Яўген Васілевіч Мірановіч|Мірановіч Я.]] |загаловак = Найноўшая гісторыя Беларусі |месца = Санкт-Пецярбург |выдавецтва = Неўскі прасцяг |год = 2003 |ref = Мірановіч }} * {{Кніга|загаловак=Беларусізацыя — палітыка нацыянальнага адраджэння|аўтар=Кароль А.|год=1993|месца=Мн.}} {{Культурная асіміляцыя}} {{Беларусізацыя}} {{Беларусы}} [[Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1918—1939)]] [[Катэгорыя:Беларусізацыя| ]] {{Гісторыя Беларусі 2}} j5xwxep1zszedpqxkuk1k6ab85wf1ob Максім Танк 0 15293 5134942 5130947 2026-05-02T13:21:11Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5134942 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Скурко‎}} {{Пісьменнік |Імя = Максім Танк |Імя пры нараджэнні= Яўген Іванавіч Скурко |Псеўданімы = Максім Танк, Аўгень Бура, А. Граніт |Дэбют = 1931 год }} '''Максі́м Танк''', сапраўднае імя '''Яўге́н Іва́навіч Скурко́''' ({{lang-be-latin|Maksim Tank|1}}; {{ВД-Прэамбула}}; іншыя псеўданімы: ''Аўгень Бура''; ''А.Граніт'') — беларускі [[паэт]], [[перакладчык]], грамадскі дзеяч. [[Народны паэт Беларусі]] (1968). На яго творчасць аказала ўплыў грунтоўнае веданне [[беларускі фальклор|беларускага фальклору]]; паэзіі Максіма Танка ўласцівы інтэлектуалізм, шырокамаштабнасць, найноўшыя мастацкія формы і сродкі, багацце вобразнай, рытміка-меладычнай (верш [[Сілаба-танічнае вершаскладанне|сілаба-танічны]], [[Танічнае вершаскладанне|танічны]], [[дольнік]], [[верлібр]]), страфічнай ([[тэрцэт]], [[катрэн]], [[санет]]) арганізацыі верша<ref name = "БЭ">{{Крыніцы/БЭ|15|Танк|[[В. П. Рагойша]]}}</ref>. == Біяграфія == === Паходжанне === [[Файл:Пількаўшчына. Родная хата М.Танка, зараз яго музей (01).jpg|міні|злева|Хата ў [[Пількаўшчына|Пількаўшчыне]], дзе нарадзіўся М. Танк, цяпер яго музей.]][[Файл:Tank-Skurko1930.jpg|thumb|злева|Дзед Хведар (сядзіць у цэнтры) і баба Улляна з нашчадкамі: у другім радзе стаяць сястра Вера, бацька Іван, сам паэт. Побач з дзядамі — сястра Мілка і брат Федзя. 1930-я гады.]] Прадзеда Максіма Танка звалі Марк, ён быў адным з заснавальнікаў вёскі [[Пількаўшчына]]. Дзеда звалі Хведар Скурко, яго жонку — Улляна. Хведар Маркавіч Скурко быў заўзятым паляўнічым, апроч таго ведаў лекавыя травы, дапамагаў хворым. Пасля сябе пакінуў каля шасці [[Дзесяціна (мера плошчы)|дзесяцін]] зямлі, разам з лесам і сенажаццю, меў дванаццаць дзяцей. Засталіся звесткі толькі пра трох сыноў: Івана, Фадзея і Ціхана. Сем’і дачок Паліны і Соф’і за савецкім часам былі рэпрэсіраваны і вывезены ў [[Сібір]]<ref name="Мядзель">{{cite web| author = | date = | url = https://myadel.gov.by/rayon/znamenitye-lyudi-myadelshchiny/da-100-goddzya-maksima-tanka/| title = Жыццёвы i творчы шлях Максiма Танка| work = | publisher = Мядзельскі раёны выканаўчы камітэт| accessdate = 31 сакавіка 2015| lang = | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200412084736/http://myadel.minsk-region.by/ru/zhyccevy_tvorchy_shlyah-ru/| archivedate = 12 красавіка 2020}}</ref>. Бацька Максіма Танка — Іван Хведаравіч Скурко (нар. 1882 г.; старэйшы сын Хведара Маркавіча), маці — Домна Іванаўна Хвалько (родам з вёскі [[Задубенне]]). Бацька арандаваў зямлю, шыў боты, ганяў плыты, наймаўся лесарубам, хадзіў на панскі луг капаць канавы; толькі адну зіму адвучыўся ў царкоўнапрыходскай школе ў вёсцы [[Новікі (Мядзельскі раён)|Новікі]], а потым яшчэ некалькі месяцаў у Мядзельскім народным вучылішчы; меў брата Ціхана, сясцёр Соф’ю і Хрысціну. Падчас [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]], увосень 1914 года, Івана Хведаравіча мабілізавалі ў [[Руская імператарская армія|Расійскае войска]]. Ён быў накіраваны ў шавецкую майстэрню ў [[Пскоў]]. Ад шлюбу з Домнай Іванаўнай меў дзяцей: сыноў Яўгена (Максім Танк) і Хведара<ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://www.sb.by/articles/u-p-lka-shchynu-da-maks-ma-tanka.html|title=У Пількаўшчыну, да Максіма Танка|first=СБ-Беларусь|last=сегодня|website=www.sb.by|date=2009-04-16|access-date=2025-08-23}}</ref>, дачок Веру і Людмілу<ref name="Мядзель" />. === Дзяцінства. Школьныя і гімназічныя гады === [[Файл:Svatki carkva, Сваткі царква, Swatki cerkiew, Сватки церковь (1909-1917).jpg|міні|злева|Царква ў [[Сваткі|Сватках]], дзе быў ахрышчаны Максім Танк]] [[Файл:Drazdovič, Radaškovičy. Драздовіч, Радашковічы (1925-27).jpg|міні|злева|Максім Танк (сядзіць крайні справа) у часе вучобы ў [[Радашковіцкая беларуская гімназія|Радашковіцкай беларускай гімназіі]]. Побач сядзіць мастак [[Язэп Нарцызавіч Драздовіч|Язэп Драздовіч]], кіраўнік мастацкага гуртка гімназіі. Зверху размешчаны беларускі нацыянальны герб «[[Пагоня]]» і партрэт [[Францыск Скарына|Францішка Скарыны]] аўтарства Язэпа Драздовіча]] Яўген (Аўген, Аўгень) Іванавіч Скурко (Максім Танк) нарадзіўся 17 верасня (4 верасня паводле старога стылю) 1912 года ў вёсцы [[Пількаўшчына]] [[Вілейскі павет (Расійская імперыя)|Вілейскага павета]] [[Віленская губерня|Віленскай губерні]], ахрышчаны ў [[Сваткі|Сваткаўскай]] праваслаўнай царкве. У 1914 годзе маці з двухгадовым сынам на руках далучылася да [[Бежанства|бежанцаў]] [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]]. У [[Дзвінск]]у на вакзале выпадкова сустрэлі бацьку, салдаты знайшлі для іх месца ў эшалоне, і сям’я эвакуіравалася ў [[Масква|Маскву]]<ref name="Танк">{{cite web| author =| date =| url = http://maksimtank.ru/content/biyagrafiya-maksima-tanka| title = Біяграфія Максіма Танка | work = |publisher =Паэтычная старонка Максіма Танка | accessdate = 31 сакавіка 2015 | lang =}}</ref>. У Маскве сям’я пражыла з 1914 па 1922 год. Маці падрабляла прыбіральшчыцай, пазней перайшла на працу на ваенны завод. Сям’я жыла на [[Ціхвінская вуліца (Масква)|Ціхвінскай вуліцы]], дзе была і школа, у якую пайшоў Яўген, тут ён самастойна прачытаў асобныя творы класічнай расійскай літаратуры, творы ўкраінскага паэта [[Тарас Рыгоравіч Шаўчэнка|Тараса Шаўчэнкі]]. Паводле ўмоў [[Рыжскі мірны дагавор (1921)|Рыжскага міру]] 1921 года яго родная Пількаўшчына разам з [[Заходняя Беларусь|Заходняй Беларуссю]] адышла да [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшчы]]. У 1922 годзе сям’я вярнулася ў Пількаўшчыну. Школа была польская, добра польскай мовы Яўген не ведаў, бацька вучыў сына чытаць па-польску. У 1923 годзе Яўген Скурко пайшоў у [[Шкленікова|Шкленікоўскую]] пачатковую школу, дзе атрымліваў выдатныя адзнакі<ref name="Мядзель" />. Зімой вучыўся, улетку пасвіў кароў. Увосень 1925 года бацька перавёў яго у [[Сваткі|Сваткоўскую]] школу. Хлопчык старанна вучыўся, удзельнічаў у драматычным гуртку, маляваў. За зіму перачытаў кнігі са школьнай бібліятэкі — творы [[Генрык Сянкевіч|Генрыка Сянкевіча]], [[Марыя Канапніцкая|Марыі Канапніцкай]], [[Жуль Верн|Жуля Верна]], [[Джэймс Фенімар Купер|Фенімара Купера]], [[Адам Міцкевіч|Адама Міцкевіча]]. У Сватках яму ўпершыню ў рукі трапіў «Беларускі каляндар» (на 1925 год). Яго зацікавіла, што каляндар быў напісаны на той жа (беларускай) мове, на якой размаўлялі між сабой вяскоўцы<ref name="Мядзель" />. У 1926 годзе Яўген Скурко скончыў пачатковую школу. У 1926 годзе паступіў у трэці клас рускай прыватнай гімназіі ў [[Вілейка|Вілейцы]]. Настаўніца рускай мовы і літаратуры Аглаіда Мажухіна заахвоціла яго да творчасці. Падчас навучання ён пераказаў у вершаванай форме легенду пра Шкленікоўскае возера, што чуў ад свайго дзеда, склаў некалькі вершаў<ref name="Белліт10">Максім Танк // Беларуская літаратура: Вучэбны дапаможнік для 10 класа ўстаноў агульнай сярэдняй адукацыі з беларускай і рускай мовамі навучання / Пад рэд. А. П. Бязлепкінай-Чарнякевіч, І. Д. Воюш. — Мінск: Нацыянальны інстытут адукацыі, 2020. — С. 222—226. ISBN 978-985-594-737-1</ref>. У 1928 годзе Вілейская руская гімназія была закрыта ўладамі. Яўгену Скурку давялося ехаць у [[Радашковічы]], дзе ён працягнуў навучанне<ref name="Танк" />. У [[Радашковіцкая беларуская гімназія|Радашковіцкай беларускай гімназіі]] пазнаёміўся з беларускім нацыянальным рухам. Гімназія была заснавана паводле ініцыятывы беларускага дзеяча [[Аляксандр Мікітавіч Уласаў|Аляксандра Уласава]], адміністратарам быў палітык [[Тодар Вернікоўскі]], мастацкім гуртком кіраваў [[Язэп Нарцызавіч Драздовіч|Язэп Драздовіч]], у гімназіі выкарыстоўвалі беларускі нацыянальны [[бела-чырвона-белы сцяг]] і герб «[[Пагоня]]». Тут ён таксама пазнаёміўся з падпольнай [[камсамол]]ьскай арганізацыяй, у якую неўзабаве ўступіў. Большасць яго новых сяброў пісалі вершы, заняўся гэтым і ён. Першыя творы не захаваліся, пачатковец знішчаў амаль усё напісанае, што не трапляла ў друк<ref name="Мядзель" />. У новай гімназіі Яўген Скурко прыняў удзел у вучнёўскай забастоўцы, накіраванай супраць ліквідацыі беларускіх школ польскім урадам. Пасля гэтага з Радашковіцкай гімназіі было выключана некалькі гімназістаў, у ліку якіх апынуўся і ён. Яўген Скурко, як і шмат хто з выключаных вучняў, у 1929 годзе накіраваліся ў [[Вільня|Вільню]], нейкі час вучыўся ў [[Віленская беларуская гімназія|Віленскай беларускай гімназіі]], аднак быў выключаны з яе. У пачатку 1929 года Яўген Скурко паступіў у [[Віленская руская гімназія імя А. Пушкіна|Віленскую рускую гімназію імя Аляксандра Пушкіна]]<ref name="Рагойша">{{кніга|аўтар=[[Вячаслаў Пятровіч Рагойша|Рагойша, В.П.]]|частка=Танк Максім|загаловак=Беларускія пісьменнікі: біябібліяграфічны слоўнік|арыгінал=|спасылка=|адказны=Пад рэдакцыяй [[Адам Іосіфавіч Мальдзіс|А. В. Мальдзіса]]|выданне=Мн.|месца=|выдавецтва=Беларуская Энцыклапедыя|год=1995|том=6. Талалай — Яфімаў|старонкі=8—10|старонак=|серыя=|isbn=|тыраж=}}</ref>. === Падпольная дзейнасць === [[Файл:Jaŭhien Skurko (Maksim Tank). Яўген Скурко (Максім Танк) (1932).jpg|міні|злева|Максім Танк, 1932 г.]] [[Файл:Maksim Tank v tyurme Lukishki.jpg|thumb|Максім Танк, [[Магшот|турэмны здымак]] у турме [[Лукішская турма|Лукішкі]], 1932 г.]] У пачатку 1930-х гадоў Яўген Скурко прымаў удзел у падпольнай камсамольскай рабоце. Супрацоўнічаў з нелегальным друкам: камуністычным «Часопісам для ўсіх», газетай-аднадзёнкай «Беларускае жыццё» (выйшла 7 красавіка 1932 года ў Львове, тут упершыню выкарыстаў псеўданім Максім Танк). 27 красавіка 1932 года за ўдзел у выданні першага (і адзінага) нумара беларускага літаратурна-палітычнага «[[Часопіс для ўсіх|Часопіса для ўсіх]]», а таксама за падпольную камуністычную дзейнасць быў арыштаваны і трапіў у віленскую турму [[Лукішская турма|Лукішкі]], у якой месяц адбыў у зняволенні. У той час, пад уплывам нацыянальнага асяродку Заходняй Беларусі, актыўна выяўляў беларускую нацыянальную пазіцыю. У вершы «Ты чуеш, брат… (1930) ён піша: {{цытата|...Глядзіце ў будучыню смела!|Настаў доўгачаканы час,|Пад сцягам [[Бела-чырвона-белы сцяг|бел-чырвона-белым]]|Чакае перамога нас.<br/>|Няхай жа меч [[Пагоня|Пагоні]] ззяе!|Гартуйма нашу еднасць, моц!|Вядзі нас, Воля прасвятая,|Да новай славы, новых сонц!}} Восенню 1932 года нелегальна перайшоў польска-савецкую мяжу і трапіў у [[Менск]] у надзеі прадоўжыць вучобу. У Менску таксама далучыўся да падпольнай дзейнасці. Там яго арыштавалі і два тыдні трымалі пад вартай у [[Пішчалаўскі замак|менскай турме]], праводзілі „сяброўскія гутаркі“, вялі допыты, а пасля дэпартавалі назад у Польшчу<ref name="НПБ">{{cite web| author =| date =14 чэрвеня 2021| url =http://delaemvmeste.by/narodnyie-poeta-belarusi-maksim-tank/| title =Народные поэты Беларуси. Максим Танк| publisher =hvali.by| accessdate =7 красавіка 2015| lang =ru| url-status =dead| archive-date =6 красавіка 2015| archive-url =https://web.archive.org/web/20150406094216/http://delaemvmeste.by/narodnyie-poeta-belarusi-maksim-tank/}}</ref><ref>{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/79959|title=Дубы Максіма Танка: пра Яўгена Скурко піша Андрэй Скурко|website=Наша Ніва|date=2012-09-17|access-date=2025-08-20}}</ref>. У 1932—1933 гадах працаваў інструктарам ЦК [[Камуністычны саюз моладзі Заходняй Беларусі|камсамола Заходняй Беларусі]], вёў камуністычную дзейнасць на [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленшчыне]] і [[Навагрудскае ваяводства (Польшча)|Навагрудчыне]]. Неаднаразова затрымліваўся польскімі ўнутранымі органамі. 11 жніўня 1933 года віцэ-пракурор XIII Віленскага раёна Дамінік Пятроўскі ў сваім абвінаваўчым акце (аб’ём — 13 друкаваных старонак) заяўляў, што жыхар вёскі Пількаўшчына [[Мядзел (гміна)|Мядзельскай гміны]] [[Пастаўскі павет (1926—1940)|Пастаўскага павета]], сын Яна і Дамінікі Яўген Скурко, якому 21 год, абвінавачваецца ў тым, што з 1930 года па 27 траўня 1933 года ў Вільні, у Пастаўскім і [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскім]] паветах Віленскага ваяводства, а таксама ў Навагрудскім ваяводстве, маючы намер гвалтоўна змяніць дзяржаўны лад Польшчы і адарваць частку яе тэрыторыі, узяў удзел у [[Камуністычная партыя Заходняй Беларусі|Камуністычнай партыі Заходняй Беларусі]] (КПЗБ), ведаючы, што гэта партыя складаецца з асоб, якія імкнуцца да азначанай вышэй мэты<ref>{{cite web| author =[[Леанід Дранько-Майсюк|Дранько-Майсюк Л.]]| date =16 кастрычніка 2010| url =http://www.arche.by/by/page/works/12407| title =Максім Танк| publisher =[[ARCHE Пачатак (1998)|ARCHE]]| accessdate =8 красавіка 2015| archiveurl =https://web.archive.org/web/20130402172800/http://www.arche.by/by/page/works/12407| archivedate =2 красавіка 2013| url-status =dead}}</ref>. [[Файл:Natalla Arsieńnieva i Maksim Tank1937.jpg|міні|злева|Паэтка [[Наталля Аляксееўна Арсеннева|Наталля Арсеннева]] і Максім Танк, 1937 г.]] [[Файл:Harbatka,_Anton_Niekanda-Trepka._Гарбатка,_Антон_Неканда-Трэпка_(1936).jpg|міні|„Літаратурная гарбатка“ на кватэры [[Антон Станіслававіч Неканда-Трэпка|Антона Неканды-Трэпкі]] ў Вільні, 1936 г. Злева направа: 1-шы шэраг— [[Мікалай Шчорс|Мікола Шчорс]], [[Марыя Мілючанка]]; 2-гі шэраг — [[Антон Станіслававіч Неканда-Трэпка|Антон Неканда-Трэпка]], [[Вячаслаў Васілевіч Багдановіч|Вячаслаў Багдановіч]], [[Канстанцін Міхайлавіч Галкоўскі|Канстанцін Галкоўскі]], [[Міхаіл Забэйда-Суміцкі|Міхась Забэйда-Суміцкі]], [[Рыгор Раманавіч Шырма|Рыгор Шырма]], [[Антон Луцкевіч]]; 3-ці шэраг — [[Сяргей Канстанцінавіч Паўловіч|Сяргей Паўловіч]], Максім Танк, [[Станіслаў Іосіфавіч Станкевіч|Станіслаў Станкевіч]], а. [[Станіслаў Глякоўскі]], [[Ян Станкевіч]].]] У турмах Яўген Скурко правёў з перапынкамі каля двух гадоў. У 1936 годзе быў прыняты ў [[Камуністычная партыя Заходняй Беларусі|КПЗБ]]<ref name="Рагойша" />. У другой палове 1930-х гадоў як член інструктарскай групы ЦК КПЗБ па рабоце ў дэмакратычных арганізацыях, сярод інтэлігенцыі і моладзі ён накіраваны на парцу ў легальнія выданні, што выяўлялі ідэй антыфашысцкага [[Народны фронт|Народнага фронту]]. Вёў „Беларускую калонку“ ў польскім перыядычным выданні „Poprostu“ („Папростаму“), узначальваў літаратурны аддзел у газеце „Наша воля“, супрацоўнічаў з „[[Беларускі летапіс (часопіс)|Беларускім летапісам]]“ („Летапіс ТБМ“), часопісам „[[Калоссе (часопіс)|Калоссе]]“. З дапамогай КПЗБ выйшлі кнігі паэта „На этапах“ (1936, з прадмовай [[Рыгор Раманавіч Шырма|Рыгора Шырмы]]), Журавінавы цвет» (1937) і паэма «Нарач» (1937), «Пад мачтай» (1938). Кнігі «На этапах» і «Нарач» былі канфіскаваны польскімі ўладамі. === Другая сусветная вайна === [[Файл:Jaŭhien Skurko (Maksim Tank). Яўген Скурко (Максім Танк) (11.1941).jpg|міні|Максім Танк, лістапад 1941 г.]] Пасля [[Польскі паход Чырвонай Арміі (1939)|заняцця Заходняй Беларусі і Віленшчыны Чырвонай арміяй]] у другой палове верасня 1939 года Максім Танк працуе ў савецкай беларускай газеце «[[Віленская праўда]]», якая стваралася як меркаваная абласная газета Віленшчыны ў складзе [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]], аднак [[Дагавор аб перадачы Літоўскай Рэспубліцы горада Вільні і Віленскай вобласці і аб узаемадапамозе паміж Савецкім Саюзам і Літвой|Вільня і Віленскі край былі перададзены бальшавіцкімі ўладамі Літве]], а газета закрыта. Танк працуе ў сельскім камітэце, у вілейскай абласной «[[Сялянская газета|Сялянскай газеце]]». Сябра [[Саюз беларускіх пісьменнікаў|Саюза пісьменніка Беларускай ССР]] з 1940<ref name="Рагойша" />. У 1940 годзе ў [[Дзяржвыдавецтва БССР|Дзяржвыдавецтве БССР]] выйшлі яго «Выбраныя творы», а ў Маскве — зборнік «Стихотворения». У лістападзе 1939 года [[Заходняя Беларусь]] была [[Далучэнне Заходняй Беларусі да БССР|далучана]] да [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]], на новых тэрыторыях пачаліся савецкія рэпрэсіі ў дачыненні да «антысавецкіх элементаў». Бацька Максіма Танка быў адным з найбагацейшых гаспадароў у вёсцы, яго род меў 60 [[Дзесяціна (мера плошчы)|дзесяцін]] зямлі. [[Раскулачванне]] і рэпрэсіі абмінулі іх толькі таму, што паэт загадаў бацькам тэрмінова ўступіць у [[калгас]]<ref name="nn">{{cite web| author =Скурко А. | date =17 верасня 2012 года| url =http://nashaniva.by/?c=ar&i=79959 | title =Дубы Максіма Танка | work = |publisher =[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]| accessdate = 31 сакавіка 2015}}</ref>. [[Файл:Jaŭhien Skurko (Maksim Tank), Luboŭ Asajevič. Яўген Скурко (Максім Танк), Любоў Асаевіч (1938).jpg|thumb|Яўген Скурко і Любоў Асаевіч, 1938 год.|злева]] У чэрвені 1940 года Яўген Скурко ажаніўся з Любоўю Асаевіч (1912 г.н.), з якой вучыўся яшчэ ў Віленскай гімназіі. Маладая сям’я патрапіла ў [[Беласток]]. Пасля нападу Германіі на СССР эвакуіраваўся ў [[Саратаў]], у дарозе нарадзіўся сын Максім. Яўген Скурко ўступіў у народнае апалчэнне. Крыху пазней ён быў накіраваны на [[Бранскі фронт]], у газету «[[За Савецкую Беларусь]]». Працаваў у рэдакцыі газеты-плаката «[[Раздавім фашысцкую гадзіну]]». У 1945 годзе ў сям’і нарадзілася двойня, Ірына і Вера<ref>{{cite web |url=http://maksimtank.ru/reviews/da-95-goddzya-maksima-tanka maksimtank.ru|title= Да 95 годдзя Максіма Танка |author= Падаляк, Т.|date= 2007 | publisher=maksimtank.ru |accessdate=2023-07-13 |lang= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230713192049/http://maksimtank.ru/reviews/da-95-goddzya-maksima-tanka%20maksimtank.ru |archivedate= 2023-07-13}}</ref>. === Пасляваенны перыяд === Пасля вайны Максім Танк працаваў у часопісе «[[Вожык (часопіс)|Вожык]]». У 1948—1967 гадах галоўны рэдактар часопіса «[[Полымя (часопіс)|Полымя]]». З 1967 па 1990 гады Макім Танк быў старшынёй праўлення [[Саюз беларускіх пісьменнікаў|Саюза пісьменнікаў Беларусі]]. З 1966 па 1986 год — сакратар праўлення [[Саюз пісьменнікаў СССР|Саюза пісьменнікаў СССР]], з 1958 па 1991 гады — старшыня [[Рэспубліканскі камітэт савецка-польскай дружбы|Рэспубліканскага камітэта савецка-польскай дружбы]]. З 1990 года — член Рады Саюза пісьменнікаў Беларусі. З 1961 па 1966 гады — кандыдат у члены [[ЦК КПБ]], з 1966 па 1990 гады — член [[Цэнтральны камітэт КПБ|ЦК КПБ]]. З 1947 па 1971 гады — дэпутат [[Вярхоўны Савет БССР|Вярхоўнага Савета БССР]], з 1969 па 1989 гады — дэпутат [[Вярхоўны Савет СССР|Вярхоўнага Савета СССР]]. З 1963 па 1971 гады — старшыня Вярхоўнага Савета БССР<ref name="Рагойша" /><ref>{{cite web | author = | date = | url =http://csl.bas-net.by/anews1.asp?id=28467 | title =Максим Танк (Евгений Иванович Скурко) | work = | publisher =ЦНБ НАН Беларуси | accessdate =8 красавіка 2015 | lang =ru | archive-date =25 ліпеня 2014 | archive-url =https://web.archive.org/web/20140725082907/http://csl.bas-net.by/anews1.asp?id=28467 | url-status =dead }}</ref>. Акадэмік [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|АН Беларусі]] (1972). Падтрымліваў беларускую паэтку і дысідэнтку [[Ларыса Геніюш|Ларысу Геніюш]], дзякуючы яго заступніцтву ў БССР былі выдадзены дзве яе кнігі<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://www.svaboda.org/a/24711058.html|title=Данута Бічэль: «З Танкам мы перавезьлі лісты Ларысы Геніюш у абкамаўскай машыне»|author=Валянціна Аксак|first=|last=|website=Радыё Свабода|date=2012-09-17|access-date=2025-08-22}}</ref>. У далейшым станоўча ацаніў яе аўтабіяграфічную «Споведзь»: «''Чытаю „Споведзь“ Ларысы Геніюш… Гэты твор пакідае большае ўражанне, як „Архіпелаг ГУЛАГ“ Салжаніцына, бо ўсё, пра што яна піша, перажыта ёю, а да ўсяго яшчэ — у кожным слове чуеш біццё яе няскоранага і самаахвярнага сэрца. „Споведзь“ Л. Геніюш — твор велізарнай выбуховай сілы''»<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://www.svaboda.org/a/27021383.html|title=20 нечаканых фактаў пра Максіма Танка|first=Васіль Дэ|last=Эм|website=Радыё Свабода|date=2015-08-12|access-date=2025-08-22}}</ref>. Прымаў удзел у XV сесіі [[Генеральная Асамблея ААН|Генеральнай асамблеі ААН]] (1960 год) ад нацыянальнага прадстаўніцтва [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]] у складзе дэлегацыі СССР<ref>''[[Зміцер Саўка|Саўка, З.]]'' Беларуская цывілізацыя ў Амэрыцы = Belarusan Civilization in America: пяцьдзясят гадоў Беларуска-Амэрыканскага Задзіночаньня, 1949―1999: падзеі, дакумэнты, успаміны, пэрсаналіі / Зьміцер Саўка; [рэдактар Наталля Гардзіенка; прадмова Лявона Юрэвіча]. — Мінск: Кнігазбор, 2019. — 603 с., XII с. фат., партр.: іл., партр., факсім. — С. 76—77. — Бібліятэка Бацькаўшчыны; Кн. 38). — ISBN 978-985-7207-69-5.</ref>. === Час незалежнасці === [[Файл:Новікі (Мядзельскі раён). Старыя могілкі (06).jpg|міні|злева|Магіла Максіма Танка і Любові Скурко (жонкі) у вёсцы [[Новікі (Мядзельскі раён)|Новікі]]]] З 1991 года — старшыня таварыства «[[Беларусь — Польшча]]». Перад смерцю падтрымліваў нацыянальную сімволіку, выступіў супраць вынікаў [[Рэферэндум у Беларусі (1995)|рэферэндума 1995 года]]<ref name="nn" />. У 1995 годзе ён разам з паэтам [[Пімен Панчанка|Піменам Панчанкам]], акадэмікам і віцэ-прэзідэнтам [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]] [[Радзім Гаўрылавіч Гарэцкі|Радзімам Гарэцкім]] і іншымі беларускімі творчымі і навуковымі дзеячамі выступіў з прапановай прыняць у якасці дзяржаўнага гімна Беларусі верш [[Алесь Ставер|Алеся Ставера]] «Вякамі стваралі мы нашу дзяржаву», дзе апяваюцца герб [[Пагоня]] і [[Бела-чырвона-белы сцяг|бел-чырвона-белы сцяг]] (''сцяг Айчыны'') і сцвярджаецца нацыянальны дэвіз: «''Дружней, беларусы! Гучней, беларусы! Гукайма: [[Жыве Беларусь!]]''»<ref>{{Cite web|url=https://archive.svaboda.org/listy.html|title=РАДЫЁ СВАБОДА / Выбары|website=archive.svaboda.org|access-date=2025-09-04}}</ref>. Памёр 7 жніўня 1995 года. Пахаваны на могілках у вёсцы [[Новікі (Мядзельскі раён)]], побач з магіламі бацькоў, дзядзькі, брата і сясцёр<ref>{{cite web|url=https://zviazda.by/be/news/20200606/1591432539-pa-myascinah-maksima-tanka|title=Па мясцінах Максіма Танка|author=Кляшчук, А.|date=2020-06-08|publisher=[[Звязда (газета)|Звязда]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200606142705/https://zviazda.by/be/news/20200606/1591432539-pa-myascinah-maksima-tanka|archivedate=2020-06-08|accessdate=2023-07-13}}</ref>. На чатыры месяцы перажыў сваю жонку, урна з прахам жонкі была пахавана з ім у адной труне<ref>{{Cite web|url=http://minsk950.belta.by/tank|title=Почетные граждане Минска - Максим Танк|website=minsk950.belta.by|access-date=2025-08-23|archive-date=23 кастрычніка 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201023073736/https://minsk950.belta.by/tank|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://bel.sputnik.by/20210917/maksim-tank-biyagrafiya-tvory-1037668472.html |title= Паэт, падпольшчык і грамадскі дзеяч: сёння нарадзіўся Максім Танк |author= |date= 2021-09-17 | publisher= Sputnik.by|accessdate=2023-07-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230209025907/https://bel.sputnik.by/20210917/maksim-tank-biyagrafiya-tvory-1037668472.html |archivedate= 2023-02-09}}</ref>. Яго хавалі пад бела-чырвона-белым сцягам, які ўжо быў пазбаўлены дзяржаўнага статусу ў выніку рэферэндуму<ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=http://news.tut.by/culture/717122.html|title=Что писали о БЧБ-флаге и как он стал национальным. Объясняем|website=TUT.BY|access-date=2025-08-22|archive-date=30 красавіка 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210430164547/http://news.tut.by/culture/717122.html|url-status=bot: unknown}}</ref>. У сваім завяшчанні Максім Танк назваў месца пахавання побач з роднымі, прасіў не несці на пахаванні ордэны, а таксама ў далейшым не ставіць у гонар яго помнікі і мемарыяльныя дошкі, не называць у гонар яго вуліцы і ўстановы<ref>{{Cite web|url=http://maksimtank.ru/reviews/da-95-goddzya-maksima-tanka|title=Да 95 годдзя Максіма Танка {{!}} Максім Танк {{!}} Паэтычная старонка|website=maksimtank.ru|access-date=2025-08-23}}</ref>. Зборнік «Errata» (1996) змясціў яго вершы, напісаныя ў апошнія гады. == Творчасць == === Заходняя Беларусь === [[Файл:Максім Танк. Пад мачтай. 1938.jpg|міні|Зборнік «Пад мачтай», 1938 г.]] [[Файл:Jaŭhien Skurko (Maksim Tank). Яўген Скурко (Максім Танк) (1930-39).jpg|міні|Максім Танк, 1930-я гг.]] Максім Танк пачаў пісаць у другой палове 1920-х гадоў, за часамі вучобы ў гімназіі. Дэбютаваў у друку ў 1931 годзе. Падчас навучання ў Віленскай гімназіі разам з аднакласнікам, паэтам і мастаком [[Янка Гарох|Янкам Гарохам]] выдаў рукапісны часопіс «[[Пралом (часопіс)|Пралом]]», дзе пад псеўданімам А. Граніт надрукаваў свае першыя вершы. Яго творы з гэтага часопіса ўзялі для «Хрэстаматыі заходнебеларускай літаратуры». У 1932 годзе малады паэт Яўген Скурко актыўна супрацоўнічаў у нелегальным друку: у «[[Пралом (часопіс)|Праломе]]», у камуністычным «[[Часопіс для ўсіх|Часопісе для ўсіх]]», у газетах-аднадзёнках «[[На пераломе]]» і «Беларускае жыццё». У газеце «[[Беларускае жыццё (газета)|Беларускае жыццё]]» (за 7 красавіка 1932 года, [[Львоў]]) упершыню з’явіўся псеўданім Максім Танк, пад вершам «Заштрайкавалі гіганты-коміны»<ref name="Рагойша" />. У канцы 1933 года, падчас зняволення ў турме, выдаваў пры падтрымцы [[Палітычныя зняволеныя|палітвязняў]] рукапісны часопіс «Краты» (усяго было выдадзена выйшла 6 нумароў), у якім былі змешчаны і яго вершы, і творы іншых зняволеных паэтаў ([[Піліп Сямёнавіч Пестрак|Піліпа Пестрака]], [[Валянцін Паўлавіч Таўлай|Валянціна Таўлая]] і інш.). У другой палове 1930-х гадоў вёў «Беларускую калонку» ў польскім выданні {{нп5|Poprostu|«Poprostu»|pl|Poprostu}}, загадваў літаратурным аддзелам у газеце «[[Наша воля (1927)|Наша воля]]», супрацоўнічаў у «[[Беларускі летапіс (часопіс)|Беларускім летапісе]]», у часопісе «[[Калоссе (часопіс)|Калоссе]]». У гэтых і іншых выданнях друкаваў свае вершы, апавяданні, літаратурна-крытычныя і публіцыстычныя артыкулы. У 1935 годзе ў Вільні пачаў пісаць паэму «[[Нарач (паэма)|Нарач]]», тэмай для якой паслужыла [[Нарачанскае выступленне рыбакоў]]. Цалкам надрукаваць твор было немагчыма праз цэнзуру, таму аўтару даводзілася, выкрэсліваючы найбольш вострыя моманты, друкаваць яго часткамі ў «Калоссі». Некаторыя нумары часопіса з фрагментамі паэмы былі канфіскаваныя польскімі ўладамі. У 1940 годзе паэту ўдалося цалкам узнавіць тэкст паэмы<ref>{{артыкул|аўтар= |загаловак=Старонкі жыцця Максіма Танка |арыгінал= |спасылка= |аўтар выдання= |выданне=След |тып=Газета |месца= |выдавецтва= |год=сакавік, 2012 |выпуск= |том= |нумар= |старонкі= 2|isbn= |issn= |doi= |bibcode= |arxiv= |pmid= |мова= }}</ref>. У 1936 годзе пры дапамозе [[Камуністычная партыя Заходняй Беларусі|КПЗБ]] быў выдадзены яго першы зборнік вершаў «На этапах», у 1937 годзе — зборнікі «Журавінавы цвет» і паэма «Нарач», у 1938 годзе — «Пад мачтай» (1938). Яго кнігі «На этапах» і «Нарач» былі канфіскаваны польскімі ўладамі<ref name="Рагойша" />. Пасля [[Далучэнне Заходняй Беларусі да БССР|далучэння Заходняй Беларусі да БССР]] у 1939 годзе Максім Танк уключыўся ў грамадскія і культурныя працэсы, што адбываліся ў СССР. Але яго творчасць адрознівалася ад пануючага ў той час пафасу. Ён паказваў лёс і духоўны свет заходнебеларускіх працоўных, умела пры гэтым працуючы ў разнастайных паэтычных відах і жанрах: лірыцы грамадзянскай, філасофскай, пейзажнай і інтымнай, вершах гумарыстычных і сатырычных, казках, баладах, песнях, героіка-рамантычных паэмах («Нарач», «Каліноўскі», «Журавінавы цвет», «Сказ пра Вяля»)<ref name="Рагойша" />. Вершы Максіма Танка прасякнуты болем пра зняволены родны край, прыгнечаны і занядбаны народ. Гэта выразна адчуваецца ў зборніках Максіма Танка — «Журавінавы цвет» (1937) і «Пад мачтай» (1938). Шмат якім ягоным вершам была ўласціва рэалістычнасць, прадметная выразнасць жывапіснага малюнка<ref name="АН">{{артыкул|аўтар=Мікуліч, М.У. |загаловак=Яўген Іванавіч Скурко (Максім Танк) (Да 95-годдзя з дня нараджэння) |арыгінал= |спасылка=http://nasb.gov.by/rus/publications/vestih/vgm07_4a.php |аўтар выдання= |выданне= Весці Нацыянальнай Акадэміі навук Беларусі. Серыя гуманітарных навук |тып=часопіс |месца=Мн. |выдавецтва=Беларуская навука |год=2007 |выпуск= |том= |нумар=4 |старонкі=122–124 |isbn= |issn= |doi= |bibcode= |arxiv= |pmid= |мова=}}</ref>. Максім Танк у сваіх творах звяртаўся да любімых паэтамі-рамантыкамі мастацкіх вобразаў вясны, сонца, навальніцы, пажару і іншых. Але яго ўмоўна-рамантычныя вобразы адначасова неслі і сацыяльную праўду жыцця. У яго вершах — адметныя рысы тагачаснага грамадскага жыцця і прыроды [[Заходняя Беларусь|Заходняй Беларусі]]. Вялікае месца ў сваёй паэзіі Максім Танк надаваў такім вобразам як матчына песня, родныя загоны, муры і краты, вясна-перамога, каласістае гора, жалезны вырай, этапныя дарогі, світальная зара, полымя волі, сталёвы сонечны паход і іншыя. Усяму таму, што раскрывала характэрныя асаблівасці беларускага нацыянальнага лёсу<ref name="АН" />. === Вайна === У часы [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]] творчасць Максіма Танка пераважна вылучаецца сатырычна-выкрывальнай і публіцыстычна-пафаснай жанравай скіраванасцю. Заклікі змагацца супраць [[фашызм]]у, нічога не шкадаваць дзеля перамогі, паэтызацыя подзвігу воіна, услаўленне неўміручасці роднага краю, народа, культуры і мовы — асноўныя матывы яго ваеннай лірыкі («Падымайся, Беларусь», «Не шкадуйце, хлопцы, пораху», «Родная мова»). У паэме «Янук Сяліба» (1943) імкнуўся паказаць героіку партызанскага руху на Беларусі<ref name="БЭ" />. Патрыятычныя творы ваенных гадоў склалі кнігу «Вастрыце зброю» і «Праз вогненны небасхіл» (абедзве 1945). === Пасляваенная творчасць === Яшчэ за сталінскімі часамі Максім Танк не прымаў [[Сацыялістычны рэалізм|сацыялістычнага рэалізму]]<ref>{{cite web |url=https://www.svaboda.org/a/27021383.html |title= 20 нечаканых фактаў пра Максіма Танка |author=Дэ Эм, В. |date= 2015-05-17 | publisher= [[Беларуская служба Радыё «Свабода»]]|accessdate=2023-07-13 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20230713192854/https://www.svaboda.org/a/27021383.html|archivedate= 2023-07-13}}</ref>. Пасляваенная творчасць вылучаецца зваротам паэта да гісторыі Беларусі, фальклорных сюжэтаў, услаўленнем стваральнай працы. Зборнік Максіма Танка «Каб ведалі» стаў адным з найлепшых у беларускай паэзіі пасляваеннага дзесяцігоддзя<ref name="Танк" />. З канца 1950-х гадоў у паэзіі Максіма Танка ізноў стаў істотным сатырычны жанр (зборнік «Селядцы з вершамі»). Таксама ён звярнуўся да жанру гераічнай паэмы («Мікалай Дворнікаў»). У яго [[Дзіцячая літаратура|творах для дзяцей]] адчуваецца моцная сувязь з беларускай народнай песеннай творчасцю, якая характэрна для ўсёй лірыкі Максіма Танка (кнігі «Галінка і верабей», «Казкі лірніка», «Светлячок», «Ехаў казачнік Бай» і іншыя). Творчасць Максіма Танка 1960—1980-х гадоў выяўляецца ў яго зборніках «Мой хлеб надзённы», «Перапіска з Зямлёй», «Нарачанскія сосны», «Прайсці праз вернасць», «За маім сталом». Лірыка гэтага перыяду разнастайная паводле зместу, уключае філасофскі роздум над сутнасцю паэзіі ўвогуле. Паэт выявіў інтарэс да класікі, як айчыннай («Эх, Багрыме», «Над магілай Багдановіча», «Францішак Багушэвіч»), так і да замежнай («Трэска з дому Шэкспіра», «Сяргей Ясенін»). Ён займаўся пошукамі ў галіне паэзіі, а найбольш любімай формай выказвання паэтычнага пачуцця ў Максіма Танка быў [[верлібр]]<ref>''Тычко Г. К.'' Беларуская літаратура ХІХ-ХХ стагоддзяў: час і асобы: вучэб. дапам. — Мінск: Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт культуры і мастацтваў, 2010. — 267 с. ISBN 978-985-522-001-6</ref>. === Пераклады === Максім Танк перакладаў на беларускую мову творы [[Адам Міцкевіч|Адама Міцкевіча]], [[Максім Тадэевіч Рыльскі|Максіма Рыльскага]], [[Антанас Венцлава|Антанаса Венцлавы]], [[Яніс Судрабкалн|Яніса Судрабкална]], [[Юльюш Славацкі|Юльюша Славацкага]], [[Юліян Тувім|Юльяна Тувіма]], [[Уладзіслаў Бранеўскі|Уладзіслава Бранеўскага]], [[Станіслаў Дабравольскі|Станіслава Дабравольскага]], [[Тадэвуш Ружэвіч|Тадэвуша Ружэвіча]], [[Аляксандр Сяргеевіч Пушкін|Аляксандра Пушкіна]], [[Уладзімір Уладзіміравіч Маякоўскі|Уладзіміра Маякоўскага]], [[Павел Рыгоравіч Тычына|Паўло Тычыны]], [[Андрэй Германаў|Андрэя Германава]], [[Назым Хікмет|Назыма Хікмета]] і іншых. У тым ліку пераклаў лібрэта оперы «[[Страшны двор]]» [[Станіслаў Манюшка|Станіслава Манюшкі]] для пастаноўкі яе ў 1952 годзе. Займаўся перакладамі на беларускую мову з польскай, рускай, украінскай, літоўскай, латышскай, балгарскай моў<ref name="Рагойша" />. Пераклады твораў Максіма Танка на рускую мову рабіў [[Мікалай Канстанцінавіч Старшынаў|Мікалай Старшынаў]]<ref name="БЭ15164">{{Крыніцы/БелЭн|15к|||164}}</ref>. == Бібліяграфія == {{калонкі|3|малы=так}} === Паэтычныя зборнікі === * «На этапах» (Вільня, 1936; факсім. Мінск, 1983) * «Журавінавы цвет» (1937) * «Пад мачтай» (1938) * «Выбраныя вершы» (1940) * «Вастрыце зброю» (1945) * «Праз вогненны небасхіл» (1945) * «Выбраныя вершы» (1947) * «Вершы» (1947, 1948) * «Каб ведалі» (1948) * «На камні, жалезе і золаце» (1951) * «Выбраныя творы» (1952, 1954) * «У дарозе» (1954) * «След бліскавіцы» (1957) * «Мой хлеб надзённы» (1962) * «Лірыка» (1963) * «Глыток вады» (1964) * «Вершы» (1967) * «Ключ жураўліны» (1972) * «Хай будзе святло» (1972) * «Дарога, закалыханая жытам» (1976) * «Вершы» (1979) * «Прайсці праз вернасць» (1979) * «Лірыка» (1982) * «За маім сталом» (1984) * «Лірыка» (1987) * «Дарога і хлеб» (1988) * «Збор калосся : Вершы 1983—1988» (1989) * «Паслухайце, вясна ідзе» (1990) * «Мой каўчэг» (1994) * «Errata» (1996) === Паэмы === * «Нарач» (1937) * «Янук Сяліба» (1943) === Паэтычныя зборнікі для дзяцей === * «Галінка і верабей» (1946) * «Казка пра мядзведзя» (1947) * «Вершы» (1948) * «Урачыстае абяцанне» (1949) * «Сярод лясоў наднёманскіх» (1951, 1987) === Кнігі казак === * «Ехаў казачнік Бай» (1955, 1984) * «Конь і леў» (1955) * «Казкі. Легенды» (1960) * «Светлячок» (1970) * «Быліна пра касмічнае падарожжа мураша Бадзіні» (1979) === Зборнікі гумару === * «Селядцы з вершамі» (1966) === Успаміны === * «Лісткі календара : Кніга-дзённік» (1970) === Зборнікі твораў === * «Збор твораў у 2-х тамах» (1958) * «Збор твораў у 4-х тамах» (1966—1967) * «Збор твораў у 6-ці тамах» (1978—1981) * «Збор твораў у 13-ці тамах» (2006—2012) {{калонкі/канец}} == Ацэнкі == Творчасць Максіма Танк, паводле ацэнкі літаратуразнаўцаў — беларуская літаратурная класіка, а ён сам уваходзіць у лік вядомых еўрапейскіх паэтаў<ref name="АН" />. З імем Максіма Танкам і яго творчымі пошукамі некаторыя заходнебеларускія крытыкі звязвалі наступленне цэлай эпохі ў развіцці нацыянальнай літаратуры. Напрыклад, артыкул С. Каліны, які быў надрукаваны і змешчаны ў часопісе «Калоссе», так і называўся — «На парозе новае эпохі ў беларускай літаратуры». Каліна пісаў у сваім артыкуле: {{пачатак цытаты}} «''Ягоная творчасьць, што паўстала на працягу ўсяго трох апошніх гадоў, уліла ў нашую літаратуру зусім новыя плыні, выявіла аграмадныя мастацкія дасягненьні, напасьледак намеціла новы, адказуючы духу часу і варункам сучаснага жыцьця мастацкі і ідэёвы кірунак. Беларуская літаратура дзякуючы Танку перажывае сёньня, пасля „нашаніўскай“ пары і ейнага прадаўжэньня, свой другі рэнэсанс, тым іншы за першы, што паколькі Купала і Колас, могучы мала карыстаць з літаратурнай спадчыны сваіх папярэднікаў, мусілі перадусім тварыць і замацоўваць наш літаратурны быт, патолькі сёньня распачынае нашая літаратура эпоху поўнай дасканаласьці, асягіваючы агульнаэўропэйскую ступень разьвіцьця''»<ref name="Танк" />. {{канец цытаты}} [[Мікалай Уладзіміравіч Мікуліч|Мікалай Мікуліч]] падкрэсліваў, што паэт-пачаткоўца імкнуўся асэнсаваць працэсы заходнебеларускай рэчаіснасці і іх далейшае развіццё, у яго творчасці адлюстроўваўся высокі ўзровень нацыянальна-патрыятычнай свядомасці, вершы былі арыентаваны на маральна-этычныя прынцыпы<ref name="АН"/>. Як заўважаў [[Вячаслаў Пятровіч Рагойша|Вячаслаў Рагойша]], паглыбленне гуманістычнага пачатку, узмацненне філасафічнасці лірыкі, пашырэнне і ўдасканаленне сродкаў паэтычнагя выяўлення сталі вядучымі стылістычнымі дамінантамі творчасці Максіма Танка 1960—1980-х гадоў<ref name="БЭ"/>. == Увасабленне праз музыку == Многія вершы Максіма Танка былі пакладзены на музыку. Песні, кантаты, араторыі на яго словы пісалі [[Леў Майсеевіч Абеліёвіч|Леў Абеліёвіч]] (Дзве паэмы. Мн., 1958), [[Мікалай Ільіч Аладаў|Мікалай Аладаў]], [[Уладзімір Уладзіміравіч Алоўнікаў|Уладзімір Алоўнікаў]], [[Анатоль Васільевіч Багатыроў|Анатоль Багатыроў]] (Пяць вакальных дуэтаў. Мн., 1976), [[Расціслаў Бойка]], [[Генрых Матусавіч Вагнер|Генрых Вагнер]] («Памяць»), [[Т. Дзядзюля]] («Каб ведалі»), [[Аркадзь Люксембург]] («Памяць» 1976), [[Канрадас Кавяцкас]], [[Эдуард Калманоўскі]], [[Анатолій Кос-Анатольскі]] (хоры), [[I. Кузняцоў]], [[Аляксандр Сцяпанавіч Ленскі|Аляксандр Ленскі]] (хоры), [[Дзмітрый Аляксандравіч Лукас|Дзмітрый Лукас]], [[Ігар Міхайлавіч Лучанок|Iгар Лучанок]], [[Э. Манвелян]], [[I. Мацін]] («Вясельная»), [[Уладзімір Георгіевіч Мулявін|Уладзімір Мулявін]] («Завушніцы»), [[Пётр Пятровіч Падкавыраў|Пётр Падкавыраў]] (Свяці, зара; Добрай раніцы. Мн., 1957), [[Аляксандра Мікалаеўна Пахмутава|Аляксандра Пахмутава]], [[Рыгор Канстанцінавіч Пукст|Рыгор Пукст]], [[Юрый Уладзіміравіч Семяняка|Юрый Семяняка]], [[Г. Смірнова]] (Скаўронак. Л., 1956), [[Дзмітрый Браніслававіч Смольскі|Дзмітрый Смольскі]], [[Эйна Тамберг]], [[Аляксей Яўлампавіч Туранкоў|Аляксей Туранкоў]], [[Эта Майсееўна Тырманд|Эта Тырманд]] (Рамансы. Мн., 1969), [[Аляксандр Фляркоўскі]], [[Кім Дзмітрыевіч Цесакоў|Кім Цесакоў]], [[Мікалай Мікалаевіч Чуркін|Мікалай Чуркін]], [[Вісарыён Шабалін]] (хоры) і іншыя. == Прэміі і ўзнагароды == За пераклады польскай паэзіі і ўмацаванне дружбы паміж народамі Максім Танк атрымаў літаратурную прэмію Таварыства польска-савецкай дружбы (1958) і Таварыства аўтараў (ZAIKS. 1969). Шмат яго твораў былі адзначаны савецкімі прэміямі. Лаўрэат [[Ленінская прэмія|Ленінскай прэміі]] (1978, за кнігу паэзіі «Нарачанскія сосны»), [[Дзяржаўная прэмія СССР|Дзяржаўнай прэміі СССР]] (1948, за зборнік «Каб ведалі»), [[Літаратурная прэмія імя Янкі Купалы|літаратурнай прэміі імя Я. Купалы]] (1959, за зборнік «След бліскавіцы»), [[Дзяржаўная прэмія Беларусі імя Я. Купалы|Дзяржаўнай прэміі Беларусі імя Я. Купалы]] (1966, за зборнік «Мой хлеб надзённы»), [[Літаратурная прэмія імя А. Фадзеева|літаратурнай прэміі імя А. Фадзеева]] (1980, за кнігу «Прайсці праз вернасць»). Ганаровы грамадзянін горада [[Мінск]]а (1987), гарадскога пасёлка [[Радашковічы]] (1992). Удастоены звання [[Народны паэт Беларусі|народнага паэта Беларусі]] (1968), [[Герой Сацыялістычнай Працы|Героя Сацыялістычнай Працы]] (1974), узнагароджаны чатырма [[Ордэн Леніна|ордэнамі Леніна]], [[Ордэн Кастрычніцкай Рэвалюцыі|ордэнам Кастрычніцкай Рэвалюцыі]], [[Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга|ордэнам Чырвонага Сцяга]], залатым медалём «Барацьбіту за мір», [[Медаль Францыска Скарыны|медалём Францыска Скарыны]], двума [[Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга|ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга]], [[Ордэн Айчыннай вайны|Айчынай вайны]] II ступені, [[Ордэн Дружбы народаў|Дружбы народаў]] і медалямі, а таксама афіцэрскім [[Ордэн Адраджэння Польшчы|крыжом ордэна Адраджэння Польшчы]], [[Ордэн Заслугі ПНР|ордэнам Заслугі ПНР]]<ref name="Рагойша" /><ref name="Танк" />. Максім Танк быў акадэмікам [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|НАН Беларусі]] (1972)<ref name="АН" />. == Ушанаванне памяці == [[Файл:Madel Tank Pam.jpg|thumb|left|Помнік Максіму Танку, Мядзел]] [[Файл:2012. Stamp of Belarus 36-2012-09-05-m.jpg|thumb|150пкс|Паштовая марка Беларусі да 100-годдзя з дня нараджэння]] У гонар Максіма Танка названы вуліцы ў [[Вуліца Максіма Танка (Мінск)|Мінску]], [[Гродна|Гродне]], [[Мядзел]]е, [[Сваткі|Сватках]], [[Ліда|Лідзе]], [[Фаніпаль|Фаніпалі]], [[Беразіно|Беразіне]], [[Радашковічы|Радашковічах]], [[Калодзішчы|Калодзішчах]], [[Вілейка|Вілейцы]], [[Івацэвічы|Івацэвічах]], [[Смаргонь|Смаргоні]], [[Чэчына|Чэчыне]], [[Дуброўна|Дуброўне]], [[Іўе|Іўі]], [[Бяроза (горад)|Бярозе]], [[Смалявічы|Смалявічах]], [[Іванава|Іванаве]], [[Альшаны (Столінскі раён)|Альшанах]], [[Шчучын]]е, [[Давыд-Гарадок|Давід-Гарадку]], [[Столін]]е, [[Жабінка|Жабінцы]]. Імя Максіма Танка прысвоена [[Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка|Беларускаму дзяржаўнаму педагагічнаму ўніверсітэту]], [[Мінскі педагагічны каледж БДПУ імя М.Танка|Мінскаму педагагічнаму каледжу]], Сваткаўскай сярэдняй школе (Мядзельскі раён) і Мядзельскай раённай бібліятэцы. У Мінску, на вуліцы яго імя і на доме, дзе ён апошнія гады жыў і працаваў (вул. Кульман, 15), устаноўлены мемарыяльныя знакі<ref>{{cite web| author =| date =| url =http://library.mogilev.by/exhibition/virtual_exhibition_tank_title.html | title =Рэаліі жыцця Максіма Танка | work = |publisher =Магілёўская абласная бібліятэка ім. У.І. Леніна| accessdate = красавіка 2015 | lang =}}</ref>. Нацыянальны банк Беларусі 29 жніўня 2013 года ўвёў у абарачэнне памятную манету — «''Максім Танк. 100 гадоў''»<ref>{{cite web| author =| date =| url = http://www.belta.by/ru/articles/dossier/K-100-letiju-narodnogo-poeta-Belarusi-Maksima-Tanka_i_589.html| title = К 100-летию народного поэта Беларуси Максима Танка| work = |publisher =[[Беларускае тэлеграфнае агенцтва|БЕЛТА]]| accessdate = 8 красавіка 2015 | lang =ru}}</ref>. 5 снежня 2014 года ў [[Мядзел]]е адкрылі першы ў Беларусі [[помнік Максіму Танку]]. Аўтары кампазіцыі — скульптары [[Іван Якімавіч Міско|Іван Міско]] і [[Аляксандр Міхайлавіч Фінскі|Аляксандр Фінскі]], архітэктар [[Армен Сяргеевіч Сардараў|Армен Сардараў]]<ref>{{cite web| author =Высоцкі А.| date =5 снежня 2014| url =http://budzma.by/news/syonnya-w-myadzyelye-adkryli-pyershy-w-byelarusi-pomnik-maksimu-tanku.html | title = Сёння ў Мядзеле адкрылі першы ў Беларусі помнік Максіму Танку| work = |publisher =[[Будзьма беларусамі! ]]| accessdate =8 красавіка 2015 | lang =}}</ref>. == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == {{калонкі|2|малы=так}} * {{крыніцы/БП 1917-90|Танк Максім}} * {{крыніцы/БП (1992-95)||Танк Максім}} * {{кніга|аўтар = |частка = Танк Максім|загаловак =Энцыклапедыя гісторыі Беларусі |арыгінал = |спасылка = |адказны = Пад. рэд. [[Генадзь Пятровіч Пашкоў|Г. П. Пашкова]] |выданне = |месца =Мн. |выдавецтва = Беларуская Энцыклапедыя|год =2001 |том =Т. 6. Кн. 1 |старонкі = |старонак =591 |серыя = |isbn = |тыраж = }} * {{Крыніцы/Маракоў/Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы…|2|}} * ''[[Мікалай Мікалаевіч Арочка|Арочка, М. М.]]'' Максім Танк: Жыццё ў паэзіі. Мн., 1984; * ''[[Дзмітрый Якаўлевіч Бугаёў|Бугаёў, Д. Я.]]'' Паэзія Максіма Танка. — 2-е выд., выпр. і дап. — Мн., 2003. * ''[[Анатоль Леанідавіч Верабей|Верабей, А. Л.]]'' Максім Танк і польская літаратура. Мн., 1984; * ''[[Уладзімір Андрэевіч Калеснік|Калеснік, У. А.]]'' Паэзія змагання: Максім Танк і заходнебеларуская літаратура. Мн., 1959; * ''Калеснік, У. А.'' Максім Танк: Нарыс жыцця і творчасці. Мн., 1981; * ''[[Арсень Ліс|Ліс, А. С.]]'' На разломе эпохі // Полымя. 2000, № 9; * ''[[Мікалай Уладзіміравіч Мікуліч|Мікуліч, М. У.]]:'' Азораны талент. Памяці Максіма Танка // «[[Наша слова (1990)|Наша слова]]», 5 жніўня 2015 года, № 31, стар. 2 * ''[[Мікалай Уладзіміравіч Мікуліч|Мікуліч, М. У.]]'' Паэзія рэчаіснасці: У свеце Максіма Танка. Мн., 2001; * ''[[Вячаслаў Пятровіч Рагойша|Рагойша, В. П.]]'' Паэтыка Максіма Танка. Мн., 1968; * {{кніга|аўтар =Рагойша, В. П. |частка =Танк Максім |загаловак =Беларускія пісьменнікі: біябібліяграфічны слоўнік |арыгінал = |спасылка = |адказны = Пад рэдакцыяй [[Адам Іосіфавіч Мальдзіс|А. В. Мальдзіса]] |выданне =Мн. |месца = |выдавецтва =Беларуская Энцыклапедыя |год = 1995|том =6. Талалай — Яфімаў |старонкі =8—10 |старонак = |серыя = |isbn = |тыраж = }} * {{Крыніцы/БелЭн|15|Танк Максім|Рагойша В. П.|423—424}} {{калонкі/канец}} == Спасылкі == {{навігацыя}} * {{cite web| author =[[Людміла Рублеўская|Л. Рублевская]], В. Скалабан| date =8 снежня 2007| url = http://www.sb.by/kultura/article/o-bure-granite-i-tanke.html| title = О Буре, Граните и Танке. Неизвестный Максим Танк: находки к юбилею| work = |publisher =[[СБ. Беларусь сегодня]]| accessdate = 9 расавіка 2015| lang =ru}} * [https://csl.bas-net.by/personalii/65208/skurko-evgeniy-ivanovich/ Максім Танк] у базе даных «История белорусской науки в лицах» [[Цэнтральная навуковая бібліятэка імя Я. Коласа НАН Беларусі|Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі]] {{ref-ru}} * [https://www.youtube.com/watch?v=k2Ixu0zPeoU Максім Танк. Люцыян Таполя (аудыё)] {{Вонкавыя спасылкі}} {{Старшыні ВС БССР‎}} {{максім Танк}} {{Добры артыкул|Літаратура|Пісьменнік}} {{DEFAULTSORT:Танк Максім}} [[Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі СССР]] [[Катэгорыя:Паэты Беларусі]] [[Катэгорыя:Народныя паэты Беларускай ССР]] [[Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты]] [[Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі з рускай мовы]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі з польскай мовы]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі з украінскай мовы]] [[Катэгорыя:Максім Танк| ]] [[Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Мінска]] [[Катэгорыя:Старшыні Вярхоўнага Савета БССР]] [[Катэгорыя:Члены Камуністычнай партыі Беларусі]] [[Катэгорыя:Зняволеныя Лукішскай турмы]] [[Катэгорыя:Зняволеныя Вілейскай турмы]] [[Катэгорыя:Дэлегаты XXIV з’езда КПСС]] [[Катэгорыя:Дэлегаты XXV з’езда КПСС]] [[Катэгорыя:Дэлегаты XXVI з’езда КПСС]] [[Катэгорыя:Дэлегаты XXVII з’езда КПСС]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 8-га склікання]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 9-га склікання]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 10-га склікання]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 11-га склікання]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 2-га склікання]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 3-га склікання]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 4-га склікання]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 5-га склікання]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 6-га склікання]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 7-га склікання]] [[Катэгорыя:Асобы на марках]] pc9ielx9yz5cbd2ic1wgmcgtt0jr1ax Вікіпедыя:Да выдалення 4 16411 5134953 5134864 2026-05-02T13:45:23Z DobryBrat 5701 +1 5134953 wikitext text/x-wiki {{Index box}} {{shortcut|ВП:ДВ}} {{/Шапка}} == [[Мікалай Міхайлавіч Зуеў]] == : {{выдаліць}}. Значнасць не паказана. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:45, 2 мая 2026 (+03) == [[Цемраборцы (настольная гульня)]] == {{закрыта}} : {{выдаліць}}, значнасці хіба зусім няма, нейкая самастойна выдадзеная гульня ад аматараў.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:02, 27 красавіка 2026 (+03) ::{{Пакінуць}}, пагаджуся, што прадукт даволі спецыфічны, але выдаліўшы гэты артыкул мы страцім інфармацыю аб пэўных фактах, звязаных са станаўленнем беларускага ролевага руху і настолак, якіх і так не так было шмат, і створым у будучыні глебу для чарговых папулісцкіх маніпуляцый а-ля "Мы, кантора ХХХ, першымі выпусцілі бел настольную картачную гульню". [[Удзельнік:Shurix-noise|Shurix-noise]] ([[Размовы з удзельнікам:Shurix-noise|размовы]]) 14:43, 30 красавіка 2026 (+03) :: Я ўжо бачу, што ёсць і АК за розныя часы, і нейкія даклады. Яшчэ пазней пагляджу наколькі рэкламнае ўсё, але пакуль выглядае як нешта значнае. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:49, 30 красавіка 2026 (+03) ::Абмяркоўвалі [[Вікіпедыя:Архіў запытаў на выдаленне/2023#Цемраборцы (настольная гульня)|ў 2023 годзе і пакінулі]], з таго часу яшчэ дадаліся крыніцы, ненавінавая цікавасць паказана. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:56, 30 красавіка 2026 (+03) ::{{Пакінуць}}, пагаджуся з аргументацыяй @[[Удзельнік:Shurix-noise|Shurix-noise]]. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 15:40, 30 красавіка 2026 (+03) ::{{Пакінуць}} Крыніцы ёсць + ужо абмяркоўвалася. Не бачу сэнсу кідаць не сметнішча гісторыі хоць і малыя, але свае, беларускія, праекты. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 15:57, 30 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Гэты артыкул раней выстаўляўся на выдаленне і быў пакінуты. Змен абставін вакол прадмета артыкула ці змен правілаў Вікіпедыі не адбылося. Старонка захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:49, 1 мая 2026 (+03) == [[Марфінізм Пылку (музычны артыст)]] == {{закрыта}} : {{выдаліць}}, пустышка. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 11:25, 24 красавіка 2026 (+03) ::{{выдаліць}}, прычым хутка [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:31, 26 красавіка 2026 (+03) : {{выдаліць}} пуста. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 12:01, 24 красавіка 2026 (+03) : {{выдаліць}} пуста, няма значнасці асобы.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:55, 27 красавіка 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Вельмі коратка, значнасць не паказана. Дапісваць, здаецца, ніхто не будзе. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 01:46, 1 мая 2026 (+03) == [[TEDxUlicaMińska]] == : {{выдаліць}} [[Сяргей Васілевіч Бесараб|Бесараб]] піша ў Вікі, нібы гэта яго ўласны дзённічак. У артыкула няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:27, 19 красавіка 2026 (+03) ::Шаноўны месье, згодна з правіламі Беларускай Вікіпедыі, заклікаю вас устрымлівацца ад пераходу на асобы і абмяркоўваць змест артыкула, а не яго аўтараў (парушэнне [[ВП:ЭП]] — Этычныя паводзіны і [[ВП:ДН]]. Сцвярджэнне «няма значнасці» не адпавядае рэчаіснасці бо артыкул абапіраецца на аўтарытэтныя, незалежныя другасныя крыніцы — разгорнутыя рэпартажы ў буйнейшых медыя («Белсат» і г.д.), якія падрабязна асвятлялі як сам факт івэнту, гэтак і тэмы дакладаў спікераў. Што тычыцца абвінавачвання ў стварэнні «ўласнага дзённічка» (намёк на канфлікт інтарэсаў — [[ВП:КІ]]): цяперашні тэкст артыкула напісаны ў максімальна сухім, нейтральным і энцыклапедычным стылі без якіх-небудзь ацэначных меркаванняў. Правілы не забараняюць рэдагаваць артыкулы пра падзеі з уласным удзелам, калі тэкст падмацаваны аўтарытэтнымі крыніцамі. Калі вы бачыце канкрэтны радок, які не пацверджаны крыніцай, вы, як удзельнік Вікіпедыі, можаце выправіць фармулёўку. Калі ж вы працягваеце лічыць, што міжнародная канферэнцыя франшызы TEDx, у якой прынялі ўдзел знакавыя прадстаўнікі беларускай навукі і бізнесу, апублікаваная ў афіцыйным сусветным рэестры і асветленая нацыянальнай прэсай, «не мае значнасці» — то вы зрабілі ужо свой "уклад", выставілі артыкул на вылучэнне да выдалення. Але майце на ўвазе, што рашэнне супольнасці павінна (і будзе хутчэй за ўсе) прымацца на падставе прадстаўленых незалежных СМІ і выканання фармальных правілаў, а не суб'ектыўных эмоцый ці вашай, вельмі відавочнай асабістай непрыязнасці да Бесараба. [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 15:43, 19 красавіка 2026 (+03) :::Навошта вы гаворыце пра сябе ў трэцяй асобе? Што да вашых багатых спасылак на правілы — мы тут пішам энцыклапедыю, а не гуляемся ў футбол правілам і рэкламуем сябе. [[Вікіпедыя:Ігнаруйце ўсе правілы]]. Артыкул не мае значнасці. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:35, 19 красавіка 2026 (+03) ::::Месье, па-першае, у артыкуле я згадваю сябе ў трэцяй асобе, таму што гэтага прама патрабуе базавы энцыклапедычны стыль і правіла нейтральнага пункта гледжання. Пісаць у Вікіпедыі тэкст у духу «я выступіў на канферэнцыі» — гэта абсурд. Вы сурьезна, агулам, такое пытаеце? ::::Па-другое, я шчыра заклікаю вас спыніць выкарыстоўваць старонку размоў для трансляцыі нейкай дрэнна схаванай зайздрасці, асабістай непрыязнасці. Гэты пераход на асобы і пастаянныя эмацыйныя выказванні не проста з'яўляюцца прамым парушэннем этыкі, яны шчыра стамляюць і адцягваюць ад канструктыўнай працы над праектам. ::::Па-трэцяе. Вы кажаце, што мы «тут пішам энцыклапедыю». Вось і давайце яе пісаць. Паспрабуйце апераваць канкрэтнымі фактамі і аргументамі са СМІ, а не вашымі суб'ектыўнымі ацэначнымі меркаваннямі ці эмоцыямі. Правілы Вікіпедыі створаныя як падмурак, які абараняе энцыклапедыю ад хаосу і персанальнай "самнабулічнай" цэнзуры асобных удзельнікаў, якія вырашаюць, каму даваць значнасць, а каму не. ::::І самае галоўнае. Мы пішам энцыклапедыю навакольнага свету. Вікіпедыя — гэта жывая, актуальная сістэма, каштоўнасць якой менавіта ў тым, што яна фіксуе рэчаіснасць тут і цяпер, гэта не пакрыты пылам злепак палеанталагічнага музея, дзе дазволена пісаць выключна пра старыя вескі і падзеі стагадовай даўніны. Калі пра нешта пішуць аўтарытэтныя крыніцы (Deutsche Welle, Белсат, Zerkalo, Plan B), то я лічу мэтазгодным пра гэта пісаць у Вікіпедыю. Калі вы не чытаеце навін, не ведаеце пра падзеі - гэта толькі і толькі вашы асабістыя праблемы. Так што, падсумоўваючы, калі ў вас ёсць прэтэнзіі да канкрэтных радкоў ці аўтарытэтнасці прадстаўленых СМІ — прыводзьце іх. У іншым выпадку, працяг дыялогу ў падобным тоне лічу для сябе бессэнсоўным выдаткоўваннем часу. [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 10:43, 20 красавіка 2026 (+03) ::::: [[Удзельнік:Siarhei V]], калі вы чытаеце навіны і ведаеце пра падзеі, гэта не нагода спаміць у Вікіпедыю. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 10:48, 20 красавіка 2026 (+03) ::::::Скажу вам так. Кожны піша Вікіпедыю так, як хацеў бы яе чытаць. Мне цікава чытаць артыкулы, у якіх ёсць глыбіня, жывы кантэкст і якасныя спасылкі. Чытаць і пладзіць плоскія артыкулы без сувязі з рэальнасцю — гэта ператвараць Вікіпедыю ў мёртвы тэлефонны даведнік. Я пішу разгорнута з павагі да будучых чытачоў, не бачу сэнса абмяжоўвацца парай дзяжурных радкоў, калі можна НЕ абмяжоўвацца. [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 11:00, 20 красавіка 2026 (+03) ::::::: Няпраўда ваша, абавязковымі для рэдактараў з'яўляюцца [[Вікіпедыя:Пяць слупоў]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 11:05, 20 красавіка 2026 (+03) ::::::::Ооо, [[Вікіпедыя:Пяць слупоў|«Пяць слупоў»]], давайце паглядзім што ўнутры: ::::::::Першы слуп нам кажа што ''«Вікіпедыя — гэта энцыклапедыя»,'' якая павінна ўключаць элементы ўніверсальных ведаў на аснове аўтарытэтных крыніц. На мой погляд, жаданне некага абкарнаць тэкст да ўзроўню незразумелага сухога абрубка без гістарычнага кантэксту і глыбіні як раз такі ідзе ўразрэз з місіяй стварэння якаснай і аб'ёмнай энцыклапедыі. ::::::::Чацверты слуп з яго ''«Удзельнікі павінны ставіцца адзін да аднаго з павагай і не пераходзіць на асобы»''. Нават у нашым гэтым абмеркаванні відавочна бачны дрэнна схаваная таксічнасць, персанальныя выпады, безапеляцыйныя спробы абясцэніць чужую працу. Не час, як кажа месье вышэй «гуляць ў футбол правіламі», бывае што «не да законаў» ::::::::Нарэшце пятае, ''«Вікіпедыя не мае суровых правілаў»''. Яе галоўная мэта - гэта інтэлектуальная карысць. Калі выкарыстоўваць правілы не як інструмент паляпшэння, а як дубінку-шлагбаўм для ўласнай "вахцёрскай" самасцвярджанасці і выдалення інфармацыі ''—'' гэта і есць, тая самая, класічная гульня з правіламі. Толькі абсалютна не прыносячая ніякай карысці свету, у адрозненне ад таго, як вы кажаце «спама», падцверджанага разгорнутыми артыкуламі з DW ці Белсата. [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 11:28, 20 красавіка 2026 (+03) ::::::::: Ну уж нет, чытаць правілы будзем не выбарачна, а па парадку. Пачнем з пункта 1. '''[[Вікіпедыя:Чым не з’яўляецца Вікіпедыя|Вікіпедыя — энцыклапедыя]]''', якая ўвабрала элементы агульных энцыклапедый, спецыялізаваных энцыклапедый і альманахаў. Усе артыкулы мусяць трымацца прынцыпу «[[Вікіпедыя:Не ўласнае даследаванне|Не ўласнае даследаванне]]» і імкнуцца да [[Вікіпедыя:Правяральнасць|дакладнасці]]. Вікіпедыя не месца для асабістых думак, досведу, аргументаў. Вікіпедыя — гэта НЕ непераборлівы збор інфармацыі. Гэта НЕ збор дробных і трывіяльных фактаў, НЕ трыбуна, '''НЕ''' месца для самарэкламы, НЕ эксперымент у анархіі ці дэмакратыі, НЕ каталог сеціўных старонак. Таксама Вікіпедыя НЕ збор арыгінальных дакументаў, НЕ слоўнік і НЕ газета, дзеля гэтага існуюць суседнія праекты [[:s:Галоўная старонка|Вікікрыніцы (Wikisource)]], [[:wikt:Галоўная старонка|ВікіСлоўнік (Wiktionary)]] і [[:n:en:Main Page|ВікіНавіны (Wikinews)]], адпаведна. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 11:32, 20 красавіка 2026 (+03) ::::::::::«Не ўласнае даследаванне і не асабістыя думкі»<nowiki>''</nowiki>: Тэкст артыкула грунтуецца ВЫКЛЮЧНА на матэрыялах і цытатах з аўтарытэтных незалежных медыя сусветнага і нацыянальнага ўзроўню (Deutsche Welle, Belsat, Zerkalo). Трансляцыя фактуры з найбуйнейшых СМІ гэта не «асабісты досвед», гэта фундаментальнае правіла правяральнасці. ::::::::::«НЕ збор дробных і трывіяльных фактаў / НЕ газета»: Вікіпедыя выкарыстоўвае матэрыялы газет для фіксацыі гістарычна і сацыяльна значных фактаў. Першая за мяжой афіцыйная канферэнцыя TEDx беларускай дыяспары, якая аб'яднала на адной сцэне стваральнікаў карпарацый, аналітыкаў, навукоўцаў гэта не «трывіяльны дробны факт». Гэта адметнейшая культурная і інтэлектуальная з'ява, маштаб якой аб'ектыўна зафіксаваны СМІ першага эшалона. Ігнараваць гэты маштаб можа толькі чалавек, цалкам адарваны ад кантэксту навакольнай рэчаіснасці. ::::::::::«НЕ трыбуна і НЕ месца для самарэкламы»: Тое, што маё імя і ключавыя тэзісы з выступу фігуруюць у артыкуле поруч з іншымі выступоўцамі гэта прамое адлюстраванне таго, што вынесена ў загалоўкі і тэксты ў незалежнай прэсе. Энцыклапедыя літаральна абавязана трансляваць тое, што напісана ў аўтарытэтных другасных крыніцах. Выдаленне аб'ектыўных, пацверджаных прэсай фактаў выключна з-за таго, што вас персанальна раздражняе наяўнасць пэўнага прозвішча, кваліфікуецца ў Вікіпедыі як вандалізм i цэнзура. ::::::::::Так что хопіць усляпую капіраваць правілы. Пакуль я не бачу ніводнага прэтэнзійнага факта па сутнасці пададзеных незалежных крыніц, толькі нейкі марны эмацыйна-бюракратычны спам. ::::::::::Спадарства, я шчыра не разумею навошта вы гэта робіце? [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 11:42, 20 красавіка 2026 (+03) :::::::::::Я дык шчыра не разумею, навошта вы робіце сабе рэкламу ў Вікіпедыі замест напісання і рэдагавання артыкулаў пра сапраўды патрэбныя рэчы. Тут столькі працы на любую тэму, што хопіць на дзесяцігоддзі. А для звычайных падзей ёсць асобныя рэсурсы. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 11:50, 22 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::У мяне хапае артыкулаў і пра ''сапраўдны патрэбныя рэчы'' (патрэбныя мне і такім як я, напрыклад маім чытачам), і я іх пішу. А датычна падзеі, то я паспрабаваў данесці ў артыкуле чаму лічу падзею НЕшараговай і ў чым яе важлівасць для супольнасці беларусаў. [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 12:38, 22 красавіка 2026 (+03) : {{выдаліць}}, гэта проста адна з шэрагу падзей, якая згадвалася ў навінах дня. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:59, 19 красавіка 2026 (+03) ::{{Пакінуць}}, ну якая ж "шараговая" падзея. На шараговую падзею, напрыклад, Белсат не робіць разгорнуты рэпартаж з аналізам кантэксту і дэталёвым цытаваннем спікераў (адна з цытат нават вынесена ў загаловак). Але тут самае галоўнае, што гэта першая ў гісторыі канферэнцыя глабальнай франшызы TEDx, арганізаваная беларускай супольнасцю за межамі Беларусі. Гэты беспрэцэдэнтны статус, для прэсы і эміграцыі гэта ўнікальная інтэлектуальная з'ява, якая стварае гісторыю дыяспары тут і цяпер. На мой погляд аб'ектыўныя крытэрыі энцыклапедычнай значнасці тут выкананы з вялікім лішкам [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 16:26, 19 красавіка 2026 (+03) :::{{нейтральны}} разглядзіце магчымасць дадавання гэтых звестак у іншыя звязаныя артыкулы. Таксама пытанне вікіфікацыі, на артыкул толькі спасылкі з артыкулаў пра выступоўцаў. Слабавата агулам там з крыніцамі і са значнасцю. Як і пісаў, занадта хутка дадалі ў вікі. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:33, 26 красавіка 2026 (+03) :{{Выдаліць}}, не пабачыў значнасці. Выглядае як звычайная падзея. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:16, 2 мая 2026 (+03) == [[Тымаці Оліфант]] == {{Закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:43, 26 сакавіка 2026 (+03) : {{Пакінуць}}. Значнасць ёсць, крыніцы ёсць тут https://en.wikipedia.org/wiki/Timothy_Olyphant. [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]] ([[Размовы з удзельнікам:James M Irons|размовы]]) 20:27, 29 сакавіка 2026 (+03) :: [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]], тое што яны ёсць у АнглВікі добра, але Беларуская Вікіпедыя, гэта іншы праект. Артыкул нават на стаб не цягне. : {{Пакінуць}}. Значнасць ёсць. Крыніцы таксама. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 17:36, 31 сакавіка 2026 (+03) :: Крыніцы ёсць, але адпаведнасць асобы адмысловым крытэрыям значнасці зусім невідавочная, таму, каб пацвердзіць [[Вікіпедыя:Значнасць]], маем падаць біяграфічную інфармацыю «досыць падрабязна», чаго ў артыкуле пакуль няма. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:06, 26 красавіка 2026 (+03) :::згодзен, трэба дапісаць артыкул хоць мінімальна. У іншых вікі інфармацыі багата, трэба браць і перакладаць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:30, 26 красавіка 2026 (+03) :::Згодны. Калі аўтар артыкула не працягне дадаваць інфармацыю туды - {{Зраблю| 28.04.2026}} [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:37, 26 красавіка 2026 (+03) ::::{{Зроблена}}, хоць і спазніўся на два дні. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 16:48, 30 красавіка 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул дапрацаваны. Дзякуй вялікі {{u|Feeleman}}! Застаўлена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 01:52, 1 мая 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Літва XIX стагоддзя]] == * {{выдаліць}}, вынік уласнага даследавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:13, 28 лютага 2026 (+03) *:а ў чым праблема? ВКЛ спыніла існаванне ў 1795 г., а Літва як краіна працягвала існаваць. дзеля гэтага патрэбная <nowiki>[[Катэгорыя:Літва XIX стагоддзя]]</nowiki> [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 22:24, 28 лютага 2026 (+03) == [[Індустрыялізацыя і калектывізацыя ў БССР]] == {{закрыта}} Няма крыніц, няма нейтральнасці. Мяркую, сам тэкст скапіяваны аднекуль, чым парушае аўтарскія правы. Увогуле, выглядае як нейкая савецкая агітка.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:23, 28 студзеня 2026 (+03) : Я папрацую з артыкулам. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 21:20, 28 студзеня 2026 (+03) :Іх трэба раздзяліць на два. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:59, 12 сакавіка 2026 (+03) :: [[Індустрыялізацыя ў БССР]] і [[Калектывізацыя ў БССР]]. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 13:05, 13 сакавіка 2026 (+03) :::згодзен, што трэба раздзяліць. Хоць і аб’ём пакуль невялікі [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:28, 26 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Крыніцы з’явіліся. ДобрыБрат трошкі яго дапрацаваў. Праблемы ёсць, але яны ўжо не звязаныя з выдаленнем. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 01:49, 1 мая 2026 (+03) {{/Падвал}} rcgl80hxvingvxl91ohpy250jfmrdht 5134995 5134953 2026-05-02T17:06:52Z Emilia Noah 155537 /* Архіў */ У архіў. 5134995 wikitext text/x-wiki {{Index box}} {{shortcut|ВП:ДВ}} {{/Шапка}} == [[Мікалай Міхайлавіч Зуеў]] == : {{выдаліць}}. Значнасць не паказана. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:45, 2 мая 2026 (+03) == [[Цемраборцы (настольная гульня)]] == {{закрыта}} : {{выдаліць}}, значнасці хіба зусім няма, нейкая самастойна выдадзеная гульня ад аматараў.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:02, 27 красавіка 2026 (+03) ::{{Пакінуць}}, пагаджуся, што прадукт даволі спецыфічны, але выдаліўшы гэты артыкул мы страцім інфармацыю аб пэўных фактах, звязаных са станаўленнем беларускага ролевага руху і настолак, якіх і так не так было шмат, і створым у будучыні глебу для чарговых папулісцкіх маніпуляцый а-ля "Мы, кантора ХХХ, першымі выпусцілі бел настольную картачную гульню". [[Удзельнік:Shurix-noise|Shurix-noise]] ([[Размовы з удзельнікам:Shurix-noise|размовы]]) 14:43, 30 красавіка 2026 (+03) :: Я ўжо бачу, што ёсць і АК за розныя часы, і нейкія даклады. Яшчэ пазней пагляджу наколькі рэкламнае ўсё, але пакуль выглядае як нешта значнае. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:49, 30 красавіка 2026 (+03) ::Абмяркоўвалі [[Вікіпедыя:Архіў запытаў на выдаленне/2023#Цемраборцы (настольная гульня)|ў 2023 годзе і пакінулі]], з таго часу яшчэ дадаліся крыніцы, ненавінавая цікавасць паказана. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:56, 30 красавіка 2026 (+03) ::{{Пакінуць}}, пагаджуся з аргументацыяй @[[Удзельнік:Shurix-noise|Shurix-noise]]. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 15:40, 30 красавіка 2026 (+03) ::{{Пакінуць}} Крыніцы ёсць + ужо абмяркоўвалася. Не бачу сэнсу кідаць не сметнішча гісторыі хоць і малыя, але свае, беларускія, праекты. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 15:57, 30 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Гэты артыкул раней выстаўляўся на выдаленне і быў пакінуты. Змен абставін вакол прадмета артыкула ці змен правілаў Вікіпедыі не адбылося. Старонка захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:49, 1 мая 2026 (+03) == [[Марфінізм Пылку (музычны артыст)]] == {{закрыта}} : {{выдаліць}}, пустышка. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 11:25, 24 красавіка 2026 (+03) ::{{выдаліць}}, прычым хутка [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:31, 26 красавіка 2026 (+03) : {{выдаліць}} пуста. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 12:01, 24 красавіка 2026 (+03) : {{выдаліць}} пуста, няма значнасці асобы.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:55, 27 красавіка 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Вельмі коратка, значнасць не паказана. Дапісваць, здаецца, ніхто не будзе. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 01:46, 1 мая 2026 (+03) == [[TEDxUlicaMińska]] == : {{выдаліць}} [[Сяргей Васілевіч Бесараб|Бесараб]] піша ў Вікі, нібы гэта яго ўласны дзённічак. У артыкула няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:27, 19 красавіка 2026 (+03) ::Шаноўны месье, згодна з правіламі Беларускай Вікіпедыі, заклікаю вас устрымлівацца ад пераходу на асобы і абмяркоўваць змест артыкула, а не яго аўтараў (парушэнне [[ВП:ЭП]] — Этычныя паводзіны і [[ВП:ДН]]. Сцвярджэнне «няма значнасці» не адпавядае рэчаіснасці бо артыкул абапіраецца на аўтарытэтныя, незалежныя другасныя крыніцы — разгорнутыя рэпартажы ў буйнейшых медыя («Белсат» і г.д.), якія падрабязна асвятлялі як сам факт івэнту, гэтак і тэмы дакладаў спікераў. Што тычыцца абвінавачвання ў стварэнні «ўласнага дзённічка» (намёк на канфлікт інтарэсаў — [[ВП:КІ]]): цяперашні тэкст артыкула напісаны ў максімальна сухім, нейтральным і энцыклапедычным стылі без якіх-небудзь ацэначных меркаванняў. Правілы не забараняюць рэдагаваць артыкулы пра падзеі з уласным удзелам, калі тэкст падмацаваны аўтарытэтнымі крыніцамі. Калі вы бачыце канкрэтны радок, які не пацверджаны крыніцай, вы, як удзельнік Вікіпедыі, можаце выправіць фармулёўку. Калі ж вы працягваеце лічыць, што міжнародная канферэнцыя франшызы TEDx, у якой прынялі ўдзел знакавыя прадстаўнікі беларускай навукі і бізнесу, апублікаваная ў афіцыйным сусветным рэестры і асветленая нацыянальнай прэсай, «не мае значнасці» — то вы зрабілі ужо свой "уклад", выставілі артыкул на вылучэнне да выдалення. Але майце на ўвазе, што рашэнне супольнасці павінна (і будзе хутчэй за ўсе) прымацца на падставе прадстаўленых незалежных СМІ і выканання фармальных правілаў, а не суб'ектыўных эмоцый ці вашай, вельмі відавочнай асабістай непрыязнасці да Бесараба. [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 15:43, 19 красавіка 2026 (+03) :::Навошта вы гаворыце пра сябе ў трэцяй асобе? Што да вашых багатых спасылак на правілы — мы тут пішам энцыклапедыю, а не гуляемся ў футбол правілам і рэкламуем сябе. [[Вікіпедыя:Ігнаруйце ўсе правілы]]. Артыкул не мае значнасці. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:35, 19 красавіка 2026 (+03) ::::Месье, па-першае, у артыкуле я згадваю сябе ў трэцяй асобе, таму што гэтага прама патрабуе базавы энцыклапедычны стыль і правіла нейтральнага пункта гледжання. Пісаць у Вікіпедыі тэкст у духу «я выступіў на канферэнцыі» — гэта абсурд. Вы сурьезна, агулам, такое пытаеце? ::::Па-другое, я шчыра заклікаю вас спыніць выкарыстоўваць старонку размоў для трансляцыі нейкай дрэнна схаванай зайздрасці, асабістай непрыязнасці. Гэты пераход на асобы і пастаянныя эмацыйныя выказванні не проста з'яўляюцца прамым парушэннем этыкі, яны шчыра стамляюць і адцягваюць ад канструктыўнай працы над праектам. ::::Па-трэцяе. Вы кажаце, што мы «тут пішам энцыклапедыю». Вось і давайце яе пісаць. Паспрабуйце апераваць канкрэтнымі фактамі і аргументамі са СМІ, а не вашымі суб'ектыўнымі ацэначнымі меркаваннямі ці эмоцыямі. Правілы Вікіпедыі створаныя як падмурак, які абараняе энцыклапедыю ад хаосу і персанальнай "самнабулічнай" цэнзуры асобных удзельнікаў, якія вырашаюць, каму даваць значнасць, а каму не. ::::І самае галоўнае. Мы пішам энцыклапедыю навакольнага свету. Вікіпедыя — гэта жывая, актуальная сістэма, каштоўнасць якой менавіта ў тым, што яна фіксуе рэчаіснасць тут і цяпер, гэта не пакрыты пылам злепак палеанталагічнага музея, дзе дазволена пісаць выключна пра старыя вескі і падзеі стагадовай даўніны. Калі пра нешта пішуць аўтарытэтныя крыніцы (Deutsche Welle, Белсат, Zerkalo, Plan B), то я лічу мэтазгодным пра гэта пісаць у Вікіпедыю. Калі вы не чытаеце навін, не ведаеце пра падзеі - гэта толькі і толькі вашы асабістыя праблемы. Так што, падсумоўваючы, калі ў вас ёсць прэтэнзіі да канкрэтных радкоў ці аўтарытэтнасці прадстаўленых СМІ — прыводзьце іх. У іншым выпадку, працяг дыялогу ў падобным тоне лічу для сябе бессэнсоўным выдаткоўваннем часу. [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 10:43, 20 красавіка 2026 (+03) ::::: [[Удзельнік:Siarhei V]], калі вы чытаеце навіны і ведаеце пра падзеі, гэта не нагода спаміць у Вікіпедыю. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 10:48, 20 красавіка 2026 (+03) ::::::Скажу вам так. Кожны піша Вікіпедыю так, як хацеў бы яе чытаць. Мне цікава чытаць артыкулы, у якіх ёсць глыбіня, жывы кантэкст і якасныя спасылкі. Чытаць і пладзіць плоскія артыкулы без сувязі з рэальнасцю — гэта ператвараць Вікіпедыю ў мёртвы тэлефонны даведнік. Я пішу разгорнута з павагі да будучых чытачоў, не бачу сэнса абмяжоўвацца парай дзяжурных радкоў, калі можна НЕ абмяжоўвацца. [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 11:00, 20 красавіка 2026 (+03) ::::::: Няпраўда ваша, абавязковымі для рэдактараў з'яўляюцца [[Вікіпедыя:Пяць слупоў]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 11:05, 20 красавіка 2026 (+03) ::::::::Ооо, [[Вікіпедыя:Пяць слупоў|«Пяць слупоў»]], давайце паглядзім што ўнутры: ::::::::Першы слуп нам кажа што ''«Вікіпедыя — гэта энцыклапедыя»,'' якая павінна ўключаць элементы ўніверсальных ведаў на аснове аўтарытэтных крыніц. На мой погляд, жаданне некага абкарнаць тэкст да ўзроўню незразумелага сухога абрубка без гістарычнага кантэксту і глыбіні як раз такі ідзе ўразрэз з місіяй стварэння якаснай і аб'ёмнай энцыклапедыі. ::::::::Чацверты слуп з яго ''«Удзельнікі павінны ставіцца адзін да аднаго з павагай і не пераходзіць на асобы»''. Нават у нашым гэтым абмеркаванні відавочна бачны дрэнна схаваная таксічнасць, персанальныя выпады, безапеляцыйныя спробы абясцэніць чужую працу. Не час, як кажа месье вышэй «гуляць ў футбол правіламі», бывае што «не да законаў» ::::::::Нарэшце пятае, ''«Вікіпедыя не мае суровых правілаў»''. Яе галоўная мэта - гэта інтэлектуальная карысць. Калі выкарыстоўваць правілы не як інструмент паляпшэння, а як дубінку-шлагбаўм для ўласнай "вахцёрскай" самасцвярджанасці і выдалення інфармацыі ''—'' гэта і есць, тая самая, класічная гульня з правіламі. Толькі абсалютна не прыносячая ніякай карысці свету, у адрозненне ад таго, як вы кажаце «спама», падцверджанага разгорнутыми артыкуламі з DW ці Белсата. [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 11:28, 20 красавіка 2026 (+03) ::::::::: Ну уж нет, чытаць правілы будзем не выбарачна, а па парадку. Пачнем з пункта 1. '''[[Вікіпедыя:Чым не з’яўляецца Вікіпедыя|Вікіпедыя — энцыклапедыя]]''', якая ўвабрала элементы агульных энцыклапедый, спецыялізаваных энцыклапедый і альманахаў. Усе артыкулы мусяць трымацца прынцыпу «[[Вікіпедыя:Не ўласнае даследаванне|Не ўласнае даследаванне]]» і імкнуцца да [[Вікіпедыя:Правяральнасць|дакладнасці]]. Вікіпедыя не месца для асабістых думак, досведу, аргументаў. Вікіпедыя — гэта НЕ непераборлівы збор інфармацыі. Гэта НЕ збор дробных і трывіяльных фактаў, НЕ трыбуна, '''НЕ''' месца для самарэкламы, НЕ эксперымент у анархіі ці дэмакратыі, НЕ каталог сеціўных старонак. Таксама Вікіпедыя НЕ збор арыгінальных дакументаў, НЕ слоўнік і НЕ газета, дзеля гэтага існуюць суседнія праекты [[:s:Галоўная старонка|Вікікрыніцы (Wikisource)]], [[:wikt:Галоўная старонка|ВікіСлоўнік (Wiktionary)]] і [[:n:en:Main Page|ВікіНавіны (Wikinews)]], адпаведна. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 11:32, 20 красавіка 2026 (+03) ::::::::::«Не ўласнае даследаванне і не асабістыя думкі»<nowiki>''</nowiki>: Тэкст артыкула грунтуецца ВЫКЛЮЧНА на матэрыялах і цытатах з аўтарытэтных незалежных медыя сусветнага і нацыянальнага ўзроўню (Deutsche Welle, Belsat, Zerkalo). Трансляцыя фактуры з найбуйнейшых СМІ гэта не «асабісты досвед», гэта фундаментальнае правіла правяральнасці. ::::::::::«НЕ збор дробных і трывіяльных фактаў / НЕ газета»: Вікіпедыя выкарыстоўвае матэрыялы газет для фіксацыі гістарычна і сацыяльна значных фактаў. Першая за мяжой афіцыйная канферэнцыя TEDx беларускай дыяспары, якая аб'яднала на адной сцэне стваральнікаў карпарацый, аналітыкаў, навукоўцаў гэта не «трывіяльны дробны факт». Гэта адметнейшая культурная і інтэлектуальная з'ява, маштаб якой аб'ектыўна зафіксаваны СМІ першага эшалона. Ігнараваць гэты маштаб можа толькі чалавек, цалкам адарваны ад кантэксту навакольнай рэчаіснасці. ::::::::::«НЕ трыбуна і НЕ месца для самарэкламы»: Тое, што маё імя і ключавыя тэзісы з выступу фігуруюць у артыкуле поруч з іншымі выступоўцамі гэта прамое адлюстраванне таго, што вынесена ў загалоўкі і тэксты ў незалежнай прэсе. Энцыклапедыя літаральна абавязана трансляваць тое, што напісана ў аўтарытэтных другасных крыніцах. Выдаленне аб'ектыўных, пацверджаных прэсай фактаў выключна з-за таго, што вас персанальна раздражняе наяўнасць пэўнага прозвішча, кваліфікуецца ў Вікіпедыі як вандалізм i цэнзура. ::::::::::Так что хопіць усляпую капіраваць правілы. Пакуль я не бачу ніводнага прэтэнзійнага факта па сутнасці пададзеных незалежных крыніц, толькі нейкі марны эмацыйна-бюракратычны спам. ::::::::::Спадарства, я шчыра не разумею навошта вы гэта робіце? [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 11:42, 20 красавіка 2026 (+03) :::::::::::Я дык шчыра не разумею, навошта вы робіце сабе рэкламу ў Вікіпедыі замест напісання і рэдагавання артыкулаў пра сапраўды патрэбныя рэчы. Тут столькі працы на любую тэму, што хопіць на дзесяцігоддзі. А для звычайных падзей ёсць асобныя рэсурсы. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 11:50, 22 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::У мяне хапае артыкулаў і пра ''сапраўдны патрэбныя рэчы'' (патрэбныя мне і такім як я, напрыклад маім чытачам), і я іх пішу. А датычна падзеі, то я паспрабаваў данесці ў артыкуле чаму лічу падзею НЕшараговай і ў чым яе важлівасць для супольнасці беларусаў. [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 12:38, 22 красавіка 2026 (+03) : {{выдаліць}}, гэта проста адна з шэрагу падзей, якая згадвалася ў навінах дня. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:59, 19 красавіка 2026 (+03) ::{{Пакінуць}}, ну якая ж "шараговая" падзея. На шараговую падзею, напрыклад, Белсат не робіць разгорнуты рэпартаж з аналізам кантэксту і дэталёвым цытаваннем спікераў (адна з цытат нават вынесена ў загаловак). Але тут самае галоўнае, што гэта першая ў гісторыі канферэнцыя глабальнай франшызы TEDx, арганізаваная беларускай супольнасцю за межамі Беларусі. Гэты беспрэцэдэнтны статус, для прэсы і эміграцыі гэта ўнікальная інтэлектуальная з'ява, якая стварае гісторыю дыяспары тут і цяпер. На мой погляд аб'ектыўныя крытэрыі энцыклапедычнай значнасці тут выкананы з вялікім лішкам [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 16:26, 19 красавіка 2026 (+03) :::{{нейтральны}} разглядзіце магчымасць дадавання гэтых звестак у іншыя звязаныя артыкулы. Таксама пытанне вікіфікацыі, на артыкул толькі спасылкі з артыкулаў пра выступоўцаў. Слабавата агулам там з крыніцамі і са значнасцю. Як і пісаў, занадта хутка дадалі ў вікі. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:33, 26 красавіка 2026 (+03) :{{Выдаліць}}, не пабачыў значнасці. Выглядае як звычайная падзея. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:16, 2 мая 2026 (+03) == [[Тымаці Оліфант]] == {{Закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:43, 26 сакавіка 2026 (+03) : {{Пакінуць}}. Значнасць ёсць, крыніцы ёсць тут https://en.wikipedia.org/wiki/Timothy_Olyphant. [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]] ([[Размовы з удзельнікам:James M Irons|размовы]]) 20:27, 29 сакавіка 2026 (+03) :: [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]], тое што яны ёсць у АнглВікі добра, але Беларуская Вікіпедыя, гэта іншы праект. Артыкул нават на стаб не цягне. : {{Пакінуць}}. Значнасць ёсць. Крыніцы таксама. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 17:36, 31 сакавіка 2026 (+03) :: Крыніцы ёсць, але адпаведнасць асобы адмысловым крытэрыям значнасці зусім невідавочная, таму, каб пацвердзіць [[Вікіпедыя:Значнасць]], маем падаць біяграфічную інфармацыю «досыць падрабязна», чаго ў артыкуле пакуль няма. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:06, 26 красавіка 2026 (+03) :::згодзен, трэба дапісаць артыкул хоць мінімальна. У іншых вікі інфармацыі багата, трэба браць і перакладаць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:30, 26 красавіка 2026 (+03) :::Згодны. Калі аўтар артыкула не працягне дадаваць інфармацыю туды - {{Зраблю| 28.04.2026}} [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:37, 26 красавіка 2026 (+03) ::::{{Зроблена}}, хоць і спазніўся на два дні. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 16:48, 30 красавіка 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул дапрацаваны. Дзякуй вялікі {{u|Feeleman}}! Застаўлена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 01:52, 1 мая 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Літва XIX стагоддзя]] == * {{выдаліць}}, вынік уласнага даследавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:13, 28 лютага 2026 (+03) *:а ў чым праблема? ВКЛ спыніла існаванне ў 1795 г., а Літва як краіна працягвала існаваць. дзеля гэтага патрэбная <nowiki>[[Катэгорыя:Літва XIX стагоддзя]]</nowiki> [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 22:24, 28 лютага 2026 (+03) {{/Падвал}} 6a7i939mcsx7ci2xn10pc5w21fggww2 5135000 5134995 2026-05-02T17:09:38Z Emilia Noah 155537 5135000 wikitext text/x-wiki {{Index box}} {{shortcut|ВП:ДВ}} {{/Шапка}} == [[Мікалай Міхайлавіч Зуеў]] == : {{выдаліць}}. Значнасць не паказана. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:45, 2 мая 2026 (+03) == [[Цемраборцы (настольная гульня)]] == {{закрыта}} : {{выдаліць}}, значнасці хіба зусім няма, нейкая самастойна выдадзеная гульня ад аматараў.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:02, 27 красавіка 2026 (+03) ::{{Пакінуць}}, пагаджуся, што прадукт даволі спецыфічны, але выдаліўшы гэты артыкул мы страцім інфармацыю аб пэўных фактах, звязаных са станаўленнем беларускага ролевага руху і настолак, якіх і так не так было шмат, і створым у будучыні глебу для чарговых папулісцкіх маніпуляцый а-ля "Мы, кантора ХХХ, першымі выпусцілі бел настольную картачную гульню". [[Удзельнік:Shurix-noise|Shurix-noise]] ([[Размовы з удзельнікам:Shurix-noise|размовы]]) 14:43, 30 красавіка 2026 (+03) :: Я ўжо бачу, што ёсць і АК за розныя часы, і нейкія даклады. Яшчэ пазней пагляджу наколькі рэкламнае ўсё, але пакуль выглядае як нешта значнае. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:49, 30 красавіка 2026 (+03) ::Абмяркоўвалі [[Вікіпедыя:Архіў запытаў на выдаленне/2023#Цемраборцы (настольная гульня)|ў 2023 годзе і пакінулі]], з таго часу яшчэ дадаліся крыніцы, ненавінавая цікавасць паказана. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:56, 30 красавіка 2026 (+03) ::{{Пакінуць}}, пагаджуся з аргументацыяй @[[Удзельнік:Shurix-noise|Shurix-noise]]. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 15:40, 30 красавіка 2026 (+03) ::{{Пакінуць}} Крыніцы ёсць + ужо абмяркоўвалася. Не бачу сэнсу кідаць не сметнішча гісторыі хоць і малыя, але свае, беларускія, праекты. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 15:57, 30 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Гэты артыкул раней выстаўляўся на выдаленне і быў пакінуты. Змен абставін вакол прадмета артыкула ці змен правілаў Вікіпедыі не адбылося. Старонка захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:49, 1 мая 2026 (+03) == [[Марфінізм Пылку (музычны артыст)]] == {{закрыта}} : {{выдаліць}}, пустышка. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 11:25, 24 красавіка 2026 (+03) ::{{выдаліць}}, прычым хутка [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:31, 26 красавіка 2026 (+03) : {{выдаліць}} пуста. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 12:01, 24 красавіка 2026 (+03) : {{выдаліць}} пуста, няма значнасці асобы.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:55, 27 красавіка 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Вельмі коратка, значнасць не паказана. Дапісваць, здаецца, ніхто не будзе. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 01:46, 1 мая 2026 (+03) == [[TEDxUlicaMińska]] == : {{выдаліць}} [[Сяргей Васілевіч Бесараб|Бесараб]] піша ў Вікі, нібы гэта яго ўласны дзённічак. У артыкула няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:27, 19 красавіка 2026 (+03) ::Шаноўны месье, згодна з правіламі Беларускай Вікіпедыі, заклікаю вас устрымлівацца ад пераходу на асобы і абмяркоўваць змест артыкула, а не яго аўтараў (парушэнне [[ВП:ЭП]] — Этычныя паводзіны і [[ВП:ДН]]. Сцвярджэнне «няма значнасці» не адпавядае рэчаіснасці бо артыкул абапіраецца на аўтарытэтныя, незалежныя другасныя крыніцы — разгорнутыя рэпартажы ў буйнейшых медыя («Белсат» і г.д.), якія падрабязна асвятлялі як сам факт івэнту, гэтак і тэмы дакладаў спікераў. Што тычыцца абвінавачвання ў стварэнні «ўласнага дзённічка» (намёк на канфлікт інтарэсаў — [[ВП:КІ]]): цяперашні тэкст артыкула напісаны ў максімальна сухім, нейтральным і энцыклапедычным стылі без якіх-небудзь ацэначных меркаванняў. Правілы не забараняюць рэдагаваць артыкулы пра падзеі з уласным удзелам, калі тэкст падмацаваны аўтарытэтнымі крыніцамі. Калі вы бачыце канкрэтны радок, які не пацверджаны крыніцай, вы, як удзельнік Вікіпедыі, можаце выправіць фармулёўку. Калі ж вы працягваеце лічыць, што міжнародная канферэнцыя франшызы TEDx, у якой прынялі ўдзел знакавыя прадстаўнікі беларускай навукі і бізнесу, апублікаваная ў афіцыйным сусветным рэестры і асветленая нацыянальнай прэсай, «не мае значнасці» — то вы зрабілі ужо свой "уклад", выставілі артыкул на вылучэнне да выдалення. Але майце на ўвазе, што рашэнне супольнасці павінна (і будзе хутчэй за ўсе) прымацца на падставе прадстаўленых незалежных СМІ і выканання фармальных правілаў, а не суб'ектыўных эмоцый ці вашай, вельмі відавочнай асабістай непрыязнасці да Бесараба. [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 15:43, 19 красавіка 2026 (+03) :::Навошта вы гаворыце пра сябе ў трэцяй асобе? Што да вашых багатых спасылак на правілы — мы тут пішам энцыклапедыю, а не гуляемся ў футбол правілам і рэкламуем сябе. [[Вікіпедыя:Ігнаруйце ўсе правілы]]. Артыкул не мае значнасці. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:35, 19 красавіка 2026 (+03) ::::Месье, па-першае, у артыкуле я згадваю сябе ў трэцяй асобе, таму што гэтага прама патрабуе базавы энцыклапедычны стыль і правіла нейтральнага пункта гледжання. Пісаць у Вікіпедыі тэкст у духу «я выступіў на канферэнцыі» — гэта абсурд. Вы сурьезна, агулам, такое пытаеце? ::::Па-другое, я шчыра заклікаю вас спыніць выкарыстоўваць старонку размоў для трансляцыі нейкай дрэнна схаванай зайздрасці, асабістай непрыязнасці. Гэты пераход на асобы і пастаянныя эмацыйныя выказванні не проста з'яўляюцца прамым парушэннем этыкі, яны шчыра стамляюць і адцягваюць ад канструктыўнай працы над праектам. ::::Па-трэцяе. Вы кажаце, што мы «тут пішам энцыклапедыю». Вось і давайце яе пісаць. Паспрабуйце апераваць канкрэтнымі фактамі і аргументамі са СМІ, а не вашымі суб'ектыўнымі ацэначнымі меркаваннямі ці эмоцыямі. Правілы Вікіпедыі створаныя як падмурак, які абараняе энцыклапедыю ад хаосу і персанальнай "самнабулічнай" цэнзуры асобных удзельнікаў, якія вырашаюць, каму даваць значнасць, а каму не. ::::І самае галоўнае. Мы пішам энцыклапедыю навакольнага свету. Вікіпедыя — гэта жывая, актуальная сістэма, каштоўнасць якой менавіта ў тым, што яна фіксуе рэчаіснасць тут і цяпер, гэта не пакрыты пылам злепак палеанталагічнага музея, дзе дазволена пісаць выключна пра старыя вескі і падзеі стагадовай даўніны. Калі пра нешта пішуць аўтарытэтныя крыніцы (Deutsche Welle, Белсат, Zerkalo, Plan B), то я лічу мэтазгодным пра гэта пісаць у Вікіпедыю. Калі вы не чытаеце навін, не ведаеце пра падзеі - гэта толькі і толькі вашы асабістыя праблемы. Так што, падсумоўваючы, калі ў вас ёсць прэтэнзіі да канкрэтных радкоў ці аўтарытэтнасці прадстаўленых СМІ — прыводзьце іх. У іншым выпадку, працяг дыялогу ў падобным тоне лічу для сябе бессэнсоўным выдаткоўваннем часу. [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 10:43, 20 красавіка 2026 (+03) ::::: [[Удзельнік:Siarhei V]], калі вы чытаеце навіны і ведаеце пра падзеі, гэта не нагода спаміць у Вікіпедыю. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 10:48, 20 красавіка 2026 (+03) ::::::Скажу вам так. Кожны піша Вікіпедыю так, як хацеў бы яе чытаць. Мне цікава чытаць артыкулы, у якіх ёсць глыбіня, жывы кантэкст і якасныя спасылкі. Чытаць і пладзіць плоскія артыкулы без сувязі з рэальнасцю — гэта ператвараць Вікіпедыю ў мёртвы тэлефонны даведнік. Я пішу разгорнута з павагі да будучых чытачоў, не бачу сэнса абмяжоўвацца парай дзяжурных радкоў, калі можна НЕ абмяжоўвацца. [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 11:00, 20 красавіка 2026 (+03) ::::::: Няпраўда ваша, абавязковымі для рэдактараў з'яўляюцца [[Вікіпедыя:Пяць слупоў]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 11:05, 20 красавіка 2026 (+03) ::::::::Ооо, [[Вікіпедыя:Пяць слупоў|«Пяць слупоў»]], давайце паглядзім што ўнутры: ::::::::Першы слуп нам кажа што ''«Вікіпедыя — гэта энцыклапедыя»,'' якая павінна ўключаць элементы ўніверсальных ведаў на аснове аўтарытэтных крыніц. На мой погляд, жаданне некага абкарнаць тэкст да ўзроўню незразумелага сухога абрубка без гістарычнага кантэксту і глыбіні як раз такі ідзе ўразрэз з місіяй стварэння якаснай і аб'ёмнай энцыклапедыі. ::::::::Чацверты слуп з яго ''«Удзельнікі павінны ставіцца адзін да аднаго з павагай і не пераходзіць на асобы»''. Нават у нашым гэтым абмеркаванні відавочна бачны дрэнна схаваная таксічнасць, персанальныя выпады, безапеляцыйныя спробы абясцэніць чужую працу. Не час, як кажа месье вышэй «гуляць ў футбол правіламі», бывае што «не да законаў» ::::::::Нарэшце пятае, ''«Вікіпедыя не мае суровых правілаў»''. Яе галоўная мэта - гэта інтэлектуальная карысць. Калі выкарыстоўваць правілы не як інструмент паляпшэння, а як дубінку-шлагбаўм для ўласнай "вахцёрскай" самасцвярджанасці і выдалення інфармацыі ''—'' гэта і есць, тая самая, класічная гульня з правіламі. Толькі абсалютна не прыносячая ніякай карысці свету, у адрозненне ад таго, як вы кажаце «спама», падцверджанага разгорнутыми артыкуламі з DW ці Белсата. [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 11:28, 20 красавіка 2026 (+03) ::::::::: Ну уж нет, чытаць правілы будзем не выбарачна, а па парадку. Пачнем з пункта 1. '''[[Вікіпедыя:Чым не з’яўляецца Вікіпедыя|Вікіпедыя — энцыклапедыя]]''', якая ўвабрала элементы агульных энцыклапедый, спецыялізаваных энцыклапедый і альманахаў. Усе артыкулы мусяць трымацца прынцыпу «[[Вікіпедыя:Не ўласнае даследаванне|Не ўласнае даследаванне]]» і імкнуцца да [[Вікіпедыя:Правяральнасць|дакладнасці]]. Вікіпедыя не месца для асабістых думак, досведу, аргументаў. Вікіпедыя — гэта НЕ непераборлівы збор інфармацыі. Гэта НЕ збор дробных і трывіяльных фактаў, НЕ трыбуна, '''НЕ''' месца для самарэкламы, НЕ эксперымент у анархіі ці дэмакратыі, НЕ каталог сеціўных старонак. Таксама Вікіпедыя НЕ збор арыгінальных дакументаў, НЕ слоўнік і НЕ газета, дзеля гэтага існуюць суседнія праекты [[:s:Галоўная старонка|Вікікрыніцы (Wikisource)]], [[:wikt:Галоўная старонка|ВікіСлоўнік (Wiktionary)]] і [[:n:en:Main Page|ВікіНавіны (Wikinews)]], адпаведна. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 11:32, 20 красавіка 2026 (+03) ::::::::::«Не ўласнае даследаванне і не асабістыя думкі»<nowiki>''</nowiki>: Тэкст артыкула грунтуецца ВЫКЛЮЧНА на матэрыялах і цытатах з аўтарытэтных незалежных медыя сусветнага і нацыянальнага ўзроўню (Deutsche Welle, Belsat, Zerkalo). Трансляцыя фактуры з найбуйнейшых СМІ гэта не «асабісты досвед», гэта фундаментальнае правіла правяральнасці. ::::::::::«НЕ збор дробных і трывіяльных фактаў / НЕ газета»: Вікіпедыя выкарыстоўвае матэрыялы газет для фіксацыі гістарычна і сацыяльна значных фактаў. Першая за мяжой афіцыйная канферэнцыя TEDx беларускай дыяспары, якая аб'яднала на адной сцэне стваральнікаў карпарацый, аналітыкаў, навукоўцаў гэта не «трывіяльны дробны факт». Гэта адметнейшая культурная і інтэлектуальная з'ява, маштаб якой аб'ектыўна зафіксаваны СМІ першага эшалона. Ігнараваць гэты маштаб можа толькі чалавек, цалкам адарваны ад кантэксту навакольнай рэчаіснасці. ::::::::::«НЕ трыбуна і НЕ месца для самарэкламы»: Тое, што маё імя і ключавыя тэзісы з выступу фігуруюць у артыкуле поруч з іншымі выступоўцамі гэта прамое адлюстраванне таго, што вынесена ў загалоўкі і тэксты ў незалежнай прэсе. Энцыклапедыя літаральна абавязана трансляваць тое, што напісана ў аўтарытэтных другасных крыніцах. Выдаленне аб'ектыўных, пацверджаных прэсай фактаў выключна з-за таго, што вас персанальна раздражняе наяўнасць пэўнага прозвішча, кваліфікуецца ў Вікіпедыі як вандалізм i цэнзура. ::::::::::Так что хопіць усляпую капіраваць правілы. Пакуль я не бачу ніводнага прэтэнзійнага факта па сутнасці пададзеных незалежных крыніц, толькі нейкі марны эмацыйна-бюракратычны спам. ::::::::::Спадарства, я шчыра не разумею навошта вы гэта робіце? [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 11:42, 20 красавіка 2026 (+03) :::::::::::Я дык шчыра не разумею, навошта вы робіце сабе рэкламу ў Вікіпедыі замест напісання і рэдагавання артыкулаў пра сапраўды патрэбныя рэчы. Тут столькі працы на любую тэму, што хопіць на дзесяцігоддзі. А для звычайных падзей ёсць асобныя рэсурсы. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 11:50, 22 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::У мяне хапае артыкулаў і пра ''сапраўдны патрэбныя рэчы'' (патрэбныя мне і такім як я, напрыклад маім чытачам), і я іх пішу. А датычна падзеі, то я паспрабаваў данесці ў артыкуле чаму лічу падзею НЕшараговай і ў чым яе важлівасць для супольнасці беларусаў. [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 12:38, 22 красавіка 2026 (+03) : {{выдаліць}}, гэта проста адна з шэрагу падзей, якая згадвалася ў навінах дня. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:59, 19 красавіка 2026 (+03) ::{{Пакінуць}}, ну якая ж "шараговая" падзея. На шараговую падзею, напрыклад, Белсат не робіць разгорнуты рэпартаж з аналізам кантэксту і дэталёвым цытаваннем спікераў (адна з цытат нават вынесена ў загаловак). Але тут самае галоўнае, што гэта першая ў гісторыі канферэнцыя глабальнай франшызы TEDx, арганізаваная беларускай супольнасцю за межамі Беларусі. Гэты беспрэцэдэнтны статус, для прэсы і эміграцыі гэта ўнікальная інтэлектуальная з'ява, якая стварае гісторыю дыяспары тут і цяпер. На мой погляд аб'ектыўныя крытэрыі энцыклапедычнай значнасці тут выкананы з вялікім лішкам [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 16:26, 19 красавіка 2026 (+03) :::{{нейтральны}} разглядзіце магчымасць дадавання гэтых звестак у іншыя звязаныя артыкулы. Таксама пытанне вікіфікацыі, на артыкул толькі спасылкі з артыкулаў пра выступоўцаў. Слабавата агулам там з крыніцамі і са значнасцю. Як і пісаў, занадта хутка дадалі ў вікі. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:33, 26 красавіка 2026 (+03) :{{Выдаліць}}, не пабачыў значнасці. Выглядае як звычайная падзея. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:16, 2 мая 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Літва XIX стагоддзя]] == * {{выдаліць}}, вынік уласнага даследавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:13, 28 лютага 2026 (+03) *:а ў чым праблема? ВКЛ спыніла існаванне ў 1795 г., а Літва як краіна працягвала існаваць. дзеля гэтага патрэбная <nowiki>[[Катэгорыя:Літва XIX стагоддзя]]</nowiki> [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 22:24, 28 лютага 2026 (+03) {{/Падвал}} ehmfxsq680dwv77qhr5x0vmidv2ya1x 5135002 5135000 2026-05-02T17:10:24Z Emilia Noah 155537 5135002 wikitext text/x-wiki {{Index box}} {{shortcut|ВП:ДВ}} {{/Шапка}} == [[Мікалай Міхайлавіч Зуеў]] == : {{выдаліць}}. Значнасць не паказана. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:45, 2 мая 2026 (+03) == [[Цемраборцы (настольная гульня)]] == {{закрыта}} : {{выдаліць}}, значнасці хіба зусім няма, нейкая самастойна выдадзеная гульня ад аматараў.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:02, 27 красавіка 2026 (+03) ::{{Пакінуць}}, пагаджуся, што прадукт даволі спецыфічны, але выдаліўшы гэты артыкул мы страцім інфармацыю аб пэўных фактах, звязаных са станаўленнем беларускага ролевага руху і настолак, якіх і так не так было шмат, і створым у будучыні глебу для чарговых папулісцкіх маніпуляцый а-ля "Мы, кантора ХХХ, першымі выпусцілі бел настольную картачную гульню". [[Удзельнік:Shurix-noise|Shurix-noise]] ([[Размовы з удзельнікам:Shurix-noise|размовы]]) 14:43, 30 красавіка 2026 (+03) :: Я ўжо бачу, што ёсць і АК за розныя часы, і нейкія даклады. Яшчэ пазней пагляджу наколькі рэкламнае ўсё, але пакуль выглядае як нешта значнае. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:49, 30 красавіка 2026 (+03) ::Абмяркоўвалі [[Вікіпедыя:Архіў запытаў на выдаленне/2023#Цемраборцы (настольная гульня)|ў 2023 годзе і пакінулі]], з таго часу яшчэ дадаліся крыніцы, ненавінавая цікавасць паказана. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:56, 30 красавіка 2026 (+03) ::{{Пакінуць}}, пагаджуся з аргументацыяй @[[Удзельнік:Shurix-noise|Shurix-noise]]. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 15:40, 30 красавіка 2026 (+03) ::{{Пакінуць}} Крыніцы ёсць + ужо абмяркоўвалася. Не бачу сэнсу кідаць не сметнішча гісторыі хоць і малыя, але свае, беларускія, праекты. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 15:57, 30 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Гэты артыкул раней выстаўляўся на выдаленне і быў пакінуты. Змен абставін вакол прадмета артыкула ці змен правілаў Вікіпедыі не адбылося. Старонка захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:49, 1 мая 2026 (+03) == [[TEDxUlicaMińska]] == : {{выдаліць}} [[Сяргей Васілевіч Бесараб|Бесараб]] піша ў Вікі, нібы гэта яго ўласны дзённічак. У артыкула няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:27, 19 красавіка 2026 (+03) ::Шаноўны месье, згодна з правіламі Беларускай Вікіпедыі, заклікаю вас устрымлівацца ад пераходу на асобы і абмяркоўваць змест артыкула, а не яго аўтараў (парушэнне [[ВП:ЭП]] — Этычныя паводзіны і [[ВП:ДН]]. Сцвярджэнне «няма значнасці» не адпавядае рэчаіснасці бо артыкул абапіраецца на аўтарытэтныя, незалежныя другасныя крыніцы — разгорнутыя рэпартажы ў буйнейшых медыя («Белсат» і г.д.), якія падрабязна асвятлялі як сам факт івэнту, гэтак і тэмы дакладаў спікераў. Што тычыцца абвінавачвання ў стварэнні «ўласнага дзённічка» (намёк на канфлікт інтарэсаў — [[ВП:КІ]]): цяперашні тэкст артыкула напісаны ў максімальна сухім, нейтральным і энцыклапедычным стылі без якіх-небудзь ацэначных меркаванняў. Правілы не забараняюць рэдагаваць артыкулы пра падзеі з уласным удзелам, калі тэкст падмацаваны аўтарытэтнымі крыніцамі. Калі вы бачыце канкрэтны радок, які не пацверджаны крыніцай, вы, як удзельнік Вікіпедыі, можаце выправіць фармулёўку. Калі ж вы працягваеце лічыць, што міжнародная канферэнцыя франшызы TEDx, у якой прынялі ўдзел знакавыя прадстаўнікі беларускай навукі і бізнесу, апублікаваная ў афіцыйным сусветным рэестры і асветленая нацыянальнай прэсай, «не мае значнасці» — то вы зрабілі ужо свой "уклад", выставілі артыкул на вылучэнне да выдалення. Але майце на ўвазе, што рашэнне супольнасці павінна (і будзе хутчэй за ўсе) прымацца на падставе прадстаўленых незалежных СМІ і выканання фармальных правілаў, а не суб'ектыўных эмоцый ці вашай, вельмі відавочнай асабістай непрыязнасці да Бесараба. [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 15:43, 19 красавіка 2026 (+03) :::Навошта вы гаворыце пра сябе ў трэцяй асобе? Што да вашых багатых спасылак на правілы — мы тут пішам энцыклапедыю, а не гуляемся ў футбол правілам і рэкламуем сябе. [[Вікіпедыя:Ігнаруйце ўсе правілы]]. Артыкул не мае значнасці. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:35, 19 красавіка 2026 (+03) ::::Месье, па-першае, у артыкуле я згадваю сябе ў трэцяй асобе, таму што гэтага прама патрабуе базавы энцыклапедычны стыль і правіла нейтральнага пункта гледжання. Пісаць у Вікіпедыі тэкст у духу «я выступіў на канферэнцыі» — гэта абсурд. Вы сурьезна, агулам, такое пытаеце? ::::Па-другое, я шчыра заклікаю вас спыніць выкарыстоўваць старонку размоў для трансляцыі нейкай дрэнна схаванай зайздрасці, асабістай непрыязнасці. Гэты пераход на асобы і пастаянныя эмацыйныя выказванні не проста з'яўляюцца прамым парушэннем этыкі, яны шчыра стамляюць і адцягваюць ад канструктыўнай працы над праектам. ::::Па-трэцяе. Вы кажаце, што мы «тут пішам энцыклапедыю». Вось і давайце яе пісаць. Паспрабуйце апераваць канкрэтнымі фактамі і аргументамі са СМІ, а не вашымі суб'ектыўнымі ацэначнымі меркаваннямі ці эмоцыямі. Правілы Вікіпедыі створаныя як падмурак, які абараняе энцыклапедыю ад хаосу і персанальнай "самнабулічнай" цэнзуры асобных удзельнікаў, якія вырашаюць, каму даваць значнасць, а каму не. ::::І самае галоўнае. Мы пішам энцыклапедыю навакольнага свету. Вікіпедыя — гэта жывая, актуальная сістэма, каштоўнасць якой менавіта ў тым, што яна фіксуе рэчаіснасць тут і цяпер, гэта не пакрыты пылам злепак палеанталагічнага музея, дзе дазволена пісаць выключна пра старыя вескі і падзеі стагадовай даўніны. Калі пра нешта пішуць аўтарытэтныя крыніцы (Deutsche Welle, Белсат, Zerkalo, Plan B), то я лічу мэтазгодным пра гэта пісаць у Вікіпедыю. Калі вы не чытаеце навін, не ведаеце пра падзеі - гэта толькі і толькі вашы асабістыя праблемы. Так што, падсумоўваючы, калі ў вас ёсць прэтэнзіі да канкрэтных радкоў ці аўтарытэтнасці прадстаўленых СМІ — прыводзьце іх. У іншым выпадку, працяг дыялогу ў падобным тоне лічу для сябе бессэнсоўным выдаткоўваннем часу. [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 10:43, 20 красавіка 2026 (+03) ::::: [[Удзельнік:Siarhei V]], калі вы чытаеце навіны і ведаеце пра падзеі, гэта не нагода спаміць у Вікіпедыю. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 10:48, 20 красавіка 2026 (+03) ::::::Скажу вам так. Кожны піша Вікіпедыю так, як хацеў бы яе чытаць. Мне цікава чытаць артыкулы, у якіх ёсць глыбіня, жывы кантэкст і якасныя спасылкі. Чытаць і пладзіць плоскія артыкулы без сувязі з рэальнасцю — гэта ператвараць Вікіпедыю ў мёртвы тэлефонны даведнік. Я пішу разгорнута з павагі да будучых чытачоў, не бачу сэнса абмяжоўвацца парай дзяжурных радкоў, калі можна НЕ абмяжоўвацца. [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 11:00, 20 красавіка 2026 (+03) ::::::: Няпраўда ваша, абавязковымі для рэдактараў з'яўляюцца [[Вікіпедыя:Пяць слупоў]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 11:05, 20 красавіка 2026 (+03) ::::::::Ооо, [[Вікіпедыя:Пяць слупоў|«Пяць слупоў»]], давайце паглядзім што ўнутры: ::::::::Першы слуп нам кажа што ''«Вікіпедыя — гэта энцыклапедыя»,'' якая павінна ўключаць элементы ўніверсальных ведаў на аснове аўтарытэтных крыніц. На мой погляд, жаданне некага абкарнаць тэкст да ўзроўню незразумелага сухога абрубка без гістарычнага кантэксту і глыбіні як раз такі ідзе ўразрэз з місіяй стварэння якаснай і аб'ёмнай энцыклапедыі. ::::::::Чацверты слуп з яго ''«Удзельнікі павінны ставіцца адзін да аднаго з павагай і не пераходзіць на асобы»''. Нават у нашым гэтым абмеркаванні відавочна бачны дрэнна схаваная таксічнасць, персанальныя выпады, безапеляцыйныя спробы абясцэніць чужую працу. Не час, як кажа месье вышэй «гуляць ў футбол правіламі», бывае што «не да законаў» ::::::::Нарэшце пятае, ''«Вікіпедыя не мае суровых правілаў»''. Яе галоўная мэта - гэта інтэлектуальная карысць. Калі выкарыстоўваць правілы не як інструмент паляпшэння, а як дубінку-шлагбаўм для ўласнай "вахцёрскай" самасцвярджанасці і выдалення інфармацыі ''—'' гэта і есць, тая самая, класічная гульня з правіламі. Толькі абсалютна не прыносячая ніякай карысці свету, у адрозненне ад таго, як вы кажаце «спама», падцверджанага разгорнутыми артыкуламі з DW ці Белсата. [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 11:28, 20 красавіка 2026 (+03) ::::::::: Ну уж нет, чытаць правілы будзем не выбарачна, а па парадку. Пачнем з пункта 1. '''[[Вікіпедыя:Чым не з’яўляецца Вікіпедыя|Вікіпедыя — энцыклапедыя]]''', якая ўвабрала элементы агульных энцыклапедый, спецыялізаваных энцыклапедый і альманахаў. Усе артыкулы мусяць трымацца прынцыпу «[[Вікіпедыя:Не ўласнае даследаванне|Не ўласнае даследаванне]]» і імкнуцца да [[Вікіпедыя:Правяральнасць|дакладнасці]]. Вікіпедыя не месца для асабістых думак, досведу, аргументаў. Вікіпедыя — гэта НЕ непераборлівы збор інфармацыі. Гэта НЕ збор дробных і трывіяльных фактаў, НЕ трыбуна, '''НЕ''' месца для самарэкламы, НЕ эксперымент у анархіі ці дэмакратыі, НЕ каталог сеціўных старонак. Таксама Вікіпедыя НЕ збор арыгінальных дакументаў, НЕ слоўнік і НЕ газета, дзеля гэтага існуюць суседнія праекты [[:s:Галоўная старонка|Вікікрыніцы (Wikisource)]], [[:wikt:Галоўная старонка|ВікіСлоўнік (Wiktionary)]] і [[:n:en:Main Page|ВікіНавіны (Wikinews)]], адпаведна. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 11:32, 20 красавіка 2026 (+03) ::::::::::«Не ўласнае даследаванне і не асабістыя думкі»<nowiki>''</nowiki>: Тэкст артыкула грунтуецца ВЫКЛЮЧНА на матэрыялах і цытатах з аўтарытэтных незалежных медыя сусветнага і нацыянальнага ўзроўню (Deutsche Welle, Belsat, Zerkalo). Трансляцыя фактуры з найбуйнейшых СМІ гэта не «асабісты досвед», гэта фундаментальнае правіла правяральнасці. ::::::::::«НЕ збор дробных і трывіяльных фактаў / НЕ газета»: Вікіпедыя выкарыстоўвае матэрыялы газет для фіксацыі гістарычна і сацыяльна значных фактаў. Першая за мяжой афіцыйная канферэнцыя TEDx беларускай дыяспары, якая аб'яднала на адной сцэне стваральнікаў карпарацый, аналітыкаў, навукоўцаў гэта не «трывіяльны дробны факт». Гэта адметнейшая культурная і інтэлектуальная з'ява, маштаб якой аб'ектыўна зафіксаваны СМІ першага эшалона. Ігнараваць гэты маштаб можа толькі чалавек, цалкам адарваны ад кантэксту навакольнай рэчаіснасці. ::::::::::«НЕ трыбуна і НЕ месца для самарэкламы»: Тое, што маё імя і ключавыя тэзісы з выступу фігуруюць у артыкуле поруч з іншымі выступоўцамі гэта прамое адлюстраванне таго, што вынесена ў загалоўкі і тэксты ў незалежнай прэсе. Энцыклапедыя літаральна абавязана трансляваць тое, што напісана ў аўтарытэтных другасных крыніцах. Выдаленне аб'ектыўных, пацверджаных прэсай фактаў выключна з-за таго, што вас персанальна раздражняе наяўнасць пэўнага прозвішча, кваліфікуецца ў Вікіпедыі як вандалізм i цэнзура. ::::::::::Так что хопіць усляпую капіраваць правілы. Пакуль я не бачу ніводнага прэтэнзійнага факта па сутнасці пададзеных незалежных крыніц, толькі нейкі марны эмацыйна-бюракратычны спам. ::::::::::Спадарства, я шчыра не разумею навошта вы гэта робіце? [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 11:42, 20 красавіка 2026 (+03) :::::::::::Я дык шчыра не разумею, навошта вы робіце сабе рэкламу ў Вікіпедыі замест напісання і рэдагавання артыкулаў пра сапраўды патрэбныя рэчы. Тут столькі працы на любую тэму, што хопіць на дзесяцігоддзі. А для звычайных падзей ёсць асобныя рэсурсы. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 11:50, 22 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::У мяне хапае артыкулаў і пра ''сапраўдны патрэбныя рэчы'' (патрэбныя мне і такім як я, напрыклад маім чытачам), і я іх пішу. А датычна падзеі, то я паспрабаваў данесці ў артыкуле чаму лічу падзею НЕшараговай і ў чым яе важлівасць для супольнасці беларусаў. [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 12:38, 22 красавіка 2026 (+03) : {{выдаліць}}, гэта проста адна з шэрагу падзей, якая згадвалася ў навінах дня. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:59, 19 красавіка 2026 (+03) ::{{Пакінуць}}, ну якая ж "шараговая" падзея. На шараговую падзею, напрыклад, Белсат не робіць разгорнуты рэпартаж з аналізам кантэксту і дэталёвым цытаваннем спікераў (адна з цытат нават вынесена ў загаловак). Але тут самае галоўнае, што гэта першая ў гісторыі канферэнцыя глабальнай франшызы TEDx, арганізаваная беларускай супольнасцю за межамі Беларусі. Гэты беспрэцэдэнтны статус, для прэсы і эміграцыі гэта ўнікальная інтэлектуальная з'ява, якая стварае гісторыю дыяспары тут і цяпер. На мой погляд аб'ектыўныя крытэрыі энцыклапедычнай значнасці тут выкананы з вялікім лішкам [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 16:26, 19 красавіка 2026 (+03) :::{{нейтральны}} разглядзіце магчымасць дадавання гэтых звестак у іншыя звязаныя артыкулы. Таксама пытанне вікіфікацыі, на артыкул толькі спасылкі з артыкулаў пра выступоўцаў. Слабавата агулам там з крыніцамі і са значнасцю. Як і пісаў, занадта хутка дадалі ў вікі. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:33, 26 красавіка 2026 (+03) :{{Выдаліць}}, не пабачыў значнасці. Выглядае як звычайная падзея. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:16, 2 мая 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Літва XIX стагоддзя]] == * {{выдаліць}}, вынік уласнага даследавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:13, 28 лютага 2026 (+03) *:а ў чым праблема? ВКЛ спыніла існаванне ў 1795 г., а Літва як краіна працягвала існаваць. дзеля гэтага патрэбная <nowiki>[[Катэгорыя:Літва XIX стагоддзя]]</nowiki> [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 22:24, 28 лютага 2026 (+03) {{/Падвал}} 5ecybqslklre0r7qdj5jz0czqgfn778 5135004 5135002 2026-05-02T17:11:26Z Emilia Noah 155537 5135004 wikitext text/x-wiki {{Index box}} {{shortcut|ВП:ДВ}} {{/Шапка}} == [[Мікалай Міхайлавіч Зуеў]] == : {{выдаліць}}. Значнасць не паказана. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:45, 2 мая 2026 (+03) == [[TEDxUlicaMińska]] == : {{выдаліць}} [[Сяргей Васілевіч Бесараб|Бесараб]] піша ў Вікі, нібы гэта яго ўласны дзённічак. У артыкула няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:27, 19 красавіка 2026 (+03) ::Шаноўны месье, згодна з правіламі Беларускай Вікіпедыі, заклікаю вас устрымлівацца ад пераходу на асобы і абмяркоўваць змест артыкула, а не яго аўтараў (парушэнне [[ВП:ЭП]] — Этычныя паводзіны і [[ВП:ДН]]. Сцвярджэнне «няма значнасці» не адпавядае рэчаіснасці бо артыкул абапіраецца на аўтарытэтныя, незалежныя другасныя крыніцы — разгорнутыя рэпартажы ў буйнейшых медыя («Белсат» і г.д.), якія падрабязна асвятлялі як сам факт івэнту, гэтак і тэмы дакладаў спікераў. Што тычыцца абвінавачвання ў стварэнні «ўласнага дзённічка» (намёк на канфлікт інтарэсаў — [[ВП:КІ]]): цяперашні тэкст артыкула напісаны ў максімальна сухім, нейтральным і энцыклапедычным стылі без якіх-небудзь ацэначных меркаванняў. Правілы не забараняюць рэдагаваць артыкулы пра падзеі з уласным удзелам, калі тэкст падмацаваны аўтарытэтнымі крыніцамі. Калі вы бачыце канкрэтны радок, які не пацверджаны крыніцай, вы, як удзельнік Вікіпедыі, можаце выправіць фармулёўку. Калі ж вы працягваеце лічыць, што міжнародная канферэнцыя франшызы TEDx, у якой прынялі ўдзел знакавыя прадстаўнікі беларускай навукі і бізнесу, апублікаваная ў афіцыйным сусветным рэестры і асветленая нацыянальнай прэсай, «не мае значнасці» — то вы зрабілі ужо свой "уклад", выставілі артыкул на вылучэнне да выдалення. Але майце на ўвазе, што рашэнне супольнасці павінна (і будзе хутчэй за ўсе) прымацца на падставе прадстаўленых незалежных СМІ і выканання фармальных правілаў, а не суб'ектыўных эмоцый ці вашай, вельмі відавочнай асабістай непрыязнасці да Бесараба. [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 15:43, 19 красавіка 2026 (+03) :::Навошта вы гаворыце пра сябе ў трэцяй асобе? Што да вашых багатых спасылак на правілы — мы тут пішам энцыклапедыю, а не гуляемся ў футбол правілам і рэкламуем сябе. [[Вікіпедыя:Ігнаруйце ўсе правілы]]. Артыкул не мае значнасці. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:35, 19 красавіка 2026 (+03) ::::Месье, па-першае, у артыкуле я згадваю сябе ў трэцяй асобе, таму што гэтага прама патрабуе базавы энцыклапедычны стыль і правіла нейтральнага пункта гледжання. Пісаць у Вікіпедыі тэкст у духу «я выступіў на канферэнцыі» — гэта абсурд. Вы сурьезна, агулам, такое пытаеце? ::::Па-другое, я шчыра заклікаю вас спыніць выкарыстоўваць старонку размоў для трансляцыі нейкай дрэнна схаванай зайздрасці, асабістай непрыязнасці. Гэты пераход на асобы і пастаянныя эмацыйныя выказванні не проста з'яўляюцца прамым парушэннем этыкі, яны шчыра стамляюць і адцягваюць ад канструктыўнай працы над праектам. ::::Па-трэцяе. Вы кажаце, што мы «тут пішам энцыклапедыю». Вось і давайце яе пісаць. Паспрабуйце апераваць канкрэтнымі фактамі і аргументамі са СМІ, а не вашымі суб'ектыўнымі ацэначнымі меркаваннямі ці эмоцыямі. Правілы Вікіпедыі створаныя як падмурак, які абараняе энцыклапедыю ад хаосу і персанальнай "самнабулічнай" цэнзуры асобных удзельнікаў, якія вырашаюць, каму даваць значнасць, а каму не. ::::І самае галоўнае. Мы пішам энцыклапедыю навакольнага свету. Вікіпедыя — гэта жывая, актуальная сістэма, каштоўнасць якой менавіта ў тым, што яна фіксуе рэчаіснасць тут і цяпер, гэта не пакрыты пылам злепак палеанталагічнага музея, дзе дазволена пісаць выключна пра старыя вескі і падзеі стагадовай даўніны. Калі пра нешта пішуць аўтарытэтныя крыніцы (Deutsche Welle, Белсат, Zerkalo, Plan B), то я лічу мэтазгодным пра гэта пісаць у Вікіпедыю. Калі вы не чытаеце навін, не ведаеце пра падзеі - гэта толькі і толькі вашы асабістыя праблемы. Так што, падсумоўваючы, калі ў вас ёсць прэтэнзіі да канкрэтных радкоў ці аўтарытэтнасці прадстаўленых СМІ — прыводзьце іх. У іншым выпадку, працяг дыялогу ў падобным тоне лічу для сябе бессэнсоўным выдаткоўваннем часу. [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 10:43, 20 красавіка 2026 (+03) ::::: [[Удзельнік:Siarhei V]], калі вы чытаеце навіны і ведаеце пра падзеі, гэта не нагода спаміць у Вікіпедыю. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 10:48, 20 красавіка 2026 (+03) ::::::Скажу вам так. Кожны піша Вікіпедыю так, як хацеў бы яе чытаць. Мне цікава чытаць артыкулы, у якіх ёсць глыбіня, жывы кантэкст і якасныя спасылкі. Чытаць і пладзіць плоскія артыкулы без сувязі з рэальнасцю — гэта ператвараць Вікіпедыю ў мёртвы тэлефонны даведнік. Я пішу разгорнута з павагі да будучых чытачоў, не бачу сэнса абмяжоўвацца парай дзяжурных радкоў, калі можна НЕ абмяжоўвацца. [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 11:00, 20 красавіка 2026 (+03) ::::::: Няпраўда ваша, абавязковымі для рэдактараў з'яўляюцца [[Вікіпедыя:Пяць слупоў]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 11:05, 20 красавіка 2026 (+03) ::::::::Ооо, [[Вікіпедыя:Пяць слупоў|«Пяць слупоў»]], давайце паглядзім што ўнутры: ::::::::Першы слуп нам кажа што ''«Вікіпедыя — гэта энцыклапедыя»,'' якая павінна ўключаць элементы ўніверсальных ведаў на аснове аўтарытэтных крыніц. На мой погляд, жаданне некага абкарнаць тэкст да ўзроўню незразумелага сухога абрубка без гістарычнага кантэксту і глыбіні як раз такі ідзе ўразрэз з місіяй стварэння якаснай і аб'ёмнай энцыклапедыі. ::::::::Чацверты слуп з яго ''«Удзельнікі павінны ставіцца адзін да аднаго з павагай і не пераходзіць на асобы»''. Нават у нашым гэтым абмеркаванні відавочна бачны дрэнна схаваная таксічнасць, персанальныя выпады, безапеляцыйныя спробы абясцэніць чужую працу. Не час, як кажа месье вышэй «гуляць ў футбол правіламі», бывае што «не да законаў» ::::::::Нарэшце пятае, ''«Вікіпедыя не мае суровых правілаў»''. Яе галоўная мэта - гэта інтэлектуальная карысць. Калі выкарыстоўваць правілы не як інструмент паляпшэння, а як дубінку-шлагбаўм для ўласнай "вахцёрскай" самасцвярджанасці і выдалення інфармацыі ''—'' гэта і есць, тая самая, класічная гульня з правіламі. Толькі абсалютна не прыносячая ніякай карысці свету, у адрозненне ад таго, як вы кажаце «спама», падцверджанага разгорнутыми артыкуламі з DW ці Белсата. [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 11:28, 20 красавіка 2026 (+03) ::::::::: Ну уж нет, чытаць правілы будзем не выбарачна, а па парадку. Пачнем з пункта 1. '''[[Вікіпедыя:Чым не з’яўляецца Вікіпедыя|Вікіпедыя — энцыклапедыя]]''', якая ўвабрала элементы агульных энцыклапедый, спецыялізаваных энцыклапедый і альманахаў. Усе артыкулы мусяць трымацца прынцыпу «[[Вікіпедыя:Не ўласнае даследаванне|Не ўласнае даследаванне]]» і імкнуцца да [[Вікіпедыя:Правяральнасць|дакладнасці]]. Вікіпедыя не месца для асабістых думак, досведу, аргументаў. Вікіпедыя — гэта НЕ непераборлівы збор інфармацыі. Гэта НЕ збор дробных і трывіяльных фактаў, НЕ трыбуна, '''НЕ''' месца для самарэкламы, НЕ эксперымент у анархіі ці дэмакратыі, НЕ каталог сеціўных старонак. Таксама Вікіпедыя НЕ збор арыгінальных дакументаў, НЕ слоўнік і НЕ газета, дзеля гэтага існуюць суседнія праекты [[:s:Галоўная старонка|Вікікрыніцы (Wikisource)]], [[:wikt:Галоўная старонка|ВікіСлоўнік (Wiktionary)]] і [[:n:en:Main Page|ВікіНавіны (Wikinews)]], адпаведна. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 11:32, 20 красавіка 2026 (+03) ::::::::::«Не ўласнае даследаванне і не асабістыя думкі»<nowiki>''</nowiki>: Тэкст артыкула грунтуецца ВЫКЛЮЧНА на матэрыялах і цытатах з аўтарытэтных незалежных медыя сусветнага і нацыянальнага ўзроўню (Deutsche Welle, Belsat, Zerkalo). Трансляцыя фактуры з найбуйнейшых СМІ гэта не «асабісты досвед», гэта фундаментальнае правіла правяральнасці. ::::::::::«НЕ збор дробных і трывіяльных фактаў / НЕ газета»: Вікіпедыя выкарыстоўвае матэрыялы газет для фіксацыі гістарычна і сацыяльна значных фактаў. Першая за мяжой афіцыйная канферэнцыя TEDx беларускай дыяспары, якая аб'яднала на адной сцэне стваральнікаў карпарацый, аналітыкаў, навукоўцаў гэта не «трывіяльны дробны факт». Гэта адметнейшая культурная і інтэлектуальная з'ява, маштаб якой аб'ектыўна зафіксаваны СМІ першага эшалона. Ігнараваць гэты маштаб можа толькі чалавек, цалкам адарваны ад кантэксту навакольнай рэчаіснасці. ::::::::::«НЕ трыбуна і НЕ месца для самарэкламы»: Тое, што маё імя і ключавыя тэзісы з выступу фігуруюць у артыкуле поруч з іншымі выступоўцамі гэта прамое адлюстраванне таго, што вынесена ў загалоўкі і тэксты ў незалежнай прэсе. Энцыклапедыя літаральна абавязана трансляваць тое, што напісана ў аўтарытэтных другасных крыніцах. Выдаленне аб'ектыўных, пацверджаных прэсай фактаў выключна з-за таго, што вас персанальна раздражняе наяўнасць пэўнага прозвішча, кваліфікуецца ў Вікіпедыі як вандалізм i цэнзура. ::::::::::Так что хопіць усляпую капіраваць правілы. Пакуль я не бачу ніводнага прэтэнзійнага факта па сутнасці пададзеных незалежных крыніц, толькі нейкі марны эмацыйна-бюракратычны спам. ::::::::::Спадарства, я шчыра не разумею навошта вы гэта робіце? [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 11:42, 20 красавіка 2026 (+03) :::::::::::Я дык шчыра не разумею, навошта вы робіце сабе рэкламу ў Вікіпедыі замест напісання і рэдагавання артыкулаў пра сапраўды патрэбныя рэчы. Тут столькі працы на любую тэму, што хопіць на дзесяцігоддзі. А для звычайных падзей ёсць асобныя рэсурсы. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 11:50, 22 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::У мяне хапае артыкулаў і пра ''сапраўдны патрэбныя рэчы'' (патрэбныя мне і такім як я, напрыклад маім чытачам), і я іх пішу. А датычна падзеі, то я паспрабаваў данесці ў артыкуле чаму лічу падзею НЕшараговай і ў чым яе важлівасць для супольнасці беларусаў. [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 12:38, 22 красавіка 2026 (+03) : {{выдаліць}}, гэта проста адна з шэрагу падзей, якая згадвалася ў навінах дня. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:59, 19 красавіка 2026 (+03) ::{{Пакінуць}}, ну якая ж "шараговая" падзея. На шараговую падзею, напрыклад, Белсат не робіць разгорнуты рэпартаж з аналізам кантэксту і дэталёвым цытаваннем спікераў (адна з цытат нават вынесена ў загаловак). Але тут самае галоўнае, што гэта першая ў гісторыі канферэнцыя глабальнай франшызы TEDx, арганізаваная беларускай супольнасцю за межамі Беларусі. Гэты беспрэцэдэнтны статус, для прэсы і эміграцыі гэта ўнікальная інтэлектуальная з'ява, якая стварае гісторыю дыяспары тут і цяпер. На мой погляд аб'ектыўныя крытэрыі энцыклапедычнай значнасці тут выкананы з вялікім лішкам [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 16:26, 19 красавіка 2026 (+03) :::{{нейтральны}} разглядзіце магчымасць дадавання гэтых звестак у іншыя звязаныя артыкулы. Таксама пытанне вікіфікацыі, на артыкул толькі спасылкі з артыкулаў пра выступоўцаў. Слабавата агулам там з крыніцамі і са значнасцю. Як і пісаў, занадта хутка дадалі ў вікі. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:33, 26 красавіка 2026 (+03) :{{Выдаліць}}, не пабачыў значнасці. Выглядае як звычайная падзея. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:16, 2 мая 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Літва XIX стагоддзя]] == * {{выдаліць}}, вынік уласнага даследавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:13, 28 лютага 2026 (+03) *:а ў чым праблема? ВКЛ спыніла існаванне ў 1795 г., а Літва як краіна працягвала існаваць. дзеля гэтага патрэбная <nowiki>[[Катэгорыя:Літва XIX стагоддзя]]</nowiki> [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 22:24, 28 лютага 2026 (+03) {{/Падвал}} gyeoaca6sihuoebs2nbijjwgqj583bu Малейкаўскі сельсавет 0 17192 5134990 4852267 2026-05-02T15:51:53Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5134990 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Малейкаўскі сельсавет |Арыгінальная назва = |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Беларусь]] |Статус = |Гімн = |Уваходзіць у = [[Брагінскі раён]] |Уключае = 9 населеных пунктаў |Сталіца = [[Малейкі]] |Датаўтварэння = [[8 снежня]] [[1926]] |Скасаванне = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 935 |Год перапісу = 2019 |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = |Часавы пояс = +2 |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = 3 |Сайт = http://bragin.gomel-region.by/ru/malejkovsky/ |Заўвагі = }} '''Мале́йкаўскі сельсавет''' ({{lang-ru|Малейковский сельсовет}}) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе [[Брагінскі раён|Брагінскага раёна]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Адміністрацыйны цэнтр — [[аграгарадок]] (да 2011 года вёска) [[Малейкі]]. Знаходзіцца на паўночным усходзе раёна. == Гісторыя == Пасля [[Узбуйненне БССР#Другое ўзбуйненне БССР|другога ўзбуйнення БССР]] з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Брагінскага раёна [[Рэчыцкая акруга|Рэчыцкай акругі]] [[БССР]]. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе [[Гомельская акруга|Гомельскай акругі]]. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаваных [[Новамакрэцкі сельсавет|Новамакрэцкага]] і [[Сялецкі сельсавет (Брагінскі раён)|Сялецкага]] сельсаветаў. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года ў складзе Брагінскага раёна БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе [[Палеская вобласць|Палескай вобласці]], з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Малейкаўскага сельсавета 9 населеных пунктаў<ref name="атд74">{{крыніцы/БССР-АТД (1974)|73}}</ref>. 26 сакавіка 1987 года ў склад сельсавета з [[Крыўчанскі сельсавет|Крыўчанскага сельсавета]] перададзены 4 населеныя пункты (вёскі [[Гарадок (Брагінскі раён)|Гарадок]], [[Зарэчча (Брагінскі раён)|Зарэчча]], [[Сцежарнае (вёска)|Сцежарнае]] і пасёлак [[Сцежарнае (пасёлак)|Сцежарнае]])<ref>Рашэнне выканкома Гомельскага абласнога Савета народных дэпутатаў ад 26 сакавіка 1987 г. // Збор законаў Беларускай ССР, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1987, № 23 (1901).</ref>. 17 лістапада 2005 года скасаваны пасёлак [[Сцежарнае (пасёлак)|Сцежарнае]]<ref>[https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2005-201/2005-201(003-022).pdf&oldDocPage=5 Решение Гомельского областного исполнительного комитета от 17 ноября 2005 г. № 793 Об исключении из данных по учету и регистрации административно-территориальных и территориальных единиц населенных пунктов Брагинского, Ветковского, Ельского и Хойникского районов] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210602212348/https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2005-201%2F2005-201%28003-022%29.pdf&oldDocPage=5|date=2 чэрвеня 2021}}</ref>. 20 жніўня 2008 года была ліквідавана вёска [[Гарадок (Брагінскі раён)|Гарадок]]<ref>[http://pravo.by/pdf/2009-62/2009_62_9_21015.pdf Решение Брагинского районного Совета депутатов от 20 августа 2008 г. № 68 Об упразднении сельских населенных пунктов Брагинского района] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20180317234647/http://pravo.by/pdf/2009-62/2009_62_9_21015.pdf|date=17 сакавіка 2018}}</ref>. 25 сакавіка 2011 года скасавана вёска [[Гарадзішча (Брагінскі раён)|Гарадзішча]] (далучана да вёскі [[Сялец (Брагінскі раён)|Сялец]])<ref>[http://www.pravo.by/pdf/2011-56/2011_56_9_40865.pdf Решение Брагинского районного Совета депутатов от 25 марта 2011 г. № 46 О некоторых вопросах административно-территориального устройства Малейковского сельсовета]</ref>. == Насельніцтва == Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (10 населеных пунктаў) — 1239 чалавек<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/homielskaja.htm Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Гомельскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2009 года]{{Недаступная спасылка}}</ref>, з іх 95,4 % — [[беларусы]], 3,5 % — [[рускія ў Беларусі|рускія]]<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm Этнічны склад насельніцтва сельсаветаў Беларусі паводле перапісу 2009 года]</ref>; паводле перапісу 2019 года (9 населеных пунктаў) — 935 чалавек<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/homielskaja.htm |title=Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Гомельскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2019 года |access-date=21 красавіка 2024 |archive-date=26 лістапада 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126232209/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/homielskaja.htm |url-status=dead }}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987. * Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: [[БелНИИДАД]], 2012. — 172 с. == Спасылкі == * {{archives.gov.by|114268}} {{Малейкаўскі сельсавет}} {{Брагінскі раён}} [[Катэгорыя:Малейкаўскі сельсавет| ]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе]] 7tfgiqqyzdfr1wrsg950nxaz25dx55l Малажынскі сельсавет 0 17195 5134970 4839262 2026-05-02T14:50:31Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5134970 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Малажынскі сельсавет |Арыгінальная назва = |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Беларусь]] |Статус = |Гімн = |Уваходзіць у = [[Брагінскі раён]] |Уключае = 17 населеных пунктаў |Сталіца = [[Малажын]] |Датаўтварэння = [[8 снежня]] [[1926]] |Скасаванне = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 1100 |Год перапісу = 2019 |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = |Часавы пояс = +2 |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = 3 |Сайт = http://bragin.gomel-region.by/ru/malozhinsky/ |Заўвагі = }} '''Ма́лажынскі сельсавет''' ({{lang-ru|Маложинский сельсовет}}) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе [[Брагінскі раён|Брагінскага раёна]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Адміністрацыйны цэнтр — [[аграгарадок]] (да 2009 года вёска) [[Малажын]]. Знаходзіцца на ўсходзе раёна. == Гісторыя == Пасля [[Узбуйненне БССР#Другое ўзбуйненне БССР|другога ўзбуйнення БССР]] з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Брагінскага раёна [[Рэчыцкая акруга|Рэчыцкай акругі]] [[БССР]]. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе [[Гомельская акруга|Гомельскай акругі]]. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаваных [[Бераснёўскі сельсавет (Брагінскі раён)|Бераснёўскага]] і [[Жыліцкі сельсавет (Брагінскі раён)|Жыліцкага]] сельсаветаў. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года ў складзе Брагінскага раёна БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе [[Палеская вобласць|Палескай вобласці]], з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 24 студзеня 1963 года ў склад сельсавета ўключаны 6 населеных пунктаў ([[Глушэц (Лоеўскі раён)|Глушэц]], [[Ляскі (Лоеўскі раён)|Ляскі]], [[Майск (Лоеўскі раён)|Майск]], [[Новая Лутава]], [[Старая Лутава]] і [[Сяўкі]])<ref>Рашэнне выканкома Гомельскага абласнога (сельскага) Савета дэпутатаў працоўных ад 24 студзеня 1963 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1963, № 9 (1009).</ref>, якія былі перададзены ў склад Брагінскага раёна з [[Дзяражыцкі сельсавет|Дзяражыцкага сельсавета]] [[Лоеўскі раён|Лоеўскага раёна]]. 2 жніўня 1966 года гэтыя 6 населеных пунктаў перададзены ў склад [[Бывалькаўскі сельсавет|Бывалькаўскага сельсавета]] адноўленага Лоеўскага раёна<ref>Рашэнне выканкома Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 2 жніўня 1966 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1966, № 26 (1146).</ref>. У 1968 годзе скасаваны пасёлак [[Вараўшчына]]<ref>Рашэнні выканкома Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 29 лютага і 11 красавіка 1968 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1968, № 20 (1214).</ref>. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Малажынскага сельсавета 8 населеных пунктаў<ref name="атд74">{{крыніцы/БССР-АТД (1974)|73}}</ref>. 20 верасня 2002 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага [[Крыўчанскі сельсавет|Крыўчанскага сельсавета]] (6 населеных пунктаў: [[Аляксееўка (Брагінскі раён)|Аляксееўка]], [[Дзямееўка]], [[Дуброва (Брагінскі раён)|Дуброва]], [[Красная Ніва (Брагінскі раён)|Красная Ніва]], [[Крыўча]], [[Пераносы]])<ref>[http://pravo.kulichki.com/mest2007/bz05/dcm05126.htm Решение Гомельского облсовета депутатов от 20 сентября 2002 г. № 178 Об упразднении Кривчанского сельсовета Брагинского района и изменении границ Маложинского сельсовета Брагинского района]</ref>. 17 лістапада 2005 года скасаваны пасёлак [[Дзямееўка]] і вёска [[Дуброва (Брагінскі раён)|Дуброва]]<ref>[https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2005-201/2005-201(003-022).pdf&oldDocPage=5 Решение Гомельского областного исполнительного комитета от 17 ноября 2005 г. № 793 Об исключении из данных по учету и регистрации административно-территориальных и территориальных единиц населенных пунктов Брагинского, Ветковского, Ельского и Хойникского районов] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210602212348/https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2005-201%2F2005-201%28003-022%29.pdf&oldDocPage=5|date=2 чэрвеня 2021}}</ref>. 1 снежня 2009 года ў склад сельсавета з [[Чамярыскі сельсавет|Чамярыскага сельсавета]] былі перададзены 5 населеных пунктаў (вёскі [[Валахоўшчына]], [[Дублін (Брагінскі раён)|Дублін]], [[Старыя Юркавічы]], пасёлкі [[Дубраўка (Брагінскі раён)|Дубраўка]] і [[Ленінец]])<ref>[http://pravo.by/pdf/2009-309/2009-309(003-022).pdf Решение Гомельского областного Совета депутатов от 1 декабря 2009 г. № 276 Об изменении административно-территориального устройства Брагинского района Гомельской области] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20131029210409/http://www.pravo.by/pdf/2009-309/2009-309(003-022).pdf|date=29 кастрычніка 2013}}</ref>. == Насельніцтва == Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (12 населеных пунктаў) — 1115 чалавек<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/homielskaja.htm Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Гомельскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2009 года]{{Недаступная спасылка}}</ref>, з іх 97,1 % — [[беларусы]], 1,9 % — [[рускія ў Беларусі|рускія]]<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm Этнічны склад насельніцтва сельсаветаў Беларусі паводле перапісу 2009 года]</ref>; паводле перапісу 2019 года (17 населеных пунктаў) — 1100 чалавек<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/homielskaja.htm |title=Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Гомельскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2019 года |access-date=21 красавіка 2024 |archive-date=26 лістапада 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126232209/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/homielskaja.htm |url-status=dead }}</ref>. {{зноскі}} == Літаратура == * Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987. * Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: [[БелНИИДАД]], 2012. — 172 с. == Спасылкі == * {{archives.gov.by|112306}} {{Малажынскі сельсавет}} {{Брагінскі раён}} [[Катэгорыя:Малажынскі сельсавет| ]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе]] q5szo1z5kxyrcfzrbn3gu43kj16hec9 Індустрыялізацыя і калектывізацыя ў БССР 0 19347 5135007 5134240 2026-05-02T17:13:17Z Emilia Noah 155537 /* Крыніцы */ 5135007 wikitext text/x-wiki {{няма крыніц}} {{Падзяліць|[[Індустрыялізацыя ў БССР]] і [[Калектывізацыя ў БССР]]}} '''[[Індустрыялізацыя]]''', стварэнне буйной вытворчасці ва ўсіх галінах народнай гаспадаркі, і '''[[калектывізацыя]]''', аб’яднанне індывідуальных сялянскіх гаспадарак у буйныя калектыўныя гаспадаркі — складныя часткі пабудовы сацыялістычнага грамадства ў [[СССР]], стварэння падмурку рэалізацыі геапалітычных планаў савецкага кіраўніцтва. == Індустрыялізацыя == Правядзенне [[Індустрыялізацыя|індустрыялізацыі]] ў БССР тлумачылася неабходнасцю стварэння машыннай вытворчасці ў прамысловасці. Прыгранічнае размяшчэнне рабіла немэтазгодным знаходжанне ў рэспубліцы прадпрыемстваў цяжкай прамысловасці, уключаючы заводы ваенна-прамысловага комплексу, таму пераважна развіваліся прадпрыемствы лёгкай прамысловасці ([[Харчовая прамысловасць Беларусі|харчовая]], гарбарная, тэкстыльная і швейная), галіны па перапрацоўцы драўніны ([[Лясная прамысловасць Беларусі|лясная]], дрэваапрацоўчая, папяровая) і мінеральнай сыравіны (паліўная, хімічная). У БССР адсутнічалі разведанныя прамысловыя радовішчы [[нафта|нафты]], [[прыродны газ|газу]], [[буры вугаль|вугалю]], [[чорныя металы|чорных]] і каляровых металаў, таму шырока выкарыстоўваліся прыродныя запасы лесу і [[торф]]у. [[Файл:Магілёўская фабрыка штучнага валакна. 1941.jpg|міні|справа|Магілёўская фабрыка штучнага валакна. 1941 год]] У 1928—1929 гадах быў распрацаваны першы пяцігадовы план развіцця народнай гаспадаркі (пяцігодка), згодна з якім прадугледжвалася стварэнне сельскагаспадарчага машынабудавання, будаўніцтва новых і пераабсталяванне старых прадпрыемстваў. У першую пяцігодку (1928—1932 гады) былі пабудаваны і ўведзены ў строй швейная фабрыка «[[Сцяг індустрыялізацыі]]» і панчошна-трыкатажная фабрыка «[[КІМ (прадпрыемства)|КІМ]]» у [[Віцебск]]у, [[Магілёўскі завод штучнага валакна|Магілёўская фабрыка штучнага валакна]], [[ФанДАК|Бабруйскі]] і Гомельскі дрэваапрацоўчыя камбінаты, [[Гомсельмаш|завод сельскагаспадарчых машын]] у [[Гомель|Гомелі]]. На працягу другой і трэцяй [[Пяцігадовыя планы развіцця народнай гаспадаркі Беларускай ССР|пяцігодак]] (1933—1937, 1938—1941 гады) прамысловасць рэспублікі папоўнілася [[Гомельшкло|Гомельскім шкляным]] і [[Крычаўцэментнашыфер|Крычаўскім цэментным]], [[Магілёўскі трубаліцейны завод|Магілёўскімі трубаліцейным]] і [[Магілёўскі аўтарамонтны завод|аўтарамонтным заводамі]], [[Мінскі радыёзавод|Мінскім радыёзаводам]], [[Рагачоўскі малочнакансервавы камбінат|Рагачоўскім кансервавым заводам]], кандытарскімі фабрыкамі «[[Камунарка (фабрыка)|Камунарка]]» ў Мінску і «[[Спартак (кандытарская фабрыка)|Спартак]]» у Гомелі, [[Барысаўская макаронная фабрыка|Барысаўскай макароннай]] і [[Мінская каўбасная фабрыка|Мінскай каўбаснай фабрыкамі]]. Беларусь паступова ператваралася ў індустрыяльную краіну з дзяржаўнай формай уласнасці на сродкі вытворчасці. Тут па-ранейшаму пераважала [[лёгкая прамысловасць]]. Індустрыялізацыя праводзілася па прапанове [[І. Сталін]]а вельмі хуткімі тэмпамі пад лозунгам «Пяцігодку — у чатыры гады». Гэта патрабавала значных сродкаў, якія вырашана было адшукаць за кошт эканоміі, зберажэння, выкарыстання працоўнага энтузіязму, а таксама правядзення суцэльнай калектывізацыі на вёсцы. {{цытата|аўтар=[[А. І. Александровіч]],<br>паэма «Поэма імя вызваленьня» (1930)<ref>[https://be.wikisource.org/wiki/%D0%A2%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%8B_(%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%B2%D1%96%D1%87,_1932%E2%80%941933)/1/III/%D0%9F%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0_%D1%96%D0%BC%D1%8F_%D0%B2%D1%8B%D0%B7%D0%B2%D0%B0%D0%BB% Творы (Александровіч, 1932—1933)/1/III/Поэма імя вызваленьня]</ref> |Шчыльней [[пралетарыят|пролетарскія]] рады,<br> даёш [[пяцігодка|пяцігодку]] ў чатыры гады.<br> Узброім [[трактар]]амі [[калгас|колгасы]],<br> ліквідуем [[кулацтва]] як [[сацыяльны клас|клясу]].<br> … Загудзелі поўным ходам<br> гмахі [[фабрыка|фабрык]] і заводаў.<br> І ў [[селянін]]а<br> замест лучыны<br> і карча —<br> [[лямпачка Ільліча]]… Абвязаў краіне стан<br>правадамі<br>[[Асінстан]].}} Сімвалам прагрэсу і тэхналагічнай навіны для Беларусі стала будоўля [[электрастанцыя|электрастанцыі]] «Асінстан» (цяпер — [[Беларуская ДРЭС]]), першы энергаблок якой быў запушчаны 8 лістапада 1930 года<ref>[https://www.slova.by/obshchestvo/39967-belorusskaya-gres-95-let-v-istorii-otechestvennoj-energetiki Белорусская ГРЭС: 95 лет в истории отечественной энергетики]</ref>. Будоўля ішла паралельна з пабудовай [[Днепрагэс]]у ва [[Украінская ССР|Украіне]], найбуйнейшай на той час электрастанцыі Савецкага Саюза, аднаго з галоўных аб’ектаў плана [[ДЗЯЭЛРА]]. == Калектывізацыя == Суцэльная [[калектывізацыя]] сельскай гаспадаркі была звязана з масавым і хуткім аб’яднаннем дробных індывідуальных сялянскіх гаспадарак у буйныя калектыўныя гаспадаркі ([[калгас]]ы). З лета 1929 года сталі паскорана і прымусова стварацца калгасы, дзе праца ацэньвалася вельмі нізка і аплачвалі яе не грашыма, а прадуктамі па колькасці адпрацаваных дзён. Тых, хто не жадаў запісвацца ў калгасы, прылічвалі да [[Кулак (селянін)|кулакоў]] і праводзілі [[раскулачванне]], што выклікала масавае нездавальненне сялян. Тых, хто выступаў супраць ужывання прымусовых метадаў пры правядзенні калектывізацыі, абвінавачвалі ў страце класавай пільнасці і насаджэнні кулацкіх гаспадарак. Так, быў абвінавачаны [[Народны камісар земляробства БССР]] [[Дз. Прышчэпаў]], які праводзіў у 1924—1929 гадах аграрную палітыку пад лозунгам «[[Беларусь — чырвоная Данія]]», выступаў за прынцыпы добраахвотнасці і паслядоўнасці ў правядзенні калектывізацыі<ref>[https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/116908/1/Khodzin_SN.pdf Ходзін, С. М. Д. Ф. Прышчэпаў: гісторыя асобы як гісторыя краіны / С. М. Ходзін // Российские и славянские исследования: науч. сб. Вып. 9. / редкол.: А. П. Сальков, О. А. Яновский (отв. редакторы) (и др.). — Мн.: БГУ, 2014. — С. 131—142. — С. 138]</ref>. Для стварэння калгасаў у вёску з горада былі накіраваны рабочыя-[[дваццаціпяцітысячнікі]] (у Беларусі іх было больш за 600 чалавек). Для забеспячэння калгасаў тэхнікай былі створаны машынна-трактарныя станцыі (МТС), а пры іх — палітычныя аддзелы, якія строга праводзілі лінію [[УКП (б)]] на ажыццяўленне суцэльнай калектывізацыі ў вёсцы. Першая МТС была створана ў [[Койданава|Койданаве]] (цяперашні [[Дзяржынск]]). == Вынікі індустрыялізацыі і калектывізацыі == Вынікам правядзення індустрыялізацыі і суцэльнай калектывізацыі стала стварэнне сучаснай на той момант матэрыяльна-тэхнічнай базы ў прамысловасці і сельскай гаспадарцы, што забяспечыла будаўніцтва новага сацыялістычнага ладу ў [[БССР]]. Шляхам велізарнага напружання сіл была пабудавана моцная індустрыяльная база, павялічылася колькасць гарадоў і гарадскога насельніцтва, палепшыліся матэрыяльныя ўмовы жыцця, быў дасягнуты высокі ўзровень адукацыі, навукі, культуры. У эканоміцы ўсталявалася адзіная [[дзяржаўная ўласнасць]] на сродкі вытворчасці. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Вонкавыя спасылкі}} {{Гісторыя Беларусі 2}} [[Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1918—1939)]] [[Катэгорыя:Гісторыя эканомікі Беларусі]] ni21rpin1xe4hgihvkrv8j7xkgm1g4r Мармоны 0 19518 5135098 4967229 2026-05-02T23:17:08Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135098 wikitext text/x-wiki [[Выява:Mormon-book.jpg|thumb|right|200px|[[Кніга Мармона]] у выданні Царквы Ісуса Хрыста Святых апошніх дзён (2009)]] '''Царква Ісуса Хрыста Святых апошніх дзён''', неафіцыйна '''мармо́ны''' ({{lang-en|Church of Jesus Christ of Latter-day Saints}}) — рэлігійная плынь у [[хрысціянства|хрысціянстве]]. У ЗША — каля 4,8 млн вернікаў і 11 тыс. месцаў культу (1998)<ref>Membership of Religious groups in U.S. // The World Almanac and Book of Facts / World Almanac Books. Primedia Reference Inc. — [Б.м.]: [ЗША], 1999. — 1007 с.: іл. ISBN (softcover) 0-88687-832-2. ISSN 0084-1382. С.684.</ref>. Царква вядзе актыўную місіянерскую палітыку ў 162 краінах. Колькасць місіянераў поўнага дня складае 53 164 чалавекі. Пабудавана 124 храмы ў шмат якіх краінах. Выдаецца часопіс «Ліахона» на 50 мовах. Кніга Мармона перакладзена на 93 мовы і выдадзена агульным тыражом больш за 100 млн экзэмпляраў<ref name="ftr">[http://www.lds.org/conference/talk/display/0,5232,89-21-613-8,00.html По материалам Церковного статистического отчёта за 2005 год]</ref> Праваслаўнае сектазнаўства адмаўляе належнасць мармонаў да хрысціянства і лічыць іх [[язычніцтва|язычніцкай]] [[таталітарная секта|таталітарнай сектай]]<ref>На падставе мнагабожжа ў мармонскім пантэоне. Пд. http://pravbeseda.ru/library/index.php?page=book&id=912 {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211111151347/https://pravbeseda.ru/library/index.php?page=book&id=912 |date=11 лістапада 2021 }}</ref>. Расійскім акадэмічным [[рэліягіязнаўства]]м плынь класіфікуецца як [[парахрысціянскія арганізацыя|парахрысціянская]]<ref>[http://www.iea.ras.ru/reports/2003.html Института этнологии и антропологии РАН] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080106075753/http://www.iea.ras.ru/reports/2003.html |date=6 студзеня 2008 }}, Карта «Религии Российской Федерации» (маштаб 1:9 000 000)</ref>.<!-- ПЕРАНЯСЕМ ГЭТА У ВЫЗНАЧ. ПАРАХРЫСЦІЯНСКАЙ АРГ-І?, г. зн. тых, веравучэнне якіх не заснавана на Свяшчэнным Пісанні, але ўтрымлівае шэраг персанажаў ці падзей з яго.--> Расійскія ўлады спасылаюцца на Царкву мармонаў як на дэструктыўную рэлігійную арганізацыю<ref>Пісьмо Мінздароўмедпрама ад 21.08.1996; Даведнік{{факт?}} «Новые религиозные организации России деструктивного религиозного и оккультного характера», Белгарад, 1997 і 2002 гг.; Аналітычны веснік Дзярждумы ад 03.1998 г. (http://eomis.info/pages/sekty/index1.shtml?spravka/t-morm.shtml)</ref> {{таксама|*}}: [[Рэфармаваная царква Ісуса Хрыста Святых Апошняга дня]]. == Кіраўніцтва і дактрына == [[Выява:Mormon plan of Salvation diagram (Russian).jpg|thumb|right|400px|.]] Кіраўніцтва: Першы прэзідэнт (з дапамогай двух саветнікаў) і 12 апосталаў узначальваюць міжнародную царкву. Мясцовыя кангрэгацыі кіруюцца свецкімі прэсвітарамі. У межах Царквы: [[тэакратыя]]<ref name=denom/>, існуюць дысцыплінарныя саветы і інш.<ref name=veroj/> Дактрына Царквы ў тым, што Ісус Хрыстос — сын Божы, і яго ахвяра збавіла ўсё чалавецтва. Тыя, хто падпарадкоўваюцца Божым законам, могуць стаць, разам з Хрыстом, спадкаемцамі ў Божым царстве. Крыніцы дактрыны: адкрыцці жывому прароку (прэзідэнту Царквы), [[Біблія]], Кніга Мармона, іншыя адкрыцці, што былі Сміту і яго паслядоўнікам.<ref name=denom>Major Christian Denominations: How Do They Differ? // {{крыніцы/Сусв. Альманах 1999}}. С.692,693.</ref> == Гісторыя ўзнікнення == Узнікненне Царквы Ісуса Хрыста Святых апошніх дзён звязана з асобай [[Джозеф Сміт|Джозефа Сміта]] ([[1805]], [[Вермонт|шт. Вермонт]], [[ЗША]] — [[1844]], [[Місуры (штат)|шт. Місуры]], [[ЗША]]). Згодна з яго апавяданнем, вясной 1820 года ў адказ на яго малітву яму з’явіліся асабіста Бог Айцец і яго Сын Ісус Хрыстос. Яны сказалі Джозефу, што з усіх існуючых у той час цэркваў ніводная не з’яўляецца ісціннай, бо тая Царква, якая была заснавана самім Хрыстом, паступова адступіла ад ісціны. Яны таксама сказалі яму, што ў яго ёсць вельмі важная жыццёвая місія, аб дэталях якой, аднак, адразу не было сказана. Праз чатыры гады пасля гэтага першага відзежу Джозеф Сміт заявіў пра наступную сустрэчу з Нябесным пасланнікам — у гэты раз з ангелам, імя якога было Мароній. Гэты пасланнік расказаў Джозефу пра старажытны манускрыпт, які быў напісаны старажытнымі прарокамі на Амерыканскім кантыненце. Гэты манускрыпт быў схаваны ў зямлі, і місія Джозефа Сміта была ў тым, каб перакласці старажытныя пісанні на сучасную мову. Яшчэ праз тры гады Джозеф Сміт атрымаў памянёны манускрыпт, які быў перакладзены на англійскую мову і выдадзены ў 1830 годзе пад назвай Кніга Мармона. Хутка пасля гэтага, а менавіта 6 красавіка 1830 года была заснаваня Царква Ісуса Хрыста Святых апошніх дзён. Джозеф Сміт стаў першым прэзідэнтам і Прарокам гэтай Царквы, якая, як было заяўлена, з’яўляецца адзінай ісціннай Царквой на ўсёй Зямлі, бо менавіта Ісус Хрыстос праз свайго Прарока Джозефа Сміта аднавіў яе. == Далейшая гісторыя == [[Файл:Vielazavodskaja street 8 (Minsk), Last Day Saints (Mormon) temple.jpg|thumb|300px|Прыход (абшчына) мармонаў у Мінску.]] Адразу пасля заснавання прыхільнікі і члены Царквы падвяргаліся сур’ёзным рэпрэсіям. З гэтай прычына яны часта змянялі месца жыхарства. З 1830 па 1836 гады цэнтрам Мармонаў стаў [[горад Кіртланд]] ([[Агая|штат Агая]]). Пасля выгнання з Кіртланду, пераадольваючы цяжкія пераследаванні, члены Царквы мармонаў спрабавалі замацавацца ў штаце Мізуры, але толькі ў 1839 годзе яны здолелі на некаторы час асесці ў [[Ілінойс|штаце Ілінойс]], дзе заснавалі [[горад Наву]]. Пасля пакутніцкай гібелі Джозефа Сміта мармоны былі змушаныя пакінуць і гэтае месца, накіраваўшыся на неасвоеныя землі ў Скалістых гарах. Іх вёў пераемнік Джозефа Сміта Брыгам Янг. Мармоны вельмі трывала заснаваліся на новым месцы, і нягледзячы на новыя праследаванні, паступова ўмацаваліся як эканамічная і грамадзянская сіла. Новым цэнтрам мармонаў стаў [[Солт-Лэйк-Сіці|горад Солт-Лэйк-Сіці]]. З сярэдзіны 19 стагоддзя пачынаецца інтэнсіўная праца мармонскіх місіянераў за межамі ЗША, вынікам чаго стала інтэрнацыяналізацыя Царквы мармонаў. У Беларусі першыя мармонскія місіянеры з’явіліся напачатку 1993 года. На гэты час мармоны маюць дзве невялікія абшчыны (прыходы) у [[Мінск]]у{{крыніца?}} і адну ў [[Віцебск]]у{{крыніца?}}. Асобныя члены царквы мармонаў жывуць амаль ва ўсіх буйных гарадах Беларусі{{крыніца?}}. == Рэлігійныя погляды == Царква Ісуса Хрыста Святых апошніх дзён верыць у тое, што была адноўленая самім Хрыстом праз адкрыццё сучасным прарокам. Мармоны вераць у тую ж структуру Царквы, якая была ў часе зямнога служэння Ісуса Хрыста, а менавіта: у Апосталаў (Царквой мармонаў кіруе Прарок і рада Дванаццаці Апосталаў), сямідзясятых, прэсвітараў і г.д. Важнай часткай рэлігіі мармонаў з’яўляецца няспыннае адкравенне ад Бога, якое атрымлівае Прарок і Апосталы. Такім чынам, іх словы і вучэнні з’яўляюцца для мармонаў такім жа Словам божым, як і словы старажытных Апосталаў і Прарокаў. Мармоны вераць не толькі ў Біблію, але і ў тое, што Кніга Мармона з’яўляецца Свяшчэнным Пісаннем. Апроч Бібліі і Кнігі Мармона ў іх канон уваходзяць таксама кнігі Вучэнне і Заветы, Каштоўная Жамчужына. Важнай часткай вучэння Царквы мармонаў з’яўляецца так званы закон здароўя: мармоны не п’юць алкаголь, не паляць, не п’юць гарбаты і кавы. У апошні час кіраўніцтва Царквы мармонаў вельмі шмат выступала аб шкодзе парнаграфіі, азартных гульняў. Царква збірае па ўсім свеце метрычныя звесткі пра людзей, як жывых, так і памерлых, і прапануе ўсім дапамагаць у гэтым збіранні — ''сямейна-гістарычнай працы''. Звесткі ўносяцца ў агульную базу даных. Праца вядзецца з мэтай далучэння як мага большай колькасці памерлых, хто не належаў да Царквы, да яе ''храмавых таямніц''<ref name=veroj>[http://www.lds.org/languages/youthmaterials/ToThefaith/ToTheFaith_36863_173.pdf Евангельский Справочник «Верой Сильны»/ Издано Церковью Иисуса Христа Святых последних дней, 2004.]</ref>. Мармонскі прэзідэнт Уілфрэд Вудраф сцвярджаў, што яму явіліся духі бацькоў-заснавальнікаў ЗША і запатрабавалі, каб ён іх хрысціў. Ён гэта зрабіў, і таксама ахрысціў такім чынам амаль усіх прэзідэнтаў ЗША<ref>Journal of Discourses. Vol. 19. R 229. (Цыт. па: Дворкин…)</ref>. == Крытыка == Праваслаўныя рэлігіязнаўцы (Дворкін і інш.) крытыкуюць мармонаў за тое, што тыя дапускаюць у сваіх дактрынальных кнігах анахранізмы, семантычныя недарэчнасці, за тое, што кнігі мармонаў не маюць археалагічных пацвярджэнняў. Таксама праваслаўныя рэлігіязнаўцы аспрэчваюць галоўны тэзіс мармонскага веравучэння аб тым, што ўсе існуючыя цэрквы не сапраўдныя, а сапраўдная царква перапыніла існаванне неўзабаве пасля смерці апосталаў. Імі ж адзначаецца, што імя «Мармо» сумнеўнае для хрысціянскага вучэння<ref>Адно з імёнаў д’ябла ў «Сатанінскай Бібліі» Антона Шандора Лавея, а таксама ў перакладзе з грэчаскага «мормо» азначае пачвару, страшылішча. Пд. http://eomis.info/pages/sekty/index1.shtml?spravka/t-morm.shtml</ref>. Праваслаўныя рэлігіязнаўцы сцвярджаюць, што вучэнне мармонаў у многіх месцах супярэчыць Бібліі<ref name="eomis.info">http://eomis.info/pages/sekty/index1.shtml?spravka/t-morm.shtml</ref>, асабліва ў тэзісах пра шматжэнстве Бога-Айца і Ісуса Хрыста<ref>Апостал Арсон Хайд. Часопіс разваг, т. 2.</ref>, аб існасці Бога, Ісуса Хрыста, аб тым, што чалавек можа стаць Богам. Праваслаўныя рэлігіязнаўцы знаходзяць загану ў тым, што святыя кнігі мармонаў увесь час перапісваюцца, у адной толькі Кнізе Мармона зроблена 4113 змяненняў<ref name="eomis.info"/>. Таксама імі паказваецца на тое, што амаль усе абрады мармонаў маюць масонскае паходжанне, і распрацаваныя Смітам, калі той уваходзіў у масонскую ложу<ref>http://eomis.info/pages/sekty/index1.shtml?spravka/t-morm.shtml; Дворкин…</ref>. {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:Book of Mormon}} === Афіцыйныя сайты мармонаў === * [http://www.lds.org Афіцыйны сайт Царквы Ісус Хрыста Святых апошніх дзён] * http://www.lds.org/languages/mainmenu/0,5362,88-21,00.html * http://www.mormon.org/ru {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090922083359/http://www.mormon.org/ru |date=22 верасня 2009 }} === Даследаванні і крытыка === * [https://web.archive.org/web/20070212015729/http://iriney.ru/sects/marmon/index.htm Мармоны на сайце Інфармацыйна-кансультацыйнага цэнтра Св. Ірынея Ліёнскага] * [http://www.antimormon.narod.ru/ Юрий Кондратьев. История и вероучение секты мормонов] * [http://exmormon.narod.ru/ Сайт былых мармонаў] * [https://web.archive.org/web/20091022182154/http://geocities.com/Athens/Cyprus/6460/martin/m2.html Глава аб мармонах з кнігі Уолтара Марціна «Царство культаў»] * [http://blagovest.lozovaya.org/books/sv/svmrm01.html А. Л. Дворкин «Сектоведение» (глава аб мармонах)] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080218192538/http://www.blagovest.lozovaya.org/books/sv/svmrm01.html |date=18 лютага 2008 }} * [http://lwcf.h1.ru/mormons.html Артыкул аб мармонах] * [http://home.onego.ru/~eparhia/mormon.htm Чаму я вышла з секты мармонаў] * [http://eomis.info/pages/sekty/index1.shtml?spravka/t-morm.shtml Аб сектах: Мармоны (сайт місіянерскага аддзела Маскоўскай епархіі] [[Катэгорыя:Марманізм| ]] gm2eebragsj48cum920ocu9theqaz00 Тамара Віктараўна Габрусь 0 20847 5134928 5062244 2026-05-02T12:26:25Z ~2026-26177-79 167415 /* Біяграфія */ дададзеныя новыя дадзеныя аб біяграфіі 5134928 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Габрусь}} {{навуковец}} '''Тамара Віктараўна Га́брусь''' (нар. {{ДН|2|10|1945}}, [[Мінск]]) — беларускі гісторык архітэктуры і [[мастацтвазнавец]]. [[Кандыдат архітэктуры]] (1979), [[доктар мастацтвазнаўства]] (2002). [[Член-карэспандэнт]] [[Беларуская акадэмія архітэктуры|Беларускай акадэміі архітэктуры]]. Член [[Саюз архітэктараў СССР|Саюза архітэктараў СССР]] з 1974 года, [[Саюз мастакоў Беларусі|Саюза мастакоў Беларусі]] з 1999 года, [[Саюз беларускіх пісьменнікаў|Саюза пісьменнікаў Беларусі]] з 2004 года{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. == Біяграфія == У 1968 годзе скончыла з адзнакай [[Архітэктурнае аддзяленне будаўнічага факультэта Беларускага політэхнічнага інстытута|архітэктурнае аддзяленне будаўнічага факультэта]] [[Беларускі нацыянальны політэхнічны ўніверсітэт|Беларускага політэхнічнага інстытута]] (выкладчыкі [[У. М. Вараксін]], [[В. М. Волчак]], [[Н. М. Макляцова]], [[І. І. Боўт]]){{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. У 1968—1970 гадах архітэктар, старшы архітэктар інстытута «[[Белпрампраект]]». У 1969—1973 гадах у аспірантуры [[ІМЭФ АН БССР]]. У 1973—1974 гадах старшы архітэктар-[[рэстаўратар]] [[Спецыяльныя навукова-рэстаўрацыйныя вытворчыя майстэрні Міністэрства культуры БССР|Спецыяльных навукова-рэстаўрацыйных вытворчых майстэрняў Міністэрства культуры БССР]]{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. У 1974—1980 гадах — навуковы рэдактар па архітэктуры [[Выдавецтва Беларуская Энцыклапедыя|выдавецтва «Беларуская Энцыклапедыя»]]. У 1979—1980 гадах в. а. загадчыцы рэдакцыі культуры і мастацтва; з 1980 года старшы навуковы супрацоўнік, з 2003 года вядучы навуковы супрацоўнік [[Інстытут мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы НАН Беларусі|Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы НАНБ]]{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. Член рэдкалегій часопісаў [[Спадчына (часопіс)|«Спадчына»]] і [[Роднае слова (1988)|«Роднае слова»]]. У 2003—2008 гадах член [[Рэспубліканская мастацка-экспертная рада па манументальным мастацтве пры Міністэрстве культуры Рэспублікі Беларусь|Рэспубліканскай мастацка-экспертнай рады па манументальным мастацтве пры Міністэрстве культуры Рэспублікі Беларусь]]{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. У 1992–1998 гадах выкладала курс "Гісторыя сусветнай архітэктуры" ў [[Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў]] == Творчасць == Асноўныя працы: праекты інжынерных карпусоў шэрагу прамысловых прадпрыемстваў у [[Мінск]]у{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}, будынак {{comm|ЛЭРМ|лінейная эксплуатацыйна-рамонтная майстэрня}} Мінскага аэрапорта (1972){{sfn|Архітэктары Савецкай Беларусі|1991}}, [[Навагрудак|Навагрудку]], [[Брэст|Брэсце]] (1968—1970, у аўтарскім калектыве); праекты кансервацыі [[Ружанскі палац|палаца ў Ружанах]] і рэстаўрацыі музея-запаведніка «[[Радзіма Якуба Коласа]]» ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці (1973—1974, у аўтарскім калектыве){{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. == Навуковая дзейнасць == Даследуе мастацтвазнаўчыя праблемы [[беларускае дойлідства|беларускага дойлідства]] эпохі [[феадалізм]]у, мураваную архітэктуру і манументальнае мастацтва [[беларускае барока|беларускага барока]]. Разам з [[Г. Галенчанка]]м увяла ў навуковы ўжытак і атрыбутавала першыя на тэрыторыі [[Цэнтральная Еўропа|Цэнтральнай]] і [[Усходняя Еўропа|Усходняй Еўропы]] архітэктурна-праектныя чарцяжы [[XVI стагоддзе|XVI ст.]] з [[Нясвіж]]а. Аўтар навуковых прац, [[сцэнарый|сцэнарыяў]] да відэафільмаў, зборнікаў [[верш]]аў{{sfn|ЭнцВКЛ|2005}}. Аўтар 3-х [[манаграфія|манаграфій]] і больш за 300 артыкулаў і раздзелаў па гісторыі беларускага дойлідства ў айчынных і замежных навуковых зборніках і часопісах. Аўтарскія манаграфіі: «Страчаная спадчына», «Мураваныя харалы: Сакральная архітэктура беларускага барока», «Ураджай», «Саборы помняць усё: готыка і рэнесанс у беларускім сакральным дойлідстве». Сааўтар калектыўных навуковых выданняў: «[[Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі]]»{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}{{sfn|Архітэктары Савецкай Беларусі|1991}} (1984—1987); «[[Гісторыя беларускага мастацтва (кніга)|Гісторыя беларускага мастацтва]]» (1987—1988); «Скарына і яго эпоха» (1990); «Барока ў беларускай культуры і мастацтве» (1998); «Архітэктура Беларусі: Нарысы эвалюцыі ва ўсходнеславянскім і еўрапейскім кантэксце» (2005—2006){{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. Аўтар цыкла публікацый па гісторыі [[Беларуская архітэктура|беларускай архітэктуры]] ў [[БелСЭ]], зборніках «Помнікі старажытнарускай культуры. Новыя адкрыцці» (Мінск, 1984) і «Помнікі культуры. Новыя адкрыцці» (Мінск, 1985){{sfn|Архітэктары Савецкай Беларусі|1991}}. Аўтар і навуковы кансультант па архітэктуры [[энцыклапедыя|энцыклапедычных]] выданняў{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. Публікавалася ў [[Польшча|Польшчы]], [[Італія|Італіі]], [[Германія|Германіі]], [[Расія|Расіі]], [[Украіна|Украіне]]{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. == Узнагароды == Узнагароджана Ганаровымі граматамі Міністэрства культуры Беларусі (2005), Міністэрства інфармацыі Беларусі (2005), Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2015), [[Беларускае добраахвотнае таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры|Беларускага добраахвотнага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры]] (1989, 1995, 2005){{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. Узнагароджана [[Медаль Францыска Скарыны|медалём Францыска Скарыны]] (2020) за распрацоўку навуковай канцэпцыі гісторыі развіцця і сучаснага стану манументальнай архітэктуры Беларусі. == Бібліяграфія == * Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Т. 1—7, 1979—1987 (у сааўтарстве) * Гісторыя беларускага мастацтва. Т. 1—7, 1987—1994 (у сааўтарстве) * Архітэктура Беларусі. Энцыклапедычны даведнік. 1993 (у сааўтарстве) * Скарына і яго эпоха. 1990 * Барока ў беларускай культуры і мастацтве. 1998, 2000 (у сааўтарстве) * Мастацтва бачыць свет. Падручнік для сярэдняй школы. 2000 * Страчаная спадчына. 1997, 2003 (у сааўтарстве, аўтар-укладальнік) * Саборы помняць усё: Готыка і рэнесанс у сакральным дойлідстве Беларусі. — Мн.: Беларусь, 2007. — 167 с.: іл. ISBN 978-985-01-0714-5 == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|4|||413}} * {{Крыніцы/ЭнцВКЛ|том=1|старонкі=|артыкул=Габрусь Тамара Віктараўна|аўтар=}} * {{крыніцы/Хто ёсць хто ў Беларусі. Архітэктары|Габрусь Тамара Викторовна}} * {{крыніцы/Архітэктары Савецкай Беларусі|Габрусь Тамара Викторовна}} * {{крыніцы/Сучасныя беларускія даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага|ГАБРУСЬ Тамара Віктараўна}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Габрусь Тамара Віктараўна}} [[Катэгорыя:Дактары мастацтвазнаўства]] [[Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Архітэктары Беларусі]] [[Катэгорыя:Члены-карэспандэнты Беларускай акадэміі архітэктуры]] [[Катэгорыя:Кандыдаты архітэктуры]] [[Катэгорыя:Члены Саюза архітэктараў СССР]] [[Катэгорыя:Члены Беларускага саюза мастакоў]] [[Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў Беларусі]] [[Катэгорыя:Даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага]] 8tay5kx9wvj7pbxg5ejopxtmokegq55 5134931 5134928 2026-05-02T12:39:16Z ~2026-26177-79 167415 /* Навуковая дзейнасць */ новыя біяграфічныя дадзеныя 5134931 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Габрусь}} {{навуковец}} '''Тамара Віктараўна Га́брусь''' (нар. {{ДН|2|10|1945}}, [[Мінск]]) — беларускі гісторык архітэктуры і [[мастацтвазнавец]]. [[Кандыдат архітэктуры]] (1979), [[доктар мастацтвазнаўства]] (2002). [[Член-карэспандэнт]] [[Беларуская акадэмія архітэктуры|Беларускай акадэміі архітэктуры]]. Член [[Саюз архітэктараў СССР|Саюза архітэктараў СССР]] з 1974 года, [[Саюз мастакоў Беларусі|Саюза мастакоў Беларусі]] з 1999 года, [[Саюз беларускіх пісьменнікаў|Саюза пісьменнікаў Беларусі]] з 2004 года{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. == Біяграфія == У 1968 годзе скончыла з адзнакай [[Архітэктурнае аддзяленне будаўнічага факультэта Беларускага політэхнічнага інстытута|архітэктурнае аддзяленне будаўнічага факультэта]] [[Беларускі нацыянальны політэхнічны ўніверсітэт|Беларускага політэхнічнага інстытута]] (выкладчыкі [[У. М. Вараксін]], [[В. М. Волчак]], [[Н. М. Макляцова]], [[І. І. Боўт]]){{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. У 1968—1970 гадах архітэктар, старшы архітэктар інстытута «[[Белпрампраект]]». У 1969—1973 гадах у аспірантуры [[ІМЭФ АН БССР]]. У 1973—1974 гадах старшы архітэктар-[[рэстаўратар]] [[Спецыяльныя навукова-рэстаўрацыйныя вытворчыя майстэрні Міністэрства культуры БССР|Спецыяльных навукова-рэстаўрацыйных вытворчых майстэрняў Міністэрства культуры БССР]]{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. У 1974—1980 гадах — навуковы рэдактар па архітэктуры [[Выдавецтва Беларуская Энцыклапедыя|выдавецтва «Беларуская Энцыклапедыя»]]. У 1979—1980 гадах в. а. загадчыцы рэдакцыі культуры і мастацтва; з 1980 года старшы навуковы супрацоўнік, з 2003 года вядучы навуковы супрацоўнік [[Інстытут мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы НАН Беларусі|Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы НАНБ]]{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. Член рэдкалегій часопісаў [[Спадчына (часопіс)|«Спадчына»]] і [[Роднае слова (1988)|«Роднае слова»]]. У 2003—2008 гадах член [[Рэспубліканская мастацка-экспертная рада па манументальным мастацтве пры Міністэрстве культуры Рэспублікі Беларусь|Рэспубліканскай мастацка-экспертнай рады па манументальным мастацтве пры Міністэрстве культуры Рэспублікі Беларусь]]{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. У 1992–1998 гадах выкладала курс "Гісторыя сусветнай архітэктуры" ў [[Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў]] == Творчасць == Асноўныя працы: праекты інжынерных карпусоў шэрагу прамысловых прадпрыемстваў у [[Мінск]]у{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}, будынак {{comm|ЛЭРМ|лінейная эксплуатацыйна-рамонтная майстэрня}} Мінскага аэрапорта (1972){{sfn|Архітэктары Савецкай Беларусі|1991}}, [[Навагрудак|Навагрудку]], [[Брэст|Брэсце]] (1968—1970, у аўтарскім калектыве); праекты кансервацыі [[Ружанскі палац|палаца ў Ружанах]] і рэстаўрацыі музея-запаведніка «[[Радзіма Якуба Коласа]]» ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці (1973—1974, у аўтарскім калектыве){{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. == Навуковая дзейнасць == Даследуе мастацтвазнаўчыя праблемы [[беларускае дойлідства|беларускага дойлідства]] эпохі [[феадалізм]]у, мураваную архітэктуру і манументальнае мастацтва [[беларускае барока|беларускага барока]]. Разам з [[Г. Галенчанка]]м увяла ў навуковы ўжытак і атрыбутавала першыя на тэрыторыі [[Цэнтральная Еўропа|Цэнтральнай]] і [[Усходняя Еўропа|Усходняй Еўропы]] архітэктурна-праектныя чарцяжы [[XVI стагоддзе|XVI ст.]] з [[Нясвіж]]а. Аўтар навуковых прац, [[сцэнарый|сцэнарыяў]] да відэафільмаў, зборнікаў [[верш]]аў{{sfn|ЭнцВКЛ|2005}}. Аўтар 3-х [[манаграфія|манаграфій]] і больш за 300 артыкулаў і раздзелаў па гісторыі беларускага дойлідства ў айчынных і замежных навуковых зборніках і часопісах. Аўтарскія манаграфіі: «Страчаная спадчына» (1998; аўтар-укладальнік), «Мураваныя харалы: Сакральная архітэктура беларускага барока» (2001), «Саборы помняць усё: готыка і рэнесанс у беларускім сакральным дойлідстве» (2007), «Паэзія архітэктуры» (2012), «Сакральнае дойлідства Беларусі: 1000-гадовая спадчына» (2014), «Драўлянае хрысціянскае храмабудаўніцтва Беларусі» (2020). Сааўтар калектыўных навуковых выданняў: «[[Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі]]»{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}{{sfn|Архітэктары Савецкай Беларусі|1991}} (1984—1987); «[[Гісторыя беларускага мастацтва (кніга)|Гісторыя беларускага мастацтва]]» (1987—1988); «Скарына і яго эпоха» (1990); «Барока ў беларускай культуры і мастацтве» (1998); «Архітэктура Беларусі: Нарысы эвалюцыі ва ўсходнеславянскім і еўрапейскім кантэксце» (2005—2006){{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. Аўтар цыкла публікацый па гісторыі [[Беларуская архітэктура|беларускай архітэктуры]] ў [[БелСЭ]], зборніках «Помнікі старажытнарускай культуры. Новыя адкрыцці» (Мінск, 1984) і «Помнікі культуры. Новыя адкрыцці» (Мінск, 1985){{sfn|Архітэктары Савецкай Беларусі|1991}}. Аўтар і навуковы кансультант па архітэктуры [[энцыклапедыя|энцыклапедычных]] выданняў{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. Публікавалася ў [[Польшча|Польшчы]], [[Італія|Італіі]], [[Германія|Германіі]], [[Расія|Расіі]], [[Украіна|Украіне]]{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. == Узнагароды == Узнагароджана Ганаровымі граматамі Міністэрства культуры Беларусі (2005), Міністэрства інфармацыі Беларусі (2005), Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2015), [[Беларускае добраахвотнае таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры|Беларускага добраахвотнага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры]] (1989, 1995, 2005){{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. Узнагароджана [[Медаль Францыска Скарыны|медалём Францыска Скарыны]] (2020) за распрацоўку навуковай канцэпцыі гісторыі развіцця і сучаснага стану манументальнай архітэктуры Беларусі. == Бібліяграфія == * Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Т. 1—7, 1979—1987 (у сааўтарстве) * Гісторыя беларускага мастацтва. Т. 1—7, 1987—1994 (у сааўтарстве) * Архітэктура Беларусі. Энцыклапедычны даведнік. 1993 (у сааўтарстве) * Скарына і яго эпоха. 1990 * Барока ў беларускай культуры і мастацтве. 1998, 2000 (у сааўтарстве) * Мастацтва бачыць свет. Падручнік для сярэдняй школы. 2000 * Страчаная спадчына. 1997, 2003 (у сааўтарстве, аўтар-укладальнік) * Саборы помняць усё: Готыка і рэнесанс у сакральным дойлідстве Беларусі. — Мн.: Беларусь, 2007. — 167 с.: іл. ISBN 978-985-01-0714-5 == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|4|||413}} * {{Крыніцы/ЭнцВКЛ|том=1|старонкі=|артыкул=Габрусь Тамара Віктараўна|аўтар=}} * {{крыніцы/Хто ёсць хто ў Беларусі. Архітэктары|Габрусь Тамара Викторовна}} * {{крыніцы/Архітэктары Савецкай Беларусі|Габрусь Тамара Викторовна}} * {{крыніцы/Сучасныя беларускія даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага|ГАБРУСЬ Тамара Віктараўна}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Габрусь Тамара Віктараўна}} [[Катэгорыя:Дактары мастацтвазнаўства]] [[Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Архітэктары Беларусі]] [[Катэгорыя:Члены-карэспандэнты Беларускай акадэміі архітэктуры]] [[Катэгорыя:Кандыдаты архітэктуры]] [[Катэгорыя:Члены Саюза архітэктараў СССР]] [[Катэгорыя:Члены Беларускага саюза мастакоў]] [[Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў Беларусі]] [[Катэгорыя:Даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага]] 44xnijqsknplohb3rn5txpnk2kkz2yl 5134932 5134931 2026-05-02T12:40:25Z ~2026-26177-79 167415 /* Навуковая дзейнасць */ 5134932 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Габрусь}} {{навуковец}} '''Тамара Віктараўна Га́брусь''' (нар. {{ДН|2|10|1945}}, [[Мінск]]) — беларускі гісторык архітэктуры і [[мастацтвазнавец]]. [[Кандыдат архітэктуры]] (1979), [[доктар мастацтвазнаўства]] (2002). [[Член-карэспандэнт]] [[Беларуская акадэмія архітэктуры|Беларускай акадэміі архітэктуры]]. Член [[Саюз архітэктараў СССР|Саюза архітэктараў СССР]] з 1974 года, [[Саюз мастакоў Беларусі|Саюза мастакоў Беларусі]] з 1999 года, [[Саюз беларускіх пісьменнікаў|Саюза пісьменнікаў Беларусі]] з 2004 года{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. == Біяграфія == У 1968 годзе скончыла з адзнакай [[Архітэктурнае аддзяленне будаўнічага факультэта Беларускага політэхнічнага інстытута|архітэктурнае аддзяленне будаўнічага факультэта]] [[Беларускі нацыянальны політэхнічны ўніверсітэт|Беларускага політэхнічнага інстытута]] (выкладчыкі [[У. М. Вараксін]], [[В. М. Волчак]], [[Н. М. Макляцова]], [[І. І. Боўт]]){{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. У 1968—1970 гадах архітэктар, старшы архітэктар інстытута «[[Белпрампраект]]». У 1969—1973 гадах у аспірантуры [[ІМЭФ АН БССР]]. У 1973—1974 гадах старшы архітэктар-[[рэстаўратар]] [[Спецыяльныя навукова-рэстаўрацыйныя вытворчыя майстэрні Міністэрства культуры БССР|Спецыяльных навукова-рэстаўрацыйных вытворчых майстэрняў Міністэрства культуры БССР]]{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. У 1974—1980 гадах — навуковы рэдактар па архітэктуры [[Выдавецтва Беларуская Энцыклапедыя|выдавецтва «Беларуская Энцыклапедыя»]]. У 1979—1980 гадах в. а. загадчыцы рэдакцыі культуры і мастацтва; з 1980 года старшы навуковы супрацоўнік, з 2003 года вядучы навуковы супрацоўнік [[Інстытут мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы НАН Беларусі|Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы НАНБ]]{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. Член рэдкалегій часопісаў [[Спадчына (часопіс)|«Спадчына»]] і [[Роднае слова (1988)|«Роднае слова»]]. У 2003—2008 гадах член [[Рэспубліканская мастацка-экспертная рада па манументальным мастацтве пры Міністэрстве культуры Рэспублікі Беларусь|Рэспубліканскай мастацка-экспертнай рады па манументальным мастацтве пры Міністэрстве культуры Рэспублікі Беларусь]]{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. У 1992–1998 гадах выкладала курс "Гісторыя сусветнай архітэктуры" ў [[Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў]] == Творчасць == Асноўныя працы: праекты інжынерных карпусоў шэрагу прамысловых прадпрыемстваў у [[Мінск]]у{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}, будынак {{comm|ЛЭРМ|лінейная эксплуатацыйна-рамонтная майстэрня}} Мінскага аэрапорта (1972){{sfn|Архітэктары Савецкай Беларусі|1991}}, [[Навагрудак|Навагрудку]], [[Брэст|Брэсце]] (1968—1970, у аўтарскім калектыве); праекты кансервацыі [[Ружанскі палац|палаца ў Ружанах]] і рэстаўрацыі музея-запаведніка «[[Радзіма Якуба Коласа]]» ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці (1973—1974, у аўтарскім калектыве){{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. == Навуковая дзейнасць == Даследуе мастацтвазнаўчыя праблемы [[беларускае дойлідства|беларускага дойлідства]] эпохі [[феадалізм]]у, мураваную архітэктуру і манументальнае мастацтва [[беларускае барока|беларускага барока]]. Разам з [[Г. Галенчанка]]м увяла ў навуковы ўжытак і атрыбутавала першыя на тэрыторыі [[Цэнтральная Еўропа|Цэнтральнай]] і [[Усходняя Еўропа|Усходняй Еўропы]] архітэктурна-праектныя чарцяжы [[XVI стагоддзе|XVI ст.]] з [[Нясвіж]]а. Аўтар навуковых прац, [[сцэнарый|сцэнарыяў]] да відэафільмаў, зборнікаў [[верш]]аў{{sfn|ЭнцВКЛ|2005}}. Аўтар шасці [[манаграфія|манаграфій]] і больш за 300 артыкулаў і раздзелаў па гісторыі беларускага дойлідства ў айчынных і замежных навуковых зборніках і часопісах. Аўтарскія манаграфіі: «Страчаная спадчына» (1998; аўтар-укладальнік), «Мураваныя харалы: Сакральная архітэктура беларускага барока» (2001), «Саборы помняць усё: готыка і рэнесанс у беларускім сакральным дойлідстве» (2007), «Паэзія архітэктуры» (2012), «Сакральнае дойлідства Беларусі: 1000-гадовая спадчына» (2014), «Драўлянае хрысціянскае храмабудаўніцтва Беларусі» (2020). Сааўтар калектыўных навуковых выданняў: «[[Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі]]»{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}{{sfn|Архітэктары Савецкай Беларусі|1991}} (1984—1987); «[[Гісторыя беларускага мастацтва (кніга)|Гісторыя беларускага мастацтва]]» (1987—1988); «Скарына і яго эпоха» (1990); «Барока ў беларускай культуры і мастацтве» (1998); «Архітэктура Беларусі: Нарысы эвалюцыі ва ўсходнеславянскім і еўрапейскім кантэксце» (2005—2006){{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. Аўтар цыкла публікацый па гісторыі [[Беларуская архітэктура|беларускай архітэктуры]] ў [[БелСЭ]], зборніках «Помнікі старажытнарускай культуры. Новыя адкрыцці» (Мінск, 1984) і «Помнікі культуры. Новыя адкрыцці» (Мінск, 1985){{sfn|Архітэктары Савецкай Беларусі|1991}}. Аўтар і навуковы кансультант па архітэктуры [[энцыклапедыя|энцыклапедычных]] выданняў{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. Публікавалася ў [[Польшча|Польшчы]], [[Італія|Італіі]], [[Германія|Германіі]], [[Расія|Расіі]], [[Украіна|Украіне]]{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. == Узнагароды == Узнагароджана Ганаровымі граматамі Міністэрства культуры Беларусі (2005), Міністэрства інфармацыі Беларусі (2005), Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2015), [[Беларускае добраахвотнае таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры|Беларускага добраахвотнага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры]] (1989, 1995, 2005){{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. Узнагароджана [[Медаль Францыска Скарыны|медалём Францыска Скарыны]] (2020) за распрацоўку навуковай канцэпцыі гісторыі развіцця і сучаснага стану манументальнай архітэктуры Беларусі. == Бібліяграфія == * Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Т. 1—7, 1979—1987 (у сааўтарстве) * Гісторыя беларускага мастацтва. Т. 1—7, 1987—1994 (у сааўтарстве) * Архітэктура Беларусі. Энцыклапедычны даведнік. 1993 (у сааўтарстве) * Скарына і яго эпоха. 1990 * Барока ў беларускай культуры і мастацтве. 1998, 2000 (у сааўтарстве) * Мастацтва бачыць свет. Падручнік для сярэдняй школы. 2000 * Страчаная спадчына. 1997, 2003 (у сааўтарстве, аўтар-укладальнік) * Саборы помняць усё: Готыка і рэнесанс у сакральным дойлідстве Беларусі. — Мн.: Беларусь, 2007. — 167 с.: іл. ISBN 978-985-01-0714-5 == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|4|||413}} * {{Крыніцы/ЭнцВКЛ|том=1|старонкі=|артыкул=Габрусь Тамара Віктараўна|аўтар=}} * {{крыніцы/Хто ёсць хто ў Беларусі. Архітэктары|Габрусь Тамара Викторовна}} * {{крыніцы/Архітэктары Савецкай Беларусі|Габрусь Тамара Викторовна}} * {{крыніцы/Сучасныя беларускія даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага|ГАБРУСЬ Тамара Віктараўна}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Габрусь Тамара Віктараўна}} [[Катэгорыя:Дактары мастацтвазнаўства]] [[Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Архітэктары Беларусі]] [[Катэгорыя:Члены-карэспандэнты Беларускай акадэміі архітэктуры]] [[Катэгорыя:Кандыдаты архітэктуры]] [[Катэгорыя:Члены Саюза архітэктараў СССР]] [[Катэгорыя:Члены Беларускага саюза мастакоў]] [[Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў Беларусі]] [[Катэгорыя:Даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага]] oapp0vj4fq08zujq40c3449d6utvz5c 5134933 5134932 2026-05-02T12:41:46Z ~2026-26177-79 167415 /* Навуковая дзейнасць */ Выпраўлена памылка друку 5134933 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Габрусь}} {{навуковец}} '''Тамара Віктараўна Га́брусь''' (нар. {{ДН|2|10|1945}}, [[Мінск]]) — беларускі гісторык архітэктуры і [[мастацтвазнавец]]. [[Кандыдат архітэктуры]] (1979), [[доктар мастацтвазнаўства]] (2002). [[Член-карэспандэнт]] [[Беларуская акадэмія архітэктуры|Беларускай акадэміі архітэктуры]]. Член [[Саюз архітэктараў СССР|Саюза архітэктараў СССР]] з 1974 года, [[Саюз мастакоў Беларусі|Саюза мастакоў Беларусі]] з 1999 года, [[Саюз беларускіх пісьменнікаў|Саюза пісьменнікаў Беларусі]] з 2004 года{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. == Біяграфія == У 1968 годзе скончыла з адзнакай [[Архітэктурнае аддзяленне будаўнічага факультэта Беларускага політэхнічнага інстытута|архітэктурнае аддзяленне будаўнічага факультэта]] [[Беларускі нацыянальны політэхнічны ўніверсітэт|Беларускага політэхнічнага інстытута]] (выкладчыкі [[У. М. Вараксін]], [[В. М. Волчак]], [[Н. М. Макляцова]], [[І. І. Боўт]]){{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. У 1968—1970 гадах архітэктар, старшы архітэктар інстытута «[[Белпрампраект]]». У 1969—1973 гадах у аспірантуры [[ІМЭФ АН БССР]]. У 1973—1974 гадах старшы архітэктар-[[рэстаўратар]] [[Спецыяльныя навукова-рэстаўрацыйныя вытворчыя майстэрні Міністэрства культуры БССР|Спецыяльных навукова-рэстаўрацыйных вытворчых майстэрняў Міністэрства культуры БССР]]{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. У 1974—1980 гадах — навуковы рэдактар па архітэктуры [[Выдавецтва Беларуская Энцыклапедыя|выдавецтва «Беларуская Энцыклапедыя»]]. У 1979—1980 гадах в. а. загадчыцы рэдакцыі культуры і мастацтва; з 1980 года старшы навуковы супрацоўнік, з 2003 года вядучы навуковы супрацоўнік [[Інстытут мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы НАН Беларусі|Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы НАНБ]]{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. Член рэдкалегій часопісаў [[Спадчына (часопіс)|«Спадчына»]] і [[Роднае слова (1988)|«Роднае слова»]]. У 2003—2008 гадах член [[Рэспубліканская мастацка-экспертная рада па манументальным мастацтве пры Міністэрстве культуры Рэспублікі Беларусь|Рэспубліканскай мастацка-экспертнай рады па манументальным мастацтве пры Міністэрстве культуры Рэспублікі Беларусь]]{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. У 1992–1998 гадах выкладала курс "Гісторыя сусветнай архітэктуры" ў [[Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў]] == Творчасць == Асноўныя працы: праекты інжынерных карпусоў шэрагу прамысловых прадпрыемстваў у [[Мінск]]у{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}, будынак {{comm|ЛЭРМ|лінейная эксплуатацыйна-рамонтная майстэрня}} Мінскага аэрапорта (1972){{sfn|Архітэктары Савецкай Беларусі|1991}}, [[Навагрудак|Навагрудку]], [[Брэст|Брэсце]] (1968—1970, у аўтарскім калектыве); праекты кансервацыі [[Ружанскі палац|палаца ў Ружанах]] і рэстаўрацыі музея-запаведніка «[[Радзіма Якуба Коласа]]» ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці (1973—1974, у аўтарскім калектыве){{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. == Навуковая дзейнасць == Даследуе мастацтвазнаўчыя праблемы [[беларускае дойлідства|беларускага дойлідства]] эпохі [[феадалізм]]у, мураваную архітэктуру і манументальнае мастацтва [[беларускае барока|беларускага барока]]. Разам з [[Г. Галенчанка]]м увяла ў навуковы ўжытак і атрыбутавала першыя на тэрыторыі [[Цэнтральная Еўропа|Цэнтральнай]] і [[Усходняя Еўропа|Усходняй Еўропы]] архітэктурна-праектныя чарцяжы [[XVI стагоддзе|XVI ст.]] з [[Нясвіж]]а. Аўтар навуковых прац, [[сцэнарый|сцэнарыяў]] да відэафільмаў, зборнікаў [[верш]]аў{{sfn|ЭнцВКЛ|2005}}. Аўтар шасці [[манаграфія|манаграфій]] і больш за 500 артыкулаў і раздзелаў па гісторыі беларускага дойлідства ў айчынных і замежных навуковых зборніках і часопісах. Аўтарскія манаграфіі: «Страчаная спадчына» (1998; аўтар-укладальнік), «Мураваныя харалы: Сакральная архітэктура беларускага барока» (2001), «Саборы помняць усё: готыка і рэнесанс у беларускім сакральным дойлідстве» (2007), «Паэзія архітэктуры» (2012), «Сакральнае дойлідства Беларусі: 1000-гадовая спадчына» (2014), «Драўлянае хрысціянскае храмабудаўніцтва Беларусі» (2020). Сааўтар калектыўных навуковых выданняў: «[[Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі]]»{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}{{sfn|Архітэктары Савецкай Беларусі|1991}} (1984—1987); «[[Гісторыя беларускага мастацтва (кніга)|Гісторыя беларускага мастацтва]]» (1987—1988); «Скарына і яго эпоха» (1990); «Барока ў беларускай культуры і мастацтве» (1998); «Архітэктура Беларусі: Нарысы эвалюцыі ва ўсходнеславянскім і еўрапейскім кантэксце» (2005—2006){{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. Аўтар цыкла публікацый па гісторыі [[Беларуская архітэктура|беларускай архітэктуры]] ў [[БелСЭ]], зборніках «Помнікі старажытнарускай культуры. Новыя адкрыцці» (Мінск, 1984) і «Помнікі культуры. Новыя адкрыцці» (Мінск, 1985){{sfn|Архітэктары Савецкай Беларусі|1991}}. Аўтар і навуковы кансультант па архітэктуры [[энцыклапедыя|энцыклапедычных]] выданняў{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. Публікавалася ў [[Польшча|Польшчы]], [[Італія|Італіі]], [[Германія|Германіі]], [[Расія|Расіі]], [[Украіна|Украіне]]{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. == Узнагароды == Узнагароджана Ганаровымі граматамі Міністэрства культуры Беларусі (2005), Міністэрства інфармацыі Беларусі (2005), Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2015), [[Беларускае добраахвотнае таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры|Беларускага добраахвотнага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры]] (1989, 1995, 2005){{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. Узнагароджана [[Медаль Францыска Скарыны|медалём Францыска Скарыны]] (2020) за распрацоўку навуковай канцэпцыі гісторыі развіцця і сучаснага стану манументальнай архітэктуры Беларусі. == Бібліяграфія == * Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Т. 1—7, 1979—1987 (у сааўтарстве) * Гісторыя беларускага мастацтва. Т. 1—7, 1987—1994 (у сааўтарстве) * Архітэктура Беларусі. Энцыклапедычны даведнік. 1993 (у сааўтарстве) * Скарына і яго эпоха. 1990 * Барока ў беларускай культуры і мастацтве. 1998, 2000 (у сааўтарстве) * Мастацтва бачыць свет. Падручнік для сярэдняй школы. 2000 * Страчаная спадчына. 1997, 2003 (у сааўтарстве, аўтар-укладальнік) * Саборы помняць усё: Готыка і рэнесанс у сакральным дойлідстве Беларусі. — Мн.: Беларусь, 2007. — 167 с.: іл. ISBN 978-985-01-0714-5 == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|4|||413}} * {{Крыніцы/ЭнцВКЛ|том=1|старонкі=|артыкул=Габрусь Тамара Віктараўна|аўтар=}} * {{крыніцы/Хто ёсць хто ў Беларусі. Архітэктары|Габрусь Тамара Викторовна}} * {{крыніцы/Архітэктары Савецкай Беларусі|Габрусь Тамара Викторовна}} * {{крыніцы/Сучасныя беларускія даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага|ГАБРУСЬ Тамара Віктараўна}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Габрусь Тамара Віктараўна}} [[Катэгорыя:Дактары мастацтвазнаўства]] [[Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Архітэктары Беларусі]] [[Катэгорыя:Члены-карэспандэнты Беларускай акадэміі архітэктуры]] [[Катэгорыя:Кандыдаты архітэктуры]] [[Катэгорыя:Члены Саюза архітэктараў СССР]] [[Катэгорыя:Члены Беларускага саюза мастакоў]] [[Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў Беларусі]] [[Катэгорыя:Даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага]] 646t9lrjpak2l1nk98s3l57n6cx5oml 5134935 5134933 2026-05-02T12:46:26Z ~2026-26177-79 167415 /* Навуковая дзейнасць */ Выпраўлена памылка друку 5134935 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Габрусь}} {{навуковец}} '''Тамара Віктараўна Га́брусь''' (нар. {{ДН|2|10|1945}}, [[Мінск]]) — беларускі гісторык архітэктуры і [[мастацтвазнавец]]. [[Кандыдат архітэктуры]] (1979), [[доктар мастацтвазнаўства]] (2002). [[Член-карэспандэнт]] [[Беларуская акадэмія архітэктуры|Беларускай акадэміі архітэктуры]]. Член [[Саюз архітэктараў СССР|Саюза архітэктараў СССР]] з 1974 года, [[Саюз мастакоў Беларусі|Саюза мастакоў Беларусі]] з 1999 года, [[Саюз беларускіх пісьменнікаў|Саюза пісьменнікаў Беларусі]] з 2004 года{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. == Біяграфія == У 1968 годзе скончыла з адзнакай [[Архітэктурнае аддзяленне будаўнічага факультэта Беларускага політэхнічнага інстытута|архітэктурнае аддзяленне будаўнічага факультэта]] [[Беларускі нацыянальны політэхнічны ўніверсітэт|Беларускага політэхнічнага інстытута]] (выкладчыкі [[У. М. Вараксін]], [[В. М. Волчак]], [[Н. М. Макляцова]], [[І. І. Боўт]]){{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. У 1968—1970 гадах архітэктар, старшы архітэктар інстытута «[[Белпрампраект]]». У 1969—1973 гадах у аспірантуры [[ІМЭФ АН БССР]]. У 1973—1974 гадах старшы архітэктар-[[рэстаўратар]] [[Спецыяльныя навукова-рэстаўрацыйныя вытворчыя майстэрні Міністэрства культуры БССР|Спецыяльных навукова-рэстаўрацыйных вытворчых майстэрняў Міністэрства культуры БССР]]{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. У 1974—1980 гадах — навуковы рэдактар па архітэктуры [[Выдавецтва Беларуская Энцыклапедыя|выдавецтва «Беларуская Энцыклапедыя»]]. У 1979—1980 гадах в. а. загадчыцы рэдакцыі культуры і мастацтва; з 1980 года старшы навуковы супрацоўнік, з 2003 года вядучы навуковы супрацоўнік [[Інстытут мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы НАН Беларусі|Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы НАНБ]]{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. Член рэдкалегій часопісаў [[Спадчына (часопіс)|«Спадчына»]] і [[Роднае слова (1988)|«Роднае слова»]]. У 2003—2008 гадах член [[Рэспубліканская мастацка-экспертная рада па манументальным мастацтве пры Міністэрстве культуры Рэспублікі Беларусь|Рэспубліканскай мастацка-экспертнай рады па манументальным мастацтве пры Міністэрстве культуры Рэспублікі Беларусь]]{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. У 1992–1998 гадах выкладала курс "Гісторыя сусветнай архітэктуры" ў [[Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў]] == Творчасць == Асноўныя працы: праекты інжынерных карпусоў шэрагу прамысловых прадпрыемстваў у [[Мінск]]у{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}, будынак {{comm|ЛЭРМ|лінейная эксплуатацыйна-рамонтная майстэрня}} Мінскага аэрапорта (1972){{sfn|Архітэктары Савецкай Беларусі|1991}}, [[Навагрудак|Навагрудку]], [[Брэст|Брэсце]] (1968—1970, у аўтарскім калектыве); праекты кансервацыі [[Ружанскі палац|палаца ў Ружанах]] і рэстаўрацыі музея-запаведніка «[[Радзіма Якуба Коласа]]» ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці (1973—1974, у аўтарскім калектыве){{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. == Навуковая дзейнасць == Даследуе мастацтвазнаўчыя праблемы [[беларускае дойлідства|беларускага дойлідства]] эпохі [[феадалізм]]у, мураваную архітэктуру і манументальнае мастацтва [[беларускае барока|беларускага барока]]. Разам з [[Г. Галенчанка]]м увяла ў навуковы ўжытак і атрыбутавала першыя на тэрыторыі [[Цэнтральная Еўропа|Цэнтральнай]] і [[Усходняя Еўропа|Усходняй Еўропы]] архітэктурна-праектныя чарцяжы [[XVI стагоддзе|XVI ст.]] з [[Нясвіж]]а. Аўтар навуковых прац, [[сцэнарый|сцэнарыяў]] да відэафільмаў, зборнікаў [[верш]]аў{{sfn|ЭнцВКЛ|2005}}. Аўтар шасці [[манаграфія|манаграфій]] і больш за 500 артыкулаў і раздзелаў па гісторыі беларускага дойлідства ў айчынных і замежных навуковых зборніках і часопісах. Аўтарскія манаграфіі: «Страчаная спадчына» (1998; аўтар-укладальнік), «Мураваныя харалы: Сакральная архітэктура беларускага барока» (2001), «Саборы помняць усё: готыка і рэнесанс у беларускім сакральным дойлідстве» (2007), «Паэзія архітэктуры» (2012), «Сакральнае дойлідства Беларусі: 1000-гадовая спадчына» (2014), «Драўлянае хрысціянскае храмабудаўніцтва Беларусі» (2020). Сааўтар калектыўных навуковых выданняў: «[[Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі]]»{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}{{sfn|Архітэктары Савецкай Беларусі|1991}} (1984—1987); «[[Гісторыя беларускага мастацтва (кніга)|Гісторыя беларускага мастацтва]]» (1987—1988); «Скарына і яго эпоха» (1990); «Барока ў беларускай культуры і мастацтве» (1998); «Архітэктура Беларусі: Нарысы эвалюцыі ва ўсходнеславянскім і еўрапейскім кантэксце» (2005—2006){{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. Аўтар цыкла публікацый па гісторыі [[Беларуская архітэктура|беларускай архітэктуры]] ў [[БелСЭ]], зборніках «Помнікі старажытнарускай культуры. Новыя адкрыцці» (Мінск, 1984) і «Помнікі культуры. Новыя адкрыцці» (Мінск, 1985){{sfn|Архітэктары Савецкай Беларусі|1991}}. Аўтар і навуковы кансультант па архітэктуры [[энцыклапедыя|энцыклапедычных]] выданняў{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. Публікавалася ў навуковых выданнях [[Польшча|Польшчы]], [[Італія|Італіі]], [[Германія|Германіі]], [[Літва|Літвы]], [[Расія|Расіі]], [[Украіна|Украіны]]{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. == Узнагароды == Узнагароджана Ганаровымі граматамі Міністэрства культуры Беларусі (2005), Міністэрства інфармацыі Беларусі (2005), Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2015), [[Беларускае добраахвотнае таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры|Беларускага добраахвотнага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры]] (1989, 1995, 2005){{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. Узнагароджана [[Медаль Францыска Скарыны|медалём Францыска Скарыны]] (2020) за распрацоўку навуковай канцэпцыі гісторыі развіцця і сучаснага стану манументальнай архітэктуры Беларусі. == Бібліяграфія == * Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Т. 1—7, 1979—1987 (у сааўтарстве) * Гісторыя беларускага мастацтва. Т. 1—7, 1987—1994 (у сааўтарстве) * Архітэктура Беларусі. Энцыклапедычны даведнік. 1993 (у сааўтарстве) * Скарына і яго эпоха. 1990 * Барока ў беларускай культуры і мастацтве. 1998, 2000 (у сааўтарстве) * Мастацтва бачыць свет. Падручнік для сярэдняй школы. 2000 * Страчаная спадчына. 1997, 2003 (у сааўтарстве, аўтар-укладальнік) * Саборы помняць усё: Готыка і рэнесанс у сакральным дойлідстве Беларусі. — Мн.: Беларусь, 2007. — 167 с.: іл. ISBN 978-985-01-0714-5 == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|4|||413}} * {{Крыніцы/ЭнцВКЛ|том=1|старонкі=|артыкул=Габрусь Тамара Віктараўна|аўтар=}} * {{крыніцы/Хто ёсць хто ў Беларусі. Архітэктары|Габрусь Тамара Викторовна}} * {{крыніцы/Архітэктары Савецкай Беларусі|Габрусь Тамара Викторовна}} * {{крыніцы/Сучасныя беларускія даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага|ГАБРУСЬ Тамара Віктараўна}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Габрусь Тамара Віктараўна}} [[Катэгорыя:Дактары мастацтвазнаўства]] [[Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Архітэктары Беларусі]] [[Катэгорыя:Члены-карэспандэнты Беларускай акадэміі архітэктуры]] [[Катэгорыя:Кандыдаты архітэктуры]] [[Катэгорыя:Члены Саюза архітэктараў СССР]] [[Катэгорыя:Члены Беларускага саюза мастакоў]] [[Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў Беларусі]] [[Катэгорыя:Даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага]] ekj2jhaptxtrhkc5lze5p3hiboqois0 5134936 5134935 2026-05-02T12:51:13Z ~2026-26177-79 167415 /* Біяграфія */ Выпраўлена памылка друку 5134936 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Габрусь}} {{навуковец}} '''Тамара Віктараўна Га́брусь''' (нар. {{ДН|2|10|1945}}, [[Мінск]]) — беларускі гісторык архітэктуры і [[мастацтвазнавец]]. [[Кандыдат архітэктуры]] (1979), [[доктар мастацтвазнаўства]] (2002). [[Член-карэспандэнт]] [[Беларуская акадэмія архітэктуры|Беларускай акадэміі архітэктуры]]. Член [[Саюз архітэктараў СССР|Саюза архітэктараў СССР]] з 1974 года, [[Саюз мастакоў Беларусі|Саюза мастакоў Беларусі]] з 1999 года, [[Саюз беларускіх пісьменнікаў|Саюза пісьменнікаў Беларусі]] з 2004 года{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. == Біяграфія == У 1968 годзе скончыла з адзнакай [[Архітэктурнае аддзяленне будаўнічага факультэта Беларускага політэхнічнага інстытута|архітэктурнае аддзяленне будаўнічага факультэта]] [[Беларускі нацыянальны політэхнічны ўніверсітэт|Беларускага політэхнічнага інстытута]] (выкладчыкі [[У. М. Вараксін]], [[В. М. Волчак]], [[Н. М. Макляцова]], [[І. І. Боўт]]){{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. У 1968—1970 гадах архітэктар, старшы архітэктар інстытута «[[Белпрампраект]]». У 1969—1973 гадах у аспірантуры [[ІМЭФ АН БССР]]. У 1973—1974 гадах старшы архітэктар-[[рэстаўратар]] [[Спецыяльныя навукова-рэстаўрацыйныя вытворчыя майстэрні Міністэрства культуры БССР|Спецыяльных навукова-рэстаўрацыйных вытворчых майстэрняў Міністэрства культуры БССР]]{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. У 1974—1980 гадах — навуковы рэдактар па архітэктуры [[Выдавецтва Беларуская Энцыклапедыя|выдавецтва «Беларуская Энцыклапедыя»]]. У 1979—1980 гадах в. а. загадчыцы рэдакцыі культуры і мастацтва; з 1980 года старшы навуковы супрацоўнік, з 2003 года вядучы навуковы супрацоўнік [[Інстытут мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы НАН Беларусі|Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы НАНБ]]{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. Член рэдкалегій часопісаў [[Спадчына (часопіс)|«Спадчына»]] і [[Роднае слова (1988)|«Роднае слова»]]. У 2003—2008 гадах член [[Рэспубліканская мастацка-экспертная рада па манументальным мастацтве пры Міністэрстве культуры Рэспублікі Беларусь|Рэспубліканскай мастацка-экспертнай рады па манументальным мастацтве пры Міністэрстве культуры Рэспублікі Беларусь]]{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. У 1992–1998 гадах выкладала курс "Гісторыя сусветнай архітэктуры" ў [[Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў]] З 1981 да 1994 год узначальвала секцыі архітэктуры Мінскага гарадскога і абласнога саветаў [[Беларускага дабраахвотнага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры]] == Творчасць == Асноўныя працы: праекты інжынерных карпусоў шэрагу прамысловых прадпрыемстваў у [[Мінск]]у{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}, будынак {{comm|ЛЭРМ|лінейная эксплуатацыйна-рамонтная майстэрня}} Мінскага аэрапорта (1972){{sfn|Архітэктары Савецкай Беларусі|1991}}, [[Навагрудак|Навагрудку]], [[Брэст|Брэсце]] (1968—1970, у аўтарскім калектыве); праекты кансервацыі [[Ружанскі палац|палаца ў Ружанах]] і рэстаўрацыі музея-запаведніка «[[Радзіма Якуба Коласа]]» ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці (1973—1974, у аўтарскім калектыве){{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. == Навуковая дзейнасць == Даследуе мастацтвазнаўчыя праблемы [[беларускае дойлідства|беларускага дойлідства]] эпохі [[феадалізм]]у, мураваную архітэктуру і манументальнае мастацтва [[беларускае барока|беларускага барока]]. Разам з [[Г. Галенчанка]]м увяла ў навуковы ўжытак і атрыбутавала першыя на тэрыторыі [[Цэнтральная Еўропа|Цэнтральнай]] і [[Усходняя Еўропа|Усходняй Еўропы]] архітэктурна-праектныя чарцяжы [[XVI стагоддзе|XVI ст.]] з [[Нясвіж]]а. Аўтар навуковых прац, [[сцэнарый|сцэнарыяў]] да відэафільмаў, зборнікаў [[верш]]аў{{sfn|ЭнцВКЛ|2005}}. Аўтар шасці [[манаграфія|манаграфій]] і больш за 500 артыкулаў і раздзелаў па гісторыі беларускага дойлідства ў айчынных і замежных навуковых зборніках і часопісах. Аўтарскія манаграфіі: «Страчаная спадчына» (1998; аўтар-укладальнік), «Мураваныя харалы: Сакральная архітэктура беларускага барока» (2001), «Саборы помняць усё: готыка і рэнесанс у беларускім сакральным дойлідстве» (2007), «Паэзія архітэктуры» (2012), «Сакральнае дойлідства Беларусі: 1000-гадовая спадчына» (2014), «Драўлянае хрысціянскае храмабудаўніцтва Беларусі» (2020). Сааўтар калектыўных навуковых выданняў: «[[Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі]]»{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}{{sfn|Архітэктары Савецкай Беларусі|1991}} (1984—1987); «[[Гісторыя беларускага мастацтва (кніга)|Гісторыя беларускага мастацтва]]» (1987—1988); «Скарына і яго эпоха» (1990); «Барока ў беларускай культуры і мастацтве» (1998); «Архітэктура Беларусі: Нарысы эвалюцыі ва ўсходнеславянскім і еўрапейскім кантэксце» (2005—2006){{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. Аўтар цыкла публікацый па гісторыі [[Беларуская архітэктура|беларускай архітэктуры]] ў [[БелСЭ]], зборніках «Помнікі старажытнарускай культуры. Новыя адкрыцці» (Мінск, 1984) і «Помнікі культуры. Новыя адкрыцці» (Мінск, 1985){{sfn|Архітэктары Савецкай Беларусі|1991}}. Аўтар і навуковы кансультант па архітэктуры [[энцыклапедыя|энцыклапедычных]] выданняў{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. Публікавалася ў навуковых выданнях [[Польшча|Польшчы]], [[Італія|Італіі]], [[Германія|Германіі]], [[Літва|Літвы]], [[Расія|Расіі]], [[Украіна|Украіны]]{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. == Узнагароды == Узнагароджана Ганаровымі граматамі Міністэрства культуры Беларусі (2005), Міністэрства інфармацыі Беларусі (2005), Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2015), [[Беларускае добраахвотнае таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры|Беларускага добраахвотнага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры]] (1989, 1995, 2005){{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. Узнагароджана [[Медаль Францыска Скарыны|медалём Францыска Скарыны]] (2020) за распрацоўку навуковай канцэпцыі гісторыі развіцця і сучаснага стану манументальнай архітэктуры Беларусі. == Бібліяграфія == * Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Т. 1—7, 1979—1987 (у сааўтарстве) * Гісторыя беларускага мастацтва. Т. 1—7, 1987—1994 (у сааўтарстве) * Архітэктура Беларусі. Энцыклапедычны даведнік. 1993 (у сааўтарстве) * Скарына і яго эпоха. 1990 * Барока ў беларускай культуры і мастацтве. 1998, 2000 (у сааўтарстве) * Мастацтва бачыць свет. Падручнік для сярэдняй школы. 2000 * Страчаная спадчына. 1997, 2003 (у сааўтарстве, аўтар-укладальнік) * Саборы помняць усё: Готыка і рэнесанс у сакральным дойлідстве Беларусі. — Мн.: Беларусь, 2007. — 167 с.: іл. ISBN 978-985-01-0714-5 == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|4|||413}} * {{Крыніцы/ЭнцВКЛ|том=1|старонкі=|артыкул=Габрусь Тамара Віктараўна|аўтар=}} * {{крыніцы/Хто ёсць хто ў Беларусі. Архітэктары|Габрусь Тамара Викторовна}} * {{крыніцы/Архітэктары Савецкай Беларусі|Габрусь Тамара Викторовна}} * {{крыніцы/Сучасныя беларускія даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага|ГАБРУСЬ Тамара Віктараўна}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Габрусь Тамара Віктараўна}} [[Катэгорыя:Дактары мастацтвазнаўства]] [[Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Архітэктары Беларусі]] [[Катэгорыя:Члены-карэспандэнты Беларускай акадэміі архітэктуры]] [[Катэгорыя:Кандыдаты архітэктуры]] [[Катэгорыя:Члены Саюза архітэктараў СССР]] [[Катэгорыя:Члены Беларускага саюза мастакоў]] [[Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў Беларусі]] [[Катэгорыя:Даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага]] e6i8dmulzzsirwyakfpdhu04bepdr15 5134937 5134936 2026-05-02T13:00:11Z ~2026-26177-79 167415 /* Бібліяграфія */ удакладненне бібліяграфія 5134937 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Габрусь}} {{навуковец}} '''Тамара Віктараўна Га́брусь''' (нар. {{ДН|2|10|1945}}, [[Мінск]]) — беларускі гісторык архітэктуры і [[мастацтвазнавец]]. [[Кандыдат архітэктуры]] (1979), [[доктар мастацтвазнаўства]] (2002). [[Член-карэспандэнт]] [[Беларуская акадэмія архітэктуры|Беларускай акадэміі архітэктуры]]. Член [[Саюз архітэктараў СССР|Саюза архітэктараў СССР]] з 1974 года, [[Саюз мастакоў Беларусі|Саюза мастакоў Беларусі]] з 1999 года, [[Саюз беларускіх пісьменнікаў|Саюза пісьменнікаў Беларусі]] з 2004 года{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. == Біяграфія == У 1968 годзе скончыла з адзнакай [[Архітэктурнае аддзяленне будаўнічага факультэта Беларускага політэхнічнага інстытута|архітэктурнае аддзяленне будаўнічага факультэта]] [[Беларускі нацыянальны політэхнічны ўніверсітэт|Беларускага політэхнічнага інстытута]] (выкладчыкі [[У. М. Вараксін]], [[В. М. Волчак]], [[Н. М. Макляцова]], [[І. І. Боўт]]){{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. У 1968—1970 гадах архітэктар, старшы архітэктар інстытута «[[Белпрампраект]]». У 1969—1973 гадах у аспірантуры [[ІМЭФ АН БССР]]. У 1973—1974 гадах старшы архітэктар-[[рэстаўратар]] [[Спецыяльныя навукова-рэстаўрацыйныя вытворчыя майстэрні Міністэрства культуры БССР|Спецыяльных навукова-рэстаўрацыйных вытворчых майстэрняў Міністэрства культуры БССР]]{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. У 1974—1980 гадах — навуковы рэдактар па архітэктуры [[Выдавецтва Беларуская Энцыклапедыя|выдавецтва «Беларуская Энцыклапедыя»]]. У 1979—1980 гадах в. а. загадчыцы рэдакцыі культуры і мастацтва; з 1980 года старшы навуковы супрацоўнік, з 2003 года вядучы навуковы супрацоўнік [[Інстытут мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы НАН Беларусі|Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы НАНБ]]{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. Член рэдкалегій часопісаў [[Спадчына (часопіс)|«Спадчына»]] і [[Роднае слова (1988)|«Роднае слова»]]. У 2003—2008 гадах член [[Рэспубліканская мастацка-экспертная рада па манументальным мастацтве пры Міністэрстве культуры Рэспублікі Беларусь|Рэспубліканскай мастацка-экспертнай рады па манументальным мастацтве пры Міністэрстве культуры Рэспублікі Беларусь]]{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. У 1992–1998 гадах выкладала курс "Гісторыя сусветнай архітэктуры" ў [[Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў]] З 1981 да 1994 год узначальвала секцыі архітэктуры Мінскага гарадскога і абласнога саветаў [[Беларускага дабраахвотнага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры]] == Творчасць == Асноўныя працы: праекты інжынерных карпусоў шэрагу прамысловых прадпрыемстваў у [[Мінск]]у{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}, будынак {{comm|ЛЭРМ|лінейная эксплуатацыйна-рамонтная майстэрня}} Мінскага аэрапорта (1972){{sfn|Архітэктары Савецкай Беларусі|1991}}, [[Навагрудак|Навагрудку]], [[Брэст|Брэсце]] (1968—1970, у аўтарскім калектыве); праекты кансервацыі [[Ружанскі палац|палаца ў Ружанах]] і рэстаўрацыі музея-запаведніка «[[Радзіма Якуба Коласа]]» ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці (1973—1974, у аўтарскім калектыве){{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. == Навуковая дзейнасць == Даследуе мастацтвазнаўчыя праблемы [[беларускае дойлідства|беларускага дойлідства]] эпохі [[феадалізм]]у, мураваную архітэктуру і манументальнае мастацтва [[беларускае барока|беларускага барока]]. Разам з [[Г. Галенчанка]]м увяла ў навуковы ўжытак і атрыбутавала першыя на тэрыторыі [[Цэнтральная Еўропа|Цэнтральнай]] і [[Усходняя Еўропа|Усходняй Еўропы]] архітэктурна-праектныя чарцяжы [[XVI стагоддзе|XVI ст.]] з [[Нясвіж]]а. Аўтар навуковых прац, [[сцэнарый|сцэнарыяў]] да відэафільмаў, зборнікаў [[верш]]аў{{sfn|ЭнцВКЛ|2005}}. Аўтар шасці [[манаграфія|манаграфій]] і больш за 500 артыкулаў і раздзелаў па гісторыі беларускага дойлідства ў айчынных і замежных навуковых зборніках і часопісах. Аўтарскія манаграфіі: «Страчаная спадчына» (1998; аўтар-укладальнік), «Мураваныя харалы: Сакральная архітэктура беларускага барока» (2001), «Саборы помняць усё: готыка і рэнесанс у беларускім сакральным дойлідстве» (2007), «Паэзія архітэктуры» (2012), «Сакральнае дойлідства Беларусі: 1000-гадовая спадчына» (2014), «Драўлянае хрысціянскае храмабудаўніцтва Беларусі» (2020). Сааўтар калектыўных навуковых выданняў: «[[Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі]]»{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}{{sfn|Архітэктары Савецкай Беларусі|1991}} (1984—1987); «[[Гісторыя беларускага мастацтва (кніга)|Гісторыя беларускага мастацтва]]» (1987—1988); «Скарына і яго эпоха» (1990); «Барока ў беларускай культуры і мастацтве» (1998); «Архітэктура Беларусі: Нарысы эвалюцыі ва ўсходнеславянскім і еўрапейскім кантэксце» (2005—2006){{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. Аўтар цыкла публікацый па гісторыі [[Беларуская архітэктура|беларускай архітэктуры]] ў [[БелСЭ]], зборніках «Помнікі старажытнарускай культуры. Новыя адкрыцці» (Мінск, 1984) і «Помнікі культуры. Новыя адкрыцці» (Мінск, 1985){{sfn|Архітэктары Савецкай Беларусі|1991}}. Аўтар і навуковы кансультант па архітэктуры [[энцыклапедыя|энцыклапедычных]] выданняў{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. Публікавалася ў навуковых выданнях [[Польшча|Польшчы]], [[Італія|Італіі]], [[Германія|Германіі]], [[Літва|Літвы]], [[Расія|Расіі]], [[Украіна|Украіны]]{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. == Узнагароды == Узнагароджана Ганаровымі граматамі Міністэрства культуры Беларусі (2005), Міністэрства інфармацыі Беларусі (2005), Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2015), [[Беларускае добраахвотнае таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры|Беларускага добраахвотнага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры]] (1989, 1995, 2005){{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. Узнагароджана [[Медаль Францыска Скарыны|медалём Францыска Скарыны]] (2020) за распрацоўку навуковай канцэпцыі гісторыі развіцця і сучаснага стану манументальнай архітэктуры Беларусі. == Бібліяграфія == * Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Т. 1—7, 1979—1987 (у сааўтарстве) * Гісторыя беларускага мастацтва. Т. 1—7, 1987—1994 (у сааўтарстве) * Архітэктура Беларусі. Энцыклапедычны даведнік. 1993 (у сааўтарстве) * Скарына і яго эпоха. 1990 * Барока ў беларускай культуры і мастацтве. 1998, 2000 (у сааўтарстве) * Мастацтва бачыць свет. Падручнік для сярэдняй школы. 2000 * Страчаная спадчына. 1997, 2003 (у сааўтарстве, аўтар-укладальнік) *Мураваныя харалы: Сакральная архітэктура беларускага барока. – Мн.: Ураджай, 2001. – 287 с.: іл. ISBN 985-04-0499-X *Паэзія архітэктуры. – Мн.: Беларуская навука, 2012. – 279 с.: іл. ISBN 978-985-08-1426-5 * Саборы помняць усё: Готыка і рэнесанс у сакральным дойлідстве Беларусі. — Мн.: Беларусь, 2007. — 167 с.: іл. ISBN 978-985-01-0714-5 == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|4|||413}} * {{Крыніцы/ЭнцВКЛ|том=1|старонкі=|артыкул=Габрусь Тамара Віктараўна|аўтар=}} * {{крыніцы/Хто ёсць хто ў Беларусі. Архітэктары|Габрусь Тамара Викторовна}} * {{крыніцы/Архітэктары Савецкай Беларусі|Габрусь Тамара Викторовна}} * {{крыніцы/Сучасныя беларускія даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага|ГАБРУСЬ Тамара Віктараўна}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Габрусь Тамара Віктараўна}} [[Катэгорыя:Дактары мастацтвазнаўства]] [[Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Архітэктары Беларусі]] [[Катэгорыя:Члены-карэспандэнты Беларускай акадэміі архітэктуры]] [[Катэгорыя:Кандыдаты архітэктуры]] [[Катэгорыя:Члены Саюза архітэктараў СССР]] [[Катэгорыя:Члены Беларускага саюза мастакоў]] [[Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў Беларусі]] [[Катэгорыя:Даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага]] 05oscpv9azy69kms2ak5bdz9vohzrn9 5135052 5134937 2026-05-02T19:14:44Z ~2026-26177-79 167415 /* Бібліяграфія */ удакладненне бібліяграфія 5135052 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Габрусь}} {{навуковец}} '''Тамара Віктараўна Га́брусь''' (нар. {{ДН|2|10|1945}}, [[Мінск]]) — беларускі гісторык архітэктуры і [[мастацтвазнавец]]. [[Кандыдат архітэктуры]] (1979), [[доктар мастацтвазнаўства]] (2002). [[Член-карэспандэнт]] [[Беларуская акадэмія архітэктуры|Беларускай акадэміі архітэктуры]]. Член [[Саюз архітэктараў СССР|Саюза архітэктараў СССР]] з 1974 года, [[Саюз мастакоў Беларусі|Саюза мастакоў Беларусі]] з 1999 года, [[Саюз беларускіх пісьменнікаў|Саюза пісьменнікаў Беларусі]] з 2004 года{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. == Біяграфія == У 1968 годзе скончыла з адзнакай [[Архітэктурнае аддзяленне будаўнічага факультэта Беларускага політэхнічнага інстытута|архітэктурнае аддзяленне будаўнічага факультэта]] [[Беларускі нацыянальны політэхнічны ўніверсітэт|Беларускага політэхнічнага інстытута]] (выкладчыкі [[У. М. Вараксін]], [[В. М. Волчак]], [[Н. М. Макляцова]], [[І. І. Боўт]]){{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. У 1968—1970 гадах архітэктар, старшы архітэктар інстытута «[[Белпрампраект]]». У 1969—1973 гадах у аспірантуры [[ІМЭФ АН БССР]]. У 1973—1974 гадах старшы архітэктар-[[рэстаўратар]] [[Спецыяльныя навукова-рэстаўрацыйныя вытворчыя майстэрні Міністэрства культуры БССР|Спецыяльных навукова-рэстаўрацыйных вытворчых майстэрняў Міністэрства культуры БССР]]{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. У 1974—1980 гадах — навуковы рэдактар па архітэктуры [[Выдавецтва Беларуская Энцыклапедыя|выдавецтва «Беларуская Энцыклапедыя»]]. У 1979—1980 гадах в. а. загадчыцы рэдакцыі культуры і мастацтва; з 1980 года старшы навуковы супрацоўнік, з 2003 года вядучы навуковы супрацоўнік [[Інстытут мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы НАН Беларусі|Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы НАНБ]]{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. Член рэдкалегій часопісаў [[Спадчына (часопіс)|«Спадчына»]] і [[Роднае слова (1988)|«Роднае слова»]]. У 2003—2008 гадах член [[Рэспубліканская мастацка-экспертная рада па манументальным мастацтве пры Міністэрстве культуры Рэспублікі Беларусь|Рэспубліканскай мастацка-экспертнай рады па манументальным мастацтве пры Міністэрстве культуры Рэспублікі Беларусь]]{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. У 1992–1998 гадах выкладала курс "Гісторыя сусветнай архітэктуры" ў [[Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў]] З 1981 да 1994 год узначальвала секцыі архітэктуры Мінскага гарадскога і абласнога саветаў [[Беларускага дабраахвотнага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры]] == Творчасць == Асноўныя працы: праекты інжынерных карпусоў шэрагу прамысловых прадпрыемстваў у [[Мінск]]у{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}, будынак {{comm|ЛЭРМ|лінейная эксплуатацыйна-рамонтная майстэрня}} Мінскага аэрапорта (1972){{sfn|Архітэктары Савецкай Беларусі|1991}}, [[Навагрудак|Навагрудку]], [[Брэст|Брэсце]] (1968—1970, у аўтарскім калектыве); праекты кансервацыі [[Ружанскі палац|палаца ў Ружанах]] і рэстаўрацыі музея-запаведніка «[[Радзіма Якуба Коласа]]» ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці (1973—1974, у аўтарскім калектыве){{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. == Навуковая дзейнасць == Даследуе мастацтвазнаўчыя праблемы [[беларускае дойлідства|беларускага дойлідства]] эпохі [[феадалізм]]у, мураваную архітэктуру і манументальнае мастацтва [[беларускае барока|беларускага барока]]. Разам з [[Г. Галенчанка]]м увяла ў навуковы ўжытак і атрыбутавала першыя на тэрыторыі [[Цэнтральная Еўропа|Цэнтральнай]] і [[Усходняя Еўропа|Усходняй Еўропы]] архітэктурна-праектныя чарцяжы [[XVI стагоддзе|XVI ст.]] з [[Нясвіж]]а. Аўтар навуковых прац, [[сцэнарый|сцэнарыяў]] да відэафільмаў, зборнікаў [[верш]]аў{{sfn|ЭнцВКЛ|2005}}. Аўтар шасці [[манаграфія|манаграфій]] і больш за 500 артыкулаў і раздзелаў па гісторыі беларускага дойлідства ў айчынных і замежных навуковых зборніках і часопісах. Аўтарскія манаграфіі: «Страчаная спадчына» (1998; аўтар-укладальнік), «Мураваныя харалы: Сакральная архітэктура беларускага барока» (2001), «Саборы помняць усё: готыка і рэнесанс у беларускім сакральным дойлідстве» (2007), «Паэзія архітэктуры» (2012), «Сакральнае дойлідства Беларусі: 1000-гадовая спадчына» (2014), «Драўлянае хрысціянскае храмабудаўніцтва Беларусі» (2020). Сааўтар калектыўных навуковых выданняў: «[[Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі]]»{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}{{sfn|Архітэктары Савецкай Беларусі|1991}} (1984—1987); «[[Гісторыя беларускага мастацтва (кніга)|Гісторыя беларускага мастацтва]]» (1987—1988); «Скарына і яго эпоха» (1990); «Барока ў беларускай культуры і мастацтве» (1998); «Архітэктура Беларусі: Нарысы эвалюцыі ва ўсходнеславянскім і еўрапейскім кантэксце» (2005—2006){{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. Аўтар цыкла публікацый па гісторыі [[Беларуская архітэктура|беларускай архітэктуры]] ў [[БелСЭ]], зборніках «Помнікі старажытнарускай культуры. Новыя адкрыцці» (Мінск, 1984) і «Помнікі культуры. Новыя адкрыцці» (Мінск, 1985){{sfn|Архітэктары Савецкай Беларусі|1991}}. Аўтар і навуковы кансультант па архітэктуры [[энцыклапедыя|энцыклапедычных]] выданняў{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. Публікавалася ў навуковых выданнях [[Польшча|Польшчы]], [[Італія|Італіі]], [[Германія|Германіі]], [[Літва|Літвы]], [[Расія|Расіі]], [[Украіна|Украіны]]{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. == Узнагароды == Узнагароджана Ганаровымі граматамі Міністэрства культуры Беларусі (2005), Міністэрства інфармацыі Беларусі (2005), Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2015), [[Беларускае добраахвотнае таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры|Беларускага добраахвотнага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры]] (1989, 1995, 2005){{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. Узнагароджана [[Медаль Францыска Скарыны|медалём Францыска Скарыны]] (2020) за распрацоўку навуковай канцэпцыі гісторыі развіцця і сучаснага стану манументальнай архітэктуры Беларусі. == Бібліяграфія == * Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Т. 1—7, 1979—1987 (у сааўтарстве) * Гісторыя беларускага мастацтва. Т. 1—7, 1987—1994 (у сааўтарстве) * Архітэктура Беларусі. Энцыклапедычны даведнік. 1993 (у сааўтарстве) * Скарына і яго эпоха. 1990 * Барока ў беларускай культуры і мастацтве. 1998, 2000 (у сааўтарстве) * Мастацтва бачыць свет. Падручнік для сярэдняй школы. 2000 * Страчаная спадчына. – Мн.: Полымя, 1998. – 351 с.: іл. ISBN 985-07-0036-X (у сааўтарстве, аўтар-укладальнік) * Мураваныя харалы: Сакральная архітэктура беларускага барока. – Мн.: Ураджай, 2001. – 287 с.: іл. ISBN 985-04-0499-X * Паэзія архітэктуры. – Мн.: Беларуская навука, 2012. – 279 с.: іл. ISBN 978-985-08-1426-5 * Саборы помняць усё: Готыка і рэнесанс у сакральным дойлідстве Беларусі. — Мн.: Беларусь, 2007. — 167 с.: іл. ISBN 978-985-01-0714-5 * Сакральнае дойлідства Беларусі: 1000-гадовая спадчына. – Мінск: Беларуская навука, 2014. – 483 с.: іл. ISBN 978-985-08-1718-1 * Драўлянае хрысціянскае храмабудаўніцтва Беларусі. – Мінск: Беларуская навука, 2020. – 318 с.: іл. ISBN 978-985-08-2616-9 == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|4|||413}} * {{Крыніцы/ЭнцВКЛ|том=1|старонкі=|артыкул=Габрусь Тамара Віктараўна|аўтар=}} * {{крыніцы/Хто ёсць хто ў Беларусі. Архітэктары|Габрусь Тамара Викторовна}} * {{крыніцы/Архітэктары Савецкай Беларусі|Габрусь Тамара Викторовна}} * {{крыніцы/Сучасныя беларускія даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага|ГАБРУСЬ Тамара Віктараўна}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Габрусь Тамара Віктараўна}} [[Катэгорыя:Дактары мастацтвазнаўства]] [[Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Архітэктары Беларусі]] [[Катэгорыя:Члены-карэспандэнты Беларускай акадэміі архітэктуры]] [[Катэгорыя:Кандыдаты архітэктуры]] [[Катэгорыя:Члены Саюза архітэктараў СССР]] [[Катэгорыя:Члены Беларускага саюза мастакоў]] [[Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў Беларусі]] [[Катэгорыя:Даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага]] grpwnqi3hc4ze9q9r14oqw8ehnckkdz 5135053 5135052 2026-05-02T19:18:29Z ~2026-26177-79 167415 Выпраўлена памылка друку 5135053 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Габрусь}} {{навуковец}} '''Тамара Віктараўна Га́брусь''' (нар. {{ДН|2|10|1945}}, [[Мінск]]) — беларускі [[гісторык]] [[архітэктура|архітэктуры]] і [[мастацтвазнавец]]. [[Кандыдат архітэктуры]] (1979), [[доктар мастацтвазнаўства]] (2002). [[Член-карэспандэнт]] [[Беларуская акадэмія архітэктуры|Беларускай акадэміі архітэктуры]]. Член [[Саюз архітэктараў СССР|Саюза архітэктараў СССР]] з 1974 года, [[Саюз мастакоў Беларусі|Саюза мастакоў Беларусі]] з 1999 года, [[Саюз беларускіх пісьменнікаў|Саюза пісьменнікаў Беларусі]] з 2004 года{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. == Біяграфія == У 1968 годзе скончыла з адзнакай [[Архітэктурнае аддзяленне будаўнічага факультэта Беларускага політэхнічнага інстытута|архітэктурнае аддзяленне будаўнічага факультэта]] [[Беларускі нацыянальны політэхнічны ўніверсітэт|Беларускага політэхнічнага інстытута]] (выкладчыкі [[У. М. Вараксін]], [[В. М. Волчак]], [[Н. М. Макляцова]], [[І. І. Боўт]]){{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. У 1968—1970 гадах архітэктар, старшы архітэктар інстытута «[[Белпрампраект]]». У 1969—1973 гадах у аспірантуры [[ІМЭФ АН БССР]]. У 1973—1974 гадах старшы архітэктар-[[рэстаўратар]] [[Спецыяльныя навукова-рэстаўрацыйныя вытворчыя майстэрні Міністэрства культуры БССР|Спецыяльных навукова-рэстаўрацыйных вытворчых майстэрняў Міністэрства культуры БССР]]{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. У 1974—1980 гадах — навуковы рэдактар па архітэктуры [[Выдавецтва Беларуская Энцыклапедыя|выдавецтва «Беларуская Энцыклапедыя»]]. У 1979—1980 гадах в. а. загадчыцы рэдакцыі культуры і мастацтва; з 1980 года старшы навуковы супрацоўнік, з 2003 года вядучы навуковы супрацоўнік [[Інстытут мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы НАН Беларусі|Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы НАНБ]]{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. Член рэдкалегій часопісаў [[Спадчына (часопіс)|«Спадчына»]] і [[Роднае слова (1988)|«Роднае слова»]]. У 2003—2008 гадах член [[Рэспубліканская мастацка-экспертная рада па манументальным мастацтве пры Міністэрстве культуры Рэспублікі Беларусь|Рэспубліканскай мастацка-экспертнай рады па манументальным мастацтве пры Міністэрстве культуры Рэспублікі Беларусь]]{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. У 1992–1998 гадах выкладала курс "Гісторыя сусветнай архітэктуры" ў [[Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў]] З 1981 да 1994 год узначальвала секцыі архітэктуры Мінскага гарадскога і абласнога саветаў [[Беларускага дабраахвотнага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры]] == Творчасць == Асноўныя працы: праекты інжынерных карпусоў шэрагу прамысловых прадпрыемстваў у [[Мінск]]у{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}, будынак {{comm|ЛЭРМ|лінейная эксплуатацыйна-рамонтная майстэрня}} Мінскага аэрапорта (1972){{sfn|Архітэктары Савецкай Беларусі|1991}}, [[Навагрудак|Навагрудку]], [[Брэст|Брэсце]] (1968—1970, у аўтарскім калектыве); праекты кансервацыі [[Ружанскі палац|палаца ў Ружанах]] і рэстаўрацыі музея-запаведніка «[[Радзіма Якуба Коласа]]» ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці (1973—1974, у аўтарскім калектыве){{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. == Навуковая дзейнасць == Даследуе мастацтвазнаўчыя праблемы [[беларускае дойлідства|беларускага дойлідства]] эпохі [[феадалізм]]у, мураваную архітэктуру і манументальнае мастацтва [[беларускае барока|беларускага барока]]. Разам з [[Г. Галенчанка]]м увяла ў навуковы ўжытак і атрыбутавала першыя на тэрыторыі [[Цэнтральная Еўропа|Цэнтральнай]] і [[Усходняя Еўропа|Усходняй Еўропы]] архітэктурна-праектныя чарцяжы [[XVI стагоддзе|XVI ст.]] з [[Нясвіж]]а. Аўтар навуковых прац, [[сцэнарый|сцэнарыяў]] да відэафільмаў, зборнікаў [[верш]]аў{{sfn|ЭнцВКЛ|2005}}. Аўтар шасці [[манаграфія|манаграфій]] і больш за 500 артыкулаў і раздзелаў па гісторыі беларускага дойлідства ў айчынных і замежных навуковых зборніках і часопісах. Аўтарскія манаграфіі: «Страчаная спадчына» (1998; аўтар-укладальнік), «Мураваныя харалы: Сакральная архітэктура беларускага барока» (2001), «Саборы помняць усё: готыка і рэнесанс у беларускім сакральным дойлідстве» (2007), «Паэзія архітэктуры» (2012), «Сакральнае дойлідства Беларусі: 1000-гадовая спадчына» (2014), «Драўлянае хрысціянскае храмабудаўніцтва Беларусі» (2020). Сааўтар калектыўных навуковых выданняў: «[[Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі]]»{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}{{sfn|Архітэктары Савецкай Беларусі|1991}} (1984—1987); «[[Гісторыя беларускага мастацтва (кніга)|Гісторыя беларускага мастацтва]]» (1987—1988); «Скарына і яго эпоха» (1990); «Барока ў беларускай культуры і мастацтве» (1998); «Архітэктура Беларусі: Нарысы эвалюцыі ва ўсходнеславянскім і еўрапейскім кантэксце» (2005—2006){{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. Аўтар цыкла публікацый па гісторыі [[Беларуская архітэктура|беларускай архітэктуры]] ў [[БелСЭ]], зборніках «Помнікі старажытнарускай культуры. Новыя адкрыцці» (Мінск, 1984) і «Помнікі культуры. Новыя адкрыцці» (Мінск, 1985){{sfn|Архітэктары Савецкай Беларусі|1991}}. Аўтар і навуковы кансультант па архітэктуры [[энцыклапедыя|энцыклапедычных]] выданняў{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. Публікавалася ў навуковых выданнях [[Польшча|Польшчы]], [[Італія|Італіі]], [[Германія|Германіі]], [[Літва|Літвы]], [[Расія|Расіі]], [[Украіна|Украіны]]{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. == Узнагароды == Узнагароджана Ганаровымі граматамі Міністэрства культуры Беларусі (2005), Міністэрства інфармацыі Беларусі (2005), Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2015), [[Беларускае добраахвотнае таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры|Беларускага добраахвотнага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры]] (1989, 1995, 2005){{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. Узнагароджана [[Медаль Францыска Скарыны|медалём Францыска Скарыны]] (2020) за распрацоўку навуковай канцэпцыі гісторыі развіцця і сучаснага стану манументальнай архітэктуры Беларусі. == Бібліяграфія == * Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Т. 1—7, 1979—1987 (у сааўтарстве) * Гісторыя беларускага мастацтва. Т. 1—7, 1987—1994 (у сааўтарстве) * Архітэктура Беларусі. Энцыклапедычны даведнік. 1993 (у сааўтарстве) * Скарына і яго эпоха. 1990 * Барока ў беларускай культуры і мастацтве. 1998, 2000 (у сааўтарстве) * Мастацтва бачыць свет. Падручнік для сярэдняй школы. 2000 * Страчаная спадчына. – Мн.: Полымя, 1998. – 351 с.: іл. ISBN 985-07-0036-X (у сааўтарстве, аўтар-укладальнік) * Мураваныя харалы: Сакральная архітэктура беларускага барока. – Мн.: Ураджай, 2001. – 287 с.: іл. ISBN 985-04-0499-X * Паэзія архітэктуры. – Мн.: Беларуская навука, 2012. – 279 с.: іл. ISBN 978-985-08-1426-5 * Саборы помняць усё: Готыка і рэнесанс у сакральным дойлідстве Беларусі. — Мн.: Беларусь, 2007. — 167 с.: іл. ISBN 978-985-01-0714-5 * Сакральнае дойлідства Беларусі: 1000-гадовая спадчына. – Мінск: Беларуская навука, 2014. – 483 с.: іл. ISBN 978-985-08-1718-1 * Драўлянае хрысціянскае храмабудаўніцтва Беларусі. – Мінск: Беларуская навука, 2020. – 318 с.: іл. ISBN 978-985-08-2616-9 == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|4|||413}} * {{Крыніцы/ЭнцВКЛ|том=1|старонкі=|артыкул=Габрусь Тамара Віктараўна|аўтар=}} * {{крыніцы/Хто ёсць хто ў Беларусі. Архітэктары|Габрусь Тамара Викторовна}} * {{крыніцы/Архітэктары Савецкай Беларусі|Габрусь Тамара Викторовна}} * {{крыніцы/Сучасныя беларускія даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага|ГАБРУСЬ Тамара Віктараўна}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Габрусь Тамара Віктараўна}} [[Катэгорыя:Дактары мастацтвазнаўства]] [[Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Архітэктары Беларусі]] [[Катэгорыя:Члены-карэспандэнты Беларускай акадэміі архітэктуры]] [[Катэгорыя:Кандыдаты архітэктуры]] [[Катэгорыя:Члены Саюза архітэктараў СССР]] [[Катэгорыя:Члены Беларускага саюза мастакоў]] [[Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў Беларусі]] [[Катэгорыя:Даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага]] lqgv62txbzp2l2xtq65cpmf86csqcf0 5135054 5135053 2026-05-02T19:21:31Z ~2026-26177-79 167415 /* Біяграфія */ Выпраўлена памылка друку 5135054 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Габрусь}} {{навуковец}} '''Тамара Віктараўна Га́брусь''' (нар. {{ДН|2|10|1945}}, [[Мінск]]) — беларускі [[гісторык]] [[архітэктура|архітэктуры]] і [[мастацтвазнавец]]. [[Кандыдат архітэктуры]] (1979), [[доктар мастацтвазнаўства]] (2002). [[Член-карэспандэнт]] [[Беларуская акадэмія архітэктуры|Беларускай акадэміі архітэктуры]]. Член [[Саюз архітэктараў СССР|Саюза архітэктараў СССР]] з 1974 года, [[Саюз мастакоў Беларусі|Саюза мастакоў Беларусі]] з 1999 года, [[Саюз беларускіх пісьменнікаў|Саюза пісьменнікаў Беларусі]] з 2004 года{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. == Біяграфія == У 1968 годзе скончыла з адзнакай [[Архітэктурнае аддзяленне будаўнічага факультэта Беларускага політэхнічнага інстытута|архітэктурнае аддзяленне будаўнічага факультэта]] [[Беларускі нацыянальны політэхнічны ўніверсітэт|Беларускага політэхнічнага інстытута]] (выкладчыкі [[У. М. Вараксін]], [[В. М. Волчак]], [[Н. М. Макляцова]], [[І. І. Боўт]]){{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. У 1968—1970 гадах архітэктар, старшы архітэктар інстытута «[[Белпрампраект]]». У 1969—1973 гадах у аспірантуры [[ІМЭФ АН БССР]]. У 1973—1974 гадах старшы архітэктар-[[рэстаўратар]] [[Спецыяльныя навукова-рэстаўрацыйныя вытворчыя майстэрні Міністэрства культуры БССР|Спецыяльных навукова-рэстаўрацыйных вытворчых майстэрняў Міністэрства культуры БССР]]{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. У 1974—1980 гадах — навуковы рэдактар па архітэктуры [[Выдавецтва Беларуская Энцыклапедыя|выдавецтва «Беларуская Энцыклапедыя»]]. У 1979—1980 гадах в. а. загадчыцы рэдакцыі культуры і мастацтва; з 1980 года старшы навуковы супрацоўнік, з 2003 года вядучы навуковы супрацоўнік [[Інстытут мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы НАН Беларусі|Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы НАНБ]]{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. Член рэдкалегій часопісаў [[Спадчына (часопіс)|«Спадчына»]] і [[Роднае слова (1988)|«Роднае слова»]]. У 2003—2008 гадах член [[Рэспубліканская мастацка-экспертная рада па манументальным мастацтве пры Міністэрстве культуры Рэспублікі Беларусь|Рэспубліканскай мастацка-экспертнай рады па манументальным мастацтве пры Міністэрстве культуры Рэспублікі Беларусь]]{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. У 1992–1998 гадах выкладала курс "Гісторыя сусветнай архітэктуры" ў [[Беларуская дзяржаўная акадэмія мастацтваў|Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў]] З 1981 да 1994 год узначальвала секцыі архітэктуры Мінскага гарадскога і абласнога саветаў [[Беларускае дабраахвотнае таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры| Беларускага дабраахвотнага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры]] == Творчасць == Асноўныя працы: праекты інжынерных карпусоў шэрагу прамысловых прадпрыемстваў у [[Мінск]]у{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}, будынак {{comm|ЛЭРМ|лінейная эксплуатацыйна-рамонтная майстэрня}} Мінскага аэрапорта (1972){{sfn|Архітэктары Савецкай Беларусі|1991}}, [[Навагрудак|Навагрудку]], [[Брэст|Брэсце]] (1968—1970, у аўтарскім калектыве); праекты кансервацыі [[Ружанскі палац|палаца ў Ружанах]] і рэстаўрацыі музея-запаведніка «[[Радзіма Якуба Коласа]]» ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці (1973—1974, у аўтарскім калектыве){{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. == Навуковая дзейнасць == Даследуе мастацтвазнаўчыя праблемы [[беларускае дойлідства|беларускага дойлідства]] эпохі [[феадалізм]]у, мураваную архітэктуру і манументальнае мастацтва [[беларускае барока|беларускага барока]]. Разам з [[Г. Галенчанка]]м увяла ў навуковы ўжытак і атрыбутавала першыя на тэрыторыі [[Цэнтральная Еўропа|Цэнтральнай]] і [[Усходняя Еўропа|Усходняй Еўропы]] архітэктурна-праектныя чарцяжы [[XVI стагоддзе|XVI ст.]] з [[Нясвіж]]а. Аўтар навуковых прац, [[сцэнарый|сцэнарыяў]] да відэафільмаў, зборнікаў [[верш]]аў{{sfn|ЭнцВКЛ|2005}}. Аўтар шасці [[манаграфія|манаграфій]] і больш за 500 артыкулаў і раздзелаў па гісторыі беларускага дойлідства ў айчынных і замежных навуковых зборніках і часопісах. Аўтарскія манаграфіі: «Страчаная спадчына» (1998; аўтар-укладальнік), «Мураваныя харалы: Сакральная архітэктура беларускага барока» (2001), «Саборы помняць усё: готыка і рэнесанс у беларускім сакральным дойлідстве» (2007), «Паэзія архітэктуры» (2012), «Сакральнае дойлідства Беларусі: 1000-гадовая спадчына» (2014), «Драўлянае хрысціянскае храмабудаўніцтва Беларусі» (2020). Сааўтар калектыўных навуковых выданняў: «[[Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі]]»{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}{{sfn|Архітэктары Савецкай Беларусі|1991}} (1984—1987); «[[Гісторыя беларускага мастацтва (кніга)|Гісторыя беларускага мастацтва]]» (1987—1988); «Скарына і яго эпоха» (1990); «Барока ў беларускай культуры і мастацтве» (1998); «Архітэктура Беларусі: Нарысы эвалюцыі ва ўсходнеславянскім і еўрапейскім кантэксце» (2005—2006){{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. Аўтар цыкла публікацый па гісторыі [[Беларуская архітэктура|беларускай архітэктуры]] ў [[БелСЭ]], зборніках «Помнікі старажытнарускай культуры. Новыя адкрыцці» (Мінск, 1984) і «Помнікі культуры. Новыя адкрыцці» (Мінск, 1985){{sfn|Архітэктары Савецкай Беларусі|1991}}. Аўтар і навуковы кансультант па архітэктуры [[энцыклапедыя|энцыклапедычных]] выданняў{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. Публікавалася ў навуковых выданнях [[Польшча|Польшчы]], [[Італія|Італіі]], [[Германія|Германіі]], [[Літва|Літвы]], [[Расія|Расіі]], [[Украіна|Украіны]]{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. == Узнагароды == Узнагароджана Ганаровымі граматамі Міністэрства культуры Беларусі (2005), Міністэрства інфармацыі Беларусі (2005), Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2015), [[Беларускае добраахвотнае таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры|Беларускага добраахвотнага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры]] (1989, 1995, 2005){{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. Узнагароджана [[Медаль Францыска Скарыны|медалём Францыска Скарыны]] (2020) за распрацоўку навуковай канцэпцыі гісторыі развіцця і сучаснага стану манументальнай архітэктуры Беларусі. == Бібліяграфія == * Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Т. 1—7, 1979—1987 (у сааўтарстве) * Гісторыя беларускага мастацтва. Т. 1—7, 1987—1994 (у сааўтарстве) * Архітэктура Беларусі. Энцыклапедычны даведнік. 1993 (у сааўтарстве) * Скарына і яго эпоха. 1990 * Барока ў беларускай культуры і мастацтве. 1998, 2000 (у сааўтарстве) * Мастацтва бачыць свет. Падручнік для сярэдняй школы. 2000 * Страчаная спадчына. – Мн.: Полымя, 1998. – 351 с.: іл. ISBN 985-07-0036-X (у сааўтарстве, аўтар-укладальнік) * Мураваныя харалы: Сакральная архітэктура беларускага барока. – Мн.: Ураджай, 2001. – 287 с.: іл. ISBN 985-04-0499-X * Паэзія архітэктуры. – Мн.: Беларуская навука, 2012. – 279 с.: іл. ISBN 978-985-08-1426-5 * Саборы помняць усё: Готыка і рэнесанс у сакральным дойлідстве Беларусі. — Мн.: Беларусь, 2007. — 167 с.: іл. ISBN 978-985-01-0714-5 * Сакральнае дойлідства Беларусі: 1000-гадовая спадчына. – Мінск: Беларуская навука, 2014. – 483 с.: іл. ISBN 978-985-08-1718-1 * Драўлянае хрысціянскае храмабудаўніцтва Беларусі. – Мінск: Беларуская навука, 2020. – 318 с.: іл. ISBN 978-985-08-2616-9 == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|4|||413}} * {{Крыніцы/ЭнцВКЛ|том=1|старонкі=|артыкул=Габрусь Тамара Віктараўна|аўтар=}} * {{крыніцы/Хто ёсць хто ў Беларусі. Архітэктары|Габрусь Тамара Викторовна}} * {{крыніцы/Архітэктары Савецкай Беларусі|Габрусь Тамара Викторовна}} * {{крыніцы/Сучасныя беларускія даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага|ГАБРУСЬ Тамара Віктараўна}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Габрусь Тамара Віктараўна}} [[Катэгорыя:Дактары мастацтвазнаўства]] [[Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Архітэктары Беларусі]] [[Катэгорыя:Члены-карэспандэнты Беларускай акадэміі архітэктуры]] [[Катэгорыя:Кандыдаты архітэктуры]] [[Катэгорыя:Члены Саюза архітэктараў СССР]] [[Катэгорыя:Члены Беларускага саюза мастакоў]] [[Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў Беларусі]] [[Катэгорыя:Даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага]] 5otc89o03ytdtwjngqglat5jcvxpp8b 5135186 5135054 2026-05-03T07:38:52Z M.L.Bot 261 афармленне 5135186 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Габрусь}} {{навуковец}} '''Тамара Віктараўна Га́брусь''' ({{ВДП}}) — беларускі [[гісторык]] [[архітэктура|архітэктуры]] і [[мастацтвазнавец]]. [[Кандыдат архітэктуры]] (1979), [[доктар мастацтвазнаўства]] (2002). [[Член-карэспандэнт]] [[Беларуская акадэмія архітэктуры|Беларускай акадэміі архітэктуры]]. Член [[Саюз архітэктараў СССР|Саюза архітэктараў СССР]] з 1974 года, [[Саюз мастакоў Беларусі|Саюза мастакоў Беларусі]] з 1999 года, [[Саюз беларускіх пісьменнікаў|Саюза пісьменнікаў Беларусі]] з 2004 года{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. == Біяграфія == У 1968 годзе скончыла з адзнакай [[Архітэктурнае аддзяленне будаўнічага факультэта Беларускага політэхнічнага інстытута|архітэктурнае аддзяленне будаўнічага факультэта]] [[Беларускі нацыянальны політэхнічны ўніверсітэт|Беларускага політэхнічнага інстытута]] (выкладчыкі [[У. М. Вараксін]], [[В. М. Волчак]], [[Н. М. Макляцова]], [[І. І. Боўт]]){{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. У 1968—1970 гадах архітэктар, старшы архітэктар інстытута «[[Белпрампраект]]». У 1969—1973 гадах у аспірантуры [[ІМЭФ АН БССР]]. У 1973—1974 гадах старшы архітэктар-[[рэстаўратар]] [[Спецыяльныя навукова-рэстаўрацыйныя вытворчыя майстэрні Міністэрства культуры БССР|Спецыяльных навукова-рэстаўрацыйных вытворчых майстэрняў Міністэрства культуры БССР]]{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. У 1974—1980 гадах — навуковы рэдактар па архітэктуры [[Выдавецтва Беларуская Энцыклапедыя|выдавецтва «Беларуская Энцыклапедыя»]]. У 1979—1980 гадах в. аб. загадчыцы рэдакцыі культуры і мастацтва; з 1980 года старшы навуковы супрацоўнік, з 2003 года вядучы навуковы супрацоўнік [[Інстытут мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы НАН Беларусі|Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы НАНБ]]{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. Член рэдкалегій часопісаў «[[Спадчына (часопіс)|Спадчына]]» і «[[Роднае слова (1988)|Роднае слова]]». У 2003—2008 гадах член [[Рэспубліканская мастацка-экспертная рада па манументальным мастацтве пры Міністэрстве культуры Рэспублікі Беларусь|Рэспубліканскай мастацка-экспертнай рады па манументальным мастацтве пры Міністэрстве культуры Рэспублікі Беларусь]]{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. У 1992—1998 гадах выкладала курс «Гісторыя сусветнай архітэктуры» ў [[Беларуская дзяржаўная акадэмія мастацтваў|Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў]] У 1981—1994 гадах узначальвала секцыі архітэктуры Мінскага гарадскога і абласнога саветаў [[Беларускае дабраахвотнае таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры|Беларускага дабраахвотнага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры]] == Творчасць == Асноўныя працы: праекты інжынерных карпусоў шэрагу прамысловых прадпрыемстваў у [[Мінск]]у{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}, будынак {{comm|ЛЭРМ|лінейная эксплуатацыйна-рамонтная майстэрня}} Мінскага аэрапорта (1972){{sfn|Архітэктары Савецкай Беларусі|1991}}, [[Навагрудак|Навагрудку]], [[Брэст|Брэсце]] (1968—1970, у аўтарскім калектыве); праекты кансервацыі [[Ружанскі палац|палаца ў Ружанах]] і рэстаўрацыі музея-запаведніка «[[Радзіма Якуба Коласа]]» ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці (1973—1974, у аўтарскім калектыве){{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. == Навуковая дзейнасць == Даследуе мастацтвазнаўчыя праблемы [[беларускае дойлідства|беларускага дойлідства]] эпохі [[феадалізм]]у, мураваную архітэктуру і манументальнае мастацтва [[беларускае барока|беларускага барока]]. Разам з [[Г. Галенчанка]]м увяла ў навуковы ўжытак і атрыбутавала першыя на тэрыторыі [[Цэнтральная Еўропа|Цэнтральнай]] і [[Усходняя Еўропа|Усходняй Еўропы]] архітэктурна-праектныя чарцяжы XVI стагоддзя з [[Нясвіж]]а. Аўтар навуковых прац, [[сцэнарый|сцэнарыяў]] да відэафільмаў, зборнікаў [[верш]]аў{{sfn|ЭнцВКЛ|2005}}. Аўтар шасці [[манаграфія|манаграфій]] і больш за 500 артыкулаў і раздзелаў па гісторыі беларускага дойлідства ў айчынных і замежных навуковых зборніках і часопісах. Аўтарскія манаграфіі: «Страчаная спадчына» (1998; аўтар-укладальнік), «Мураваныя харалы: Сакральная архітэктура беларускага барока» (2001), «Саборы помняць усё: готыка і рэнесанс у беларускім сакральным дойлідстве» (2007), «Паэзія архітэктуры» (2012), «Сакральнае дойлідства Беларусі: 1000-гадовая спадчына» (2014), «Драўлянае хрысціянскае храмабудаўніцтва Беларусі» (2020). Сааўтар калектыўных навуковых выданняў: «[[Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі]]»{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}{{sfn|Архітэктары Савецкай Беларусі|1991}} (1984—1987); «[[Гісторыя беларускага мастацтва (кніга)|Гісторыя беларускага мастацтва]]» (1987—1988); «Скарына і яго эпоха» (1990); «Барока ў беларускай культуры і мастацтве» (1998); «Архітэктура Беларусі: Нарысы эвалюцыі ва ўсходнеславянскім і еўрапейскім кантэксце» (2005—2006){{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. Аўтар цыкла публікацый па гісторыі [[Беларуская архітэктура|беларускай архітэктуры]] ў [[БелСЭ]], зборніках «Помнікі старажытнарускай культуры. Новыя адкрыцці» (Мінск, 1984) і «Помнікі культуры. Новыя адкрыцці» (Мінск, 1985){{sfn|Архітэктары Савецкай Беларусі|1991}}. Аўтар і навуковы кансультант па архітэктуры [[энцыклапедыя|энцыклапедычных]] выданняў{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. Публікавалася ў навуковых выданнях [[Польшча|Польшчы]], [[Італія|Італіі]], [[Германія|Германіі]], [[Літва|Літвы]], [[Расія|Расіі]], [[Украіна|Украіны]]{{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. == Узнагароды == Узнагароджана Ганаровымі граматамі Міністэрства культуры Беларусі (2005), Міністэрства інфармацыі Беларусі (2005), Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2015), [[Беларускае добраахвотнае таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры|Беларускага добраахвотнага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры]] (1989, 1995, 2005){{sfn|Архитекторы Беларуси|2014}}. Узнагароджана [[Медаль Францыска Скарыны|медалём Францыска Скарыны]] (2020) за распрацоўку навуковай канцэпцыі гісторыі развіцця і сучаснага стану манументальнай архітэктуры Беларусі. == Бібліяграфія == * Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Т. 1—7, 1979—1987 (у сааўтарстве) * Гісторыя беларускага мастацтва. Т. 1—7, 1987—1994 (у сааўтарстве) * Архітэктура Беларусі. Энцыклапедычны даведнік. 1993 (у сааўтарстве) * Скарына і яго эпоха. 1990 * Барока ў беларускай культуры і мастацтве. 1998, 2000 (у сааўтарстве) * Мастацтва бачыць свет. Падручнік для сярэдняй школы. 2000 * Страчаная спадчына. — Мн.: Полымя, 1998. — 351 с.: іл. ISBN 985-07-0036-X (у сааўтарстве, аўтар-укладальнік) * Мураваныя харалы: Сакральная архітэктура беларускага барока. — Мн.: Ураджай, 2001. — 287 с.: іл. ISBN 985-04-0499-X * Паэзія архітэктуры. — Мн.: Беларуская навука, 2012. — 279 с.: іл. ISBN 978-985-08-1426-5 * Саборы помняць усё: Готыка і рэнесанс у сакральным дойлідстве Беларусі. — Мн.: Беларусь, 2007. — 167 с.: іл. ISBN 978-985-01-0714-5 * Сакральнае дойлідства Беларусі: 1000-гадовая спадчына. — Мінск: Беларуская навука, 2014. — 483 с.: іл. ISBN 978-985-08-1718-1 * Драўлянае хрысціянскае храмабудаўніцтва Беларусі. — Мінск: Беларуская навука, 2020. — 318 с.: іл. ISBN 978-985-08-2616-9 == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|4|||413}} * {{Крыніцы/ЭнцВКЛ|том=1|старонкі=|артыкул=Габрусь Тамара Віктараўна|аўтар=}} * {{крыніцы/Хто ёсць хто ў Беларусі. Архітэктары|Габрусь Тамара Викторовна}} * {{крыніцы/Архітэктары Савецкай Беларусі|Габрусь Тамара Викторовна}} * {{крыніцы/Сучасныя беларускія даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага|ГАБРУСЬ Тамара Віктараўна}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Габрусь Тамара Віктараўна}} [[Катэгорыя:Дактары мастацтвазнаўства]] [[Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Архітэктары Беларусі]] [[Катэгорыя:Члены-карэспандэнты Беларускай акадэміі архітэктуры]] [[Катэгорыя:Кандыдаты архітэктуры]] [[Катэгорыя:Члены Саюза архітэктараў СССР]] [[Катэгорыя:Члены Беларускага саюза мастакоў]] [[Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў Беларусі]] [[Катэгорыя:Даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага]] i0zjobc84rb1gfckohjlsbz9ce66d4r Марцін Пачобут-Адляніцкі 0 32662 5134994 4768609 2026-05-02T16:41:02Z ~2026-26699-68 167535 Дадзены вучоны - першы выкладчык геаграфіі як асобнай дысцыпліны у Віленскім універсітэце. 5134994 wikitext text/x-wiki {{Вучоны | Імя = Марцін Пачобут-Адляніцкі | Арыгінал імя = Marcin Poczobutt-Odlanicki | Фота = Marcin Poczobutt-Odlanicki 1.PNG | Шырыня = 200px | Подпіс = [[Юзаф Аляшкевіч|Ю. Аляшкевіч]]. «Партрэт прафесара Віленскага ўніверсітэта М. Пачобута», 1820-я | Месца нараджэння = | Месца смерці = | Грамадзянства = | Навуковая сфера = [[астраномія]], [[матэматыка]], [[геаграфія]] | Месца працы = | Альма-матэр = | Навуковы кіраўнік = | Знакамітыя вучні = [[Адам Міцкевіч]] | Вядомы як = адкрыў {{нп3|Цялец Панятоўскага (сузор’е)|Цялец Панятоўскага|ru|Телец Понятовского (созвездие)}}, устанавіў каардынаты [[Вільнюс|Вільня]] і [[Гродна]] | Узнагароды і прэміі = | Сайт = }} '''Марцін Пачобут-Адляніцкі''' ({{ДН|30|10|1728}}, в. [[Саломенка (Гродзенскі раён)|Сламянка]], [[Гарадзенскі павет]]<ref>цяпер {{МН|Гродзенскі раён|ў Гродзенскім раёне}}</ref> — {{ДС|20|2|1810|8}}, {{МС|Дынабург|ў Даўгаўпілсе|Даўгаўпілс}}, [[Расійская імперыя]], цяпер [[Даўгаўпілс]], [[Латвія]]) — астраном і асветнік. == Біяграфія == === Дзяцінства і адукацыя === Бацька Марціна Пачобута-Адляніцкага — Казімір — быў краўчым, а потым абозным гарадзенскім. Маці Гелена паходзіла з роду Глебавічаў. На 10-м годзе жыцця Марціна аддалі ў [[Гродзенскі езуіцкі калегіум]], дзе ён правучыўся з 1740 да 1743 гады, атрымаўшы пачатковую адукацыю, там жа ўступіў у [[Езуіты|ордэн езуітаў]]. Двухгадовы [[навіцыят]] адбываў у [[Вільня|Вільні]]. Вучыўся ў [[Слуцкая настаўніцкая семінарыя|настаўніцкай семінарыі]] ў [[Слуцк]]у, удасканальваў сваё веданне [[Старажытнагрэчаская мова|старажытнагрэчаскай мовы]]. З 1751 пачаў выкладчыцкую дзейнасць, 3 гады выкладаў у пачатковых класах [[Полацкі езуіцкі калегіум|Полацкага]], а пасля і [[Вільнюскі ўніверсітэт#Віленскі езуіцкі калегіум|Віленскага калегіума]]. Удасканальваў свае веды ў матэматыцы і класічных мовах у [[Карлаў універсітэт|Пражскім універсітэце]], які таксама апекавалі езуіты, таксама слухаў і лекцыі [[Стэлінг]]а па астраноміі. Пасля вяртання выкладаў у [[Вільнюскі ўніверсітэт|Віленскай акадэміі]] [[Грэчаская мова|грэчаскую мову]] і адначасова сам вывучаў [[Багаслоўе|тэалогію]]. У 1760 быў высвечаны на [[Ксёндз|ксяндза]], а ў студзені 1761, абараніўшы дысертацыю, стаў [[бакалаўр]]ам тэалогіі. Улетку 1761 пасланы для далейшай вучобы за мяжу, вучыўся ў вядомых астраномаў [[Італія|Італіі]], [[Францыя|Францыі]], дзе 2 гады практыкаваўся ў знакамітага [[марсель]]скага гідрографа і астранома ксяндза [[Э. Пезен]]а і працаваў у абсерваторыі горада [[Авіньён]]а. Пасля вяртання ў Вільню ў 1764 М. Пачобут-Адляніцкі заняў кафедру матэматыкі і астраноміі, быў прызначаны дырэктарам абсерваторыі. Знаёмы з лепшымі падобнымі навуковымі ўстановамі ў Еўропе, імкнуўся зрабіць [[Вільнюская астранамічная абсерваторыя|Віленскую абсерваторыю]] ўзорнай. === Астранамічная дзейнасць === У 1764 пачаліся бесперапынныя назіранні планет [[Сонечная сістэма|Сонечнай сістэмы]] і зорак. Усе звесткі дырэктар і яго памочнікі запісвалі ў спецыяльны журнал «Cahiers des observations» («Журналы назіранняў»). Перш за ўсё М. Пачобут-Адляніцкі сачыў за [[Месяц (спадарожнік Зямлі)|Месяцам]]. На падставе гэтых назіранняў у [[1766]] ён вызначыў геаграфічныя шырату і даўгату [[Вільня|Вільні]]. Праз 63 гады лічба М. Пачобут-Адляніцкага была ўдакладнена толькі на 2 секунды. Атрымаў званне каралеўскага астранома, абсерваторыя стала называцца каралеўскай. Праз 4 гады з фінансавай дапамогі [[графіня|графіні]] [[Эльжбета Магдалена Пузына|Э. Агінскай-Пузынінай]] М. Пачобут-Адляніцкі паехаў у [[Францыя|Францыю]], [[Галандыя|Галандыю]] і [[Англія|Англію]] з мэтай куплі навейшае абсталяванне, на працягу года знаёміўся з работай [[Парыжская абсерваторыя|Парыжскай]] і [[Грынвіцкая абсерваторыя|Грынвіцкай абсерваторый]], майстэрняў астранамічных прыбораў [[Гамбург]]а, [[Капенгаген]]а, [[Амстэрдам]]а, [[Лондан]]а, замовіў шмат абсталявання, якое і атрымаў у 1770. Для стварэння адпаведных умоў работы абсерваторыі быў перабудаваны яе будынак. З гэтага часу пачынаецца рэгулярнае назіранне планет, асабліва [[Меркурый|Меркурыя]]. Звесткі назіранняў былі выкарыстаныя французскім астраномам Лаландам для вызначэння арбіты Меркурыя. У сваёй кнізе «Bibliographie astronomique; avec l’histoire de l’astronomie» («Бібліяграфія астраноміі; разам з гісторыяй астраноміі») [[Ж. Лаланд]] высока ацаніў значэнне назіранняў віленскіх даследчыкаў. === Адміністрацыйная і грамадская дзейнасць === [[24 кастрычніка]] [[1780]] Марцін Пачобут-Адляніцкі атрымаў пасаду рэктара Галоўнай школы ВКЛ у якую рэарганізаваная [[Віленская акадэмія]], пасля скасавання [[Папа Рымскі|Папам]] [[ордэн езуітаў|ордэну езуітаў]]. Для выкладання новы рэктар запрасіў вядомых навукоўцаў, у тым ліку і батаніка [[Э. Жылібер]]а. 30 жніўня 1781 М. Пачобут-Адляніцкі ў Галоўнай школе прымаў кангрэс усіх рэктараў школ ВКЛ, на якім [[Яўхім Храптовіч]] расказаў пра мэты і задачы [[Адукацыйная камісія|Адукацыйнай камісіі]]. М. Пачобут-Адляніцкі вядомы як апякун маладых вучоных, яго вучнямі былі [[Вінцэнт Карчэўскі]], [[Міхал Глушневіч]], [[Антон Шагін]], [[Пётр Славінскі]]. Таксама рэктар меў разнастайныя зацікаўленні, быў выдаўцом «Віленскага палітычнага календара» (з 1774), актыўна падтрымаў [[паўстанне 1794 года]] і супрацоўнічаў з яго кіраўніком у ВКЛ — [[Якуб Ясінскі|Якубам Ясінскім]]. Пісаў вершы, пра паэтычнае ўспрыняцце сусвету М. Пачобут-Адляніцкага сведчаць нават запісы назіранняў. У канцы студзеня 1788 г. М. Пачобут-Алдяніцкі наведаў полацкіх езуітаў, якіх абараніла ад касацыі расійская імператрыца [[Кацярына II|Кацярына]], быццам з намерам вылічыць геаграфічныя каардынаты [[Полацк]]а. Верагодна М. Пачобут-Адляніцкі меў надзею і выношваў нейкія планы на адраджэнне езуіцкага ордэна. Магчыма ім інспіраваныя выказаныя ў 1788 і 1790 на некаторых сейміках [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] праекты звароту да Папы, каб аднавіць езуіцкі ордэн. У 1808 адмовіўся ад усіх пасад і стаў жыць у [[Дынабургскі кляштар езуітаў|Дынабургскім езуіцкім кляштары]], дзе і памёр. === Навуковае прызнанне === Марцін Пачобут-Адляніцкі стаў вядомым вучоным, быў абраны членам [[Лонданскае навуковае таварыства|Лонданскага навуковага таварыства]] (1770), і ў тым жа годзе загадам караля [[Станіслаў Аўгуст Панятоўскі|Станіслава Аўгуста]] быў выбіты медаль з партрэтам Марціна Пачобута. {{зноскі}} == Спасылкі == * Лаўрэш Л. [http://pawet.net/library/history/bel_history/w_astr/05/Марцін_Пачобут-Адляніцкі.html Марцін Пачобут-Адляніцкі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110812170238/http://pawet.net/library/history/bel_history/w_astr/05/%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%86%D1%96%D0%BD_%D0%9F%D0%B0%D1%87%D0%BE%D0%B1%D1%83%D1%82-%D0%90%D0%B4%D0%BB%D1%8F%D0%BD%D1%96%D1%86%D0%BA%D1%96.html |date=12 жніўня 2011 }} // Наша Слова. — 2009. — № 9-10. * Лаўрэш Л. «I зорнае неба над галавой…»: Нарысы з гiсторыi астраномii / Леанiд Лаўрэш. — Мн., 2013. {{Эпоха Асветніцтва}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Пачобут-Адляніцкі Марцін}} [[Катэгорыя:Астраномы Літвы]] [[Катэгорыя:Астраномы Беларусі]] [[Катэгорыя:Астраномы Польшчы]] [[Катэгорыя:Матэматыкі Польшчы]] [[Катэгорыя:Матэматыкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Матэматыкі Літвы]] [[Катэгорыя:Вучоныя Вялікага Княства Літоўскага]] [[Катэгорыя:Рэктары Віленскага ўніверсітэта]] [[Катэгорыя:Члены Лонданскага каралеўскага таварыства]] [[Катэгорыя:Члены Французскай акадэміі навук]] [[Катэгорыя:Выкладчыкі Полацкага езуіцкага калегіума]] [[Катэгорыя:Кавалеры ордэна Святога Станіслава (Польшча)]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Гродзенскага езуіцкага калегіума]] [[Катэгорыя:Пачобуты-Адляніцкія|Марцін]] [[Катэгорыя:Члены Найвышэйшай Літоўскай Рады]] f5fq08h094z3cpjdcxgsu184dcv7p97 Марцін Лютэр Кінг 0 45209 5135128 4847962 2026-05-03T00:32:22Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135128 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Кінг}} {{не блытаць|Марцін Лютэр|Марцінам Лютэрам}} {{Картка:Асоба |імя = Марцін Лютэр Кінг |арыгінал_імя = {{lang-en|Martin Luther King}} |партрэт = Martin Luther King Jr NYWTS.jpg |памер = |подпіс = |апісанне = |імя пры нараджэнні = |род дзейнасці = лідар негвалтоўнага супраціўлення [[расізм]]у |дата нараджэння = |месца нараджэння = |грамадзянства = |падданства = |дата смерці = |месца смерці = |бацька = |маці = |муж = |жонка = |дзеці = |узнагароды і прэміі = Нобелеўская прэмія міру |сайт = }} '''Ма́рцін Лю́тэр Кінг''' ({{lang-en|Martin Luther King}}; {{ДН|15|1|1929}}, {{МН|Атланта}}, [[Джорджыя]], [[ЗША]] — {{ДС|4|4|1968}}, {{МС|Мемфіс||Мемфіс (Тэнесі)}}, [[Тэнесі]], [[ЗША]]) — самы вядомы [[афраамерыканцы|афраамерыканскі]] [[Баптызм|баптысцкі]] прапаведнік, яркі [[прамоўца]], лідар [[Рух за грамадзянскія правы чарнаскурых у ЗША|Руху за грамадзянскія правы чарнаскурых у ЗША]]. Кінг стаў нацыянальным абразом у гісторыі [[Прагрэсівізм у ЗША|амерыканскага прагрэсівізму]]<ref>{{кніга |аўтар = Paul R. Krugman. |частка = |загаловак = The Conscience of a Liberal |арыгінал = |спасылка = http://books.google.com/books?id=AHgZib2fngIC&q=Martin+Luther+King#v=snippet&q=Martin%20Luther%20King&f=false |месца = |выдавецтва = W. W. Norton & Company |год =2009 |старонкі =84 |isbn = 978-0-393-33313-8}}</ref>. Марцін Лютэр Кінг стаў першым актыўным дзеячам чорнага руху ЗША і першым яркім змаганцам за грамадзянскія правы чарнаскурых у ЗША, змагаючыся з [[дыскрымінацыя]]й, расізмам і [[сегрэгацыя]]й. Таксама актыўна выступаў супраць удзелу арміі ЗША ў [[Вайна ў В’етнаме|вайне ў В’етнаме]]. За важны ўнёсак у дэмакратызацыю амерыканскага грамадства ў [[1964]] годзе Марціну была прысуджана [[Нобелеўская прэмія міру]]. Забіты ў [[Мемфіс (Тэнесі)|Мемфісе]], штат [[Тэнэсі]], меркавана [[Джэймс Эрл Рэй|Джэймсам Эрлам Рэем]]. У [[2004]] годзе (пасмяротна) узнагароджаны найвышэйшай узнагародай ЗША [[Залаты медаль Кангрэса ЗША|Залатым медалём Кангрэса]]. == Біяграфія == === Дзяцінства і юнацкасць === Марцін Лютэр Кінг нарадзіўся 15 студзеня 1929 года ў горадзе [[Атланта]] ([[Джорджыя]]) у сям’і пастара баптысцкай царквы. Дом Кінгаў знаходзіўся на Оберн-авеню — раёне Атланты, дзе жылі цемнаскурыя, якія належалі да сярэдняга класа. У 13 гадоў ён паступіў у ліцэй пры ўніверсітэце Атланты. У 15 гадоў ён перамог на конкурсе прамоўцаў, што праводзіўся афраамерыканскай арганізацыяй Джорджыі. Увосень [[1944]] года Кінг паступіў у коледж Морхаўз. У гэты перыяд ён стаў членам [[Нацыянальная асацыяцыя прагрэсу каляровага насельніцтва|Нацыянальнай асацыяцыі прагрэсу каляровага насельніцтва]]. Тут ён пазнаў пра тое, што супраць [[расізм]]у выступаюць не толькі чарнаскурыя, але і многія белыя. У [[1947]] годзе Кінг быў пасвечаны як служка, стаў памагатым бацькі ў цэрквы. Атрымаўшы ў коледжы ступень бакалаўра па [[Сацыялогія|сацыялогіі]] ў [[1948]] годзе, ён паступіў у тэалагічную семінарыю Крузера ў Чэстары, штат [[Пенсільванія]], дзе ў [[1951]] годзе атрымаў ступень бакалаўра багаслоўя. У [[1955]] годзе [[Бостанскі ўніверсітэт|Бостанскім універсітэтам]] яму была прысуджана ступень доктара тэалогіі. Кінг вельмі часта наведваў баптысцкую царкву Эбенезер, дзе служыў яго бацька. === Асабістае жыццё === У студзені [[1952]] года, пражыўшы ў [[Бостан]]е каля пяці месяцаў, Кінг пазнаёміўся са студэнткай кансерваторыі Карэтай Скот. Праз паўгода Кінг запрасіў дзяўчыну паехаць разам з ім у Атланту. Пазнаёміўшыся з Карэтай, бацькі далі сваю згоду на іх шлюб. Марцін Лютэр Кінг і яго жонка [[Карэта Скот Кінг]] абвянчаліся ў доме яе маткі [[18 чэрвеня]] [[1953]] года. Шлюбаваў маладых бацька нявесты. Карэта атрымала дыплом па класе вакалу і скрыпкі ў Кансерваторыі Новай Англіі. Пасля сканчэння кансерваторыі яны з мужам пераехалі ў г. [[Мантгомеры (Алабама)|Мантгомеры]], штат [[Алабама]], у верасні [[1954]] года. Шлюбная пара Кінгаў мела чатырох дзяцей: * {{не перакладзена|Іаланда Кінг||en|Yolanda King}} — дачка ([[17 лістапада]] [[1955]], Мантгомеры, Алабама — [[15 мая]] [[2007]], [[Санта-Моніка]], [[Каліфорнія]]) * [[Марцін Лютэр Кінг III]] — сын (нар. [[23 кастрычніка]] [[1957]] у г. Мантгомеры, Алабама) * {{не перакладзена|Дэкстэр Скот Кінг||en|Dexter Scott King}} — сын (нар. [[30 студзеня]] [[1961]], [[Атланта]], [[Джорджыя]]) * {{не перакладзена|Берніс Альберцін Кінг||en|Bernice King}} — дачка (нар. [[28 сакавіка]] [[1963]], Атланта, Джорджыя) === Дзейнасць === У [[1954]] годзе Кінг стаў пастарам баптысцкай царквы ў [[Мантгомеры (Алабама)|Мантгомеры]], штат [[Алабама]]. У Мантгомеры ён узначаліў буйную акцыю пратэсту чарнаскурага насельніцтва супраць [[Расавая сегрэгацыя ў ЗША|расавай сегрэгацыі ў грамадскім транспарце]], пасля таго, як у снежні [[1955]] года адбыўся інцыдэнт з [[Роза Лі Паркс|Розай Паркс]]. [[Байкот аўтобусных ліній у Мантгомеры]], які доўжыўся 381 дзень, нягледзячы на супраціў улад і расістаў, прывёў да поспеху акцыі — Вярхоўны суд ЗША прызнаў сегрэгацыю ў Алабаме неканстытуцыйнай. [[Файл:MLK and Malcolm X USNWR cropped.jpg|thumb|злева|Кінг і [[Малкальм Ікс]].]] У студзені [[1957]] года Кінг быў абраны галовай арганізацыі «[[Канферэнцыя паўднёвага хрысціянскага кіраўніцтва|Канферэнцыя кіраўніцтва хрысціянаў поўдня]]», створанай для змагання за грамадзянскія правы афраамерыканскага насельніцтва. У верасні [[1958]] года быў паранены нажом у [[Гарлем]]е. У [[1960]] годзе Кінг па запрашэнні [[Джавахарлал Нэру|Джавахарлала Нэру]] наведаў [[Індыя|Індыю]], дзе вывучаў дзейнасць [[Махатма Гандзі|Махатмы Гандзі]]. Сваімі выступамі (некаторыя з іх цяпер лічацца класікай прамоўніцкага мастацтва) ён заклікаў дамагацца роўнасці мірнымі спосабамі. Яго прамовы далі энергію руху за грамадзянскія правы ў грамадстве — пачаліся маршы, эканамічныя байкоты, масавыя сыходы ў турмы і гэтак далей. Шырокую слыннасць атрымала гаворка Марціна Лютара Кінга «[[У мяне ёсць мара: прамова Марціна Лютэра Кінга|У мяне ёсць мара]]» («{{lang-en|I have a dream}}»), якую ў час [[Марш на Вашынгтон|марша]] на [[Вашынгтон]] у [[1963]] годзе ля падножжа манумента [[Аўраам Лінкальн|Лінкальну]] слухалі каля 300 тысяч амерыканцаў. У гэтай прамове ён уславіў расавае замірэнне. Кінг наноў вызначыў істу амерыканскай дэмакратычнай мары і распаліў у ёй новы духоўны агонь. Роля Кінга ў негвалтоўным змаганні за прыняцце закона, што забараняе [[расавая дыскрымінацыя|расавую дыскрымінацыю]], была адзначана [[Нобелеўская прэмія міру|Нобелеўскай прэміяй міру]]. Як палітык, Кінг з’яўляўся сапраўды ўнікальнай фігурай. Выкладаючы існасць свайго лідарства, ён апераваў галоўным чынам рэлігійнымі тэрмінамі. Ён вызначаў кіраўніцтва рухам у абарону грамадзянскіх праў як працяг ранейшай пастырскай службы і скарыстаў у большасці лістоў афраамерыканскі рэлігійны досвед. Згодна традыцыйнаму стандарту амерыканскіх палітычных паглядаў, ён з’яўляўся лідарам, які верыць у хрысціянскую любоў. Падобна мноству іншых яркіх асоб амерыканскай гісторыі, Кінг звяртаўся да рэлігійнай фразеалогіі, тым самым выклікаючы захоплены духоўны водгук у сваёй аўдыторыі. Пачынаючы з [[1963]] года і аж да смерці Марцін Лютэр Кінг пераследаваўся [[Федэральнае бюро расследаванняў|ФБР]] у рамках сакрэтнай праграмы [[COINTELPRO]]<ref>[http://www.icdc.com/~paulwolf/cointelpro/churchfinalreportIIIb.htm U.S. Congress. Senate. Select Committee to Study Governmental Operations with Respect to Intelligence Activities. Final Report — Book III, Supplementary Detailed Staff Reports on Intelligence Activities and the Rights of Americans. 94th Cong., 2d sess, 1976.]</ref>. === Забойства === {{main|Забойства Марціна Лютэра Кінга}} [[28 сакавіка]] [[1968]] года Кінг узначаліў 6-тысячны марш пратэсту ў дзелавой частцы [[Мемфіс (Тэнесі)|Мемфіса]] (штат [[Тэнэсі]]), мэтай якога была падтрымка працоўных, якія страйкавалі. 3 красавіка, выступаючы ў Мемфісе, Кінг сказаў: «Наперадзе ў нас цяжкія дні. Але гэта не мае значэння. Таму што я пабываў на вяршыні гары… Я глядзеў наперад і бачыў Зямлю запаветную. Можа, я не буду там з вамі, але я хачу, каб вы ведалі цяпер — усе мы, увесь народ убачыць гэту Зямлю». 4 красавіка, у 18 гадзін 01 хвіліну Кінг быў смяротна паранены [[снайпер]]ам, калі стаяў на гаўбцы ў мемфіскім матэлі «[[Ларэйн, гатэль|Ларэйн]]»<ref>[http://www.law.uga.edu/dwilkes_more/other_2death.html Death of MLK Still a Mystery by Donald Wilkes] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120304024342/http://www.law.uga.edu/dwilkes_more/other_2death.html |date=4 сакавіка 2012 }}</ref>. {{цытата|Гэта забойства выклікала агульнанацыянальнае абурэнне, што суправаджалася бунтамі чарнаскурага насельніцтва больш за ў ста гарадах. У федэральнай сталіцы дамы гарэлі ў шасці кварталах ад Белай хаты, а на гаўбцах Капітолія і лужках вакол Белага дома размясціся кулямётнікі. Па ўсёй краіне 46 чалавек былі забіты, 2,5 тысячы паранены, а на прыгнечанне хваляванняў былі кінуты 70 тысяч салдатаў. У вачах актывістаў забойства Кінга сімвалізавала непапраўнасць сістэмы і пераканала тысячы людзей у тым, што негвалтоўны супраціў вядзе ў тупік. Усё больш чарнаскурых звярталі свае позіркі да арганізацый, падобным «[[Чорныя пантэры|Чорным пантэрам]]»<ref>[http://magazines.russ.ru/nz/2008/4/el20.html Макс Элбаум «Система» под ударом]</ref>}} [[Файл:Martin Luther King memorial during Allt ljus på Uppsala 2008-11-15.jpg|thumb|right|Мемарыял Кінгу ва [[Упсала]], [[Швецыя]]]] Забойца, [[Джэймс Эрл Рэй]], атрымаў 99 гадоў турэмнага зняволення. Афіцыйна было прызнана, што Рэй быў забойцай-адзіноткай, але многія<ref>{{кніга|аўтар= Боровик Г. А.|загаловак= Пролог|частка= часть 2 «Расследование»|месца= М.|выдавецтва= Правда|год= 1985}}</ref> лічаць, што Кінг упаў ахвярай змовы. [[Епіскапальная царква ЗША]] прызнала Кінга [[пакутнік]]ам, які аддаў жыццё за [[хрысціянства|хрысціянскую веру]], яго статуя змесцаванзнаходзіцца ў [[Вестмінстэрскае абацтва|Вестмінстэрскім абацтве]] ([[Англія]]) у шэрагу пакутнікаў [[XX стагоддзе|XX стагоддзя]]. Кінг быў высунуты ў памазанцы Боскія, і лічылася, што ён стаяў у вытокаў дэмакратычных дасягненняў руху ў абарону грамадзянскіх праў. Кінг быў першым цемнаскурым амерыканцам, каму быў усталяваны бюст у [[Ратонда Капітолія ЗША|Вялікай ратондзе]] [[Капітолій (Вашынгтон)|Капітолія]] ў [[Вашынгтон]]е. Трэці панядзелак студзеня адзначаецца ў Амерыцы як [[Дзень Марціна Лютэра Кінга]] і лічыцца нацыянальным святам. == Гаворкі і выступы == * «[[У мяне ёсць мара: прамова Марціна Лютэра Кінга|У мяне ёсць мара]]» * «Пастыр, які вядзе сваю паству» == Погляды == === Рэлігія === Быўшы [[Хрысціянства|хрысціянскім]] святаром, Кінг перадусім знаходзіўся пад уплывам рэлігійных ідэй і практычна заўсёды цытаваў тыя ці іншыя тэксты адпаведнага роду ці спасылаўся на іх не толькі ў царкоўных казаннях, але і ў свецкіх прамовах. Ён, у прыватнасці, быў перакананы ў патрэбы прытрымлівацца запавету пра патрэбу любіць блізкага, як самага сябе, прытым не толькі ў дачыненні да [[Бог]]а, але і да сваіх ворагаў ці апанентаў — багаслаўляць іх і маліцца пра іх. Яго ідэі пра мірны супраціў узыходзяць таксама да ідэй, выкладзеным у Нагорнага казання, паводле якіх, атрымаўшы ўдар па адной шчацэ, трэба падставіць іншую, і ў [[Евангелле ад Матфея|Евангеллі ад Матфея]], дзе прыведзены словы [[Хрыстос|Хрыста]] пра вяртанне мяча ў ножны<ref>{{Cite web |url=http://mlk-kpp01.stanford.edu/index.php/resources/article/king_quotes_on_war_and_peace/ |title=Martin Luther King, Jr., Justice Without Violence- April 3, 1957 |access-date=9 ліпеня 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150319103850/http://mlk-kpp01.stanford.edu/index.php/resources/article/king_quotes_on_war_and_peace/ |archivedate=19 сакавіка 2015 |url-status=dead }}</ref>. У сваім лісце з турмы Бірмінгема Кінг шукаў натхненне ва ўсёахопным каханні Хрыста да людзей, а таксама па сваім звычаі цытаваў многіх хрысціянскіх ідэолагаў [[пацыфізм]]у. У сваёй гаворцы «Я пабываў на вяршыні гары…» ён казаў, што жадаў толькі выканаць боскую волю. === Адмова ад гвалту === [[Файл:Civil Rights March on Washington, D.C. (Dr. Martin Luther King, Jr. and Mathew Ahmann in a crowd.) - NARA - 542015.tif|thumb|250px|М. Л. Кінг на маршы за грамадзянскія правы ў Вашынгтоне.]] Кінг таксама быў натхнёны тымі вынікамі, якіх дамогся [[Махатма Гандзі]], вынікаючы ідэям адмовы ад гвалту. Паводле яго ўласных слоў, ён цягам працяглага перыяду часу жадаў здзейсніць вандраванне ў [[Індыя|Індыю]]<ref>{{cite book | last = King, Jr. | first = Martin Luther |author2=Clayborne Carson|display-authors=etal | title = The Papers of Martin Luther King, Jr., Volume V: Threshold of a New Decade, January 1959&nbsp;– December 1960 | publisher = University of California Press | year = 2005 | page = 231 | url = http://mlk-kpp01.stanford.edu/primarydocuments/Vol5/July1959_MyTriptotheLandofGandhi.pdf | isbn = 0-520-24239-4 | accessdate = 9 ліпеня 2016 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20130615084051/http://mlk-kpp01.stanford.edu/primarydocuments/Vol5/July1959_MyTriptotheLandofGandhi.pdf | archivedate = 15 чэрвеня 2013 | url-status = dead }}</ref>, і ў красавіку [[1959]] года з дапамогай квакерскага [[Амерыканскі камітэт Сяброў на службе грамадству|Амерыканскага камітэта Сяброў на службе грамадству]] ён змог адправіцца ў гэта падарожжа. Гэты досвед зрабіў на яго істотны ўплыў і паглыбіў яго разуменне ідэй мірнага супраціву, роўна як і яго жаданне прысвяціць сябе змаганню за грамадзянскія правы ў Амерыцы. У сваім выступе на радыё ў апошні дзень знаходжання ў Індыі Кінг казаў, што зараз, пасля візіту ў гэту краіну, ён у яшчэ большай ступені, чым перш, перакананы ў магутнасці негвалтоўнага пратэсту як спосабу змагання прыгнечаных людзей за справядлівасць і чалавечую годнасць. У нейкім сэнсе можна сказаць, што на яго зрабілі ўплыў менавіта маральныя прынцыпы Махатмы Гандзі, хоць апошні, у сваю чаргу, сам засвоіў іх з твора [[Леў Мікалаевіч Талстой|Л. М. Талстога]] «Царства Боскае ўсярэдзіне вас», дзе быў выкладзены прынцып непярэчання злу гвалтам. Зрэшты, Кінг, як і Гандзі, таксама быў знаёмы з творчасцю Талстога і звяртаўся да цытат з «[[Вайна і мір|Вайны і міру]]»<ref>{{cite book | last = King, Jr. | first = Martin Luther |author2=Clayborne Carson|display-authors=etal | title = The Papers of Martin Luther King, Jr., Volume V: Threshold of a New Decade, January 1959&nbsp;– December 1960 | publisher = University of California Press | year = 2005 | pages = 149, 269, 248 |url = http://books.google.com/books?id=TU_HozbJSC8C&pg=PA269 | isbn = 0-520-24239-4 }}</ref>. У некаторай ступені на Кінга зрабіў уплыў іншы цемнаскуры праваабаронца [[Баярд Расцін]], які таксама быў знаёмы з ідэямі Гандзі<ref>{{cite news| title=Book Review: Bayard Rustin: Troubles I've Seen| last=Kahlenberg| first=Richard D.| work=Washington Monthly| url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1316/is_n4_v29/ai_19279952| accessdate=2008-06-12| year=1997| archiveurl=https://archive.today/20120708122721/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1316/is_n4_v29/ai_19279952/| archivedate=2012-07-08| url-status=dead}}</ref> і, паводле некаторых дадзеных, быў тым, хто спрадвечна рэкамендаваў Кінгу прысвяціць сябе прынцыпам адмовы ад гвалту<ref>{{cite book| page= 217| last=Bennett | first=Scott H.| title=Radical Pacifism: The War Resisters League and Gandhian Nonviolence in America, 1915–1963 | publisher=Syracuse University Press| year=2003| isbn=0-8156-3003-4}}</ref>, выступаючы пасля ў ролі асноўнага дарадцы і настаўніка ў раннія гады яго грамадска-палітычнай дзейнасці<ref>{{cite book|title=The Spirit of the Sixties: Making Postwar Radicalism|url=https://archive.org/details/spiritofsixtiesm0000farr| last= Farrell|first= James J.|page= [https://archive.org/details/spiritofsixtiesm0000farr/page/90 90]|isbn= 0-415-91385-3|publisher= Routledge| year= 1997}}</ref>. [[Баярд Расцін|Расцін]] таксама быў галоўным арганізатарам «[[Марш на Вашынгтон|Марша на Вашынгтон]]» [[1963]] года<ref>{{cite book|page= [https://archive.org/details/leadersfrom1960s0000unse/page/138 138]|first= David|last= De Leon|title= Leaders from the 1960s: a biographical sourcebook of American activism|year= 1994|publisher= Greenwood Publishing|isbn= 0-313-27414-2|url= https://archive.org/details/leadersfrom1960s0000unse/page/138}}</ref>. Потым, з прычыны адкрытай гомасэксуальнасці Расціна, а таксама яго ранейшых сувязяў з [[Камуністычная партыя ЗША|Камуністычнай партыяй ЗША]], Кінгу пачалі актыўна раіць дыстанцыявацца ад яго, на што Кінг урэшце пагадзіўся<ref>{{cite book|page=[https://archive.org/details/freedomriders1960000arse/page/62 62]|last=Arsenault|first=Raymond|title=Freedom Riders: 1961 and the Struggle for Racial Justice|isbn=0-19-513674-8|publisher=Oxford University Press|year=2006|url=https://archive.org/details/freedomriders1960000arse/page/62}}</ref>. Апроч таго, уплыў на метад мірнага супраціву Кінга зрабілі ідэі [[Генры Тора]], пададзеныя ў яго эсэ «Пра грамадзянскае непадпарадкаванне», з якім праваабаронца азнаёміўся ў студэнцкія гады. Яго ўвагу, у прыватнасці, прыцягнулі становішчы пра адмову супрацоўнічаць са зламыснай грамадскай сістэмай<ref>King, M. L. Morehouse College (Chapter 2 of The Autobiography of Martin Luther King, Jr.)</ref>. Вызначаны эфект мела для Кінга таксама і знаёмства з працамі пратэстанцкіх тэолагаў [[Рэйнгальд Нібур|Рэйнгальда Нібура]] і [[Паўль Тыліх|Паўля Тыліха]], роўна як і насілу [[Вальтар Раўшэнбуш|Вальтара Раўшэнбуша]] «Хрысціянства і грамадскі крызіс». Сам Кінг пісаў у лісце Нібуру, што таго з Тыліхам ідэі паўплывалі на яго ідэалогію мірнага супраціву нават у большай ступені, чым прынцыпы Махатмы Гандзі. Апроч таго, на апошніх этапах сваёй грамадска-палітычнай кар’еры Кінг скарыстаў канцэпцыю «[[агапэ]]» (хрысціянскага братэрскага кахання), што магло быць абумоўлена засваеннем гледжанняў Пола Рэмсі<ref>[http://peacemagazine.org/archive/v17n2p21.htm Peace Magazine v17n2p21: The Formative Influences on Dr. Martin Luther King, Jr]</ref>. === Палітыка === Кінг прытрымліваўся ўяўленняў пра тое, што яму не варта публічна падтрымваць якую-небудзь [[Палітычная партыя|палітычную партыю]] ЗША ці вызначанага кандыдата і належыць заставацца на пазіцыі недалучэння, каб мець магчымасць нестаронна судзіць пра абедзве асноўныя партыі дзяржавы і служыць іх сумленнем, а не рабом ці гаспадаром адной з іх<ref name="Oates1993">{{cite book|first=Stephen B.|last=Oates|title=Let the Trumpet Sound: A Life of Martin Luther King, Jr|url=http://books.google.com/books?id=85fOOMQaNaQC&pg=PA159|accessdate=2011-10-26|date=December 13, 1993|publisher=HarperCollins|isbn=978-0-06-092473-7|page=159}}</ref>. У [[1958]] годзе ў інтэрв’ю ён заявіў, што ніводная з партый не ідэальная, ні [[Рэспубліканская партыя ЗША|рэспубліканцы]], ні [[Дэмакратычная партыя ЗША|дэмакраты]] не маюць боскай усёмагутнасці і маюць свае нястачы і слабасці, і ні з адной з іх ён неадрыўна не злучаны<ref name="King-Carson2000p364">{{cite book|first=Martin Luther|last=King, Jr.|editor1-first=Clayborne|editor1-last=Carson|editor2-first=Peter|editor2-last=Holloran|editor3-first=Ralph|editor3-last=Luker|editor4-first=Penny A.|editor4-last=Russell|title=The Papers of Martin Luther King, Jr: Symbol of the Movement, January 1957&nbsp;– December 1958|url=http://books.google.com/books?id=qW-NYdIefPgC&pg=PA364|accessdate=2011-10-26|year=2000|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-22231-1|page=364}}</ref>. Кінг таксама крытыкаваў дзейнасць абедзвюх партый у вобласці расавага раўнапраўя, кажучы, што амерыканскіх неграў здрадзілі і прадстаўнікі Рэспубліканскай партыі, і прыхільнікі Дэмакратычнай: як тыя, так і іншыя саступілі рэакцыянерам той ці іншай уласцівасці і дазволілі ім паспяхова блакаваць любыя ліберальныя ініцыятывы ў вобласці грамадзянскіх праў насельніцтва<ref name="King-Carson2000p84">{{cite book|first=Martin Luther|last=King, Jr.|editor1-first=Clayborne|editor1-last=Carson|editor2-first=Peter|editor2-last=Holloran|editor3-first=Ralph|editor3-last=Luker|editor4-first=Penny A.|editor4-last=Russell|title=The Papers of Martin Luther King, Jr: Symbol of the Movement, January 1957&nbsp;– December 1958|url=http://books.google.com/books?id=qW-NYdIefPgC&pg=PA84|accessdate=2011-10-26|year=2000|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-22231-1|page=84}}</ref>. Нягледзячы на нябытнасць публічнай падтрымкі якой-небудзь партыі ці якога-небудзь кандыдата, у лісце аднаму са змаганцаў за грамадзянскія правы ў кастрычніку 1958 года Кінг пісаў, што не быў упэўнены, ці галасаваць за [[Эдлай II Стывенсан|Стывенсана]] ці [[Дуайт Дэвід Эйзенхаўар|Эйзенхаўара]], але ў мінулым заўсёды аддаваў свой голас за дэмакратаў<ref name="King-Carson1992p384">{{cite book|first=Martin Luther|last=King, Jr.|editor1-first=Clayborne|editor1-last=Carson|editor2-first=Peter|editor2-last=Holloran|editor3-first=Ralph|editor3-last=Luker|editor4-first=Penny A.|editor4-last=Russell|title=The papers of Martin Luther King, Jr.|url=http://books.google.com/books?id=4ysIWgsSr9AC&pg=PA384|accessdate=2011-10-26|year=1992|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-07951-9|page=384}}</ref>. У аўтабіяграфіі Кінг пісаў, што ў [[1960]] годзе ён прыватным парадкам галасаваў за [[Джон Фіцжэральд Кенэдзі|Дж. Кенэдзі]], кандыдата ад дэмакратаў, бо адчуваў, што той стане лепшым прэзідэнтам з магчымых; апроч таго, ён адзначаў, што, цалкам імаверна, зрабіў бы вынятак са сваіх правіл недалучэння, калі б Кенэдзі балатаваўся на другі тэрмін<ref name="King-Carson1998p187">{{cite book|first=Martin Luther|last=King, Jr.|first2=Clayborne|last2=Carson|title=The Autobiography of Martin Luther King, Jr. |url=http://books.google.com/books?id=pynSnGuC964C&pg=PT187|accessdate=2011-10-26|year=1998|publisher=Hachette Digital|isbn=978-0-446-52412-4|page=187}}</ref>. Кінг быў прыхільнікам увядзення [[Безумоўны асноўны прыбытак|безумоўнага асноўнага прыбытку]]:{{пачатак цытаты}} «Самы эфектыўны метад змагання з беднатой — яе простае скасаванне ўводзінамі гарантаванага прыбытку». (1967) {{oq|en|I am now convinced that the simplest approach will prove to be the most effective — the solution to poverty is to abolish it directly by a now widely discussed measure: the guaranteed income.}} {{канец цытаты|крыніца= {{кніга|аўтар= Martin Luther King jr.|загаловак= Where do we go from here: Chaos or community? |nodot=1|месца= New York|выдавецтва= Harper & Row|год= 1967}} (апошняя кніга Кінга) }} Па цверджаннях Кінга, значны ўплыў на яго пагляды і мысленне зрабіў выкладчык [[Бостанскі ўніверсітэт|Бостанскага ўніверсітэта]] [[Эдгар Шэфілд Брайтман]]<ref name="стэнфорд">[http://mlk-kpp01.stanford.edu/index.php/encyclopedia/encyclopedia/enc_brightman_edgar_1884_1953 Статья о Брайтмене и его влиянии на Кинга] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120430011640/http://mlk-kpp01.stanford.edu/index.php/encyclopedia/encyclopedia/enc_brightman_edgar_1884_1953 |date=30 красавіка 2012 }} на stanford.edu {{ref-en}}</ref>. == Памяць == * [[Плошча Марціна Лютэра Кінга]] ў [[Масква|Маскве]]. === Кінематограф === * Тэлесерыял {{нп3|Кінг, тэлесерыял, 1978|Кінг|en|King (TV miniseries)}} (''King'', [[NBC]], [[1978]]) * Фільм рэжысёра [[Ава Дзюверней|Авы Дзюверней]] «[[Сельма, фільм|Сельма]]» == Гл. таксама == * [[У мяне ёсць мара: прамова Марціна Лютэра Кінга]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{кніга|аўтар= Миллер У. Р.|загаловак= Мартин Лютер Кинг : Жизнь, страдания и величие|адказны= Пер. с англ. В. Т. Олейника|месца= М.|выдавецтва= Рудомино; Текст|год= 2004}} == Спасылкі == {{Commonscat|}} * {{з|БСЭ|загаловаке=Кинг М. Л.}} * Кинг М. Л. // Реформация и протестантизм * [http://german.imdb.com/title/tt0077038/ King] на [[IMDB]] * [http://antimilitary.narod.ru/library.htm Труды М. Л. Кинга на проекте «Вне насилия»] * {{кніга|аўтар= Кинг М. Л.|спасылка= http://marsexx.narod.ru/tolstoy/m-l-king-dream.html|загаловак= Есть у меня мечта… Избранные труды и выступления|месца= М.|выдавецтва= Наука|год= 1970|archiveurl= https://web.archive.org/web/20090122114044/http://marsexx.narod.ru/tolstoy/m-l-king-dream.html|archivedate= 22 студзеня 2009}} * Кинг М. Л. [http://krotov.info/lib_sec/11_k/kin/g_00.htm Верую и вижу. Любите врагов ваших. Против антисемитизма. Паломничество к ненасилию]{{Недаступная спасылка}} * {{артыкул|аўтар= Киселёв В.|спасылка= http://www.krotov.info/library/n/nen/asilie_02.htm|загаловак= Ненасильственный опыт движения за гражданские права в США (50-е − 60-е гг.)|выданне= Опыт ненасилия в XX столетии|адказны= Под ред. Р. Г. Апресяна|месца= М.|выдавецтва= Аслан|год= 1996}} {{Нобелеўская прэмія/мір 1951—1975}} {{Чалавек года (па версіі часопіса Тайм) 1951-1975}} {{продкі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Кінг Марцін Лютэр}} [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі міру]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з ЗША]] [[Катэгорыя:Актывісты руху за правы афраамерыканцаў]] [[Катэгорыя:Палітыкі ЗША]] [[Катэгорыя:Праваабаронцы ЗША]] [[Катэгорыя:Узнагароджаныя Залатым Медалём Кангрэса]] [[Катэгорыя:Хрысціянскія сацыялісты]] [[Катэгорыя:Пацыфісты]] [[Катэгорыя:Антываенныя актывісты]] [[Катэгорыя:Постаці пратэстанцтва]] [[Катэгорыя:Баптысты ЗША]] [[Катэгорыя:Англіканскія святыя]] [[Катэгорыя:Прапаведнікі ЗША]] [[Катэгорыя:Ахвяры замахаў]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»]] dufl5arett5zwyixsxtfr5np2ps3pse Габрыэля Пузына 0 46370 5134938 5115194 2026-05-02T13:05:16Z Lavon 1118 /* Бібліяграфія */ 5134938 wikitext text/x-wiki {{ДД}} '''Габрыэля Альбіна Гюнтэр''', у шлюбе княгіня '''Габрыэля Пузына''', '''Габрыэля Пузыня''' ({{lang-pl|Gabriela Puzynina}}; {{ВДП}}) — польскамоўная паэтэса, пісьменніца і мемуарыстка з [[Віленская губерня|Віленскай губерні]] (Расійская імперыя). Карысталася псеўданімам і крыптанімам «G.G.» (г.зн. «Габрыэля Гюнтэр»). Некаторыя даследчыкі атаясняюць Альбіну Габрыэлю Пузыну і [[Адэля з Устроні|Адэллю з Устроні]]<ref name=":0">Багдановіч І. Загадка…</ref>. == Паходжанне і сям’я == Габрыэля Альбіна Гюнтэр нарадзілася ў Вільні ў каталіцкай сям’і графа [[Адам Міхалавіч Гюнтэр|Адама Гюнтэра]] (1782—1854) (з [[Ігуменскі павет|Ігуменскага павета]] [[Мінская губерня|Мінскай губерні]]) і графіні Аляксандры [[Тызенгаўзы|Тызенгаўз]] (каля 1790—1843) (з [[Віленская губерня|Літоўска-Віленскай губерні]]). [[Род Гюнтэраў|Род графаў Гюнтэраў]] паходзіў з [[Германія|Германіі]] (з палатыната Ніжняга Рэйна), прадстаўнік якога Зыгмунт Гюнтэр фон Гейдэльсхайм асеў у 1518 годзе ў [[ВКЛ]] і асіміляваўся ў мясцовым шляхецкім асяроддзі<ref name="Puzynina, G. 1843">''Puzynina, G.'' W Wilnie i w dworkach litewskich. Pamiętnik z lat 1815—1843. — Kraków, 1990. — С. 358.</ref>, а ў XVIII ст. род ужо адносіўся да карэннай сярэднезаможнай шляхты [[Новагародскае ваяводства|Новагародскага ваяводства]] ВКЛ<ref name="Puzynina, G. 1843"/>. Прозвішча «Гюнтэр» (Günter) у польскай і рускай транскрыпцыі пісалася і чыталася як «Гінтэр» (Ginter/Гинтер). Габрыэля была малодшай з трох дачок сваіх бацькоў. У 1851 г. выйшла замуж за князя Тадэвуша Юзафавіча [[Пузыны|Пузыну]], шлюб з якім быў бездзетным. == Выхаванне і адукацыя == Да шлюбу жыла ў набытым яе бацькам маёнтку Дабраўляны<ref>Знаходзіцца за 10 міль ад Вільні каля возера Свір; цяпер — [[Смаргонскі раён]] Рэспублікі Беларусь.</ref> [[Свянцянскі павет (Расійская імперыя)|Свянцянскага павета]] Літоўска-Віленскай губерні. У Дабраўлянах бывалі [[Ігнат Ходзька]] (пазней ён адрэдагаваў і давёў да друку першы паэтычны зборнік Габрыэлі Пузыны) і [[Антоні Эдвард Адынец]] (пазней літаратурны радца і сябра паэтэсы), [[Ян Дамель]], [[Юліян Корсак]], [[Ян Рустэм]], [[Андрэй Снядэцкі]], [[Марыя Шыманоўская]], [[Тамаш Зан (паэт)|Тамаш Зан]]. == Культурная дзейнасць == Трымала літаратурны салон у маёнтку мужа Гарадзілава (цяпер [[Маладзечанскі раён]]), збірала мастацкую калекцыю, бібліятэку. У 1850-я г. гасцямі літаратурнага салону Габрыэлі Пузыні былі [[Уладзіслаў Сыракомля]], [[Станіслаў Манюшка]], [[Эдвард Жалігоўскі]], [[Уладзіслаў Міцкевіч]] (сын паэта [[Адам Міцкевіч|Адама Міцкевіча]])<ref name="PSB">Puzynina // PSB…</ref>. Разам з мужам падарожнічала па Заходняй Еўропе — наведала Германію і Францыю, у Парыжы завязала цеснае знаёмства з вядомымі польскамоўнымі пісьменнікамі-эмігрантамі — Антоніям Гарэцкім і Багданам Залескім<ref>Бурдзялёва І. Габрыэля Пузыня:…</ref>. Як паэтэса вядомая з 12-гадовага ўзросту. Пісала на [[польская мова|польскай мове]]. Дэбютавала вершам у 1828 г. у варшаўскім часопісе «Motyl» пад крыптанімам «G. G.» Выдала некалькі зборнікаў лірычных і маралізатарскіх вершаў, пісала апавяданні, фельетоны, камедыі. У 1830−1840-х склалася як адмысловая паэтэса, у Вільні з друку выйшлі некалькі яе паэтычных зборнікаў: у 1843 г. «W imie Boże» («У імя Божае») і ў 1845 г. «Dalej w świat!» («Далей у свет!»). Другое выданне гэтых яе вершаў, дапоўненае новымі творамі, пад назвай «W imie Boże — Dalej w świat!» («У імя Божае — далей у свет!») выйшла ў Вільнюсе ў 1959 г.<ref name="PSB"/> У 1857 годзе ў Вільне была выдадзена яе кніга «Małe a prawdziwe opowiadania» («Малыя ды праўдзівыя апавяданні»). У канцы жыцця на падставе дзённіка, які вяла з юначых гадоў, уласнай перапіскі і дакументаў напісала ўспаміны «Мая памяць», даведзеныя да 1867 г. Рукапіс, багата ілюстраваны малюнкамі, літаграфіямі і фотаздымкамі, уяўляў панараму жыцця ўсіх слаёў грамадства паўночна-заходняй Беларусі і Вільні, змяшчаў каштоўную інфармацыю пра мастацкае жыццё края. У ім шмат звестак пра сем’і Сапегаў, Радзівілаў, Пшаздзецкіх, Тызенгаўзаў, Вайніловічаў, маёнтак Дабраўляны і [[Дабраўлянская збраёўня|Дабраўлянскую збраёўню]], [[Паставы]], [[Дзярэчын]], [[Віленскі ўніверсітэт]], [[вайна 1812|франка-расійскую вайну 1812 г.]], [[Лістападаўскае паўстанне|Лістападаўскае паўстанне 1830—1831 гг.]] у літоўска-беларускіх землях. Рукапіс успамінаў загінуў у 1944 г. у Варшаве. Часткова выдадзены А. Чарткоўскім і Г. Масціцкім у [[1928]] г. Паасобныя вершы Габрыэлі Пузыны перакладзены на беларускую мову [[Ірына Багдановіч|Ірынай Багдановіч]] і іншымі.<ref name=":0" /> Ірына Багдановіч таксама лічыць што [[Адэля з Устроні]], аўтарка беларускамоўнай паэмы «Мачыха» (1850) — гэта псеўданім Габрыэлі Пузыны.<ref name=":0" /> == Крыніцы == {{крыніцы}} == Бібліяграфія == * ''Puzynina G.'' W Wilnie i w dworkach litewskich. Pamiętnik z lat 1815—1843. — Wilno, 1928. (репринт: Kraków : Krajowa Agencja Wydawnicza, 1990. — 400 s). * Душа лістападу: вершы, пераклады / ''[[Ірына Багдановіч|Багдановіч І.]]''. — Мінск: Кнігазбор, 2012. (Бібліятэка Саюза беларускіх пісьменнікаў «Кнігарня пісьменніка»; вып.28) — ISBN 978-985-7007-81-3. * ''Пузыня Г.'' Як бы я хацела жыць // Наша вера (Мінск). — 2011. — № 3 (57). * ''Пузыня Г.'' Хросны бацька // Наша вера (Мінск). — 2011. — № 3 (57). * ''Пузыня Г.'' Незабыўная драбніца // Наша вера (Мінск). — 2011. — № 3 (57). * ''Пузыня Г.'' Помста Літвінкі. Прадмова і пераклад Ірыны Багдановіч // Маладосць (Мінск). — 2011, сакавік. — № 3 (688). * ''Пузыня Г.'' Слоўцы люду. Прадмова і пераклад Ірыны Багдановіч // Маладосць (Мінск). — 2011, сакавік. — № 3 (688). * ''Пузыня Габрыэля.'' [https://www.academia.edu/166177166/%D0%9F%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D1%8F_%D0%93%D0%B0%D0%B1%D1%80%D1%8B%D1%8D%D0%BB%D1%8F_%D0%A3_%D0%92%D1%96%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%96_%D1%96_%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%85_%D0%B4%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85_%D1%83%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%96%D0%BD%D1%8B_1815_1843_%D0%B3%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D1%9E_%D0%93%D0%B0%D0%B1%D1%80%D1%8B%D1%8D%D0%BB%D1%8F_%D0%9F%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D1%8F_%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D0%B4_%D1%96_%D0%BA%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%9B%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B4_%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D1%80%D1%8D%D0%B4_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BB%D0%B0%D1%9E_%D0%A1%D1%83%D0%B4%D0%BD%D1%96%D0%BA_%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8C_%D1%80%D1%8D%D0%B4_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D1%81%D1%96%D0%BC_%D0%9A%D0%BB%D1%96%D0%BC%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%B1_%D0%BC_%D0%98%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D1%80%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F_2026_284_%D1%81 У Вільні і літоўскіх дварах, успаміны 1815–1843 гадоў] / Габрыэля Пузыня. Пераклад і каментары Леанід Лаўрэш, рэд. Станіслаў Суднік, стыль-рэд. Максім Клімковіч. — [б. м.] Издательские решения, 2026. — 284 с. == Літаратура == * Puzynina // Polski Słownik Biograficzny. Tom XXIX. Zeszyt 122. Wrocław-Warszawa: Wyd-wo PAN, 1986. S. 503−505. * ''[[Ірына Багдановіч|Багдановіч І.]]'' Загадка Адэлі з Устроні // Працы кафедры гісторыі беларускае літаратуры Белдзяржуніверсітэта: Навуковы зборнік / Пад агульн. рэд. М. Хаўстовіча. Выпуск сёмы. — Мн.: ВТАА «Права і эканоміка», 2006. —С. 53-63. — ISBN 985-6299-79-9. * Багдановіч І. «Малыя ды праўдзівыя апавяданні» графіні Габрыелі// Наша вера (Мінск). — 2011. — № 3 (57). * ''Бурдзялёва, І.'' Габрыэля Пузыня: святло шчасця // Працы кафедры гісторыі беларускае літаратуры Белдзяржуніверсітэта: Навуковы зборнік / Пад агульн. рэд. М. Хаўстовіча. Выпуск сёмы. — Мн.: ВТАА «Права і эканоміка», 2006. — 204 с. ISBN 985-6299-79-9. С. 38-52. * Пузына Альбіна Габрыеля // {{крыніцы/ЭГБ|6-1}} — С. 5. == Спасылкі == {{Commons|Category:Gabriela Puzyna}} {{Wikidata/Ancestors}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Пузына Габрыэля}} [[Катэгорыя:Паэтэсы Беларусі]] [[Катэгорыя:Польскамоўныя паэты]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вільнюсе]] [[Катэгорыя:Пузыны|Габрыэля Альбіна]] [[Катэгорыя:Гюнтэры|Габрыэля Альбіна]] lwje35bg4ri0tyl7epasocp50iy6q0w Марцін Хайдэгер 0 46426 5135129 5051826 2026-05-03T00:39:59Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135129 wikitext text/x-wiki {{Філосаф | Выява = Heidegger 4 (1960) cropped.jpg }} [[Файл:Grab Heidegger.JPG|міні]] '''Марцін Ха́йдэгер''', або '''Гайдэгер'''<ref name="БЭ">Хайдэгер Марцін. {{крыніцы/БЭ|16}}</ref> ({{lang-de|Martin Heidegger}}; {{ДН|26|9|1889}} — {{ДС|26|5|1976}}) — нямецкі філосаф, адзін з заснавальнікаў і галоўны прадстаўнік [[экзістэнцыялізм]]у. == Біяграфічныя звесткі == Вучыўся ў іезуіцкай школе, скончыў тэалагічны факультэт ў Фрайбургскім універсітэце (1911). Прафесар марбургскага і Фрайбургскага ўніверсітэтаў. == Светапогляд == У аснове яго філасофскай сістэмы — аналіз чалавечага існавання. Асноўным крытэрыем яго ідэалістычнай [[Філасофія|філасофіі]] з’яўляецца часовасць. Апрыёрнымі формамі чалавечай асобы ён лічыў трывогу, неспакой, страх і да т.п., а першаснай формай стыхійнай, неразвітай свядомасці — «настрой». Гэтыя формы складаюць суб’ектыўнае быццё чалавека, якое ён называў «быццём-у-свеце». Вучэнне пра апрыёрныя формы распрацоўвалася ім як вучэнне пра быццё («фундаментальная [[анталогія]]»). Каб зразумець «сэнс быцця», чалавек павінен адмовіцца ад усіх практычна-мэтавых установак, асэнсаваць сваю «тленнасць» і «смяротнасць». Толькі адчуваючы на сабе пастаянна «позірк смерці», чалавек у стане ўбачыць значнасць і напоўненасць кожнага моманту жыцця і вызваліцца ад «ідалаў грамадскага быцця» — мэт, «ідэалаў», «наавуковых абстркцый». Разглядаючы мову як «дом быцця», сапраўднае сканцэнтраванне культуры, ён распрацоўваў ідэі «спекуляцыйнай філалогіі» з мэтай праяснення «ісцін быцця» (перш за ўсё ў творах паэтаў-рамантыкаў і сімвалістаў). == Пераклады == === На беларускую мову === * Гайдэгер М. Чым ёсьць мэтафізыка // Фрагмэнты. 1996. № 1. * Гайдэгер М. [https://knihi.com/storage/frahmenty/8heiddeger.htm Што значыць мысьленьне?] // Фрагмэнты. 2001. № 1-2. * Гайдэгер М. [https://abdziralovic.com/marcin-gajdeger-gyolderlin-i-sutnasc-paezii/ Гёльдэрлін і сутнасць паэзіі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20251118040921/https://abdziralovic.com/marcin-gajdeger-gyolderlin-i-sutnasc-paezii/ |date=18 лістапада 2025 }} === На рускую мову === * Хайдеггер М. Кант и проблема метафизики / Перевод с немецкого и послесловие О. В. Никифорова. — М.: Руссское феноменологическое общество, 1997. — 143, XIX с. * Хайдеггер М. Время и бытие: Статьи и выступления: Перевод с немецкого /Составитель, перевод, вступительная статья, комментарий и указатель В. В. Бибихина. — М.: Республика, 1993. — 447 с. — (Мыслители ХХ в.). * Хайдеггер М. Введение в метафизику / Перевод с немецкого Н. О. Гучинской. — СПб.: Высшая религиозно-философская школа, 1998. — 301 с. * Хайдеггер М. Что зовется мышлением?: [перевод с немецкого] / Мартин Хайдеггер. — Москва: Академический проект, 2007. — 351 с. — (Философские технологии). * Мартин Хайдегер: Работы и размышления разных лет / Перевод с немецкого, составитель, вступительная статья, комментарий А. В. Михайлова. — М.: Гнозис, 1993. — LII,333 с. — (Феноменология. Герменевтика. Философия языка). {{зноскі}} == Літаратура == * Хайдэгер Марцін. {{крыніцы/БЭ|16}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Хайдэгер Марцін}} 8biih6tp8uk61rllny4957lfy8nkbh3 Раман Паланскі 0 47278 5135200 5130744 2026-05-03T08:00:21Z Pabojnia 135280 /* Амерыканскі перыяд (1968—1976) */ афармленне 5135200 wikitext text/x-wiki {{Кінематаграфіст |імя = Раман Паланскі |арыгінал імя = Roman Polański |імя пры нараджэнні = Раймунд Раман Ліблінг |гады актыўнасці = 1953 — наш час |узнагароды = «[[Оскар]]» (2003)<br/>«[[Залатая пальмавая галіна]]» (2002)<br/>«[[Залаты глобус]]» (1975)<br/>«[[Залаты леў]]» (1993)<br/>«[[Залаты мядзведзь]]» (1966)<br/>«[[Сярэбраны мядзведзь]]» (1965, 2010)<br/>«[[Еўрапейская кінапрэмія]]» (1999, 2006, 2010 — тройчы)<br/>«[[BAFTA]]» (1975, 2003 — двойчы)<br/>«[[Сезар]]» (1980 — двойчы, 2003 — двойчы, 2011 — двойчы, 2012, 2014, 2020 — двойчы)<br/>«[[Гоя (прэмія)|Гоя]]» (2003) }} '''Рама́н Пала́нскі'''{{Efn|Традыцыйна прозвішча рэжысёра перадаецца ў маўленні і на пісьме як '''Паланскі'''. Аднак паводле [[Польска-беларуская практычная транскрыпцыя|практычнай транскрыпцыі]] прозвішча павінна перадавацца як '''Паля́ньскі'''.}} ({{Lang-en|Roman Polanski}}, {{Lang-pl|Roman Polański}}; імя пры нараджэнні '''Ра́ймунд Ро́ман Цьеры Ліблінг''', {{Lang-pl|Rajmund Roman Thierry Liebling}}; {{ВД-Прэамбула}}) — польска-французскі {{Кінарэжысёр|Польшчы|Францыі|ЗША}}, {{Сцэнарыст|Польшчы|Францыі|ЗША}}, {{Кінапрадзюсар|Францыі|ЗША}} і {{Акцёр|Польшчы|ЗША}}. Падчас [[Другая сусветная вайна|вайны]] сям’я Рамана апынулася ў {{нп5|Кракаўскае гета|Кракаўскім гета|en|Kraków Ghetto}}. Яго маці загінула, а самому Раману ўдалося ўцячы, дзякуючы намаганням бацькі. Некаторы час ён жыў у прыёмных сем’ях пад іншымі імёнамі. Пасля набыцця кінематаграфічнай адукацыі ў {{нп5|Кінашкола ў Лодзі|Лодзінскай кінашколе|en|Państwowa Wyższa Szkoła Filmowa, Telewizyjna i Teatralna im. Leona Schillera w Łodzi}} Паланскі працаваў у [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]], [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] і [[Францыя|Францыі]]. Свой першы поўнаметражны фільм «''[[Нож у вадзе]]''» (1962) зняў у [[Польшча|Польшчы]]. Фільм атрымаў намінацыю на «''[[Оскар]]''» як [[Прэмія «Оскар» за найлепшы міжнародны поўнаметражны фільм|Найлепшы фільм на замежнай мове]]. У Вялікабрытаніі Паланскі зняў тры фільмы, пачынаючы з «''[[Агіда (фільм)|Агіды]]''» (1965). У ЗША зняў фільм жахаў «''[[Дзіця Размары (фільм)|Дзіця Размары]]''», атрымаўшы за яго намінацыю на {{нп5|Прэмія «Оскар» за найлепшы адаптаваны сцэнарый|«''Оскар''» за найлепшы адаптаваны сцэнарый|en|Academy Award for Best Adapted Screenplay}}. Пераломны момант у асабістым жыцці адбыўся ў 1969 годзе, калі яго цяжарная жонка, актрыса [[Шэран Тэйт]], была забітая. У 1976 годзе Раман Паланскі атрымаў французскае грамадзянства. У 1977 годзе абвінавачаны ў згвалтаванні непаўналетняй, збег з ЗША. Асноўнымі тэмамі ў творчасці рэжысёра называюць [[гвалт]], [[смерць]] і [[вуаерызм]]. [[Фільмаграфія Рамана Паланскага|Фільмаграфія Паланскага]] налічвае 22 поўнаметражныя фільмы. Ён з’яўляецца ўладальнікам «''[[Залатая пальмавая галіна|Залатой пальмавай галіны]]''» [[Канскі кінафестываль|Канскага кінафестывалю]] (2002), «''[[Залаты мядзведзь|Залатога мядзведзя]]''» [[Берлінскі кінафестываль|Берлінскага кінафестывалю]] (1966), «''[[Залаты леў|Залатога льва]]''» [[Венецыянскі кінафестываль|Венецыянскага кінафестывалю]] за прыжыццёвыя дасягненні, «''[[Оскар]]а''», «''[[Сезар]]а''», «''[[Залаты глобус|Залатога глобуса]]''» і прэміі «''[[BAFTA]]''» за найлепшую рэжысуру, а таксама «''[[Еўрапейская кінапрэмія|Еўрапейскай кінапрэміі]]''» за [[Еўрапейская кінапрэмія за найлепшы еўрапейскі фільм|найлепшы фільм]], [[Еўрапейская кінапрэмія найлепшаму еўрапейскаму рэжысёру|рэжысуру]] і ўклад у развіццё кіно<ref name="IMDb, Roman Polanski awards" />. == Раннія гады == Раймунд Раман Цьеры Ліблінг нарадзіўся ў [[Парыж]]ы ўвечары 18 жніўня 1933 года. Яго бацькамі былі Мойзеш Ліблінг (1903—1983) і Була Ліблінг (у дзявоцтве Кац-Прэдборска; 1900—1943). Бацька Рамана быў польскім яўрэем. Ён нарадзіўся ў [[Кракаў|Кракаве]], а ў канцы 1920-х гадоў развёўся і з’ехаў у Парыж, каб стаць мастаком{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=24}}{{Sfn|Зельвенский|2021|с=25}}. Там Мойзеш працаваў на фабрыцы па вытворчасці грампласцінак{{Sfn|Werner|2013|pp=13—14}}. Пасля яго засталіся шэсцьдзясят — семдзесят «''вялізных''» партрэтаў, напісаных у абстрактным стылі{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=24}}. Паводле слоў аднаго з яго сяброў, Мойзеш быў «''даравання сціплага''», затое «''вельмі адданы сваёй справе''». Бацькі Булы былі родам з Расіі — яе бацька быў яўрэем, а маці каталічкай, яе сям’я была дастаткова забяспечанай. Першапачаткова Була жыла ў Польшчы, а затым у Парыжы, дзе яна выйшла замуж і нарадзіла дачку Анет{{Sfn|Зельвенский|2021|с=25}}. Була была высокага росту, «''элегантная брунетка''», заўсёды была апранута па модзе, насіла капялюш-таблетку і гаржэтку з лісінага футра, «''якую здымала толькі ў самую спякоту''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=27}}. Була развялася са сваім першым мужам пасля таго, як у яе завязаўся раман з Мойзешам, за якога яна выйшла замуж увосень 1932 года. Мойзеш і Була не прытрымліваліся якой-небудзь веры{{Sfn|Werner|2013|pp=12—13}}{{Sfn|Greenberg|2013|p=12}}. Сям’я пасялілася на трэцім паверсе дома нумар 5 па ру Сен-Юбер{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=24}}. Да 1933 года Мойзеш стаў шкадаваць аб сваім ад’ездзе з Польшчы, у лісце свайму малодшаму брату Стэфану ён пісаў, што, «''пражыўшы некалькі гадоў у французскай сталіцы, усё яшчэ адчувае сябе чужынцам''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=26}}. [[Файл:Krakow Ghetto Gate 73170.jpg|міні|220x220px|Брамы, якія вядуць у Кракаўскае гета (каля 1941 года).|злева]] На пачатку 1937 года Ліблінгі пераехалі ў Кракаў{{Sfn|Greenberg|2013|p=12}}{{Sfn|Werner|2013|p=13}}. Гэта павінна было абараніць іх ад росту антысеміцкіх настрояў у Францыі{{Sfn|Werner|2013|pp=12—13}}. Яны жылі ў шматкватэрным доме на вуліцы Баляслава Камароўскага, 9{{Sfn|Werner|2013|p=13}}{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=28}}. Мойзеш знайшоў часовую працу, ён быў дапаможным працоўным на будоўлі і працаваў у сталярных майстэрнях. Пазней адкрыў сталярную майстэрню, дзе прадаваў попельніцы, лялькі, фігуркі Панны Марыі і святых. З сынам і Анет ён абыходзіўся груба{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=28}}. Вядома, што Мойзеш ганарыўся сваёй знешнасцю і заўсёды «''франтавата апранаўся''», быў сумленным і адказным, але ў той жа час быў грубым і раздражняльным{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=26}}. Ромэк (памяншальнае ад імя Раман, так яго звалі ў дзяцінстве і юнацтве{{Sfn|Werner|2013|p=14}}{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=14}}) быў складаным і раздражняльным дзіцём, часта крыўдзіўся і злаваўся{{Sfn|Greenberg|2013|p=12}}. Паводзіны бацькі і цяжкая атмасфера, створаная ім у доме, азмрочвалі яго ранняе дзяцінства{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=27}}. У верасні 1938 года Рамэка аддалі ў дзіцячы садок, дзе ён прабыў роўна адзін дзень. Яго выгналі за тое, што ён сказаў адной з дзяўчынак «''Пацалуй мяне ў зад''» ({{lang-pl|Pocałuj mnie w dupę}}). Праз гады дырэктарка садка прыгадвала: «''Я ніяк не магла яго раскусіць. Альбо ён быў поўны крэцін, альбо геній''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=28—29}}. Першым фільмам, які запомніў Ромэк, быў «''{{нп5|Улюбёныя (фільм, 1938)|Улюбёныя|en|Sweethearts (1938 film)}}''» (1938), на які ён пайшоў разам з сястрой{{Sfn|Greenberg|2013|p=13}}. Пасля пачатку [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]] становішча сям’і значна пагоршылася. Мойзеш Ліблінг застаўся ў Кракаве, а жонку, сына і падчарку ён адправіў у [[Варшава|Варшаву]]{{Sfn|Werner|2013|p=14}}{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=32}}. Аднак неўзабаве ўся сям’я пераехала да Марыі Ліблінг (бабулі Ромэка) у {{нп5|Казімеж (Кракаў)|Казімеж|en|Kazimierz}}, дзе Ромэк пайшоў у школу{{Sfn|Werner|2013|pp=14—15}}. Там ён убачыў {{нп5|кінапраектар||en|Movie projector}}, які зацікавіў яго{{Sfn|Werner|2013|p=15}}{{Sfn|Greenberg|2013|p=13}}. Праз некалькі тыдняў Ромэк перастаў наведваць заняткі з-за таго, што акупацыйныя ўлады забаранілі яўрэйскім дзецям хадзіць у школу{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=34}}. Ліблінгі апынуліся ў {{нп5|Кракаўскае гета|Кракаўскім гета|en|Kraków Ghetto}}, створаным у {{нп5|XIII раён (Падгужэ)|Падгужэ|pl|Dzielnica XIII Podgórze}}, і жылі на рагу вуліц Паркавая і Рэнкаўка, дзелячы адну кватэру з трыма іншымі сем’ямі<ref name="Wyborcza, Rozmowa z Romanem Polańskim" />{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=35}}. Маці Ромэка працавала прыбіральшчыцай на [[Вавель|Вавелі]], які быў ператвораны ў рэзідэнцыю {{нп5|Генерал-губернатарства (Германія)|генерала-губернатара|en|General Government}} [[Ганс Франк|Ганса Франка]], а бацька быў вымушаны працаваць на заводзе па вытворчасці боепрыпасаў{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=38}}. У першыя гады вайны з-за рэгулярных змяненняў тэрыторыі гета, іх сям’ю часта перасялялі{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=37, 40}}. У лютым 1943 года Була і Марыя Ліблінг былі дэпартаваныя ў [[Асвенцім]], дзе і загінулі{{Sfn|Werner|2013|pp=15—17}}{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=9}}, Була была на чацвёртым месяцы цяжарнасці{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=41}}. Неўзабаве быў дэпартаваны ў [[Бухенвальд]] і там забіты да смерці дзядзька Ромэка, Бернард{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=41}}. {{Цытата|Дзеці па сутнасці сваёй — аптымісты. Пасля кожнага рэйду фашыстаў я казаў сабе, што ўсё ўладзіцца.|аўтар=паводле ўспамінаў Рамана Паланскага пра дзяцінства ў Кракаўскім гета{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=39}}}} Ромэк часта пакідаў гета, перабіраючыся на іншы бок праз дзіркі ў плоце з калючага дроту{{Sfn|Werner|2013|p=15}}{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=37}}. Часам ён глядзеў прапагандысцкія фільмы і нямецкую кінахроніку{{Sfn|Werner|2013|p=15}}{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=37}}. Ромэк быў сведкам ліквідацыі гета 14 сакавіка 1943 года{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=43}}. Мойзеш Ліблінг дапамог сыну збегчы, прарабіўшы раніцай дзірку ў плоце, і выкарыстаў свае зберажэнні, каб укрыць яго ў каталіцкай сям’і{{Sfn|Werner|2013|p=16}}. Першапачаткова хлопчык хаваўся пад імем Раман Вільк{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=45}}. Пазней Ромэку дала прытулак сям’я Путэк, але прабыў ён у іх нядоўга{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=45—46}}. З лета 1943 года ён жыў у вёсцы Высока, прыблізна за трыццаць кіламетраў ад [[Кракаў|Кракава]], у [[Вадавіцкі павет|Вадавіцкім павеце]], у доме сям’і Бухала на схіле гор [[Татры|Татраў]]{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=46}}. Муж і жонка Бухала былі вельмі беднымі і выхоўвалі трох сваіх дзяцей, а паколькі Ромэк не меў дакументаў, ён не мог вучыцца і таму працаваў на сямейным участку. З ежы ў іх была толькі чарвівая бульба, а калі скончылася і яна, сужэнцы варылі булён з палявых кветак, запякалі пацукоў, а аднойчы падалі на абед вараную драўняную кару{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=46}}. Ромэк быў у сям’і Бухала да восені 1944 года, пасля чаго вярнуўся ў Кракаў, каб зноў далучыцца да сям’і Путэк{{Sfn|Werner|2013|pp=16—17}}{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=50}}. Пасля таго, як [[Рабоча-сялянская Чырвоная армія|Чырвоная армія]] ўвайшла ў Кракаў 19 студзеня 1945 года, ён некаторы час бадзяўся па горадзе{{Sfn|Werner|2013|p=17}}. Затым жыў са сваім дзядзькам Стэфанам Ліблінгам, якога выпадкова сустрэў на вуліцы, а калі адносіны між імі сапсаваліся, жыў з іншым дзядзькам — Давідам Ліблінгам, які дзяліў кватэру з сям’ёй Гаровіц, у тым ліку з будучым фатографам {{нп5|Рышард Гаровіц|Рышардам Гаровіцам|en|Ryszard Horowitz}}{{Sfn|Zamochnikoff, Bonnotte|2006|pp=25—27}}<ref name="Katowice Nasze Miasto, 2002-08-19" />. Раман вельмі позна навучыўся чытаць, нават у трынаццаць гадоў не мог чытаць бегла, не ведаў, як правільна расстаўляць націскі ў словах, а на пытанні адказваў «''з хітрым, лісіным позіркам''». Некаторыя члены яго сям’і лічылі, што хлопчык не зусім пры сваім розуме, нехта думаў, што ён пакутаваў ад [[Сіндром дэфіцыту ўвагі і гіперактыўнасці|сіндрому дэфіцыту ўвагі]]{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=90}}. Не надзелены класічнай мужчынскай прывабнасцю, ён меў {{нп5|Сарданічны смех|сарданічнае|en|Sardonicism}} абаянне. З дзяцінства быў завадатарам у сваёй кампаніі і часта быў у цэнтры ўвагі як равеснікаў, так і старэйшага акружэння{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=90—91}}. У пазнейшыя гады, калі Паланскі ўжо стаў знакамітым рэжысёрам, многія адзначалі як «''незвычайны шарм''», які зыходзіў ад яго, так і фанабэрыстасць{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=290}}. Мойзеш Ліблінг, якога адправілі ў канцлагер {{нп5|Маўтхаўзен (канцэнтрацыйны лагер)|Маўтхаўзен|en|Mauthausen concentration camp}}{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=43}}, перажыў вайну{{Sfn|Zamochnikoff, Bonnotte|2006|p=28}}. 21 снежня 1946 года ён ажаніўся з Вандай Заячкоўскай і пад яе ўплывам змяніў сваё імя на Рышард Паланскі — Раман таксама змяніў сваё прозвішча на Паланскі, але на працягу некаторага часу пасля вайны ён усё яшчэ выкарыстоўваў прозвішча Вільк{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=54}}. Анет таксама перажыла вайну і, вярнуўшыся з Асвенціма, з’ехала ў Парыж{{Sfn|Werner|2013|pp=17—18}}. Раман, у якога былі больш цёплыя адносіны з маці і які за час вайны прывык да незалежнасці, не падтрымліваў блізкіх адносін з бацькам ці маладой мачахай і не жыў з імі, а здымаў пакоі ў розных сем’яў{{Sfn|Werner|2013|pp=17—18}}. Нягледзячы на рэпетытарства, у школе ён вучыўся дрэнна і атрымліваў добрыя адзнакі толькі па маляванні{{Sfn|Kochańczyk|2012|p=16}}. Пасля пачатковай школы ён некаторы час, да задавальнення свайго бацькі, наведваў прафесійна-тэхнічную вучэльню, каб стаць інжынерам-электрыкам, але ў яго не было матывацыі вучыцца{{Sfn|Werner|2013|p=20}}. Летам 1945 года Раман далучыўся да скаўцкага руху, дзе нягледзячы на свой кволы целасклад атрымаў прызнанне сярод сваіх выхавацеляў і калег дзякуючы сваёй энергічнай працы{{Sfn|Kochańczyk|2012|p=16}}. У летнім лагеры ў [[Памеранія|Памераніі]] ў 1946 годзе ён набыў папулярнасць, расказваючы гісторыі ля вогнішча і разыгрываючы розныя сцэны, — як ён сам прызнаўся ў сваёй аўтабіяграфіі 1984 года, тады ён і ўсвядоміў сваё пакліканне{{Sfn|Werner|2013|pp=9—11}}. Ён таксама захапляўся кіно і тэатрам; разам са сваім новым сябрам Пятром Віноўскім ён збіраў плакаты, праграмкі з кадрамі і анатацыямі фільмаў{{Sfn|Zamochnikoff, Bonnotte|2006|p=29}}. Аднак пасля вайны ён першапачаткова планаваў звязаць сваю будучыню з прафесійным веласпортам і на працягу некалькіх гадоў узмоцнена практыкаваўся ў гэтай справе, у асноўным ездзіў па маршруце {{нп5|Закапянка|Кракаў — Закапанэ|pl|Zakopianka}}. Паланскі сышоў са спорту пасля траўміруючай падзеі ў чэрвені 1949 года: кракаўскі серыйны забойца Януш Дзюба заманіў яго ў адасобленае месца пад маркай продажу ровара, а затым жорстка збіў і абрабаваў<ref name="Przegląd, 2016-09-05" />{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=67—68}}. Пасля доўгага акрыяння Паланскі адмовіўся ад веласпорту і засяродзіў свае інтарэсы і планы выключна на акцёрскай ігры{{Sfn|Werner|2013|pp=20—21}}. == Кінакар’ера == === Пачатак акцёрскай кар’еры === У 1948 годзе Раман Паланскі пазнаёміўся з {{нп5|Марыя Білізанка|Марыяй Білізанкай|pl|Maria Biliżanka}}, дырэктаркай дзіцячай тэатральнай трупы «''Wesoła Gromadka''» ў Кракаве. Ён трапіў у калектыў трупы, а пазней таксама іграў у Нацыянальным тэатры юных гледачоў (цяпер тэатр «''{{нп5|Багатэля||pl|Teatr „Bagatela” im. Tadeusza Boya-Żeleńskiego}}''»), дзе выканаў ролі Зака ў «''Фарфурцы каралевы Боны''» (1948) у пастаноўцы Білізанкі і пастуха Вані ў «''{{нп5|Сын палка (аповесць)|Сыне палка|ru|Сын полка (повесть)}}''» (1948) пад кіраўніцтвам {{нп5|Юзэф Карбоўскі|Юзэфа Карбоўскага|pl|Józef Karbowski}}. Апошняя роля прынесла яму прызнанне на Варшаўскім фестывалі савецкага мастацтва ў 1950 годзе. Ён таксама з’явіўся ў п’есе {{нп5|Гвідан Міклашэўскі|Гвідана Міклашэўскага|pl|Gwidon Miklaszewski}} «''Цырк Тарабумба''» (1950), пастаўленай у тэатры «''{{нп5|Тэатр «Гратэска»|Гратэска|pl|Teatr „Groteska”}}''»{{Sfn|Stachówna|1994|pp=32—33}}. У той час пры любой магчымасці Раман стараўся наведаць усе тэатральныя пастаноўкі і оперы ў горадзе. Ён бачыў усе польскія пастаноўкі [[Юхан Аўгуст Стрындберг|Стрындберга]], [[Карла Гальдоні|Гальдоні]], [[Юджын Гладстан О’Ніл|О’Ніла]]{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=70}}. У 1951 годзе ён перайшоў у Дзяржаўную сярэднюю школу вытанчаных мастацтваў у Кракаве, адкуль быў выключаны ў лютым 1952 года{{Sfn|Werner|2013|pp=22—23}} пасля таго, як уступіў у канфлікт з дырэктарам школы {{нп5|Уладзімеж Ходыс|Уладзімежам Ходысам|pl|Włodzimierz Hodys}}{{Sfn|Kochańczyk|2012|p=18}}. Раман працягнуў навучанне ў якасці вольнага слухача ў мастацкай школе ў [[Катавіцы|Катавіцах]], куды ён ездзіў з [[Бытам]]а{{Sfn|Kochańczyk|2012|p=19}}. Там ён атрымаў атэстат аб сярэдняй адукацыі, нягледзячы на тое, што старшынёй экзаменацыйнай камісіі стаў Ходыс, які пасля тыдня знясільваючых экзаменаў загадаў Паланскаму прыехаць у Кракаў па атэстат, а затым моўчкі кінуў яго яму праз стол<ref name="Katowice Nasze Miasto, 2002-08-19" />. У 1953 годзе адбыўся акцёрскі дэбют Паланскага ў кіно, Раман выканаў эпізадычную ролю Генека «''Малога''» ў фільме «''Тры аповесці''» (1953). Рэжысёрам навелы, у якой зняўся Паланскі, быў {{нп5|Конрад Налецкі||pl|Konrad Nałęcki}}{{Sfn|Kochańczyk|2012|p=22}}{{Sfn|Werner|2013|p=23}}. Хоць фільм не меў вялікага поспеху, дзякуючы яму Паланскі сустрэў дэкана {{нп5|Кінашкола ў Лодзі|Лодзінскай кінашколы|en|Państwowa Wyższa Szkoła Filmowa, Telewizyjna i Teatralna im. Leona Schillera w Łodzi}} {{нп5|Антоні Багдзевіч|Антонія Багдзевіча|pl|Antoni Bohdziewicz}}, які выступаў мастацкім кіраўніком на здымках фільма, і [[Анджэй Вайда|Анджэя Вайду]], вучня гэтай школы, які павінен быў зняць чацвёртую навелу, чаго ў выніку не адбылося{{Sfn|Kochańczyk|2012|p=22}}. Нягледзячы на гэта, кіраўнікі акцёрскіх школ Кракава і Варшавы не хацелі прымаць Паланскага афіцыйна з-за яго невысокага росту і хлапечай знешнасці, а неафіцыйна, верагодна, з-за яго дзёрзкага характару{{Sfn|Stachówna|1994|p=33}}{{Sfn|Werner|2013|p=24}}. Каб пазбегнуць трохгадовай вайсковай службы, Паланскі беспаспяхова спрабаваў паступіць у [[Ягелонскі ўніверсітэт]] і {{нп5|Акадэмія Фізічнага Выхавання імя Браніслава Чэха|Акадэмію Фізічнага Выхавання імя Браніслава Чэха|pl|Akademia Wychowania Fizycznego im. Bronisława Czecha w Krakowie}} ў Кракаве па розных спецыяльнасцях. Затым ён планаваў збегчы на Захад — ён збіраўся даплысці на лодцы да [[Борнхальм]]а або схавацца пад столлю вагона [[Масква]]—[[Парыж]]{{Sfn|Werner|2013|p=24}}{{Sfn|Kochańczyk|2012|pp=20—22}}. Далей Раман зняўся ў ролі Мундэка ў фільме [[Анджэй Вайда|Анджэя Вайды]] «''{{нп5|Пакаленне (фільм)|Пакаленне|pl|Pokolenie (film)}}''» (1954). Падчас здымкаў Раман стараўся ўнікаць ва ўсе тонкасці стварэння фільма, часта распытваў Вайду пра тэхнічныя моманты вытворчасці і ўсё запісваў у нататнік. Пазней Вайда казаў, што ніколі не сустракаў чалавека такога прыроднага розуму і жадання атрымаць поспех{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=79}}. Затым Раман сыграў Адама ў «''Чароўным ровары''» Сіліка Стэрнфельда (1955){{Sfn|Stachówna|1994|p=33}}{{Sfn|Werner|2013|p=25}}. Пасля першых роляў Паланскі вырашыў заняцца рэжысурай. У 1954 годзе ён быў прыняты на рэжысёрскі факультэт Дзяржаўнай кінашколы ў Лодзі і тым самым ён змог пазбегнуць вайсковай службы{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=82—83}}{{Sfn|Stachówna|1994|p=33}}{{Sfn|Werner|2013|p=25}}. === Вучоба ў Лодзінскай кінашколе і кароткаметражныя фільмы === [[Файл:Filmówka budynek2, Łódź 2010.jpg|міні|Будынак Лодзінскай кінашколы, дзе вучыўся Раман Паланскі.]] Лодзінская кінашкола была заснавана ў 1948 годзе, яна была аазісам свабоды ў краіне, якой кіравалі партыйныя ўлады. Паланскі пазнаёміўся ў ёй не толькі з фільмамі савецкай класікі, якія сталі ўзорамі для студэнтаў, але і з пастаноўкамі з Францыі, Італіі, Вялікабрытаніі і ЗША, недаступнымі ў польскіх кінатэатрах. Найбольшае ўражанне на яго зрабілі фільмы такіх аўтараў, як [[Орсан Уэлс]], [[Лоўрэнс Аліўе]], [[Кэрал Рыд]], [[Льюіс Майлстоўн]], [[Акіра Курасава]], [[Ласла Бенедэк]], [[Элія Казан]], [[Білі Уайлдэр]], [[Фрыц Ланг]], [[Луіс Буньюэль]]{{Sfn|Werner|2013|pp=21, 26-27}}. Тут Паланскі завёў шмат знаёмстваў, у тым ліку з артыстамі, з якімі пасля супрацоўнічаў не толькі ў Польшчы, але і за мяжой. Разам з ім вучыліся {{нп5|Якуб Голдберг (кінематаграфіст)|Якуб Голдберг|pl|Jakub Goldberg (filmowiec)}}, {{нп5|Хенрык Клюба||pl|Henryk Kluba}}, {{нп5|Анджэй Кандрацюк||pl|Andrzej Kondratiuk}} і {{нп5|Анджэй Касценка||pl|Andrzej Kostenko}}. І за межамі кінашколы ён пасябраваў з такімі рознымі людзьмі, як джазавы піяніст [[Кшыштаф Камэда]], пісьменнікі {{нп5|Марэк Хласка||pl|Marek Hłasko}} і {{нп5|Ежы Касінскі||pl|Jerzy Kosiński}} ці кінапрадзюсар {{нп5|Войцех Фрыкоўскі||pl|Wojciech Frykowski}}{{Sfn|Werner|2013|pp=27—28}}{{Sfn|Kochańczyk|2012|pp=25—26}}. У канцы 1955 года Паланскі зняў свой першы кароткаметражны фільм «''Ровар''», у якім ён адштурхоўваўся ад выпадку, які адбыўся некалькі гадоў таму, калі яго жорстка збіў Януш Дзюба{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=88}}. Паланскі сам выканаў галоўную ролю, а ролю забойцы сыграў яго сябар Адам Ф’ют{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=88}}. Фільм не захаваўся да нашых дзён; плёнка, адпраўленая ў варшаўскую лабараторыю, па памылцы патрапіла ў Маскву, дзе была страчана{{Sfn|Stachówna|1994|p=32}}{{Sfn|Werner|2013|p=29}}. Пазней, зняўшы кароткаметражкі «''{{нп5|Забойства (фільм, 1957)|Забойства|pl|Morderstwo (film)}}''» і «''{{нп5|Зубастая ўсмешка||pl|Uśmiech zębiczny}}''» (абедзве — 1957), ён прадэманстраваў, што [[гвалт]], [[забойства]] і [[вуаерызм]] становяцца яго пастаяннымі тэмамі{{Sfn|Werner|2013|p=28}}. У 1956 годзе Паланскі сыграў хулігана Малыша ў дыпломным фільме Юліяна Дзядзіны, Паўла Камароўскага і Валянціны Марушэўскай «''Канец ночы''»{{Sfn|Stachówna|1994|p=37}}. Скандал выклікаў наступны кароткаметражны фільм Паланскага «''{{нп5|Разганяем танцульку||pl|Rozbijemy zabawę}}''» (1957): для здымкаў ён арганізаваў танцавальную вечарыну для сваіх сяброў па каледжы, а да яе пачатку дамовіўся з бандай мясцовых хуліганаў, каб яны ўварваліся на тэрыторыю каледжа і пачалі бойку. Усё, што адбывалася, малады рэжысёр запісаў на камеру, за што атрымаў вымову ад настаўніцкай рады{{Sfn|Stachówna|1994|p=34}}{{Sfn|Werner|2013|p=30}}. У тым жа 1957 годзе Паланскі наведаў у Парыжы сваю сястру Анет, якая ўжо была замужам і мела дачку{{Sfn|Werner|2013|p=29}}. Там жа ён схадзіў у кіно на «''{{нп5|Сёмая пячатка|Сёмую пячатку|en|The Seventh Seal}}''» [[Інгмар Бергман|Інгмара Бергмана]] і нават сутыкнуўся ў таксі з рэжысёрам [[Абель Ганс|Абелем Гансам]]{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=96}}. Вярнуўшыся ў [[Лодзь]], ён уражваў усіх веданнем французскага кінематографа і дэманстраваў цікавасць да танцаў і моды{{Sfn|Kochańczyk|2012|pp=26—27}}. Першым фільмам Паланскага, прадстаўленым масавай публіцы, стала кароткаметражка «''Двое з шафай''» (1958), знятая ў [[Гданьск]]у і [[Сопат (Польшча)|Сопаце]]. Музыку да фільма напісаў [[Кшыштаф Камэда]], а галоўныя ролі выканалі Хенрык Клюба і Якуб Голдберг. Паланскі ж сыграў аднаго з хуліганаў, жорстка напаўшых на мірных мужчын, якія неслі адзежную шафу{{Sfn|Stachówna|1994|p=34}}. Дзякуючы гэтаму фільму Паланскі быў упершыню адзначаны на некалькіх кінафестывалях (у тым ліку ў [[Брусель|Бруселі]], [[Обергаўзен]]е і [[Сан-Францыска]]). Карціна атрымала некалькі прэмій, уключаючы «''Бронзавую пальмавую галіну''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=99}}. Тады Паланскі стаў найлепшым студэнтам кінашколы і адным з самых шматабяцальных маладых еўрапейскіх рэжысёраў{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=99—100}}. Тады ж, у 1958 годзе, Паланскі пазнаёміўся з актрысай {{нп5|Барбара Квяткоўска-Лас|Барбарай Квяткоўскай|pl|Barbara Kwiatkowska-Lass}} і адразу ў яе закахаўся. Праз некалькі тыдняў знаёмства яны ўжо пачалі сустракацца{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=100—101}}. Наступнымі яго кароткаметражнымі гратэскавымі фільмамі былі «''Лямпа''» (1959) і дыпломная праца «''Калі падаюць анёлы''» (1959). У першым фільме паказваецца, як лялечны майстар замяняе старую лямпу на электрычнае асвятленне, у выніку чаго ў тую ж ноч лялечная майстэрня згарае з-за [[Кароткае замыканне|кароткага замыкання]]{{Sfn|Stachówna|1994|p=39}}{{Sfn|Werner|2013|pp=33—34}}. Другі фільм адлюстроўвае сумнае жыццё жанчыны, якая працуе касіркай у мужчынскім туалеце. У той жа час Паланскі іграў другарадныя ролі ў фільмах [[Анджэй Вайда|Анджэя Вайды]], [[Анджэй Мунк|Анджэя Мунка]] і {{нп5|Януш Моргенштэрн|Януша Моргенштэрна|pl|Janusz Morgenstern}}{{Sfn|Werner|2013|p=27}}. {{Цытата|Ромэк практычна заўсёды знешне быў прыязным і меў шмат прыхільнікаў. Аднак не думаю, што яго шчыра клапацілі праблемы іншых. Ты быў адкрыты для яго, але не ён для цябе.|аўтар=адзін са знаёмых Рамана Паланскага па Лодзінскай кінашколе{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=103}}}} Паланскі скончыў Лодзінскую кінашколу без дыплома, бо не напісаў дысертацыю, а імкнуўся прыступіць да працы рэжысёрам поўнаметражнага кіно. Дзякуючы пасярэдніцтву {{нп5|Ежы Босак|Ежы Босака|pl|Jerzy Bossak}}, мастацкага кіраўніка кінастудыі «''{{нп5|Kamera (кінастудыя)|Kamera|pl|Zespół Realizatorów Filmowych „Kamera”}}''», у 1959 годзе Раману было даручана напісаць сцэнарый да мастацкага фільма. Аднак Камітэт па ацэнцы сцэнарыяў не прыняў праект, напісаны сумесна з [[Ежы Скалімоўскі]]м і {{нп5|Якуб Голдберг|Якубам Голдбергам|pl|Jakub Goldberg (filmowiec)}}, паколькі ён не меў «''сацыяльнай значнасці''»{{Sfn|Werner|2013|p=27}}. Паланскі стаў асістэнтам [[Анджэй Мунк|Анджэя Мунка]] на карціне «''{{нп5|Касавокае шчасце||pl|Zezowate szczęście}}''» (1960), дзе ён таксама сыграў невялікую ролю рэпетытара Ёлі. Затым Паланскі на год паляцеў у Францыю, дзе яго жонка Барбара Квяткоўска здымалася ў фільме «''{{нп5|Тысячнае акно||fr|La Millième Fenêtre}}''» (1960) рэжысёра {{нп5|Раберт Менего|Раберта Менего|fr|Robert Ménégoz}}{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=105—107}}. Пазней ёй прапанаваў ролю ў сваім фільме [[Рэнэ Клеман]], і пакуль сужэнцы ўсё яшчэ знаходзіліся ў Францыі, Паланскі напісаў так і не рэалізаваны накід сцэнарыя «''пра моцна пітушчага клоўна і яго асуджаны раман з ліліпуткай''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=108}}. Там жа ён зняў кароткаметражны фільм «''Тоўсты і худы''» (1961), у якім выканаў ролю беднага слугі, прыніжанага сваім тоўстым гаспадаром. У пачатку 1961 года ён вярнуўся ў Польшчу і зімой у ваколіцах сяла Кіры зняў кароткаметражны фільм «''{{нп5|Млекакормячыя (фільм)|Млекакормячыя|pl|Ssaki (film)}}''» (1962) пра двух людзей, якія спрачаюцца аб тым, хто з кім павінен катацца на санях{{Sfn|Zamochnikoff, Bonnotte|2006|p=57}}{{Sfn|Stachówna|1994|pp=39—40}}{{Sfn|Werner|2013|pp=34—39}}. === Першыя мастацкія фільмы (1961—1967) === [[Файл:Polanski 1969.png|міні|Раман Паланскі ў 1969 годзе.]] У [[1961]] годзе, зноў пабываўшы ў [[Парыж]]ы, Паланскі вярнуўся ў [[Лодзь]] па просьбе {{нп5|Ежы Босак|Ежы Босака|pl|Jerzy Bossak}}, які паведаміў яму, што дае згоду на пастаноўку фільма «''[[Нож у вадзе]]''» (1962). Сцэнарый, напісаны двума гадамі раней і пазней перапрацаваны, апавядаў пра сустрэчу багатай шлюбнай пары падчас адпачынку на яхце з загадкавым маладым чалавекам{{Sfn|Werner|2013|p=40}}. Ролю мужа адразу прапанавалі вядомаму тэатральнаму акцёру {{нп5|Леан Немчык|Леану Немчыку|pl|Leon Niemczyk}}{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=112}}. Ролю юнака першапачаткова хацеў сыграць [[Ежы Скалімоўскі]], але былы дэкан рэжысёрскага факультэта і дырэктар кінастудыі «''{{нп5|Kamera (кінастудыя)|Kamera|pl|Zespół Realizatorów Filmowych „Kamera”}}''» Ежы Босак запярэчыў яго кандыдатуры. Тады Паланскі сам захацеў сыграць у сваім фільме, але пазней успамінаў, што яго «''адгаварылі''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=112}}. Босак сцвярджаў, што Паланскі на працягу многіх тыдняў спрабаваў «''прасоўваць''» сваю кандыдатуру і ў выніку прыйшоў у кабінет дырэктара абсалютна голым з пытаннем: «''Я што, недастаткова гожы?''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=112—113}}. У выніку на ролю быў зацверджаны выпускнік акцёрскага факультэта {{нп5|Зыгмунт Маляновіч||pl|Zygmunt Malanowicz}}, але ўсе яго рэплікі былі пераагучаны Паланскім{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=113}}. У ролі жонкі дэбютавала {{нп5|Ёланта Умецка||pl|Jolanta Umecka}}. Паланскі запрасіў яе пасля таго, як убачыў у купальніку ў басейне{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=113}}. Здымкі прайшлі летам 1961 года ў [[Мазуры (рэгіён)|Мазурах]]. Пасля іх завяршэння 11 верасня{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=115}} аператар {{нп5|Ежы Ліпман||pl|Jerzy Lipman}}, знаходзячыся за рулём аўтамабіля, урэзаўся ў дрэва, а Паланскі, які ехаў у той жа машыне, атрымаў пералом касцей асновы чэрапа і трапіў на два тыдні ў лякарню{{Sfn|Werner|2013|pp=41—42}}. Хаця ніхто фармальна не аспрэчваў высокі ўзровень фільма, «''Нож у вадзе''» шырока асуджаўся польскімі крытыкамі за прасоўванне заходніх каштоўнасцяў. Пра працу Паланскага непрыхільна адгукаўся [[Уладзіслаў Гамулка]], першы сакратар ЦК [[Польская аб’яднаная рабочая партыя|ПАРП]]{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=7}}. Фільм не меў асаблівага камерцыйнага поспеху ў парыжскіх кінатэатрах: за шэсць тыдняў пракату было прададзена ўсяго 12 400 квіткоў{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=20}}. Аднак «''Нож у вадзе''» стаў першым фільмам рэжысёра-дэбютанта, які выйграў узнагароду «''{{нп5|Залатая качка||pl|Złota Kaczka}}''» за найлепшы фільм года па версіі часопіса «''{{нп5|Film (часопіс)|Film|pl|Film (czasopismo)}}''», атрымаў прэмію [[Міжнародная федэрацыя кінапрэсы|ФІПРЭСІ]] на [[Венецыянскі кінафестываль|Венецыянскім кінафестывалі]] і ўпершыню ў гісторыі польскага кіно ўвайшоў у лік намінантаў на «''[[Оскар]]''» за [[Прэмія «Оскар» за найлепшы міжнародны поўнаметражны фільм|Найлепшы фільм на замежнай мове]]. Тым не менш, негатыўнае стаўленне польскіх крытыкаў да фільма і асобы рэжысёра вымусіла Паланскага з’ехаць з краіны{{Sfn|Stachówna|1994|pp=40—42}}. Якраз у гэты час фільм стаў набіраць папулярнасць у ЗША, яго часта глядзелі на начных сеансах у кінатэатрах, якія спецыялізуюцца на [[артхаус]]е, і ва ўніверсітэцкіх кампусах. Прэм’ера фільма ў Амерыцы адбылася на першым {{нп5|Нью-Ёркскі кінафестываль|Нью-Ёркскім кінафестывалі|en|New York Film Festival}}, у гонар гэтага Паланскі быў запрошаны ў ЗША. Пасля інтэрв’ю з рэжысёрам газета «''[[New York Post]]''» назвала яго «''анёльчыкам''», а многія журналісты спачатку прынялі тады ўжо трыццацігадовага рэжысёра за «''хлапчука гадоў дваццаці''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=21}}. «''Нож у вадзе''» трапіў на вокладку часопіса «''[[Time]]''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=22}}, што на той момант было «''найвышэйшай пахвалой ягонай творчасці''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=117—118}}. {{Цытата|Паланскі пражыве хлапчуком яшчэ гадоў трыццаць, а потым раптоўна ператворыцца ў драхлага старога. Затое якое гэта будзе жыццё!|аўтар=«''[[New York Post]]''» пасля інтэрв’ю з прэм’еры фільма «''[[Нож у вадзе]]''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=21}}}} Пасля ад’езду Рамана з Польшчы прадзюсар {{нп5|П’ер Рустанг||fr|Pierre Roustang}} пазнаёміў яго са сцэнарыстам {{нп5|Жэрар Брак|Жэрарам Бракам|en|Gérard Brach}}{{Sfn|Zamochnikoff, Bonnotte|2006|p=63}}{{Sfn|Werner|2013|p=48}}, з якім яны неўзабаве пасябравалі. Іх першым сумесным сцэнарыем стаў «''У чаканні Катэльбаха''». Спярша з’явіліся прадзюсары, якія зацікавіліся сцэнарыем, але ў выніку далей за перамовы справа не заходзіла, студыі адмаўляліся фінансаваць фільм{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=123—124}}. У студзені 1963 года П’ер Рустанг замовіў Паланскаму і Браку сцэнарый навелы для фільма-анталогіі «''{{нп5|Найпрыгажэйшыя махлярствы ў свеце||fr|Les Plus Belles Escroqueries du monde}}''» (1964), рэжысурай эпізоду заняўся Паланскі{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=126}}. Паколькі «''Нож у вадзе''» не меў поспеху ў Францыі, было вырашана месцам здымкаў абраць [[Амстэрдам]]{{Sfn|Werner|2013|p=49}}. Прыхільны прыём навелы прыцягнуў увагу крытыкаў да Паланскага, што разам з узрастаннем папулярнасці «''Нажа ў вадзе''» дало рэжысёру магчымасць наведаць [[Лондан]] і абзавесціся новымі сувязямі ў кінаіндустрыі{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=130—131}}. Папрацаваўшы з прадзюсарамі {{нп5|Майкл Клінгер|Майклам Клінгерам|en|Michael Klinger (producer)}} і {{нп5|Тоні Тэнсер|Тоні Тэнсерам|en|Tony Tenser}}, Паланскі і Брак за сямнаццаць дзён напісалі сцэнарый да фільма «''[[Агіда (фільм)|Агіда]]''» (1965){{Sfn|Werner|2013|pp=50—53}}{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=132}}. На галоўную ролю маладой жанчыны, якая пакутуе паранаідальнай шызафрэніяй і страхам перад мужчынамі, рэжысёр паклікаў [[Катрын Дэнёў]]{{Sfn|Zamochnikoff, Bonnotte|2006|p=77}}. Адзін з акцёраў фільма {{нп5|Х’ю Фатчэр||en|Hugh Futcher}} пазней расказваў, што рэжысёр быў «''запальчывым і ўвесь час крычаў на астатніх''», а {{нп5|Джэймс Вілерс||en|James Villiers}} казаў, што Паланскі «''тыповы Напалеон''». Выканаўчы прадзюсар Майкл Клінгер узгадваў, што на працягу васьмі тыдняў, што ішлі здымкі, Паланскі забараняў Дэнёў весці палавое жыццё, каб яна лепш ужылася ў ролю сваёй гераіні{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=136}}. «''Агіда''» мела міжнародны поспех і прынесла Паланскаму прэмію ФІПРЭСІ і «''Сярэбранага мядзведзя''» [[Берлінскі кінафестываль|Берлінскага кінафестывалю]]<ref name="MUBI, Repulsion" />. І крытыкі, і гледачы адзначылі «''тонкую аператарскую працу''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=137}}, таксама крытыкі аднадушна называлі Паланскага самабытным, таленавітым і найбольш значным рэжысёрам таго часу{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=172}}. Яны пісалі, што «''нудны на першы погляд''», фільм спалучаў у сабе «''глыбіню, выдасканаленасць, разуменне сапраўднай сутнасці таго, што адбываецца на экране''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=138}}. Пітэр Брэдшоў пісаў у «''[[The Guardian]]''»: «''Гэты надзвычай агідны, пужаюча пераканаўчы псіхалагічны трылер — рэдкасць, жудасны фільм, у якім жанчына здзяйсняе злачынства''»<ref name="Guardian, Repulsion review" />. У 1967 годзе [[Альфрэд Хічкак]], гаворачы пра «''разнос, які ўчынілі крытыкі пасля прэм’еры „[[Псіха (фільм, 1960)|Псіха]]“''», адзначаў, што «''той жа самы кінакрытык у рэцэнзіі на „Агіду“ ахрысціў тварэнне Паланскага класічным псіхалагічным трылерам у духу „Псіха“''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=138}}. Поспех «''Агіды''» прымусіў Тэнсера і Клінгера пагадзіцца на здымкі яшчэ аднаго фільма Паланскага і Брака{{Sfn|Zamochnikoff, Bonnotte|2006|p=65}}. Сцэнарый «''У чаканні Катэльбаха''» быў перайменаваны ў «''[[Тупік (фільм, 1966)|Тупік]]''» (1966). Наступны фільм Паланскага здымалі на астраўку {{нп5|Ліндзісфарн||en|Lindisfarne}} у [[Нартамберленд]]зе, дзе знаходзіўся замак, які паслужыў галоўным месцам дзеяння карціны. Па сюжэце фільма маладая жанчына (у выкананні [[Франсуаза Дарлеак|Франсуазы Дарлеак]]) і яе муж (у выкананні [[Дональд Плезенс|Дональда Плезенса]]) сутыкаюцца з двума гангстэрамі, якія няспешна тэрарызуюць пару. Фільм адсылаўся да п’ес [[Сэмюэл Бекет|Сэмюэла Бекета]], з якіх запазычана паэтыка [[Тэатр абсурду|тэатра абсурду]]; стасункі галоўных герояў з гангстэрамі набываюць нечаканы характар і ў той жа час прыводзяць да разрыву шлюбу{{Sfn|Zamochnikoff, Bonnotte|2006|pp=66—68}}. «''Тупік''» выклікаў захапленне сярод крытыкаў і ўдастоіўся «''[[Залаты мядзведзь|Залатога мядзведзя]]''» за найлепшы фільм на [[Берлінскі кінафестываль|Берлінскім кінафестывалі]]<ref name="MUBI, Cul-de-sac" />. Амерыканскі [[артхаус]]ны кінакрытык [[Джонатан Разенбаўм]] прызнаў «''Тупік''» «''адной з найлепшых і найчысцейшых прац''» Паланскага<ref name="Chicago Reader, Cul-de-sac review" />. Поспех «''Агіды''» і «''Тупіка''» зрабіў Паланскага даволі вядомым рэжысёрам. Ён вельмі дбайна займаўся сваім іміджам, для таго каб [[Сродкі масавай інфармацыі|СМІ]] і {{нп5|папарацы||en|Paparazzi}} праявілі да яго інтарэс — ён набыў {{нп5|таўнхаус||en|Townhouse}} у прэстыжным лонданскім раёне {{нп5|Белгрэйвія||en|Belgravia}} і ўладкаваў яго ў незвычайным стылі (напрыклад, адзін са столікаў быў зроблены ў выглядзе чалавека, які стаіць на карачках), вадзіў раскошныя машыны, наведваў начныя клубы ў кампаніі прыгожых жанчын, правакаваў канфлікты на канферэнцыях і публічных выступах{{Sfn|Werner|2013|pp=69—71}}. Наступнай карцінай Рамана Паланскага стаў «''[[Танец вампіраў (фільм)|Танец вампіраў]]''» (1967), фільм брытана-амерыканскай вытворчасці па замове амерыканскага прадзюсара {{нп5|Марцін Рансохаў|Марціна Рансохава|en|Martin Ransohoff}}. Гэтая камедыя парадзіравала крывавыя брытанскія фільмы жахаў студыі «''{{нп5|Hammer Film Productions|Hammer Films|en|Hammer Film Productions}}''»{{Sfn|Zamochnikoff, Bonnotte|2006|p=165}} і {{нп5|Дэканструкцыя|дэканструіравала|en|Deconstruction}} ўмоўнасці фільмаў жахаў (напрыклад, спроба прагнаць аднаго з вампіраў не ўдалася з-за яўрэйскага паходжання апошняга){{Sfn|Zamochnikoff, Bonnotte|2006|p=167}}. Паланскі выканаў адну з галоўных роляў — нязграбнага вучня прафесара-знішчальніка вампіраў, якога сыграў {{нп5|Джэк Мак-Гоўрэн||en|Jack MacGowran}}. Галоўная жаночая роля дасталася [[Шэран Тэйт]]. Паланскі пазнаёміўся з ёй на вечарынцы перад пачаткам здымкаў фільма, якую зладзіў Рансохаў. Здымкі фільма праходзілі ў [[Італія|Італіі]], у [[Даламітавыя Альпы|Даламітавых Альпах]]. Там жа Паланскі і Тэйт пачалі афіцыйна сустракацца{{efn|У самым пачатку іх рамана Тэйт усё яшчэ працягвала адносіны з Джэем Себрынгам. «''Ва ўсякім разе, у Лондане мужчыны пасябравалі, і аднойчы ўсе трое сустрэліся ў „Антылопе“, непадалёк ад Вест-Ітан-плэйс''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=164}}.}}. Сам фільм, які падвергнуўся значнаму ўмяшанню з боку Рансохава (было выразана каля 20 хвілін арыгінальнага матэрыялу){{Sfn|Zamochnikoff, Bonnotte|2006|p=170}} і быў пераіменаваны ў «''Бясстрашных забойцаў вампіраў''», аказаўся мастацкай катастрофай у Злучаных Штатах; кінакрытык [[Роджэр Эберт]] з’едліва напісаў, што падчас кінапаказу, на якім ён прысутнічаў, ніхто не смяяўся, а «''адзін або два чалавекі нават плакалі''»<ref name="Roger Ebert, Dance of the Vampires" />. Для амерыканскага пракату фільм нават быў пераагучаны «''на амерыканскі манер''», у выніку чаго музыку [[Кшыштаф Камэда|Камэды]] стала амаль не чуваць{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=167}}{{efn|Рэжысёр так узлаваўся з-за ўнесеных у фільм змен, што нават хацеў, каб яго імя прыбралі з тытраў. «''Я зняў казку — страшную і смешную, а яе пераўтварылі ў нейкі трансільванскі варыянт „Прастакоў з Беверлі-Хілз“, — пазней казаў ён у інтэрв’ю для часопіса „[[Variety]]“''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=167—167}}.}}. 108-хвілінная рэжысёрская версія была цёпла прынята ў Францыі і Італіі{{Sfn|Werner|2013|p=83}}. === Амерыканскі перыяд (1968—1976) === У 1968 годзе разам з Тэйт і Кшыштафам Камэдай Паланскі пераехаў у [[Галівуд]], дзе наладзіў супрацоўніцтва з прадзюсарам {{нп5|Роберт Эванс (прадзюсар)|Робертам Эвансам|en|Robert Evans}}{{Sfn|Werner|2013|p=83}}{{efn|Эванс патэлефанаваў Паланскаму летам 1967 года і прапанаваў папрацаваць над фільмам «''Бягучы па ўзгорках''». Калі Паланскі прыляцеў у Лос-Анджэлес, высветлілася, што Эванс проста прыдумаў падставу, каб папрасіць рэжысёра прачытаць яшчэ не апублікаваны раман «''Дзіця Размары''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=173}}.}}. Апошні даў рэжысёру прачытаць раман жахаў «''[[Дзіця Размары (раман)|Дзіця Размары]]''» {{нп5|Айра Левін|Айры Левіна|en|Ira Levin}}, які настолькі спадабаўся Паланскаму, што той асабіста напісаў сцэнарый{{Sfn|Werner|2013|p=84}}. Галоўная гераіня [[Дзіця Размары (фільм)|аднайменнага фільма]] 1968 года — Размары Вудхаўс у выкананні {{нп5|Міа Фэраў|Міі Фэраў|en|Mia Farrow}}, са сваім мужам Гаем, якога сыграў {{нп5|Джон Касавеціс||en|John Cassavetes}}, пераязджаюць у стары дом і знаёмяцца з новымі суседзямі, сям’ёй Косцевет у выкананні брадвейскіх зорак [[Рут Гордан]] і {{нп5|Сідні Блэкмер||en|Sidney Blackmer}}. Цяжарнасць Размары суправаджаецца злавеснымі відзеннямі і падзеямі. Паступова яна даведаецца, што яе муж і суседзі пакланяюцца [[Сатана|Сатане]]{{Sfn|Werner|2013|pp=86—87}}{{Sfn|Greenberg|2013|p=85}}. «''Дзіця Размары''» зарабіла рэпутацыю сапраўднага шэдэўра жанру жахаў на тэму [[сатанізм]]у. Ён таксама аналізуецца ў рэчышчы фемінісцкай крытыкі і часта адзначаецца як адзін з найлепшых фільмаў жахаў, дзе апавяданне вядзецца ад асобы жанчыны<ref name="Vanity Fair, on Rosemary’s Baby" />. Пасля прэм’еры крытыкі і гледачы аднагалосна ўсхвалялі фільм{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=185}}. Стужка ўратавала студыю «''[[Paramount Pictures|Paramount]]''» ад банкруцтва і зрабіла Мію Фэраў і Рамана Паланскага сапраўднымі зоркамі{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=187}}. Увагу рэцэнзентаў прыцягнуў саўндтрэк фільма, які нагадваў калыханку. Гэта была апошняя праца [[Кшыштаф Камэда|Кшыштафа Камэды]] з Паланскім і перадапошні саўндтрэк, напісаны ім для кіно{{efn|Кампазітар трапіў у аварыю ў Лос-Анджэлесе ў снежні 1968 года і памёр у красавіку 1969 года{{Sfn|Werner|2013|p=97}}.}}{{Sfn|Zamochnikoff, Bonnotte|2006|p=99}}. Фільм таксама стаў самым касавым у кар’еры Паланскага, сабраўшы ў 35-40 разоў больш за свой бюджэт, які складаў 2,3 мільёна долараў{{Sfn|Werner|2013|p=85}}. Пазней Міа Фэраў называла Паланскага «''смелым і таленавітым чалавекам, вельмі важным для сусветнай культуры''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=11}}. 20 студзеня 1968 года Раман Паланскі ажаніўся з Шэран Тэйт{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=191}}. У тым жа годзе рэжысёра запрасілі ў журы [[Канскі кінафестываль 1968|21-га Канскага кінафестывалю]], але з-за {{нп5|Майскія падзеі 1968 года ў Францыі|майскіх падзей 1968 года|en|May 68}} фестываль быў спынены без прысуджэння ўзнагарод{{Sfn|Werner|2013|pp=94—95}}. Паланскі напісаў сцэнарый да фільма «''Дзень на пляжы''» (1970), які пазней спрадзюсіраваў. Фільм мараканца Сімона Хесера, зняты ў Даніі, не меў поспеху і паказваўся на кінафестывалях{{Sfn|Werner|2013|pp=96—97}} і ў абмежаваным пракаце{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=208}}. У тым жа годзе Паланскі напісаў сцэнарыі двух эратычных эпізодаў для пастаноўкі «''{{нп5|О, Калькута!||en|Oh! Calcutta!}}''» {{нп5|Кенет Тайнен|Кенета Тайнена|en|Kenneth Tynan}}, але з прычын, звязаных з бюджэтнымі абмежаваннямі, сцэнарыі засталіся незадзейнічанымі{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=208}}. У лютым 1969 года Паланскі сыграў п’яніцу ў эпізадычнай ролі ў фільме «''{{нп5|Чароўны хрысціянін||en|The Magic Christian (film)}}''» {{нп5|Джозеф Мак-Грат (рэжысёр)|Джозефа Мак-Грата|en|Joseph McGrath (film director)}}. У сакавіку разам са сцэнарыстам {{нп5|Іван Мофат|Іванам Мофатам|en|Ivan Moffat}} ён прыступіў да напісання сцэнарыя пра жыццё [[Нікало Паганіні|Паганіні]], але кінуў яго дзеля працы над праектам «''Смерць Донера''». Сцэнарый грунтаваўся на рэальнай гісторыі пра ранніх пасяленцах, якія сталі ахвярамі {{нп5|Канібалізм|канібалаў|en|Human cannibalism}}. Да красавіка Раман спыніў працу і над гэтым сцэнарыем, але пагадзіўся стаць рэжысёрам фільма пра дэльфінаў-забойцаў «''{{нп5|Дзень дэльфіна||en|The Day of the Dolphin}}''». Тады ж Раман з Шэран знялі асабняк у [[Лос-Анджэлес]]е па адрасе {{нп5|Сьела-драйв, 10050||en|10050 Cielo Drive}} за тысячу дзвесце долараў у месяц{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=209—211}}. [[Файл:Cielo.Drive,Benedict.Canyon.jpg|міні|Дарога да вілы {{нп5|Сьела-драйв, 10050||en|10050 Cielo Drive}}.]] У ноч з 8 на 9 жніўня 1969 года члены секты «''Сям’я''», якую ўзначальваў музыка-аматар [[Чарлз Мэнсан]], па яго ўказанні праніклі ў асабняк на Сьела-драйв і {{нп5|Забойства Шэран Тэйт|жорстка забілі Шэран Тэйт|en|Tate–LaBianca murders}}, якая была на дзявятым месяцы цяжарнасці (ёй было нанесена 16 удараў нажом), і чацвярых гасцей — {{нп5|Джэй Себрынг|Джэя Себрынга|en|Jay Sebring}}, {{нп5|Войцех Фрыкоўскі|Войцеха Фрыкоўскага|pl|Wojciech Frykowski}}, {{нп5|Эбігейл Фолджэр||pl|Abigail Folger}} і {{нп5|Стывен Пэрэнт|Стывена Пэрэнта|it|Steven Parent}}. Сам рэжысёр у гэты час быў у Еўропе. Трупы на наступную раніцу знайшла хатняя прыслужніца, агент Паланскага Біл Тэнант першым паведаміў рэжысёру пра смерць жонкі{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=237}}. 19 жніўня Паланскі зладзіў прэс-канферэнцыю, дзе рэзка выказаўся ў адрас тых, хто пісаў «''жудасныя рэчы''» пра яго жонку, там жа ён сказаў: «''Тыя некалькі гадоў, што мне пашчасціла правесці побач з ёй, самы шчаслівы час у маім жыцці''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=242}}. Пасля трагедыі Паланскі кінуў працу над «''Днём дэльфіна''», праз некалькі гадоў фільм быў зняты [[Майк Нікалс|Майкам Нікалсам]]<ref name="Los Angeles Times, 1973-12-26" />. Даўняй марай Рамана было паставіць фільм па п’есе [[Уільям Шэкспір|Уільяма Шэкспіра]]. Аднойчы, катаючыся на лыжах, ён успомніў пра гэтую мару і «''загарэўся''» ідэяй экранізаваць «''{{нп5|Макбет (п’еса)|Макбета|en|Macbeth}}''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=260}}. Сцэнарый ён пісаў сумесна з {{нп5|Кенет Тайнен|Кенетам Тайненам|en|Kenneth Tynan}}. Разглядаць сцэнарый для вытворчасці доўгі час не хацела ніводная з буйных студый{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=262}}. У рэшце рэшт паўтара мільёны на здымкі выдзеліў [[Х’ю Хефнер]], а пасля гэтага «[[Columbia Pictures|Columbia]]» пагадзілася стаць дыстрыб’ютарам фільма і дадала яшчэ 925 тысяч долараў{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=265}}. Здымкі фільма пачаліся ў першым тыдні кастрычніка 1970 года ва [[Уэльс]]е, у нацыянальным парку {{нп5|Снаўдонія||en|Snowdonia}}{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=267}}. Інтэр’еры здымалі ў павільёнах на студыі ў [[Шэпертан]]е {{Sfn|Сэндфорд|2012|с=270}}. Здымкі былі скончаны ў красавіку 1971 года, яшчэ дзевяць месяцаў занялі мантаж і агучванне фільма{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=277}}. «''[[Макбет (фільм, 1971)|Макбет]]''» (1971) быў ацэнены некаторымі крытыкамі як выключна «''жорсткі ў сваім матываваным гвалце''»<ref name="Variety, on Macbeth" />, адзначалася, што ў карціне адлюстравана «''халодная, варварская атмасфера п’есы Шэкспіра''»<ref name="Time Out, on Macbeth" />. Іншыя ж выданні правялі паралелі зместу фільма з асабістым жыццём Паланскага. Кевін Лаёнс казаў, што «''гэта моцны фільм, напоўнены нянавісцю і кіпучымі страсцямі, свайго роду акт экзарцызму… Жудасныя падзеі 8 жніўня 1969 года надалі куды больш вынаходлівай сілы, чым бард з берагоў Эйвана''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=279}}. Але многія крытыкі і хвалілі Паланскага за стварэнне «''змрочнай, захапляльнай атмасферы''», за «''бліскучую прапрацоўку драбнюткіх дэталяў''» і ўменне нагнятаць «''адчуванне нарастаючага страху''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=280}}. [[Нацыянальны савет кінакрытыкаў ЗША]] прызнаў «''Макбета''» Паланскага найлепшым фільмам года<ref name="MUBI, Macbeth" />. У 1972 годзе Раман Паланскі з’ехаў у Італію, дзе паводле сцэнарыя Брака па замове прадзюсара [[Карла Понці]] зняў яшчэ адзін фільм пра вар’яцтва. Абсурдысцкая камедыя «''[[Што? (фільм)|Што?]]''» (1972) апавядае пра амерыканку Нэнсі, якая ў пошуках прыгод трапляе ў пансіён, напоўнены дзіўнымі і эксцэнтрычнымі людзьмі. Фільм Паланскага і Брака павінен быў нагадваць аповесці [[Льюіс Кэрал|Люіса Кэрала]] «''[[Алісіны прыгоды ў дзівоснай краіне]]''» і «''{{нп5|Скрозь люстэрка, і што ўбачыла там Аліса||en|Through the Looking-Glass}}''»{{Sfn|Werner|2013|p=122}}, аднак ён не меў поспеху ў крытыкаў. Паланскага абвінавачвалі ў дубліраванні ўмоўнасцяў камедыі абсурду, якую ён высмейваў у фільме «''Тупік''»<ref name="Time, 1973-11-05" />, а з часам дадалася і крытыка сексісцкіх дыялогаў<ref name="CLC, on What?" />. [[Роджэр Эберт|Эберт]] пісаў пра фільм: «''Цікава, колькі Карла Понці заплаціў Раману Паланскаму за гэты фільм. 10 цэнтаў было б, напэўна, занадта вялікім коштам''»<ref name="Roger Ebert, Diary of Forbidden Dreams" />. Пасля таго як Паланскі завяршыў працу над фільмам «''Што?''», прадзюсар {{нп5|Роберт Эванс (прадзюсар)|Роберт Эванс|en|Robert Evans}} разам з акцёрам [[Джэк Нікалсан|Джэкам Нікалсанам]] пераканалі яго зняць «''[[Кітайскі квартал (фільм)|Кітайскі квартал]]''» (1974) па сцэнарыі {{нп5|Роберт Таўн|Роберта Таўна|en|Robert Towne}}{{Sfn|Werner|2013|pp=126—127}}. Герой «''Кітайскага квартала''», прыватны дэтэктыў Дж. Дж. Гіцес у выкананні Нікалсана, даведваецца пра [[Карупцыя|карупцыйную]] схему ў адміністрацыі Лос-Анджэлеса, у выніку ажыццяўлення якой плануецца пазбавіць горад доступу да вады. Сцэнарый Таўна заснаваны на рэальнай гісторыі мільянера {{нп5|Уільям Малхоланд|Уільяма Малхоланда|en|William Mulholland}}, які здабыў багацце на арашэнні каліфарнійскіх палёў{{Sfn|Zamochnikoff, Bonnotte|2006|p=218}}. Таўн адразу пісаў сцэнарый пад Нікалсана, а на іншыя галоўныя ролі Паланскі запрасіў [[Фэй Данаўэй]] і [[Джон Х’юстан|Джона Х’юстана]]{{Sfn|Zamochnikoff, Bonnotte|2006|p=219}}. У эпізадычнай ролі ў фільме з’явіўся і сам Паланскі, які сыграў аднаго з бандытаў, што парэзалі твар Гіцесу ў знак сур’ёзнасці пагроз карупцыянераў{{Sfn|Zamochnikoff, Bonnotte|2006|p=222}}. Рэжысёр перапісаў канцоўку карціны, прыбраўшы ноту надзеі, якая прысутнічала ў сцэнарыі Таўна{{Sfn|Werner|2013|p=132}}{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=302}}. Пазней газета «''[[The New York Times]]''» назаве фінал «''Кітайскага квартала''» «''адным з самых песімістычных у амерыканскім кінематографе''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=302}}. Кампазітарам фільма выступіў {{нп5|Джэры Голдсміт||en|Jerry Goldsmith}}, які да гэтага паспеў папрацаваць над некалькімі фільмамі серыі «''{{нп5|Планета малпаў (франшыза)|Планета малпаў|en|Planet of the Apes}}''» і серыялам «''{{нп5|Змрочная зона (тэлесерыял, 1959)|Змрочная зона|en|The Twilight Zone (1959 TV series)}}''». Першапачаткова аператарам фільма значыўся {{нп5|Стэнлі Картэс||en|Stanley Cortez}}, але ён дрэнна спраўляўся з новым здымачным абсталяваннем, і здымкі моцна зацягваліся. Праз дзевяць дзён працы ён быў звольнены і яго месца заняў {{нп5|Джон А. Алонса|Джон Алонса|en|John A. Alonzo}}{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=304—306}}. На папярэдніх праглядах фільм здаваўся ўсім «''дарагім правалам''», сам Паланскі лічыў, што фільм «''нядрэнны''», хаця «''крыху задоўгі… нейкі бясконцы''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=316}}. Тым не менш «''Кітайскі квартал''» меў вялізны поспех, быў намініраваны на «''[[Оскар]]''» у 11 катэгорыях (прэмію атрымаў толькі Роберт Таўн за {{нп5|Прэмія «Оскар» за найлепшы арыгінальны сцэнарый|найлепшы арыгінальны сцэнарый|en|Academy Award for Best Original Screenplay}})<ref name="MUBI, Chinatown" /> і атрымаў чатыры «''[[Залаты глобус|Залатыя глобусы]]''» ({{нп5|Прэмія «Залаты глобус» за найлепшы сцэнарый|найлепшы сцэнарый|en|Golden Globe Award for Best Screenplay}}, {{нп5|Прэмія «Залаты глобус» найлепшаму рэжысёру|найлепшы рэжысёр|en|Golden Globe Award for Best Director}}, {{нп5|Прэмія «Залаты глобус» за найлепшы фільм — драма|найлепшы фільм — драма|en|Golden Globe Award for Best Motion Picture – Drama}}, {{нп5|Прэмія «Залаты глобус» найлепшаму акцёру — драма|найлепшы акцёр — драма|en|Golden Globe Award for Best Actor – Motion Picture Drama}})<ref name="Golden Globes, Chinatown" />. «''Кітайскі квартал''» заняў першае месца ў чытацкім апытанні газеты «''[[The Guardian]]''» у 2010 годзе як найлепшы фільм усіх часоў<ref name="Guardian, Best film of all time" />. Пасля «''Кітайскага квартала''» Паланскі вырашыў крыху адпачыць ад кінематографа і ў тым жа годзе паставіў оперу {{нп5|Альбан Берг|Альбана Берга|en|Alban Berg}} «''{{нп5|Лулу (опера)|Лулу|en|Lulu (opera)}}''» на фестывалі мастацтваў у прыгарадзе Рыма, [[Спалета]]. Прэм’ера была паспяховай, у фінале пастаноўкі гледачы апладзіравалі стоячы, а рэжысёру сталі рэгулярна паступаць прапановы аб працы ў оперным тэатры{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=320}}. 2 кастрычніка 1975 года Паланскі патэлефанаваў прэзідэнту студыі [[Paramount Pictures|Paramount]] {{нп5|Бары Дылер|Бары Дылеру|en|Barry Diller}} і дамовіўся, што паставіць фільм паводле рамана {{нп5|Ралан Тапор|Ралана Тапора|en|Roland Topor}} «''{{нп5|Прывідны жылец||en|The Tenant (novel)}}''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=324}}. У 1976 годзе Паланскі з’ехаў у Еўропу на здымкі франка-амерыканскага фільма, сцэнарый да яго напісаў Жэрар Брак{{Sfn|Werner|2013|p=144}}, назву фільма змянілі на больш простую «''[[Жылец (фільм, 1976)|Жылец]]''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=324}}. Фільм вельмі блізкі па духу да іншых клаўстрафобных трылераў Паланскага «''Агіда''» і «''Дзіця Размары''», з якімі «''ўтварае свайго роду трылогію''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=324}}. Рэжысёр сам выканаў галоўную ролю Трэлкоўскага, выхадца з Польшчы, які жыве ў шматкватэрным доме сярод назойлівых і дэспатычных суседзяў. З часам умяшанне суседзяў у жыццё Трэлкоўскага ўзмацняецца і даводзіць яго да апагею параноі. Прэм’ера фільма адбылася ўжо 26 мая 1976 года на [[Канскі кінафестываль 1976|29-м Канскім кінафестывалі]]{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=324}}. Фільм адразу ж выклікаў бурную рэакцыю крытыкаў: напрыклад, Бэн Сакс сказаў пра «''Жыльца''», што гэта фільм з чорным гумарам і «''верагодна, самы [[Франц Кафка|кафкіянскі]] з усіх фільмаў рэжысёра''»<ref name="Cine-File, The Tenant" />, а Кім Морган нават убачыла ў ім адсылкі да [[Фёдар Міхайлавіч Дастаеўскі|Дастаеўскага]]<ref name="Sunset Gun, on Tenant" />. Цяпер «''Жылец''» лічыцца шэдэўрам Паланскага<ref name="PopMatters, Tenant" />, а таксама «''адным з самых змрочных і асабістых выяў душэўнага вар’яцтва, калі-небудзь знятых у кіно''»{{Sfn|Horsley|2009|p=137}}. Пасля выхаду «''Жыльца''» на экраны ў 1976 годзе Паланскі атрымаў французскае грамадзянства. Па запрашэнні {{нп5|Баварская дзяржаўная опера|Баварскай дзяржаўнай оперы|en|Bavarian State Opera}} ён адправіўся ў [[Мюнхен]], дзе паставіў оперу «''[[Рыгалета]]''» [[Джузэпэ Вердзі]]. Яе прэм’ера ў кастрычніку 1976 года ў [[Нацыянальны тэатр (Мюнхен)|Нацыянальным тэатры Мюнхена]] была з захапленнем сустрэта публікай{{Sfn|Werner|2013|p=151}}. Тады ён атрымаў прапанову зняць фільм па кнізе Лоўрэнса Сандэрса «''Першы смяротны грэх''» ({{lang-en|The First Deadly Sin}}, 1973), сцэнарый павінен быў напісаць Таўн{{Sfn|Werner|2013|p=153}}, а ў галоўных ролях планавалася задзейнічаць [[Фрэнк Сінатра|Фрэнка Сінатру]] і [[Настасся Кінскі|Настассю Кінскі]]{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=333—334}}. === Англа-французскі перыяд (1977—1999) === [[Файл:Mug shot of Roman Polanski.png|міні|Раман Паланскі ў 1977 годзе.]] Пасля вяртання ў ЗША ў пачатку 1977 года Паланскі планаваў падаць заяву на [[Green card|грын-карту]]{{Sfn|Werner|2013|p=154}}. Аднак 11 сакавіка 1977 года Рамана Паланскага затрымала паліцыя па абвінавачванні ў згвалтаванні трынаццацігадовай Саманты Гейлі напярэдадні вечарам<ref name="Guardian, Polanski in Exile" />. 24 сакавіка акруговы пракурор Роджэр Гансан прад’явіў яму абвінавачанне{{Sfn|Werner|2013|p=157}}. Першапачаткова Паланскі адмаўляў сваю віну{{Sfn|Werner|2013|p=158}}. Падчас судовага разбору рэжысёр і яго адвакат прапанавалі міравое пагадненне, у адпаведнасці з якім Паланскі прызнаў бы сябе вінаватым толькі ў найлягчэйшым з пунктаў абвінавачвання, суддзя ж меў намер пасадзіць Паланскага ў турму{{Sfn|Werner|2013|pp=159—161}}. Пасля судовага працэсу рэжысёр пакінуў краіну да вынясення прысуду, далейшая кар’ера ў ЗША аказалася немагчымай{{Sfn|Werner|2013|p=156}}. Імклівае падзенне Паланскага ў вачах грамадскасці неадкладна адбілася і на яго становішчы ў кінаіндустрыі. Кіраўніцтва студыі «[[Columbia Pictures|Columbia]]» даслала яму апавяшчэнне, што «''больш не мае патрэбы ў яго паслугах''» рэжысёра «''Першага смяротнага граху''»{{efn|Фільм «''{{нп5|Першы смяротны грэх||en|The First Deadly Sin}}''» з Сінатрай у галоўнай ролі ў выніку быў пастаўлены рэжысёрам {{нп5|Браян Хатан|Браянам Хатанам|en|Brian G. Hutton}} і выйшаў у 1980 годзе.}}{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=357—358}}. Нягледзячы на спрэчкі, звязаныя са справай Гейлі, дзякуючы дапамозе французскага рэжысёра і прадзюсара [[Клод Беры|Клода Беры]] Паланскі вырашыў ажыццявіць адаптацыю рамана [[Томас Хардзі|Томаса Хардзі]] «''{{нп5|Тэс з роду д’Эрбервіляў||en|Tess of the d'Urbervilles}}''» (1891){{Sfn|Werner|2013|p=164}}. У 1978 годзе Паланскі сумесна з Жэрарам Бракам прыступілі да напісання сцэнарыя, пазней, ім у дапамогу быў наняты Джон Браўнджон{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=408}}. У 1979 годзе фільм выйшаў пад назвай «''[[Тэс (фільм, 1979)|Тэс]]''». Здымкі англійскай глыбінкі праходзілі на поўначы [[Францыя|Францыі]] ([[Нармандыя]] і [[Брэтань]]). Карціна даволі дакладна прытрымліваецца сюжэту рамана і прысвечана стыгме адрынутасці з боку супольнасці, што зараз успрымаецца ў аўтабіяграфічным кантэксце. Фільм апавядае пра складаны лёс дзяўчыны па імені Тэс, якая даведаецца, што, магчыма, належыць да арыстакратычнага роду д’Эрбервіляў. Яна адпраўляецца да далёкіх сваякоў, але становіцца ахвярай згвалтавання. Тэс на экране ўвасобіла 17-гадовая [[Настасся Кінскі]]<ref name="A.V. Club, on Tess" />. Паланскі абраў Кінскі на галоўную ролю, бо яна нагадвала яму пра Шэран Тэйт, у іх абедзвюх нават дні нараджэння былі ў адзін дзень — 24 студзеня{{Sfn|Werner|2013|p=164}}. Аднак вытворчы працэс быў для рэжысёра няпростым досведам. Большая частка фільма здымалася на натуры, часта ішлі дажджы і перашкаджалі здымкам, практычна ўсе дэкарацыі пабудоў даводзілася выбудоўваць у натуральную велічыню. Падчас здымак памёр аператар Джэфры Ансварт{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=413—414}}. Агульны бюджэт фільма склаў 12 200 000 долараў, што зрабіла яго самым дарагім на той момант фільмам, знятым на тэрыторыі Францыі{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=415}}. Пракат фільма ў ЗША і Вялікабрытаніі выратаваў яго ад фінансавай катастрофы, якую прадвесцілі дрэнныя водгукі французскіх крытыкаў{{Sfn|Werner|2013|pp=174—175}}. «''Тэс''» атрымала прэмію «''Оскар''» у трох намінацыях: Найлепшая аператарская праца, Найлепшая праца мастака-пастаноўшчыка, Найлепшы дызайн касцюмаў; «''Залаты глобус''» у дзвюх намінацыях: Найлепшы замежны фільм, Новая зорка года (актрыса); «''Сезар''» у трох намінацыях: Найлепшы фільм, Найлепшы рэжысёр, Найлепшая праца мастака-пастаноўшчыка<ref name="MUBI, Tess" />. У нашы часы «''Тэс''» «''агульнапрызнана лічыцца адным з самых раскошных гістарычных фільмаў''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=420}}. У 1981 годзе ён ненадоўга вярнуўся ў Польшчу, дзе паставіў п’есу «''{{нп5|Амадэй (п’еса)|Амадэй|en|Amadeus (play)}}''» [[Пітэр Шэфер|Пітэра Шэфера]] ў Варшаўскім «''{{нп5|Тэатр на Волі|Тэатры на Волі|en|Scena na Woli im. Tadeusza Łomnickiego}}''», у якой сам жа выканаў галоўную ролю [[Вольфганг Амадэй Моцарт|Моцарта]]<ref name="E-teatr.pl, Amadeusz" />. Але калі ён з’ехаў у Парыж у снежні 1981 года, у выніку аб’яўлення ваеннага становішча свабодная мастацкая дзейнасць у Польшчы аказалася немагчымай{{Sfn|Werner|2013|p=179}}. Паланскі занадта позна прыняў рашэнне экранізаваць п’есу Шэфера, бо за яе рэжысуру ўжо ўзяўся [[Мілаш Форман]]{{Sfn|Werner|2013|p=181}}. У 1983 годзе Паланскі пачаў працу над аўтабіяграфічнай кнігай{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=11}}, а ў 1984 годзе яна была апублікавана на англійскай мове пад назвай «''Раман''» ({{lang-en|Roman}}). У тым жа годзе ён пазнаёміўся са сваёй будучай жонкай [[Эманюэль Сенье]]{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=435—436}}. Яго доўгая адсутнасць у свеце кіно была перапынена, калі Паланскі атрымаў магчымасць зняць фільм «''[[Піраты (фільм, 1986)|Піраты]]''» (1986), здымку якога планаваў ажыццявіць яшчэ ў 1974 годзе. Камедыйны сюжэт фільма расказваў гісторыю капітана пірацкага карабля Рэда і яго вернага памочніка па мянушцы Жабяня. Сцэнарый на 98 старонак Паланскі напісаў сумесна з Жэрарам Бракам і Джонам Браўнджонам{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=438—439}}. Спецыяльна для фільма быў пабудаваны карабель у натуральную велічыню водазмяшчэннем 14 000 тон{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=440}}. Натурныя здымкі праходзілі ў Тунісе, а павільённыя ў Парыжы{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=447}}. Галоўную ролю выканаў {{нп5|Уолтэр Матаў||en|Walter Matthau}}{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=441}}. Па выніку фільм расчараваў крытыкаў, стаўшы адначасова мастацкім і камерцыйным правалам. Прычына дрэннага прыёму «''Піратаў''» заключалася ў пастаянным яго параўнанні, не на карысць апошняга, з класічным фільмам «''{{нп5|Адысея капітана Блада (фільм, 1935)|Адысея капітана Блада|en|Captain Blood (1935 film)}}''» (1935) [[Майкл Кёртыс|Майкла Кёртыса]]<ref name="Roger Ebert, Pirates" /><ref name="L’Express, Pirates review" />. Пол Вернер казаў: «''Тое, што так добра працавала ў „Танцы вампіраў“, тут пайшло на дно разам з усёй камандай''»{{Sfn|Werner|2013|p=183}}. Крытыкі таксама адзначалі дрэнны мантаж фільма, з-за чаго ён атрымаўся занадта зацягнутым, моцна правісаў па дынаміцы і ў выніку атрымаўся «''фільмам пра піратаў без боек''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=447}}. Але некаторыя дзеячы індустрыі, наадварот, станоўча адазваліся пра фільм, так, напрыклад, [[Стэнлі Кубрык]] назваў «''Піратаў''» «''смелым і дзёрзкім шэдэўрам''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=449}}. Пазней фільм атрымаў дзве прэміі «''Сезар''» і быў намініраваны на «''Оскар''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=449}}. Пасля правалу «''Піратаў''» Паланскі вырашыў зняць больш інтымны, не касцюміраваны псіхалагічны трылер. «''З самага пачатку я хацеў зняць фільм у горадзе, у якім жыву''», — пазней узгадваў рэжысёр{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=452}}. Разам з Бракам ён прыдумаў сюжэтную аснову фільма пад працоўнай назвай «''Парыжскі праект''». У выніку на карціну было выдаткавана 20 мільёнаў долараў, на галоўную ролю быў запрошаны [[Харысан Форд]], а галоўная жаночая роля была аддадзена каханай Паланскага Эманюэль Сенье. Фільм атрымаў назву «''[[Нястрымны (фільм, 1988)|Нястрымны]]''» (1988){{Sfn|Werner|2013|p=190}}. Натхнёны працамі [[Альфрэд Хічкак|Альфрэда Хічкака]] і [[Фрыц Ланг|Фрыца Ланга]], фільм апавядаў пра кардыёлага ў выкананні Форда, жонка якога знікае пры загадкавых абставінах падчас іх сумеснага візіту ў Парыж. Пры працы над сцэнарыем Паланскаму дапамагалі Джэф Грос, Жэрар Брак і Роберт Таўн{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=454—455}}. Здымкі карціны сталі аднымі з самых беспраблемных у кар’еры рэжысёра{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=457}}. Крытыкі хвалілі «''Нястрымнага''» за эфектную рэжысуру<ref name="Senses of Cinema, on Polanski" /><ref name="Film Critic, Frantic review" />, хаця знайшліся і тыя, хто быў расстроены адсутнасцю нават намёкаў на сюррэалізм, якім быў вядомы Паланскі<ref name="Chicago Reader, Frantic review" />. У пачатку лістапада 1989 года «[[Warner Brothers]]» прапанавала Паланскаму адаптаваць і зняць кінаверсію рамана [[Міхаіл Афанасьевіч Булгакаў|Міхаіла Булгакава]] «''[[Майстар і Маргарыта]]''». Ён узяўся за адаптацыю, але пазней студыя перапыніла працу над сцэнарыем{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=464}}. У той жа час хадзілі чуткі, што рэжысёру прапаноўвалі экранізаваць «''{{нп5|Парфумер (раман)|Парфумера|en|Perfume (novel)}}''», «''Мэры Райлі''» і «''{{нп5|Адрынутыя|Адрынутых|en|Les Misérables}}''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=464}}. У 1991 годзе Паланскі ўзначаліў журы [[Канскі кінафестываль 1991|44-га Канскага кінафестывалю]]<ref name="Festival de Cannes, Juries 1991" /> і прысудзіў «''[[Залатая пальмавая галіна|Залатую пальмавую галіну]]''» фільму [[Браты Коэн|Джоэла і Ітана Коэнаў]] «''{{нп5|Бартан Фінк||en|Barton Fink}}''» (1991)<ref name="Dissolve, Barton Fink monopolized Cannes" />. Рашэнне журы выклікала спрэчкі, бо фільм Коэнаў таксама быў удастоены ўзнагарод за найлепшую рэжысуру і найлепшую мужчынскую ролю ([[Джон Туртура]])<ref name="Dissolve, Barton Fink monopolized Cannes" />. Увосень таго ж года Паланскі зняўся ў сатырычным трылеры «''{{нп5|Назад у СССР (фільм, 1992)|Назад у СССР|en|Back in the USSR (film)}}''» {{нп5|Дэран Сарафян|Дэрана Сарафяна|en|Deran Sarafian}}. Фільм выйшаў у пракат у лютым 1992 года і атрымаў халодныя водгукі крытыкаў, сабраўшы ў пракаце каля 400 тысяч долараў{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=468}}. Бытуе чутка, што прыкладна ў той жа час Паланскі нібыта незаконна прыехаў у ЗША, для таго каб у доме інвестара Макса Павелскі ў Беверлі-Хілз зняць кінаадаптацыю рамана [[Дафна дзю Мар’е|Дафны дзю Мар’е]] «''{{нп5|Рэбека (раман)|Рэбека|en|Rebecca (novel)}}''». Паводле чутак, у фільме бралі ўдзел зоркі ўзроўню [[Ніколь Кідман]], а акцэнт фільма рабіўся на садамазахісцкіх кампанентах сюжэту. Фільм так ніколі і не выйшаў на экраны, а біёграф рэжысёра Крыстафер Сэндфард, збіраючы інфармацыю пра гэты фільм, пісаў, што дзве яго крыніцы, якія ў той час блізка кантактавалі з Паланскім, прасілі не называць іх імёнаў{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=468—469}}. У 1992 годзе, натхнёны карцінай {{нп5|Эдрыян Лайн|Эдрыяна Лайна|en|Adrian Lyne}} «''{{нп5|Ракавая цяга|Ракавой цягай|en|Fatal Attraction}}''» (1987), Паланскі вырашыў змяніць эстэтыку сваіх фільмаў. Французскі прадзюсар {{нп5|Ален Сард||en|Alain Sarde}} прапанаваў яму экранізацыю рамана {{нп5|Паскаль Брукнер|Паскаля Брукнера|en|Pascal Bruckner}} «''Горкі месяц''»{{Sfn|Werner|2013|pp=204—206}}. Паланскі і Брак напісалі сцэнарый разам з англійскім аўтарам Джонам Браўнджонам, абнавіўшы змест рамана, дзеянне якога адбывалася ў 70-х гадах XX стагоддзя. Насуперак першакрыніцы Брукнера, у сцэнарый былі прыўнесены элементы {{нп5|Мультыкультуралізм|мультыкультуралізму|en|Multiculturalism}}, якія французскі пісьменнік шчыра ненавідзеў{{Sfn|Werner|2013|pp=206—207}}. Фільм «''[[Горкі месяц]]''» выйшаў на экраны ў 1992 годзе. Па сюжэце, муж і жонка ў марскім круізе знаёмяцца з дзіўнаватай шлюбнай парай, пісьменнікам Оскарам у выкананні {{нп5|Пітэра Каёці||en|Peter Coyote}} і яго маладой жонкай — францужанкай Мімі, якую сыграла [[Эманюэль Сенье]]. Пасля знаёмства Оскар расказвае маладому чалавеку гісторыю сваіх любоўных адносін з Мімі. «''Горкі месяц''» выклікаў неадназначную рэакцыю крытыкаў: некаторыя з іх убачылі ў фільме асабістую гісторыю рэжысёра<ref name="Roger Ebert, Bitter Moon" /><ref name="Slant Magazine, on Bitter Moon" /><ref name="Chicago Reader, Bitter Moon review" />, іншыя лаялі фільм за гратэскны сцэнарый, дрэнную пастаноўку і вялікі акцэнт на [[меладрама]]тызм<ref name="Empire, Bitter Moon review" /><ref name="Independent, Bitter Moon review" /><ref name="New York Times, Bitter Moon review" />. Крытыкі параўноўвалі фільм Паланскага з карцінай [[Луі Маль|Луі Маля]] «''[[Шкода (фільм)|Шкода]]''» (1992), на карысць апошняга. Тым не менш, у некаторых колах «''Горкі месяц''» лічыцца культавым фільмам{{Sfn|Werner|2013|pp=216—217}}. У 1993 годзе Паланскі сыграў адну са сваіх першых галоўных роляў у фільме іншага рэжысёра [[Джузэпэ Тарнаторэ]] «''{{нп5|Чыстая фармальнасць||en|A Pure Formality}}''» (1994). Паланскі выканаў ролю дэтэктыва, які арыштаваў няўдачлівага пісьменніка ў выкананні [[Жэрар Дэпардзьё|Жэрара Дэпардзьё]]{{Sfn|Werner|2013|p=218}}. У 1994 годзе Паланскі перанёс на вялікія экраны спектакль Арыэля Дорфмана «''[[Смерць і дзяўчына (фільм)|Смерць і дзяўчына]]''». Фільм апавядае пра супрацьстаянне жонкі ([[Сігурні Уівер]]) паўднёваамерыканскага адваката і яго госця ([[Бен Кінгслі]]), у якім жанчына пазнае свайго былога ката ваенных часоў. Здымкі занялі дзесяць тыдняў і праходзілі ў асноўным у павільёнах студыі, а натурныя сцэны здымалі на паўночным захадзе Іспаніі{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=484}}. Экранізацыя п’есы Дорфмана атрымала высокую ацэнку крытыкаў за клаўстрафобную атмасферу і ролю другога плана {{нп5|Сцюарт Уілсан (акцёр)|Сцюарта Уілсана|en|Stuart Wilson (actor)}}, які ўвасобіў збянтэжанага мужа былой ахвяры<ref name="Chicago Reader, Death and the Maiden review" /><ref name="A.V. Club, on Death and the Maiden" />. У параўнанні з п’есай Дорфмана, пазбаўленай якой-небудзь канкрэтнай канцоўкі, фільм Паланскага меў больш правакацыйны фінал{{Sfn|Werner|2013|pp=225—228}}. У водгуках на фільм пісалі, што рэжысёр надзяліў персанажа, сыгранага Кінгслі, аўтабіяграфічнымі рысамі{{Sfn|Werner|2013|p=229}}. У 1994 годзе Раман Паланскі выканаў невялікую ролю ў камедыйным трылеры [[Мішэль Блан|Мішэля Блана]] «''{{нп5|Смяротная стома||en|Dead Tired}}''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=489}}. У 1996 годзе ён планаваў зняць экранізацыю аповесці [[Фёдар Міхайлавіч Дастаеўскі|Дастаеўскага]] «''{{нп5|Двайнік (аповесць Дастаеўскага)|Двайнік|ru|Двойник (повесть Достоевского)}}''»<ref name="Kommersant, 1996-06-25" /> пра сутыкненне двайнікоў, дзе абедзве галоўныя ролі павінен быў сыграць [[Джон Траволта]]{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=491}}. Аднак на здымачнай пляцоўцы высветлілася, што рэжысёр дадаў сцэну, у якой галоўны герой павінен быў з’явіцца аголеным<ref name="New York Daily News, on John Travolta and The Double" />. Траволта наадрэз адмовіўся працягнуць здымкі і без тлумачэнняў з рэжысёрам адляцеў з Парыжа, пакінуўшы ў здзіўленні 250 чалавек на здымачнай пляцоўцы<ref name="Entertainment Weekly, on John Travolta and The Double" />{{Sfn|Werner|2013|pp=230—231}}. Паланскі пасля пракаментаваў гэты эпізод: «''Столькі народу ўклалі вялізныя намаганні ў гэты праект, і тут зусім раптоўна ўсё развальваецца на часткі. П’ер Гуфруа, які даўно працуе са мной у якасці мастака-пастаноўшчыка, плакаў, калі прыйшлося дэмантаваць дэкарацыі… Як можа Траволта, які атрымлівае за фільм заробак у 20 млн долараў, паводзіць сябе такім дурным чынам?''»{{Sfn|Roman Polanski Interviews|2005|pp=105, 172}}{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=492}} З асуджэннем дзеянняў Траволты выступілі і іншыя рэжысёры, у прыватнасці, [[Дэвід Лінч]]<ref>''Lynch on Lynch''. ISBN 978-0-571-22018-2. Page 98.</ref>. Тады рэжысёр на нейкі час пакінуў рэжысуру поўнаметражных фільмаў і зняў кліп для {{нп5|Васка Росі||en|Vasco Rossi}} на песню «''Gli angeli''» (1996){{Sfn|Werner|2013|p=227}}. У 1996 годзе ён таксама ўзначальваў журы [[Венецыянскі кінафестываль 1996|53-га Венецыянскага кінафестывалю]], дзе ўзнагародзіў «''[[Залаты леў|Залатым ільвом]]''» рэжысёра {{нп5|Ніл Джордан|Ніла Джордана|en|Neil Jordan}} за фільм «''{{нп5|Майкл Колінз (фільм)|Майкл Колінз|en|Michael Collins (film)}}''». А рашэнне аб прысуджэнні ўзнагароды за найлепшую жаночую ролю 4-гадовай Віктуар Тывізоль за ролю ў фільме [[Жак Дуаён|Жака Дуаёна]] «''{{нп5|Панет||en|Ponette}}''» было вельмі нечаканым рашэннем і выклікала здзіўленне прэсы<ref name="Los Angeles Times, 1996-09-16" />. У 1997 годзе рэжысёра зацікавіў сцэнарый {{нп5|Энрыке Урбісу||en|Enrique Urbizu}} па кнізе {{нп5|Артура Перэс-Рэвертэ||en|Arturo Pérez-Reverte}} пад назвай «''{{нп5|Клуб Дзюма||en|The Club Dumas}}''». Запрасіўшы Джона Браўнджона да супрацоўніцтва, яны разам унеслі радыкальныя змены ў сцэнарый. Галоўны герой антыквар атрымлівае загадкавую кнігу, напісаную нібыта самім [[Сатана|Сатаной]], затым ён становіцца мішэнню таямнічай секты. З добра апранутага іспанца ў арыгінале герой ператварыўся ў звычайнага жыхара Нью-Ёрка, а роля дасталася [[Джоні Дэп]]у{{Sfn|Werner|2013|pp=234—235}}, з якім рэжысёр пазнаёміўся ў маі 1997 года на Канскім кінафестывалі{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=494}}. Фільм атрымаў назву «''[[Дзявятая брама]]''» і выйшаў на экраны ў 1999 годзе. Карціна была добра сустрэта як крытыкамі, так і гледачамі. Крытыкі параўноўвалі фільм з карцінай [[Стэнлі Кубрык]]а «''{{нп5|З шырока заплюшчанымі вачыма||en|Eyes Wide Shut}}''» (1999)<ref name="Empire, The Ninth Gate review" /> і «''Дзіцём Размары''», а самога Паланскага абвінавачвалі ў тым, што ён «''звар’яцеў''» на сатанізме. Рэжысёр жа казаў: «''Я ніколі не верыў у акультызм ці д’ябла. І зусім не рэлігійны''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=495}}. «''Дзявятая брама''» прынесла рэжысёру ўзнагароду [[Еўрапейская кінаакадэмія|Еўрапейскай кінаакадэміі]], а таксама шэраг больш дробных прызоў. Пазней сам Паланскі казаў, што яго пятнаццаты фільм выйшаў «''нядрэнным''» і «''забаўным''», але што ён «''нічога сур’ёзнага''» з сябе не ўяўляе{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=502}}. Фільм у пракаце зарабіў 57 мільёнаў долараў і стаў адным з самых касавых у кар’еры рэжысёра на той час{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=503}}. === Англа-французскі перыяд (2000—2010) === [[Файл:Roman Polanski..jpg|міні|Раман Паланскі і Эдрыен Броўдзі ў 2002 годзе.]] Пасля выхаду фільма «''Дзявятая брама''» Паланскі вырашыў заняцца чымсьці кардынальна адрозным ад усяго таго, што здымаў дагэтуль. Увосень 1999 года ён прачытаў аўтабіяграфію {{нп5|Уладыслаў Шпільман|Уладыслава Шпільмана|en|Władysław Szpilman}}, кампазітара, які перажыў нямецкае ўварванне ў Польшчу. Кніга апавядала пра яго знаходжанне ў [[Варшаўскае гета|Варшаўскім гета]] і пра разбурэнне польскай сталіцы ў выніку [[Варшаўскае паўстанне|Варшаўскага паўстання]]{{Sfn|Werner|2013|pp=246—247}}. Хаця першая спроба зняць гісторыю Шпільмана была зроблена адразу пасля Другой сусветнай вайны, у выніку ўмяшання камуністычных уладаў быў зняты фільм «''Непакораны горад''» ({{lang-pl|Miasto nieujarzmione}}) (1950), які меў мала агульнага з зыходным матэрыялам{{Sfn|Jazdon|2013|p=90}}. У межах брытана-нямецка-французска-польскай сумеснай вытворчасці Паланскі зняў ваенную драму «''[[Піяніст (фільм, 2002)|Піяніст]]''» (2002) па сцэнарыі {{нп5|Рональд Харвуд|Рональда Харвуда|en|Ronald Harwood}}. Ролю Шпільмана выканаў [[Эдрыен Броўдзі]], а аператарам стаў [[Павел Эдэльман]]{{Sfn|Jazdon|2013|p=79}}. Паланскі бачыў тон фільма абсалютна выразна — без ярка выяўленых сімпатый і антыпатый. Ён не жадаў нічога «''сентыментальнага і паказнога''» ні ад акцёраў, ні ад аператара{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=511}}. Натурныя здымкі фільма праходзілі ў Польшчы, а павільённыя — у Берліне{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=512}}. Фільм меў вялікі поспех і атрымаў мноства ўзнагарод, сярод якіх «''[[Залатая пальмавая галіна]]''» [[Канскі кінафестываль 2002|55-га Канскага кінафестывалю]], дзе паказ фільма скончыўся васьміхвіліннымі апладысментамі стоячы{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=516}}. Фільм таксама атрымаў прэмію «''[[Сезар]]''» у дзвюх катэгорыях і «''[[Оскар]]''» у трох катэгорыях ([[Прэмія «Оскар» за найлепшую рэжысуру|найлепшая рэжысура]], найлепшы адаптаваны сцэнарый, найлепшая мужчынская роля)<ref name="MUBI, The Pianist" />. Пры бюджэце ў 35 мільёнаў долараў «''Піяніст''» сабраў у пракаце 120 мільёнаў<ref name="Box Office Mojo, The Pianist" />. У Заходняй Германіі фільм быў уключаны ў праграму па гісторыі ва ўсіх сярэдніх школах{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=518}}. Фільм азнаменаваў трыумфам позні перыяд творчасці Паланскага. У амаль сямідзесяцігадовым узросце рэжысёр стаў, магчыма, больш запатрабаваным, чым калі-небудзь раней{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=518}}. Пасля поспеху фільма Паланскі прыехаў у Польшчу, дзе сыграў адну з галоўных роляў у фільме [[Анджэй Вайда|Анджэя Вайды]] «''Помста''» (2002), знятага па камедыі {{нп5|Аляксандр Фрэдра|Аляксандра Фрэдра|en|Aleksander Fredro}}{{Sfn|Werner|2013|p=267}}. Крытыкі засталіся задаволеныя ігрой Паланскага, адзначаючы, што «''ў яго ёсць стыль і дасціпнасць''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=518}}. У 2003 годзе Паланскі паставіў спектакль па п’есе «''{{нп5|Геда Габлер||en|Hedda Gabler}}''» у парыжскім тэатры Марыньі. Эманюэль Сенье выканала галоўную ролю. Пастаноўка выклікала пахвалу ў крытыкаў{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=520}}. У 2004 годзе па парадзе жонкі Паланскі пачаў працу над новай экранізацыяй «''{{нп5|Прыгоды Олівера Твіста|Прыгодаў Олівера Твіста|en|Oliver Twist}}''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=528}}. Адаптацыяй рамана займаўся {{нп5|Рональд Харвуд||en|Ronald Harwood}}. На экраны «''[[Олівер Твіст (фільм, 2005)|Олівер Твіст]]''» выйшаў у 2005 годзе. Экранізацыя рамана [[Чарлз Дыкенс|Чарлза Дыкенса]] пра хлопчыка-сірату, які гібее ў лонданскіх трушчобах, апускала ці спрашчала шэраг мудрагелістых сюжэтаў літаратурнай першакрыніцы{{Sfn|Werner|2013|pp=273—274}}. Вытворчасць фільма каштавала амаль 60 мільёнаў долараў, аднак фінансавыя выдаткі не акупіліся: фільм сабраў у пракаце ўсяго 42,5 мільёна долараў<ref name="Box Office Mojo, Oliver Twist" />. Крытыкі назвалі фільм «''занадта кансерватыўнай адаптацыяй Дыкенса''»<ref name="BBC, Oliver Twist review" /><ref name="Washington Post, Oliver Twist review" />, аднак яго станоўча ацаніў пісьменнік {{нп5|Джон Ірвінг||en|John Irving}}, які палічыў «''Олівера Твіста''» Паланскага найлепшым фільмам па рамане Дыкенса ў гісторыі кіно{{Sfn|Werner|2013|pp=276—277}}. У 2006 годзе Паланскі паставіў на сцэне парыжскага тэатра {{нп5|Эберто (тэатр)|Эберто|en|Théâtre Hébertot}} атрымаўшую [[Пулітцэраўская прэмія|Пулітцэраўскую прэмію]] драму {{нп5|Джон Патрык Шэнлі|Джона Патрыка Шэнлі|en|John Patrick Shanley}} «''Сумненне''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=549}}. У 2007 годзе Паланскі зняў эпізод пад назвай «''Эратычны кінатэатр''» для кінаальманаха «''{{нп5|У кожнага сваё кіно||en|To Each His Own Cinema}}''», які быў падрыхтаваны спецыяльна для юбілейнага [[Канскі кінафестываль 2007|60-га Канскага кінафестывалю]] 36 рэжысёрамі з 25 краін свету{{Sfn|Ain-Krupa|2010|p=157}}. У тым жа годзе Паланскі зняўся ў эпізадычнай ролі ў камедыі «''{{нп5|Час пік 3||en|Rush Hour 3}}''», дзе сыграў французскага інспектара на пенсіі, які прыйшоў на дапамогу двум галоўным героям{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=549}}. Тады ж шырока анансаваўся пачатак здымкаў фільма паводле рамана [[Роберт Харыс|Роберта Харыса]] «''[[Пампеі (раман)|Пампеі]]''». Харыс асабіста напісаў сцэнарый спецыяльна пад рэжысёра Рамана Паланскага, у многіх інтэрв’ю ён заяўляў, што на сюжэт рамана паўплываў фільм Паланскага «''[[Кітайскі квартал (фільм)|Кітайскі квартал]]''»<ref name="Independent, on Pompeii" />. Галоўныя ролі павінны былі выканаць [[Арланда Блум]] і [[Скарлет Ёхансан]]<ref name="NEWSru.com, on Pompeii" />. Аднак праца над карцінай была адкладзена на нявызначаны тэрмін — пры тым, што правы на фільм ужо набылі дыстрыб’ютары з 35 краін<ref name="Rolling Stone Russia, on Pompeii" /><ref name="Variety, on Pompeii" />. Фільм быў адменены ў верасні 2007 года з-за затрымак, выкліканых праблемамі з месцазнаходжаннем планаваных здымак і сцэнарыем, а таксама з-за набліжэння запланаванага страйку акцёраў<ref name="Variety, on Pompeii" />. === Пасля 2010 года === У 2010 годзе Паланскі зняў фільм «''[[Прывід пяра]]''» па рамане [[Роберт Харыс|Роберта Харыса]]. Паводле сюжэту карціны, літаратурны найміт у выкананні [[Юэн Мак-Грэгар|Юэна Мак-Грэгара]] пасля загадкавай смерці свайго папярэдніка бярэцца за напісанне «''аўтабіяграфіі''» былога [[Прэм’ер-міністр Вялікабрытаніі|брытанскага прэм’ера]] Адама Ланга, роля якога дасталася [[Пірс Броснан|Пірсу Броснану]]. Па сюжэце карціны падзеі разгортваюцца ў [[Лондан]]е, а затым у [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] на востраве {{нп5|Мартас-Віньярд||en|Martha's Vineyard}}. Аднак па прычыне таго, што ў Амерыцы Паланскі знаходзіўся ў вышуку, здымкі фільма праходзілі ў Германіі. У хуткім часе пасля заканчэння здымкаў карціны Раман Паланскі быў запрошаны на {{нп5|Цюрыхскі кінафестываль||en|Zurich Film Festival}} пачэсным госцем. Аднак адразу па прылёце ў Швейцарыю 26 верасня 2009 года рэжысёр быў затрыманы швейцарскай паліцыяй. Арышт адбыўся па запыце ЗША на аснове ордэра 1978 года. Па гэтай прычыне пост-прадакшн карціны быў ненадоўга прыпынены, аднак неўзабаве рэжысёр змог вярнуцца да працы, знаходзячыся пад хатнім арыштам на сваёй швейцарскай віле. Праз зняволенне рэжысёра прэм’ера фільма на [[Берлінскі кінафестываль 2010|60-м Берлінскім кінафестывалі]] прайшла ў яго адсутнасці. Фільм быў высока ацэнены кінакрытыкамі і ўдастоіўся шэрагу значных узнагарод: «''Сярэбранага мядзведзя''» Берлінскага кінафестывалю за найлепшую рэжысуру, шэсці [[Еўрапейская кінапрэмія|Еўрапейскіх кінапрэмій]] (у тым ліку за найлепшы фільм, рэжысуру і сцэнарый), чатырох прэмій «''[[Сезар]]''» (за найлепшую рэжысуру, адаптаваны сцэнарый, мантаж і саўндтрэк)<ref name="MUBI, The Ghost Writer" />. Крытыкі ўгледзелі ў фільме каментарый да [[Уварванне ў Ірак (2003)|другой вайны ў Персідскім заліве]] і намёк на неадназначную палітыку [[Тоні Блэр]]а<ref name="A.V. Club, on The Ghost Writer" />. Кінакрытык [[Роджэр Эберт]] уключыў фільм у дзясятку найлепшых фільмаў 2010 года, адзначыўшы: «''Гэты фільм — праца чалавека, які ведае, як здымаць трылер. Размераны, спакойны, упэўнены — гэты фільм планамерна стварае атмасферу саспенсу, не ўпадаючы ў залежнасць ад шоку і экшану. <…> У свае 76 гадоў Паланскі нагадвае нам пра рэжысёраў мінулага, калі прафесіяналізм шанаваўся больш, чым мудрагелістае трукацтва, а бесталковая кліпавая манера не падмяняла сабой прадуманы рытм мантажных рашэнняў''»<ref name="Roger Ebert, The Ghost Writer" />. Мак-Грэгар пасля здымкаў казаў пра працу з Паланскім: «''Ён легенда… Ён цудоўны, проста цудоўны, і абсалютна апраўдвае сваю рэпутацыю вялікага рэжысёра''»<ref name="ArticleSlash, Ewan McGregor interview" />. 12 ліпеня 2010 года ўрад Швейцарыі абвясціў, што не будзе экстрадзіраваць Паланскага ў ЗША<ref name="Bloomberg, 2010-07-12" />. Агулам рэжысёр прабыў пад хатнім арыштам больш за 9 месяцаў. На [[Венецыянскі кінафестываль 2011|68-м Венецыянскім кінафестывалі]] адбылася прэм’ера фільма «''[[Разня (фільм, 2011)|Разня]]''» (2011), пастаўленага па п’есе [[Ясміна Рэза|Ясміны Рэза]] «''{{нп5|Бог разні||en|God of Carnage}}''». Тэма фільма — сустрэча двух нью-ёркскіх шлюбных пар, якія абмяркоўваюць сварку паміж сваімі дзецьмі. Галоўныя ролі ў фільме выканалі [[Кейт Уінслет]], [[Крыстаф Вальц]], [[Джодзі Фостэр]] і [[Джон Крыстафер Райлі]]. Фільм атрымаў прэмію «''Сезар''» за найлепшы сцэнарый<ref name="MUBI, Carnage" />, аднак меркаванні крытыкаў з гэтай нагоды падзяліліся. Сярод водгукаў былі пахвалы ўсяму квартэту акцёраў<ref name="Roger Ebert, Carnage" /> і папрокі вымучанаму сцэнарыю<ref name="Wall Street Journal, Carnage review" />. Уінслет пасля здымкаў фільма казала: «''Раман — адзін з самых незвычайных людзей, якіх я калі-небудзь сустракала. Гэтаму хлопцу 77 гадоў. У ім ёсць нешта іскрыстае. Ён вельмі радасна ставіцца да сваёй працы, і гэта заразліва''»<ref name="Inquirer, Kate Winslet interview" />. Адзначаючы стыль рэжысуры, дырэктар {{нп5|Нью-Ёркскі кінафестываль|Нью-Ёркскага кінафестывалю|en|New York Film Festival}} Рычард Пенья падчас амерыканскай прэм’еры фільма назваў Паланскага «''паэтам маленькіх прастор… усяго ў пары пакояў ён можа стварыць цэлы свет, цэлае грамадства''»<ref name="Los Angeles Times, 2011-10-01" />. У 2012 годзе на замову кампаніі «[[Prada]]» Паланскі зняў кароткаметражны фільм «''Тэрапія''» ({{Lang-en|A Therapy}}) з [[Хелена Бонэм Картэр|Хеленай Бонэм Картэр]] і [[Бен Кінгслі|Бенам Кінгслі]] ў галоўных ролях. Яго прэм’ера адбылася на [[Канскі кінафестываль 2012|65-м Канскім кінафестывалі]]<ref name="MUBI, A Therapy" />. На наступны год Паланскі прадставіў фільм «''[[Венера ў футры (фільм, 2013)|Венера ў футры]]''» паводле аднайменнага рамана [[Леапольд фон Захер-Мазох|Леапольда фон Захер-Мазоха]], а дакладней — паводле сцэнічнай адаптацыі рамана Дэвіда Айвза<ref name="Independent, Venus in Fur review" />. Фільм здымаўся ў Парыжы, з Эманюэль Сенье ў ролі прастытуткі і [[Мацьё Амальрык]]ам у ролі рэжысёра, які паступова падпарадкоўваецца волі дзяўчыны. За «''Венеру ў футры''» Паланскі быў узнагароджаны прэміяй «''Сезар''» як найлепшы рэжысёр, атрымаўшы пахвалу за разумны каментарый аб адносінах паміж сучаснымі жанчынамі і мужчынамі<ref name="Guardian, Venus in Fur review" />. У 2017 годзе Паланскі зняў фільм «''[[Заснавана на рэальных падзеях (фільм, 2017)|Заснавана на рэальных падзеях]]''» паводле рамана {{нп5|Дэльфін дэ Віган||en|Delphine de Vigan}}<ref name="Wyborcza, on Based on a True Story" />. Па сюжэце фільма, пісьменніца ў выкананні Эманюэль Сенье атрымлівае ананімныя лісты з пагрозамі за раскрыццё інфармацыі пра яе найбліжэйшых сваякоў у сваім рамане. Фільм атрымаў змешаныя водгукі, некаторыя крытыкі хвалілі фільм за майстэрскую працу аператара [[Павел Эдэльман|Паўла Эдэльмана]]<ref name="Hollywood Reporter, Based on a True Story review" />, іншыя ж, наадварот, называлі фільм Паланскага горшым з варыянтаў {{нп5|Мыльная опера|мыльных опер|en|Soap opera}}<ref name="Telegraph, Based on a True Story review" />. У гэтым годзе Паланскі павінен быў узначаліць журы кінапрэміі «''Сезар''», але на фоне палемікі ў грамадстве аб даўняй справе аб згвалтаванні адмовіўся ад прапановы<ref name="RFI, 2017-01-24" />. 1 мая 2018 года, на хвалі трэнду {{нп5|MeToo|#MeToo|en|MeToo movement}}, Раман Паланскі быў выключаны з {{нп5|Акадэмія кінематаграфічных мастацтваў і навук|Амерыканскай кінаакадэміі|en|Academy of Motion Picture Arts and Sciences}} за «''невыкананне этычных правілаў''»<ref name="Wyborcza, on expulsion from the American Film Academy" />; у 2019 годзе ён зрабіў спробу аднавіць сваё членства ў кінаакадэміі праз суд<ref name="Vokrug.tv, on expulsion from the American Film Academy" />. У 2019 годзе на [[Венецыянскі кінафестываль 2019|76-м Венецыянскім кінафестывалі]] адбылася прэм’ера фільма «''[[Я абвінавачваю (фільм, 2019)|Я абвінавачваю]]''». Фільм апавядаў пра {{нп5|Справа Дрэйфуса|справу Дрэйфуса|en|Dreyfus affair}}, самы вядомы судовы працэс Францыі канца XIX стагоддзя. Здымкі фільма праходзілі ў Францыі, а яго бюджэт склаў 60 мільёнаў еўра<ref name="Le Parisien, on J'Accuse" />. Сусветная прэм’ера фільма адбылася на паказе 30 жніўня 2019 года, дзе карціну сустрэлі авацыяй стоячы<ref name="Vanity Fair, on J’Accuse premiere" />, а па выніках фестывалю «''Я абвінавачваю''» быў удастоены [[Гран-пры журы (Венецыянскі кінафестываль)|Гран-пры журы]] і ўзнагароды [[Міжнародная федэрацыя кінапрэсы|ФІПРЭСІ]]<ref name="Filmweb, Wenecja 2019" />. Крытыкі адзначалі майстэрства, з якім Паланскі ў форме строгай {{нп5|Працэдурная драма|працэдурнай драмы|en|Procedural drama}} перанёс на экран шматгадовую гісторыю абвінавачвання афіцэра [[Альфрэд Дрэйфус|Альфрэда Дрэйфуса]] ў дзяржаўнай здрадзе і яго пазнейшага апраўдання, паказаўшы яго з пункту гледжання менш вядомага персанажа — {{нп5|Мары-Жорж Пікар|Мары-Жоржа Пікара|en|Georges Picquart}}, які адыграў ключавую ролю ў рэабілітацыі Дрэйфуса<ref name="Meduza, on J'Accuse" /><ref name="Variety, on J’Accuse" /><ref name="Telegraph, J’Accuse review" />. У той жа час скандал выклікалі промаматэрыялы да фільма, якія ўключалі інтэрв’ю Паланскага Паскалю Брукнеру, у якім суразмоўцы праводзілі паралелі між справай Дрэйфуса і біяграфіяй самога Паланскага: многія журналісты ўказвалі на недарэчнасць параўнання агульнапрызнана сфабрыкаванага працэсу над Дрэйфусам са справай Паланскага, які прызнаў віну ў згвалтаванні трынаццацігадовай Гейлі, а старшыня фестывальнага журы {{нп5|Лукрэсія Мартэль||en|Lucrecia Martel}} адмовілася прысутнічаць на гала-вячэры, прысвечанай фільму<ref name="Variety, on J’Accuse" /><ref name="Deadline, on J'Accuse" />. У Францыі «''Я абвінавачваю''» атрымаў тры прэміі «''Сезар''», у тым ліку за найлепшую рэжысуру, што прымусіла некаторых гледачоў заўчасна пакінуць цырымонію і асудзіць вердыкт [[Акадэмія мастацтваў і тэхналогій кінематографа|Кінаакадэміі]]<ref name="RMF24, on César 2020" /><ref name="TVN24, on César 2020" />. Ні сам Паланскі, ні акцёры і здымачная група фільма «''Я абвінавачваю''» не прысутнічалі на цырымоніі ўзнагароджання, якая праходзіла ў парыжскай зале Плеель. Паланскі заявіў, што не будзе падвяргаць сябе «''публічнаму лінчаванню''» з-за абвінавачванняў у згвалтаванні, якія ён адмаўляе. Адказваючы на абвінавачванні ў сексуальным гвалце, высунутыя супраць яго, ён сказаў: «''Фантазіі нездаровых розумаў зараз разглядаюцца як даказаныя факты''»<ref name="France 24, on César 2020" />. Перамога Паланскага на «''Сезары''» ў намінацыі Найлепшы рэжысёр стала для яго пятай у кар’еры, што з’яўляецца рэкордам для аднаго рэжысёра; раней ён атрымліваў узнагароду за фільмы «''[[Тэс (фільм, 1979)|Тэс]]''», «''[[Піяніст (фільм, 2002)|Піяніст]]''», «''[[Прывід пяра]]''» і «''[[Венера ў футры (фільм, 2013)|Венера ў футры]]''»<ref name="Entertainment Weekly, on César 2020" />. У жніўні 2020 года суд адмовіў Паланскаму ў аднаўленні яго правоў у Амерыканскай кінаакадэміі<ref name="Variety, on Academy Reinstatement" />, а ў лістападзе 2020 года Паланскі разам з сямнаццаццю іншымі дзеячамі кіно быў пазбаўлены свайго ганаровага членства ў агульным сходзе Французскай кінаакадэміі<ref name="RMF Classic, on expulsion from the French Film Academy" />. У 2021 годзе Паланскі пачаў працу над фільмам «''[[Палац (фільм)|Палац]]''», сцэнарый для якога ён напісаў сумесна з [[Ежы Скалімоўскі]]м. == Асабістае жыццё == === Рамантычныя адносіны === Першыя сур’ёзныя адносіны ў будучага рэжысёра пачаліся ў 1949 годзе. Дзяўчыну звалі Крыстына Клодка, ёй было чатырнаццаць гадоў (на пару гадоў меней, чым Паланскаму), і яна яшчэ вучылася ў школе. Праз сорак гадоў рэжысёр апісваў яе «''маленькія, высокія грудзі''» і «''грацыю балярыны''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=69}}. Яны рассталіся прыкладна праз год, пасля чаго Раман пачаў адносіны са сваёй аднакурсніцай па Дзяржаўнай сярэдняй школе прыгожых мастацтваў. Яе звалі Ханка Ламніцка. Гэтыя адносіны хутка скончыліся з-за таго, што Ламніцка не захацела спаць з Паланскім{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=72}}. Будучы на трэцім курсе Лодзінскай кінашколы, Паланскі пачаў сустракацца з дваццацідвухгадовай лыжніцай Кікай Леліціньскай. У межах аднаго з заданняў вучылішча Раману і іншым студэнтам былі выдадзены фотаапараты і было сказана «''фатаграфаваць усё, што яны палічаць цікавым''», большую частку здымкаў Паланскага складала аголеная натура Леліціньскай{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=86}}. {{нп5|Ежы Касінскі||pl|Jerzy Kosiński}} ўспамінаў, што «''іх адносіны сталі пагалоскай''», яны то расставаліся, то сыходзіліся зноў, але будучы [[Свінг (секс)|свінгерамі]], не пярэчылі супраць інтрыжак партнёра, калі апошні сумленна прызнаецца{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=87}}. [[Файл:Barbara Kwiatkowska.JPG|міні|150px|Барбара Квяткоўска.]] У 1958 годзе Паланскі пазнаёміўся з маладой актрысай {{нп5|Барбара Квяткоўска-Лас|Барбарай Квяткоўскай|pl|Barbara Kwiatkowska-Lass}}, якая на той момант знаходзілася ў «''зеніце славы''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=100}}. Яны ўпершыню сустрэліся падчас працы над фільмам {{нп5|Тадэвуш Хмялеўскі (рэжысёр)|Тадэвуша Хмялеўскага|pl|Tadeusz Chmielewski (reżyser)}} «''{{нп5|Ева хоча спаць||pl|Ewa chce spać}}''» (1958). На момант іх знаёмства ў Паланскага яшчэ былі адносіны з Леліціньскай, але ў апошнія месяцы яны бачыліся ўжо радзей. Вяселле Паланскага з Квяткоўскай адбылося 9 верасня 1959 года<ref name="Guardian, Polanski 2005 inreview" />. Барбара знялася ў кароткаметражным фільме Паланскага «''Калі падаюць анёлы''» (1959){{Sfn|Werner|2013|pp=30—31}}{{Sfn|Kochańczyk|2012|pp=29—30}}. У 1961 годзе Паланскаму трапіўся ў рукі італьянскі штотыднёвы часопіс пра кіно, у якім ён убачыў фота сваёй жонкі на нейкім прыёме ў кампаніі рэжысёра [[Джыла Пантэкорва]], затым Раман атрымаў ад жонкі ліст, у якім было напісана, што «''ёй трэба час падумаць''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=115}}. Пазней Квяткоўска рассталася з Пантэкорва, але завяла новы раман з аўстрыйскім акцёрам {{нп5|Карлхайнц Бём|Карлхайнцам Бёмам|en|Karlheinz Böhm}}. У Варшаву на прэм’еру «''Нажа ў вадзе''» яна прыехала з ім. У выніку Квяткоўска падала на развод і «''аформіла адносіны з Бёмам''», развод Паланскага і Квяткоўскай адбыўся ў 1962 годзе{{Sfn|Werner|2013|p=48}}{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=119}}. Падчас здымкаў фільма «''[[Тупік (фільм, 1966)|Тупік]]''» у 1966 годзе Паланскі сустракаўся з амерыканскай актрысай {{нп5|Джыл Сент-Джон||en|Jill St. John}}{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=150}}. [[Файл:Sharon Tate Valley of the Dolls 1967 - Restoration.jpg|міні|150px|[[Шэран Тэйт]].]] У 1966 годзе на здымках фільма «[[Танец вампіраў (фільм)|Танец вампіраў]]» Раман Паланскі пазнаёміўся з [[Шэран Тэйт]]. 20 студзеня 1968 года ў {{нп5|Чэлсі (Лондан)|Чэлсі|en|Chelsea, London}} пара ажанілася{{Sfn|Werner|2013|p=91}}. Сведкамі былі {{нп5|Джын Гутоўскі||pl|Gene Gutowski}} і асабісты ўрач Паланскага Тоні Грынберг, а сяброўкай нявесты — {{нп5|Барбара Паркінс||en|Barbara Parkins}}{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=192}}. Далей сямейная пара пераехала жыць у [[Лос-Анджэлес]]. За тыдзень да калядаў 1968 года Тэйт даведалася што цяжарная{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=208}}. Вядома, што ўжо падчас цяжарнасці Тэйт у Паланскага былі «''кароткія раманы''» з пачынаючай актрысай Лолай і з {{нп5|Мішэль Філіпс||en|Michelle Phillips}}, былой жонкай саліста гурта «{{нп5|The Mamas & the Papas||en|The Mamas & the Papas}}» {{нп5|Джон Філіпс (музыкант)|Джона Філіпса|en|John Phillips (musician)}}{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=218}}. Паколькі Паланскі працаваў у Лондане над трылерам «''{{нп5|Дзень дэльфіна||en|The Day of the Dolphin}}''», Тэйт сама вярнулася ў ЗША, бо неўзабаве павінна была нарадзіць дзіця<ref name="Washington Post, on Sharon Tate’s death" /><ref name="History, on Sharon Tate’s death" />. Неўзабаве пасля паўночы 8 жніўня 1969 года група людзей, звязаных з сектай [[Чарлз Мэнсан|Чарлза Мэнсана]], уварвалася на вілу сужонкаў у Беверлі-Хілз{{Sfn|Gibson|2006|p=46}}. Тэйт і яе сябры: {{нп5|Войцех Фрыкоўскі|Войцеха Фрыкоўскага|pl|Wojciech Frykowski}}, {{нп5|Эбігейл Фолджэр||pl|Abigail Folger}}, {{нп5|Джэй Себрынг|Джэя Себрынга|en|Jay Sebring}} — былі звязаныя і падвергнутыя жорсткім катаванням. У выніку нажавых раненняў і страты крыві, на восьмым месяцы цяжарнасці Тэйт памерла разам са сваім будучым сынам, якому нават ужо далі імя Пол Рычард{{Sfn|Gibson|2006|p=46}}{{Sfn|Werner|2013|p=103}}. На ўваходных дзвярах крывёй Тэйт было напісана слова «''СВІННЯ''» ({{lang-en|PIG}}){{Sfn|Сэндфорд|2012|с=231}}, што першапачаткова прывяло следства да высновы, што забойства было рытуальным{{Sfn|Zamochnikoff, Bonnotte|2006|pp=206—207}}. Чарлз Мэнсан разам з членамі культу быў арыштаваны ў канцы 1969 года, стаў перад судом і ў 1971 годзе быў прызнаны вінаватым у забойстве першай ступені<ref name="Guardian, on Charles Manson" />. Пасля смерці жонкі Паланскі перажыў працяглы перыяд нервовага зрыву{{Sfn|Zamochnikoff, Bonnotte|2006|p=210}}, які ўзмацняўся нарастаючымі сенсацыйнымі паведамленнямі жоўтай прэсы, якая абвінавачвала рэжысёра ў злачынстве, учыненым сектай Мэнсана{{Sfn|Werner|2013|p=105}}. Пазней Паланскі казаў, што яго адсутнасць у доме ў ноч забойстваў — гэта тое, аб чым ён найбольш шкадуе ў жыцці<ref name="Independent, on Roman Polanski" />{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=9}}. У аўтабіяграфіі ён пісаў: «''Смерць Шэран — адзіны пераломны момант у маім жыцці, які сапраўды мае значэнне''», і пракаментаваў, што яе забойства змяніла яго асобу з «''бязмежнага, ціхамірнага мора чаканняў і аптымізму''» на «''ўкаранёны песімізм… вечную незадаволенасць жыццём''»{{Sfn|Polanski|1984|p=324}}. У Паланскага засталося негатыўнае ўражанне аб прэсе, якая, на яго думку, была зацікаўлена ў сенсацыйным асвятленні жыцця ахвяр і ўскосна яго самога, каб прывабіць чытачоў. Ён быў шакаваны адсутнасцю спагады ў гэтых навінах<ref name="Playboy, December 1971" />: {{Цытата|Я даўно ведаў, што журналіст не можа перадаць 100 працэнтаў праўды, але я не разумеў, да якой ступені праўда скажаецца як намерамі журналіста, так і грэбаваннем. Я маю на ўвазе не толькі інтэрпрэтацыі таго, што адбылося; я таксама маю на ўвазе факты. Рэпартажы пра Шэран і забойствы былі практычна злачыннымі. Чытаючы газеты, я не мог паверыць сваім вачам. Я не мог паверыць сваім вачам! Яны абвінавачвалі ахвяр у сваіх уласных забойствах. Я сапраўды пагарджаю прэсай. Я не заўсёды так лічыў. Прэса прымусіла мяне пагарджаць ёй.}} Сярод сенсацыйных заяў журналістаў былі чуткі пра тое, што Тэйт і яе сябры прымалі наркотыкі{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=9}}, нягледзячы на тое, што {{нп5|коранер||en|Coroner}} абвясціў, што пасля ўскрыцця Тэйт не было выяўлена ніякіх слядоў наркотыкаў ці нікаціну<ref name="USA Today, Sharon Tate's family interview" />. У 1976 годзе Паланскі пазнаёміўся з пятнаццацігадовай [[Настасся Кінскі|Настассяй Кінскі]] і правёў з ёй ноч{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=330}}, пасля чаго, па словах біёграфа Паланскага Крыстафера Сэндфарда, у іх быў непрацяглы раман{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=334}}, сама ж Кінскі казала, што між імі быў толькі флірт<ref name="Guardian, on Nastassja Kinski" />. [[Файл:Roman Polanski Emmanuelle Seigner Cannes.jpg|міні|Раман Паланскі і Эманюэль Сенье на [[Канскі кінафестываль 1992|Канскім кінафестывалі 1992 года]].]] Восенню 1984 года маладая пачынаючая актрыса [[Эманюэль Сенье]], унучка акцёра {{нп5|Луі Сенье||en|Louis Seigner}}, у пошуках новай працы пазнаёмілася з агентам, які зладзіў ёй прыватнае праслухоўванне ў Паланскага. Дагэтуль Сенье ніколі не чула пра гэтага рэжысёра. На Паланскага тады зрабілі ўражанне прыгажосць і талент актрысы, пазней ён успамінаў: «''Сапраўдная францужанка — спакойная, стрыманая і цудоўная. Вядома, у жыцці Сенье не такая. Яна вельмі слаўная''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=436}}. Сенье ж, па яе прызнанні, першапачаткова не хацела згаджацца на спатканне з Паланскім, бо думала, што «''ён проста хоча мяне трахнуць''». Але ўсё ж яе падкупілі яго «''пачцівасць і сумленнасць''», «''справа ў душы, а душа ў Рамана цудоўная''», — успамінала Сенье{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=437}}. Пара ажанілася 30 жніўня 1989 года{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=462}}. У іх нарадзілася двое дзяцей — дачка {{нп5|Маргана Паланскі|Маргана|en|Morgane Polanski}} (нар. 1993) і сын Элвіс (нар. 1998){{Sfn|Werner|2013|p=187}}. Маргана сыграла другарадныя ролі ў такіх фільмах свайго бацькі, як «''[[Піяніст (фільм, 2002)|Піяніст]]''», «''[[Олівер Твіст (фільм, 2005)|Олівер Твіст]]''» і «''[[Прывід пяра]]''». Найбольшую вядомасць ёй прынесла роля {{нп5|Гізела Французская|прынцэсы Гізелы|en|Gisela of France}} ў тэлесерыяле «''[[Вікінгі (серыял)|Вікінгі]]''», а ў 2016 годзе адбыўся яе рэжысёрскі дэбют з кароткаметражным фільмам «''Дублёр''»<ref name="Interia Film, Morgane Polanski interview" />. Элвіс Паланскі сыграў эпізадычныя ролі ў фільмах «''[[Скафандр і матылёк (фільм)|Скафандр і матылёк]]''» і «''[[Разня (фільм, 2011)|Разня]]''». Блізкі сябар сям’і казаў пра сужонкаў: «''Эманюэль была дзіўнай жанчынай і самым вялікім каханнем Рамана пасля Шэран Тэйт''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=462—463}}. === Крымінальны пераслед і абвінавачванні ў гвалце === 20 лютага 1977 года ў межах фотасесіі на замову часопіса «''Vogue Hommes''» Паланскі пазнаёміўся з трынаццацігадовай мадэллю Самантай Джэйн Гейлі (пасля замужжа змяніла прозвішча на Геймер){{Sfn|Сэндфорд|2012|с=398}}. Паводле паказанняў Саманты, 10 сакавіка 1977 года, падчас фотасесіі ў асабняку [[Джэк Нікалсан|Джэка Нікалсана]] на {{нп5|Малхоланд-драйв (вуліца)|Малхоланд-драйв|en|Mulholland Drive}} у Лос-Анджэлесе, Паланскі даў ёй шампанскае і наркотык «''Кваалюд''» ({{нп5|метаквалон||en|Methaqualone}})<ref name="Los Angeles Times, 2003-02-23" />, прымусіў яе да [[Аральны секс|аральнага]] і [[Анальны секс|анальнага сексу]]<ref name="Independent, on Roman Polanski arrest" /><ref name="New York Post, on Roman Polanski arrest" />, а затым адвёз яе дадому{{Sfn|Werner|2013|p=155}}. 11 сакавіка Паланскага затрымалі па падазрэнні ў згвалтаванні<ref name="Guardian, Polanski in Exile" />. 24 сакавіка акруговы пракурор Роджэр Гансан прад’явіў яму абвінавачанне па шасці пунктах: згвалтаванне з ужываннем наркотыкаў, вычварэнне, нетрадыцыйны палавы акт, непрыстойныя дзеянні сексуальнага характару і палавы акт з дзіцём, якое не дасягнула чатырнаццаці гадоў; прадастаўленне непаўнагадоваму забароненых рэчываў{{Sfn|Werner|2013|p=157}}. Паланскі не прызнаў сябе вінаватым ні па адным з гэтых абвінавачанняў{{Sfn|Werner|2013|p=158}}. Падчас судовага разбіральніцтва, суддзёй у якім быў Лоўрэнс Дж. Рытэнбанд, рэжысёр і яго адвакат прапанавалі міравое пагадненне, у адпаведнасці з якім Паланскі прызнаў бы сябе вінаватым толькі ў самым лёгкім з пунктаў абвінавачання. Адвакат Гейлі пагадзіўся на ўрэгуляванне, але пад ціскам грамадскасці Рытэнбанд меў намер пасадзіць Паланскага ў турму, прынамсі, на кароткі час. Рэжысёр быў узяты пад нагляд куратара, таксама яму было прызначана абавязковае псіхіятрычнае абследаванне ў турме ў Чына на поўдзень ад Лос-Анджэлеса. 16 снежня 1977 года Паланскі трапіў у турму, дзе правёў 42 дні{{Sfn|Werner|2013|pp=159—161}}. 29 студзеня 1978 года ён быў вызвалены, але праз дзень пасля чарговага судовага пасяджэння ён даведаўся ад свайго адваката Дугласа Далтана, што Рытэнбанд меў намер падоўжыць турэмнае зняволенне Паланскага яшчэ на 48 дзён, а затым распарадзіцца аб яго высылцы з краіны{{Sfn|Werner|2013|p=162}}. У гэты ж час у прэсе з’явіліся чуткі, што Рытэнбанд у сваім загарадным клубе выхваляўся, што пасадзіць Паланскага «''на 100 гадоў''»<ref name="Independent, on Roman Polanski crime" />. 31 студзеня, не чакаючы прысуду, Паланскі збег з ЗША{{Sfn|Werner|2013|p=162}} у Лондан, а пазней, каб пазбегнуць [[Экстрадыцыя|экстрадыцыі]], паляцеў у Францыю, таксама ён жыў на тэрыторыі Швейцарыі і Польшчы. Калі пасля адзін з французскіх рэпарцёраў пытаўся ў яго, як гэта — быць бежанцам, Паланскі паціснуў плячыма і адказаў: «''Даўно прывык. Я быў бежанцам усё сваё жыццё''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=10}}. Пасля смерці Рытэнбанда ў 1993 годзе Паланскі пагадзіўся выплаціць Геймер кампенсацыю ў памеры 500 000 долараў, аднак няма ніякіх доказаў таго, што ён сапраўды выплаціў якую-небудзь кампенсацыю<ref name="Telegraph, Polanski’s Victim compensation" /><ref name="Gazeta Prawna, 2009-10-03" />. На пачатку мая 2009 года суд Лос-Анджэлеса адхіліў хадайніцтва Паланскага аб спыненні справы<ref name="Wiadomosci, 2009-05-08" />. У верасні 2009 года Раман Паланскі прыбыў у [[Швейцарыя|Швейцарыю]], каб атрымаць узнагароду за сваю рэжысёрскую дзейнасць. Арганізатары кінафестывалю ў [[Цюрых]]у заявілі, што кінарэжысёр 26 верасня 2009 года быў арыштаваны паліцыяй па ордэры, выдадзеным у ЗША і датаваным 1978 годам, а таксама на падставе міжнароднага ордэра на арышт 2005 года. Паколькі Паланскі прызнаў віну і збег ад суда, паводле амерыканскіх законаў, прынцып даўніны на яго не распаўсюджваецца<ref name="Kommersant, 2009-10-05" />. Міністр культуры Францыі {{нп5|Фрэдэрык Мітэран||en|Frédéric Mitterrand}} заявіў, што ўражаны арыштам Паланскага. У [[Прэс-рэліз|камюніке]] міністэрства гаварылася, што Мітэран шкадуе аб арышце рэжысёра, ён «''са здзіўленнем даведаўся пра дзеянні супраць Рамана Паланскага — кінарэжысёра з сусветным імем і французскага грамадзяніна, які затрыманы ў Швейцарыі''», — паведамлялася ў дакуменце<ref name="Gazeta.ru, 2009-09-27" />. Некалькі дзясяткаў вядомых кінематаграфістаў падпісалі зварот у падтрымку Паланскага. Сярод іх [[Вудзі Ален]], [[Дэвід Лінч]], [[Марцін Скарсэзэ]], [[Вім Вендэрс]], {{нп5|Дарэн Аранофскі||en|Darren Aronofsky}}, [[Тэры Гіліям]], [[Педра Альмадовар]] і іншыя<ref name="SACD, Petition for Roman Polanski" /><ref name="Guardian, Petition for Roman Polanski"/>. Актрысы [[Фані Ардан]] і [[Моніка Белучы]] таксама выказалі сваё шкадаванне наконт арышту Паланскага. Кіраўнікі знешнепалітычных ведамстваў Францыі і Польшчы заявілі, што маюць намер звярнуцца да прэзідэнта ЗША [[Барак Абама|Барака Абамы]] з тым, каб той памілаваў Паланскага і закрыў крымінальную справу ў дачыненні да яго<ref name="Life-star.ru, 2009-09-28" />. Губернатар [[Каліфорнія|Каліфорніі]] [[Арнольд Шварцэнэгер]] адмовіўся памілаваць рэжысёра<ref name="Gazeta.ru, 2009-10-02" />. Апеляцыйны суд Лос-Анджэлеса таксама адмовіўся закрыць справу Паланскага<ref name="Lenta.ru, 2009-12-22" />. Падчас знаходжання рэжысёра пад арыштам на [[Берлінскі кінафестываль|Берлінскім кінафестывалі]] адбылася прэм’ера яго новага фільма «''[[Прывід пяра]]''»; фільм быў удастоены [[Прэмія «Сярэбраны мядзведзь» за найлепшую рэжысуру|«''Сярэбранага мядзведзя''» за найлепшую рэжысуру]]. 12 ліпеня 2010 года ўлады Швейцарыі адмовілі амерыканскаму ўраду ў экстрадыцыі Паланскага ў ЗША і вызвалілі рэжысёра з-пад {{нп5|Хатні арышт|хатняга арышту|en|House arrest}}<ref name="Lenta.ru, 2010-07-12" />. У канцы 2013 года Саманта Геймер апублікавала свой погляд на згвалтаванне ў аўтабіяграфіі «''{{нп5|Дзяўчына: Жыццё ў цені Рамана Паланскага||en|The Girl: A Life in the Shadow of Roman Polanski}}''»<ref name="Tages-Anzeiger, Das Leben nach Polanski" />. У канцы кастрычніка 2014 года ўлады ЗША звязаліся з польскімі афіцыйнымі асобамі, калі Паланскі прысутнічаў на адкрыцці яўрэйскага музея ў Варшаве<ref name="BBC, Roman Polanski freed in Poland" />. Рэжысёр быў дапытаны пракурорамі ў Кракаве і вызвалены. 30 кастрычніка намеснік міністра замежных спраў Польшчы [[Рафал Тшаскоўскі]] заявіў, што Польшча не бачыць падставаў для затрымання Рамана Паланскага і перадачы яго ўладам ЗША<ref name="Deutsche Welle, Польша отказала в экстрадиции" />. Яшчэ ў 2010 годзе генеральны пракурор Польшчы заявіў, што паводле польскага заканадаўства з моманту злачынства прайшло занадта шмат часу, каб Паланскі мог быць экстрадзіраваны<ref name="BBC, Roman Polanski freed in Poland" />. 25 лютага 2015 года Паланскі прыйшоў у польскі суд на слуханне па запыце ЗША аб экстрадыцыі. Суддзя прызначыў яшчэ адно слуханне, якое павінна было адбыцца ў красавіку ці раней, каб даць час на вывучэнне дакументаў, якія прыбылі са Швейцарыі<ref name="Yahoo, Roman Polanski in extradition hearing" />. 30 кастрычніка 2015 года польскі суддзя Дарыюш Мазур адхіліў запыт ЗША аб выдачы Паланскага. Па словах суддзі, дазвол вярнуць Паланскага амерыканскім праваахоўным органам быў бы «''яўна незаконным''» дзеяннем, якое пазбаўляе рэжысёра свабоды. Ягоныя адвакаты сцвярджалі, што экстрадыцыя парушыць [[Еўрапейская Канвенцыя аб абароне Правоў Чалавека і асноўных свабод|Еўрапейскую Канвенцыю аб абароне Правоў Чалавека]]. Паланскі мае падвойнае грамадзянства — Польшчы і Францыі<ref name="New York Times, Polish Judge Rejects Extradition" />. Судом прымалася да ўвагі, што сама пацярпелая, стаўшы дарослай, неаднаразова патрабавала зняць абвінавачанні з рэжысёра{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=399}}. «''Як паказваецца ў хадайніцтве, крымінальны пераслед рэжысёра варта спыніць, бо меркаваная пацярпелая адчувае занадта вялікі ціск з боку грамадскасці''»<ref name="Lenta.ru, 2009-10-27" />. 6 снежня 2016 года Вярхоўны суд Польшчы пастанавіў адхіліць апеляцыю, пададзеную польскім міністрам юстыцыі Зіёбра, і пакінуць у сіле пастанову ад кастрычніка 2015 года<ref name="Los Angeles Times, 2016-12-07" />. 17 жніўня 2017 года суддзя Вышэйшага суда акругі Лос-Анджэлес Скот Гордан адхіліў хадайніцтва Саманты Геймер аб спыненні справы супраць Паланскага<ref name="AP News, Judge refuses to end Polanski case" />. У 2010-х гадах адбылася новая хваля абвінавачванняў у адрас рэжысёра. 14 мая 2010 года брытанская актрыса {{нп5|Шарлота Льюіс (актрыса)|Шарлота Льюіс|en|Charlotte Lewis}} заявіла, што рэжысёр двойчы падвергнуў яе гвалту падчас здымак фільма «''[[Піраты (фільм, 1986)|Піраты]]''» ў 1983 годзе, калі ёй было 16 гадоў<ref name="Daily Beast, Charlotte Lewis accusations" />. 26 верасня 2017 года нямецкая актрыса {{нп5|Рэнатэ Лангер||de|Renate Langer}} паведаміла швейцарскай паліцыі, што яна была згвалтаваная Паланскім у 1972 годзе, калі ёй было 15 гадоў<ref name="Sun, Renate Langer accusations" /><ref name="Daily Mail, Renate Langer accusations" />. У лістападзе 2019 года французская актрыса {{нп5|Валянцін Манье||en|Valentine Monnier}} засведчыла, што ў 1975 годзе, калі ёй было 18 гадоў, яна зведала збіццё і сексуальны гвалт з боку рэжысёра<ref name="Le Parisien, Valentine Monnier accusations" />. == Фільмаграфія == {{Main|Фільмаграфія Рамана Паланскага}} Раман Паланскі зняў 22 поўнаметражныя фільмы: * «''[[Нож у вадзе]]''» (1962; {{lang-pl|Nóż w wodzie}}) * «''[[Агіда (фільм)|Агіда]]''» (1965; {{lang-en|Repulsion}}) * «''[[Тупік (фільм, 1966)|Тупік]]''» (1966; {{lang-fr|Cul-de-Sac}}) * «''[[Танец вампіраў (фільм)|Танец вампіраў]]''» (1967; {{lang-en|The Fearless Vampire Killers}}) * «''[[Дзіця Размары (фільм)|Дзіця Размары]]''» (1968; {{lang-en|Rosemary’s Baby}}) * «''[[Макбет (фільм, 1971)|Макбет]]''» (1971; {{lang-en|The Tragedy of Macbeth}}) * «''[[Што? (фільм)|Што?]]''» (1972; {{lang-en|What?}}) * «''[[Кітайскі квартал (фільм)|Кітайскі квартал]]''» (1974; {{lang-en|Chinatown}}) * «''[[Жылец (фільм, 1976)|Жылец]]''» (1976; {{lang-fr|Le Locataire}}) * «''[[Тэс (фільм, 1979)|Тэс]]''» (1979; {{lang-en|Tess}}) * «''[[Піраты (фільм, 1986)|Піраты]]''» (1986; {{lang-en|Pirates}}) * «''[[Нястрымны (фільм, 1988)|Нястрымны]]''» (1988; {{lang-en|Frantic}}) * «''[[Горкі месяц]]''» (1992; {{lang-en|Bitter Moon}}) * «''[[Смерць і дзяўчына (фільм)|Смерць і дзяўчына]]''» (1994; {{lang-en|Death and the Maiden}}) * «''[[Дзявятая брама]]''» (1999; {{lang-en|The Ninth Gate}}) * «''[[Піяніст (фільм, 2002)|Піяніст]]''» (2002; {{lang-en|The Pianist}}) * «''[[Олівер Твіст (фільм, 2005)|Олівер Твіст]]''» (2005; {{lang-en|Oliver Twist}}) * «''[[Прывід пяра]]''» (2010; {{lang-en|The Ghost Writer}}) * «''[[Разня (фільм, 2011)|Разня]]''» (2011; {{lang-en|Carnage}}) * «''[[Венера ў футры (фільм, 2013)|Венера ў футры]]''» (2013; {{lang-fr|La Vénus à la fourrure}}) * «''[[Заснавана на рэальных падзеях (фільм, 2017)|Заснавана на рэальных падзеях]]''» (2017; {{lang-fr|D’après une histoire vraie}}) * «''[[Я абвінавачваю (фільм, 2019)|Я абвінавачваю]]''» (2019; {{lang-fr|J’accuse}}) * «''[[Палац (фільм)|Палац]]''» (2023; {{lang-en|The Palace}}) == Рэжысёрскі метад == {{Урэзка | Змест = «Ты павінен задаволіць аўдыторыю, але пакінуць яе крыху галоднай, каб ёй хацелася яшчэ. Сёння фільмы спрабуюць растлумачыць абсалютна ўсё, і пад канец гэта становіцца нудна»<ref name="Ru Newsweek, о Призраке" />. | Подпіс = Раман Паланскі | Выраўноўванне = right | Шырыня = 250px | Памер шрыфта = 85% | Фон = }} У 1976 годзе ў інтэрв’ю для выдання «{{нп5|Polityka||en|Polityka}}» Паланскі казаў: «''Я люблю кіно, я люблю ўсе віды фільмаў, я хацеў бы здымаць вестэрны, паліцэйскія і псіхалагічныя фільмы…''»{{Sfn|Stachówna|1994|p=126}}. Рэжысёр спецыялізуецца перш за ўсё на жанравым кіно, і галоўнай адметнай рысай яго фільмаў, на думку гісторыка кіно Гражыны Стахоўны, з’яўляецца «''знешняя гульня рэжысёра з гледачамі, якая тычыцца яго біяграфічнай легенды''»{{Sfn|Stachówna|1994|p=129}}. Далей польскі кіназнаўца згадвае і іншыя асаблівасці фільмаў Паланскага: элемент жаху, які ўзнікае з імітацыі прац [[Альфрэд Хічкак|Альфрэда Хічкака]]{{Sfn|Stachówna|1994|p=132}}, імкненне галоўных герояў ізалявацца ад грамадства і прагрэсуючыя псіхічныя расстройствы{{Sfn|Stachówna|1994|p=134, 148}}, дэманстрацыя механізмаў падпарадкавання слабых людзей людзям, якія куды мацней розумам, і, у рэшце рэшт, схільнасць да [[гратэск]]у{{Sfn|Stachówna|1994|p=190}}. Дэвід Томсан таксама заявіў, што Паланскі засяроджваецца ў першую чаргу на дэманстрацыі праяў «''адчужэння і варожасці''» ў адносінах да іншага чалавека, што прыводзіць да гвалту, які праяўляецца «''ўтоена, са шкадаваннем ці нават камічна''»{{Sfn|Thomson|2002|p=687}}. Чорны гумар — адна са значных адметных рыс творчасці Паланскага, якая «''можа прыняць іранічнае, надзвычай камічнае стаўленне да вышэйшай і, як ён гаворыць, непазбежнай праблеме чалавецтва — вечнаму гвалту і злу, узгадаванаму (гэтым чалавецтвам)''»{{Sfn|Sarris|1998|p=390}}. Джошуа Кляйн пералічвае такія адметныя рысы творчасці Паланскага, як «''майстэрскае апавяданне''» і дбайны псіхалагічны аналіз{{Sfn|Schneider|2007|p=376}}. А Пол Вернер дадае, што адметнымі рысамі рэжысёрскай працы з’яўляюцца «''клаўстрафобная цесната асноўных абставін''» і «''неспакойная атмасфера падазронасці і недаверу''»{{Sfn|Werner|2013|p=88}}. Сам рэжысёр казаў, што любіць «''вырашаць складаныя задачы''» і здымаць фільмы ў замкнёных прасторах{{Sfn|Зельвенский|2021|с=302}}. Па словах Джэсікі Вінтэр, у свеце кіно Паланскага «''моцныя людзі сілкуюцца слабымі… ці, радзей, менавіта слабыя людзі адчуваюць пагрозу, якая існуе толькі ў іх занепакоеным розуме''»{{Sfn|Armstrong, Charity|2007|p=425}}. Сам Паланскі вядомы дыктатарскімі паводзінамі з акцёрамі на здымачнай пляцоўцы, што выражаецца ў давядзенні іх «''да мяжы фізічнай і душэўнай трываласці''»{{Sfn|Werner|2013|p=60}}{{Sfn|Зельвенский|2021|с=11}}. У сваіх фільмах рэжысёр выкарыстоўвае доўгія прамыя кадры, каб акцёры больш раскрываліся перад камерай{{Sfn|Thomson|2002|p=688}}. Пры падборы акцёраў на ролю ён імкнецца знайсці такіх людзей, у кім спалучалася б «''мастацтва быць расслабленым і засяроджаным адначасова''». Паланскі аддае перавагу здымкам у павільёнах, бо лічыць, што там ён можа дабіцца лепшага выніку{{Sfn|Зельвенский|2021|с=292}}. Пачынаючы з «''новай хвалі''», рэжысёры сталі пазбягаць здымак у студыі пад маркай таго, што гэта «''фальш''»; на думку Паланскага, здымкі ў дэкарацыях, наадварот, робяць фільм больш прыгожым «''пры ўмове таго, што мы сапраўды гэтага хочам''». Непраўдападобнасць пры здымках у павільёнах можа быць выклікана выключна «''няздольнасцю некаторых каманд надаць дэкарацыям дакладнасць''», — лічыць Паланскі{{Sfn|Зельвенский|2021|с=294}}. Па словах Крыстафера Сэндфарда, унікальная атмасфера фільмаў Паланскага «''шмат у чым тлумачыцца аператарскай працай: камера ўвесь час у руху, слізгае ад акцёра да акцёра, з пакоя ў пакой''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=90}}. Таксама Сэндфард пісаў, што «''Раман ніколі не патрабаваў ад цябе таго, чаго не мог бы зрабіць сам. Яго талент кіраўніка і патрэба быць лідарам ва ўсім проста здзіўлялі''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=147}}. Сам жа Паланскі казаў, што «''няма нічога жудасней, чым здымаць кіно ў тэатральнай манеры''». Камера як нябачны сведка таго, што адбываецца, заўсёды павінна знаходзіцца ў руху, а акцёры не павінны чытаць свой тэкст, яны павінны «''імправізаваць''»{{Sfn|Зельвенский|2021|с=299}}. Паланскі кожны раз праводзіць дбайную прапрацоўку сцэнарыя аж да выдалення з яго «''лішніх літар''», па словах рэжысёра, «''усе гэтыя „ах“, „ну“ і „ага“ — поўнае дзярмо''». Для Паланскага гэтыя часціцы і выклічнікі з’яўляюцца толькі хітрыкамі, пакліканымі імітаваць гутарковую мову ў непраўдападобных дыялогах. Да падобных лішніх слоў ён таксама адносіць «''ну тады''» і «''ды ты што!''», лічачы, што добры дыялог павінен абыходзіцца без «''падобнага смецця''»{{Sfn|Зельвенский|2021|с=289}}. У той жа час Паланскі рэдка сам піша сцэнарыі, толькі ў суаўтарстве, ён казаў, што лічыць працу сцэнарыста сапраўднай «''пакутай''»{{Sfn|Зельвенский|2021|с=290}}. === Крыніцы натхнення === Асноўнай крыніцай натхнення для Паланскага былі амерыканскія жанравыя фільмы такіх рэжысёраў, як [[Альфрэд Хічкак]], [[Говард Хоўкс]] і [[Орсан Уэлс]]{{Sfn|Stachówna|1994|p=218}}. У 1962 годзе Паланскі паглядзеў у кінатэатры паўторны паказ «''[[Псіха (фільм, 1960)|Псіха]]''», потым вярнуўся на яго яшчэ некалькі разоў, лічачы гэты фільм «''квінтэсенцыяй уласных уяўленняў пра секс, жорсткасць і вуаерызм… і ўзорам добрай, цікавай кінакарціны''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=125}}. Таксама на яго паўплывалі фільмы [[Кэрал Рыд|Кэрала Рыда]], [[Лоўрэнс Аліўе|Лоўрэнса Аліўе]], [[Луіс Буньюэль|Луіса Буньюэля]], [[Федэрыка Феліні]], [[Элія Казан|Эліі Казана]] і [[Фрыц Ланг|Фрыца Ланга]]{{Sfn|Werner|2013|p=27}}{{Sfn|Зельвенский|2021|с=11}}. Уступная частка «''[[Агіда (фільм)|Агіды]]''» відавочна адсылае да фільма Буньюэля «''[[Андалузскі сабака]]''» (1929){{Sfn|Werner|2013|p=54}}. Хоць па стылі рэжысёра параўноўвалі з такімі майстрамі [[Французская новая хваля|французскай новай хвалі]], як [[Жан-Люк Гадар]] і [[Франсуа Труфо]], Паланскі катэгарычна адмаўляў падобныя асацыяцыі{{Sfn|Stachówna|1994|p=218}}. Пра працы вышэйзгаданых рэжысёраў новай хвалі Паланскі пісаў: «''Яны спужалі мяне дылетантызмам і тэхнічнай беднасцю''»{{Sfn|Polanski|1984|p=152}}. Калі Гадар і Труфо ўзначалілі забастоўку леварадыкальных кінематаграфістаў падчас {{нп5|Майскія падзеі 1968 года ў Францыі|пратэстаў у маі і чэрвені 1968 года|en|May 68}}, Паланскі параўнаў іх з «''маленькімі дзецьмі, якія гуляюцца ў рэвалюцыянераў. Я вырас у краіне, дзе такія рэчы адбываюцца сур’ёзна''»{{Sfn|Werner|2013|p=95}}. Як прыклад ідэальных дэкарацый у кіно Паланскі прыводзіць «''[[Касмічная адысея 2001 года|Касмічную адысею 2001 года]]''» (1968), «''[[Чужы (фільм)|Чужога]]''» (1979), туманны пейзаж, пазбаўлены геаграфічнага вымярэння і арыенціраў, у «''[[Гамлет (фільм, 1948)|Гамлеце]]''» (1948), вялізную печ у «''[[Грамадзянін Кейн|Грамадзяніне Кейне]]''» (1941), заледзянелы палац у «''[[Доктар Жывага (фільм, 1965)|Доктары Жывага]]''» (1965){{Sfn|Зельвенский|2021|с=295}}. === Асноўныя тэмы фільмаў === Паланскаму ўдаецца «''бліскуча паказаць гісторыі драматычных узаемаадносін з сексуальным падтэкстам''», асабліва калі ў іх раскрываюцца «''некаторыя грані чалавечай натуры''», — піша біёграф Паланскага Крыстафер Сэндфард{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=116}}. Практычна ўсе фільмы Паланскага, знятыя пасля «''[[Танец вампіраў (фільм)|Танцу вампіраў]]''», заснаваны на літаратурных першакрыніцах<ref name="Culture.pl, Вечная борьба" />. Асаблівасцю іх выкарыстання з’яўляецца тое, што ў сваіх працах ён часта іранічна ад іх «''дыстанцыруецца''», прычым у некаторых выпадках даводзячы іх да «''абсурду''»{{Sfn|Черненко|2002|с=134}}. Многія з яго карцін (асабліва «''класічнага''» перыяду, які сканчваецца «''[[Жылец (фільм, 1976)|Жыльцом]]''») напаўняюць гледача адчуваннем псіхалагічнай ізаляцыі і {{нп5|Параноя|параноі|en|Paranoia}}<ref name="RIA, 2013-08-18" />. Героі «''пакаёвай трылогіі''» («''[[Агіда (фільм)|Агіда]]''», «''[[Дзіця Размары (фільм)|Дзіця Размары]]''», «''[[Жылец (фільм, 1976)|Жылец]]''») няўмольна спускаюцца ў бездань вар’яцтва, свет гэтых фільмаў адфільтраваны свядомасцю псіхічна нездаровага пратаганіста, канцоўкам уласцівы элемент нявызначанасці, інтэрпрэтацыя пакідаецца гледачу<ref name="Rambler, 2020-06-15" />. Паланскі — адзін з самых {{нп5|Песімізм|песімістычных|en|Pessimism}} рэжысёраў. Галоўны герой яго фільма, як правіла, сутыкаецца з пагрозай падвергнуцца маральнаму, а часам і фізічнаму гвалту з боку сіл ірацыянальных, дэманічных, не даступных яго разуменню<ref name="Kommersant, 2010-08-05" /><ref name="ASC, The Ghost Writer" />. Пры тым гэтыя сілы ў большасці выпадкаў перамагаюць; часам справа сканчваецца тым, што пратаганіст губляе розум. Кінакрытык і сцэнарыст {{нп5|Кенет Тайнен||en|Kenneth Tynan}} казаў: «''Многія лічаць, што працам Рамана ўласцівы элемент аўтабіяграфічнасці. Насамрэч усё значна цікавей. Калі фільм абарваны на самым інтрыгуючым месцы, можаце быць упэўнены — фінал маецца на ўвазе трагічны''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=24}}. == Уплыў і ацэнкі == {{Урэзка | Змест = «Мне падабаецца працаваць з Паланскім. Ён чортаў геній. Усё, чым ён валодае, ідзе з яго асабістага досведу. Часам мне здаецца, ён нешта накшталт {{нп5|Звышчалавек|звышчалавека|en|Übermensch}} — бо вынесці столькі, колькі вынес ён, пад сілу не кожнаму. І ён гатовы да ўсяго»<ref name="Esquire, Эдриен Броуди" />. | Подпіс = [[Эдрыен Броўдзі]] | Выраўноўванне = right | Шырыня = 250px | Памер шрыфта = 85% | Фон = }} Крытыкі і нават акцёры часта называюць Паланскага геніем<ref name="Culture.pl, Вечная борьба" /><ref name="Telegraph, Polanski genius" />{{efn|«''Ён — геній. Ён — дзівак. Ён — і тое, і другое''». Цытата з газетнага артыкула пра Паланскага{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=259}}.}}{{efn|Пасля вяртання Паланскага з Лос-Анджэлеса на радзіму ў Польшчу адна з найбуйнейшых польскіх газет называла яго «''геніем''» і «''нашым блудным сынам''», фігурай «''нароўні з Моцартам''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=8}}.}}{{efn|«''14 красавіка 1966 года {{нп5|Кенет Тайнен||en|Kenneth Tynan}}, вядомы крытык і з нядаўніх часоў — кіраўнік Нацыянальнага тэатра, напісаў свайму судырэктару [[Лоўрэнс Аліўе|Лоўрэнсу Аліўе]], што хацеў бы заключыць кароткатэрміновы кантракт з „бліскучым маладым польскім рэжысёрам, які зняў „Нож“ і „Агіду“. У яго ёсць вопыт і тэатральнай працы, было б добра, калі б ён паставіў для Пітэра Хола п’есу ў тэатры „{{нп5|Олд Вік||en|The Old Vic}}“. Ён — тое, што нам трэба: у ім ідэальна спалучаюцца багатае ўяўленне і ўменне паказаць гвалт“. Аліўе толькі запытаў у адказ, ці гаворыць той па-англійску. „Ён — геній“, — запэўніў Тайнен''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=154}}.}}. Часопіс «''[[Time]]''» называў яго «''найвялікшым з рэжысёраў-сучаснікаў''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=546}}. Пісьменнік {{нп5|Ежы Касіньскі||en|Jerzy Kosiński}} лічыў Паланскага «''неспакойным і нервовым''», быццам бы ён заўсёды быў на мяжы з-за вечнага імкнення да дасканаласці і перавагі, нават калі ён расслабляўся, то «''здавалася, рабіў гэта коштам вялізных намаганняў''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=92}}. [[Дональд Плезенс]] казаў, што Паланскі «''не асабліва''» прыемны чалавек, а пісьменнік {{нп5|Крыстафер Сэндфард (біёграф)|Крыстафер Сэндфард|en|Christopher Sandford (biographer)}} пісаў, што яго «''каэфіцыент інтэлекту пунктаў на дваццаць вышэй за сярэднерэжысёрскі. Ты заўсёды ўсведамляў, што маеш справу з сапраўдным майстрам''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=146}}. Роберт Эванс спыняўся на яго няўжыўчывым, дырэктыўным характары, што, у прыватнасці, мела месца падчас здымак «''[[Кітайскі квартал (фільм)|Кітайскага квартала]]''», калі ён паводзіў сябе «''нібы [[Напалеон I Банапарт|Напалеон]]''». Такія паводзіны адрознівалі яго ад амерыканскіх калег, якія імкнуліся падтрымліваць добразычлівую атмасферу, камандны дух і праявы клопату аб персанале. З гэтай нагоды Эванс прыгадваў, што Раман часта казаў: «''У Польшчы я мог здымаць што заўгодна, а акцёры без пярэчанняў выконвалі мае загады''». Калі з Нікалсанам рэжысёр падтрымліваў сяброўскія адносіны, то з [[Фэй Данаўэй|Данаўэй]] у яго адбылося некалькі канфліктаў{{Sfn|Бискинд|2007|с=269—270}}. Многія людзі, якія працавалі з Паланскім, адзначалі яго надзвычайную шчодрасць і гасціннасць. Ва ўсіх дамах, дзе жыў рэжысёр, часта падоўгу гасцявалі яго сябры і знаёмыя, таксама ён заўсёды быў гатовы «''не міргнуўшы і вокам падпісаць самы вялікі рахунак''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=298—299}}. Кенет Тайнен захапляўся працай Паланскага, ён называў яго «''ідэальнай камбінацыяй багатай фантазіі і схільнасці да паказу гвалту на экране''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=260}}. Паводле ўспамінаў жонкі Тайнена, у пачатку іх знаёмства Кенет не вельмі давяраў рэжысёру: «''Кен лічыў Рамана „падманшчыкам“, ад якога не ведаеш, чаго чакаць у адказ на тваю наступную рэпліку — усмешкі ці злоснага аскалу. Яго пагарды баішся, але яго пахвалой даражыш''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=261}}. Аператар {{нп5|Таніна Дэлі Колі||en|Tonino Delli Colli}} называў Паланскага найлепшым рэжысёрам з усіх, з кім яму даводзілася працаваць за ўсю сваю кар’еру, а таксама адзначаў, што той вельмі шмат ведаў пра камеры і аб’ектывы, і нават «''адрозніваў адзін ад аднаго з першага позірку''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=484}}. Амерыканскі прадзюсар і журналіст Пітэр Барт характарызаваў Паланскага як «''цудоўнага''» чалавека, самага адукаванага і эрудыраванага рэжысёра з усіх, каго ён ведаў{{Sfn|Бискинд|2007|с=106}}. Нават заўзятыя крытыкі прац Паланскага прызнаюць, што яго карціны, пры ўсіх іх недахопах, вытрыманы ў найлепшых традыцыях сусветнага кінематографа, а з пункту гледжання тэхнічнага майстэрства Паланскаму няма роўных сярод рэжысёраў-сучаснікаў{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=496}}. Уільям Касл падкрэсліваў перфекцыянізм польскага пастаноўшчыка, праяўлены ім падчас стварэння «''[[Дзіця Размары (фільм)|Дзіця Размары]]''». Пры першай сустрэчы наконт абмеркавання гэтага фільма Паланскі не спадабаўся прадзюсару, аднак пераканаўшыся, што іх погляды на экранізацыю ў асноўным супадаюць, той ухваліў яго кандыдатуру. Нягледзячы на перарасход, затрымкі ў здымках і большы, чым меркавалася, памер фільма, Касл нязменна падтрымліваў рэжысёра, апісваючы іх узаемаадносіны як «''ветлівае катаванне''». Па ацэнцы французскага кіназнаўцы {{нп5|Жак Лурсель|Жака Лурселя|fr|Jacques Lourcelles}}, прыведзенай ім у «''Слоўніку кіно''» (1992), гэтая карціна стала самым вялікім дасягненнем рэжысёра (хоць і не шэдэўрам першай велічыні), а таксама адзінай, у якой яго праца «''не апынулася значна ніжэй звязаных з ёй чаканняў''». Ён таксама адзначаў наступнае: «''Загадка асобы Паланскага, якая робіць з яго асабліва характэрны тып рэжысёра посткласічнай эры Галівуда, звязана з яго здольнасцю на пачатковым этапе праекту выклікаць у прадзюсараў і фінансістаў велізарны энтузіязм, якому, здаецца, зусім не шкодзяць далейшыя расчараванні — камерцыйныя ці мастацкія''»{{Sfn|Лурсель|2009}}. «''[[Агіда (фільм)|Агіда]]''» Паланскага пачынаецца з буйнога плана зрэнкі, што з’яўляецца адсылкай да адной са сцэн «''[[Андалузскі сабака|Андалузскага сабакі]]''» [[Луіс Буньюэль|Луіса Буньюэля]]; пазней Буньюэль прызнаваўся, што некаторыя вуаерысцкія сцэны ў ягонай «''{{нп5|Дзённая прыгажуня (фільм)|Дзённай прыгажуні|en|Belle de Jour (film)}}''» (1967) ён зняў «''з паклонам Раману''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=138—139}}. «''Агіда''» стала арыенцірам для {{нп5|Адэпт|адэптаў|en|Adept}} [[Сюррэалізм|сюррэалістычнай]] вобразнасці і тонка псіхалагізаваных канцовак. Яго стужка «''[[Дзіця Размары (фільм)|Дзіця Размары]]''» спарадзіла моду 1970-х гадоў на містычныя фільмы жахаў на тэму сатанізму, самымі знакавымі з якіх сталі «''{{нп5|Экзарцыст (фільм)|Экзарцыст|en|The Exorcist}}''» (1973) і «''{{нп5|Омэн (фільм, 1976)|Омэн|en|The Omen}}''» (1976). Пісьменнік Роберт Сэндфард пісаў, што «''азіраючыся назад, мы можам назваць „Дзіця Размары“ — нараўне з такімі карцінамі, як „{{нп5|Боні і Клайд (фільм)|Боні і Клайд|en|Bonnie and Clyde (film)}}“ і „{{нп5|Бестурботны яздок||en|Easy Rider}}“, — адной з цэнтральных з’яў эвалюцыі „[[Новы Галівуд|новага Галівуда]]“''»{{Sfn|Сэндфорд|2012|с=185}}. «''Кітайскі квартал''» апярэдзіў росквіт жанру {{нп5|Неануар|неануара|en|Neo-noir}} ў 1990-я гады. Фільм [[Браты Коэн|братоў Коэнаў]] «''{{нп5|Бартан Фінк||en|Barton Fink}}''» (якому канскае журы на чале з Паланскім прысудзіла «''Залатую пальмавую галіну''») па прызнанні яго стваральнікаў — {{нп5|Амаж (мастацтва)|амаж|en|Homage (arts)}} у гонар Паланскага часоў «''пакаёвай трылогіі''»<ref name="Rowell, The Brothers Grim" />. {{нп5|Андрэй Сцяпанавіч Плахаў|Андрэй Плахаў|ru|Плахов, Андрей Степанович}} наогул убачыў паміж лёсам пісьменніка з левымі поглядамі Бартана Фінка і Паланскім некаторае падабенства, у тым сэнсе, што абодва з’яўляюцца бежанцамі ад палітычнай ідэалогіі, якія пры гэтым звязалі сваю будучыню з камерцыйным кіно, для чаго абодва адпраўляюцца «''прадаваць свой талент''» у Галівуд. Аднак рэжысёр аказаўся нестандартным па амерыканскіх мерках кінематаграфістам, бо «''замест здавалася б гарантаванага камерцыйнага сцэнарыя напісаў зусім іншае — праекцыю сваіх фантазмаў і комплексаў, сваіх трагікамічных адносін са светам, свайго эгацэнтрызму і сваёй празмернасці''»{{Sfn|Плахов|2008|с=259}}. == Узнагароды == {{Main|Спіс узнагарод і намінацый Рамана Паланскага}} {{Некалькі выяў|image1=Roman Polanski gwiazda Lodz.jpg|width1=205|image2=Międzyzdroje, Aleja Gwiazd, odcisk dłoni Romana Polańskiego -Aw58-.JPG|width2=144|footer=Імянная зорка Паланскага на лодзінскай Алеі славы (злева), адбітак рукі Паланскага на Алеі зорак у [[Мендзыздрое]] (справа).}} Раман Паланскі неаднаразова ўзнагароджваўся прызамі фестываляў «''вялікай тройкі''»: [[Канскі кінафестываль|Канскага]], [[Венецыянскі кінафестываль|Венецыянскага]] і [[Берлінскі кінафестываль|Берлінскага]]. У 1962 годзе Паланскі быў узнагароджаны {{нп5|Прыз ФІПРЭСІ (Венецыянскі кінафестываль)|Прызам ФІПРЭСІ|fr|Prix FIPRESCI de la Mostra de Venise}} [[Венецыянскі кінафестываль 1962|23-га Венецыянскага кінафестывалю]] за фільм «''[[Нож у вадзе]]''». У 1965 годзе рэжысёр атрымаў {{нп5|«Сярэбраны мядзведзь» — Гран-пры журы|Спецыяльны прыз журы|en|Silver Bear Grand Jury Prize}} і Прыз ФІПРЭСІ на {{нп5|Берлінскі кінафестываль 1965|15-м Берлінскім кінафестывалі|en|15th Berlin International Film Festival}} за фільм «''[[Агіда (фільм)|Агіда]]''». На {{нп5|Берлінскі кінафестываль 1966|Берлінскім кінафестывалі 1966 года|en|16th Berlin International Film Festival}} рэжысёр быў удастоены галоўнай узнагароды — «''[[Залаты мядзведзь|Залатога мядзведзя]]''» — за фільм «''[[Тупік (фільм, 1966)|Тупік]]''». У 2002 годзе Паланскі атрымаў галоўную ўзнагароду [[Канскі кінафестываль 2002|55-га Канскага кінафестывалю]] — «''[[Залатая пальмавая галіна|Залатую пальмавую галіну]]''» — за фільм «''[[Піяніст (фільм, 2002)|Піяніст]]''». У 2010 годзе атрымаў [[Прэмія «Сярэбраны мядзведзь» за найлепшую рэжысуру|«''Сярэбранага мядзведзя''» за рэжысуру]] на [[Берлінскі кінафестываль 2010|60-м Берлінскім кінафестывалі]] за фільм «''[[Прывід пяра]]''». На [[Венецыянскі кінафестываль 2019|Венецыянскім кінафестывалі 2019 года]] быў узнагароджаны [[Гран-пры журы (Венецыянскі кінафестываль)|Гран-пры журы]] і {{нп5|Прыз ФІПРЭСІ (Венецыянскі кінафестываль)|Прызам ФІПРЭСІ|fr|Prix FIPRESCI de la Mostra de Venise}} за фільм «''[[Я абвінавачваю (фільм, 2019)|Я абвінавачваю]]''». Сярод прэстыжных кінапрэмій Раман Паланскі ўдастоены дзесяці прэмій «''[[Сезар]]''», пяці «''[[Еўрапейская кінапрэмія|Еўрапейскіх кінапрэмій]]''», трох прэмій «''[[BAFTA]]''», аднаго «''[[Залаты глобус|Залатога глобуса]]''» і адной прэміі «''[[Оскар]]''». Паводле рэсурса «''[[Internet Movie Database]]''» Раман Паланскі агулам за сваю кар’еру быў узнагароджаны 98 кінапрэміямі, акрамя таго кінематаграфіст быў адзначаны яшчэ 95 намінацыямі<ref name="IMDb, Roman Polanski awards" />. == Фільмы пра Паланскага == === Дакументальныя === * «''{{нп5|Раман Паланскі: Шуканы і жаданы||en|Roman Polanski: Wanted and Desired}}''» ({{lang-en|Roman Polanski: Wanted and Desired}}) — рэжысёр {{нп5|Марына Зяновіч||en|Marina Zenovich}}, ЗША, Вялікабрытанія, 2008 год<ref name="Newsweek, Roman Polanski 2008 documentary" />. * «''{{нп5|Раман Паланскі: Кінамемуары||en|Roman Polanski: A Film Memoir}}''» ({{lang-en|Roman Polanski: A Film Memoir}}) — рэжысёр {{нп5|Ларан Бузеро||en|Laurent Bouzereau}}, Вялікабрытанія, Італія, Германія, 2011 год<ref name="IndieWire, Roman Polanski 2011 Documentary" />. * «''Раман Паланскі: Трэці лішні''» ({{Lang-en|Roman Polanski: Odd Man Out}}) — рэжысёр {{нп5|Марына Зяновіч||en|Marina Zenovich}}, ЗША, 2012 год<ref name="Variety, on Odd Man Out" />. === Мастацкія === * «''Паланскі''» ({{lang-en|Polanski}}) — рэжысёр {{нп5|Дэміян Чапа||en|Damian Chapa}}, ЗША, 2009 год. Жыццё Паланскага прыцягнула рэжысёра сваёй насычанасцю. «''Я… ніяк не мог зразумець, чаму ніхто да гэтага часу не зняў пра Паланскага фільм''», — казаў Чапа. Першапачаткова на ролю Рамана планавалася знайсці падыходзячага акцёра, але ў выніку Чапа сам выканаў ролю<ref name="Film.ru, о байопике Полански" /><ref name="Day.Az, о байопике Полански" />. * Раман Паланскі стаў адным з персанажаў фільма [[Квенцін Таранціна|Квенціна Таранціна]] «''[[Аднойчы ў Галівудзе (фільм, 2019)|Аднойчы ў Галівудзе]]''» (ролю выканаў польскі акцёр {{нп5|Рафал Завяруха||en|Rafał Zawierucha}}) і яго {{нп5|Аднойчы ў Галівудзе (раман)|навелізацыі|en|Once Upon a Time in Hollywood (novel)}}, напісанай самім рэжысёрам<ref name="ComingSoon, Rafal Zawierucha is Roman Polanski" />. == Заўвагі == {{notelist}} == Крыніцы == {{Reflist|refs= <ref name="AP News, Judge refuses to end Polanski case">{{cite web|url=https://apnews.com/article/683568177ab04a7081dad4e3664b13aa|title=Judge refuses to end Roman Polanski sex assault case|author=Anthony McCartney|date=2017-08-19|website=AP News|lang=en|accessdate=2022-07-14|url-status=live}}</ref> <ref name="ArticleSlash, Ewan McGregor interview">{{cite web|url=https://www.articleslash.net/Arts-and-Entertainment/Movies-TV/592449__Ewan-McGregor-Interview-For-The-Ghost.html|title=Ewan McGregor Interview For The Ghost|author=Matthew Power|date=2011-01-02|website=ArticleSlash|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210127222035/https://www.articleslash.net/Arts-and-Entertainment/Movies-TV/592449__Ewan-McGregor-Interview-For-The-Ghost.html|archivedate=2021-01-27|url-status=live}}</ref> <ref name="ASC, The Ghost Writer">{{cite web|url=https://theasc.com/ac_magazine/October2010/DVDPlayback/page1.html|title=The Ghost Writer (2010)|author=Jim Hemphill|date=October 2010|website=The ASC|lang=en|accessdate=2022-07-17|archiveurl=https://archive.today/20120911/http://www.theasc.com/ac_magazine/October2010/DVDPlayback/page1.php|archivedate=2012-09-11|url-status=live}}</ref> <ref name="A.V. Club, on Death and the Maiden">{{cite web|url=https://www.avclub.com/marvel-at-what-roman-polanski-can-do-with-four-walls-an-1798241147|title=Marvel at what Roman Polanski can do with four walls and a strong play|author=Sam Adams|date=2013-10-10|website=[[The A.V. Club]]|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210502111612/https://film.avclub.com/marvel-at-what-roman-polanski-can-do-with-four-walls-an-1798241147|archivedate=2021-05-02|url-status=live}}</ref> <ref name="A.V. Club, on Tess">{{cite web|url=https://www.avclub.com/the-sumptuous-tess-is-roman-polanski-by-way-of-david-le-1798179588|title=The sumptuous Tess is Roman Polanski by way of David Lean|author=Ben Kenigsberg|date=2014-02-26|website=[[The A.V. Club]]|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210429125425/https://film.avclub.com/the-sumptuous-tess-is-roman-polanski-by-way-of-david-le-1798179588|archivedate=2021-04-29|url-status=live}}</ref> <ref name="A.V. Club, on The Ghost Writer">{{cite web|url=https://www.avclub.com/the-ghost-writer-1798164386|title=The Ghost Writer|author=Scott Tobias|date=2010-02-18|website=[[The A.V. Club]]|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210503032242/https://film.avclub.com/the-ghost-writer-1798164386|archivedate=2021-05-03|url-status=live}}</ref> <ref name="BBC, Oliver Twist review">{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/films/2005/09/28/oliver_twist_2005_review.shtml|title=Oliver Twist (2005)|author=Andy Jacobs|date=2005-10-04|website=[[BBC]]|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210503064807/http://www.bbc.co.uk/films/2005/09/28/oliver_twist_2005_review.shtml|archivedate=2021-05-03|url-status=live}}</ref> <ref name="BBC, Roman Polanski freed in Poland">{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-29834442|title=Roman Polanski freed in Poland after US extradition bid|date=2014-10-30|website=[[BBC News|BBC]]|lang=en|accessdate=2022-07-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211205073308/https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-29834442|archivedate=2021-12-05|url-status=live}}</ref> <ref name="Bloomberg, 2010-07-12">{{cite web|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-07-12/switzerland-won-t-extradite-fugitive-film-director-roman-polanski-to-u-s-|title=Switzerland Won’t Extradite Polanski Over 1977 Case|author=Naomi Kresge, Paul Verschuur|date=2010-07-12|website={{нп5|Bloomberg||en|Bloomberg L.P.}}|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190827053500/https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-07-12/switzerland-won-t-extradite-fugitive-film-director-roman-polanski-to-u-s-|archivedate=2019-08-27|url-status=live}}</ref> <ref name="Box Office Mojo, Oliver Twist">{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/title/tt0380599/|title=Oliver Twist|website=[[Box Office Mojo]]|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220306204236/https://www.boxofficemojo.com/title/tt0380599/|archivedate=2022-03-06|url-status=live}}</ref> <ref name="Box Office Mojo, The Pianist">{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/title/tt0253474/|title=The Pianist|website=[[Box Office Mojo]]|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220116045700/https://www.boxofficemojo.com/title/tt0253474/|archivedate=2022-01-16|url-status=live}}</ref> <ref name="Chicago Reader, Bitter Moon review">{{cite web|url=https://www.chicagoreader.com/chicago/sex-games/Content?oid=884189|title=Sex Games|author=[[Джонатан Разенбаўм|Jonathan Rosenbaum]]|date=1994-04-07|website=[[Chicago Reader]]|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210502111614/https://www.chicagoreader.com/chicago/sex-games/Content?oid=884189|archivedate=2021-05-02|url-status=live}}</ref> <ref name="Chicago Reader, Cul-de-sac review">{{cite web|url=https://www.chicagoreader.com/chicago/cul-de-sac/Film?oid=1049927|title=Cul-de-sac|author=[[Джонатан Разенбаўм|Jonathan Rosenbaum]]|date=1985-10-26|website=[[Chicago Reader]]|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210113141942/https://www.chicagoreader.com/chicago/cul-de-sac/Film?oid=1049927|archivedate=2021-01-13|url-status=live}}</ref> <ref name="Chicago Reader, Death and the Maiden review">{{cite web|url=https://www.chicagoreader.com/chicago/death-and-the-maiden/Film?oid=1051162|title=Death and the Maiden|author=[[Джонатан Разенбаўм|Jonathan Rosenbaum]]|date=1985-10-26|website=[[Chicago Reader]]|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210502111625/https://www.chicagoreader.com/chicago/death-and-the-maiden/Film?oid=1051162|archivedate=2021-05-02|url-status=live}}</ref> <ref name="Chicago Reader, Frantic review">{{cite web|url=https://www.chicagoreader.com/chicago/frantic/Film?oid=1048783|title=Frantic|author=[[Джонатан Разенбаўм|Jonathan Rosenbaum]]|date=2003-08-07|website=[[Chicago Reader]]|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210429125420/https://www.chicagoreader.com/chicago/frantic/Film?oid=1048783|archivedate=2021-04-29|url-status=live}}</ref> <ref name="Cine-File, The Tenant">{{cite web|url=https://cine-file.info/list-archive/2011/OCT-11-4.html|title=Roman Polanski's THE TENANT (French Revival)|author=Ben Sachs|website=CINE-FILE.info|lang=en|accessdate=2020-09-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200927090414/http://cine-file.info/list-archive/2011/OCT-11-4.html|archivedate=2020-09-27|url-status=dead}}</ref> <ref name="CLC, on What?">{{cite web|url=https://clclt.com/charlotte/independence-day-thats-sexploitation-top-gun-among-new-home-entertainment-titles/Content?oid=3748549|title=Independence Day, That's Sexploitation!, Top Gun among new home entertainment titles|author=Matt Brunson|date=2016-05-05|website=Creative Loafing Charlotte|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210428153503/https://clclt.com/charlotte/independence-day-thats-sexploitation-top-gun-among-new-home-entertainment-titles/Content?oid=3748549|archivedate=2021-04-28|url-status=live}}</ref> <ref name="ComingSoon, Rafal Zawierucha is Roman Polanski">{{cite web|url=https://www.comingsoon.net/movies/news/974147-rafal-zawierucha-is-roman-polanski-in-once-upon-a-time-in-hollywood|title=Rafal Zawierucha is Roman Polanski in Once Upon a Time in Hollywood|author=Jeff Ames|date=2018-08-28|website=ComingSoon.net|lang=en|accessdate=2022-07-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220303073807/https://www.comingsoon.net/movies/news/974147-rafal-zawierucha-is-roman-polanski-in-once-upon-a-time-in-hollywood|archivedate=2022-03-03|url-status=live}}</ref> <ref name="Culture.pl, Вечная борьба">{{cite web|url=https://culture.pl/ru/article/vechnaya-borba-literaturnye-miry-romana-polanski|title=Вечная борьба — литературные миры Романа Полански|author=Bartosz Staszczyszyn|date=2018-09-22|website=Culture.pl|lang=ru|accessdate=2022-07-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210918181611/https://culture.pl/ru/article/vechnaya-borba-literaturnye-miry-romana-polanski|archivedate=2021-09-18|url-status=live}}</ref> <ref name="Daily Beast, Charlotte Lewis accusations">{{cite web|url=https://www.thedailybeast.com/roman-polanski-accuser-charlotte-lewis-lying|title=Roman Polanski Accuser, Charlotte Lewis, Lying?|author=Eric Pape|date=2010-05-17|website=The Daily Beast|lang=en|accessdate=2022-07-13|url-status=live}}</ref> <ref name="Daily Mail, Renate Langer accusations">{{cite web|url=https://www.dailymail.co.uk/news/article-4946440/German-actress-says-film-director-Roman-Polanski-raped-her.html|title=German actress, 61, says film director Roman Polanski raped her|author=Peter Allen|date=2017-10-03|website=Daily Mail|lang=en|accessdate=2022-07-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220306215158/https://www.dailymail.co.uk/news/article-4946440/German-actress-says-film-director-Roman-Polanski-raped-her.html|archivedate=2022-03-06|url-status=live}}</ref> <ref name="Day.Az, о байопике Полански">{{cite web|url=https://news.day.az/showbiz/187689.html|title=Дэмиан Чапа: «Роман Полански - это такая провокационная фигура...»|date=2009-12-31|website=Day.Az|lang=ru|accessdate=2022-07-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211206200050/https://news.day.az/showbiz/187689.html|archivedate=2021-12-06|url-status=live}}</ref> <ref name="Deadline, on J'Accuse">{{cite web|url=https://deadline.com/2019/08/roman-polanski-venice-film-festival-metoo-officer-spy-1202707070/|title=Roman Polanski Opens Up: “Most Of The People Who Harass Me Do Not Know Me And Know Nothing About The Case” — Venice|author=Andreas Wiseman|date=2019-08-29|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220201072149/https://deadline.com/2019/08/roman-polanski-venice-film-festival-metoo-officer-spy-1202707070/|archivedate=2022-02-01|url-status=live}}</ref> <ref name="Dissolve, Barton Fink monopolized Cannes">{{cite web|url=https://thedissolve.com/news/5746-out-of-the-past-barton-fink-monopolized-cannes-on-/|title=Barton Fink monopolized Cannes on this day in 1991|author=Greg Cwik|date=2015-05-20|website=The Dissolve|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210429125419/https://thedissolve.com/news/5746-out-of-the-past-barton-fink-monopolized-cannes-on-/|archivedate=2021-04-29|url-status=live}}</ref> <ref name="Deutsche Welle, Польша отказала в экстрадиции">{{cite web|url=https://www.dw.com/ru/польша-отказала-сша-в-экстрадиции-полански/a-18029756|title=Польша отказала США в экстрадиции Полански|date=2014-10-30|website=[[Deutsche Welle]]|lang=ru|accessdate=2022-07-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141102035007/http://www.dw.de/%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%88%D0%B0-%D0%BE%D1%82%D0%BA%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D0%B0-%D1%81%D1%88%D0%B0-%D0%B2-%D1%8D%D0%BA%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%B8-%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8/a-18029756|archivedate=2014-11-02|url-status=live}}</ref> <ref name="Empire, Bitter Moon review">{{cite web|url=https://www.empireonline.com/movies/reviews/bitter-moon-review/|title=Bitter Moon Review|author=Ian Nathan|date=2000-01-01|website=[[Empire (часопіс)|Empire]]|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210502111612/https://www.empireonline.com/movies/reviews/bitter-moon-review/|archivedate=2021-05-02|url-status=live}}</ref> <ref name="Empire, The Ninth Gate review">{{cite web|url=https://www.empireonline.com/movies/reviews/ninth-gate-review/|title=The Ninth Gate Review|author=Kim Newman|date=2000-01-01|website=[[Empire (часопіс)|Empire]]|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210502111612/https://www.empireonline.com/movies/reviews/ninth-gate-review/|archivedate=2021-05-02|url-status=live}}</ref> <ref name="Entertainment Weekly, on César 2020">{{cite web|url=https://ew.com/movies/attendees-walk-out-cesar-awards-roman-polanski-best-director-win/|title=Attendees walk out after Roman Polanski wins Best Director at Cesar Awards|author=Maureen Lee Lenker|date=2020-02-28|website=[[Entertainment Weekly]]|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211127142239/https://ew.com/movies/attendees-walk-out-cesar-awards-roman-polanski-best-director-win/|archivedate=2021-11-27|url-status=live}}</ref> <ref name="Entertainment Weekly, on John Travolta and The Double">{{cite web|url=http://www.ew.com/ew/article/0,,293215,00.html|title=John Travolta: Cool + Confident|author=Jeff Gordinier, Dave Karger|date=1996-06-28|website=[[Entertainment Weekly]]|lang=en|accessdate=2012-09-03|archiveurl=https://archive.today/20120903/http://www.ew.com/ew/article/0,,293215,00.html|archivedate=2012-09-03|url-status=dead}}</ref> <ref name="Esquire, Эдриен Броуди">{{cite web|url=https://esquire.ru/rules/37-adrien-brody/#part0|title=Правила жизни Эдриена Броуди|website={{нп5|Esquire||en|Esquire (magazine)}}|lang=ru|accessdate=2020-04-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200423211634/https://esquire.ru/rules/37-adrien-brody/#part0|archivedate=2020-04-23|url-status=dead}}</ref> <ref name="E-teatr.pl, Amadeusz">{{cite web|url=https://e-teatr.pl/amadeusz-r22401|title=Amadeusz. reż. Polański Roman|website=e-teatr.pl|lang=pl|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211202092836/https://e-teatr.pl/amadeusz-r22401|archivedate=2021-12-02|url-status=live}}</ref> <ref name="Festival de Cannes, Juries 1991">{{cite web|url=http://www.festival-cannes.fr/en/archives/1991/juryLongFilm.html|title=Juries 1991 : Feature Films|website=festival-cannes.fr|lang=fr|accessdate=2016-04-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160415042033/http://www.festival-cannes.fr/en/archives/1991/juryLongFilm.html|archivedate=2016-04-15|url-status=dead}}</ref> <ref name="Film Critic, Frantic review">{{cite web|url=http://www.filmcritic.com.au/reviews/f/frantic.html|title=Frantic|author=Adrian Martin|date=June 2001|website=Film Critic|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210429125421/http://www.filmcritic.com.au/reviews/f/frantic.html|archivedate=2021-04-29|url-status=live}}</ref> <ref name="Film.ru, о байопике Полански">{{cite web|url=https://www.film.ru/news/burnaya-zhizn-romana-polanski-popadet-na-plenku|title=Глава Amadeus Pictures Дэмиэн Чапа решил снять байопик про жизнь Романа Полански. Называться фильм будет "Полански", а сам Чапа выступит в роли сценариста, режиссёра, продюсера, а также исполнит одну из ролей|date=2013-02-21|website=Film.ru|lang=ru|accessdate=2022-07-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211206200053/https://www.film.ru/news/burnaya-zhizn-romana-polanski-popadet-na-plenku|archivedate=2021-12-06|url-status=live}}</ref> <ref name="Filmweb, Wenecja 2019">{{cite web|url=https://www.filmweb.pl/news/WENECJA+2019:+%22Joker%22+tworzy+historię+i+dostaje+Złotego+Lwa-134594|title=WENECJA 2019: "Joker" tworzy historię i dostaje Złotego Lwa!|date=2019-09-07|website=Filmweb|lang=pl|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210522061029/https://www.filmweb.pl/news/WENECJA+2019:+%22Joker%22+tworzy+histori%C4%99+i+dostaje+Z%C5%82otego+Lwa-134594|archivedate=2021-05-22|url-status=live}}</ref> <ref name="France 24, on César 2020">{{cite web|url=https://www.france24.com/en/20200227-fearing-public-lynching-polanski-skips-french-oscars-night|title=Fearing ‘public lynching’, Polanski pulls out of France's César awards|date=2020-02-27|website={{нп5|France 24||en|France 24}}|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211201040044/https://www.france24.com/en/20200227-fearing-public-lynching-polanski-skips-french-oscars-night|archivedate=2021-12-01|url-status=live}}</ref> <ref name="Gazeta Prawna, 2009-10-03">{{cite web|url=https://www.gazetaprawna.pl/wiadomosci/artykuly/357152,polanski-zgodzil-sie-w-1993-r-wyplacic-geimer-odszkodowanie.html|title=Polański zgodził się w 1993 r. wypłacić Geimer odszkodowanie|date=2009-10-03|website=Gazeta Prawna|lang=pl|accessdate=2022-07-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210523124411/https://www.gazetaprawna.pl/wiadomosci/artykuly/357152,polanski-zgodzil-sie-w-1993-r-wyplacic-geimer-odszkodowanie.html|archivedate=2021-05-23|url-status=live}}</ref> <ref name="Gazeta.ru, 2009-09-27">{{cite web|url=https://www.gazeta.ru/news/lenta/2009/09/27/n_1408000.shtml|title=Швейцария: Полански останется в тюрьме до возможной выдачи США|date=2009-09-27|website=Gazeta.ru|lang=ru|accessdate=2022-07-14|archiveurl=https://archive.today/20120915/http://gazeta.ru/news/lenta/2009/09/27/n_1408000.shtml|archivedate=2012-09-15|url-status=live}}</ref> <ref name="Gazeta.ru, 2009-10-02">{{cite web|url=https://www.gazeta.ru/news/lenta/2009/10/02/n_1409678.shtml|title=Шварценеггер: c Полански нужно обращаться, как и с остальными|date=2009-10-02|website=Gazeta.ru|lang=ru|accessdate=2022-07-14|archiveurl=https://archive.today/20120730/http://www.gazeta.ru/news/lenta/2009/10/02/n_1409678.shtml|archivedate=2012-07-30|url-status=live}}</ref> <ref name="Golden Globes, Chinatown">{{cite web|url=https://www.goldenglobes.com/film/chinatown|title=Chinatown|website=goldenglobes.com|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210225221511/https://www.goldenglobes.com/film/chinatown|archivedate=2021-02-25|url-status=live}}</ref> <ref name="Guardian, Best film of all time">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2010/oct/22/best-film-ever-chinatown-season|title=Chinatown: the best film of all time|author=Andrew Pulver|date=2010-10-22|website=[[The Guardian]]|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210501113941/https://www.theguardian.com/film/2010/oct/22/best-film-ever-chinatown-season|archivedate=2021-05-01|url-status=live}}</ref> <ref name="Guardian, on Charles Manson">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/us-news/2020/jan/16/charles-manson-puts-a-nation-on-trial-archive-1971|title=Charles Manson puts a nation on trial – archive, 16 January 1971|author=Jefferson Morgan|date=2020-01-16|website=[[The Guardian]]|lang=en|accessdate=2022-06-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210601193243/https://www.theguardian.com/us-news/2020/jan/16/charles-manson-puts-a-nation-on-trial-archive-1971|archivedate=2021-06-01|url-status=live}}</ref> <ref name="Guardian, on Nastassja Kinski">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/1999/jul/03/suziemackenzie|title=Daddy's girl|author=Suzie Mackenzie|date=1999-07-03|website=[[The Guardian]]|lang=en|accessdate=2022-06-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211104034613/https://www.theguardian.com/film/1999/jul/03/suziemackenzie|archivedate=2021-11-04|url-status=live}}</ref> <ref name="Guardian, Polanski 2005 inreview">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2005/jul/15/romanpolanski.2005inreview|title=The Guardian profile: Roman Polanski|author=Peter Bradshaw|date=2005-07-14|website=[[The Guardian]]|lang=en|accessdate=2022-06-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210518195148/https://www.theguardian.com/film/2005/jul/15/romanpolanski.2005inreview|archivedate=2021-05-18|url-status=live}}</ref> <ref name="Guardian, Polanski in Exile">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2008/dec/07/roman-polanski-exile-profile-film|title=The Observer profile: Roman Polanski — Waiting to come in from the cold|author=Vanessa Thorpe|date=2008-12-07|website=[[The Guardian]]|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210523125254/https://www.theguardian.com/film/2008/dec/07/roman-polanski-exile-profile-film|archivedate=2021-05-23|url-status=live}}</ref> <ref name="Guardian, Petition for Roman Polanski">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2009/sep/29/roman-polanski-petition|title=Release Polanski, demands petition by film industry luminaries|author=Catherine Shoard and agencies|date=2009-09-29|website=[[The Guardian]]|lang=en|accessdate=2022-07-14|archiveurl=https://archive.today/20120801/http://www.guardian.co.uk/film/2009/sep/29/roman-polanski-petition|archivedate=2012-08-01|url-status=live}}</ref> <ref name="Guardian, Repulsion review">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2013/jan/03/repulsion-review|title=Repulsion – review|author=Peter Bradshaw|date=2013-01-03|website=[[The Guardian]]|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210420174315/https://www.theguardian.com/film/2013/jan/03/repulsion-review|archivedate=2021-04-20|url-status=live}}</ref> <ref name="Guardian, Venus in Fur review">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2014/jun/01/venus-in-fur-review-roman-polanski-sexual-politics|title=Venus in Fur review – Polanski's witty take on sexual politics|author=Jonathan Romney|date=2014-06-01|website=[[The Guardian]]|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210520193143/https://www.theguardian.com/film/2014/jun/01/venus-in-fur-review-roman-polanski-sexual-politics|archivedate=2021-05-20|url-status=live}}</ref> <ref name="History, on Sharon Tate’s death">{{cite web|url=https://www.history.com/this-day-in-history/manson-cult-kills-five-people|title=Charles Manson cult kills five, including actress Sharon Tate|website=HISTORY|lang=en|accessdate=2022-06-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210523124408/https://www.history.com/this-day-in-history/manson-cult-kills-five-people|archivedate=2021-05-23|url-status=live}}</ref> <ref name="Hollywood Reporter, Based on a True Story review">{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-reviews/based-a-true-story-review-1008247/|title=‘Based on a True Story’ (‘D’Apres une histoire vraie’): Film Review {{!}} Cannes 2017|date=2017-05-27|website=[[The Hollywood Reporter]]|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210522061027/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-reviews/based-a-true-story-review-1008247/|archivedate=2021-05-22|url-status=live}}</ref> <ref name="IMDb, Roman Polanski awards">{{cite web|url=https://www.imdb.com/title/nm0000591/awards|title=Roman Polanski — Awards|website=[[Internet Movie Database]]|lang=en|accessdate=2022-05-09|url-status=live}}</ref> <ref name="Independent, Bitter Moon review">{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/film-polanski-s-freudian-slop-bitter-moon-18-city-of-joy-1555473.html|title=FILM / Polanski's Freudian slop: Bitter Moon (18); City of Joy|author=Anthony Lane|date=2011-10-22|website=[[The Independent]]|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210502111612/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/film-polanski-s-freudian-slop-bitter-moon-18-city-of-joy-1555473.html|archivedate=2021-05-02|url-status=live}}</ref> <ref name="Independent, on Pompeii">{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/news/polanski-to-bring-best-seller-on-last-days-of-pompeii-to-the-big-screen-434816.html|title=Polanski to bring best-seller on last days of Pompeii to the big|author=Matthew Beard|date=2007-02-03|website=[[The Independent]]|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210913013812/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/news/polanski-to-bring-best-seller-on-last-days-of-pompeii-to-the-big-screen-434816.html|archivedate=2021-09-13|url-status=live}}</ref> <ref name="Independent, on Roman Polanski">{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/news/people/profiles/roman-polanski-the-artful-dodger-314896.html|title=Roman Polanski: The artful dodger|author=Neil Norman|date=2005-09-25|website=[[The Independent]]|lang=en|accessdate=2022-06-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090728191526/http://www.independent.co.uk/news/people/profiles/roman-polanski-the-artful-dodger-508255.html|archivedate=2009-07-28|url-status=live}}</ref> <ref name="Independent, on Roman Polanski arrest">{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/polanski-arrested-over-1977-underage-sex-charge-1794087.html|title=Polanski arrested over 1977 underage sex charge|date=2009-09-27|website=[[The Independent]]|lang=en|accessdate=2022-07-13|archiveurl=https://archive.today/20120802/http://www.independent.co.uk/news/world/europe/film-director-polanski-taken-into-swiss-custody-1794087.html|archivedate=2012-08-02|url-status=live}}</ref> <ref name="Independent, on Roman Polanski crime">{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/news/people/profiles/roman-polanski-the-truth-about-his-notorious-sex-crime-949106.html|title=Roman Polanski: The truth about his notorious sex crime|author=Jonathan Romney|date=2008-10-05|website=[[The Independent]]|lang=en|accessdate=2022-07-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210523124408/https://www.independent.co.uk/news/people/profiles/roman-polanski-truth-about-his-notorious-sex-crime-949106.html|archivedate=2021-05-23|url-status=live}}</ref> <ref name="Independent, Venus in Fur review">{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/reviews/venus-fur-film-review-roman-polanski-certainly-enjoys-showing-his-suffering-9456495.html|title=Venus In Fur, film review: Roman Polanski certainly enjoys showing his suffering|author=Geoffrey Macnab|date=2014-05-29|website=[[The Independent]]|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210520193140/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/reviews/venus-fur-film-review-roman-polanski-certainly-enjoys-showing-his-suffering-9456495.html|archivedate=2021-05-20|url-status=live}}</ref> <ref name="IndieWire, Roman Polanski 2011 Documentary">{{cite web|url=https://www.indiewire.com/2013/11/review-compelling-occasionally-insightful-wildly-frustrating-documentary-roman-polanski-a-film-memoir-91950/|title=Review: Compelling, Occasionally Insightful & Wildly Frustrating Documentary ‘Roman Polanski: A Film Memoir’|author=Christopher Schobert|date=2013-11-09|website={{нп5|IndieWire||en|IndieWire}}|lang=en|accessdate=2022-07-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220303073804/https://www.indiewire.com/2013/11/review-compelling-occasionally-insightful-wildly-frustrating-documentary-roman-polanski-a-film-memoir-91950/|archivedate=2022-03-03|url-status=live}}</ref> <ref name="Inquirer, Kate Winslet interview">{{cite web|url=https://entertainment.inquirer.net/1765/winslet-on-working-with-jodie-foster-roman-polanski|title=Winslet on working with Jodie Foster, Roman Polanski|author=Ruben V. Nepales|date=2011-05-20|website={{нп5|Philippine Daily Inquirer|INQUIRER.net|en|Philippine Daily Inquirer}}|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211127135407/https://entertainment.inquirer.net/1765/winslet-on-working-with-jodie-foster-roman-polanski|archivedate=2021-11-27|url-status=live}}</ref> <ref name="Interia Film, Morgane Polanski interview">{{cite web|url=https://film.interia.pl/wywiady/news-morgane-polanski-najwazniejsza-jest-dyscyplina,nId,2704987|title=Co robi córka Romana Polańskiego? Będziecie zaskoczeni|author=Dagmara Romanowska|date=2018-11-30|website=Interia Film|lang=pl|accessdate=2022-06-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210523124411/https://film.interia.pl/wywiady/news-morgane-polanski-najwazniejsza-jest-dyscyplina,nId,2704987|archivedate=2021-05-23|url-status=live}}</ref> <ref name="Katowice Nasze Miasto, 2002-08-19">{{cite web|url=https://katowice.naszemiasto.pl/mlodziencze-drogi-romana-polanskiego/ar/c13-5598075|title=Młodzieńcze drogi Romana Polańskiego|author=Marek Skocza|date=2002-08-19|website=Katowice Nasze Miasto|lang=pl|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210423203615/https://katowice.naszemiasto.pl/mlodziencze-drogi-romana-polanskiego/ar/c13-5598075|archivedate=2021-04-23|url-status=live}}</ref> <ref name="Kommersant, 1996-06-25">{{артыкул|аўтар=|загаловак=Джон Траволта выступил в роли шантажиста|спасылка=https://www.kommersant.ru/doc/235072|аўтар выдання=|выданне=[[Коммерсантъ]]|тып=|месца=|выдавецтва=|год=1996-06-25|выпуск=|volume=|нумар=106(1064)|старонкі=13|isbn=|issn=|doi=|bibcode=|arxiv=|pmid=|мова=ru}}</ref> <ref name="Kommersant, 2009-10-05">{{артыкул|аўтар=Николай Зубов|загаловак=Не прощай, Америка!|спасылка=https://www.kommersant.ru/doc/1245729|аўтар выдання=|выданне=Коммерсантъ Власть|тып=|месца=|выдавецтва=|год=2009-10-05|выпуск=|volume=|нумар=39|старонкі=36|isbn=|issn=|doi=|bibcode=|arxiv=|pmid=|мова=ru}}</ref> <ref name="Kommersant, 2010-08-05">{{артыкул|аўтар=Андрей Плахов|загаловак=Черти специального назначения|спасылка=https://www.kommersant.ru/doc/1481911|аўтар выдання=|выданне=Коммерсантъ|тып=|месца=|выдавецтва=|год=2010-08-05|выпуск=|volume=|нумар=141(4441)|старонкі=11|isbn=|issn=|doi=|bibcode=|arxiv=|pmid=|мова=ru}}</ref> <ref name="Lenta.ru, 2009-10-27">{{cite web|url=https://lenta.ru/news/2009/10/27/dismiss/|title=Жертва изнасилования потребовала от США закрыть дело Романа Полански|date=2009-10-27|website={{нп5|Lenta.ru||en|Lenta.ru}}|lang=ru|accessdate=2022-07-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141230181514/http://lenta.ru/news/2009/10/27/dismiss/|archivedate=2014-12-30|url-status=live}}</ref> <ref name="Lenta.ru, 2009-12-22">{{cite web|url=https://lenta.ru/news/2009/12/22/polanski/|title=Калифорнийский суд отказался закрывать дело Полански|date=2009-12-22|website={{нп5|Lenta.ru||en|Lenta.ru}}|lang=ru|accessdate=2022-07-14|archiveurl=https://archive.today/20120713/http://lenta.ru/news/2009/12/22/polanski/|archivedate=2012-07-13|url-status=live}}</ref> <ref name="Lenta.ru, 2010-07-12">{{cite web|url=https://lenta.ru/news/2010/07/12/free/|title=Швейцария отказалась экстрадировать Романа Полански|date=2010-07-12|website={{нп5|Lenta.ru||en|Lenta.ru}}|lang=ru|accessdate=2022-07-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211205073300/https://lenta.ru/news/2010/07/12/free/|archivedate=2021-12-05|url-status=live}}</ref> <ref name="Le Parisien, on J'Accuse">{{cite web|url=https://www.leparisien.fr/culture-loisirs/polanski-tournera-dreyfus-en-france-09-02-2016-5527437.php|title=Polanski tournera « Dreyfus » en France|date=2016-16-06|website={{нп5|Le Parisien||en|Le Parisien}}|lang=fr|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211127135408/https://www.leparisien.fr/culture-loisirs/polanski-tournera-dreyfus-en-france-09-02-2016-5527437.php|archivedate=2021-11-27|url-status=live}}</ref> <ref name="Le Parisien, Valentine Monnier accusations">{{cite web|url=https://www.leparisien.fr/faits-divers/une-francaise-accuse-le-realisateur-roman-polanski-de-viol-08-11-2019-8189568.php|title=La nouvelle affaire Polanski : une Française l’accuse de viol|author=Catherine Balle |date=2019-11-08|website={{нп5|Le Parisien||en|Le Parisien}}|lang=fr|accessdate=2022-07-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220426100853/https://www.leparisien.fr/faits-divers/une-francaise-accuse-le-realisateur-roman-polanski-de-viol-08-11-2019-8189568.php|archivedate=2022-04-26|url-status=live}}</ref> <ref name="L’Express, Pirates review">{{cite web|url=https://www.lexpress.fr/culture/cinema/la-drole-de-galere-du-pirates-de-polanski_498033.html|title=La drôle de galère du Pirates de Polanski|author=Philippe Meyer|date=1986-05-16|website=LExpress.fr|lang=fr|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210429125419/https://www.lexpress.fr/culture/cinema/la-drole-de-galere-du-pirates-de-polanski_498033.html|archivedate=2021-04-29|url-status=live}}</ref> <ref name="Life-star.ru, 2009-09-28">{{cite web|url=http://life-star.ru/page/1929|title=Моника Белуччи и Николя Саркози требуют освободить Романа Полански|date=2009-09-28|website=Life-star.ru|lang=ru|accessdate=2022-07-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121216231422/http://life-star.ru/page/1929|archivedate=2012-12-16|url-status=live}}</ref> <ref name="Los Angeles Times, 1973-12-26">{{артыкул|аўтар=Joseph Gelmis|загаловак=Dreams, Nightmares of Roman Polanski: ROMAN POLANSKI|спасылка=|аўтар выдання=|выданне=[[Los Angeles Times]]|тып=газета|месца=|выдавецтва=|год=1973-12-26|выпуск=|volume=|нумар=|pages=d20|isbn=|issn=|doi=|bibcode=|arxiv=|pmid=|мова=en}}</ref> <ref name="Los Angeles Times, 1996-09-16">{{cite web|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1996-09-16-ca-44399-story.html|title=Younger Actresses Get the Parts . . . and Now Awards|author=Robert W. Welkos|date=1996-09-16|website=[[Los Angeles Times]]|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190813103516/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1996-09-16-ca-44399-story.html|archivedate=2019-08-13|url-status=live}}</ref> <ref name="Los Angeles Times, 2003-02-23">{{cite web|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2003-feb-23-oe-geimer23-story.html|title=Judge the Movie, Not the Man|author=Samantha Geimer|date=2003-02-23|website=[[Los Angeles Times]]|lang=en|accessdate=2022-07-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091001110320/http://www.latimes.com/news/nationworld/wire/la-oe-samantha-geimer23-2003feb23,0,4716430.story|archivedate=2009-10-01|url-status=live}}</ref> <ref name="Los Angeles Times, 2011-10-01">{{cite web|url=https://latimesblogs.latimes.com/movies/2011/10/ny-film-festival-polanski-gets-his-us-welcome-wagon.html|title=NY Film Festival: Polanski gets his U.S. welcome wagon|author=Steven Zeitchik|date=2011-10-01|website=[[Los Angeles Times]]|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211127135408/https://latimesblogs.latimes.com/movies/2011/10/ny-film-festival-polanski-gets-his-us-welcome-wagon.html|archivedate=2021-11-27|url-status=live}}</ref> <ref name="Los Angeles Times, 2016-12-07">{{cite web|url=https://www.latimes.com/business/hollywood/la-fi-ct-roman-polanski-extradition-poland-20161206-story.html|title=Roman Polanski extradition request rejected by Poland's top court|date=2016-12-07|website=[[Los Angeles Times]]|lang=en|accessdate=2022-07-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211205073259/https://www.latimes.com/business/hollywood/la-fi-ct-roman-polanski-extradition-poland-20161206-story.html|archivedate=2021-12-05|url-status=live}}</ref> <ref name="Meduza, on J'Accuse">{{cite web|url=https://meduza.io/feature/2019/08/31/ya-obvinyayu-romana-polanski-fundamentalnyy-film-o-dele-dreyfusa-izmenivshem-istoriyu|title=«Я обвиняю» Романа Полански: фундаментальный фильм о деле Дрейфуса, изменившем историю, с Луи Гаррелем и Жаном Дюжарденом в главных ролях|author={{нп5|Антон Уладзіміравіч Долін|Антон Долин|en|Долин, Антон Владимирович}}|date=2019-08-31|website=[[Meduza]]|lang=ru|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211130212040/https://meduza.io/feature/2019/08/31/ya-obvinyayu-romana-polanski-fundamentalnyy-film-o-dele-dreyfusa-izmenivshem-istoriyu|archivedate=2021-11-30|url-status=live}}</ref> <ref name="MUBI, A Therapy">{{cite web|url=https://mubi.com/films/a-therapy|title=A Therapy|website={{нп5|MUBI||en|Mubi (streaming service)}}|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210520193142/https://mubi.com/films/a-therapy|archivedate=2021-05-20|url-status=live}}</ref> <ref name="MUBI, Carnage">{{cite web|url=https://mubi.com/films/carnage-2011/awards|title=Carnage|website={{нп5|MUBI||en|Mubi (streaming service)}}|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210503064808/https://mubi.com/films/carnage-2011/awards|archivedate=2021-05-03|url-status=live}}</ref> <ref name="MUBI, Chinatown">{{cite web|url=https://mubi.com/films/chinatown/awards|title=Chinatown|website={{нп5|MUBI||en|Mubi (streaming service)}}|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210429094220/https://mubi.com/films/chinatown/awards|archivedate=2021-04-29|url-status=live}}</ref> <ref name="MUBI, Cul-de-sac">{{cite web|url=https://mubi.com/films/cul-de-sac|title=Cul-de-sac|website={{нп5|MUBI||en|Mubi (streaming service)}}|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210428142539/https://mubi.com/films/cul-de-sac|archivedate=2021-04-28|url-status=live}}</ref> <ref name="MUBI, Macbeth">{{cite web|url=https://mubi.com/films/macbeth-1971/awards|title=Macbeth|website={{нп5|MUBI||en|Mubi (streaming service)}}|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210428153504/https://mubi.com/films/macbeth-1971/awards|archivedate=2021-04-28|url-status=live}}</ref> <ref name="MUBI, Repulsion">{{cite web|url=https://mubi.com/films/repulsion|title=Repulsion|website={{нп5|MUBI||en|Mubi (streaming service)}}|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210424155700/https://mubi.com/films/repulsion|archivedate=2021-04-24|url-status=live}}</ref> <ref name="MUBI, Tess">{{cite web|url=https://mubi.com/films/tess/awards|title=Tess|website={{нп5|MUBI||en|Mubi (streaming service)}}|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210429125419/https://mubi.com/films/tess/awards|archivedate=2021-04-29|url-status=live}}</ref> <ref name="MUBI, The Ghost Writer">{{cite web|url=https://mubi.com/films/the-ghost-writer/awards|title=The Ghost Writer|website={{нп5|MUBI||en|Mubi (streaming service)}}|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220509151220/https://mubi.com/films/the-ghost-writer/awards|archivedate=2022-05-09|url-status=live}}</ref> <ref name="MUBI, The Pianist">{{cite web|url=https://mubi.com/films/the-pianist/awards|title=The Pianist|website={{нп5|MUBI||en|Mubi (streaming service)}}|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210502111612/https://mubi.com/films/the-pianist/awards|archivedate=2021-05-02|url-status=live}}</ref> <ref name="NEWSru.com, on Pompeii">{{cite web|url=https://palm.newsru.com/cinema/11may2007/polanski.html|title=Орландо Блум и Скарлетт Йоханссон разрушат «Помпеи» Романа Полански|date=2007-05-11|website={{нп5|Newsru.com|NEWSru.com|ru|Newsru.com}}|lang=ru|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://archive.today/20120712/http://palm.newsru.com/cinema/11may2007/polanski.html|archivedate=2012-07-12|url-status=live}}</ref> <ref name="Newsweek, Roman Polanski 2008 documentary">{{cite web|url=https://www.newsweek.com/roman-polanski-documentary-deft-subtle-film-90009|title=Roman Polanski Documentary Is Deft, Subtle Film|date=2008-05-23|website=Newsweek|lang=en|accessdate=2022-07-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220303073804/https://www.newsweek.com/roman-polanski-documentary-deft-subtle-film-90009|archivedate=2022-03-03|url-status=live}}</ref> <ref name="New York Daily News, on John Travolta and The Double">{{cite web|url=http://articles.nydailynews.com/1996-07-28/gossip/18020234_1_calvin-klein-jfk-jack-and-jackie/2|title=Brief And Shining Moments In Camelot|author=George Rush, Joanna Molloy, Baird Jones|date=1996-07-28|website={{нп5|New York Daily News||en|New York Daily News}}|lang=en|accessdate=2012-07-07|archiveurl=https://archive.today/20120707/http://articles.nydailynews.com/1996-07-28/gossip/18020234_1_calvin-klein-jfk-jack-and-jackie/2|archivedate=2012-07-07|url-status=dead}}</ref> <ref name="New York Post, on Roman Polanski arrest">{{cite web|url=https://nypost.com/2009/09/27/polanski-nabbed-31-years-late/|title=Polanski nabbed, 31 years late|date=2009-09-27|website=[[New York Post]]|lang=en|accessdate=2022-07-13|archiveurl=https://archive.today/20120906/http://www.nypost.com/p/news/international/roman_polanski_nabbed_in_sex_case_S8K6pBdkjx5UKtdSctAOmL|archivedate=2012-09-06|url-status=live}}</ref> <ref name="New York Times, Bitter Moon review">{{cite web|url=https://www.nytimes.com/1994/03/18/movies/review-film-buttoned-down-people-unbuttoned-memories.html|title=Review/Film; Buttoned-Down People, Unbuttoned Memories|author=Janet Maslin|date=1994-03-18|website=[[The New York Times]]|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210405210229/https://www.nytimes.com/1994/03/18/movies/review-film-buttoned-down-people-unbuttoned-memories.html|archivedate=2021-04-05|url-status=live}}</ref> <ref name="New York Times, Polish Judge Rejects Extradition">{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2015/10/31/world/europe/roman-polanski-poland-extradiction.html|title=Polish Judge Rejects Extradition of Roman Polanski|author=Michal Kolanko|date=2015-10-30|website=[[The New York Times]]|lang=en|accessdate=2022-07-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211205073300/https://www.nytimes.com/2015/10/31/world/europe/roman-polanski-poland-extradiction.html|archivedate=2021-12-05|url-status=live}}</ref> <ref name="PopMatters, Tenant">{{cite web|url=https://www.popmatters.com/tenant-2496251228.html|title=The Tenant (1976)|date=2003-07-14|website=PopMatters|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210429094230/https://www.popmatters.com/tenant-2496251228.html|archivedate=2021-04-29|url-status=live}}</ref> <ref name="Przegląd, 2016-09-05">{{cite web|url=https://www.tygodnikprzeglad.pl/scena-zbrodni/|title=Napad na Romana Polańskiego|author=Jaromir Król|date=2016-09-05|website=Przegląd|lang=pl|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210424062642/https://www.tygodnikprzeglad.pl/scena-zbrodni/|archivedate=2021-04-24|url-status=live}}</ref> <ref name="Rambler, 2020-06-15">{{cite web|url=https://kino.rambler.ru/movies/44349235-mat-antihrista-ili-sumasshedshaya-rozmari-beguschiy-po-lezviyu-britvy-roman-polanski/|title=Мать Антихриста или сумасшедшая Розмари: бегущий по лезвию бритвы Роман Полански|date=2020-06-15|website=Рамблер/кино|lang=ru|accessdate=2022-07-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210918181613/https://kino.rambler.ru/movies/44349235-mat-antihrista-ili-sumasshedshaya-rozmari-beguschiy-po-lezviyu-britvy-roman-polanski/|archivedate=2021-09-18|url-status=live}}</ref> <ref name="RFI, 2017-01-24">{{cite web|url=https://www.rfi.fr/ru/frantsiya/20170124-iz-za-polemiki-roman-polanski-otkazalsya-vozglavit-zhyuri-kinopremii-sezar|title=Из-за полемики Полански отказался возглавить жюри «Сезара»|date=2017-01-24|website=RFI|lang=ru|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211202092748/https://www.rfi.fr/ru/frantsiya/20170124-iz-za-polemiki-roman-polanski-otkazalsya-vozglavit-zhyuri-kinopremii-sezar|archivedate=2021-12-02|url-status=live}}</ref> <ref name="RIA, 2013-08-18">{{cite web|url=https://ria.ru/20130818/838372355.html|title=7 фильмов Романа Полански: вы хотите об этом поговорить?|author=Костомарова Елена, Попова Наталья|date=2013-08-18|website=РИА Новости|lang=ru|accessdate=2022-07-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210918181611/https://ria.ru/20130818/838372355.html|archivedate=2021-09-18|url-status=live}}</ref> <ref name="Playboy, December 1971">{{артыкул|аўтар=|загаловак=Playboy Interview: Roman Polanski — candid conversation|спасылка=|аўтар выдання=|выданне=[[Playboy]]|тып=|месца=|выдавецтва=|год=December 1971|выпуск=|volume=|нумар=|pages=93—119|isbn=|issn=|doi=|bibcode=|arxiv=|pmid=|мова=en}}</ref> <ref name="RMF24, on César 2020">{{cite web|url=https://www.rmf24.pl/kultura/news-cezary-2020-roman-polanski-z-nagrodami-publicznosc-wybuczala,nId,4353294|title=Cezary 2020: Roman Polański z nagrodami, publiczność wybuczała wybór akademii|author=Sara Bounaoui, Adam Zygiel|date=2020-02-28|website=RMF24|lang=pl|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210522061006/https://www.rmf24.pl/kultura/news-cezary-2020-roman-polanski-z-nagrodami-publicznosc-wybuczala,nId,4353294|archivedate=2021-05-22|url-status=live}}</ref> <ref name="RMF Classic, on expulsion from the French Film Academy">{{cite web|url=https://www.rmfclassic.pl/informacje/Obraz,12/Polanski-wsrod-usunietych-z-walnego-zgromadzenia-Akademii-Cezarow,42711.html|title=Polański wśród usuniętych z walnego zgromadzenia Akademii Cezarów|author=Katarzyna Stańko|date=2020-11-13|website=RMF Classic|lang=pl|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201113120858/https://www.rmfclassic.pl/informacje/Obraz,12/Polanski-wsrod-usunietych-z-walnego-zgromadzenia-Akademii-Cezarow,42711.html|archivedate=2020-11-13|url-status=live}}</ref> <ref name="Roger Ebert, Bitter Moon">{{cite web|url=https://www.rogerebert.com/reviews/bitter-moon-1994|title=Bitter Moon|author=[[Роджэр Эберт|Roger Ebert]]|date=1994-04-08|website=RogerEbert.com|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210318001026/https://www.rogerebert.com/reviews/bitter-moon-1994|archivedate=2021-03-18|url-status=live}}</ref> <ref name="Roger Ebert, Carnage">{{cite web|url=https://www.rogerebert.com/reviews/carnage-2012|title=Annals of the Upper Muddle Class|author=[[Роджэр Эберт|Roger Ebert]]|date=2012-01-11|website=RogerEbert.com|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210520193139/https://www.rogerebert.com/reviews/carnage-2012|archivedate=2021-05-20|url-status=live}}</ref> <ref name="Roger Ebert, Dance of the Vampires">{{cite web|url=https://www.rogerebert.com/reviews/the-fearless-vampire-killers-or-pardon-me-but-your-teeth-are-in-my-neck--dance-of-the-vampires-1968|title=The Fearless Vampire Killers, or Pardon Me but Your Teeth Are in My Neck / Dance of the Vampires|author=[[Роджэр Эберт|Roger Ebert]]|date=1968-01-22|website=RogerEbert.com|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210428142538/https://www.rogerebert.com/reviews/the-fearless-vampire-killers-or-pardon-me-but-your-teeth-are-in-my-neck--dance-of-the-vampires-1968|archivedate=2021-04-28|url-status=live}}</ref> <ref name="Roger Ebert, Diary of Forbidden Dreams">{{cite web|url=https://www.rogerebert.com/reviews/diary-of-forbidden-dreams-1976|title=Diary of Forbidden Dreams|author=[[Роджэр Эберт|Roger Ebert]]|date=1976-09-21|website=RogerEbert.com|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210221102704/https://www.rogerebert.com/reviews/diary-of-forbidden-dreams-1976|archivedate=2021-02-21|url-status=live}}</ref> <ref name="Roger Ebert, Pirates">{{cite web|url=https://www.rogerebert.com/reviews/pirates-1986|title=Pirates|author=[[Роджэр Эберт|Roger Ebert]]|date=1986-07-18|website=RogerEbert.com|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210627233646/https://www.rogerebert.com/reviews/pirates-1986|archivedate=2021-06-27|url-status=live}}</ref> <ref name="Roger Ebert, The Ghost Writer">{{cite web|url=https://www.rogerebert.com/reviews/the-ghost-writer-2010|title=It's sort of a shock to see a classically well-made thriller|author=[[Роджэр Эберт|Roger Ebert]]|date=2010-02-24|website=RogerEbert.com|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210828172723/https://www.rogerebert.com/reviews/the-ghost-writer-2010|archivedate=2021-08-28|url-status=live}}</ref> <ref name="Rolling Stone Russia, on Pompeii">{{cite web|url=http://www.rollingstone.ru/articles/2628|title=Роман Полански не будет снимать «Помпеи»|date=2007-09-12|website={{нп5|Rolling Stone Russia||ru|Rolling Stone Russia}}|lang=ru|accessdate=2012-09-10|archiveurl=https://archive.today/20120910/http://www.rollingstone.ru/articles/2628|archivedate=2012-09-10|url-status=dead}}</ref> <ref name="Rowell, The Brothers Grim">Rowell, Erica. ''The Brothers Grim: The Films of Ethan and Joel Coen.'' Lanham, Maryland: The Scarecrow Press, Inc., 2007. P. 122. — ISBN 0-8108-5850-9</ref> <ref name="Ru Newsweek, о Призраке">{{cite web|url=http://www.runewsweek.ru/culture/35406/|title=Исправленному — не верить. Роман Полански увлёкся в «Призраке» политическими параллелями и потерял триллер|website={{нп5|Русский Newsweek||ru|Русский Newsweek}}|lang=ru|accessdate=2012-09-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120405192654/http://www.runewsweek.ru/|archivedate=5 красавіка 2012|url-status=dead}}</ref> <ref name="SACD, Petition for Roman Polanski">{{cite web|url=http://www.sacd.fr/Le-cinema-soutient-Roman-Polanski-Petition-for-Roman-Polanski.1340.0.html|title=Le cinéma soutient Roman Polanski / Petition for Roman Polanski|date=2009-09-28|website=SACD|lang=fr|accessdate=2012-06-04|archiveurl=https://archive.today/20120604/http://www.sacd.fr/Le-cinema-soutient-Roman-Polanski-Petition-for-Roman-Polanski.1340.0.html|archivedate=2012-06-04|url-status=dead}}</ref> <ref name="Senses of Cinema, on Polanski">{{cite web|url=http://www.sensesofcinema.com/2015/great-directors/roman-polanski-2/|title=Polanski, Roman|author=Jeremy Carr|date=March 2015|website=Senses of Cinema|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210611200052/https://www.sensesofcinema.com/2015/great-directors/roman-polanski-2/|archivedate=2021-06-11|url-status=live}}</ref> <ref name="Slant Magazine, on Bitter Moon">{{cite web|url=https://www.slantmagazine.com/film/bitter-moon/|title=Review: Bitter Moon|author=Eric Henderson|date=2003-06-11|website=Slant Magazine|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210502111623/https://www.slantmagazine.com/film/bitter-moon/|archivedate=2021-05-02|url-status=live}}</ref> <ref name="Sun, Renate Langer accusations">{{cite web|url=https://www.thesun.co.uk/news/4607033/roman-polanski-fresh-sexual-abuse-allegations/|title=Roman Polanski faces fresh child rape allegations after 61-year-old woman comes forward|author=Giulia Crouch|date=2017-10-04|website=The Sun|lang=en|accessdate=2022-07-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210523124408/https://www.thesun.co.uk/news/4607033/roman-polanski-fresh-sexual-abuse-allegations/|archivedate=2021-05-23|url-status=live}}</ref> <ref name="Sunset Gun, on Tenant">{{cite web|url=https://sunsetgun.typepad.com/sunsetgun/2007/04/kim_morgan_on_d.html|title=Kim Morgan on DVD, Tenant, Edge and The Lost Weekend|author=Kim Morgan|date=2007-04-15|website=Sunset Gun|lang=en|accessdate=2017-04-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170424151520/https://sunsetgun.typepad.com/sunsetgun/2007/04/kim_morgan_on_d.html|archivedate=2017-04-24|url-status=dead}}</ref> <ref name="Tages-Anzeiger, Das Leben nach Polanski">{{cite web|url=https://www.tagesanzeiger.ch/das-leben-nach-polanski-101361736756|title=Das Leben nach Polanski|author=Bettina Weber|date=2013-09-26|website=Tages-Anzeiger|lang=de|accessdate=2022-07-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211205073302/https://www.tagesanzeiger.ch/kultur/buecher/das-leben-nach-polanski/story/10619034|archivedate=2021-12-05|url-status=live}}</ref> <ref name="Telegraph, Based on a True Story review">{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/films/2017/05/27/cannes-2017-based-true-story-review-roman-polanskis-thriller/|title=Cannes 2017: Based on a True Story, review: Roman Polanski's thriller is as pedestrian as a soap opera|author=Robbie Collin|date=2017-05-27|website=[[The Daily Telegraph]]|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210522061004/https://www.telegraph.co.uk/films/2017/05/27/cannes-2017-based-true-story-review-roman-polanskis-thriller/|archivedate=2021-05-22|url-status=live}}</ref> <ref name="Telegraph, J’Accuse review">{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/films/0/officer-spy-review-roman-polanskis-retelling-dreyfus-affair/|title=An Officer and a Spy, review: Roman Polanski’s retelling of the Dreyfus Affair is elegant but self-pitying|author=Robbie Collin|date=2019-08-30|website=[[The Daily Telegraph]]|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210522061004/https://www.telegraph.co.uk/films/0/officer-spy-review-roman-polanskis-retelling-dreyfus-affair/|archivedate=2021-05-22|url-status=live}}</ref> <ref name="Telegraph, Polanski genius">{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/comment/personal-view/3588310/Genius-on-the-run.html|title=Roman Polanski: genius on the run|author=Mark Steyn|date=2003-03-02|website=[[The Daily Telegraph]]|lang=en|accessdate=2022-07-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211129180148/https://www.telegraph.co.uk/comment/personal-view/3588310/Genius-on-the-run.html|archivedate=2021-11-29|url-status=live}}</ref> <ref name="Telegraph, Polanski’s Victim compensation">{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/news/celebritynews/6256907/Roman-Polanski-agreed-500000-settlement-with-victim.html|title=Roman Polanski agreed $500,000 settlement with victim|date=2009-10-03|website=[[The Daily Telegraph]]|lang=en|accessdate=2022-07-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210523124409/https://www.telegraph.co.uk/news/celebritynews/6256907/Roman-Polanski-agreed-500000-settlement-with-victim.html|archivedate=2021-05-23|url-status=live}}</ref> <ref name="Time, 1973-11-05">{{cite web|url=http://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,908139,00.html|title=Cinema: Quick Cuts|author=Jay Cocks|date=1973-11-05|website=[[Time]]|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210123123000/http://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,908139,00.html|archivedate=2021-01-23|url-status=live}}</ref> <ref name="Time Out, on Macbeth">{{cite web|url=https://www.timeout.com/movies/macbeth-1971|title=Macbeth (1971)|date=2012-09-10|website=Time Out Worldwide|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210428153502/https://www.timeout.com/movies/macbeth-1971|archivedate=2021-04-28|url-status=live}}</ref> <ref name="TVN24, on César 2020">{{cite web|url=https://tvn24.pl/kultura-i-styl/oficer-i-szpieg-otrzymal-trzy-statuetki-cezara-roman-polanski-najlepszym-rezyserem-4293858|title="Oficer i szpieg" z trzema statuetkami Cezara. Roman Polański najlepszym reżyserem|date=2020-02-29|website=TVN24|lang=pl|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210522061005/https://tvn24.pl/kultura-i-styl/oficer-i-szpieg-otrzymal-trzy-statuetki-cezara-roman-polanski-najlepszym-rezyserem-4293858|archivedate=2021-05-22|url-status=live}}</ref> <ref name="USA Today, Sharon Tate's family interview">{{cite web|url=http://www.usatoday.com/life/books/news/story/2012-03-12/sharon-tate-manson-murders-restless-souls/53212646/1|title=Sharon Tate's family bares 'Restless Souls'|author=Carol Memmott|date=2012-02-22|website=USA TODAY|lang=en|accessdate=2012-06-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120625113650/http://www.usatoday.com/life/books/news/story/2012-03-12/sharon-tate-manson-murders-restless-souls/53212646/1|archivedate=2012-06-25|url-status=dead}}</ref> <ref name="Vanity Fair, on J’Accuse premiere">{{cite web|url=https://www.vanityfair.com/hollywood/2019/08/roman-polanski-venice-jaccuse-standing-ovation|title=Roman Polanski’s J’Accuse Premieres to Standing Ovation in Venice|author=K. Fitzpatrick|date=2019-08-31|website={{нп5|Vanity Fair (часопіс)|Vanity Fair|en|Vanity Fair (magazine)}}|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210906222449/https://www.vanityfair.com/hollywood/2019/08/roman-polanski-venice-jaccuse-standing-ovation|archivedate=2021-09-06|url-status=live}}</ref> <ref name="Vanity Fair, on Rosemary’s Baby">{{cite web|url=https://www.vanityfair.com/hollywood/2018/05/watching-rosemarys-baby-in-the-age-of-metoo|title=The Devil Inside: Watching Rosemary’s Baby in the Age of #MeToo|author=Laura Jacobs|website={{нп5|Vanity Fair (часопіс)|Vanity Fair|en|Vanity Fair (magazine)}}|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210419225625/https://www.vanityfair.com/hollywood/2018/05/watching-rosemarys-baby-in-the-age-of-metoo|archivedate=2021-04-19|url-status=live}}</ref> <ref name="Variety, on Academy Reinstatement">{{cite web|url=https://variety.com/2020/film/news/roman-polanski-academy-reinstatement-denied-1234748286/|title=Roman Polanski Loses Bid for Academy Reinstatement|author=Gene Maddaus|date=2020-08-25|website=[[Variety]]|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210711125654/https://variety.com/2020/film/news/roman-polanski-academy-reinstatement-denied-1234748286/|archivedate=2021-07-11|url-status=live}}</ref> <ref name="Variety, on J’Accuse">{{cite web|url=https://variety.com/2019/film/reviews/jaccuse-an-office-and-a-spy-review-roman-polanski-1203319146/|title=Film Review: Roman Polanski’s ‘J’Accuse (An Officer and a Spy)’|author=Owen Gleiberman|date=2019-08-30|website=[[Variety]]|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210522061004/https://variety.com/2019/film/reviews/jaccuse-an-office-and-a-spy-review-roman-polanski-1203319146/|archivedate=2021-05-22|url-status=live}}</ref> <ref name="Variety, on Macbeth">{{cite web|url=https://variety.com/1971/film/reviews/macbeth-4-1200422754/|title=Macbeth|date=1971-12-31|website=[[Variety]]|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210428153502/https://variety.com/1971/film/reviews/macbeth-4-1200422754/|archivedate=2021-04-28|url-status=live}}</ref> <ref name="Variety, on Pompeii">{{cite web|url=https://variety.com/2007/film/markets-festivals/polanski-pulls-out-of-pompeii-2-1117971777/|title=Polanski pulls out of ‘Pompeii’|author=Dave McNary, Alison James, Dade Hayes|date=2007-09-11|website=[[Variety]]|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220403211528/https://variety.com/2007/film/markets-festivals/polanski-pulls-out-of-pompeii-2-1117971777/|archivedate=2022-04-03|url-status=live}}</ref> <ref name="Variety, on Odd Man Out">{{cite web|url=https://variety.com/2012/film/markets-festivals/roman-polanski-odd-man-out-1117948456/|title=Roman Polanski: Odd Man Out|author=Rob Nelson|date=2012-10-02|website=[[Variety]]|lang=en|accessdate=2022-07-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220303073805/https://variety.com/2012/film/markets-festivals/roman-polanski-odd-man-out-1117948456/|archivedate=2022-03-03|url-status=live}}</ref> <ref name="Vokrug.tv, on expulsion from the American Film Academy">{{cite web|url=https://www.vokrug.tv/article/show/15557113091/|title=Обвиненный в изнасиловании 13-летней девочки Роман Полански попросил суд восстановить его в Американской киноакадемии|author=Екатерина Романова|date=2019-04-20|website=Вокруг ТВ|lang=ru|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210522061028/https://www.vokrug.tv/article/show/15557113091/|archivedate=2021-05-22|url-status=live}}</ref> <ref name="Wall Street Journal, Carnage review">{{cite web|url=https://online.wsj.com/article/SB10001424052970204026804577100360158018568.html|title=Stylish Spectacle Makes This 'Mission' Possible|author=Joe Morgenstern|date=2011-12-16|website=[[Wall Street Journal]]|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130602093105/http://online.wsj.com/article/SB10001424052970204026804577100360158018568.html|archivedate=2013-06-02|url-status=live}}</ref> <ref name="Washington Post, Oliver Twist review">{{cite web|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/29/AR2005092902418.html|title=Straight-Arrow 'Oliver Twist'|author=[[Эн Хорнадэй|Ann Hornaday]]|date=2005-09-30|website=[[Washington Post]]|lang=en|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180930080726/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/29/AR2005092902418.html|archivedate=2018-09-30|url-status=live}}</ref> <ref name="Washington Post, on Sharon Tate’s death">{{cite web|url=https://www.washingtonpost.com/history/2019/08/09/actress-sharon-tate-was-young-beautiful-pregnant-then-charles-mansons-family-arrived/|title=Actress Sharon Tate was young, beautiful and pregnant. Then Charles Manson’s ‘family’ arrived.|author=Marisa Iati|date=2019-08-09|website=[[Washington Post]]|lang=en|accessdate=2022-06-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210124183347/https://www.washingtonpost.com/history/2019/08/09/actress-sharon-tate-was-young-beautiful-pregnant-then-charles-mansons-family-arrived/|archivedate=2021-01-24|url-status=live}}</ref> <ref name="Wiadomosci, 2009-05-08">{{cite web|url=https://wiadomosci.wp.pl/sad-odrzucil-wniosek-polanskiego-o-umorzenie-sprawy-6031999571739265a|title=Sąd odrzucił wniosek Polańskiego o umorzenie sprawy|date=2009-05-08|website=Wiadomosci|lang=pl|accessdate=2022-07-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210523124410/https://wiadomosci.wp.pl/sad-odrzucil-wniosek-polanskiego-o-umorzenie-sprawy-6031999571739265a|archivedate=2021-05-23|url-status=live}}</ref> <ref name="Wyborcza, on Based on a True Story">{{cite web|url=https://wyborcza.pl/7,101707,20427557,roman-polanski-zekranizuje-francuski-bestseller-wedlug-scenariusza.html|title=Polański odkłada Dreyfusa|author=Jędrzej Słodkowski|date=2016-07-20|website=Gazeta Wyborcza|lang=pl|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210522061040/https://wyborcza.pl/7,101707,20427557,roman-polanski-zekranizuje-francuski-bestseller-wedlug-scenariusza.html|archivedate=2021-05-22|url-status=live}}</ref> <ref name="Wyborcza, on expulsion from the American Film Academy">{{cite web|url=https://wyborcza.pl/7,75410,23354059,bill-cosby-i-roman-polanski-wyrzuceni-z-akademii-oscarowej.html|title=Bill Cosby i Roman Polański wyrzuceni z Akademii Oscarowej|author=Emilia Dłużewska|date=2018-05-03|website=Gazeta Wyborcza|lang=pl|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210522061029/https://wyborcza.pl/7,75410,23354059,bill-cosby-i-roman-polanski-wyrzuceni-z-akademii-oscarowej.html|archivedate=2021-05-22|url-status=live}}</ref> <ref name="Wyborcza, Rozmowa z Romanem Polańskim">{{cite web|url=https://krakow.wyborcza.pl/krakow/7,44425,1366814.html|title=Łatwo się wydostać, tylko jak przeżyć. Rozmowa z Romanem Polańskim|author=Grażyna Lubińska|date=2003-03-11|website=Gazeta Wyborcza|lang=pl|accessdate=2022-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210423203611/https://krakow.wyborcza.pl/krakow/1,44425,1366814.html?disableRedirects=true|archivedate=2021-04-23|url-status=live}}</ref> <ref name="Yahoo, Roman Polanski in extradition hearing">{{cite web|url=http://news.yahoo.com/roman-polanski-appears-court-extradition-hearing-092942825.html|title=Roman Polanski appears in court in extradition hearing|author=Aleksander Keplicz, Monica Scislowska|date=2015-02-25|website=[[Yahoo!|Yahoo News]]|lang=en|accessdate=2016-03-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305063916/http://news.yahoo.com/roman-polanski-appears-court-extradition-hearing-092942825.html|archivedate=2016-03-05|url-status=dead}}</ref> }} == Літаратура == {{refbegin|2}} ;На польскай мове * {{кніга|ref=Greenberg|аўтар=Greenberg, James.|загаловак=Roman Polański. Portret mistrza|спасылка=|адказны=|выданне=|месца=Warszawa|выдавецтва=|год=2013|pages=|allpages=288|серыя=|isbn=978-83-7881-944-8}} * {{артыкул|ref=Jazdon|аўтар=Jazdon, Mikołaj.|загаловак=Zagłada miasta. Warszawa w „Pianiście” Romana Polańskiego|спасылка=https://repozytorium.amu.edu.pl/bitstream/10593/11255/1/Miko%C5%82aj%20Jazdon%20-%20Zag%C5%82ada%20miasta.%20Warszawa%20w%20Piani%C5%9Bcie%20Romana%20Pola%C5%84skiego.pdf|аўтар выдання=|выданне=Images. The International Journal of European Film, Performing Arts and Audiovisual Communication|тып=|месца=|выдавецтва=Uniwersytet Adama Mickiewicza|год=2013|выпуск=21|volume=|нумар=|pages=77—95|isbn=978-83-7881-944-8|issn=|doi=|bibcode=|arxiv=|pmid=|мова=pl|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170908142423/https://repozytorium.amu.edu.pl/bitstream/10593/11255/1/Miko%c5%82aj%20Jazdon%20-%20Zag%c5%82ada%20miasta.%20Warszawa%20w%20Piani%c5%9bcie%20Romana%20Pola%c5%84skiego.pdf|archivedate=8 верасня 2017}} * {{кніга|ref=Kochańczyk|аўтар=Kochańczyk, Jan.|загаловак=Roman Polański i jego sztuka przetrwania|спасылка=|адказны=|выданне=|месца=|выдавецтва=e-bookowo|год=2012|pages=|allpages=80|серыя=|isbn=978-836-308-028-0}} * {{кніга|ref=Schneider|аўтар=Schneider, Steven Jay|загаловак=501 reżyserów filmowych|спасылка=|адказны=|выданне=|месца=|выдавецтва=MWK|год=2007|pages=|allpages=640|серыя=|isbn=9788361065241}} * {{кніга|ref=Stachówna|аўтар=Stachówna, Grażyna|загаловак=Roman Polański i jego filmy|спасылка=|адказны=|выданне=|месца=Warszawa|выдавецтва=Wydawnictwo Naukowe PWN|год=1994|pages=|allpages=276|серыя=|isbn=83-01-11300-6}} * {{кніга|ref=Werner|аўтар=Werner, Paul|загаловак=Polański. Biografia|спасылка=|адказны=|выданне=|месца=Poznań|выдавецтва=|год=2013|pages=|allpages=336|серыя=|isbn=978-83-7818-533-8}} * {{кніга|ref=Zamochnikoff, Bonnotte|аўтар=Zamochnikoff, Frederic & Bonnotte, Stephane|загаловак=Polański. Na rozdrożu światów|спасылка=|адказны=|выданне=|месца=|выдавецтва=Cyklady|год=2006|pages=|allpages=325|серыя=|isbn=83-60279-10-1}} ;На англійскай мове * {{кніга|ref=Ain-Krupa|аўтар=Ain-Krupa, Julia|загаловак=Roman Polanski: A Life in Exile|спасылка=|адказны=|выданне=|месца=|выдавецтва=[[Praeger Publishers]]|год=2010|pages=|allpages=179|серыя=|isbn=978-0313377808}} * {{кніга|ref=Armstrong, Charity|аўтар=Armstrong, Richard & Charity, Tom|загаловак=The Rough Guide to Film|спасылка=|адказны=|выданне=|месца=|выдавецтва=Rough Guides|год=2007|pages=|allpages=672|серыя=|isbn=978-1843534082}} * {{кніга|ref=Gibson|аўтар=Gibson, Dirk Cameron|загаловак=Serial Murder and Media Circuses|спасылка=|адказны=|выданне=|месца=|выдавецтва=[[Greenwood Press]]|год=2006|pages=|allpages=233|серыя=|isbn=9780275990640}} * {{кніга|ref=Horsley|аўтар=Horsley, Jason|загаловак=The Secret Life of Movies: Schizophrenic and Shamanic Journeys in American Cinema|спасылка=|адказны=|выданне=|месца=|выдавецтва=[[McFarland & Company|McFarland]]|год=2009|pages=|allpages=299|серыя=|isbn=978-0786444236}} * {{кніга|ref=Thomson|аўтар=Thomson, David|загаловак=The New Biographical Dictionary of Film|спасылка=https://archive.org/details/newbiographicald00thom|адказны=|выданне=|месца=|выдавецтва=Alfred A. Knopf|год=2002|pages=|allpages=963|серыя=|isbn=978-0375411281}} * {{кніга|ref=Sarris|аўтар=Sarris, Andrew|загаловак=The St. James Film Directors Encyclopedia|спасылка=|адказны=|выданне=|месца=|выдавецтва=Visible Ink Press|год=1998|pages=|allpages=692|серыя=|isbn=978-1578590285}} * {{кніга|ref=Roman Polanski Interviews|аўтар=|загаловак=Roman Polanski: Interviews|спасылка=https://books.google.by/books?id=Pckg8k3g-PkC&hl|адказны=Edited by Paul Cronin|выданне=|месца=|выдавецтва=University Press of Mississippi|год=2005|pages=|allpages=211|серыя=Conversations with filmmakers series|isbn=978-1-57806-800-5}} ;Аўтабіяграфія на англійскай мове * {{кніга|ref=Polanski|аўтар=Polanski, Roman|загаловак=Roman|спасылка=https://archive.org/details/roman00pola|адказны=|выданне=|месца=|выдавецтва=[[William Morrow & Company|William Morrow & Co]]|год=1984|pages=|allpages=461|серыя=|isbn=978-0688026219}} ;На рускай мове * {{кніга|ref=Бискинд|аўтар=Бискинд, Питер|загаловак=Беспечные ездоки, бешеные быки|спасылка=|адказны=Пер. с англ. С. Арбузова|выданне=|месца=М.|выдавецтва=АСТ|год=2007|старонкі=|старонак=640|серыя=|isbn=978-5-17-044733-6}} * {{кніга|ref=Зельвенский|аўтар={{нп5|Станіслаў Ігаравіч Зельвенскі|Зельвенский, Станислав Игоревич|ru|Зельвенский, Станислав Игоревич}}|загаловак=Поланский|спасылка=|адказны=|выданне=|месца=СПб.|выдавецтва=Сеанс|год=2021|старонкі=|старонак=356|серыя=|isbn=978-5-6046135-1-1}} * {{кніга|ref=Лурсель|аўтар={{нп5|Жак Лурсель|Лурсель, Жак|ru|Лурсель, Жак}}|частка=Ребёнок Розмари = Rosemary's Baby|загаловак=Авторская энциклопедия фильмов|спасылка=|адказны=|выданне=|месца=СПб.|выдавецтва=Rosebud Publishing|том=2|год=2009|старонкі=|старонак=1032|серыя=|isbn=978-5-904175-02-3}} * {{кніга|ref=Плахов|аўтар={{нп5|Андрэй Сцяпанавіч Плахаў|Плахов, Андрей Степанович|ru|Плахов, Андрей Степанович}}|частка=Роман Поланский|загаловак=Режиссеры настоящего: в 2 т|спасылка=|адказны=|выданне=|месца=СПб.|выдавецтва=Сеанс|том=1. Визионеры и мегаломаны|год=2008|старонкі=254—277|старонак=312|серыя=Дом кино|isbn=978-5-901586-24-2}} * {{кніга|ref=Сэндфорд|аўтар=Сэндфорд, Кристофер|загаловак=Роман Полански. Биография|спасылка=|адказны=|выданне=|месца=М.|выдавецтва=[[РИПОЛ Классик]]|год=2012|старонкі=|старонак=576|серыя=|isbn=978-5-386-05072-6}} * {{кніга|ref=Черненко|аўтар=Черненко, Михаил|частка=Полянський Роман|загаловак=Режиссёрская энциклопедия. Кино Европы|спасылка=|адказны=Ответственный редактор Г. Компаниченко|выданне=|месца=М.|выдавецтва=Научно-исследовательский институт киноискусства|год=2002|старонкі=|старонак=134|серыя=|isbn=5-85646-077-4}} {{refend}} == Спасылкі == {{commons|Category:Roman Polański}} * {{cite web|url=http://www.roman-polanski.com/|title=Афіцыйны сайт Рамана Паланскага}} {{ref-fr}} {{^}} {{Бібліяінфармацыя}} {{Фільмы Рамана Паланскага|nocat=1}} {{Navbox |title = Узнагароды Рамана Паланскага |list1 = {{Прэмія «Сярэбраны мядзведзь» за найлепшую рэжысуру}} {{Прэмія «Оскар» за найлепшую рэжысуру}} {{Прэмія «Залаты глобус» за найлепшую рэжысёрскую працу}} {{Прэмія «Сезар» за найлепшую рэжысуру}} {{Прэмія BAFTA за найлепшую рэжысуру}} {{Еўрапейская кінапрэмія найлепшаму еўрапейскаму рэжысёру}} {{Еўрапейская кінапрэмія найлепшаму еўрапейскаму сцэнарысту}} {{Прэмія еўрапейскай кінаакадэміі за прыжыццёвыя дасягненні}} {{Прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса найлепшаму рэжысёру}} }} {{Выдатны артыкул}} {{DEFAULTSORT:Паланскі Раман}} [[Катэгорыя:Раман Паланскі| ]] <!-- Прафесіі --> [[Катэгорыя:Кінарэжысёры Польшчы]] [[Катэгорыя:Кінарэжысёры Францыі]] [[Катэгорыя:Кінарэжысёры XX стагоддзя]] [[Катэгорыя:Кінарэжысёры XXI стагоддзя]] [[Катэгорыя:Кінапрадзюсары Польшчы]] [[Катэгорыя:Кінапрадзюсары Францыі]] [[Катэгорыя:Кінапрадзюсары XX стагоддзя]] [[Катэгорыя:Кінапрадзюсары XXI стагоддзя]] [[Катэгорыя:Акцёры Польшчы]] [[Катэгорыя:Акцёры Францыі]] [[Катэгорыя:Акцёры XX стагоддзя]] [[Катэгорыя:Акцёры XXI стагоддзя]] [[Катэгорыя:Сцэнарысты Польшчы]] [[Катэгорыя:Сцэнарысты Францыі]] [[Катэгорыя:Сцэнарысты XX стагоддзя]] [[Катэгорыя:Сцэнарысты XXI стагоддзя]] <!-- Дэталі біяграфіі --> [[Катэгорыя:Вязні польскіх гета]] [[Катэгорыя:Выжылі ў Халакосце]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Кінашколы ў Лодзі]] <!-- Узнагароды --> [[Катэгорыя:Лаўрэаты Еўрапейскай кінапрэміі]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Давід дзі Данатэла»]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус» за найлепшую рэжысёрскую працу]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар» за найлепшую рэжысуру]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сезар»]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сезар» за найлепшую рэжысуру]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сярэбраны мядзведзь»]] [[Катэгорыя:Камандоры французскага Ордэна мастацтваў і літаратуры]] [[Катэгорыя:Афіцэры французскага Ордэна мастацтваў і літаратуры]] [[Катэгорыя:Кавалеры французскага Ордэна мастацтваў і літаратуры]] [[Катэгорыя:Узнагароджаныя залатым медалём «За заслугі ў культуры Gloria Artis»]] o14cpgjeewn4elixc8w3pnppmk37x24 Маліна звычайная 0 51115 5135014 5034074 2026-05-02T17:43:35Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135014 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Маліна (значэнні)}} {{Таксон | image file = Raspberries (Rubus Idaeus).jpg | image title = Маліна | image descr = Плады маліны | regnum = Расліны | parent = Rubus | rang = Від | latin = Rubus idaeus | author = [[L.]] | syn = *{{btname|Rubus buschii|([[Rozanova]]) [[Grossh.]]}} * {{bt|Rubus vulgatus|var=buschii|[[Rozanova]]}} | typus = | children = | range map = | range map caption = | range map width = | range legend = | wikispecies = Rubus idaeus | commons = Category:Rubus idaeus | itis = 24947 | ncbi = 32247 | eol = 11161286 | grin = 32348 | ipni = 298089-2 | tpl = tro-27800177 }} '''Маліна звычайная'''<ref name="Інбелкульт">{{кніга |аўтар = |частка = |загаловак = Беларуская навуковая тэрміналогія: слоўнік лясных тэрмінаў |арыгінал = |спасылка = http://www.slounik.org/bnt08/l13 |адказны = |выданне = |месца = Мінск |выдавецтва = Інбелкульт |год = 1926 |том = Вып. 8 |старонкі = |старонак = 80 |серыя = |isbn = |тыраж = }}</ref>, '''Маліна чырвоная'''<ref>{{Крыніцы/БелЭн|10|Маліна|[[Уладзімір Пятровіч Пярэднеў|Пярэднеў У.]]|32}}</ref>, '''Маліна'''<ref name="Киселевский">{{Крыніцы/Латино-русско-белорусский ботанический словарь|113}}</ref><ref>Антонов А. А. О врачебных растениях, дикорастущих в Витебской губернии и употребляемых населением ее в домашней народной медицине. Витебск, 1888.</ref><ref>[[Міхаіл Мікалаевіч Ганчарык|Ганчарык М. М.]] Беларускія назвы раслін. Праца навуковага таварыства па вывучэнню Беларусі, т. II і IV. Горы-Горки, 1927.</ref><ref name="Верас">{{Крыніцы/Беларуска-польска-расейска-лацінскі ботанічны слоўнік}}</ref><ref>[[Іосіф Георгіевіч Васількоў|Васількоў І. Г.]] Матэрыялы да флоры Горацкага раёна. Праца навуковага таварыства па вывучэнню Беларусі, т. III. Горы-Горкі, 1927.</ref> (''Rubus idaeus'') — расліна сямейства ружавых. З’яўляецца дыягнастычным відам для класу расліннасці [[Epilobietea angustifolii]]. Расце па высечках, лясах, хмызняках, берагах рэк. Часта разводзіцца ў садах. == Батанічнае апісанне == {{Біяфота|Rubus_idaeus_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-124.jpg|left|ш=250|Маліна. {{Бат.іл.|1}}|color=lightgreen}} Маліна звычайная — лістападны [[паўкуст]] са шматгадовым [[карэнішча]]м, з якога развіваюцца двухгадовыя надземныя [[Сцябло|сцёблы]] вышынёй 1,5-2,5 метра<ref name="ДПЯ">{{кніга |аўтар = Митюков А. Д., Налетько Н. Л., Шамрук С. Г. |частка = Малина обыкновенная |загаловак = Дикорастущие плоды, ягоды и их применение |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданне = |месца = Мн |выдавецтва = Ураджай |год = 1975 |том = |старонкі = 77-79 |старонак = 200 |серыя = |isbn = |тыраж = 130 000 }}</ref>. Карэнішча звілістае, дравяністае, са шматлікімі даданымі каранямі, якія ўтвараюць магутную разгалінаваную сістэму. [[Сцёблы]] прамастаячыя. [[Парасткі]] першага года травяністыя<ref name="ДПЯ"/>, зялёныя з шызым налётам, сакавітыя, пакрытыя тонкімі, звычайна частымі мініятурнымі [[Калючкі|шыпамі]]. На другі год парасткі дранцвеюць і набываюць [[карычневы колер]], адразу пасля плоданашэння засыхаюць<ref name="ДПЯ"/>, але з таго ж [[Корань расліны|кораня]] на наступны год вырастаюць новыя сцёблы. [[Лісце]] авальнае, чарговае, чэрашковае, складанае, няпарнаперыстае з 3—7 (звычайна 3—5) пільчастымі, зверху амаль голымі, знізу лямцава-апушанымі лісточкамі<ref name="ДПЯ"/>. Зверху цёмна-зялёнае, знізу бялёсае, апушана дробнымі валасінкамі<ref name="ДПЯ"/>. [[Кветка|Кветкі]] 5-пялёсткавыя, белаватыя, каля 1 см у папярочніку, сабраныя ў невялікія пэндзлепадобныя [[Суквецце|суквецці]], размяшчаюцца на верхавінах сцеблаў або ў пазухах лісця. [[Пялёстак|Пялёсткі]] карацей долей чашачкі. У сярэдняй паласе Расіі маліна Цвіце з чэрвеня па ліпень<ref name="ДПЯ"/>, часам аж да жніўня. У Беларусі цвіце ў маі-чэрвені, ягады выспяваюць у ліпені. [[Плод|Плады]] ўяўляюць сабой сакаўныя невялікія валасістыя [[касцянка|касцянкі]]<ref name="ДПЯ"/>, зрослыя на [[кветаложа|кветаложы]] у складаны плод. Плод, як правіла, [[чырвоны колер|чырвонага колеру]] (ад [[Ружовы колер|ружовага]] да насычанага [[Бардо, колер|бардовага]]), аднак сустракаюцца сарты [[Жоўты колер|жоўтага]] і нават [[Чорны колер|чорнага колеру]] ([[ажына]]падобныя)<ref>{{cite web|datepublished=15.04.2009|url=http://selplod.ru/rubus/?p=2|title=Малина и ежевика. Видовой состав.|lang=ru|publisher=selplod.ru|accessdate=2010-05-06|archiveurl=https://www.webcitation.org/61DTv6RQ7?url=http://selplod.ru/rubus/?p=2|archivedate=26 жніўня 2011|url-status=live}}</ref>. Плады з’яўляюцца звычайна на другі год. У першы год на парастках замяшчэння ў пазухах лісця толькі закладваюцца 2 [[кветка]]выя [[пупышка|пупышкі]], з якіх на другі год адрастаюць пладовыя [[Галіна (батаніка)|галінкі]]. У паўднёвых раёнах плады з’яўляюцца і на парастках першага года ў сярэдзіне [[Восень|восені]]. Існуюць таксама [[Рэмантантнасць|ремантантныя]] сарты маліны, адаптаваныя да ўмоў сярэдняй паласы Расіі, здольныя плоданасіць на парастках першага года<ref>{{cite web|author=Евдокименко С. Н.|datepublished=16.03.2009|url=http://dibase.ru/article/16032009_evdokimenkosn/|title=Биологический потенциал ремонтантных форм малины и селекционные возможности его использования|lang=ru|publisher=DiBase.ru|accessdate=2010-05-06|archiveurl=https://www.webcitation.org/61DTvkNY2?url=http://dibase.ru/article/16032009_evdokimenkosn/|archivedate=26 жніўня 2011|url-status=live}}</ref>. == Арэал і экалогія == Сустракаецца ў еўрапейскай частцы Расіі, Украіне, на Каўказе, у Сібіры; распаўсюджана ў Беларусі<ref name="Ур">Дикорастущие плоды и ягоды/Шапиро Д. К., Михайловская В. А., Манциводо Н. И.—2-е изд.—Мн.: Ураджай, 1981.</ref>. Ва Украіне распаўсюджана на [[Палессе|Палессі]], у паўночнай частцы {{нп3|Украінскі лесастэп|ўкраінскага лесастэпу|uk|Український лісостеп}}, у [[Карпаты|Карпатах]]. Культывуецца па ўсёй [[Украіна|Украіне]]. Прамысловая нарыхтоўка магчымая ў [[Валынская вобласць|Валынскай]], [[Ровенская вобласць|Ровенскай]], [[Івана-Франкоўская вобласць|Івана-Франкоўскай]], [[Чарнавіцкая вобласць|Чарнавіцкай]], [[Закарпацкая вобласць|Закарпацкай]] абласцях. Расце ў падлеску сырых мяшаных і шыракалістых лясоў, хмызняках, на ўзлесках, на высечках, га́рах, лясных палянах і прасеках, сярод іншых кустоў па берагах рэк і ў ярах, часта ўтварае суцэльныя зараснікі<ref name="ДПЯ"/>. Ценетрывалая расліна. Маліна шырока культывуецца як ягадная расліна. Краіны-лідары па вырошчванні маліны: {| class="standard sortable" |+ Вытворчасць маліны па гадах <sup>[http://faostat.fao.org/faostat/servlet/XteServlet3?Areas=%3E862&Items=547&Elements=51&Years=2005&Years=1995&Years=1985&Format=Table&Xaxis=Years&Yaxis=Countries&Aggregate=&Calculate=&Domain=SUA&ItemTypes=Production.Crops.Primary&language=EN (FAOSTAT)]{{Недаступная спасылка}}</sup><br />тыс. тон. |- ! Краіна || [[1985]] || [[1995]] || [[2005]] |- |{{сцяг Расіі}} [[Расія]] || 0 || 85 || 175 |- |{{сцяг Сербіі і Чарнагорыі}} [[Сербія і Чарнагорыя]] || 0 || 53 || 90 |- |{{сцяг ЗША}} [[ЗША]] || 14 || 32 || 62 |- |{{сцяг Польшчы}} [[Польшча]] || 38 || 40 || 38 |- |{{сцяг Германіі}} [[Германія]] || 26 || 27 || 20 |- |{{сцяг Украіны}} [[Украіна]] || 0 || 8 || 20 |- |{{сцяг Канады}} [[Канада]] || 15 || 20 || 13 |- |{{сцяг Вялікабрытаніі}} [[Вялікабрытанія]] || 23 || 11 || 11 |- |{{сцяг Венгрыі}} [[Венгрыя]] || 26 || 18 || 10 |- |{{сцяг Францыі}} [[Францыя]] || 6 || 7 || 8 |} == Хімічны склад == Плады ўтрымліваюць да 11 % [[Вугляводы|цукраў]] (глюкозу, фруктозу, пентозу), сляды [[эфірнае масла алей|эфірнага масла]], [[пекцінаыя рэчывы|пекцінаыя]] і [[бялковыя рэчывы]], слізь, вітаміны [[вітамін C|C]], [[вітамін A|A]], [[вітамін B|B]]; 1-2 % [[арганічныя кіслоты|арганічных кіслот]] ([[Яблычная кіслата|яблычная]], [[Цытрынавая кіслата|цытрынавая]], [[Вінная кіслата|вінная]], [[Саліцылавая кіслата|саліцылавая]] і інш .), [[спірты]] ([[Вінны спірт|вінны]], ізаамілавы, фенілэцілавы), [[кетоны]] (ацэтаін, дыацэціл, β-янон), [[антацыяны]] цыянін, [[кацехіны]] (D-кацехіны, L-эпігалакацехін), да 0,3 % дубільных рэчываў<ref>{{кніга |аўтар = Под ред. Борисова М. И. |загаловак = Лекарственные свойства сельскохозяйственных растений |адказны = |спасылка = |месца = Мн. |выдавецтва = Ураджай |год = 1974 |старонак = 336 |старонкі = 236 }}</ref><ref name="Vehov">{{кніга |аўтар = Вехов В. Н. и др. |загаловак = Культурные растения СССР |адказны = Отв. ред. Т. А. Работнов |спасылка = |месца = М. |выдавецтва = Мысль |год = 1978 |старонак = 336 |старонкі = 144 |isbn = }}</ref>. 3 мінеральных злучэнняў мякаць пладоў маліны ўтрымлівае шмат [[жалеза]]. Насенне ўтрымлівае да 22 % тлустага алею<ref name="Vehov" />. == Значэнне і ўжыванне == {{Біяфота|Raspberries (Rubus idaeus).jpg|right|ш=250|Плады маліны|color=lightgreen}} [[Файл:Frambuesas-cuajada-miel-brea.JPG|міні|250px|Малінавы дэсерт са свежым сырам і мёдам]] Лекавая, харчовая, меданосная, дэкаратыўная расліна. === У кулінарыі === Ягады маліны маюць выдатныя смакавыя якасці. Плады маліны ўжываюць як свежымі, так і марожанымі або выкарыстоўваюць для падрыхтоўкі [[варэнне|варэння]], [[жэле]], [[мармелад]]у, [[сок]]аў, [[воцат]]у<ref name="ДПЯ"/>. Малінавыя [[віно|віны]], [[Настойка, алкагольны напой|настойкі]], [[лікёр]]ы<ref name="ДПЯ"/> валодаюць высокімі смакавымі якасцямі. === У медыцыне === У якасці лекавай сыравіны выкарыстоўваюць плады толькі лясной<ref name="ДПЯ"/> маліны ({{lang-la|Fructus Rubi idaei}}). Плады збіраюць спелымі, без кветаножак і кветкаложа. Сушаць пасля папярэдняга правяльвання ў сушылках пры тэмпературы 50-60&nbsp;°C, расклаўшы сыравіну тонкім пластом на тканіне або паперы<ref name="БФС">{{кніга|аўтар=Блинова К. Ф. и др.|частка=|загаловак=Ботанико-фармакогностический словарь : Справ. пособие|спасылка=http://herba.msu.ru/shipunov/school/books/botaniko-farmakognost_slovar1990.djvu|адказны=Под ред. К. Ф. Блиновой, Г. П. Яковлева|месца={{М.}}|выдавецтва=Высш. шк.|год=1990|старонкі=209|isbn=5-06-000085-0}}</ref>. У [[медыцына|медыцыне]] сушаныя плады ўжываюцца як патагонны сродак, сіроп — для паляпшэння смаку [[Лекавая форма|мікстуры]]<ref name="ДПЯ"/>. У народнай медыцыне выкарыстоўваюцца плады і лісце пры прастудзе, грыпе, як гарачкапаніжальны сродак. Саліцылавая кіслата пладоў аказвае патагоннае, гарачкапаніжальнае і супрацьпрастуднае дзеянне. Сухія ягады маліны ў [[народная медыцына|народнай медыцыне]] заварваюць як асобна, так і ў патагонных зборах пры прастудных захворваннях, [[грып]]е, ангінах<ref name="ДПЯ"/>. Маліна карысная пры малакроўі, атэрасклерозе і гіпертанічнай хваробе. Сіроп са свежых ягад дабаўляюць у непрыемныя на смак і пах лякарствы. Як вонкавы сродак маліну выкарыстоўваюць для выдалення вугроў і прышчоў. У народнай медыцыне адвары і настоі лісця і кветак маліны ўжываюць пры кашлі, як адхарквальны сродак, пры ліхаманкавым стане, захворваннях горла, вачэй. Водныя настоі лісця выкарыстоўваюць пры энтэрытах, калітах, а таксама пры скурных хваробах, імі палошчуць горла пры стаматытах і ангінах<ref name="ЭСГ">Энцыклапедыя сельскага гаспадара. — Мн.: БелЭн, 1993.</ref>. === Іншае === [[Меданос]]. Дзякуючы таму, што кветка маліны нахілена ўніз, пчала, якая здабывае [[Нектар (цукрысты сок)|нектар]], знаходзіцца як бы пад натуральным падстрэшкам і можа працаваць нават падчас дробнага цёплага дажджу. З нектара, сабранага з 1 га квітнеючай лясной маліны, пчолы атрымліваюць 70 кг мёду, а з 1 га садовай маліны — 50 кг. Малінавы мёд змяшчае 41,34 % [[фруктоза|левулезы]] і 33,57 % [[Глюкоза|глюкозы]], валодае прыемным пахам і густам<ref>{{кніга |аўтар = Иойриш Н. П. |загаловак = Пчёлы в жизни людей |месца = Киев |выдавецтва = Урожай |год = 1969 |старонак = 183 |старонкі = 41—42 }}</ref>. Пчолы, збіраючы нектар, павялічваюць ураджайнасць маліны на 60-100 %<ref>{{кніга|аўтар=Абрикосов Х. Н. и др.|частка=Малина|загаловак=Словарь-справочник пчеловода|спасылка=http://ashipunov.info/shipunov/school/books/slovarj-sprav_pchelovoda_1955.djvu|адказны=Сост. Федосов Н. Ф.|месца=М.|выдавецтва=Сельхозгиз|год=1955|старонкі=181|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120107195254/http://ashipunov.info/shipunov/school/books/slovarj-sprav_pchelovoda_1955.djvu|archivedate=7 студзеня 2012}}</ref>. Лісце можа служыць для заварванне гарбаты. Яно змінаецца рукамі, лісце вылучае сок і чарнее, а потым яго сушаць на печы. == Агратэхніка == Маліна патрабавальная да ўрадлівасці, паветра- і вільгацезабеспячэння верхняга перагнойнага гарызонта глебы, дзе размешчана асноўная маса каранёў. Таму пад перадпасадачную апрацоўку глебы ўносяць высокія дозы арганічных і мінеральных угнаенняў. Пасадку маліны праводзяць восенню або вясной. Адлегласць паміж кустамі: пры куставым спосабе вырошчвання 0,7—1 м, пры палосным — 0,25—0,5 м. Добрыя ўраджаі магчымы толькі пры шпалернай культуры. На ўзроўні сярэдняй вышыні парасткаў нацягваюць два паралельныя рады дроту або сінтэтычнага шпагату з абодвух бакоў паласы раслін, шырынёй 30—50 см. Пры куставым спосабе вырошчвання парасткі падвязваюць веерам — да аднараднай шпалеры з двух радоў дроту<ref name="ЭСГ"/>. Далейшы догляд насаджэнняў заключаецца ў рыхленні глебы і знішчэнні пустазелля, абрэзцы кустоў, унясенні ўгнаенняў, правядзенні паліваў, барацьбе са шкоднікамі і хваробамі. Глеба ў радах і міжрадкоўях павінна быць рыхлая, без пустазелля, а ў радах (палосах) — пад пастаянным слоем 10—15-сантыметровай мульчы з торфу, перагною і інш<ref name="ЭСГ"/>. Калі каранёвыя парасткі дасягнуць вышыні 30—50 см, праводзяць нарміроўку маладых парасткаў, спалучаючы з рыхленнем глебы. Пасля апошняга збору ягад усе парасткі, якія адплоданасілі, выразаюць да ўзроўню глебы. Зімой маліна можа падмярзаць, гэта звязана не толькі з вялікімі маразамі, але і з рэзкімі перападамі тэмператур. Найбольш просты спосаб аховы маліны ад падмярзання — прыгінанне парасткаў да зямлі<ref name="ЭСГ"/>. === Некаторыя сарты === Сарты маліны вядомы з 16 стагоддзя. * ''''890—20''''. [[Селекцыя]] [[Навукова-даследчы інстытут садаводства Сібіры імя М. А. Лісавенкі|НДІ садоўніцтва Сібіры імя М. А. Лісавенкі]]. Куст да 1 метра, парасткі трывалыя, шыпоў няма. Плады буйныя, да 5 г, круглай формы, ярка-чырвоныя, вельмі салодкія, дэсертнага смаку. Сорт сярэдняпоздняга тэрміну паспявання. * ''''Бабье лето'''' = ('Костинбродская' × 'Новость Кузьмина'). Вышыня куста 1-1,5 метра, парасткі прамыя, слаба разгалістыя, з шыпаватымі, моцна галінаванымі парасткамі сярэдняй таўшчыні. Плады сярэднебуйныя 2,1-3,0 г, усечана-канічнай формы, чырвоныя, добрай якасці, асвяжальнага смаку, размешчаны па ўсёй даўжыні бакавых разгалінаванняў. Дэгустацыйная адзнака 4,5 бала. Плады прыдатныя для замарожвання. Зімаўстойлівы, {{нп3|Рэмантантнасць|рэмантантны|ru|Ремонтантность}} сорт сярэдняпоздняга тэрміну паспявання (другая дэкада жніўня), ураджайнасць сярэдняя (каля 1 кг з куста). == Шкоднікі == === Пашкоджанні парасткаў === * {{bt-bellat||Pennisetia hylaeiformis{{!}}Pennisetia hylaeiformis (syn. Bembecia hylaeiformis)|[[Lasp.]]}}. Матылёк з кантрасна афарбаваным сінявата-чорным целам, з празрыстымі шклопадобнамі крыламі, некалькі нагадвае [[Восы|вос]]. Кукалка карычневая. Даўжыня вусеняў да 30 мм. Вусені зімуюць унутры сцеблаў ля іх асновы. З вясны актыўна сілкуюцца, выядаючы іх асяродак. Скончыўшы развіццё, усярэдзіне хадоў ператвараюцца ў кукалак, папярэдне зрабіўшы некалькі адтулін для выхаду матылькоў. Матылькі з’яўляюцца ў чэрвені — ліпені і адкладаюць яйцы на глебу каля асновы сцеблаў. Выйшаўшы з яец, вусені ўгрызаюцца ў сцёблы і карані, выклікаючы на іх уздуцці. Пашкоджаныя сцёблы слаба пладаносяць, падсыхаюць, надломваюцца ля асновы. : У якасці прафілактыкі рэкамендуецца дбайная нізкая выразка і спальванне пашкоджаных і завялых парасткаў і своечасовае выдаленне адпладанасіўшых сцеблаў<ref>[http://vreditelivsadu.ru/5336.html Малинная стеклянница — Bembecia hylaeiformis]{{Недаступная спасылка}} на сайце [http://vreditelivsadu.ru Вредители в вашем саду] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110612165835/http://vreditelivsadu.ru/ |date=12 чэрвеня 2011 }} {{ref-ru}}</ref>. : Распаўсюджанне: [[Амурская вобласць]], поўдзень [[Хабараўскі край|Хабараўскага края]], [[Сахалінская вобласць]], [[Прыморскі край]]; лясная і лесастэпавая зоны. Умераная [[Еўразія]]<ref>[http://www.cnshb.ru/AKDiL/0038/base/k0790001.shtm ''Pennisetia hylaeiformis'' Lasp. — Малинная стеклянница] на сайце [http://www.cnshb.ru Центральная научная сельскохозяйственная библиотека Российской академии сельскохозяйственных наук (ГНУ ЦНСХБ Россельхозакадемии)] {{ref-ru}}</ref>. * {{bt-bellat||Chortophila dentiens|[[Pand.]]}}<ref>[http://gardenmaps.com/muxa_malinnaya.html Муха малинная] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20111028023048/http://gardenmaps.com/muxa_malinnaya.html |date=28 кастрычніка 2011 }} на сайце [http://gardenmaps.com/ Вредители плодовых и ягодных культур] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110614101448/http://gardenmaps.com/ |date=14 чэрвеня 2011 }} {{ref-ru}}</ref>. * {{bt-bellat||Resseliella theobaldi|[[Barnes]]}}<ref>{{кніга|аўтар=Беляев А. А.|загаловак=Защита малины от малинной побеговой галлицы и стеблевых микозов в Западной Сибири|спасылка=http://vak.ed.gov.ru/common/img/uploaded/files/vak/2010/announcements/selhos/06-09/BelyaevAA.doc|выданне=Автореферат диссертации на соискание учёной степени доктора сельскохозяйственных наук|месца=Новосибирск|год=2010}}{{Недаступная спасылка}}</ref>. * {{bt-bellat||Macropsis fuscula|[[Zett.]]}}. Гэты від сямейства {{bt-bellat|цыкадкі|Cicadellidae}} праводзіць зіму ў стадыі [[Яйцо|яйца]] ўнутры тканін сцеблаў каля бакавых пупышак на культурнай і дзікай маліне, з’яўляецца пераносчыкам віруса [[Выраджэнне маліны|выраджэння]]<ref>{{кніга |аўтар=Власова Э. А., Ларина Э. И.|загаловак=Защита ягодных культур|спасылка=http://berrylib.ru/books/item/f00/s00/z0000016/st005.shtml|выдавецтва=Лениздат|год=1974}}</ref>. === Пашкоджанні бутонаў === * {{bt-bellat||Anthonomus rubi|[[Hbst.]]}}<ref>{{артыкул |аўтар = Попов С. Я. |загаловак = Трофические связи малинно-земляничного долгоносика Anthonomus rubi Herbst (Coleoptera, Curuculionidae) |спасылка = http://www.zin.ru/Animalia/Coleoptera/pdf/popov1.pdf |выданне = Энтомологическое обозрение |год = 1996 |том = 75 |нумар = 2 |старонкі = 263-272 }}</ref>. === Пашкоджанні пладоў === * {{bt-bellat|Малінны жук звычайны|Byturus tomentosus}}. Дарослыя жукі і лічынкі пашкоджваюць ягады і кветкі. Жукі зімуюць у глебе на глыбіні 5-10 см паблізу кустоў маліны. Па заканчэнні зімоўкі сілкуюцца тычачкамі і песцікамі кветак розных раслін, а затым пераходзяць на маліну, ядучы маладое лісце і выгрызаючы змесціва бутонаў. Яйцакладка ажыццяўляецца на маладыя лісточкі, а затым у маладыя кветкі. Лічынкі сілкуюцца пладаложам, а часам і касцяніцай, з-за чаго ва ўжытку ягады называюць «чарвівыя». Акукліванне лічынак адбываецца ў глебе<ref name="Казаков">{{кніга |аўтар = Казаков И. В., Кичина В. В. |загаловак = Малина |спасылка = http://berrylib.ru/books/item/f00/s00/z0000022/st032.shtml |выданне = |месца = М. |выдавецтва = Россельхозиздат |год = 1976 |старонак = 76 }}</ref>. * {{bt-bellat||Lampronia corticella|L.}}. Пярэднія крылы 5-7 мм даўжынёй, шэра-карычневыя з фіялетавым адлівам, упрыгожаны залаціста-жоўтымі плямамі рознай велічыні, з якіх два найбольш буйных прымыкаюць да задняга краю. Вусікі кароткія. Еўразійскі лясны від. Матылькі лятаюць днём, у канцы чэрвеня і ліпені. Вусені жывуць на маліне<ref>[http://www.urral.ru/vid/7.htm Моль продоксидовая малинная / ''Lampronia corticella'' (Linnaeus, 1758)] на сайце [http://www.urral.ru/ Бабочки Южного Урала: Справочник-определитель.] {{ref-ru}}</ref>. === Пашкоджанні пупышак === * {{bt-bellat||Incurvaria rubiella|[[Bjerk.]]}}. Маленькі начны [[матылёк]] з жоўтай галавой. Размах крылаў 11-14 мм. Пярэднія крылы пурпурна-карычневыя, бліскучыя з жоўтымі крапінкамі. Заднія крылы шэрыя з чорнымі серабрыстымі махрамі. Зімуе ў стадыі [[вусень|вусеня]] ў маленькіх белых шчыльных [[кокан]]ах пад адсталай карой старых сцеблаў маліны, у пяньках або на паверхні глебы. Ранняй вясной вусені выходзяць з коканаў і пранікаюць у пупышкі маліны. Пашкоджаныя пупышкі засыхаюць, развіваюцца толькі адзінкавыя лісточкі. Сілкуючыся змесцівам пупышкі, вусень прагрызае ход да сярэдзіны парасткаў. Скончыўшы харчаванне, акукліваюцца ў сярэдзіне парасткаў або ўнутры пупышкі. Кукалкі карычневыя, 5-8 мм. Праз некалькі дзён з кукалак выходзяць матылькі. Лёт адбываецца ў перыяд цвіцення маліны. Яйцы адкладаюцца па адным у кожнай кветцы. Вусені сілкуюцца пладаложам ягад да пачатку іх паспявання, а затым спыняюць развіццё, спускаюцца да аснавання парасткаў і ўпадаюць у [[Дыяпаўза|дыяпаўзу]]<ref>{{кніга |аўтар = Савковский П. П. |загаловак = Атлас вредителей плодовых и ягодных культур |спасылка = http://flora-world.by.ru/Publikations/Kniga_3/Tez_191.htm |выданне = 5-е изд., доп. и перераб |месца = К. |выдавецтва = Урожай |год = 1990 |старонак = 96 }}{{Недаступная спасылка}}</ref> === Пашкоджанні лісцеў === * {{bt-bellat||Tetranychus urticae|[[C.L.Koch]]}}<ref>[http://www.syngenta.com/country/ru/ru/crops/vegetables/vegetables-and-potato-pests/Pages/tetranychus-urticae.aspx Обыкновенный паутинный клещ] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20121005070507/http://www.syngenta.com/country/ru/ru/crops/vegetables/vegetables-and-potato-pests/Pages/tetranychus-urticae.aspx |date=5 кастрычніка 2012 }} на сайце [http://www.syngenta.com Сингента] {{ref-ru}}</ref> * {{bt-bellat||Eriophyes gracilis|[[Nal.]]}}. У перыяд распускання пупышак гэты від кляшчоў можна выявіць на ніжнім баку лісця. Пры вялікай колькасці кляшчоў ліст пакрываецца бледна-зялёнымі масляністымі плямамі, форма ліста становіцца выродлівай. Дарослыя самкі зімуюць пад лускавінкамі пупышак<ref name="Казаков"/>. * {{bt-bellat||Amphorophora rubi|[[Kalt.]]}} * {{bt-bellat||Aphis ideai|}}. Цела яйкападобнае, даўжынёй 1,8-2,1 мм. Светлая, жаўтлява-зялёная, зелянява-белая. Трубачкі і хвосцік светлыя. Вусікі дасягаюць ½ даўжыні цела. Пасяляецца на ніжнім баку ліста. Прыкметнай дэфармацыі лісця не выклікае. Сустракаецца ў чэрвені — жніўні<ref>[http://www.cnshb.ru/AKDiL/0038/base/k0220009.shtm ''Aphis idaei'' Goot — Малинная тля] на сайце [http://www.cnshb.ru Центральная научная сельскохозяйственная библиотека Российской академии сельскохозяйственных наук (ГНУ ЦНСХБ Россельхозакадемии)] {{ref-ru}}</ref>. === Пашкоджанні каранёў === * {{bt-bellat||Tipula pallidosa}} == Маліна ў культуры == === Маліна ў філатэліі === Паштовыя маркі з малінай звычайнай выпушчаны поштай Беларусі і Узбекістана. <gallery mode="packed"> File:2004. Stamp of Belarus 0539.jpg|Паштовая марка Беларусі File:Stamps of Uzbekistan, 2007-23.jpg|Паштовая марка Узбекістана </gallery> === Маліна ў геральдыцы === Выява маліны выкарыстана на гербах некалькіх адміністрацыйных адзінак. <gallery mode="packed"> File:Malenice CoA.jpg|Герб {{нп3|Маленіцэ||cs|Malenice}} File:Malenovice (FM) CoA.svg|Герб {{нп3|Маліновіцэ||cs|Malenovice (okres Frýdek-Místek)}} File:Malinova znak.jpg|Герб {{нп3|Малінова, Чэхія||cs|Malinová (okres Rakovník)}} </gallery> === Маліна ў жывапісе === Самыя розныя мастакі малявалі маліну на сваіх палотнах. Сярод іх {{нп3|Ганна Мунтэ-Норстэд||sv|Anna Munthe-Norstedt}}, {{нп3|Сара Мірыям Піл||en|Sarah Miriam Peale}}, [[Вільям Мэйсан Браўн]], {{нп3|Леві Уэлс Прэнціс|||Levi Wells Prentice}}, [[Фёдар Пятровіч Талстой|Фёдар Талстой]], [[Іван Фаміч Хруцкі|Іван Хруцкі]] і іншыя. <gallery mode="packed"> Red Raspberries on a Forest Floor by William Mason Brown, c. 1866, High Museum of Art.jpg|[[Вільям Мэйсан Браўн]]. «Маліна на лясной глебе» File:Levi Wells Prentice, Cherries and Raspberries in a Basket.jpeg|{{нп3|Леві Уэлс Прэнціс|||Levi Wells Prentice}}. «Вішні і маліна ў кошыках» File:Ветка малины, бабочка и муравей.jpg|[[Фёдар Пятровіч Талстой|Фёдар Талстой]]. «Галіна маліны, матылёк і мураш» File:Хруцкий Плоды и птичка 1833.jpg|[[Іван Фаміч Хруцкі|Іван Хруцкі]]. «Плады і птушка» </gallery> {{зноскі}} == Літаратура == * Энцыклапедыя сельскага гаспадара. — Мн.: БелЭн, 1993. * ''{{нп3|Уладзімір Іванавіч Чопік|В.&nbsp;И.&nbsp;Чопик|uk|Чопик Володимир Іванович}}, {{нп3|Любоў Рыгораўна Дудчанка|Л.&nbsp;Г.&nbsp;Дудченко|uk|Дудченко Любов Григорівна}}, [[Ала Мікалаеўна Краснова|А.&nbsp;М.&nbsp;Краснова]];'' «{{нп3|Дзікарослыя карысныя расліны Украіны, даведнік|Дикорастущие полезные растения Украины|uk|Дикорослі корисні рослини України (довідник)}}» Справочник; Киев, {{нп3|Навукова думка||uk|Наукова думка}}, 1983. {{ref-ru}} * {{кніга |аўтар=[[Юхім Якаўлевіч Елін|Єлін Ю. Я.]], {{нп3|Марыя Якаўлеўна Зярова|Зерова М. Я.|ru|Зерова Марія Яківна}}, [[Уладзімір Іванавіч Лушпа|Лушпа В. І.]], [[Святлана Іванаўна Шабарава|Шабарова С. І.]] |загаловак=Дари лісів. |месца = Київ|выдавецтва=Урожай|год=1979 |старонак = 440}} * ''Казаков И. И., Кичина В. В.'' Малина. — М., 1980 * {{ІВРСР|частка=770. ''Rubus idaeus'' L. — Малина обыкновенная, или лесная|том=2|стар=406}} * {{артыкул|аўтар = Казаков И., Евдокименко С. |загаловак = Ремонтантная малина |спасылка = http://www.nkj.ru/archive/articles/11609/ |выданне= Наука и Жизнь |год = 2007 |нумар = 9}} == Спасылкі == * {{Плантарыум|32617|Малина обыкновенная}} * [http://gardenweb.ru/article/?c=malina Маліна] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20101123170003/http://gardenweb.ru/article/?c=malina |date=23 лістапада 2010 }} * [http://protect.gost.ru/document.aspx?control=7&id=179886 ГОСТ Р 54691-2011]. Малина и ежевика свежие. Технические условия {{ref-ru}} {{Маліна}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Маліна]] [[Катэгорыя:Флора Еўразіі]] [[Катэгорыя:Кусты]] [[Катэгорыя:Лекавыя расліны]] [[Катэгорыя:Ягады]] [[Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе]] [[Катэгорыя:Расліны на марках]] ib2ugncl7cm7p5lehfvrpql9d4cgcpr Маркавіцкі сельсавет 0 53054 5135093 4715539 2026-05-02T22:57:08Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135093 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Маркавіцкі сельсавет |Арыгінальная назва = |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Беларусь]] |Статус = |Гімн = |Уваходзіць у = [[Гомельскі раён]] |Уключае = 7 населеных пунктаў |Сталіца = [[Маркавічы (Гомельскі раён)|Маркавічы]] |Датаўтварэння = [[8 снежня]] [[1926]] |Скасаванне = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 1264 |Год перапісу = 2019 |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = |Часавыпояс = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = 3 |Сайт = http://gomelisp.gov.by/village-councils/1075-markovichskii-selskii-ispolnitelnyi-komitet/ |Заўвагі = }} '''Ма́ркавіцкі сельсавет''' — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе [[Гомельскі раён|Гомельскага раёна]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Адміністрацыйны цэнтр — вёска [[Маркавічы (Гомельскі раён)|Маркавічы]]. Пасля [[Узбуйненне БССР#Другое ўзбуйненне БССР|другога ўзбуйнення БССР]] з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе [[Насовіцкі раён|Насовіцкага раёна]] [[Гомельская акруга|Гомельскай акругі]] [[БССР]]. З 4 жніўня 1927 года ў складзе [[Церахоўскі раён|Церахоўскага раёна]]. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаваных [[Гадзічаўскі сельсавет|Гадзічаўскага]] і [[Рагі-Ілецкі сельсавет|Рагі-Ілецкага]] сельсаветаў. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Церахоўскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага [[Паддабранскі сельсавет|Паддабранскага сельсавета]]<ref>Указ Президиума Верховного Совета БССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Гомельской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.</ref>. З 25 снежня 1962 года ў складзе [[Добрушскі раён|Добрушскага раёна]], з 18 студзеня 1965 года ў складзе Гомельскага раёна<ref>Рашэнне выканкома Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 18 студзеня 1965 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1965, № 10 (1090).</ref>. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 5 населеных пунктаў<ref name="атд74">{{Крыніцы/БССР-АТД (1974)|80}}</ref>. 19 чэрвеня 2008 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага [[Глыбоцкі сельсавет|Глыбоцкага сельсавета]] (2 населеныя пункты: вёска [[Глыбоцкае]] і пасёлак [[Зімні]])<ref>[https://pravo.by/pdf/2008-179/2008-179(003-053).pdf Решение Гомельского областного Совета депутатов от 19 июня 2008 г. № 147 Об упразднении Глыбоцкого, Телешевского сельсоветов и изменении границ Марковичского, Тереничского сельсоветов Гомельского района]</ref>. Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1602 чалавекі<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/homielskaja.htm Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Гомельскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2009 года]{{Недаступная спасылка}}</ref>, з іх 92,4 % — [[беларусы]], 4,2 % — [[рускія ў Беларусі|рускія]], 3,1 % — [[украінцы ў Беларусі|украінцы]]<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm Этнічны склад насельніцтва сельсаветаў Беларусі паводле перапісу 2009 года]</ref>; паводле перапісу 2019 года — 1264 чалавекі<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/homielskaja.htm |title=Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Гомельскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2019 года |access-date=20 красавіка 2024 |archive-date=26 лістапада 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126232209/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/homielskaja.htm |url-status=dead }}</ref>. {{зноскі}} == Літаратура == * Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987. * Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с. {{Маркавіцкі сельсавет}} {{Гомельскі раён}} [[Катэгорыя:Маркавіцкі сельсавет| ]] [[Катэгорыя:Былыя сельсаветы Насовіцкага раёна]] [[Катэгорыя:Былыя сельсаветы Церахоўскага раёна]] [[Катэгорыя:Былыя сельсаветы Добрушскага раёна]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе]] 0uzjd08y5jffktl8ec1v12odaqgmuwp Размовы:Індустрыялізацыя і калектывізацыя ў БССР 1 58711 5134998 575148 2026-05-02T17:08:25Z Emilia Noah 155537 /* */ 5134998 wikitext text/x-wiki {{Пакінута|2026|l1=Індустрыялізацыя і калектывізацыя ў БССР}} Трэба напісаць уводную частку, прыкладна аб тым, што Індустрыялізацыя і калектывізацыя сельскай гаспадаркі ў БССР - гэта працэс у ?грамадстве, краіне, дзяржаве?, які быў у такія гады і г. д. Я не гісторык, то не здолею. ---[[Удзельнік:Хомелка|Хамелка]] / [[Размовы з удзельнікам:Хомелка|разм.]] 20:55, 6 жніўня 2010 (UTC) : Можа проста "Індустрыялізацыя і калектывізацыя ў БССР"? --[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] 21:22, 6 жніўня 2010 (UTC) : Я {{за}} ---[[Удзельнік:Хомелка|Хамелка]] / [[Размовы з удзельнікам:Хомелка|разм.]] 21:45, 6 жніўня 2010 (UTC) d50vs31r7ulg194skx929kq7ux1n60n Флуд 0 58800 5134921 4597264 2026-05-02T12:09:48Z DzBar 156353 дададзена [[Катэгорыя:Тролінг]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5134921 wikitext text/x-wiki [[Выява:IRC flooding.PNG|thumb|240px|Флуд IRC-канала.]] '''Флуд''' ({{lang-en|flood — паводка, затапленне}}) — паведамленні на [[форума]]х і [[чат]]ах, якія займаюць (у шматлікіх выпадках) вялікія аб’ёмы і не нясуць якой-небудзь інфармацыі, альбо маюць вельмі маленькую колькасць карыснай інфармацыі. Акрамя таго, на форуме флудам завуць паведамленні, якія не датычацца тэмы форуму ([[офтопік]]). Асоба, якая распаўсюджвае флуд завецца флудэрам (груба — ''флудэрастам''). {{Няма крыніц}} [[Катэгорыя:Інтэрнэт]] [[Катэгорыя:Тролінг]] n30k8w10cqyfph879tuxtt1yj3pho0s Ілюзія 0 61041 5135153 4489249 2026-05-03T06:15:06Z DzBar 156353 дададзена [[Катэгорыя:Ілюзіі]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5135153 wikitext text/x-wiki [[Выява:Spinning Dancer.gif|thumb|200px|Танцорка (аптычная ілюзія)]] '''Ілюзія''' ({{lang-la|illusio}} — зман, падман) — скажонае ўспрыманне [[рэальнасць|рэальна]] існуючага [[Аб’ект (філасофія)|аб’екта]] або [[з'ява|з’явы]]. Ілюзіі могуць узнікаць у псіхічна здаровых людзей (фізічныя, фізіялагічныя ілюзіі, метаморфапсіі). == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|7}} * Иллюзия // Новая философская энциклопедия: / Под редакцией В. С. Стёпина. В 4 тт. — М.: Мысль, 2001.{{ref-ru}} * Иллюзия // Психология. А-Я. Словарь-справочник / Пер. с англ. К. С. Ткаченко. — М.: ФАИР-ПРЕСС, 2000.{{ref-ru}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Філасофская тэрміналогія]] [[Катэгорыя:Ілюзіі]] ld31zs0jhvxpm89w120p3ntpsg8ayp8 Марка Бар’ела 0 62606 5135092 4914711 2026-05-02T22:50:19Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135092 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст |імя = Марка Бар’ела |выява = |подпіс = |дата нараджэння = |мянушкі = |месца нараджэння = |грамадзянства = {{ITA}} |рост = |вага = |пазіцыя = [[нападнік (футбол)|нападнік]] |цяперашні клуб = |нумар = |моладзевыя клубы = {{футбольная кар’ера |1996—2001| {{Сцяг Італіі|20px}} [[ФК Мілан|Мілан]]| |1999—2001| {{Арэнда}} {{Сцяг Італіі|20px}} [[ФК Трэвіза|Трэвіза]]| }} |клубы = {{футбольная кар’ера |2001—2007| {{Сцяг Італіі|20px}} [[ФК Мілан|Мілан]]|16 (1) |2001| {{Арэнда}} {{Сцяг Італіі|20px}} [[ФК Трыесціна|Трыесціна]]|9 (1) |2001—2002| {{Арэнда}} {{Сцяг Італіі|20px}} [[ФК Трэвіза|Трэвіза]]|27 (10) |2003| {{Арэнда}} {{Сцяг Італіі|20px}} [[ФК Эмпалі|Эмпалі]]|12 (1) |2004—2005| {{Арэнда}} {{Сцяг Італіі|20px}} [[ФК Рэджына|Рэджына]]|30 (2) |2005—2006| {{Арэнда}} {{Сцяг Італіі|20px}} [[ФК Сампдорыя|Сампдорыя]]|11 (2) |2006| {{Арэнда}} {{Сцяг Італіі|20px}} [[ФК Трэвіза|Трэвіза]]|20 (5) |2007—2008| {{Сцяг Італіі|20px}} [[ФК Джэноа|Джэноа]]|35 (19) |2008—2011| {{Сцяг Італіі|20px}} [[ФК Мілан|Мілан]]|37 (15) |2010—2011| {{Арэнда}} {{Сцяг Італіі|20px}} [[ФК Рома|Рома]]|34 (11) |2011—2015| {{Сцяг Італіі|20px}} [[ФК Рома|Рома]]|18 (1) |2012| {{Арэнда}} {{Сцяг Італіі|20px}} [[ФК Ювентус|Ювентус]]|13 (2) |2012—2013| {{Арэнда}} {{Сцяг Італіі|20px}} [[ФК Джэноа|Джэноа]]|28 (12) |2014| {{Арэнда}} {{Сцяг Англіі|20px}} [[ФК Вест Хэм Юнайтэд|Вест Хэм Юнайтэд]]|2 (0) |2015| {{Сцяг Італіі|20px}} [[ФК Джэноа|Джэноа]]|8 (0) |2015—2016| {{Сцяг Італіі|20px}} [[ФК Карпі|Карпі]]|12 (4) |2016| {{Сцяг Італіі|20px}} [[ФК Аталанта|Аталанта]]|15 (4) |2016—2017| {{Сцяг Італіі|20px}} [[ФК Кальяры|Кальяры]]|36 (16) |2017—2018| {{Сцяг Італіі|20px}} [[ФК СПАЛ|СПАЛ]]|15 (1) |2018—2019| {{Сцяг Іспаніі|20px}} [[ФК Івіса|Івіса]]|7 (0) }} |нацыянальная зборная = {{футбольная кар’ера |2001—2002|{{Сцяг Італіі|20px}} [[Маладзёжная зборная Італіі па футболе|Італія (да 20)]]|3 (1) |2002—2003|{{Сцяг Італіі|20px}} [[Маладзёжная зборная Італіі па футболе|Італія (да 21)]]|12 (6) |2008—2011|{{Сцяг Італіі|20px}} [[Зборная Італіі па футболе|Італія]]|7 (0)}} |абнаўленне даных пра клуб = 18 мая 2019 |абнаўленне даных пра зборную = 5 верасня 2015 }} '''Марка Бар’ела''' ({{lang-it|Marco Borriello}}; нар. {{ДН|18|6|1982}}, {{МН|Неапаль||}}) — [[Італія|італьянскі]] [[футбаліст]], [[Нападнік (футбол)|нападнік]]. Ігрок [[Зборная Італіі па футболе|нацыянальнай зборнай Італіі]] (2008—2011). == Біяграфія == === Раннія гады === Марка Бар’ела нарадзіўся [[18 чэрвеня]] [[1982]] года ў горадзе [[Неапаль]] у Паўднёвай Італіі. У яго ёсць два браты: Фабіа і П’ерджорджыа. Калі Марка было 11 гадоў, сям’я страціла бацьку, які стаў ахвярай італьянскай мафіі. === Клубная кар’ера === Бар’ела з юнацкага ўзросту выхоўваўся ў футбольнай школе [[ФК Мілан|Мілана]], але прабіцца ў каманду не здолеў. У [[2001]] годзе ён быў аддадзены ў арэнду спачатку [[ФК Трыесціна|«Трыесціне»]], потым [[ФК Трэвіза|«Трэвіза»]]. У першай палове сезону [[2002]]/[[2003]] Бар’ела дэбютаваў у складзе «расанеры» і ў [[Серыя A|Серыі A]], ён з’явіўся на поле 17 разоў, але забіць здолеў толькі аднойчы. У [[2003]] годзе з «Мілана» яго арандаваў [[ФК Эмпалі|«Эмпалі»]], а потым з [[2004]] па [[2006]] гады ён пагуляў па чарзе ў [[ФК Рэджына|«Рэджыне»]], [[ФК Сампдорыя|«Сампдорыі»]] і «Трэвіза», таксама на правах арэнды. У сезоне [[2006]]/[[2007]] Марка быў дыскваліфікаваны за ўжыванне допінгу. [[21 чэрвеня]] [[2007]] года «Мілан» аддаў яго ў саўладанне ў [[ФК Джэноа|«Джэноа»]] за 1,3 млн еўра, і сезон [[2007]]/[[2008]] стаў для Бар’ела самым удалым — у 35 матчах ён забіў 19 галоў і заняў у спісе найлепшых бамбардзіраў 3-е месца пасля [[Алесандра Дэль П’ера]] і [[Давід Трэзегэ|Давіда Трэзегэ]]. [[29 мая]] [[2008]] года ён ізноў апынуўся ў «Мілане», толькі гэтым разам яго выступ за «расанеры» склаўся больш удала. [[31 жніўня]] [[2010]] года Марка Бар’ела перайшоў у [[ФК Рома|«Рому»]] на правах гадавой арэнды з магчымасцю наступнага выкупа за 10 млн [[еўра]]. [[19 снежня]] 2010 года забіў пераможны мяч у браму [[ФК Мілан|«Мілана»]], якому належаў кантракт Бар’ела. У чэрвені 2011 года «Рома» выкупіла ўсе правы на нападніка. У студзені 2012 года на правах арэнды стаў іграком [[ФК Ювентус|«Ювентуса»]], а сезон 2012/13 правёў у [[ФК Джэноа|«Джэноа»]]. У студзені 2014 года быў аддадзены ў арэнду ў [[ФК Вест Хэм Юнайтэд|«Вест Хэм»]], але замацавацца ў гэтым клубе не здолеў. Сезон 2014/15 пачаў у складзе «Ромы», аднак ніводнага разу на полі не з’явіўся. У студзені 2015 года, у апошні дзень трансфернага акна, у трэці раз стаў іграком «Джэноа». У верасні 2015 года ў якасці свабоднага агента падпісаў кантракт з дэбютантам [[Серыя A|Серыі A]] — футбольным клубам [[ФК Карпі|«Карпі»]]<ref>[http://by.tribuna.com/football/1032696739.html Боррьелло стал игроком «Карпи»]. by.tribuna.com</ref>. У студзені 2016 года перайшоў у [[ФК Аталанта|«Аталанту»]]<ref>[http://by.tribuna.com/football/1036634843.htm Борьелло перешел в «Аталанту»]{{Недаступная спасылка}}. by.tribuna.com</ref>, а ўжо ў жніўні таго ж года папоўніў склад [[ФК Кальяры|«Кальяры»]]<ref>[http://by.tribuna.com/football/1042600406.html Боррьелло подписал однолетний контракт с «Кальяри»]. by.tribuna.com</ref>. У жніўні 2017 года стаў іграком клуба [[ФК СПАЛ|СПАЛ]]<ref>[https://by.tribuna.com/football/1054841281.html Боррьелло и Саламон перешли из «Кальяри» в СПАЛ]{{Недаступная спасылка}}. by.tribuna.com</ref>. Пакінуў ферарскую каманду ў ліпені 2018 года. У жніўні 2018 года перайшоў у клуб трэцяга дывізіёна Іспаніі [[ФК Івіса|«Івіса»]]<ref>[https://by.tribuna.com/football/1066475671.html Бывший нападающий сборной Италии Борьелло перешел в «Ибицу»]. by.tribuna.com</ref>. У студзені 2019 года пакінуў іспанскую каманду і завяршыў кар’еру. === Міжнародная кар’ера === Марка Бар’ела дэбютаваў у [[Зборная Італіі па футболе|нацыянальнай зборнай Італіі]] [[6 лютага]] [[2008]] года ў таварыскім матчы супраць [[Зборная Партугаліі па футболе|зборнай Партугаліі]], якая прахадзіла ў швейцарскім горадзе [[Цюрых]]. У тым матчы Бар’ела замяніў у другой палове другога тайма [[Лука Тоні|Луку Тоні]]. == Дасягненні == '''«Мілан»''': * [[Чэмпіянат Італіі па футболе|Чэмпіён Італіі]]: 2003 * Пераможца [[Ліга чэмпіёнаў УЕФА|Лігі чэмпіёнаў]]: 2007 * Уладальнік [[Суперкубак УЕФА|Суперкубка УЕФА]]: 2003 '''«Ювентус»''': * [[Чэмпіянат Італіі па футболе|Чэмпіён Італіі]]: 2012 == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == * {{спасылкі-футбаліст}} {{Склад зборнай Італіі па футболе на чэмпіянаце Еўропы 2008}} {{DEFAULTSORT:Бар’ела Марка}} [[Катэгорыя:Футбалісты Італіі]] [[Катэгорыя:Ігракі зборнай Італіі па футболе]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Івіса]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК СПАЛ]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Кальяры]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Аталанта]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Карпі]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Джэноа]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Рома]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Вест Хэм Юнайтэд]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Ювентус]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Мілан]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Трэвіза]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Сампдорыя]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Рэджына]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Эмпалі]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Трыесціна]] 3d1vko34r1l4onccgf7dm7fvnsy6gru Малаві (возера) 0 62610 5134960 4435617 2026-05-02T13:55:21Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5134960 wikitext text/x-wiki {{Возера2 |Назва = Малаві |Нацыянальная назва = |Выява = Lake Malawi seen from orbit.jpg |Подпіс = |Шырыня выявы = 300 |lat_dir=S|lat_deg=10|lat_min=00|lat_sec= |lon_dir=E|lon_deg=34|lon_min=00|lon_sec= |region = |CoordScale = |Размяшчэнне = Малаві, Мазамбік, Танзанія |Вышыня над узроўнем мора= |Даўжыня = 560 |Шырыня = 75 |Плошча = 29,6 тыс. |Аб'ём = 8,4 тыс. |Даўжыня берагавой лініі = 1245 |Найбольшая глыбіня = 706 |Сярэдняя глыбіня = 292 |Тып мінералізацыі = |Салёнасць = |Празрыстасць = у залежнасці ад пары года: 13—23 |Плошча вадазбору = 6593 |Упадаюць = [[рака Рухуху|Рухуху]], інш. |Выцякаюць = [[Шырэ]] |Пазіцыйная карта 1 = Афрыка |crosses180 = |Пазіцыйная карта 2 = |Катэгорыя на Вікісховішчы = Lake Malawi }} '''Малаві''' ('''Ньяса''') — [[возера]] ў Цэнтральна-Усходняй Афрыцы, адно з [[Вялікія Афрыканскія азёры|Вялікіх Афрыканскіх азёр]]. Возера пралягае з поўначы на поўдзень, працягласць 560 км, глыбіня 706 м. Паўночны і ўсходні берагі стромкія з дрэнна развітым [[шэльф]]ам, паўднёвае і заходняе ўзбярэжжа пакатае. Водныя страты адбываюцца ад паверхневага выпарэння (80 %). Кліматычныя выяўленыя два сезоны: дажджлівы (лістапад — май) і засушлівы (май — лістапад). Гэта самае багатае па разнастайнасці відаў рыб возера свету і радзіма некалькіх дзесяткаў відаў акварыумных рыбак. Вада возера мае паніжаную канцэнтрацыю іёнаў: да 6 МэВ/л, электраправоднасць: 600 μS. Паніжаны ўзровень іянізацыі з'яўляецца следствам збору паверхневых вод і сцёкаў рэк, што не маюць высокай мінералізацыі. == Літаратура == * Африка: энциклопедический справочник. Т. 2. Л—Я / Гл. ред. А. Громыко. Ред. колл. В. М. Власов, Н. И. Гаврилов и др. — М.: Советская энциклопедия, 1987. — С. 272. — 671 с. с илл.{{ref-ru}} * {{кніга|загаловак=Географический энциклопедический словарь: Географические названия|адказны=Гл. ред А. Ф. Трёшников; Ред. кол.: Э. Б. Алаев, П. М. Алампиев, А. Г. Воронов и др.|месца=М.|выдавецтва=Сов. энциклопедия|год=1983|старонкі=312|старонак=538|тыраж=100 000}}{{ref-ru}} == Спасылкі == * [http://www.worldlakes.org/uploads/Malawi_4.18.04.pdf Lake basin management initiative] (PDF, на англійскай мове) * [http://www.malawi-travel.com/eng/lake.shtm Lake Malawi — History of Lake Malawi] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20061119145628/http://www.malawi-travel.com/eng/lake.shtm |date=19 лістапада 2006 }} (на англійскай мове) * [http://web.mit.edu/africantech/www/articles/Lake_Malawi.html Preserving the Future for Lake Malawi] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190930173855/http://web.mit.edu/africantech/www/articles/Lake_Malawi.html |date=30 верасня 2019 }} — экалагічныя пагрозы (на англійскай мове) * [http://www.un.org/Depts/Cartographic/map/profile/malawi.pdf Падрабязная карта Малаві і азёры Ньяса] (PDF, на англійскай мове) * [http://www.waterdatabase.com/lakes/Lake-Nyasa/ Lake Nyasa // World Water Database]{{ref-en}} * [http://www.worldlakes.org/lakedetails.asp?lakeid=8350 Malawi (Nyasa, Niassa) // LakeNet]{{ref-en}} * [https://www.britannica.com/place/Lake-Nyasa Lake Nyasa // Encyclopædia Britannica]{{ref-en}} {{Вялікія Афрыканскія азёры}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Азёры Малаві]] [[Катэгорыя:Азёры Мазамбіка]] [[Катэгорыя:Азёры Танзаніі]] [[Катэгорыя:Памежныя азёры]] g79xh4sfwlytlqjibx2z7qj6s7ghwfb Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Сар’я) 0 65618 5134993 4766989 2026-05-02T16:35:34Z IP781584110 134977 арфаграфія, афармленне 5134993 wikitext text/x-wiki {{Храм |Тып храма = Праваслаўны храм |Беларуская назва = Царква Успення Прасвятой Божай Маці |Арыгінальная назва = | Выява = Kaścioł - Sarja - 02.jpg | Подпіс выявы = Сар'янскі храм | Шырыня выявы = |Сучасны статус = {{ГККРБ 4|212Г000253}} |Краіна = Беларусь |Краіна2 = |Назва месцазнаходжання = Вёска |Месцазнаходжанне = |lat_dir = |lat_deg = 55|lat_min = 54|lat_sec =54.72 |lon_dir = |lon_deg = 27|lon_min = 53|lon_sec = 13.2 |region = |CoordScale = |На карце = Беларусь Віцебская вобласць |Канфесія = [[Праваслаўе]] |Епархія = |Добрапрыстойнасць = |Ордэнская прыналежнасць = |Тып будынка = |Архітэктурны стыль = [[неаготыка]] |Аўтар праекта = Густаў Шахт |Будаўнік = Ігнаці Лапацінскі |Заснавальнік = |Першае згадванне = |Заснаванне = 1852 |Асноўныя даты = {{Славутасць/Даты||||||}} |Скасаваны = |Пачатак будаўніцтва = 1852 |Заканчэнне будаўніцтва = 1857 |Рэліквіі = |Сучасны стан = Дзеючы |Сайт = |Commons = Catholic church of the Blessed Virgin Mary, Sarja }} '''Сар’янскі касцёл''', або '''Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі''', ці '''Царква Успення Прасвятой Божай Маці'''<ref name="spis">Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь // склад. В. Я. Абламскі, І. М. Чарняўскі, Ю. А. Барысюк. — Мінск : БЕЛТА, 2009. — 684 с.: іл. ISBN 978-985-6828-35-8</ref><ref name="sgkp">Sarya // {{Крыніцы/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|10}} S. [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_X/328 328]</ref> — спачатку [[Рымска-Каталіцкая Царква|каталіцкі]], потым [[Руская праваслаўная царква|праваслаўны]] храм у вёсцы [[Сар’я]] [[Верхнядзвінскі раён|Верхнядзвінскага раёна]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]]. Храм унесены ў [[Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь]] як помнік сакральнай архітэктуры рэспубліканскага ўзроўню. Помнік архітэктуры сярэдзіны XIX стагоддзя, адзін з самых выразных неагатычных храмаў у [[Беларусь|Беларусі]], пабудаваны з чырвонай цэглы. У народзе празваны ''каменны крышталь'' ці ''каменныя карункі''<ref name="tut.by">[http://news.tut.by/culture/152194.html «100 дорог»: Каменный кристалл] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20091215135525/http://news.tut.by/culture/152194.html |date=15 снежня 2009 }}</ref>). == Гісторыя == [[Файл:Jan Mieczkowski.Ignacy Lopacinski.jpg|thumb|left|150px|Ігнаці Лапацінскі. Фота {{нп3|Ян Мячкоўскі|Я. Мячкоўскага|pl|Jan Mieczkowski}}]] [[Файл:Catholic Chuch of St. Mary in Sarja (1867).jpg|thumb|250px|Касцёл. А. Карманскі, [[XIX стагоддзе]]]] Узведзены ў сярэдзіне XIX стагоддзя шляхціцам [[Ігнацы Лапацінскі|Ігнатам Лапацінскім]], былым Сар’янскім землеўладальнікам, у памяць яго горача каханай жонкі Марылі, якая рана пайшла з жыцця<ref name="tut.by" />. Аўтар праекта — прускі архітэктар Густаў Шахт. Яму была пастаўлена няпростая задача. Ігнат, які сумаваў па маладой жонцы, хацеў бачыць храм увасабленнем яе прыгажосці і выразам усёй глыбіні яго пачуццяў<ref name="tut.by" />. У якасці архітэктурнага стылю была выбрана модная ў тыя часы [[неаготыка]] («[[Віктарыянская архітэктура|Віктарыянскі стыль]]»). Асноўны будаўнічы матэрыял — чырвоная цэгла. У 1865 г. касцёл быў канфіскаваны ўладамі «за хараство» (''«за великолепие»'') і перададзены праваслаўным. У [[1935]] годзе храм быў зачынены, пасля [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]] будынак выкарыстоўваўся як склад, пазней — як забаўляльная ўстанова. У канцы 1980-х гадоў храм часткова рэканструяваны, але адноўлены не да канца. У 1989 годзе храм вярнулі каталікам, але ў 1990 годзе храм быў зноў перададзены праваслаўнаму прыходу Успення Прасвятой Багародзіцы (на 2009 год налічваў усяго 600 чалавек). Праз год у царкве аднавіліся набажэнствы. Па прадстаўленні Віцебскага абласнога савета народных дэпутатаў Пастановай Савета Міністраў СССР ад 27.09.1990 г. храм быў перададзены ў бясплатнае карыстанне зарэгістраванай каталіцкай суполцы. Але з кастрычніка 1990 г. храм выкарыстоўваецца праваслаўнай суполкай у в. Сар’я. Насупраць касцёла на месцы фамільных могілак роду [[Лапацінскія|Лапацінскіх]] цяпер пастаўлены памятны камень. Стан на [[2009]]: разбурана [[званіца]], згубленыя фрагменты знешняга выгляду будынка ў яго верхняй частцы, пацьмянеў мур з характэрнай чырвонай цэглы. Праводзяцца рэстаўрацыйныя працы, тэрміны іх завяршэння невядомыя<ref name="tut.by" />. Стан на [[2013]]: рэстаўрацыйныя работы завершаны, у храме ўсталяваны новы [[алтар]], дэмантавана верхняе перакрыцце, каля храма ўсталяваны помнік святым {{нп3|Пётр і Фяўроння|Пятру і Фяўронні|ru|Пётр и Феврония}}. == Архітэктура == [[Файл:Kaścioł - Sarja - 04.jpg|thumb|250px|left|Вежы храма]] [[Файл:Kaścioł - Sarja - 18.jpg|thumb|250px|Інтэр’ер храма]] У плане касцёл мае прамавугольную форму, з пяціграннай [[апсіда]]й і дзвюма невялікімі [[сакрысція]]мі. Кампазіцыя галоўнага фасада ступеньчатая, трохчасткавая. Цэнтральную частку завяршаюць 2 [[шатровы дах|шатровая]] вежачкі на пяцігранных рабрыстых [[контрфорс]]ах. Сцены па перыметры ўмацаваны 12 [[Лапатка (архітэктура)|лапаткамі]] з вежамі, завершаны аркатурным паяском с скразной востразубчастай [[Аркада (архітэктура)|аркадай]]. Месца злучэння асноўнага аб’ёму з апсідай вылучаюць двухчасткавыя [[Лапатка (архітэктура)|лапаткі]]. Аконныя праёмы стральчатыя з прафіляванымі [[ліштва]]мі. Унутры асноўнае памяшканне перакрыта [[крыжовыя скляпенні|крыжовымі скляпеннямі]], пластыку якіх узбагачаюць ляпныя [[Нярвюра|нярвюры]]. Дзве [[калона|калоны]] падтрымліваюць [[хоры]] з [[арка|арачнай]] [[балюстрада]]й. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * ''Хмяльніцкая Л.'' На Белай Русі, у Сар’і. — СПб—Мн.: «ВИРД», 2001. * {{Крыніцы/БелЭн|14|Сар’янскі касцёл, Сар’еўскі касцёл|Алісейчык У. В.|189}} * [http://orda.of.by/.lib/abes/428 Cap’еўскі касцёл] // Архітэктура Беларусі. Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — ISBN 5-85700-078-5. * Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4 * {{Крыніцы/Беларусь: энцыклапедычны даведнік (1995)|Сар’еўскі касцёл|646}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Гісторыка-культурная каштоўнасць Рэспублікі Беларусь|212Г000253}} * [http://www.poiskturov.by/cgi-bin/newspaper.cgi?t=text&id=2347 Паштоўка з Беларусі — пра Ігнація Лапацінскага і гісторыю Сар’янскага храма] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160625001438/http://www.poiskturov.by/cgi-bin/newspaper.cgi?t=text&id=2347 |date=25 чэрвеня 2016 }} * [http://news.tut.by/culture/152194.html «100 дарог»: Каменны крышталь] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20091215135525/http://news.tut.by/culture/152194.html |date=15 снежня 2009 }} {{ref-ru}} * {{ГБ|http://globustut.by/sarya/index.htm#kostel}} * {{radzima|5318}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Верхнядзвінскага раёна]] [[Катэгорыя:Колішнія касцёлы Віцебскай вобласці]] [[Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў неагатычным стылі]] [[Катэгорыя:Сар’я]] [[Катэгорыя:Храмы Полацкай і Глыбоцкай епархіі]] [[Катэгорыя:1857 год у Беларусі]] k6u8tjamtqep4ad4lu8shxwglfvgkyp Маслакоўскі сельсавет 0 65651 5135178 4626879 2026-05-03T07:15:36Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135178 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Маслакоўскі сельсавет |Арыгінальная назва = |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Беларусь]] |Статус = |Гімн = |Уваходзіць у = [[Горацкі раён]] |Уключае = 17 населеных пунктаў |Сталіца = [[Маслакі]] |Датаўтварэння = [[20 жніўня]] [[1924]] |Скасаванне = |Глава = |Назва главы = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 745 |Год перапісу = 2019 |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = |Часавыпояс = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = 6 |Сайт = http://gorki.gov.by/maslakovskiy-selskiy-ispolnitelnyy-komitet |Заўвагі = }} '''Маслако́ўскі сельсавет''' — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе [[Горацкі раён|Горацкага раёна]] [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Цэнтр — аграгарадок [[Маслакі]]. Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе [[Копыскі раён|Копыскага раёна]] [[Аршанская акруга|Аршанскай акругі]] [[БССР]]. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Копыскім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Горацкага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. У 2009 годзе скасавана вёска [[Анікавічы]]. Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1042 чалавекі<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/mahilouskaja.htm Насельніцтва населеных пунктаў Магілёўскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2009 года]{{Недаступная спасылка}}</ref>, з іх 93,9 % — [[беларусы]], 4,1 % — [[рускія ў Беларусі|рускія]], 0,8 % — [[украінцы ў Беларусі|украінцы]]<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm Этнічны склад насельніцтва сельсаветаў Беларусі паводле перапісу 2009 года]</ref>; паводле перапісу 2019 года — 745 чалавек<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/mahilouskaja.htm |title=Насельніцтва населеных пунктаў Магілёўскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2019 года |access-date=19 лістапада 2023 |archive-date=4 снежня 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204044125/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/mahilouskaja.htm |url-status=dead }}</ref>. == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987. * Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с. {{Маслакоўскі сельсавет}} {{Горацкі раён|варыянт=сучаснасць}} {{Навігацыйная табліца з падгрупамі |navbar = plain |загаловак = Маслакоўскі сельсавет у гістарычных адміністрацыйных адзінках |спіс1 = {{Копыскі раён|child|загаловак=Маслакоўскі сельсавет у [[Копыскі раён|Копыскім раёне]] (1924—1931)}} |спіс2 = {{Горацкі раён|child|варыянт=гісторыя|загаловак=Маслакоўскі сельсавет у [[Горацкі раён|Горацкім раёне]] (з 1931)}} }} [[Катэгорыя:Маслакоўскі сельсавет| ]] [[Катэгорыя:Былыя сельсаветы Копыскага раёна]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе]] 1o1c067y1vowp1jmb42lwhxqqkc1e9t Максім Горкі 0 68776 5134930 5133295 2026-05-02T12:38:13Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5134930 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Горкі (значэнні)}} {{Пісьменнік | Імя пры нараджэнні = Аляксей Максімавіч Пяшкоў | Псеўданімы = Максим Горький,<br>Иегудиил Хламида | Кірунак = Рамантызм/Рэалізм }} '''Максім Горкі''' (пры нараджэнні '''Аляксей Максімавіч Пяшкоў'''<ref>Сам Горкі лічыў, што яго сапраўднае прозвішча Пяшкоў павінна гучаць з націскам на О: {{пачатак цытаты}} Тогда я счёл возможным пояснить ему:<br /> — Я не Каширин, а — Пешко́в…<br /> — Пе́шков? — неверно повторил он. — Хорошее дело. {{канец цытаты|крыніца=''Максим Горький.'' З аўтабіяграфічнай аповесці «Детство»}} </ref><ref>«Прозвішча '''Пяшкоў''' не датычыцца слоў '''пешы''' або '''пешка''', у яго аснове ляжыць гутарковы варыянт '''Пяшко''' (ад '''Пётр'''). Гэтае прозвішча нярэдка прамаўляюць з націскам на першым складзе, хоць правільней прамаўляць '''Пяшко́ў''', на гэтым настойваў і А. М. Горкі» ({{кніга|аўтар=Ганжина И. М.|загаловак=Словарь современных русских фамилий|спасылка=http://www.antic-r.ru/bibl3.htm|месца=М.|выдавецтва=Астрель: {{нп5|АСТ (выдавецтва)|ACT|ru|АСТ (издательство)}}|год=2001|старонак=672|старонкі=367|isbn=5-237-04101-9|archive-date=17 красавіка 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150417124748/http://www.antic-r.ru/bibl3.htm}})</ref><ref>{{нп5|Вялікі энцыклапедычны слоўнік|БЭС|ru|Большой энциклопедический словарь}} ([https://ic.pics.livejournal.com/0_aura/29022417/77032/77032_original.jpg Максим Горький])</ref>, устойлівым ёсць таксама ўжыванне сапраўднага імя пісьменніка ў спалучэнні з псеўданімам — '''Аляксей Максімавіч Горкі'''; {{ДН|28|3|1868|16}}, [[Ніжні Ноўгарад]], [[Расійская імперыя]] — {{ДС|18|6|1936}}, {{нп5|Горкі-10|Горкі|ru|Горки-10}}<ref>''Вайнберг И. И.'' Горький Максим. // Русские писатели. 1800—1917. Биографический словарь. Т. 1. — {{М.}}: Изд-во «Советская Энциклопедия», 1989. — С. 645—657.</ref>, [[Маскоўская вобласць]], [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]]) — расійскі {{празаік|Расіі|СССР|XIX стагоддзя|XX стагоддзя|Расійскай імперыі}}, {{Драматург|Расіі|СССР|XIX стагоддзя|XX стагоддзя|Расійскай імперыі}}, {{Журналіст|Расіі|СССР|XIX стагоддзя|XX стагоддзя|Расійскай імперыі}}, {{публіцыст|Расіі|СССР|XIX стагоддзя|XX стагоддзя|Расійскай імперыі}}, грамадскі дзеяч<ref name="БС">{{кніга |частка = Горький Максим |загаловак = Биографический справочник |месца = Мн. |выдавецтва = «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки |год = 1982 |том = 5 |старонкі = 166-167 |старонак = 737 }}</ref>. Адзін з самых значных і вядомых у свеце расійскіх [[пісьменнік]]аў і {{нп5|Руская філасофія|мысляроў|ru|Русская философия}}{{sfn|Басинский|2005|с=440—441, 452}}. Ганаровы акадэмік АН БССР (1932)<ref name="БС" />. Ганаровы член Менскага гарсавета (1931)<ref name="БС" /> 5 разоў намінаваны на [[Нобелеўская прэмія па літаратуры|Нобелеўскую прэмію па літаратуры]]<ref>[http://www.nobelprize.org/nomination/archive/show_people.php?id=3557 Nomination Database — Literature].</ref>: у 1918, 1923, два разы ў 1928, 1933 гадах<ref>{{Кніга|спасылка=https://books.google.com.ua/books?id=VqWMhaewsQYC&pg=PA198&dq=%D0%B3%D0%BE%D1%80%D1%8C%D0%BA%D0%B8%D0%B9+%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F&hl=ru&sa=X&ved=0ahUKEwijiv7mybDYAhUnYZoKHcNCBysQ6AEIJjAA#v=onepage&q&f=false|аўтар=Татьяна Марченко|загаловак=Русские писатели и Нобелевская Премия (1901-1955): (1901-1955)|год=2007|выдавецтва=Böhlau Verlag Köln Weimar|старонак=640|isbn=9783412140069}}</ref>. Пачаўшы з рамантычна адухоўленых навел, песень у прозе і апавяданняў, у 1901 годзе Горкі звярнуўся да [[драматургія|драматургіі]]. На мяжы XIX і XX стагоддзяў праславіўся як аўтар твораў у [[рэвалюцыя|рэвалюцыйным духу]], які быў асабіста блізкім да [[Расійская сацыял-дэмакратычная рабочая партыя|сацыял-дэмакратаў]] і знаходзіўся ў апазіцыі да [[царызм|царскага рэжыму]]. Росквіт творчай біяграфіі пісьменніка адзначаны цыкламі нарысаў, аўтабіяграфічных аповесцяў, п’есамі, двума буйнымі раманамі, а таксама кнігамі і апавяданнямі ў жанры [[публіцыстыка|публіцыстычнай]] дакументалістыкі. Асноўны пафас твораў Горкага — мара пра «новых людзей», бясстрашных і свабодных, якія валодаюць высокімі інтэлектуальнымі і фізічнымі здольнасцямі, здольных дасягнуць {{нп5|Звышчалавек|звышмэтаў|ru|Сверхчеловек}} за гранню магчымага, не выключаючы {{нп5|Неўміручасць|неўміручасці|ru|Бессмертие}}{{sfn|Быков|2012|с=346}}. У [[эміграцыя|эміграцыі]] правёў агулам больш за 18 гадоў, у тым ліку 15 гадоў у [[Італія|Італіі]], пры гэтым не авалодаў ніводнай замежнай мовай<ref>{{cite journal|first=С. М.|last=Дёмкина|title=Италия в Музее А. М. Горького на Малой Никитской, 6|url=http://sites.utoronto.ca/tsq/17/demkina17.shtml|publisher=University of Toronto|journal= Academic Electronic Journal in Slavic Studies. Toronto Slavic Quarterly|accessdate=2016-01-09}}</ref><ref>{{cite news|first=Нива|last=Миракян|title=Неаполитанский период Максима Горького|url=http://windowrussia.ruvr.ru/2014_04_16/Neapolitanskij-period-Maksima-Gorkogo-4166/|publisher=Окно в Россию|date=2014-04-16|accessdate=2016-01-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151119144128/http://windowrussia.ruvr.ru/2014_04_16/Neapolitanskij-period-Maksima-Gorkogo-4166/|archivedate=2015-11-19}} {{Cite web |title=Архіўная копія |url=http://windowrussia.ruvr.ru/2014_04_16/Neapolitanskij-period-Maksima-Gorkogo-4166/ |accessdate=3 снежня 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151119144128/http://windowrussia.ruvr.ru/2014_04_16/Neapolitanskij-period-Maksima-Gorkogo-4166/ |archivedate=19 лістапада 2015 |url-status=dead }}{{Cite web |title=Архіўная копія |url=http://windowrussia.ruvr.ru/2014_04_16/Neapolitanskij-period-Maksima-Gorkogo-4166/ |accessdate=3 снежня 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151119144128/http://windowrussia.ruvr.ru/2014_04_16/Neapolitanskij-period-Maksima-Gorkogo-4166/ |archivedate=19 лістапада 2015 |url-status= }}</ref>. У пачатку XX стагоддзя быў адным з ідэолагаў {{нп5|богабудаўніцтва||ru|Богостроительство}}<ref>''[[Георгій Валянцінавіч Пляханаў|Плеханов Г. В.]]'' О так называемых религиозных исканиях в России. «Исповедь» М. Горького как проповедь «новой религии» // Об атеизме и религии в истории общества и культуры. — М: Мысль, 1977. — С. 254.</ref>, у 1909 годзе дапамагаў удзельнікам гэтай плыні ўтрымліваць {{нп5|Капрыйская школа|школу на востраве Капры|ru|Каприйская школа}} для рабочых, якую [[Уладзімір Ільіч Ленін|У. І. Ленін]] называў «літаратарскім цэнтрам богабудаўніцтва». Горкі стаяў на чале трох буйных выдавецтваў — «[[Знание (выдавецтва, Санкт-Пецярбург)|Знание]]», «Парус» і «[[Всемирная литература (выдавецтва)|Всемирная литература]]» (з 1902 па 1921 год), прыўнёс у кнігавыдавецкую дзейнасць наватарскія падыходы. Нягледзячы на тое, што некаторы час Горкі быў найбуйнейшым спонсарам [[бальшавікі|бальшавіцкай]] фракцыі<ref>''О’Коннор Т. Э.'' Инженер революции. Леонид Красин и большевики. М., 1993.</ref>, да [[Кастрычніцкая рэвалюцыя|Кастрычніцкай рэвалюцыі]] і Савецкай улады ў яе пачатковы перыяд ён паставіўся скептычна. Хадатайнічаў перад бальшавікамі за арыштаваных і асуджаных на [[смяротнае пакаранне]]. Пасля некалькіх гадоў культурнай і праваабарончай працы ў [[Расійская Сацыялістычная Фэдэратыўная Савецкая Рэспубліка (1917-1922)|Савецкай Расіі]] жыў за мяжой у 1920-я ([[Берлін]], {{нп5|Марыянске-Лазне|Марыенбад|ru|Марианске-Лазне}}, [[Сарэнта]])<ref name="БС"/>. У 1932 годзе канчаткова вярнуўся ў СССР, дзе ў апошнія гады жыцця атрымаў афіцыйнае прызнанне як заснавальнік [[сацыялістычны рэалізм|сацыялістычнага рэалізму]]. Горкі быў самым выдаваным у СССР савецкім пісьменнікам: за 1918—1986 гады агульны тыраж 3556 выданняў склаў 242,621 млн экзэмпляраў. Калі ж прымаць у разлік ўсіх рускіх пісьменнікаў, то Горкі саступае толькі [[Леў Мікалаевіч Талстой|Л. М. Талстому]] і [[Аляксандр Сяргеевіч Пушкін|А. С. Пушкіну]]<ref>{{кніга|загаловак = Книгоиздание СССР. Цифры и факты. 1917—1987 |адказны=[[Яўген Львовіч Неміроўскі|Е. Л. Немировский]], М. Л. Платова|месца = М.|выдавецтва = Книга|год = 1987|старонкі=292, 308|старонак=320|тыраж=3000}}</ref>. Поўны збор твораў Горкага складаецца з 60 тамоў: мастацкія творы выдадзены ў 1968—1973 гадах, публіцыстыка — пасля 1985 года, лісты цалкам не выдадзеныя да гэтага часу{{sfn|Быков|2012|с=5}}. З 1932 па 1990 год імя Горкага насіў яго родны горад [[Ніжні Ноўгарад]]. Псеўданім ''М. Горкі'' ўпершыню з’явіўся 12 верасня 1892 года ў [[Тбілісі|тыфліскай]] газеце «{{нп5|Кавказ (газета)|Кавказ|ru|Кавказ (газета)}}» у подпісе да аповеду «{{нп5|Макар Чудра||ru|Макар Чудра}}»{{sfn|Басинский|2005|с=442}}. == Біяграфія == === Дзяцінства === Аляксей Максімавіч Пяшкоў нарадзіўся ў 1868 годзе ў Ніжнім Ноўгарадзе, у вялікім драўляным доме на каменным падмурку на Каваліхінскай вуліцы, які належаў яго дзеду, уладальніку фарбавальнай майстэрні, Васілю Васільевічу Кашырыну{{sfn|Басинский|2005|с=21}}. Хлопчык з’явіўся ў сям’і {{нп5|Цясляр|цясляра|ru|Столяр}} Максіма Савацьевіча Пяшкова (1840—1871), які быў сынам разжалаванага афіцэра. Па іншай версіі, якую шэраг літаратуразнаўцаў ігнаруюць, біялагічным бацькам пісьменніка быў кіраўнік астраханскай канторы параходства І. С. Колчын<ref>[http://biographer.ru/biographies/64.html Биография на Biographer.ru] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090418134617/http://biographer.ru/biographies/64.html |date=18 красавіка 2009 }}</ref><ref name=autogenerated6>{{ВТ-ЭСБЕ|Пешков, Алексей Максимович}}</ref>. Быў ахрышчаны ў [[праваслаўе|праваслаўі]]{{sfn|Басинский|2005|с=15}}. У тры гады Алёша Пяшкоў захварэў [[халера]]й, але змог выжыць. Заразіўшыся ад сына халерай, М. С. Пяшкоў памёр 29 ліпеня 1871 года ў Астрахані, дзе ў апошнія гады жыцця працаваў кіраўніком параходнай канторы. Алёша амаль не памятаў бацьку, але расказы блізкіх пра яго пакінулі глыбокі след — нават псеўданім «Максім Горкі», па сцвярджэнні старых ніжагародцаў, быў узяты ім ў 1892 годзе ў памяць пра Максіма Савацьевіча. Маці Аляксея клікалі Варвара Васільеўна, народжаная Кашырына (1842—1879) — з [[Мяшчане|мяшчанскай]] сям’і; рана заўдавеўшы, другі раз выйшла замуж, памерла 5 жніўня 1879 года ад сухотаў. Бабуля Максіма — Акуліна Іванаўна замяніла хлопчыку бацькоў. Дзед Горкага Савацій Пяшкоў даслужыўся да афіцэра, але быў разжалаваны і сасланы ў Сібір «за жорсткае абыходжанне з ніжнімі чынамі», пасля чаго запісаўся ў мяшчане. Яго сын Максім пяць разоў уцякаў ад бацькі і ў 17 гадоў пайшоў з дому назаўжды{{sfn|Басинский|2005|с=442}}<ref>''Нефедова И. М.'' Максим Горький. Биография писателя: Пособие для учащихся. — Л.: Просвещение, 1971.</ref>. Рана асірацеўшы, Аляксей правёў дзіцячыя гады ў сям’і дзеда па маці Васіля Кашырына ў Ніжнім Ноўгарадзе, у прыватнасці ў {{нп5|Домік Кашырына|Доме на Паштовым з’ездзе|ru|Домик Каширина}}, дзе ў XXI стагоддзі размяшчаўся музей. З 11 гадоў вымушаны быў зарабляць — ісці «ў людзі»: працаваў «хлопчыкам» пры краме, буфетным посуднікам, на параходзе, пекарам, вучыўся ў [[іканапіс]]най майстэрні. Чытаць Аляксея навучыла маці, дзед Кашырын навучыў азам царкоўнай граматы. Нядоўга вучыўся ў {{нп5|земская школа|прыходскай школе|ru|Земская школа}}, потым, захварэўшы [[Натуральная воспа|воспай]], вымушаны быў спыніць навучанне ў школе. Затым два класа адвучыўся ў Слабадским пачатковым вучылішчы ў Канавіне, дзе жыў з маці і айчымам. Адносіны з настаўнікам і са школьным святаром складваліся ў Аляксея цяжка. Светлыя ўспаміны Горкага пра школу звязаныя з наведваннем яе епіскапам Астраханскім і Ніжнегародскім {{нп5|Хрысанф (Раціўцаў)|Хрысанфам|ru|Хрисанф (Ретивцев)}}. Уладыка вылучыў Пяшкова з усяго класа, доўга і павучальна гутарыў з хлопчыкам, пахваліў яго за веды [[Жыціе|жыццяў]] святых і [[Псалмы|Псалтыра]], папрасіў паводзіць сябе дабрапрыстойна, «не гарэзаваць». Аднак пасля ад’езду епіскапа Аляксей на злосць дзеду Кашырына скрэмзаў яго любімыя [[Біблія|святцы]] і выстрыг у кнігах нажніцамі лікі святых. У аўтабіяграфіі Пяшкоў адзначаў, што ў дзяцінстве не любіў хадзіць у царкву, але дзед прымушаў яго ісці ў храм сілай, пры гэтым ні пра [[споведзь]], ні пра [[Еўхарыстыя|прычашчэнне]] не згадваецца зусім. У школе Пяшкоў лічыўся цяжкім падлеткам{{sfn|Басинский|2005|с=17—18, 51—52}}. Атэістычны светапогляд захаваўся ў Горкага на ўсё жыццё, ужо стаўшы масцітым пісьменнікам, ён сказаў: «Бог выдуманы — і дрэнна выдуманы! — для таго, каб умацаваць уладу чалавека над людзьмі, і патрэбны ён толькі чалавеку-гаспадару, а рабочаму народу ён — відавочны вораг»<ref>Настольный календарь 1981. — М.: Политиздат, 1980. — С. 45</ref>. Пасля хатняй сваркі з айчымам, якога Аляксей ледзь не зарэзаў за жорсткае абыходжанне з маці, Пешкоў вярнуўся назад да дзеда Кашырына, які да таго часу зусім згалеў. На некаторы час «школай» хлопчыка стала вуліца, дзе ён праводзіў час у кампаніі падлеткаў, пазбаўленых бацькоўскага нагляду; атрымаў там мянушку Башлык. Нядоўга вучыўся ў пачатковым прыходскім вучылішчы для дзяцей з немаёмных слаёў. Пасля ўрокаў для пражытка збіраў рыззё, разам з кампаніяй аднагодкаў падкрадаў дровы са складоў; на ўроках Пяшкова высмейвалі як «галечу». Пасля чарговай скаргі аднакласнікаў настаўніку, што ад Пяшкова быццам бы пахне памыйнай ямай і непрыемна сядзець побач з ім, несправядліва пакрыўджаны Аляксей неўзабаве кінуў вучылішча. Сярэдняй адукацыі не атрымаў, дакументаў для паступлення ва ўніверсітэт не меў. Пры гэтым Пяшкоў валодаў моцнай воляй да навучання і, па сведчанні дзеда Кашырына, «конскай» памяццю. Пешкоў шмат і прагна чытаў, праз некалькі гадоў ўпэўнена вывучаў і цытаваў філосафаў-ідэалістаў — [[Фрыдрых Вільгельм Ніцшэ|Ніцшэ]], [[Эдуард фон Гартман|Гартмана]], [[Артур Шапенгаўэр|Шапенгаўэра]], {{нп5|Эльм Мары Каро|Каро|ru|Каро, Эльм Мари}}, {{нп5|Джэймс Сэллі|Сэллі|ru|Селли, Джеймс}}; учорашні валацуга пабіваў дыпламаваных прыяцеляў сваім знаёмствам з творамі класікаў. Аднак і да 30 гадоў Пешкоў пісаў напаўпісьменна, з масай арфаграфічных і пунктуацыйных памылак, якія яшчэ доўга выпраўляла яго жонка Кацярына, прафесійны {{нп5|карэктура|карэктар|ru|Корректура}}{{sfn|Басинский|2005|с=49—54}}. Пачынаючы з юнацтва і на працягу ўсяго жыцця Горкі увесь час паўтараў, што не «''піша''», а толькі «''вучыцца пісаць''». Сябе пісьменнік з маладых гадоў называў чалавекам, які «''ў свет прыйшоў, каб не згаджацца''»{{sfn|Басинский|2005|с=369}}<ref>{{артыкул |аўтар=Дмитрий Колесников |загаловак=Максим Горький: «Я в мир пришёл, чтобы не соглашаться…» |спасылка=http://sovross.ru/articles/893/15016 |выданне=Советская Россия |год=2013 |месяц=03 |чысло=30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170923220129/http://sovross.ru/articles/893/15016 |archivedate=23 верасня 2017 }}</ref>. З дзяцінства Аляксей быў [[Піраманія|піраманам]], надзвычай любіў глядзець, як зачаравальна гарыць агонь{{sfn|Быков|2012|с=342}}. Па агульным меркаванні літаратуразнаўцаў, аўтабіяграфічную трылогію Горкага, якая ўключае аповесці «Дзяцінства», «У людзях» і «Мае ўніверсітэты», нельга ўспрымаць як дакументальнае, а тым больш навуковае апісанне яго ранняй біяграфіі. Падзеі, выкладзеныя ў гэтых ''[[мастацкая літаратура|мастацкіх]]'' творах, творча зменены фантазіяй і уяўленнем аўтара, кантэкстам рэвалюцыйнай эпохі, калі былі напісаныя гэтыя кнігі Горкага. Сямейныя лініі Кашырына і Пяшкова выбудаваныя міфалагічна, далёка не заўсёды пісьменнік атаясамляў асобу свайго героя Аляксея Пяшкова з сабой, у трылогіі фігуруюць як сапраўдныя, так і выдуманыя падзеі і персанажы, характэрныя для часу, на які прыйшліся маладыя гады Горкага{{sfn|Басинский|2005|с=8—14, 26}}. Сам Горкі аж да сталага ўзросту лічыў, што ён нарадзіўся ў 1869 годзе; ў 1919 годзе ў [[Санкт-Пецярбург|Петраградзе]] шырока адзначаўся яго 50-гадовы «юбілей»{{sfn|Басинский|2005|с=445}}. Дакументы, якія пацвярджаюць факт нараджэння пісьменніка ў 1868 годзе, паходжанне і акалічнасці дзяцінства (метрычныя запісы, [[Рэвізская сказка|рэвізскія казкі]] і паперы казённых палат), былі выяўленыя ў 1920-х гадах біёграфам Горкага, крытыкам і гісторыкам літаратуры {{нп5|Ілья Аляксандравіч Груздзеў|Ільёй Груздзевым|ru|Груздев, Илья Александрович}} і энтузіястамі-краязнаўцамі; упершыню апублікаваны ў кнізе «Горкі і яго час»{{sfn|Басинский|2005|с=8}}. Па сацыяльным паходжанні Горкі яшчэ ў 1907 годзе падпісваўся як «горада Ніжняга Ноўгарада цэхавы малярнага цэха Аляксей Максімавіч Пяшкоў». У [[Энцыклапедычны слоўнік Бракгаўза і Эфрона|слоўніку Бракгаўза і Эфрона]] Горкі пазначаны як [[Мяшчане|мешчанін]]{{sfn|Басинский|2005|с=45, 293}}. === Юнацтва і першыя крокі ў літаратуры === У 1884 годзе Аляксей Пяшкоў прыехаў у [[Казань]] і паспрабаваў паступіць у [[Казанскі ўніверсітэт]], але пацярпеў няўдачу. У той год статутам універсітэта было рэзка скарочана колькасць месцаў для выхадцаў з самых бедных слаёў, да таго ж у Пяшкова не было атэстата аб сярэдняй адукацыі. Працаваў на прыстанях, дзе пачаў наведваць сходкі [[рэвалюцыя|рэвалюцыйна]] настроенай моладзі. Пазнаёміўся з [[Марксізм|марксісцкай]] літаратурай і [[Прапаганда|прапагандысцкай]] працай. У 1885—1886 гадах працаваў у [[Кандытарская прадукцыя|кандытарскай]] і {{нп5|Хлебабулачны выраб|булачнай|ru|Хлебобулочное изделие}} В. Сямёнава. У 1887 годзе працаваў у булачнай [[Народнікі|народніка]] Андрэя Сцяпанавіча Дзеранкова (1858—1953), даходы якой накіроўваліся на нелегальныя гурткі самаадукацыі і іншую фінансавую падпітку руху народнікаў ў Казані. У гэтым жа годзе страціў бабулю і дзядулю: А. І. Кашырына памерла 16 лютага, В. В. Кашырын — 1 мая{{sfn|Басинский|2005|с=40, 442}} 12 снежня 1887 года ў Казані, на высокім беразе над [[Волга]]й, за агароджай манастыра, 19-гадовы Пяшкоў у прыступе юнацкай [[дэпрэсія|дэпрэсіі]] распачаў спробу [[самагубства]], прабіўшы сабе са стрэльбы [[лёгкія|лёгкае]]. Куля затрымалася ў целе, вартаўнік-татарын, які падаспеў тэрмінова, выклікаў паліцыю, і Аляксея адправілі ў земскую бальніцу, дзе зрабілі паспяховую аперацыю. Рана аказалася не смяротнай, аднак яна паслужыла штуршком да пачатку працяглай хваробы дыхальных органаў. Спробу суіцыду праз некалькі дзён Пяшкоў паўтарыў ў бальніцы, дзе пасварыўся з прафесарам медыцыны Казанскага ўніверсітэта [[Мікалай Іванавіч Студзенскі|М. І. Студэнцкім]]<ref>{{ВТ-РБС|Студенский, Николай Иванович}}</ref>, раптам схапіў у ардынатарскай буйную бутэлечку {{нп5|Хлоральгідрат|хлоральгідрату|ru|Хлоральгидрат}} і зрабіў некалькі глыткоў, пасля чаго быў другі раз выратаваны ад смерці {{нп5|Прамыванне страўніка|прамываннем страўніка|ru|Промывание желудка}}. У аповесці «Мае ўніверсітэты» Горкі з сорамам і самаасуджэннем назваў тое, што здарылася, самым цяжкім эпізодам са свайго мінулага, апісаць гісторыю ён спрабаваў у апавяданні «Выпадак з жыцця Макара». За спробу самагубства і адмову ад пакаяння Казанскай духоўнай кансісторыяй быў адлучаны ад царквы на чатыры гады{{sfn|Басинский|2005|с=59—65, 94—111}}{{sfn|Груздев|1958|с=210}}. На думку псіхіятра, прафесара {{нп5|Іван Барысавіч Галант|І. Б. Галанта|ru|Галант, Иван Борисович}}, які ў сярэдзіне 1920-х гадоў вывучаў асобу пісьменніка і [[Псіхапаталогія|псіхапаталагічную]] падаплёку яго твораў і яго жыцця, у юнацтве Аляксей Пяшкоў быў псіхічна неўраўнаважаным чалавекам і моцна пакутаваў з гэтай прычыны; аб выяўленым ім постфактум «цэлым букеце» псіхічных захворванняў прафесар Галант паведаміў у лісце самому Горкаму. У маладога Пяшкова праглядаўся, у прыватнасцi, суіцыдальны комплекс, схільнасць да самагубства як да сродку кардынальнага рашэння жыццёвых праблем. Да падобных высноў ў 1904 годзе прыйшоў таксама псіхіятр, доктар медыцыны [[Мартын Восіпавіч Шайкевіч|М. В. Шайкевіч]], які напісаў кнігу «Псіхапаталагічныя рысы герояў Максіма Горкага», выдадзеную ў Санкт-Пецярбургу. Сам Горкі ў старым узросце адпрэчваў гэтыя дыягназы, не жадаючы прызнаваць сябе вылечаным ад псіхапаталогіі, аднак забараніць медыцынскія даследаванні сваёй асобы і творчасці быў не ў стане{{sfn|Басинский|2005|с=53, 62—65}}. У 1888 годзе разам з рэвалюцыянерам-народнікам {{нп5|Міхаіл Антонавіч Ромась|М. А. Ромасем|ru|Ромась, Михаил Антонович}} прыязджае ў сяло {{нп5|Краснавідава (Татарстан)|Краснавідава|ru|Красновидово (Татарстан)}} пад Казанню для вядзення рэвалюцыйнай прапаганды. Быў упершыню арыштаваны за сувязь з кружком {{нп5|Мікалай Яўграфавіч Федасееў|М. Я. Федасеева|ru|Федосеев, Николай Евграфович}}. Знаходзіўся пад пастаянным наглядам [[паліцыя|паліцыі]]. Пасля таго, як заможныя сяляне спалілі дробязную лаўку Ромася, Пяшкоў некаторы час [[Батрак|батрачыў]]. У кастрычніку 1888 года паступіў вартаўніком на станцыю {{нп5|Добрынка (станция)|Добрынка|ru|Добринка (станция)}} {{нп5|Гразе-Царыцынская чыгунка|Гразе-Царыцынскай чыгункі|ru|Грязе-Царицынская железная дорога}}. Уражанні ад знаходжання ў Добрынцы паслужылі асновай для аўтабіяграфічнага аповяду «Вартаўнік» і апавядання «Нуды дзеля». Потым з’ехаў на [[Каспійскае мора]], дзе падрадзіўся ў арцель рыбаловаў<ref>[http://galo.admlr.lipetsk.ru/Pages/kalendar2008/3_Gorkii.htm ГАЛО:Алексей Максимович Горький. К 140-летию со дня рождения] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090714185010/http://galo.admlr.lipetsk.ru/Pages/kalendar2008/3_Gorkii.htm |date=14 ліпеня 2009 }}</ref>{{sfn|Басинский|2005|с=442}}. У студзені 1889 года, па асабістым прашэнні (скарзе ў вершах), пераведзены на станцыю [[Барысаглебск]], затым вагаўшчыком на станцыю {{нп5|Імя Максіма Горкага (станцыя)|Крутая|ru|Им. Максима Горького (станция)}}<ref name="depo">Шилин Н. К. Депо: История локомотивного депо станции имени Максима Горького Волгоградского отделения Приволжской железной дороги. — Волгоград: ГУ «Издатель», 2001. — 592 с.</ref>. Там Аляксея заспела першае моцнае пачуццё да дачкі начальніка станцыі Марыі Басаргіной; Пяшкоў нават прасіў рукі Марыі ў яе бацькі, але атрымаў адмову<ref>{{cite web|url= http://www.gudok.ru/newspaper/?ID=1362085|title= Классик из железнодорожной мастерской|work = Для путешествий из России в Европу и обратно Максим Горький обычно пользовался берлинским экспрессом|publisher = [[Гудок (газета)|Гудок]]|date=2017-01-20|accessdate = 2017-07-04}}</ref>. Праз 10 гадоў ужо жанаты пісьменнік у лісце да жанчыны з пяшчотай успамінаў: «Я ўсё памятаю, Марыя Захараўна. Добрае не забываецца, не так ужо шмат яго ў жыцці, каб можна было забываць…»{{sfn|Басинский|2005|с=129}}. Спрабаваў арганізаваць сярод сялян земляробскую калонію [[Леў Мікалаевіч Талстой|талстоўскага]] тыпу. Склаў калектыўны ліст з гэтай просьбай «ад імя ўсіх» і хацеў сустрэцца з [[Леў Мікалаевіч Талстой|Л. М. Талстым]] у [[Ясная Паляна (Тульская вобласць)|Яснай Паляне]] і [[Масква|Маскве]]. Аднак Талстой (да якога тады ішлі за радай тысячы людзей, многіх з іх яго жонка {{нп5|Соф’я Андрэеўна Талстая|Соф’я Андрэеўна|ru|Толстая, Софья Андреевна}} называла «цёмнымі лайдакамі»), не прыняў хадака, і Пяшкоў вярнуўся ні з чым у [[Ніжні Ноўгарад]] у вагоне з надпісам «для жывёлы»{{sfn|Басинский|2005|с=115, 442}}. У канцы 1889 — пачатку 1890 года пазнаёміўся ў Ніжнім Ноўгарадзе з пісьменнікам [[Уладзімір Галакціёнавіч Караленка|У. Г. Караленкам]], якому прынёс для водгуку свой першы твор, паэму «Песня старога дуба». Прачытаўшы паэму, Караленка разнёс яе ў пух і прах. З кастрычніка 1889 года Пяшкоў працаваў пісарам у адваката [[Аляксандр Іванавіч Ланін|А. І. Ланіна]]<ref>[http://niznov-nekropol.ucoz.ru/index/lanin_a_i/0-3215 Ланин Александр Иванович] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20181116205914/http://niznov-nekropol.ucoz.ru/index/lanin_a_i/0-3215 |date=16 лістапада 2018 }} {{ref-ru}}</ref>. У гэтым жа месяцы упершыню быў арыштаваны<ref name="БС"/> і заключаны ў {{нп5|Ніжагародскі астрог|Ніжагародскую турму|ru|Нижегородский острог}} — гэта было «рэха» разгрому студэнцкага руху ў [[Казань|Казані]]; гісторыю першага арышту апісаў у нарысе «Час Караленка»{{sfn|Басинский|2005|с=134}}. Завязаў сяброўства са студэнтам-хімікам Н. З. Васільевым, які пазнаёміў Аляксея з [[філасофія]]й{{sfn|Басинский|2005|с=442}}. 29 красавіка 1891 года Пяшкоў адправіўся з Ніжняга Ноўгарада вандраваць «па Русі». Пабываў у Паволжы, на Доне, на Украіне (у [[Мікалаеў (Мікалаеўская вобласць)|Мікалаеве]] трапіў у лякарню), у Крыму і на Каўказе, большую частку шляху прайшоў пешшу, часам ехаў на фурманках, на тармазных пляцоўках чыгуначных грузавых вагонаў . У лістападзе прыйшоў у [[Тбілісі|Тыфліс]]. Уладкаваўся рабочым у {{нп5|Чыгуначны транспарт у Расіі|чыгуначную|ru|Железнодорожный транспорт в России}} майстэрню. Улетку 1892 года ў [[Абхазія|Абхазіі]] працаваў на будаўніцтве шашы [[Сухумі|Сухум]] — [[Новарасійск]], пасля чаго ненадоўга залучыўся на [[Бакінскі нафтагазаносны раён|Бакінскія нафтапромыслы]] — гэту працу пісьменнік потым называў самай цяжкай з усіх, што выпалі на яго долю{{sfn|Быков|2012|с=94}}. Тым жа летам вярнуўся ў Тыфліс, жыў у падвале на Нова-Арсенальнай вуліцы разам з механікам, каморнікам, семінарыстам, студэнтам і чыгуначным рабочым. Прапаноўваў рабочым запісваць у сшыткі і нататнікі факты самавольства і прыгнёту з боку адміністрацыі на прадпрыемствах, паколькі верыў, што зафіксаванае ў пісьмовай крыніцы валодае сілай сведчання і падточвае сацыяльную несправядлівасць. Тыфліскія знаёмыя адзначалі магутную постаць Пяшкова, яго знарок грубаватыя манеры, руху і жэсты. У Тыфліскі перыяд Пяшкоў напісаў цэлыя сшыткі высакамоўных вершаў у перайманне [[Джордж Байран|Байрану]], на памяць чытаў суседзям па склепе «{{нп5|Каін (п’еса)|Каіна||Cain (play)}}» і «{{нп5|Манфрэд (паэма)|Манфрэда|ru|Манфред (поэма)}}». Пасля на аснове сваіх вершаваных накідаў стварыў паэму «{{нп5|Дзяўчына і Смерць (паэма)|Дзяўчына і смерць|ru|Девушка и Смерть (поэма)}}», упершыню апублікаваную ў 1918 годзе. Наадварот, вусныя апавяданні Пешкова, па ўспамінах слухачоў, адрозніваліся жыццёвай пэўнасцю, іранічным стылем і яркасцю дэталяў{{sfn|Быков|2012|с=94—95}}. Да 1892 года Пяшкоў ужо меў досвед працы грузчыкам, сталяром, красільшчыкам, хлебапёкам, бурлаком, будаўніком, вартаўніком, рэпарцёрам і інш{{sfn|Быков|2012|с=107}}. У Тыфлісе Пяшкоў пазнаёміўся і пасябраваў з удзельнікам рэвалюцыйнага руху [[Аляксандр Мяфодзьевіч Калюжны|Аляксандрам Калюжным]]. Слухаючы апавяданні юнака аб падарожжах па краіне, Калюжны настойліва прапаноўваў Пяшкову запісваць гісторыі, якія з ім здарыліся. Калі рукапіс «{{нп5|Макар Чудра|Макара Чудры|ru|Макар Чудра}}» (драмы з цыганскага жыцця) быў гатовы, Калюжны з дапамогай знаёмага журналіста [[Уладзімір Дзмітрыевіч Цвятніцкі|Цвятніцкага]] здолеў надрукаваць аповяд у газеце «{{нп5|Кавказ (газета)|Каўказ|ru|Кавказ (газета)}}». Публікацыя выйшла 12 верасня 1892 года, падпісаны аповяд быў — ''М. Горкі''. Псеўданім «Горкі»<ref>{{пачатак цытаты}} Наколькі я памятаю, Аляксей Максімавіч ніколі не называў сябе ў друку Максімам Горкім. Ён падпісваўся карацей: «М. Горкі». Неяк ён сказаў, хітра паглядзеўшы на суразмоўцаў: — Адкуль вы ўсе ўзялі, што «М» — гэта Максім? А можа быць, гэта «Міхаіл» або «Магамет»?.. {{канец цытаты|крыніца={{кніга|аўтар=[[Самуіл Якаўлевіч Маршак|Маршак С. Я.]]|загаловак=Сочинения в четырёх томах|спасылка=http://www.s-marshak.org/content/view/33/|месца=М.|выдавецтва={{нп5|Художественная литература (выдавецтва)|Гослитиздат|ru|Художественная литература (издательство)}}|год=1960|том=4|старонак=824|старонкі=107|archive-date=18 лютага 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150218172941/http://www.s-marshak.org/content/view/33/}}}}</ref> Аляксей прыдумаў сам. Пасля ён казаў Калюжнаму: «Не пісаць жа мне ў літаратуры — Пяшкоў…». У кастрычніку гэтага ж года Пяшкоў вярнуўся ў Ніжні Ноўгарад<ref name="МЧ">{{кніга |аўтар=Максим Горький |загаловак=Макар Чудра и другие рассказы |месца=М |выдавецтва="Детская литература" |год=1970 |старонак= 207|старонкі=195—196}}</ref>{{sfn|Басинский|2005|с=442}}. [[Файл:Ekaterina Peshkova.jpg|thumb|left|Адзіная законная жонка{{sfn|Басинский|2005|с=128, вкл. 7}} Горкага {{нп5|Кацярына Паўлаўна Пяшкова|Кацярына Пяшкова|ru|Пешкова, Екатерина Павловна}}.]] У 1893 годзе пісьменнік-пачатковец апублікаваў некалькі апавяданняў у ніжагародскіх газетах «Волгарь» і «Волжский вестник». Яго літаратурным настаўнікам становіцца Караленка. У гэтым жа годзе 25-гадовы Аляксей Пяшкоў ўступіў у першы, нявенчаны шлюб з [[Акушэрства|акушэркай]] Вольгай Юльеўнай Каменскай, гераіняй яго пазнейшага аповяду «Аб першым каханні» (1922). З Вольгай ён быў знаёмы з 1889 года, яна была старэйшая на 9 гадоў, да таго часу ўжо пайшла ад першага мужа і мела дачку. Пісьменніку здаўся пацешным таксама факт, што маці Каменскай, таксама акушэрка, калісьці прымала нованароджанага Пяшкова. Каменскай звернутая першая з вядомых аўтабіяграфій Горкага, напісаная ў выглядзе ліста пад уплывам паэта [[Генрых Гейнэ|Гейнэ]] і якая мела вычварную назву «Выклад фактаў і дум, ад узаемадзеяння якіх адсохлі лепшыя кавалкі майго сэрца» (1893). Растаўся Аляксей з Каменскай ўжо ў 1894 годзе: пералом у адносінах наступіў пасля таго, як Вольга, якой «усю мудрасць жыцця замяніў падручнік акушэрства», заснула пры аўтарскім чытанні толькі што напісанай навелы «{{нп5|Старая Ізергіль||ru|Старуха Изергиль}}»{{sfn|Быков|2012|с=101—106}}{{sfn|Басинский|2005|с=17, 442}}. У жніўні 1894 года па рэкамендацыі Караленкі Пяшкоў напісаў апавяданне «{{нп5|Чалкаш||ru|Челкаш}}» пра прыгоды басяка-кантрабандыста. Аповяд аднёс у часопіс «{{нп5|Русское богатство||ru|Русское богатство}}», твор некаторы час праляжаў у рэдакцыйным партфелі. У 1895 годзе Караленка параіў Пяшкову пераехаць у [[Самара|Самару]], дзе той стаў прафесійным [[журналіст]]ам, і пачаў зарабляць сабе на хлеб артыкуламі, фельетонамі і нарысамі — пад {{нп5|Псеўданім|псеўданімам|ru|Псевдоним}} Иегудиил Хламида. Псеўданім парадыраваў з’едлівага семінарыста, аўтарскі стыль быў падобны «на духоўную літаратуру, красамоўную і архаічную». Папулярнай стала рэгулярная афарыстычныя рубрыка «Мысли и максимы». Усяго за два няпоўныя гады ў самарскай газеце Пяшкоў апублікаваў каля 500 артыкулаў, нарысаў і фельетонаў (не лічачы белетрыстыкі, якую склалі апавяданні), што было неймавернай прадукцыйнасцю для тагачасных публіцыстаў у Расіі{{sfn|Быков|2012|с=110—115}}. У чэрвеньскім нумары часопіса «Русское богатство», нарэшце, быў апублікаваны «Чалкаш», які прыносіць першую літаратурную вядомасць свайму аўтару — Максіму Горкаму{{sfn|Басинский|2005|с=443}}. У 1895 годзе ў выданні «Самарская газета» быў апублікаваны нарыс «Бабуля Акуліна» — першы накід да будучай аповесці «{{нп5|Дзяцінства (Горкі)|Дзяцінства|ru|Детство (Горький)}}»{{sfn|Басинский|2005|с=31}}. 30 жніўня 1896 года ў самарскім {{нп5|Вазнясенскі сабор (Самара)|Вазнясенскім саборы|ru|Вознесенский собор (Самара)}} Горкі {{нп5|Вянчанне|абвянчаўся|ru|Венчание}} з дачкой збяднелага памешчыка (які стаў упраўляючым), учорашняй гімназісткай, {{нп5|карэктура|карэктарам|ru|Корректура}} «Самарскай газеты» {{нп5|Кацярына Паўлаўна Пяшкова|Кацярынай Волжынай|ru|Пешкова, Екатерина Павловна}}, малодшай сябе на 8 гадоў. Нямала пабачыўшы і ўжо даволі вядомы пісьменнік здаўся працаўніцы карэктуры «напаўбогам», сам жа Горкі ўспрымаў нявесту паблажліва, доўгімі заляцаннямі не удастоіў. У кастрычніку 1896 года хвароба стала праяўляць сябе ўсё больш трывожна: Горкі месяц ляжаў з [[бранхіт]]ам, які перайшоў у [[Пнеўманія|запаленне лёгкіх]], а ў студзені яму быў упершыню пастаўлены дыягназ — [[туберкулёз]]. Лячыўся ў [[Крым]]у, далечваўся ў суправаджэнні жонкі на Украіне, у вёсцы {{нп5|Верхняя Самуйлаўка|Мануйлаўцы|ru|Верхняя Мануйловка}} пад [[Палтава]]й, дзе асвойваў [[Украінская мова|украінскую мову]]. 21 ліпеня 1897 года там жа нарадзіўся яго першынец — сын {{нп5|Максім Аляксеевіч Пяшкоў|Максім|ru|Пешков, Максим Алексеевич}}{{sfn|Быков|2012|с=117}}. У 1896 годзе Горкі піша водгук на першы кінасеанс {{нп5|Кінематограф (апарат)|апарата «Сінематограф»|ru|Кинематограф (аппарат)}} у кафэшантане Шарля Амона на {{нп5|Ніжагародскі кірмаш|Ніжагародскім кірмашы|ru|Нижегородская ярмарка}}<ref>{{cite web|url = http://www.bibliotekar.ru/kino/1.htm|title = Глава 1. Кинематограф в дореволюционной России (1896-1917)|author = Н. А. Лебедев|work = Очерки истории кино СССР|publisher = «Библиотекарь»|accessdate = 2015-04-05}}</ref><ref>Фільм [[Прыбыццё цягніка на вакзал Ла-Сьёта]]} згадваецца ў артыкуле Максіма Горкага (апублікаваны пад псеўданімам «M. Pacatus»), прысвечанаму першаму кінасеансу, арганізаванаму Шарлем Амонам на Ніжагародскім кірмашы («Нижегородский листок». — 1896, 4 (16) июля. — № 182. — С. 31)</ref>. У 1897 годзе Горкі — аўтар твораў у часопісах «{{нп5|Русская мысль (часопіс)|Русская мысль|ru|Русская мысль (журнал)}}», «{{нп5|Новое слово (1893—1897)|Новое слово|ru|Новое слово (1893—1897)}}» і «{{нп5|Северный вестник||ru|Северный вестник}}». Апублікаваны яго апавяданні «Канавалаў», «Зазубіна», «Кірмаш ў Голтве», «Муж і жонка Арловы», «Мальва», «Былыя людзі» і іншыя. У кастрычніку пачаў працу над першым буйным творам, аповесцю «Фама Гардзееў»{{sfn|Басинский|2005|с=443}}. === Літаратурная і грамадская дзейнасць === ==== Ад першай вядомасці — да прызнання (1897—1902) ==== З кастрычніка 1897 года да сярэдзіны студзеня 1898 года Горкі жыў у пасёлку Каменка (цяпер горад [[Куўшынава]] [[Цвярская вобласць|Цвярской вобласці]]) на кватэры ў свайго сябра Мікалая Захаравіча Васільева, які працаваў на Каменскай папяровай фабрыцы і які кіраваў нелегальным рабочым [[марксізм|марксісцкім]] гуртком. Пасля жыццёвыя ўражанні гэтага перыяду паслужылі пісьменніку матэрыялам для рамана «{{нп5|Жыццё Кліма Самгіна||ru|Жизнь Клима Самгина}}». У 1898 годзе выдавецтвам [[Сяргей Паўлавіч Дараватаўскі|С. Дараватаўскага]] і {{нп5|Аляксандр Пятровіч Чарушнікаў|А. Чарушнікава|ru|Чарушников, Александр Петрович}} выпушчаны першыя два тамы твораў Горкага. У тыя гады наклад першай кнігі маладога аўтара рэдка перавышаў 1000 экзэмпляраў. [[Адам Ягоравіч Багдановіч|А. Багдановіч]] раіў выпусціць першыя два тамы «Нарысаў і апавяданняў» М. Горкага па 1200 экзэмпляраў. Выдаўцы «рызыкнулі» і выпусцілі больш. Першы том 1-га выдання «Нарысаў і апавяданняў» выйшаў накладам 3000 экзэмпляраў<ref>{{Cite web |url=http://az.lib.ru/g/gorxkij_m/text_0520.shtml |title=Издатель А. П. Чарушников |accessdate=2011-07-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110806092904/http://az.lib.ru/g/gorxkij_m/text_0520.shtml |archivedate=2011-08-06 |url-status=dead }}</ref>, другі том — 3500. Абодва тамы былі хутка распрададзеныя. Праз два месяцы пасля выхаду кнігі пісьменнік, чыё імя было ўжо на слыху, быў зноў арыштаваны ў Ніжнім, этапаваны і заключаны ў {{нп5|Метэхі|Метэхскі замак|ru|Метехи}} [[Тбілісі|Тыфліса]] за ранейшыя рэвалюцыйныя справы. У рэцэнзіі на «Нарысы і апавяданні» крытыка і публіцыста, галоўнага рэдактара часопіса «Русское богатство» {{нп5|Мікалай Канстанцінавіч Міхайлоўскі|М. К. Міхайлоўскага|ru|Михайловский, Николай Константинович}} адзначалася пранікненне ў творчасць Горкага «асаблівай маралі» і месіянскіх ідэй [[Фрыдрых Вільгельм Ніцшэ|Ніцшэ]]{{sfn|Басинский|2005|с=136}}. [[Файл:1900 yasnaya polyana-gorky and tolstoy.jpg|thumb|250px|left|1900 год, [[Ясная Паляна (Тульская вобласць)|Ясная Паляна]]. [[Леў Мікалаевіч Талстой|Леў Талстой]] і Максім Горкі.]] У 1899 годзе Горкі ўпершыню з’яўляецца ў [[Санкт-Пецярбург]]у. У гэтым жа годзе выдавецтвам С. Дараватаўскага і А. Чарушнікава першым выданнем выпушчаны трэці том «Нарысаў і апавяданняў» накладам 4100 экзэмпляраў і другім выданнем 1-й і 2-й тамы накладам па 4100 экзэмпляраў. У гэтым жа годзе публікуюцца раман «Фама Гардзееў», паэма ў прозе «{{нп5|Песня пра сокала||ru|Песня о Соколе}}». З’яўляюцца першыя пераклады Горкага на замежных мовах{{sfn|Басинский|2005|с=136—139}}. У 1900—1901 годзе Горкі напісаў раман «Трое», які застаўся малавядомым. Адбываецца асабістае знаёмства Горкага з [[Антон Паўлавіч Чэхаў|Чэхавым]], [[Леў Мікалаевіч Талстой|Талстым]]. [[Файл:Mikhail Nesterov 042.jpg|thumb|250px|right|[[Міхаіл Васільевіч Несцераў|Міхаіл Несцераў]]. Партрэт А. М. Горкага. (1901 г.) {{нп5|Сядзіба Гагарына (Паварская вуліца)|Музей А. М. Горкага|ru|Усадьба Гагарина (Поварская улица)}}, [[Масква]].]] У сакавіку 1901 года ў Ніжнім Ноўгарадзе стварыў твор невялікага фармату, але рэдкага, арыгінальнага жанру, песню ў прозе, — шырока вядомую як «{{нп5|Песня пра Буравесніка||ru|Песня о Буревестнике}}». Удзельнічае ў [[марксізм|марксісцкіх]] працоўных гуртках Ніжняга Ноўгарада, {{нп5|Сормаўскі раён|Сормава|ru|Сормовский район}}, [[Санкт-Пецярбург]]а; напісаў {{нп5|Пракламацыя|пракламацыю|ru|Прокламация}}, якая заклікае да барацьбы з [[самадзяржаўе]]м. За гэты арыштаваны і высланы з [[Ніжні Ноўгарад|Ніжняга Ноўгарада]]. У 1901 годзе Горкі ўпершыню звярнуўся да драматургіі. Стварае п’есы «{{нп5|Мяшчане (п’еса)|Мяшчане|ru|Мещане (пьеса)}}» (1901), «{{нп5|На дне||ru|На дне}}» (1902). У 1902 годзе ён стаў [[Хросны бацька|хросным]] і прыёмным бацькам {{нп5|Яўрэі ў Расіі|яўрэя|ru|Евреи в России}} {{нп5|Зіновій Аляксеевіч Пяшкоў|Зіновія Свярдлова|ru|Пешков, Зиновий Алексеевич}}, які ўзяў прозвішча Пяшкоў і прыняў [[праваслаўе]]. Гэта было неабходна для таго, каб Зіновій атрымаў права жыць у Маскве. {{comment|21 лютага|6 сакавіка}} [[1902]] года пасля ўсяго шасці гадоў рэгулярнай літаратурнай дзейнасці адбываецца абранне Горкага ў ганаровыя акадэмікі [[Пецярбургская акадэмія навук|Імператарскай Акадэміі навук]] па разрадзе прыгожага пісьменства. Абураны [[Мікалай II (імператар расійскі)|Мікалай II]] наклаў з’едлівую рэзалюцыю: «''Больш чым арыгінальна''». І перш чым Горкі змог скарыстаць свае новыя правы, яго абранне было анулявана ўрадам, паколькі новаабраны акадэмік «знаходзіўся пад наглядам паліцыі». У сувязі з гэтым Чэхаў і Караленка адмовіліся ад сяброўства ў Акадэміі. Сябраваць з Горкім і праяўляць салідарнасць з ім у літаратурным асяроддзі стала прэстыжна. Горкі становіцца заснавальнікам плыні «сацыяльны рэалізм» і заканадаўцам літаратурных мод: з’яўляецца цэлая плеяда маладых пісьменнікаў (Елеонаў, {{нп5|Сямён Саламонавіч Юшкевіч|Юшкевіч|ru|Юшкевич, Семён Соломонович}}, {{нп5|Скіталец||ru|Скиталец (писатель)}}, {{нп5|Сяргей Іванавіч Гусеў-Арэнбургскі|Гусеў-Арэнбургскі|ru|Гусев-Оренбургский, Сергей Иванович}}, [[Аляксандр Іванавіч Купрын|Купрын]] і дзясяткі іншых), якіх абагульнена называлі «падмаксімкамі» і раз сустрэўшыся стараліся пераймаць Горкаму ва ўсім, пачынаючы ад манеры насіць [[вусы]] і шырокія капялюшы, акцэнтаванай рэзкасці і грубаватасці манер, уласцівых, як лічылася, простаму чалавека, уменню ўставіць па месцы ў літаратурную гаворку салёнае слоўца, і заканчваючы волжскім {{нп5|Оканне|оканнем|ru|Оканье}}, якое і ў Горкага гучала некалькі найграна, штучна{{sfn|Быков|2012|с=158}}<ref>{{cite web|url=http://feb-web.ru/feb/irl/irl/irl-5821.htm|title=Максим Горький|author=Мирский Д. С.|publisher=ФЭБ|accessdate=2011-03-20|description=С. 585|archiveurl=https://www.webcitation.org/68BLoXmns?url=http://feb-web.ru/feb/irl/irl/irl-5821.htm|archivedate=2012-06-05}}</ref>. [[20 сакавіка]] [[1917]] года пасля [[Лютаўская рэвалюцыя|звяржэння манархіі]] Горкі быў абраны ганаровым членам Акадэміі навук паўторна. У 1902 годзе Горкі ўпершыню апублікаваў верш «Валашская легенда», які стаў потым вядомым пад назвай «Легенда пра Марка». {{пачатак цытаты}} А вы на земле проживёте,<br /> Как черви слепые живут:<br /> Ни сказок о вас не расскажут,<br /> Ни песен про вас не споют. {{канец цытаты|крыніца=Максім Горкі. «Легенда пра Марка», апошняя страфа}} Першапачаткова «Легенда пра Марка» ўваходзіла ў апавяданне «Аб маленькай феі і маладым чабане (Валашская казка)». Пазней Горкі істотна перапрацаваў рэч, зноўку напісаў заключную страфу, зрабіў верш асобным творам і даў згоду кампазітару [[Аляксандр Апанасавіч Спендыяраў|Аляксандру Спендыяраву]] пакласці яго на музыку. У 1903 годзе выйшла першае выданне новага тэксту, які суправаджаўся нотамі. У далейшым верш шмат разоў перавыдаваўся пад назвамі: «Валашская казка», «Фея», «Рыбак і фея». У 1906 годзе верш уключаны ў кнігу «М. Горкі. Песня пра Сокала. Песня пра Буравесніка. Легенда пра Марка». Гэта першая кніга з аб’ёмнай «Таннай бібліятэкі таварыства „Веды“», выдадзенай у Санкт-Пецярбургу ў 1906 годзе, дзе налічвалася больш за 30 твораў Горкага<ref>[http://az.lib.ru/g/gorxkij_m/text_1903_legenda_o_marko.shtml Легенда о Марко]</ref>. ==== Кватэра ў Ніжнім Ноўгарадзе ==== У верасні [[1902]] года, ужо сусветна вядомы пісьменнік, які атрымліваў салідныя ганарары, з жонкай Кацярынай Паўлаўнай і дзецьмі Максімам (нар. 21 ліпеня 1897) і Кацяй (нар. 26 мая 1901), пасяліўся ў арандаваных 11 пакоях [[Ніжні Ноўгарад|ніжагародскага]] дома барона [[Мікалай Фёдаравіч Кіршбаўм|М. Ф. Кіршбаўма]] (цяпер {{нп5|Музей-кватэра А. М. Горкага (Ніжні Ноўгарад)|Музей-кватэра А. М. Горкага ў Ніжнім Ноўгарадзе|ru|Музей-квартира А. М. Горького (Нижний Новгород)}}). Да гэтага часу Горкі быў аўтарам шасці тамоў літаратурных твораў, каля 50 яго твораў былі выдадзеныя на 16 мовах. У 1902 годзе пра Горкага было апублікавана 260 газетных і 50 часопісных артыкулаў, выдадзена больш за 100 [[Манаграфія|манаграфій]]. У 1903 і 1904 гадах Таварыства рускіх драматычных пісьменнікаў і кампазітараў двойчы прысуджае Горкаму {{нп5|Грыбаедаўская прэмія|Грыбаедаўскую прэмію|ru|Грибоедовская премия}} за п’есы «Мяшчане» і «На дне». Пісьменнік набыў прэстыж у сталічным грамадстве: у [[Санкт-Пецярбург]]у Горкі быў вядомы па дзейнасці кніжнага выдавецтва «Знание», а ў [[Масква|Маскве]] з’яўляўся вядучым драматургам у [[Маскоўскі Мастацкі тэатр|Мастацкім тэатры]]. У Ніжнім Ноўгарадзе, пры шчодрай фінансавай і арганізацыйнай падтрымцы Горкага, завяршалася будаўніцтва [[Народны дом|Народнага дома]], ствараўся народны тэатр, адкрылася школа імя [[Фёдар Іванавіч Шаляпін|Ф. І. Шаляпіна]]. Кватэру пісьменніка ў Ніжнім Ноўгарадзе сучаснікі называлі «Горкаўскай акадэміяй», у ёй, па ацэнцы {{нп5|Васіль Аляксеевіч Дзясніцкі|В. Дзясніцкага|ru|Десницкий, Василий Алексеевич}}, панавала «атмасфера высокага духоўнага настрою». Амаль штодня пісьменніка наведвалі ў гэтай кватэры прадстаўнікі [[інтэлігенцыя|творчай інтэлігенцыі]], у прасторнай гасцінай часцяком збіраліся па 30-40 дзеячаў культуры. Сярод гасцей былі [[Леў Мікалаевіч Талстой|Леў Талстой]], [[Леанід Мікалаевіч Андрэеў|Леанід Андрэеў]], [[Іван Аляксеевіч Бунін|Іван Бунін]], [[Антон Паўлавіч Чэхаў|Антон Чэхаў]], {{нп5|Яўген Мікалаевіч Чырыкаў|Яўген Чырыкаў|ru|Чириков, Евгений Николаевич}}, [[Ілья Яфімавіч Рэпін|Ілья Рэпін]], [[Канстанцін Сяргеевіч Станіслаўскі|Канстанцін Станіслаўскі]]. Самы блізкі сябар — [[Фёдар Іванавіч Шаляпін|Фёдар Шаляпін]], які таксама здымаў кватэру ў доме барона Кіршбаўма, актыўна ўдзельнічаў у жыцці сям’і Горкага і горада. У ніжагародскай кватэры Горкі скончыў п’есу «[[На дне]]», адчуў натхняльны поспех пасля яе пастановак у Расіі і Еўропе, зрабіў накіды да аповесці «[[Маці (аповесць)|Маці]]», напісаў паэму «Чалавек», асэнсаваў канву п’есы «[[Дачнікі]]»<ref>Государственный музей А. М. Горького. Музей-квартира А. М. Горького (Нижний Новгород, ул. Семашко, 19), 2008</ref>. ==== Адносіны з Марыяй Андрэевай, адыход з сям’і, «дзве жонкі» ==== [[Файл:MariyaAndreeva.jpg|thumb|250px|Фактычная жонка Горкага, актрыса Маскоўскага Мастацкага тэатра {{нп5|Марыя Фёдараўна Андрэева|Марыя Андрэева|ru|Андреева, Мария Фёдоровна}}.]] На мяжы 1900-х гадоў у жыцці Горкага з’явілася статусная, прыгожая і паспяховая жанчына{{sfn|Быков|2012|с=160}}. 18 красавіка 1900 года ў [[Севастопаль|Севастопалі]], куды [[Маскоўскі Мастацкі тэатр]] выязджаў паказаць А. П. Чэхаву яго «Чайку», Горкі пазнаёміўся з вядомай маскоўскай актрысай {{нп5|Марыя Фёдараўна Андрэева|Марыяй Андрэевай|ru|Андреева, Мария Фёдоровна}}. «Мяне захапіла прыгажосць і моц яго таленту», — успамінала Андрэева. Абодвум у год іх першай сустрэчы споўнілася па 32 гады. Пачынаючы з крымскіх гастроляў пісьменнік і актрыса сталі бачыцца часта, Горкі ў ліку іншых запрошаных гасцей стаў наведваць вечары-прыёмы ў багата абстаўленай 9-пакаёвай кватэры Андрэевай і яе мужа, важнага чыгуначнага чыноўніка Жэлябужскага, у {{нп5|Тэатральны праезд (Масква)|Тэатральным праездзе|ru|Театральный проезд (Москва)}}<ref name="Желябужский" />. Асаблівае ўражанне Андрэева зрабіла на Горкага ў вобразе Наташы ў яго першай п’есе «[[На дне]]»: «Прыйшоў увесь у слязах, ціснуў рукі, дзякаваў. У першы раз тады я моцна абняла і пацалавала яго, тут жа на сцэне, пры ўсіх»<ref name=autogenerated7>{{артыкул|аўтар=М. Ф. Андреева. |загаловак=Поездка в Крым|выданне=Литературная газета|год=1938 |месяц=10 |чысло=26 |нумар=59}}</ref>{{sfn|Воспоминания|1981|с=162—164}}. У коле сваіх сяброў Горкі называў Марыю Фёдараўну «Цудоўнай Чалавечынкай» ({{lang-ru|Чудесная Человечинка}})<ref name="Желябужский">{{cite web |url=http://andreeva.newgod.su/memories/chudesnaya-chelovechinka/|title=«Чудесная Человечинка»|author=А. Л. Желябужский|date=1967-01-01|publisher=Мария Фёдоровна Андреева, актриса, революционер, общественный деятель|accessdate=2016-12-11}}</ref>. Пачуццё да Андрэевай стала істотным фактарам эвалюцыі Горкага, адзначалі {{нп5|Павел Валер’евіч Басінскі|Павел Басінскі|ru|Басинский, Павел Валерьевич}} і [[Дзмітрый Львовіч Быкаў|Дзмітрый Быкаў]], у 1904—1905 годзе пісьменнік пад уплывам Андрэевай зблізіўся з ленінскай партыяй [[Расійская сацыял-дэмакратычная рабочая партыя|РСДРП]] і ўступіў у яе<ref name="БС"/>. 27 лістапада 1905 года адбываецца першая сустрэча Горкага з [[Уладзімір Ільіч Ленін|Леніным]]<ref name="БС"/>, які месяцам раней вярнуўся з [[эміграцыя|палітэміграцыі]]<ref>{{cite web | url =http://portalus.ru/modules/shkola/rus_readme.php?subaction=showfull&id=1295882693&archive=1295896498&start_from=&ucat=&| title =НОВОЕ ОБ ОТНОШЕНИЯХ ЛЕНИНА И ГОРЬКОГО|publisher=Педагогика школьная|date=2011-01-24}}</ref><ref>Мария Фёдоровна Андреева. Переписка. Воспоминания. Статьи. М., «Искусство». 1961</ref>{{sfn|Басинский|2005|name=autogenerated4}}{{sfn|Быков|2012|name=autogenerated5}}. У 1903 годзе Андрэева канчаткова сыходзіць са сваёй сям’і (дзе яна доўгі час жыла толькі як гаспадыня і маці дваіх дзяцей), здымае сабе кватэру, становіцца {{нп5|Грамадзянскі шлюб|грамадзянскай жонкай|ru|Гражданский брак}} і літаратурным сакратаром Горкага, пра што сведчыць Вялікая Савецкая Энцыклапедыя<ref name="БСЭ">{{cite web|url=http://www.endic.ru/enc_sovet/Andreeva-54164.html|title=Андреева Мария Фёдоровна|author=Т. М. Родина|date=1969—1978|publisher=Большая Советская Энциклопедия|accessdate=2016-12-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161220114049/http://www.endic.ru/enc_sovet/Andreeva-54164.html|archivedate=20 снежня 2016|url-status=dead}}</ref>. Пісьменнік, захоплены новым гарачым каханнем, назаўжды пакінуў [[Ніжні Ноўгарад]], стаў жыць у [[Масква|Маскве]] і [[Санкт-Пецярбург]]у, дзе літаратурнае прызнанне і новая грамадская дзейнасць адкрылі перад ім новыя перспектывы. Калі Горкі з Андрэевай летам 1906 года знаходзіліся ў [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]]<ref name="БС"/>, у Ніжнім Ноўгарадзе ад раптоўнага [[менінгіт]]у 16 жніўня памірае 5-гадовая дачка Горкага Каця. Горкі напісаў з Амерыкі пакінутай жонцы суцяшальны ліст, дзе патрабаваў берагчы сына{{sfn|Быков|2012|с=340}}. Муж і жонка па ўзаемнай згодзе прынялі рашэнне расстацца, незарэгістраваныя адносіны Горкага з Андрэевай працягваліся да 1919 года, пры гэтым [[развод]] з першай жонкай пісьменнікам не афармляўся. Афіцыйна К. П. Пяшкова заставалася яго жонкай да канца жыцця, і гэта не было проста фармальнасцю. 28 мая 1928 года, пасля сямігадовай эміграцыі прыехаўшы ў СССР з Італіі на святкаванне свайго 60-годдзя, Горкі спыніўся ў Маскве на Цвярской вуліцы ў кватэры Кацярыны Пяшковай, якая ўзначальвала тады Камітэт дапамогі палітвязням — адзіную легальную праваабарончую арганізацыю ў СССР. У чэрвені 1936 года, на пахаванні Горкага Кацярына Паўлаўна прысутнічала ў якасці яго законнай, усімі прызнанай ўдавы, якой асабіста выказаў спачуванне [[Іосіф Вісарыёнавіч Сталін|Сталін]]{{sfn|Быков|2012|с=фотовкладка с. 4; 340}}<ref>Мария Фёдоровна Андреева. Переписка. Воспоминания. Статьи. Москва, 1961</ref><ref name=autogenerated27>{{cite news|first=Михаил|last=Павлов|title=Роковая любовь Саввы Морозова|url=http://www.1tv.ru/anons/id=182023|publisher=Первый канал|date=2012-07-17|accessdate=2016-01-09}}</ref><ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://bibliotekar.ru/haron/43.htm|title=Горький Алексей Максимович|date=2009-01-01|publisher=Сибирское университетское издательство|accessdate=2016-12-10}}</ref>. У 1958 годзе была ўпершыню выпушчаная ў серыі «{{нп5|Жыццё выдатных людзей||ru|Жизнь замечательных людей}}» масавым 75-тысячным накладам біяграфія «Горкі», аўтарам якой выступіў даследчык яго жыцця і творчасці, савецкі пісьменнік і сцэнарыст {{нп5|Ілья Аляксандравіч Груздзеў|Ілья Груздзеў|ru|Груздев, Илья Александрович}}, які быў знаёмы і складаўся ў перапісцы з самім Горкім. У гэтай кнізе ні словам не сказана пра тое, што Андрэева была фактычнай жонкай Горкага, а сама яна згаданая адзіны раз як актрыса Мастацкага тэатра, якая захварэла ў Рызе ў 1905 годзе [[перытаніт]]ам, пра што Горкі ў лісце К. П. Пяшковай выказаў непакой. Упершыню пра сапраўдную ролю Андрэевай ў жыцці Горкага масаваму чытачу стала вядома толькі ў 1961 годзе, калі былі выдадзеныя ўспаміны Марыі Андрэевай, {{нп5|Мікалай Яўгенавіч Бурэнін|Мікалая Бурэніна|ru|Буренин, Николай Евгеньевич}}, які суправаджаў іх у паездцы ў ЗША і іншых калегаў па сцэне, рэвалюцыйнай барацьбе{{sfn|Груздев|1958|с=160}}<ref>{{кніга |аўтар=Мария Фёдоровна Андреева|загаловак=Переписка, воспоминания, статьи, документы, воспоминания о М. Ф. Андреевой|месца=М. |выдавецтва=Искусство|год=1968|старонак=797|ref= М. Ф. Андреева}}</ref>. У 2005 годзе ў серыі {{нп5|Жыццё Выдатны людзей|ЖЗЛ|ru|Жыццё выдатных людзей}} выйшла новая біяграфія «Горкі», аўтарства {{нп5|Павел Валер’евіч Басінскі|Паўла Басінскага|ru|Басинский, Павел Валерьевич}}, дзе, хоць і скупа, але асветленая роля Марыі Андрэевай у жыцці пісьменніка, згадваецца таксама і пра тое, што адносіны паміж двума жонкамі не былі канфліктнымі: так, К. П. Пяшкова з сынам Максімам прыязджала на [[Капры]] ў госці да Горкага і нязмушана мела зносіны з М. Ф. Андрэевай. У дзень пахавання Горкага, 20 ліпеня 1936 года, згодна з гістарычнай фатаграфіяй у {{нп5|Дом Саюзаў|Калоннай зале Дома Саюзаў|ru|Дом Союзов}}, К. П. Пяшкова і М. Ф. Андрэева ​​ішлі за [[катафалк]]ам у адным шэрагу, плячом да пляча<ref name=autogenerated4 />{{sfn|Басинский|2005|с=320, вкл. 3}}. Тэма «Горкі і Андрэева» даследуецца таксама ў манаграфіі [[Дзмітрый Львовіч Быкаў|Дзмітрыя Быкава]] «Ці быў Горкі?» (2012)<ref name=autogenerated5 />. ==== Пралетарскі пісьменнік ==== [[Файл:Gorkiy 1905.jpg|250px|thumb|Максім Горкі, 1905.]] У 1904—1905 гадах Максім Горкі піша п’есы «[[Дачнікі (п’еса)|Дачнікі]]», «Дзеці сонца», «Варвары». За рэвалюцыйную {{нп5|Пракламацыя|пракламацыю|ru|Прокламация}}, і ў сувязі з [[Крывавая нядзеля|расстрэлам 9 студзеня]], арыштаваны і заключаны ў адзіночную камеру [[Петрапаўлаўская крэпасць|Петрапаўлаўскай крэпасці]]<ref name="БС"/>. У абарону Горкага выступілі вядомыя дзеячы мастацтва [[Герхарт Гаўптман]], [[Анатоль Франс]], [[Агюст Радэн]], [[Томас Хардзі]], [[Джордж Мерэдзіт]], італьянскія пісьменнікі [[Грацыя Дэледа|Грацыя Деледда]], {{нп5|Марыа Рапісардзі||ru|Раписарди, Марио}}, [[Эдмонда Дэ Амічыс]], сербскі пісьменнік [[Радае Доманавіч]]<ref>''Вученов Д.'' Радое Доманович — жизнь, эпоха и творчество. — Белград: Издательство «Рад», 1959. — С. 162. — COBISS.SR-ID 29498127</ref>, кампазітар [[Джакама Пучыні]], філосаф [[Бенедэта Крочэ]] і іншыя прадстаўнікі творчага і навуковага свету з Германіі, Францыі, Англіі. У [[Рым]]е прайшлі студэнцкія дэманстрацыі<ref>{{cite web | url = http://sites.utoronto.ca/tsq/17/arias17.shtml | title = Toronto Slavic Quarterly: М. Ариас — Одиссея Максима Горького на «острове сирен»}}</ref>. Пад ціскам грамадскасці 14 лютага 1905 года {{нп5|Заклад (мера стрымання)|вызвалены пад заклад|ru|Залог (мера пресечения)}}. У лістападзе 1905 года Горкі ўступіў у [[Расійская сацыял-дэмакратычная рабочая партыя|Расійскую сацыял-дэмакратычную рабочую партыю]]. У 1904 годзе ў Горкага адбыўся разрыў з Маскоўскім Мастацкім тэатрам. У Аляксея Максімавіча паўсталі планы стварэння ў [[Санкт-Пецярбург]]у новага маштабнага тэатральнага праекта. Галоўнымі арганізатарамі таварыства павінны былі стаць, акрамя Горкага, [[Сава Цімафеевіч Марозаў|Сава Марозаў]], [[Вера Фёдараўна Камісаржэўская|Вера Камісаржэўская]], {{нп5|Канстанцін Мікалаевіч Нязлобін|Канстанцін Нязлобін|ru|Незлобин, Константин Николаевич}}. Тэатр меркавалася адкрыць у арандаваным на сродкі Савы Марозава будынку на [[Ліцейны праспект|Ліцейным праспекце]], а ў складзе трупы планавалася аб’яднаць акцёраў тэатраў Нязлобіна і Камісаржэўскай, з Масквы запрошаны быў і [[Васіль Іванавіч Качалаў|Васіль Качалаў]]. Аднак па шэрагу прычын, як творчых, так і арганізацыйных, новы тэатр у Санкт-Пецярбургу так і не ўдалося стварыць. Восенню 1905 года ў Мастацкім тэатры адбылася прэм’ера новай п’есы Горкага «[[Дзеці сонца (п’еса)|Дзеці сонца]]», дзе Андрэева ​​выканала ролю Лізы<ref>[http://www.krugosvet.ru/enc/kultura_i_obrazovanie/teatr_i_kino/ANDREEVA_MARIYA_FEDOROVNA.html Андреева, Мария Федоровна] {{ref-ru}}</ref>. Асабістае жыццё Горкага ў гэты палітычна бурны перыяд, насупраць, характарызуецца супакаеннем, стабільнасцю і дабрабытам. Другую палову 1904 года Горкі і Андрэева ​​разам правялі ў дачным пасёлку [[Рэпіна (Санкт-Пецярбург)|Куакала]] пад Пецярбургам. Там, на мызе Лінтуля, Андрэевай арандавалася вялікая дача, пабудаваная ў [[Руска-візантыйская архітэктура|псеўдарускім стылі]], акружаная садам у духу старадаўніх маёнткаў рускіх памешчыкаў, дзе Горкі набыў у сувязі з Марыяй Фёдараўнай шчасце і супакой, якія натхняльна адбіліся на яго творчасці. Яны наведваліся ў суседнюю сядзібу «{{нп5|Пянаты (сядзіба)|Пянаты|ru|Пенаты (усадьба)}}», да мастака [[Ілья Яфімавіч Рэпін|Ільі Рэпіна]], у яго незвычайным доме аўтарскай архітэктуры зроблена некалькі вядомых фатаграфій пары. Потым Горкі і Андрэева адправіліся ў Рыгу, дзе гастраляваў [[Маскоўскі Мастацкі тэатр]]. Адпачывалі на гаючых крыніцах курорта [[Старая Руса]]. Частку часу Горкі і Андрэева ​​праводзілі ў кватэры актрысы ў Маскве ва {{нп5|Успольны завулак|Успольным завулку|ru|Вспольный переулок}}, 16<ref name=autogenerated22>{{cite web |url=http://andreeva.newgod.su/memories/n-e-burenin-s-gorkim-i-andreevoy-v-amerike/|title=С Горьким и Андреевой в Америке|author=Н. Е. Буренин|date=1961-01-13|publisher=Мария Фёдоровна Андреева, актриса, революционер, общественный деятель|accessdate=2016-11-26}}</ref>. З 29 сакавіка па 7 мая 1905 года Горкі з Андрэевай адпачывалі ў [[Ялта|Ялце]], потым зноў на дачы актрысы ў мястэчку Куакала, дзе 13 мая пару і заспела вестка аб загадкавым самагубстве ў [[Ніца|Ніцы]] іх агульнага сябра і мецэната Савы Марозава<ref name="Желябужский"/><ref name=autogenerated27 />. ==== Горкі — выдавец ==== [[Файл:Gorkiy, Mamin-Sibiryak, Teleshov & Bunin.jpg|250px|thumb|М. Горькі, [[Дзмітрый Наркісавіч Мамін-Сібірак|Д. Н. Мамін-Сібірак]], {{нп5|Мікалай Дзмітрыевіч Целяшоў|М. Д. Целяшоў|ru|Телешов, Николай Дмитриевич}} і [[Іван Аляксеевіч Бунін|І. А. Бунін]]. [[Ялта]], 1902 год.]] Максім Горкі таленавіта праявіў сябе і як выдавец. З 1902 па 1921 год ён узначальваў тры буйныя выдавецтвы — «[[Знание (Пецярбург)|Знание]]», «Парус» і «{{нп5|Всемирная литература (выдавецтва)|Всемирная литература|ru|Всемирная литература (издательство)}}». Раўнапраўным удзельнікам-партнёрам выдавецтва «Знание», арганізаванага ў 1898 годзе ў Санкт-Пецярбургу, якое спецыялізавалася першапачаткова на навукова-папулярнай літаратуры, Горкі стаў 4 верасня 1900 года. Першай яго ідэяй было пашырэнне профілю выдавецтва кнігамі па філасофіі, эканоміцы і сацыялогіі, а таксама выпуск «таннай серыі» для народа на вобраз і падабенства «кніг-капеек» {{нп5|Іван Дзмітрыевіч Сыцін|Івана Сыціна|ru|Сытин, Иван Дмитриевич}}. Усё гэта выклікала пярэчанне іншых партнёраў і не было прынята. Яшчэ больш канфлікт Горкага з астатнімі чальцамі таварыства абвастрыўся, калі ён прапанаваў выдаваць кнігі новых пісьменнікаў-рэалістаў, што сустрэла асцярогі камерцыйнага правалу. У студзені 1901 года Горкі намерыўся пакінуць выдавецтва, аднак у выніку развязкі канфліктнай сітуацыі, наадварот, з таварыства пайшлі іншыя яго члены, а засталіся толькі Горкі і {{нп5|Канстанцін Пятровіч Пятніцкі|К. П. Пятніцкі|ru|Пятницкий, Константин Петрович}}. Пасля разлома Горкі ўзначаліў выдавецтва і стаў яго ідэолагам, а Пятніцкі ведаў тэхнічным бокам справы. Пад пачаткам Горкага выдавецтва «Знание» цалкам змяніла свой кірунак, зрабіла галоўны ўпор на [[белетрыстыка|белетрыстыку]] і развіла вялікую актыўнасць, высунуўшыся на лідзіруючыя пазіцыі ў Расіі. Штомесяц выпускалася каля 20 кніг сукупным тыражом больш за 200 тысяч асобнікаў. Ззаду засталіся найбуйнейшыя пецярбургскія выдаўцы [[Аляксей Сяргеевіч Суворын|А. С. Суворын]], [[Адольф Фёдаравіч Маркс|А. Ф. Маркс]], [[Маўрыкій Восіпавіч Вольф|М. В. Вольф]]. Да 1903 года «Знание» выпусціла асобнымі выданнямі з незвычайна буйнымі па тых часах накладамі сачыненні самога Горкага, а таксама [[Леанід Мікалаевіч Андрэеў|Леаніда Андрэева]], [[Іван Аляксеевіч Бунін|Івана Буніна]], [[Аляксандр Іванавіч Купрын|Аляксандра Купрына]], [[Аляксандр Серафімавіч Серафімовіч|Серафімовіча]], {{нп5|Скіталец (пісьменнік)|Скітальца|ru|Скиталец (писатель)}}, {{нп5|Мікалай Дзмітрыевіч Целяшоў|Целяшова|ru|Телешов, Николай Дмитриевич}}, {{нп5|Яўген Мікалаевіч Чырыкаў|Чырыкава|ru|Чириков, Евгений Николаевич}}, {{нп5|Сяргей Іванавіч Гусеў-Арэнбургскі|Гусева-Арэнбургскага|ru|Гусев-Оренбургский, Сергей Иванович}} і іншых пісьменнікаў. Дзякуючы намаганням Горкага і кнізе, якая выйшла ў выдавецтве «Знание», стаў знакамітым журналіст маскоўскай газеты «{{нп5|Курьер (газета)|Курьер|ru|Курьер (газета)}}» [[Леанід Мікалаевіч Андрэеў|Леанід Андрэеў]]. У выдавецтве Горкага атрымалі усерасійскую вядомасць і іншыя пісьменнікі-рэалісты. У 1904 годзе выйшаў у свет першы калектыўны зборнік пісьменнікаў-рэалістаў, што ўкладвалася ў тэндэнцыю пачатку XX стагоддзя, калі павышаным попытам у чытачоў карысталіся [[альманах]]і і калектыўныя зборнікі. У 1905 годзе выпушчана серыя «Танная бібліятэка», у белетрыстычны цыкл якой увайшло 156 твораў 13 пісьменнікаў, уключаючы Горкага. Цана кніжак вагалася ад 2 да 12 капеек. У «Бібліятэцы» Горкі ўпершыню пазначыў блізкія яму ідэалагічныя арыенціры, у ёй быў арганізаваны аддзел марксісцкай літаратуры і ўтворана спецыяльная рэдакцыйная камісія па адборы кніг для народа. У склад камісіі ўвайшлі марксісты-бальшавікі [[Уладзімір Ільіч Ленін|У. І. Ленін]], {{нп5|Леанід Барысавіч Красін|Л. Б. Красін|ru|Красин, Леонид Борисович}}, [[Вацлаў Вацлававіч Вароўскі|В. В. Вароўскі]], [[Анатоль Васільевіч Луначарскі|А. В. Луначарскі]] і іншыя{{sfn|Басинский|2005|с=226—232}}. Горкі вырабіў пераварот у ганарарнай палітыцы — «Знание» выплачвала за аўтарскі ліст у 40 тысяч знакаў ганарар 300 рублёў (у пачатку XX стагоддзя чарка [[гарэлка|гарэлкі]] каштавала 3 капейкі, баханка [[хлеб]]у — 2 капейкі). За першую кнігу Леанід Андрэеў атрымаў ад горкаўскага «Знания» 5642 рубля (замест 300 рублёў, якія абяцаў заплаціць канкуруючы выдавец Сыцін), што адразу зрабіла Андрэева ​​заможным чалавекам. Акрамя высокіх ганарараў Горкі укараніў новую практыку штомесячных авансаў, дзякуючы якой пісьменнікі нібы аказаліся «у штаце» і пачалі атрымліваць у выдавецтве «заработную плату», што было тады ў Расіі беспрэцэдэнтна. «Знание» штомесяц авансавала Буніна, Серафімовіча, Скітальца, усяго каля 10 пісьменнікаў. Навацыяй для расійскага кнігавыдання сталі ганарары ад замежных выдавецтваў і тэатраў, якіх дамаглося «Знание» ў адсутнасць афіцыйнай канвенцыі аб аўтарскіх правах — дасягалася гэта шляхам перасылкі замежным перакладчыкам і выдаўцам літаратурных твораў яшчэ да першай публікацыі іх у Расіі. Са снежня 1905 года па ініцыятыве Горкага за мяжой было створана спецыяльнае кнігавыдавецтва для рускіх аўтараў, дзе Горкі стаў адным з заснавальнікаў. Матэрыяльнае забеспячэнне пісьменнікаў у горкаўскім выдавецтве «Знание» з’явілася правобразам будучага [[Саюз пісьменнікаў СССР|Саюза пісьменнікаў СССР]], уключаючы як фінансавы бок, так і пэўную ідэалагічную арыентацыю, — што гады праз стала асновай савецкай літаратурнай палітыкі{{sfn|Басинский|2005|с=226—232}}. [[Файл:Maxim Gorky LOC Restored edit1.jpg|left|250px|thumb|Максім Горкі, 1906 год.]] М. Горкі прымаў удзел у {{нп5|Снежаньскае паўстанне ў Маскве (1905)|Снежаньскім паўстанні ў Маскве|ru|Декабрьское восстание в Москве (1905)}}<ref name="БС"/>. У пачатку 1906 года Горкі пакінуў Расію, дзе яго пачалі пераследваць за палітычную дзейнасць, і стаў палітычным эмігрантам. Па меры паглыблення ва ўласную творчасць Горкі страціў у эміграцыі цікавасць да дзейнасці выдавецтва «Знание». У 1912 годзе Горкі пакінуў таварыства, а ў 1913 годзе, калі ён вярнуўся ў Расію<ref name="БС"/>, выдавецтва ўжо перастала існаваць. За ўвесь час працы «Знание» выпусціла каля 40 калектыўных зборнікаў{{sfn|Басинский|2005|с=232}}. ==== У ЗША ==== У лютым 1906 годзе па даручэнні [[Уладзімір Ільіч Ленін|Леніна]] і {{нп5|Леанід Барысавіч Красін|Красіна|ru|Красин, Леонид Борисович}} Горкі з фактычнай жонкай, актрысай {{нп5|Марыя Фёдараўна Андрэева|Марыяй Андрэевай|ru|Андреева, Мария Фёдоровна}} адправіліся праз Фінляндыю, Швецыю, Германію, Швейцарыю і Францыю параходам у Амерыку. Пачалося падарожжа 19 студзеня 1906 года з дабрачыннай літаратурна-музычнай вечарыны ў [[Фінскі нацыянальны тэатр|Фінскім нацыянальным тэатры]] ў [[Хельсінкі|Гельсінгфорсе]], дзе Горкі выступаў разам са {{нп5|Скіталец (пісьменнік)|Скітальцам (Пятровым)|ru|Скиталец (писатель)}} і Андрэевай, якая, згодна справаздачам царскай [[Ахоўнае аддзяленне|ахранкі]], прачытала заклік «супрацьурадавага зместу». 4 красавіка ў [[Шэрбур-Актэвіль|Шэрбуры]] Горкі, Андрэева ​​і іх сувязны і целаахоўнік, агент «{{нп5|Баявая тэхнічная група пры ЦК РСДРП|баявой тэхнічнай групы|ru|Боевая техническая группа при ЦК РСДРП}}» [[Бальшавікі|бальшавікоў]] {{нп5|Мікалай Яўгенавіч Бурэнін|Мікалай Бурэнін|ru|Буренин, Николай Евгеньевич}} падняліся на борт акіянскага лайнера «Фрыдрых Вільгельм Вялікі»<ref name="РС2015">''Владимир Абаринов''. [https://www.svoboda.org/a/27036829.html Русские писатели в Америке] «Радио Свобода», 25.05.2015</ref>. Андрэева выклапатала у капітана парахода для Горкага самую камфартабельную каюту на борце, якая найлепшым чынам падыходзіла для пісьменніцкай працы на працягу 6 дзён пераходу праз [[Атлантычны акіян|Атлантыку]]. У каюце Горкага быў кабінет з вялікім пісьмовым сталом, гасцёўня, спальня з ваннай і душам<ref name=autogenerated22 />. У Амерыцы Горкі з Андрэевай прабылі да верасня. Мэта — збор сродкаў у касу бальшавікоў для падрыхтоўкі рэвалюцыі ў Расіі. Па прыбыцці ў ЗША Горкага чакала захопленая сустрэча журналістаў і тых, хто спачуваў бальшавікам, ён удзельнічаў у некалькіх мітынгах у [[Нью-Ёрк]]у (сабрана ў партыйную касу 1200 долараў), [[Бостан]]е, [[Філадэльфія|Філадэльфіі]]. Да госця з Расіі штодня тоўпіліся рэпарцёры, якія жадалі ўзяць інтэрв’ю. Неўзабаве Горкі пазнаёміўся і вырабіў прыемнае ўражанне на [[Марк Твэн|Марка Твэна]]. Аднак затым у Амерыку прасачылася інфармацыя (на думку пісьменніка і Бурэніна — з падачы пасольства і эсэраў) аб тым, што Горкі з {{нп5|Кацярына Паўлаўна Пяшкова|першай жонкай|ru|Пешкова, Екатерина Павловна}} не развёўся, а з Андрэевай не браў шлюб, з-за чаго па-пурытанску настроеныя ўладальнікі гатэляў палічылі, што пара абражае маральныя асновы амерыканцаў, сталі высяляць гасцей з нумароў. Прытулілі Горкага і Андрэеву заможныя спадары Марцін — у сваім маёнтку на востраве {{нп5|Стэйтэн-Айлэнд||ru|Статен-Айленд}} у вусці [[Гудзон]]у<ref name=autogenerated22 />{{sfn|Груздев|1958|с=172}}<ref name="РС2015"/>. {{Урэзка |Выраўноўванне = left |Шырыня = 300px |Змест = ''«Дзе б ні быў Аляксей Максімавіч, ён звычайна станавіўся цэнтрам увагі. Ён горача гаварыў, шырока размахваў рукамі... Рухаўся ён незвычайна лёгка і спрытна. Кісці рук, вельмі прыгожыя, з доўгімі выразнымі пальцамі, краслілі ў паветры нейкія фігуры і лініі, і гэта надавала яго прамове асаблівыя маляўнічасць і пераканаўчасць... Не быўшы занятай у спектаклі "{{нп5|Дзядзька Ваня||ru|Дядя Ваня}}», я назірала, як ўспрымаў Горкі тое, што адбываецца на сцэне. Вочы яго то ўспыхвалі, то згасалі, часам ён моцна ўзварушваў доўгімі валасамі, відаць было, як ён імкнецца стрымацца, перасіліць сябе. Але слёзы нястрымна залівалі вочы, ліліся па шчоках, ён з прыкрасцю змахваў іх, гучна смаркаўся, збянтэжана азіраўся і зноў неадрыўна глядзеў на сцэну.'' |Подпіс = [[Марыя Фёдараўна Андрэева|Марыя Андрэева]]''<ref name=autogenerated7 />{{sfn|Воспоминания|1981|с=162—164}}}} У Амерыцы Горкі стварыў сатырычныя [[памфлет]]ы аб «буржуазнай» культуры {{нп5|Культура Францыі|Францыі|ru|Культура Франции}} і [[Культура ЗША|ЗША]] («Мае інтэрв’ю», «У Амерыцы»). У маёнтку мужа і жонкі Марцін у гарах {{нп5|Адзірондак||ru|Адирондак}} Горкі пачаў пралетарскі раман «Маці»; па ацэнцы [[Дзмітрый Львовіч Быкаў|Дзмітрыя Быкава]] — «''самая навязвальная пры савецкай уладзе і самая забытая сёння кніга Горкага''»{{sfn|Быков|2012|с=169 }}. Вярнуўшыся ў верасні на кароткі час у Расію, піша п’есу «Ворагі», завяршае раман «Маці»<ref name=autogenerated6 />{{sfn|Воспоминания|1981|с=267—271}}. ==== На Капры. Распарадак рабочага дня Горкага ==== У кастрычніку 1906 года з-за [[туберкулёз]]у Горкі з грамадзянскай жонкай пасяліўся ў [[Італія|Італіі]]. Спачатку спыніліся ў [[Неапаль|Неапалі]], куды прыехалі 13 (26) кастрычніка 1906 года. У Неапалі праз два дні быў зладжаны мітынг перад гасцініцай «Везувій», дзе перад натхнёным натоўпам тых, хто спачуваў рускай рэвалюцыі, зачытаны заклік Горкага да «таварышаў італьянцаў». Неўзабаве па просьбе занепакоеных уладаў Горкі абгрунтаваўся на востраве [[Капры]]<ref name="БС"/>, дзе разам з Андрэевай пражыў 7 гадоў<ref>{{артыкул|аўтар=Ариас М.|загаловак=Одиссея Максима Горького на «острове сирен»: «русский Капри» как социокультурная проблема.|спасылка=http://sites.utoronto.ca/tsq/17/arias17.shtml|мова=|выданне=Toronto Slavic Quarterly|год=Summer 2006|нумар=17}}</ref> (с 1906 по 1913). Пара пасялілася ў прэстыжнай гасцініцы {{нп5|Grand Hotel Quisisana|||Grand Hotel Quisisana}}<ref>У ёй спыняўся таксама Фёдар Шаляпін. цяпер Grand Hotel Quisisana уваходзіць у сусветную гасцінічную асацыяцыю {{нп5|The Leading Hotels of the World||ru|The Leading Hotels of the World}}.</ref>. З сакавіка 1909 года па люты 1911 года Горкі з Андрэевай пражывалі на віле «Спінола» (цяпер «Берынг»), спыняліся на вілах (маюць памятныя дошкі аб знаходжанні пісьменніка) «Блезіюс» (з 1906 па 1909) і «Серфіна» (цяпер «П’ерына»)<ref>[http://www.capri.su/archives/author/joinerart/page/2/ Максим Горький на Капри] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20121105092009/http://www.capri.su/archives/author/joinerart/page/2/ |date=5 лістапада 2012 }} {{ref-ru}}</ref>. На востраве Капры, з якога раз у суткі да Неапаля хадзіў параход, была немалая руская калонія. Тут жылі паэт і журналіст {{нп5|Леанід Мікалаевіч Старк|Леанід Старк|ru|Старк, Леонид Николаевич}} і яго жонка, пасля — бібліятэкар Леніна [[Шушанік Мікітаўна Манучар’янц|Шушанік Манучар’янц]], пісьменнік {{нп5|Іван Ягоравіч Вольнаў|Іван Вольнаў (Вольны)|ru|Вольнов, Иван Егорович}}, наездамі бывалі пісьменнікі [[Аляксей Сілыч Новікаў-Прыбой|Новікаў-Прыбой]], [[Міхаіл Міхайлавіч Кацюбінскі|Міхаіла Салтыкоў]], Ян Струян, [[Фелікс Эдмундавіч Дзяржынскі|Фелікс Дзяржынскі]], іншыя літаратары і рэвалюцыянеры. Раз на тыдзень на віле, дзе жылі Андрэева ​​і Горкі, уладкоўваўся літаратурны семінар для маладых пісьменнікаў<ref name=autogenerated20>{{артыкул|аўтар= Манучарьянц Ш. Н.|загаловак=Знакомство с Горьким|выданне=// М. Горький в воспоминаниях современников|год=1981 |старонкі=276—280}}</ref>. [[Файл:Villa Behring on Capri.jpg|міні|Віла на Капры (бардовая), якую арандаваў Горкі ў 1909—1911 гг.]] Марыя Андрэева ​​падрабязна апісала вілу «Спінола» на віа Ланган, дзе яны з Горкім жылі працяглы час, і распарадак пісьменніка на Капры. Дом знаходзіўся на паўгары, высока над берагам. Віла складалася з трох пакояў: на ніжнім паверсе галоўная спальня і пакой Андрэевай, увесь другі паверх займала вялікая зала з панарамнымі вокнамі з суцэльнага шкла даўжынёй тры метра і вышынёй паўтара метра, адно з вокнаў з відам на мора. Там знаходзіўся кабінет Горкага. Марыя Фёдараўна, якая займалася (акрамя хатняй гаспадаркі) перакладамі сіцылійскіх народных казак, знаходзілася ў ніжнім пакоі, адкуль вяла наверх лесвіца, каб не перашкаджаць Горкаму, але пры першым жа зове дапамагчы яму ў чым-небудзь. Для Аляксея Максімавіча быў спецыяльна пабудаваны [[камін]], хоць звычайна дамы на Капры абаграваліся жароўнямі. Каля акна, якое выходзіць на мора, стаяў пакрыты зялёным сукном вялікі пісьмовы стол на вельмі доўгіх ножках — каб Горкаму з яго высокім ростам было зручна і не даводзілася занадта нагінацца. З правага боку ад стала знаходзілася канторка — на выпадак, калі Горкі стамляўся сядзець, ён пісаў стоячы. Паўсюдна ў кабінеце, на сталах і ўсіх паліцах размяшчаліся кнігі. Пісьменнік выпісваў газеты з Расіі — як вялікія сталічныя, так і губернскія, а таксама замежныя выданні. Яму прыходзіла на Капры шырокая карэспандэнцыя — як з Расіі, так і з іншых краін. Прачынаўся Горкі не пазней за 8 гадзін раніцы, праз гадзіну падавалася ранішняя кава, да якой паспявалі выкананыя Андрэевай пераклады артыкулаў, якія цікавілі Горкага. Штодня а 10 гадзіне пісьменнік садзіўся за пісьмовы стол і за рэдкімі выключэннямі працаваў да паловы на другую. У тыя гады Горкі працаваў над трылогіяй з правінцыйнага жыцця «Гарадок Акураў». А другой гадзіне — абед, у ходзе прыёму ежы Горкі знаёміўся з прэсай, нягледзячы на ​​пярэчанні лекараў. За абедам з замежных газет, пераважна італьянскіх, французскіх і англійскіх, Горкі атрымліваў уяўленне, што адбываецца ў свеце, і як рабочы клас адстойвае свае правы. Пасля абеду да 4 гадзін папаўдні Горкі адпачываў, седзячы ў крэсле, глядзець на мора і пакурваючы — са шкоднай звычкай, нягледзячы на ​​хворыя лёгкія, пастаянны моцны кашаль і {{нп5|крывахарканне||ru|Кровохарканье}}, ён не расставаўся. У 4 гадзіны Горкі і Андрэева ​​выходзілі на гадзінны шпацыр да мора. У 5 гадзін падаваўся чай, з паловы шостай Горкі зноў падымаўся да сябе ў кабінет, дзе працаваў над рукапісамі, ці чытаў. А сёмай гадзіне — вячэра, за якой Горкі прымаў таварышаў, што прыбылі з Расіі ці жылі на Капры ў эміграцыі — тады здараліся ажыўленыя гутаркі і ладзіліся вясёлыя інтэлектуальныя гульні. У 11 гадзін вечара Горкі зноў падымаўся ў кабінет, каб нешта яшчэ напісаць ці пачытаць. Клаўся ў ложак Аляксей Максімавіч каля гадзіны ночы, аднак засынаў не адразу, а яшчэ паўгадзіны-гадзіну чытаў, лежачы ў ложку. Улетку на вілу пабачыцца з Горкім прыязджала шмат рускіх і замежнікаў, якія чулі аб яго славе. Сярод іх былі як родныя (напрыклад, К. П. Пяшкова і сын Максім, прыёмны сын {{нп5|Зіновій Аляксеевіч Пяшкоў|Зіновій|ru|Пешков, Зиновий Алексеевич}}<ref name=capri1908>[http://lenin-ulijanov.narod.ru/photo_12.html В. И. Ленин в гостях у А. М. Горького играет в шахматы с А. А. Богдановым. 1908 г., между 10 (23) и 17 (30) апреля. Капри, Италия]</ref>, дзеці Андрэевай {{нп5|Юрый Андрэевіч Жэлябужскі|Юрый|ru|Желябужский, Юрий Андреевич}} і Кацярына), сябры — [[Леанід Мікалаевіч Андрэеў|Леанід Андрэеў]] са старэйшым сынам {{нп5|Вадзім Леанідавіч Андрэеў|Вадзімам|ru|Андреев, Вадим Леонидович}}, [[Іван Аляксеевіч Бунін|Іван Бунін]], [[Фёдар Іванавіч Шаляпін|Фёдар Шаляпін]], [[Аляксандр Мікалаевіч Ціханаў (Сераброў)|Аляксандр Ціханаў (Сераброў)]], {{нп5|Герман Аляксандравіч Лапацін|Герман Лапацін|ru|Лопатин, Герман Александрович}} (перакладчык «{{нп5|Капітал (Маркс)|Капіталу|ru|Капитал (Маркс)}}» [[Карл Маркс|Маркса]]), знаёмыя{{sfn|Басинский|2005|с=294—295}}. Прыязджалі і зусім незнаёмыя людзі, якія спрабавалі знайсці праўду, даведацца, як жыць, шмат было і проста цікаўных. З кожнай сустрэчы адарваны ад Расіі Горкі спрабаваў атрымаць хоць бы макулінку новых жыццёвых ведаў або вопыту з радзімы для сваіх твораў. Рэгулярную перапіску Горкі падтрымліваў з Леніным, які знаходзіўся ў эміграцыі ў Францыі. Восенню ўсё звычайна раз’язджаліся, і Горкі зноў апускаўся ў працу на цэлыя дні. Зрэдку, у сонечнае надвор’е, пісьменнік здзяйсняў больш далёкія прагулкі або наведваў мініяцюрны кінематограф, гуляў з мясцовай дзятвой. Замежнымі мовамі, у прыватнасці, італьянскай, Горкі ніколькі не авалодаў, адзіная фраза, якую ён за 15 гадоў у Італіі запомніў і паўтараў: «Buona sera!» («Добры вечар»){{sfn|Воспоминания|1981|с=271—275}}. На Капры Горкі напісаў таксама «Споведзь» (1908), дзе пазначыліся яго філасофскія разыходжанні з Леніным (які наведваў Капры для сустрэч з Горкім у красавіку 1908 і чэрвені 1910 гадоў) і збліжэнне з {{нп5|Богабудаўніцтва|богабудаўнікамі|ru|Богостроительство}} [[Анатоль Васільевіч Луначарскі|Луначарскі]] і {{нп5|Аляксандр Аляксандравіч Багданаў|Багданаў|ru|Богданов, Александр Александрович}}. Паміж 1908 і 1910 год Горкі перажываў душэўны крызіс, які адбіўся і на яго творчасці: у прымірэнчай, антыбунтарскай аповесці «Споведзь», якая выклікала свайго канфармізм раздражнення і прыкрасць Леніна, сам Горкі пасля пераасэнсавання ўлавіў залішнюю дыдактычнасць. Горкі шчыра не разумеў, чаму Ленін больш схільны да альянсу з меншавікамі-пляханаўцамі, чым з бальшавікамі-багданаўцамі. Неўзабаве і ў Горкага абазначыўся разрыў з групай Багданава (яго школа «богабудаўнікоў» быў адселеная на вілу «Паскуале»), пад уплывам Леніна ў пісьменніка пачаўся адыход ад {{нп5|Махізм|махісцкай|ru|Махизм}} і {{нп5|Богашукальніцтва|богашукальніцкай філасофіі|ru|Богоискательство}} на карысць [[марксізм]]у. Ідэалізацыя надыходзячай рэвалюцыі ў Горкага працягвалася аж да таго, як ён паспеў пераканацца ў бязлітаснай жорсткасці [[Кастрычніцкая рэвалюцыя|паслякастрычніцкіх рэалій]] у Расіі<ref name="Ленин" /><ref name="Белоусова" />. Іншыя важныя падзеі жыцця Горкага перыяду знаходжання на Капры: * 1907 год — дэлегат з правам дарадчага голасу {{нп5|V з’езд РСДРП|V з’езду РСДРП|ru|V съезд РСДРП}} ў [[Лондан]]е<ref name="БС"/>, [[Уладзімір Ільіч Ленін|сустрэча з Леніным]]<ref>{{кніга |частка=Глава III. Ленин у Горького на Капри|спасылка частка=http://leninism.su/books/4049-lenin-v-italii-chexoslovakii-polshe.html?start=2 |аўтар=Московский В.П., Семенов В.Г.|загаловак=Ленин в Италии, Чехословакии, Польше |месца=М |выдавецтва=Издательство политической литературы|серыя=Памятные места |год=1986 |старонак=176 |тыраж=100 000}}</ref>. * 1908 год — п’еса «Апошнія», аповесць «Жыццё непатрэбнага чалавека». * 1909 год — аповесці «Гарадок Акураў», «Жыццё Мацвея Кажамякіна». * 1912 год — паездка з М. Ф. Андрэевай у [[Парыж]], сустрэча з Леніным. * 1913 год — скончыў «{{нп5|Казкі пра Італію||ru|Сказки об Италии}}». У 1906—1913 гадах на Капры Горкі злажыў 27 невялікіх апавяданняў, якія склалі цыкл «{{нп5|Казкі пра Італію||ru|Сказки об Италии}}». Эпіграфам да ўсяго цыклу пісьменнік паставіў словы [[Ханс Крысціян Андэрсен|Андэрсена]]: «Няма казак лепш за тыя, якія стварае само жыццё». Першыя сем казак былі апублікаваныя ў бальшавіцкай газеце «{{нп5|Звезда (часопіс XIX—XX стагоддзяў)|Звезда|ru|Звезда (журнал XIX—XX веков)}}»<ref name="БС"/>, частка — у «[[Правда (газета)|Правде]]»<ref name="БС"/>, астатнія надрукаваныя ў іншых бальшавіцкіх газетах і часопісах. Па ацэнцы {{нп5|Сцяпан Георгіевіч Шаумян|Сцяпана Шаумяна|ru|Шаумян, Степан Георгиевич}}, казкі яшчэ больш зблізілі Горкага з рабочымі. «І рабочыя з гонарам могуць заявіць: так — Горкі наш! Ён наш мастак, наш сябар і паплечнік у вялікай барацьбе за вызваленне працы!» «Велікапышнымі і духапад’ёмнымі» назваў «Казкі пра Італію» і Ленін, які цёпла ўспамінаў 13 дзён на Капры, праведзеныя ў 1910 годзе разам з Горкім у сумеснай рыбнай лоўлі, прагулках і спрэчках, якія пасля шэрагу ідэйных разыходжанняў зноў ўмацавалі іх сяброўскія адносіны, і пазбавілі Горкага, як меркаваў Ленін, ад яго «філасофскіх і богашукальніцкіх памылак». На зваротным шляху ў Парыж Горкі ў мэтах бяспекі суправаджаў Леніна ў цягніку да французскай мяжы<ref name="Ленин">{{cite web|url=http://leninism.su/component/content/article.html?id=4049%3&start=3|title=Ленин в Италии, Чехословакии, Польше — 1910 год. Верные большой дружбе|author=Московский В. П., Семёнов В. Г.|date=2015|publisher=Ленин: Революционер. Мыслитель. Человек|accessdate=2017-01-21}}</ref>. ==== Вяртанне ў Расію, падзеі і дзейнасць 1913—1917 гадоў ==== 31 снежня 1913 года, скончыўшы ў Італіі аповесці «Дзяцінства», пасля абвяшчэння ўсеагульнай амністыі з нагоды 300-годдзя дома [[Раманавы]]х (якая крануўся перш за ўсё палітычных літаратараў), Горкі цягніком праз станцыю [[Кібартай|Вержбалава]] вярнуўся ў Расію. На мяжы [[Ахоўнае аддзяленне]] яго праглядзела, быў узяты пад назіранне [[філёр]]амі ўжо ў Санкт-Пецярбургу. У данясенні дэпартамента паліцыі пазначаны як «эмігрант, ніжагародскі цэхавы Аляксей Максімаў Пяшкоў» {{sfn|Груздев|1958|с=213—214}}. Пасяліўся з Марыяй Андрэевай ў {{нп5|Горкаўскае (Ленінградская вобласць)|Мустамяках|ru|Горьковское (Ленинградская область)}}, [[Вялікае Княства Фінляндскае|Фінляндыя]], у вёсцы {{нп5|Горкаўскае (Ленінградская вобласць)|Неувола|ru|Горьковское (Ленинградская область)}}, на дачы Аляксандры Карлаўны Горбік-Ланге, а затым у [[Санкт-Пецярбург]]у на Кронверкскім праспекце, дом 23, кватэра 5/16 (цяпер 10). Тут яны пражылі з 1914 па 1919 (па іншых даных — па 1921 год)<ref name="Белоусова" /><ref name=autogenerated20140204-2>{{cite web | url = http://www.biografii.ru/biogr_dop/gorkiy_m/gorkiy_m2.php | title = Максим Горький — жизнь и творчество}}</ref>. У 11-пакаёвай кватэры з дазволу гасцінных гаспадароў пасялілася больш за 30 іх сваякоў, знаёмых і нават прафесійных прыжывальцаў. Большасць з іх ні ў чым не дапамагалі па гаспадарцы і не атрымлівалі ніякіх {{нп5|Харчовы паёк|пайкоў|ru|Продовольственный паёк}}. У суседнім з Горкім пакоі абгрунтавалася {{нп5|Марыя Ігнатаўна Будберг|Марыя Будберг|ru|Будберг, Мария Игнатьевна}}, якая аднойчы прынесла на подпіс Горкаму нейкія паперы, тут жа пры гаспадарах «страціла прытомнасць ад голаду», была накормленая і запрошана пажыць, а неўзабаве стала прадметам страсці пісьменніка. Па ўспамінах дачкі Андрэевай Кацярыны Андрэеўны Желябужскай пра атмасферу дома ў гэтыя пяць гадоў, перанаселеная прыватная кватэра фактычна ператварылася ў прыёмную ўстанову, скардзіцца на жыццё і нягоды Горкаму «сюды прыходзілі ўсе: акадэмікі, прафесары, усякія пакрыўджаныя інтэлігенты і псеўдаінтэлігенты, усякія князі, дамы з „грамадства“, пераследаваныя расійскія капіталісты, якія яшчэ не паспелі збегчы да [[Антон Іванавіч Дзянікін|Дзянікіна]] або за мяжу, наогул тыя, чыё добрае жыццё дзёрзка парушыла Рэвалюцыя». Сярод гасцей былі і шырока вядомыя людзі — [[Фёдар Іванавіч Шаляпін|Фёдар Шаляпін]], [[Барыс Пільняк]], [[Карней Іванавіч Чукоўскі|Карней Чукоўскі]], [[Яўген Іванавіч Замяцін|Яўген Замяцін]], {{нп5|Ларыса Міхайлаўна Рэйснер|Ларыса Рэйснер|ru|Рейснер, Лариса Михайловна}}, выдавец {{нп5|Зіновій Ісаевіч Гржэбін|З. Гржэбін|ru|Гржебин, Зиновий Исаевич}}, акадэмік {{нп5|Сяргей Фёдаравіч Альдэнбург|С. Альдэнбург|ru|Ольденбург, Сергей Фёдорович}}, рэжысёр {{нп5|Сяргей Эрнеставіч Радлаў|С. Радлаў|ru|Радлов, Сергей Эрнестович}}, [[Мсціслаў Валяр’янавіч Дабужынскі|М. Дабужынскі]], літаратары {{нп5|Альберт Пятровіч Пінкевіч|А. Пінкевіч|ru|Пинкевич, Альберт Петрович}}, {{нп5|Васіль Аляксеевіч Дзясніцкі|В. Дзясніцкі|ru|Десницкий, Василий Алексеевич}}, рэвалюцыянеры {{нп5|Леанід Барысавіч Красін|Л. Красін|ru|Красин, Леонид Борисович}}, [[Анатоль Васільевіч Луначарскі|А. Луначарскі]], [[Аляксандра Міхайлаўна Калантай|А. Калантай]], старшыня Петрасавета [[Рыгор Яўсеевіч Зіноўеў|Р. Зіноўеў]] і упаўнаважаны Савета рабоча-сялянскай абароны [[Леў Барысавіч Каменеў|Л. Каменеў]], прыязджаў з Масквы і [[Уладзімір Ільіч Ленін|Ленін]]{{sfn|Быков|2012|с=248—249}}. Асноўнае баўленне часу незлічоных насельнікаў і гасцей кватэры Горкага складалася ў тым, што яны бесперапынку елі, пілі, танчылі, азартна гулялі ў [[лато]] і ў карты, абавязкова на грошы, спявалі «нейкія дзіўныя песні», адбывалася саборнае чытанне распаўсюджаных у той час выданняў «для дзядкоў» і [[парнаграфія|парнаграфічных]] раманаў XVIII стагоддзя, папулярны ў тых, хто сабраўся, быў [[маркіз дэ Сад]]. Гутаркі вяліся такія, што ў дачкі Андрэевай, маладой жанчыны, па яе прызнанні, «гарэлі вушы»<ref name="Белоусова">{{cite web |url=http://www.sovsekretno.ru/articles/id/920/|title=Горький антиквариат|author=Таисия Белоусова|date=2002-11-01|publisher=Совершенно секретно|accessdate=2016-12-11}}</ref>. У 1914 годзе Горкі рэдагаваў бальшавіцкія газеты «{{нп5|Звезда (газета, Санкт-Пецярбург)|Звезда|ru|Звезда (газета, Санкт-Петербург)}}» і «[[Правда (газета)|Правда]]», мастацкі аддзел бальшавіцкага часопіса «Просвещение»<ref name="БС"/>, выдаваў першы зборнік пралетарскіх пісьменнікаў. Выдаваў з 1915 па 1917 год часопіс «[[Летопись]]», заснаваў выдавецтва «Парус»<ref name=autogenerated20140204-2 />. У 1912—1916 гадах Горкі стварае серыю апавяданняў і нарысаў, якія склалі зборнік «Па Русі», аўтабіяграфічныя аповесці «Дзяцінства», «У людзях». У 1916 годзе ў выдавецтве «Парус» была апублікавана аўтабіяграфічная аповесць «У людзях» і цыкл нарысаў «Па Русі»<ref name=autogenerated20140204-2 />. Апошняя частка трылогіі «Мае ўніверсітэты» была напісана ў 1923 годзе. ==== Лютаўская і Кастрычніцкая рэвалюцыі, падзеі і дзейнасць 1917—1921 гадоў ==== У 1917—1919 гадах Горкі, які халаднавата ўспрыняў [[Лютаўская рэвалюцыя|Лютаўскую]] і [[Кастрычніцкая рэвалюцыя|Кастрычніцкую рэвалюцыі]], вёў вялікую грамадскую і праваабарончую працу, крытыкаваў метады бальшавікоў, асуджаў іх стаўленне да старой [[інтэлігенцыя|інтэлігенцыі]], ратаваў шэраг яе прадстаўнікоў ад рэпрэсій бальшавікоў і голаду. Заступаўся за зрынутых [[Раманавы]]х, над якімі паўсюдна здзекаваліся натоўпы, што стыхійна збіраліся. Не знойдучы падыходнай трыбуны для выражэння самастойнай пазіцыі, Горкі 1 мая 1917 года пачаў выдаваць газету «{{нп5|Новая жизнь (1917—1918)|Новая жизнь|ru|Новая жизнь (1917—1918)}}»<ref name="БС"/> на ганарары, атрыманыя за выданне кніг у выдавецтве «Нива», і на пазыкі банкіра, уладальніка банка «Груббе и Небо» [[Эрнэст Карлавіч Грубэ|Э. К. Грубэ]]. Рэагуючы на абвінавачванні ў прадажнасці і на тое, што гуляе на руку ворагам працоўнага класа, Горкі растлумачыў, што такія метады фінансавання пралетарскага друку ў Расіі не новыя: «За час з 1901 па 1917 год цераз мае рукі прайшлі сотні тысяч рублёў на справу расійскай сацыял-дэмакратычнай партыі, з іх мой асабісты заробак вылічаецца дзесяткамі тысяч, а ўсё астатняе чэрпалася з кішэняў „буржуазіі“. „[[Искра (газета)|Искра]]“ выдавалася на грошы [[Сава Цімафеевіч Марозаў|Савы Марозава]], які, вядома, не ў доўг даваў, а — ахвяраваў. Я мог бы назваць добры дзясятак шаноўных людзей — „буржуяў“, — якія матэрыяльна дапамагалі росту с.-д. партыі. Гэта выдатна ведае У. І. Ленін і іншыя старыя работнікі партыі»{{sfn|Быков|2012|с=215—216}}. [[Файл:М. Горькій. Революція и культура (1918).djvu|page=3|міні]] У газеце {{нп5|Новая жизнь (1917—1918)|Новая жизнь|ru|Новая жизнь (1917—1918)}} Горкі выступіў у якасці {{нп5|Калумніст|калумніста|ru|Колумнист}}; са сваіх публіцыстычных калонак, якія [[Дзмітрый Львовіч Быкаў|Д. Быкаў]] ацаніў як «унікальную хроніку перараджэння рэвалюцыі», пазней Горкі сфармаваў дзве кнігі — «Несвоечасовыя думкі» і «Рэвалюцыя і культура». У лістападзе 1917 гады Горкі пісаў, што «''…Ленін лічыць, што мае права прарабіць з рускім народам жорсткі вопыт, загадзя асуджаны на няўдачу''»<ref>''Горький М.'' Вниманию рабочих. «Новая жизнь», № 177, 10 ноября 1917 г. // «Несвоевременные мысли» и рассуждения о революции и культуре. — М: Интерконтакт, 1990. — С. 84. — ISBN 5-278-00319-7.</ref>. Чырвонай ніткай публіцыстыкі Горкага ў гэты перыяд быў разважанні аб свабодзе рускага народа («Ці гатовыя мы да яе?»), заклік да авалодання ведамі і пераадолення невуцтва, да заняткаў творчасцю і навукай, да зберажэння культуры (каштоўнасці якой неміласэрна рабаваліся). Горкі актыўна асуджаў разгром «звераватымі» сельскімі мужыкамі маёнткаў {{нп5|Сяргей Мікалаевіч Худзякоў|Худзякова|ru|Худеков, Сергей Николаевич}} і {{нп5|Аляксандр Дзмітрыевіч Абаленскі|Абаленскага|ru|Оболенский, Александр Дмитриевич}}, спаленне панскіх бібліятэк, знішчэнне карцін і музычных інструментаў як класава чужых сялянству прадметаў. Непрыемна здзівіла Горкага, што з усіх рамёстваў у краіне квітнела {{нп5|спекуляцыя||ru|Спекуляция}}. Не спадабалася Горкаму [[люстрацыя]], якая пачалася ў Расіі, і публікацыя спісаў таемных супрацоўнікаў [[Ахоўнае аддзяленне|ахоўнага аддзялення]], якімі, да здзіўлення пісьменніка і грамадства, у Расіі невытлумачальна апынуліся многія тысячы. «Гэта ганебны абвінаваўчы акт супраць нас, гэта адна з прыкмет распаду і гніення краіны, прыкмета грозная», — палічыў Горкі. Гэтая і падобныя заявы выклікалі напружанасць ва ўзаемаадносінах пісьменніка і новай рабоча-сялянскай улады<ref>''Горький М.'' Несвоевременные мысли: Заметки о революции и культуре. — М.: Советский писатель, 1990. — С. 400. — ISBN 5-265-02154-X</ref><ref>Так, вядома, што ў 1918 годзе Горкі пасылаў грошы {{нп5|Васіль Васільевіч Разанаў|В. В. Разанаву|ru|Розанов, Василий Васильевич}}, які знаходзіўся ў галечы ў [[Сергіеў Пасад|Сергіевым пасадзе]]</ref>{{sfn|Быков|2012|с=215—217}}. Пасля перамогі Кастрычніка рэвалюцыйным уладам свабодная прэса была ўжо не патрэбна, і 29 ліпеня 1918 года газета «{{нп5|Новая жизнь (1917—1918)|Новая жизнь|ru|Новая жизнь (1917—1918)}}» была зачынена. «Несвоечасовыя думкі» з іх сумленнымі, крытычнымі ацэнкамі падзей першых паслярэвалюцыйных гадоў у наступны раз выдадзеныя ў СССР толькі праз 70 гадоў, у 1988 годзе. 19 лістапада 1919 года доме Елісеева на {{нп5|Дом Чычэрына (Санкт-Пецярбург)|Мойцы, 29|ru|Дом Чичерина}} па ініцыятыве Горкага быў адкрыты «{{нп5|Дом мастацтваў (Санкт-Пецярбург)|Дом мастацтваў|ru|Дом искусств}}» ({{lang-ru|ДИСК}}), правобраз пісьменніцкага прафсаюза, дзе праводзіліся лекцыі, чытанні, даклады і дыспуты, пісьменнікі мелі зносіны і атрымлівалі матэрыяльную дапамогу па прафесійнай прыкмеце. У Доме мастацтваў спрачаліся паміж сабой [[Рэалізм (літаратура)|рэалісты]], [[Сімвалізм|сімвалісты]] і [[Акмеізм|акмеістаў]], працавала паэтычная студыя [[Мікалай Сцяпанавіч Гумілёў|Гумілёва]] «Ракавіна, якая гучыць», выступаў [[Аляксандр Аляксандравіч Блок|Блок]], дні і ночы праводзілі ў доме [[Карней Іванавіч Чукоўскі|Чукоўскі]], [[Уладзіслаў Феліцыянавіч Хадасевіч|Хадасевіч]], [[Аляксандр Грын|Грын]], [[Восіп Эмілевіч Мандэльштам|Мандэльштам]], [[Віктар Барысавіч Шклоўскі|Шклоўскі]]. У 1920 годзе, дзякуючы Горкаму паўстала Цэнтральная камісія па паляпшэнню побыту навукоўцаў ({{lang-ru|ЦЕКУБУ}}), яна займалася размеркаваннем {{нп5|Харчовы паёк|харчовых пайкоў|ru|Продовольственный паёк}}, што дапамаглі петраградскім навуковым работнікам перажыць эпоху «[[Ваенны камунізм|ваеннага камунізму]]». Падтрымліваў Горкі і групу маладых літаратараў «{{нп5|Серапіёнавы браты||ru|Серапионовы братья}}»{{sfn|Быков|2012|с=220—222}}. Малюючы псіхалагічны партрэт перакананага рэвалюцыянера, Горкі выкладае сваё крэда так: «Вечны рэвалюцыянер — гэта дрожджа, бесперапынна раздражняльная мазгі і нервы чалавецтва, гэта — ці геній, які, руйнуючы ісціны, створаныя да яго, творыць новыя, або — сціплы чалавек, спакойна упэўнены у сваёй сіле, згарае ціхім, часам амаль нябачным агнём, асвятляючы шлях да будучыні»<ref name="МГ">Максим Горький. Несвоевременные мысли. 1917—1918 гг. Газета «Новая жизнь»</ref>. Астуджэнне шлюбных адносін паміж Горкім і Андрэевай адбылося ў 1919 годзе не толькі па прычыне ўсё больш рэзка праяўляльных палітычных рознагалоссяў. Горкі, які адухоўлена марыў пра «новых ідэальных людзей» і спрабаваў стварыць іх рамантычны вобраз у сваіх творах, не прыняў [[Кастрычніцкая рэвалюцыя|рэвалюцыю]], быў здзіўлены яе жорсткасцю і бязлітаснасцю, — калі, нягледзячы на ​​яго асабістае заступніцтва перад [[Уладзімір Ільіч Ленін|Леніным]], былі расстраляныя вялікі князь [[Павел Аляксандравіч]] і паэт [[Мікалай Сцяпанавіч Гумілёў|Мікалай Гумілёў]]. Да асабістага разрыва з Андрэевай, па сцвярджэнні яе дачкі Кацярыны, прывёў не легкадумны флірт з Будберг, а доўгае захапленне Горкага Варварай Васільеўнай Шайкевіч — жонкай іх агульнага сябра, выдаўца і пісьменніка Аляксандра Ціханава (Сераброва)<ref name="Белоусова" />. У лютым 1919 года Горкі і Андрэева ​​былі прызначаны кіраваць Ацэначна-антыкварнай камісіяй {{нп5|Народны камісарыят гандлю і прамысловасці|Народнага камісарыята гандлю і прамысловасці|ru|Народный комиссариат торговли и промышленности}}. Да працы былі прыцягнутыя 80 лепшых піцерскіх спецыялістаў у галіне {{нп5|Антыкварыят|антыкварыяту|ru|Антиквариат}}. Мэта складалася ў тым, каб адабраць з маёмасці, канфіскаванай у цэрквах, у палацах і асабняках заможных класаў, у банках, антыкварных крамах, [[ламбард]]ах, прадметы, якія прадстаўляюць мастацкую ці гістарычную каштоўнасць. Затым гэтыя прадметы меркавалася перадаць у музеі, а частку канфіскаванага рэалізаваць на [[Аўкцыён|аўкцыёнах]] за мяжой. Праз некаторы час, па словах [[Зінаіда Мікалаеўна Гіпіус|Зінаіды Гіпіус]], кватэра Горкага на [[Кронверкскі праспект|Кронверкскім]] набыла выгляд «музея ці крамы старызніка». Аднак пры расследаванні, праведзеным следчым [[Усерасійская надзвычайная камісія па барацьбе з контррэвалюцыяй і сабатажам|УНК]] Назар’евым, даказаць асабістай карысці тых, хто ўзначальваў Ацэначна-антыкварную камісію, не ўдалося, а ў пачатку 1920 года камісіі для папаўнення экспартнага фонду дазволілі і скупляць прыватныя калекцыі<ref name="Белоусова" />. У гэтыя гады Горкі стаў вядомы і як збіральнік прадметаў мастацтва, калекцыянаваў гіганцкія [[Ваза|кітайскія вазы]], стаў у Петраградзе знаўцам у гэтай галіне. Пісьменнік цаніў (не толькі за тэксты) і рэдкія дарагія кнігі, аформленыя як вытанчаныя, мудрагелістыя і вычварныя творы паліграфічнага мастацтва. Будучы ў паслярэвалюцыйныя гады на фоне збяднення мас даволі заможным чалавекам, Горкі фінансаваў уласныя выдавецкія праекты, шмат займаўся дабрачыннасцю, утрымліваў у сваёй кватэры каля 30 дамачадцаў, высылаў матэрыяльную дапамогу гаротнікам літаратарам, правінцыйным настаўнікам, сасланым, часта зусім незнаёмым людзям, якія звярталіся да яго з лістамі і просьбамі{{sfn|Быков|2012|с=229—231}}. У 1919 годзе па ініцыятыве і пры вырашальным удзеле Горкага арганізавана выдавецтва «{{нп5|Всемирная литература (выдавецтва)|Всемирная литература|ru|Всемирная литература (издательство)}}»<ref name="БС"/>, мэтай якога на пяць гадоў, якія змясцілі разам больш за 200 тамоў, стаў выпуск у краіне сусветнай класікі ў эталонным перакладзе, з высокакваліфікаванымі каментарамі і інтэрпрэтацыямі найбуйнейшых літаратуразнаўцаў{{sfn|Быков|2012|с=233—239}}. Пасля {{нп5|Замахі на Леніна|замаху на Леніна ў жніўні 1918 года|ru|Покушения на Ленина}} адносіны Горкага і Леніна, азмрочаным да таго шэрагам сварак, зноў умацаваліся. Горкі адправіў Леніну спагадлівую тэлеграму і аднавіў перапіску з ім, перастаў займацца [[Фронда|франдзёрскай]] дзейнасцю. Шукаў у Леніна абароны ад піцерскіх чэкістаў, якія спрабавалі ўсталяваць у пісьменніка правапарушэнні і наведваліся на кватэру Горкага з {{нп5|Ператрус|ператрусамі|ru|Обыск}}. Горкі некалькі разоў выязджаў у Маскву для сустрэч з Леніным, [[Фелікс Эдмундавіч Дзяржынскі|Дзяржынскім]], [[Леў Давідавіч Троцкі|Троцкім]], шмат звяртаўся да старога сябра, якога цяпер называлі правадыром Кастрычніцкай рэвалюцыі, з рознымі просьбамі, у тым ліку з хадайніцтвамі аб асуджаных. Клапатаў Горкі і аб дазволе на выезд за мяжу для [[Аляксандр Аляксандравіч Блок|Аляксандра Блока]], аднак яно было атрымана толькі за дзень да смерці паэта. Пасля расстрэлу Мікалая Гумілёва ў Горкага з’явілася адчуванне безвыходнасці ўласных намаганняў, пісьменнік стаў задумвацца аб ад’ездзе за мяжу. Ленін, які шанаваў Горкага за ранейшыя заслугі і сацыяльны рэалізм у творчасці, падаў ідэю адправіцца ў Еўропу для лячэння і збору сродкаў для барацьбы з {{нп5|Голад у Паволжы (1921-1922)|голадам|ru|Голод в Поволжье (1921—1922)}}, які напаткаў Расію пасля засухі 1921 года. У ліпені 1920 года Горкі ўбачыўся з Леніным, калі той прыязджаў у Петраград на {{нп5|Другі кангрэс Камуністычнага інтэрнацыяналу|Другі кангрэс Камінтэрна|ru|Второй конгресс Коммунистического интернационала}}. Пісьменнік атрымаў у падарунак ад Леніна, які наведаў Горкага ў яго кватэры перад вяртаннем у Маскву, толькі што выдадзеную ленінскую кнігу «{{нп5|Дзіцячая хвароба «левізны» ў камунізме||ru|Детская болезнь «левизны» в коммунизме}}», яны разам сфатаграфаваліся ля калон [[Таўрыйскі палац|Таўрыйскага палаца]]. Гэта была апошняя сустрэча Горкага і Леніна{{sfn|Быков|2012|с=249—256}}. === Эміграцыя пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі === [[Файл:Joseph Stalin and Maxim Gorky, 1931.jpg|thumb|250px|Гутарка [[Іосіф Вісарыёнавіч Сталін|Іосіфа Сталіна]] з [[Саюз пісьменнікаў СССР|Максімам Горкім]].]] 16 кастрычніка 1921 года- ад’езд M. Горкага за мяжу, слова «эміграцыя» ў кантэксце яго паездкі тады не ўжывалася. Афіцыйнай прычынай ад’езду было аднаўленне яго хваробы і неабходнасць, па патрабаванні [[Уладзімір Ільіч Ленін|Леніна]], лячыцца за мяжой. Па іншай версіі, Горкі быў вымушаны з’ехаць з-за абвастрэння ідэалагічных рознагалоссяў з [[Марксізм-ленінізм|савецкай уладай]]<ref>[http://dugward.ru/library/hodasevich/hodasevich_o_smerti_gorkogo.html В. Ф. Ходасевич. О смерти Горького].</ref>. У 1921—1923 гадах жыў у [[Хельсінкі|Гельсінгфорсе]], [[Берлін]]е, [[Прага|Празе]]. Адразу ў Італію Горкага не адпусцілі як «палітычна недобранадзейнага»{{sfn|Басинский|2005|с=369}}. Па ўспамінах [[Уладзіслаў Феліцыянавіч Хадасевіч|Уладзіслава Хадасевіча]], у 1921 годзе Горкі, як хісткі і недобранадзейны мысліцель, па ініцыятыве [[Рыгор Яўсеевіч Зіноўеў|Зіноўева]] і савецкіх {{нп5|Спецслужба|спецслужбаў|ru|Спецслужба}}, са згоды Леніна, адпраўлены ў [[Германія|Германію]], а Андрэева неўзабаве рушыла ўслед за былым грамадзянскім мужам «у мэтах нагляду за яго палітычнымі паводзінамі і тратамі грошай». З сабой Андрэева ​​ўзяла новага палюбоўніка, супрацоўніка [[Народны камісарыят унутраных спраў СССР|НКУС]] {{нп5|Пётр Пятровіч Кручкоў|Пятра Кручкова|ru|Крючков, Пётр Петрович}} (будучага нязменнага сакратара пісьменніка), з якім разам пасялілася ў [[Берлін]]е, у той час як сам Горкі з сынам і нявесткай абгрунтаваўся за горадам. У Германіі Андрэева, скарыстаўшы свае сувязі ў савецкім урадзе, уладкавала Кручкова галоўным рэдактарам савецкага кнігагандлёвага і выдавецкага прадпрыемства «{{нп5|Международная книга||ru|Международная книга}}». Такім чынам Кручкоў пры садзейнічанні Андрэевай стаў фактычным выдаўцом твораў Горкага за мяжой і пасярэднікам ва ўзаемаадносінах пісьменніка з расійскімі часопісамі і выдавецтвамі. З прычыны гэтага Андрэева і Кручкоў змаглі цалкам кантраляваць расходаванне Горкім яго немалых грашовых сродкаў<ref name=autogenerated3 /><ref name="autogenerated2" /><ref>{{кніга| аўтар = Герасимова Е. М. и др.| частка = Крючков Пётр Петрович| спасылка частка = http://www.hrono.ru/biograf/bio_k/kryuchkovpp.php| загаловак = Современники А. М. Горького. Фотодокументы. Описание |месца = М.| выдавецтва= Издательство института мировой литературы имени А. М. Горького РАН| год = 2002| старонак= 693| isbn = 5-9208-0117-4}}</ref>. Вясной 1922 года Горкі напісаў адкрытыя лісты [[Аляксей Іванавіч Рыкаў|А. І. Рыкаву]] і [[Анатоль Франс|Анатолю Франсу]], дзе выступіў супраць суда ў Маскве над [[Партыя сацыялістаў-рэвалюцыянераў|эсэрамі]], які быў багаты для іх смяротнымі прысудамі. Атрымала рэзананс ліст надрукавала нямецкая газета «{{нп5|Vorwärts||ru|Форвертс (газета)}}», а таксама шэраг рускіх эмігранцкіх выданняў. Ленін ахарактарызаваў ліст Горкага як «паганы» і назваў яго «здрадай» сябра. З крытыкай ліста Горкага выступілі {{нп5|Карл Бернгардавіч Радэк|Карл Радэк|ru|Радек, Карл Бернгардович}} у «[[Правда (газета)|Праўдзе]]» і [[Дзям’ян Бедны]] ў газеце «{{нп5|Известия||ru|Известия}}». Да [[Белая эміграцыя|рускай эміграцыі]] Горкі, аднак, ставіўся насцярожана, але да 1928 года адкрыта не крытыкаваў яе. У [[Берлін]]е Горкі не ўшанаваў прысутнасцю ўшанаванне сябе з нагоды 30-годдзя літаратурнай дзейнасці, уладкованае [[Андрэй Белы|А. Белым]], [[Аляксей Мікалаевіч Талстой|А. Талстым]], [[Уладзіслаў Феліцыянавіч Хадасевіч|У. Хадасевічам]], [[Віктар Барысавіч Шклоўскі|В. Шклоўскім]] і іншымі рускімі літаратарамі, якія прыязна да яго ставіліся{{sfn|Басинский|2005|с=369}}. Улетку 1922 года Горкі жыў у {{нп5|Херынгсдорф|Херынгсдорфе|ru|Херингсдорф}}, на беразе [[Балтыйскае мора|Балтыйскага мора]], меў зносіны з [[Аляксей Мікалаевіч Талстой|Аляксеем Талстым]], [[Уладзіслаў Феліцыянавіч Хадасевіч|Уладзіславам Хадасевічам]], {{нп5|Ніна Мікалаеўна Берберава|Нінай Берберавай|ru|Берберова, Нина Николаевна}}<ref>{{нп5|Томас Урбан||ru|Урбан, Томас}}: ''Русские писатели в Берлине в 20-е годы ХХ века''; Санкт-Петербург 2014, с. 60-64.</ref>. У 1922 годзе напісаў з’едлівую брашуру «Аб рускім сялянстве», у якой усклаў адказнасць за трагічныя падзеі ў Расіі і «жорсткасць формаў рэвалюцыі» на сялянства з яго «заалагічным інстынктам ўласніка». Гэтая брашура, хоць і не друкавалася ў СССР, з’явілася, на думку {{нп5|Павел Валер’евіч Басінскі|П. В. Басінскага|ru|Басинский, Павел Валерьевич}}, адным з першых літаратурна-ідэалагічных абгрунтаванняў будучай сталінскай палітыкі [[Калектывізацыя|суцэльнай калектывізацыі]]. У сувязі з кнігай Горкага у эмігранцкай прэсе з’явіўся [[неалагізм]] «народазлоб’е» ({{lang-ru|народозлобие}}){{sfn|Басинский|2005|с=368}}. З 1922 па 1928 год Горкі напісаў «Нататкі з дзённіка», «Мае ўніверсітэты», а таксама «Апавяданні 1922-24 гг.». Ядром зборніка, прасякнутага адзіным сюжэтам, з’яўляюцца «Аповяд аб незвычайным» і «Пустэльнік», дзе Горкі адзіны раз у сваёй творчасці звярнуўся да тэмы [[Грамадзянская вайна ў Расіі|Грамадзянскай вайны ў Расіі]]. Кастрычніцкая рэвалюцыя і наступная Грамадзянская вайна паўстаюць у кнізе падзеямі ўсеагульнага спрашчэння, плоскай рацыяналізацыі і дэградацыі, метафарамі нізвядзення з’яў незвычайнага і гуманнага — да штодзённага, прымітыўнага, цеснага і жорсткага{{sfn|Быков|2012|с=230—231}}. У 1925 годзе выйшаў у свет раман «{{нп5|Справа Артамонавых (раман)|Справа Артамонавых|ru|Дело Артамоновых (роман)}}»{{sfn|Басинский|2005|с=369}}. З 1924 Горкі жыў у [[Італія|Італіі]], у [[Сарэнта]] — на віле «Il Sorito» і ў санаторыях. Апублікаваў успаміны пра [[Уладзімір Ільіч Ленін|Леніне]]. У Сарэнта мастаком [[Павел Дзмітрыевіч Корын|Паўлам Корыным]] напісаны адзін з лепшых партрэтаў Горкага<ref>[http://artpoisk.info/artist/korin_pavel_dmitrievich_1892/portret_a_m_gor_kogo/ Портрет А. М. Горького. 1932] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20181227185038/http://artpoisk.info/artist/korin_pavel_dmitrievich_1892/portret_a_m_gor_kogo/ |date=27 снежня 2018 }} {{ref-ru}}</ref>; асаблівасцю карціны з’яўляецца малюнак пісьменніка на фоне вулкана [[Везувій]], пры гэтым Горкі як бы узвышаецца над горным волатам. Разам з тым у сюжэце карціны выразна гучыць тэма адзіноты, у якую паступова апускаўся Горкі{{sfn|Басинский|2005|с=369—371}}. У Еўропе Горкі гуляў ролю своеасаблівага «моста» паміж рускай эміграцыяй і СССР, спрабаваў прадпрымаць намаганні па збліжэнні рускіх эмігрантаў першай хвалі з гістарычнай радзімай{{sfn|Басинский|2005|с=370}}. Разам са [[Віктар Барысавіч Шклоўскі|Шклоўскім]] і [[Уладзіслаў Феліцыянавіч Хадасевіч|Хадасевічам]] Горкі пачаў свой адзіны выдавецкі праект у Еўропе — часопіс «{{нп5|Беседа (часопіс)|Беседа|ru|Беседа (журнал)}}». У новым канцэптуальнай выданні Горкі хацеў злучыць культурны патэнцыял літаратараў Еўропы, рускай эміграцыі і Савецкага Саюза. Планавалася выдаваць часопіс у Германіі, а распаўсюджваць пераважна ў СССР. Ідэя заключалася ў тым, каб маладыя савецкія пісьменнікі атрымалі магчымасць выдавацца ў Еўропе, а ў пісьменнікаў з рускай эміграцыі з’явіліся б чытачы на радзіме. І такім чынам часопіс сыграў бы злучную ролю — моста паміж Еўропай і Савецкай Расіяй. Меркаваліся высокія аўтарскія ганарары, што выклікала пісьменніцкі энтузіязм па абодва бакі межаў. У 1923 годзе ў берлінскім выдавецтве «Эпоха» выйшаў у свет першы нумар часопіса «Беседа». Супрацоўнікамі рэдакцыі пад пачаткам Горкага былі Хадасевіч, [[Андрэй Белы|Белы]], Шклоўскі, [[Бруна Фрыдрыхавіч Адлер|Адлер]], запрошаныя еўрапейскія аўтары [[Рамэн Ралан|Р. Ралан]], [[Джон Галсуорсі|Д. Галсуорсі]], [[Стэфан Цвэйг|С. Цвэйг]]; эмігранцкія {{нп5|Аляксей Міхайлавіч Рэмізаў|А. Рэмізаў|ru|Ремизов, Алексей Михайлович}}, {{нп5|Міхаіл Андрэевіч Асаргін|М. Асаргін|ru|Осоргин, Михаил Андреевич}}, {{нп5|Павел Паўлавіч Муратаў|П. Муратаў|ru|Муратов, Павел Павлович}}, {{нп5|Ніна Мікалаеўна Бярберава|Н. Бярберава|ru|Берберова, Нина Николаевна}}; савецкія [[Леанід Максімавіч Лявонаў|Л. Лявонаў]], [[Канстанцін Аляксандравіч Федзін|К. Федзін]], [[Веніямін Аляксандравіч Каверын|В. Каверын]], [[Барыс Леанідавіч Пастарнак|Б. Пастарнак]]. Хоць тады ўлады ў Маскве праект на словах падтрымалі, пазней у сакрэтных архівах {{нп5|Галоўнае ўпраўленне па справах літаратуры і выдавецтваў|Галоўліту|ru|Главное управление по делам литературы и издательств}} былі знойдзены дакументы, якія характарызавалі выданне як ідэалагічна шкоднае. Усяго выйшла 7 нумароў, але [[Палітбюро ЦК КПСС|Палітбюро ЦК РКП (б)]] забараніла дапускаць тыраж часопіса ў СССР, пасля чаго праект быў зачынены з прычыны бесперспектыўнасці. Горкі быў маральна прыгнечаны. Як перад пісьменнікамі эміграцыі, так і перад савецкімі літаратарамі Горкі, не здолеўшы стрымаць абяцанні, апынуўся са сваім немагчымым сацыяльным ідэалізмам ў няёмкім становішчы, што нанесла ўрон яго рэпутацыі{{sfn|Басинский|2005|с=373—375}}<ref>{{cite web|url=http://www.alexanderyakovlev.org/fond/issues-doc/1014320|title=Лебедев-Полянский — в Политбюро о журнале «Беседа» Максима Горького|publisher=АРХИВ АЛЕКСАНДРА Н. ЯКОВЛЕВА|accessdate=2012-07-15|archiveurl=https://www.webcitation.org/6B1luMGZR?url=http://www.alexanderyakovlev.org/fond/issues-doc/1014320|archivedate=2012-09-29}}</ref>. У сакавіку 1928 года ў Італіі Горкі адзначыў свой 60-гадовы юбілей. Тэлеграмы і лісты з віншаваннямі яму даслалі [[Стэфан Цвэйг]], [[Ліён Фейхтвангер]], [[Томас Ман]] і [[Генрых Ман]], [[Джон Галсуорсі]], [[Герберт Уэлс]], [[Сельма Лагерлёф]], [[Шэрвуд Андэрсан]], {{нп5|Эптан Біл Сінклер|Эптан Сінклер|ru|Синклер, Эптон Билл}} і іншыя вядомыя пісьменнікі Еўропы. Святкаванне юбілею Горкага на высокім узроўні было арганізавана і ў Савецкім Саюзе. У мностве гарадоў і вёсак СССР адбыліся выстаўкі пра жыццё і творчасць Горкага, у тэатрах шырока ішлі спектаклі па яго творах, у адукацыйных установах, клубах, на прадпрыемствах прачытаны лекцыі і даклады аб Горкім і значэнні яго прац для будаўніцтва сацыялізму{{sfn|Басинский|2005|с=388—389}}. Утрыманне Горкага і асоб, якія яго суправаджалі, у Італіі складала прыкладна 1000 долараў у месяц. У адпаведнасці з дамовай, падпісанай Горкім у 1922 годзе з гандлёвым прадстаўніцтвам СССР у Германіі і разлічанай на тэрмін да 1927 года, пісьменнік губляў права як самастойна, так і праз іншых асоб выдаваць свае творы на рускай мове — як у Расіі, так і за мяжой. Адзіныя абумоўленыя каналы выдання — Дзяржвыдат і гандлёвае прадстаўніцтва. Горкаму выплачваўся штомесячны ганарар за выданне яго збору твораў і іншых кніг 100 тысяч германскіх марак, 320 даляраў. Фінансаванне Горкага ажыццяўлялася праз {{нп5|Пётр Пятровіч Кручкоў|П. П. Кручкова|ru|Крючков, Пётр Петрович}}, выбіць грошы пісьменніка з СССР, па словах Андрэевай, было справай цяжкай{{sfn|Басинский|2005|с=372—373}}. === Паездкі ў СССР === У маі [[1928]] года па запрашэнні Савецкага ўрада і асабіста [[Іосіф Вісарыёнавіч Сталін|Сталіна]] першы раз за 7 гадоў пасля ад’езду ў эміграцыю Горкі прыехаў у [[СССР]]. 27 мая 1928 года, а 22 гадзіне, цягнік з Берліна спыніўся на першай савецкай станцыі [[Негарэлае (станцыя)|Негарэлае]], Горкага на пероне вітаў мітынг. З натхненнем пісьменніка сустракалі і на іншых станцыях па шляху да Масквы, а на плошчы перад Беларускім вакзалам Горкага чакаў шматтысячны натоўп, частку шляху да дома (спыніўся ён у кватэры жонкі К. П. Пяшковай) пісьменніка неслі на руках{{sfn|Басинский|2005|с=375}}. Горкі мусіў ацаніць поспехі будаўніцтва сацыялізму. Пісьменнік здзейсніў пяцітыднёвую паездку па краіне. З сярэдзіны ліпеня 1928 года Горкі наведаў [[Курск]], [[Харкаў]], [[Крым]], [[Растоў-на-Доне]], [[Баку]], [[Тбілісі]], [[Ерэван]], [[Уладзікаўказ]], [[Валгаград|Царыцын]], [[Самара|Самару]], [[Казань]], [[Ніжні Ноўгарад]] (на радзіме правёў тры дні), 10 жніўня вярнуўся ў [[Масква|Маскву]]. Падчас паездкі Горкаму паказвалі дасягненні СССР, больш за ўсё яго захапіла арганізацыя працы і чысціня (вадзілі пісьменніка на загадзя падрыхтаваныя аб’екты). [[Канстанцін Аляксандравіч Федзін|Канстанціна Федзіна]], пісьменнікаў і літаратуразнаўцаў уразіла выдатная фізічная форма, поўная адсутнасць лядашчасці і здаравецкі поціск рукі Горкага, які перанёс пасля трох дзесяцігоддзяў цяжкай хваробы ''такія'' шляхавыя нагрузкі. Уражанні ад паездкі знайшлі сваё адлюстраванне ў цыкле нарысаў «Па Саюзу Саветаў». Але ў СССР Горкі не застаўся, восенню з’ехаў назад у Італію{{sfn|Быков|2012|с=284—287}}. У [[1929]] годзе Горкі другі раз прыехаў СССР і 20-23 чэрвеня наведаў {{нп5|Салавецкі лагер асобага прызначэння||ru|Соловецкий лагерь особого назначения}}, прыбыўшы туды на сумна вядомым цеплаходзе «Глеб Бокій», які прывозіў на [[Салавецкія астравы|Салаўкі]] зняволеных, у суправаджэнні самога [[Глеб Іванавіч Бокій|Глеба Бокія]]. У нарысе «{{нп5|Салаўкі (нарыс)|Салаўкі|ru|Соловки (очерк)}}» станоўча адазваўся аб рэжыме ў турме і перавыхаванні яе вязняў{{sfn|Быков|2012|с=287—288|name=autogenerated8}}. 12 кастрычніка 1929 года Горкі з’ехаў назад у [[Італія|Італію]]. У 1931 годзе Горкаму быў прадстаўлены савецкім урадам для пастаяннага пражывання ў Маскве {{нп5|асабняк С. П. Рабушынскага||ru|Особняк С. П. Рябушинского}} на {{нп5|Малая Нікіцкая вуліца|Малой Нікіцкай вуліцы|ru|Малая Никитская улица}}<ref name="Комм">А. М. Горкі ніколі не сустракаўся з былым гаспадаром, але сыграў выратавальную ролю ў лёсе яго брата: у 1918 годзе ён дамогся вызвалення з [[Усерасійская надзвычайная камісія па барацьбе з контррэвалюцыяй і сабатажам|ЧК]] {{нп5|Дзмітрый Паўлавіч Рабушынскі|Дзмітрыя Паўлавіча Рабушынскага|ru|Рябушинский, Дмитрий Павлович}}, які пасля выхаду на волю, перад тым, як пакінуць радзіму, быў ў Горкага ў Петраградзе, у кватэры на [[Кронверкскі праспект|Кронверкскім праспекце]], дзякаваў за клопаты</ref>, с 1965 года — {{нп5|Музей-кватэра А. М. Горкага (Масква)|Музей-кватэра А. М. Горкага ў Маскве|ru|Музей-квартира А. М. Горького (Москва)}}. === Вяртанне ў СССР === З 1928 па 1933 год, як сцвярджае {{нп5|Павел Валер’евіч Басінскі|П. В. Басінскі|ru|Басинский, Павел Валерьевич}}, Горкі «жыў на два дамы, зіму і восень праводзячы ў [[Сарэнта]]» на віле Il Sorito, а канчаткова вярнуўся ў СССР 9 мая 1933 года{{sfn|Басинский|2005|с=251}}. Большасць распаўсюджаных крыніц паказвае, што Горкі прыязджаў у СССР у цёплы сезон 1928, 1929 і 1931 гадоў, у 1930 годзе не прыязджаў у СССР з-за праблем са здароўем, а канчаткова вярнуўся на радзіму ў кастрычніку 1932 года. Пры гэтым Сталін абяцаў Горкаму, што ён і далей зможа праводзіць зіму ў Італіі, на чым настойваў Аляксей Максімавіч, аднак пісьменніку замест гэтага з 1933 года прадаставілі вялікую дачу ў {{нп5|Мыс Мікалая|Тэселі|ru|Мыс Николая}} (Крым), дзе ён знаходзіўся ў халодны сезон з 1933 па 1936 год. У Італію Горкага больш не выпускалі{{sfn|Басинский|2005|с=389, 423—424}}. У пачатку 1930-х гадоў Горкі чакаў і разлічваў на [[Нобелеўская прэмія па літаратуры|Нобелеўскую прэмію па літаратуры]], на якую ён быў намінаваны 5 разоў, а па многіх прыкметах было вядома, што з года на год яе ўпершыню прысудзяць рускаму пісьменніку. Канкурэнтамі Горкага лічыліся {{нп5|Іван Сяргеевіч Шмялёў|Іван Шмялёў|ru|Шмелёв, Иван Сергеевич}}, [[Дзмітрый Сяргеевіч Меражкоўскі|Дзмітрый Меражкоўскі]] і [[Іван Аляксеевіч Бунін|Іван Бунін]]. У 1933 годзе прэмію атрымаў Бунін, надзеі Горкага на статутнае сусветнае прызнанне паваліліся. Вяртанне Аляксея Максімовіча ў СССР літаратуразнаўцы збольшага звязваюць і з інтрыгай вакол прэміі, якую, па распаўсюджанай версыі, [[Нобелеўскі камітэт]] жадаў прысудзіць пісьменніку з [[Белая эміграцыя|рускай эміграцыі]], а Горкі эмігрантам у поўным сэнсе слова не быў{{sfn|Басинский|2005|с=249}}. У сакавіку 1932 года дзве цэнтральныя савецкія газеты, «[[Правда (газета)|Правда]]» і «{{нп5|Известия||ru|Известия}}», адначасова надрукавалі артыкул-[[памфлет]] Горкага пад назвай, якая стала {{нп5|Крылатая фраза|крылатай фразай|ru|Крылатая фраза}} — «[[З кім вы, майстры культуры? (памфлет)|З кім вы, майстры культуры?]]»<ref>{{cite web|datepublished= 22 марта 1932| url=http://www.calend.ru/event/4857/| title=В советских газетах вышла статья-памфлет Максима Горького «С кем вы, мастера культуры?...» | publisher=// calend.ru| accessdate=2014-8-1}}</ref>. {{частка выявы |выява= |подпіс=Вокладка часопіса «{{нп5|Огонёк||ru|Огонёк}}» прымеркаваная да {{нп5|Першы з’езд савецкіх пісьменнікаў|першага з’езду савецкіх пісьменнікаў|ru|Первый съезд советских писателей}}, 1934 г. [[Іосіф Вісарыёнавіч Сталін|І. В. Сталін]] і М. Горкі <br> ''«Вы, пісьменнікі, — інжынеры,<br> якія будуюць чалавечыя душы»''. І. В. Сталін. |шырыня=230 |агульная=240 |верх=20 |права= |ніз= |лева=10 |павялічыць= }} У кастрычніку [[1932]] года Горкі, згодна з распаўсюджанай версіяй, канчаткова вяртаецца ў Савецкі Саюз. {{нп5|Рэпатрыяцыя|Рэпатрыіравацца|ru|Репатриация}} пісьменніка настойліва ўгаворваў сын Максім, не без уплыву [[АДПУ пры СНК СССР|АДПУ]], што шчыльна апекавала яго ў якасці крамлёўскага курьера. Эмацыйнае ўздзеянне на Горкага аказалі маладыя, жыццярадасныя, поўныя гіганцкіх планаў і захапленняў ад поспехаў {{нп5|Пяцігодкі СССР|першай пяцігодкі|ru|Пятилетки СССР}} ў СССР пісьменнікі [[Леанід Максімавіч Лявонаў|Леанід Лявонаў]] і {{нп5|Усевалад Вячаслававіч Іванаў|Усевалад Іванаў|ru|Иванов, Всеволод Вячеславович}}, якія прыязджалі да яго ў Італію{{sfn|Басинский|2005|с=369}}<ref name=autogenerated2>{{cite web|url=http://www.topos.ru/article/2532?page=5|title=Челкаш № 9. Горький: версия судьбы|author={{нп5|Павел Валер’евіч Басінскі|Павел Басинский|ru|Басинский, Павел Валерьевич}}|date=2004-07-14|publisher=Логос. Литературно-философский журнал|accessdate=2016-12-09}}</ref>. У Маскве ўрад зладзіў Горкаму ўрачыстую сустрэчу, за ім і яго сям’ёй быў замацаваны былы {{нп5|Музей-кватэра А. М. Горкага (Масква)|асабняк С. П. Рабушынскага|ru|Музей-квартира А. М. Горького (Москва)}} ў цэнтры Масквы, дачы ў Горках і ў Тэселі (Крым), яго імем быў названы родны горад пісьменніка [[Ніжні Ноўгарад]]. Горкі адразу атрымлівае заказ Сталіна — падрыхтаваць глебу для 1-га з’езда савецкіх пісьменнікаў<ref name="БС"/>, а для гэтага правесці сярод іх тлумачальную працу. Горкім ствараецца мноства газет і часопісаў: аднаўляецца серыя «{{нп5|Жыццё выдатных людзей||ru|Жизнь замечательных людей}}», адкрываюцца кніжныя серыі «Гісторыя фабрык і заводаў», «Гісторыя грамадзянскай вайны», «Бібліятэка паэта», «Гісторыя маладога чалавека XIX стагоддзя», часопіс «{{нп5|Литературная учёба||ru|Литературная учёба}}», ён піша п’есы «{{нп5|Ягор Булычёв і іншыя (п’еса)|Ягор Булычёв і іншыя|ru|Егор Булычов и другие (пьеса)}}» (1932), «Дасцігаеў і іншыя» (1933). У 1934 годзе Горкі праводзіць {{нп5|Першы з’езд савецкіх пісьменнікаў|I Усесаюзны з'езд савецкіх пісьменнікаў|ru|Первый съезд советских писателей}}, выступае на ім з асноўным дакладам. У гэтым жа годзе Горкі — сурэдактар кнігі «{{нп5|Беламорска-Балтыйскі канал імя Сталіна (кніга)|Беламорска-Балтыйскі канал імя Сталіна|ru|Беломорско-Балтийский канал имени Сталина (книга)}}». Гэты твор [[Аляксандр Ісаевіч Салжаніцын|Аляксандр Салжаніцын]] ахарактарызаваў як «першую кнігу ў рускай літаратуры, якая апявае рабскую працу»<ref name=autogenerated8 /><ref>''Солженицын, А. И.'' Архипелаг ГУЛАГ, 1918—1956. [В 3 кн.], Ч. III—IV: опыт художественного исследования. — М.: Астрель, 2009. — 560 с. — C. 49—51.</ref>. 23 мая 1934 года па замове [[Іосіф Вісарыёнавіч Сталін|Сталіна]] адначасова ў газетах «[[Правда (газета)|Правда]]» і «{{нп5|Известия||ru|Известия (газета)}}» надрукаваны артыкул Горкага «Пралетарскі гуманізм», дзе ў кантэксце ідэалагічнага супрацьстаяння «камунізм-фашызм» давалася катэгарычная ацэнка {{нп5|Гісторыя пераследу гомасексуалаў у Расіі|гомасексуальнасці|ru|История преследования гомосексуалов в России}} як шкоднай уласцівасці нямецкай буржуазіі (у Германіі да ўлады ўжо прыйшоў [[Адольф Гітлер|Гітлер]]): «не дзясяткі, а сотні фактаў кажуць аб разбуральным, раскладальным уплыве фашызму на моладзь Еўропы, — абвяшчаў Горкі. — Пералічваць факты — брыдка, ды і памяць адмаўляецца загружацца брудам, які ўсё больш старанна і багата фабрыкуе буржуазія. Пакажу аднак, што ў краіне, дзе мужна і паспяхова гаспадарыць пралетарыят, [[гомасексуалізм]], разбэшчвае моладзь, прызнаны сацыяльна злачынным і каральным, а ў „культурнай“ краіне вялікіх філосафаў, навукоўцаў, музыкаў ён дзейнічае свабодна і беспакарана. Ужо склалася саркастычная прымаўка: „Знішчыце гомасексуалістаў — фашызм знікне“»{{sfn|Бурлешин|2010}}{{sfn|Хили|2008|с=230—232}}. У 1935 годзе Горкі меў у Маскве цікавыя сустрэчы і гутаркі з [[Рамэн Ралан|Рамэнам Раланам]], у жніўні здзейсніў настальгічнае падарожжа на параходзе па [[Волга|Волзе]]. 10 кастрычніка 1935 года ў [[Маскоўскі Мастацкі тэатр|Маскоўскім Мастацкім тэатры]] адбылася прэм’ера п’есы Горкага «Ворагі»{{sfn|Басинский|2005|с=446}}. На працягу апошніх 11 гадоў жыцця ([[1925]]—[[1936]] гады) Горкі піша свой самы буйны, выніковы твор, раман-эпапею ў чатырох частках «{{нп5|Жыццё Кліма Самгіна||ru|Жизнь Клима Самгина}}» — пра лёсы рускай інтэлігенцыі ў пераломную эпоху, яе цяжкім і слізкім шляху ў рэвалюцыю, выкрыванні яе ілюзій і памылак. Раман застаўся не дапісаны да фіналу, тым не менш успрымаецца літаратуразнаўцамі як суцэльны твор, неабходны, на думку Д. Быкава, для чытання любым чалавекам, хто хоча спасцігнуць і зразумець рускае XX стагоддзе{{sfn|Быков|2012|с=280}}. Адзначаючы, што Горкага і яго героя, Кліма Самгіна, радніць прыцэльны погляд прыкмячаць за людзьмі «самае агіднае, засяроджанасць на адштурхвальных дэталях і жудаснаватых гісторыях», [[Дзмітрый Львовіч Быкаў|Д. Быкаў]] называе «Жыццё Кліма Самгіна» выдатным прыкладам «выкарыстання ўласных заганаў для стварэння сапраўднай літаратуры». Раман неаднаразова экранізаваны як культавы твор [[сацыялістычны рэалізм|сацыялістычнага рэалізму]] і стаў літаратурнай асновай для спектакляў у многіх тэатрах СССР{{sfn|Быков|2012|с=279—283}}. 11 мая 1934 года, прастудзіўшыся пасля начлегу на халоднай зямлі пад адкрытым небам на дачы ў Горках пад Масквой, нечакана памірае ад крупознага [[Пнеўманія|запалення лёгкіх]] сын Горкага — {{нп5|Максім Аляксеевіч Пяшкоў|Максім Пяшкоў|ru|Пешков, Максим Алексеевич}}. У ноч, калі паміраў яго сын, Горкі на першым паверсе дачы ў Горках абмяркоўваў з прафесарам [[Аляксей Дзмітрыевіч Спяранскі|А. Д. Спяранскім]] дасягненні і перспектывы Інстытута эксперыментальнай медыцыны і праблему {{нп5|Неўміручасць|неўміручасці|ru|Бессмертие}}, якую ён лічыў актуальнай і дасягальнай для навукі. Калі ў тры гадзіны ночы суразмоўцам паведамілі пра смерць Максіма, Горкі запярэчыў: «Гэта ўжо не тэма» і працягваў захоплена тэарэтызаваць аб бессмяротнасці<ref name=autogenerated2 />{{sfn|Быков|2012|с=339—340}}. === Смерць === [[Файл:Maxim Gorkiy deathbed.jpg|250px|thumb|Максім Горкі на смяротным адры.]] 27 мая 1936 года Горкі цягніком у няважным стане вярнуўся ў Маскву з адпачынку з {{нп5|Мыс Мікалая|Тэселі|ru|Мыс Николая}} (Крым). З вакзалу адправіўся ў сваю «рэзідэнцыю» у {{нп5|Музей-кватэра А. М. Горкага (Масква)|асабняк Рабушынскага|ru|Музей-квартира А. М. Горького (Москва)}} на Малой Нікіцкай вуліцы пабачыць унучак Марфу і Дар’ю, якія ў гэты час хварэлі [[грып]]ам; вірус перадаўся і дзядулі{{sfn|Басинский|2005|с=396}}. На наступны дзень, пасля наведвання магілы сына на [[Новадзявочыя могілкі|Новадзявочых могілках]] Горкі [[Прастуда|прастудзіўся]] на халодным ветраным надвор’і і захварэў; праляжаў у {{нп5|Горкі-10|Горках|ru|Горки-10}} тры тыдні. Да 8 чэрвеня стала ясна, што пацыент ужо не выздаравее. Тройчы да ложка паміраючага Горкага прыязджаў [[Іосіф Вісарыёнавіч Сталін|Сталін]] — 8, 10 і 12 чэрвеня, Горкі знайшоў у сабе сілы падтрымаць гутарку пра жанчын-пісьменніц і іх выдатных кнігах, пра [[Французская літаратура|французскую літаратуру]] і жыццё французскага сялянства{{sfn|Быков|2012|с=343—344}}. У спальні безнадзейна хворага, які знаходзіўся ў свядомасці, у апошнія дні жыцця з ім развіталіся самыя блізкія людзі, сярод якіх былі афіцыйная жонка {{нп5|Кацярына Паўлаўна Пяшкова|К. П. Пяшкова|ru|Пешкова, Екатерина Павловна}}, нявестка {{нп5|Надзея Аляксееўна Пяшкова|Н. А. Пяшкова па мянушцы Цімоша|ru|Пешкова, Надежда Алексеевна}}, асабісты сакратар ў [[Сарэнта]] {{нп5|Марыя Ігнатаўна Будберг|М. І. Будберг|ru|Будберг, Мария Игнатьевна}}, медсястра і сябар сям’і [[Алімпіяда Дзмітрыеўна Чарткова|А. Д. Чарткова]] (Ліпа), літаратурны сакратар, а затым дырэктар Архіва Горкага {{нп5|Пётр Пятровіч Кручкоў|П. П. Кручкоў|ru|Крючков, Пётр Петрович}}<ref name=autogenerated2 />, мастак [[Іван Мікалаевіч Ракіцкі|І. М. Ракіцкі]], які некалькі гадоў жыў у сям’і Горкага<ref name=autogenerated1 />. 18 чэрвеня прыблізна ў 11 раніцы Максім Горкі памёр у {{нп5|Горкі-10|Горках|ru|Горки-10}}, на 69-м годзе жыцця, перажыўшы сына крыху больш чым на два гады. Апошнія словы Горкага, тыя, што засталіся ў гісторыі, былі сказаны медсястры Ліпе (А. Д. Чарткова) — «А ведаеш, я зараз з Богам спрачаўся. Ух, як спрачаўся»{{sfn|Быков|2012|с=345|name=autogenerated3}}<ref name=autogenerated1 />. Пры неадкладна праведзеным тут жа, на стале ў спальні, [[Аўтапсія|ускрыцці]] высветлілася, што [[лёгкія]] памерлага знаходзіліся ў жахлівым стане, {{нп5|Пляўральная поласць|плеўра|ru|Плевральная полость}} прырасла да рэбраў, завапнякавалася, абодва лёгкіх закасцянелі, — так што лекары дзівіліся, якім чынам Горкі наогул дыхаў. З гэтых фактаў вынікала, што з дактароў здымалася адказнасць за магчымыя памылкі ў лячэнні гэтак далёка нябачнага захворвання, несумяшчальнага з жыццём. У ходзе ўскрыцця мозг Горкага быў выняты і дастаўлены ў маскоўскі {{нп5|НДІ мозгу АМН СССР|Інстытут мозгу|ru|НИИ мозга АМН СССР}} для далейшага вывучэння. Па рашэнні Сталіна цела было [[Крэмацыя|крэміравана]], прах змешчаны ва ўрне [[Некропаль ля Крамлёўскай сцяны|ля Крамлёўскай сцяны]] на [[Красная плошча (Масква)|Краснай плошчы]] ў [[Масква|Маскве]]. Пры гэтым ўдаве К. П. Пяшковай было адмоўлена ў пахаванні часткі праху ў магіле сына Максіма на [[Новадзявочыя могілкі|Новадзявочых могілках]]<ref name=autogenerated1 />. [[Файл:Kremlin Wall Necropolis 23.JPG|250px|left|thumb|Надгробная пліта ў Крамлёўскай сцяне.]] На пахаванні, у ліку іншых, урну з прахам Горкага неслі [[Іосіф Вісарыёнавіч Сталін|Сталін]] і [[Вячаслаў Міхайлавіч Молатаў|Молатаў]]. Абставіны смерці Максіма Горкага і яго сына некаторымі лічацца «падазронымі», хадзілі чуткі пра [[Атручванне|атручванні]]<ref>''Лидия Спиридонова.'' [http://www.lgz.ru/article/16391/ Бацилла для Буревестника. Как ни удивительно, историкам литературы удалось доказать: убийца М. Горького — «фармацевт» Ягода] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110913151209/http://www.lgz.ru/article/16391/|date=13 верасня 2011}} // [[Литературная газета]], № 24 (6326), 15 июня 2011.</ref>, якія не знайшлі пацверджання<ref name=autogenerated3 /><ref name=autogenerated2 />. Сярод іншых абвінавачванняў [[Генрых Рыгоравіч Ягода|Генрыха Ягоды]] і {{нп5|Пётр Пятровіч Кручкоў|Пятра Кручкова|ru|Крючков, Пётр Петрович}} на {{нп5|Трэці маскоўскі працэс|Трэцім Маскоўскім працэсе|ru|Третий московский процесс}} 1938 года было абвінавачванне ў атручванні сына Горкага. Згодна з допытам Ягоды, Максім Горкі быў забіты па загаду [[Леў Давідавіч Троцкі|Троцкага]], а забойства сына Горкага, {{нп5|Максім Алексеевіч Пяшкоў|Максіма Пяшкова|ru|Пешков, Максим Алексеевич}}, было яго асабістай ініцыятывай. Падобныя паказанні даў Кручкоў. І Ягода, і Кручкоў у ліку іншых асуджаных былі расстраляныя па прысудзе суда. Аб’ектыўных пацверджанняў іх «прызнаннях» не існуе, Кручкоў пасля быў рэабілітаваны<ref name=autogenerated3 /><ref name=autogenerated2 />. Некаторыя публікацыі ў смерці Горкага абвінавачваюць Сталіна<ref>''Анненков Ю. П.'' Дневник моих встреч.</ref>. Важным эпізодам у «[[Рэпрэсіі ў СССР|Маскоўскіх працэсах]]» быў {{нп5|Трэці маскоўскі працэс||ru|Третий московский процесс}} (1938), дзе сярод падсудных былі тры лекара ({{нп5|Ігнат Мікалаевіч Казакоў|Казакоў|ru|Казаков, Игнатий Николаевич}}, {{нп5|Леў Рыгоравіч Левін|Левін|ru|Левин, Лев Григорьевич}} і {{нп5|Дзмітрый Дзмітрыевіч Плятнёў|Плятнёў|ru|Плетнёв, Дмитрий Дмитриевич}}), які абвінавачваліся ў забойстве Горкага і іншых<ref name=autogenerated2 />. == Сям’я і асабістае жыццё == # Жонка ў 1896—1903 гг. — ''{{нп5|Кацярына Паўлаўна Пяшкова||ru|Пешкова, Екатерина Павловна}}'' (народжаная Волжына) (1876—1965). Развод афіцыйна не афармляўся<ref name=autogenerated20140204-1>{{cite web | url = http://gazeta.aif.ru/_/online/dochki/348/42_01 | title = Три жены Максима Горького}}</ref>. ## Сын — ''{{нп5|Максім Аляксеевіч Пяшкоў||ru|Пешков, Максим Алексеевич}}'' (1897—1934), яго жонка ''{{нп5|Надзея Аляксееўна Пяшкова||ru|Пешкова, Надежда Алексеевна}}'' («Цімоша») ### Унучка — ''[[Марфа Максімаўна Пяшкова]]'', яе муж ''{{нп5|Сярго Лаўрэнцьевіч Берыя||ru|Берия, Серго Лаврентьевич}}'' #### Праўнучкі — ''Ніна'' і ''Надзея'' #### Праўнук — ''Сяргей'' (насілі прозвішча «Пяшкоў» з-за лёсу Берыі) ### Унучка — ''{{нп5|Дар’я Максімаўна Пяшкова||ru|Пешкова, Дарья Максимовна}}'', яе муж ''{{нп5|Аляксандр Канстанцінавіч Гравэ||ru|Граве, Александр Константинович}}'' #### Праўнук — ''{{нп5|Максім Аляксандравіч Пяшкоў|Максім|ru|Пешков, Максим Александрович}}'' — савецкі і расійскі дыпламат #### Праўнучка — ''Кацярына'' ##### Прапраўнук — ''Аляксей Пяшкоў'', сын Кацярыны<ref>[http://www.izvestia.ru/news/334840 Алеша Пешков пишет книгу о наркотиках // Известия]</ref> ##### Прапраўнук — ''Цімафей Пяшкоў'', PR-тэхнолаг, сын Кацярыны<ref>[http://beta.tvzvezda.ru/news/vstrane_i_mire/content/201502041457-ggtv.htm PR-службу телеканала «Звезда» возглавил праправнук Максима Горького, Тимофей Пешков]{{Недаступная спасылка}}</ref><ref>[http://www.pr-files.ru/people/?a=view&id=98 Пешков Тимофей. Люди PR-files]</ref> ## Дачка — ''Кацярына Аляксееўна Пяшкова'' (1901—1906), памёрла ад [[менінгіт]]у<ref name=autogenerated4 /><ref name=autogenerated5 /> ## Прыёмны і хросны сын — ''{{нп5|Зіновій Аляксеевіч Пяшкоў||ru|Пешков, Зиновий Алексеевич}}'', брат [[Якаў Міхайлавіч Свярдлоў|Якава Свярдлова]], хроснік Горкага, які ўзяў яго прозвішча, і дэ факта прыёмны сын, яго жонка ''(1) Лідзія Бурага'' # Фактычная жонка<ref name="БСЭ" /><ref name=autogenerated20140204-1 /><ref>{{кніга|аўтар =Вайнберг, И. И.|частка = Горький Максим|загаловак = Русские писатели. 1800—1917: Биографический словарь|месца = Москва|выдавецтва = Советская энциклопедия|год = 1989|том =1: А—Г|старонкі = 656|старонак = 672|isbn = 5-85270-136-X}}</ref> в 1903—1919 г.г. — ''{{нп5|Марыя Фёдараўна Андрэева||ru|Андреева, Мария Фёдоровна}}'' (1868—1953) — актрыса, рэвалюцыянерка, савецкі дзяржаўны і партыйны дзеяч ## Прыёмная дачка — ''Кацярына Андрэеўна Жэлябужская'' (бацька — сапраўдны стацкі саветнік Жэлябужскі, Андрэй Аляксеевіч) + ''Абрам Гармант'' ## Прыёмны сын — ''{{нп5|Юрый Андрэевіч Жэлябужскі||ru|Желябужский, Юрий Андреевич}}'' (бацька — сапраўдны стацкі саветнік Жэлябужскі, Андрэй Аляксеевіч) # Сужыцелька ў 1920—1933 гг. — ''{{нп5|Марыя Ігнатаўна Будберг||ru|Будберг, Мария Игнатьевна}}'' (1892—1974) — баранэса, як мяркуецца двайны агент [[АДПУ пры СНК СССР|АДПУ]] і англійскай разведкі<ref>[http://www.dailymail.co.uk/news/article-488824/The-sexy-Russian-spy-Lib-Dem-leader-hopeful-Nick-Cleggs-past.html The sexy Russian spy in Lib Dem leader hopeful Nick Clegg’s past]{{ref-en}}</ref>. === Акружэнне Максіма Горкага === [[Файл:1933 Pjotr Kryuchkov Maxim Gorky Genrikh Yagoda.png|250px|thumb|{{нп5|Пётр Пятровіч Кручкоў|Пётр Кручкоў|ru|Крючков, Пётр Петрович}}, Максім Горкі і [[Генрых Рыгоравіч Ягода|Генрых Ягода]] ў 1933 годзе.]] * Варвара Васільеўна Шайкевіч — жонка А. М. Ціханава (Сераброва), умілаваная Горкага, якая, як мяркуецца, мела ад яго {{нп5|Ніна Аляксандраўна Ціханава (балерына)|дачку Ніну|ru|Тихонова, Нина Александровна (балерина)}}{{sfn|Быков|2012|с=246}}. Факт біялагічнага бацькоўства Горкага лічыла бясспрэчным на працягу ўсяго жыцця і сама балерына Ніна Ціханава (1910—1995)<ref name=zverev-art>[http://zverev-art.narod.ru/ras/34.htm Очерк Юрия Зверева. Нина Тихонова. Внебрачная дочь М. Горького]</ref>. * [[Аляксандр Мікалаевіч Ціханаў|Аляксандр Мікалаевіч Ціханаў (Сераброў)]] — літаратар, памочнік, сябар Горкага і Андрэевай з пачатку 1900-х гадоў<ref>[http://isaran.ru/?q=ru/fund&ida=5&guid=A5226E53-47D8-0754-E6D5-7C6E3F880EFA Архив Горького ИМЛИ РАН. Тихонов Александр Николаевич (псевдоним — Серебров) (1880—1956), литературный деятель, писатель; один из основателей, редактор и заведующий издательством «Всемирная литература»]</ref>. * [[Іван Мікалаевіч Ракіцкі]] — мастак, які жыў у сям’і Горкага на працягу 20 гадоў. * Хадасевічы: [[Уладзіслаў Феліцыянавіч Хадасевіч|Уладзіслаў]], яго жонка {{нп5|Ніна Мікалаеўна Бярберава|Ніна Бярберава|ru|Берберова, Нина Николаевна}}; пляменніца Валянціна Міхайлаўна, яе муж [[Андрэй Фёдаравіч Дыдэрыхс|Андрэй Дыдэрыхс]]. * Якаў Ізраілевіч<ref>[https://www.sovsekretno.ru/articles/id/920/ Е. А. Желябужская. Горький антиквариат] {{ref-ru}}</ref>. * {{нп5|Пётр Пятровіч Кручкоў|Пётр Кручкоў|ru|Крючков, Пётр Петрович}} — літаратурны сакратар, затым дырэктар Архіва Горкага, у 1938 годзе разам з [[Генрых Рыгоравіч Ягода|Ягодам]] расстраляны па абвінавачванні ў забойстве сына Горкага<ref name=autogenerated2 />. * {{нп5|Мікалай Яўгенавіч Бурэнін|Мікалай Бурэнін|ru|Буренин, Николай Евгеньевич}} — бальшавік, член «баявой тэхнічнай групы» [[Расійская сацыял-дэмакратычная рабочая партыя|РСДРП]], які суправаджаў Горкага ў паездцы па Амерыцы, музыкант, кожны вечар у ЗША граў для Горкага. * Алімпіяда Дзмітрыеўна Чарткова («Ліпа») — медсястра, сябар сям’і<ref name=autogenerated1 />. * Яўген Кякіст — пляменнік {{нп5|Марыя Фёдараўна Андрэева|М. Ф. Андрэевай|ru|Андреева, Мария Фёдоровна}}. * Аляксей Леанідавіч Жэлябужскі — пляменнік першага мужа М. Ф. Андрэевай, пісьменнік, драматург. == Канцэпцыя неўміручасці == {{Урэзка |Выраўноўванне = right |Шырыня = 300px |Змест = ''«Наогул жа сьмерць, у параўнанні з працягласцю жыцця па часе і з яе насычанасцю пышным трагізмам - момант мізэрны, да таго ж пазбаўлены ўсіх прыкмет сэнсу. І калі гэта страшна - то страшна дурное. Рэчы на ​​тэму «вечнага абнаўлення» і г. д. Не могуць схаваць ідыятызму так званай прыроды. Было б больш разумна і эканамічней стварыць людзей вечнымі, як, трэба меркаваць, вечны сусвет, таксама не жыве ў нястачы ў частковым «разбурэнні ды адраджэнні». Аб бессмяротнасці або шматгадовым быцці неабходна паклапаціцца волі і розуму людзей. Цалкам упэўнены, што яны гэтага дасягнуць».'' |Подпіс = Максім Горкі, з ліста {{нп5|Ілья Аляксандравіч Груздзеў|Ілье Груздзеву|ru|Груздев, Илья Александрович}}, 1934''{{sfn|Басинский|2005|с=397}} }} [[Метафізіка|Метафізічная]] канцэпцыя {{нп5|Неўміручасць|неўміручасці|ru|Бессмертие}} — не ў [[Рэлігія|рэлігійным]] сэнсе, а менавіта як фізічнай неўміручасці чалавека, — займала розум Горкага на працягу дзесяцігоддзяў, грунтавалася на яго тэзісах аб «поўным пераходзе ўсёй матэрыі ў псіхічную», «знікненні фізічнай працы», «царстве думкі»{{sfn|Быков|2012|с=238—239}}. Гэтая тэма абмяркоўвалася і была падрабязна заканспектавана пісьменнікам у ходзе гутаркі з [[Аляксандр Аляксандравіч Блок|Аляксандрам Блокам]], якая адбылася 16 сакавіка 1919 года ў Санкт-Пецярбургу, у выдавецтве «Всемирная литература», на святкаванні ўяўнага 50-гадовага юбілею Горкага («юбіляр» зменшыў сабе год). Блок быў настроены скептычна і заявіў, што ў неўміручасць не верыць. Горкі ў адказ запярэчыў, што колькасць [[атам]]аў у [[Сусвет|Сусвеце]], якім бы няўяўна велізарным яно ні было, — усё роўна вядома, а такім чынам цалкам магчыма «вечнае вяртанне». І праз шматлікія стагоддзі зноў можа атрымацца так, што Горкі і Блок зноў будуць весці дыялог у Летнім садзе «такім жа хмурным вечарам пецярбургскай вясны». Праз 15 гадоў тэму неўміручасці Горкі з ранейшай ўпэўненасцю абмяркоўваў з лекарам, прафесарам [[Аляксей Дзмітрыевіч Спяранскі|А. Д. Сперанскім]]{{sfn|Быков|2012|с=348}}. Па вяртанні ў СССР у 1932 годзе, Горкі звярнуўся да [[Іосіф Вісарыёнавіч Сталін|Сталіна]] з прапановай стварыць {{нп5|Усесаюзны інстытут эксперыментальнай медыцыны||ru|Всесоюзный институт экспериментальной медицины}} (УІЭМ), які займаўся б, у прыватнасці, і праблемай неўміручасці. Сталін падтрымаў просьбу Горкага, інстытут быў у тым жа годзе створаны ў [[Санкт-Пецярбург|Ленінградзе]] на базе раней існавалага Імператарскага інстытута эксперыментальнай медыцыны, заснаванага {{нп5|Ольдэнбургская дынастыя|прынцам Ольдэнбургскім|ru|Ольденбургская династия}}, які з’яўляўся папячыцелем інстытута да лютага 1917 года. У 1934 годзе інстытут УІЭМ быў пераведзены з Ленінграда ў Маскву. Адной з прыярытэтных задач інстытута было максімальнае падаўжэнне чалавечага жыцця, гэтая ідэя выклікала наймацнейшы энтузіязм Сталіна і іншых членаў Палітбюро. Сам Горкі, будучы цяжка хворым чалавекам, ставячыся да ўласнай няўхільна надыходзячай [[Смерць|смерці]] абыякава, іранічна і нават пагарджаючы яе, верыў у прынцыповую магчымасць дасягнення навуковымі сродкамі чалавечага неўміручасці. Сябар і лекар Горкага, загадчык аддзела патафізіялогіі УІЭМ, прафесар [[Аляксей Дзмітрыевіч Спяранскі|А. Д. Спяранскі]], з якім Горкі пастаянна вёў даверныя размовы пра бессмяротнасць, лічыў у размове з пісьменнікам максімальнай навукова абгрунтаванай мяжою працягласці жыцця чалавека, і то ў аддаленай перспектыве, — 200 гадоў. Аднак прафесар Спяранскі прама сказаў Горкаму, што зрабіць чалавека несмяротным медыцына не зможа ніколі. «Дрэнная ваша медыцына», — уздыхнуў Горкі з вялікай крыўдай за магчымасці ''ідэальнага чалавека будучага''{{sfn|Басинский|2005|с=408—410}}. == Горкі і яўрэйскае пытанне == У жыцці і творчасці Максіма Горкага {{нп5|яўрэйскае пытанне||ru|Еврейский вопрос}} займала значнае месца. Для сучаснага сусветнага {{нп5|яўрэйства||ru|Еврейство}} Горкі традыцыйна — самы ўшанаваны з савецкіх пісьменнікаў неяўрэйскага паходжання. Адным з дэвізаў жыцця Горкі прызнаваў словы яўрэйскага мудраца і настаўніка закону {{нп5|Гілель|Гілеля|ru|Гиллель}}: "Калі я не за сябе, то хто ж за мяне? А калі я толькі за сябе, то што ж я? "Менавіта гэтыя словы, па перакананні Горкага, выказваюць самую сутнасць калектыўнага ідэалу [[сацыялізм]]у{{sfn|Басинский|2005|с=176—181}}. У 1880-х гадах пісьменнік у нарысе [http://www.lechaim.ru/ARHIV/131/61.htm «Погром»] (упершыню апублікаваны ў зборніку «Дапамога яўрэям, якія пацярпелі ад неўраджаю», 1901<ref>{{ЭЯЭ|11281|Горький Максим}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.jewish.ru/history/press/2009/08/news994276864.php|title=Горький боролся с антисемитизмом|author=Иосиф Тельман|date=2009-08-07|publisher=// Jewish.ru|accessdate=2017-03-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170304114238/http://www.jewish.ru/history/press/2009/08/news994276864.php|archivedate=2017-03-04|url-status=dead}}</ref>) з гневам і асуджэннем апісаў {{нп5|яўрэйскі пагром||ru|Еврейский погром}} у [[Ніжні Ноўгарад|Ніжнім Ноўгарадзе]], сведкам якога ён стаў. А тых, хто граміў яўрэйскае жыллё, адлюстраваў выразнікамі «цёмнай і узлаванай сілы»{{sfn|Басинский|2005|с=176—181}}. У 1914 годзе, падчас [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]], калі [[Яўрэі|яўрэяў]] масава {{нп5|Гісторыя яўрэеў ў Расіі|высялялі з прыфрантавой зоны|ru|История евреев в России}} руска-германскага фронту, па ініцыятыве Горкага было створана Рускае таварыства для вывучэння яўрэйскага жыцця і ў 1915 годзе пачаўся выпуск публіцыстычнага зборніка «{{нп5|Шчыт (літаратурны зборнік, 1915)|Шчыт|ru|Щит (литературный сборник, 1915)}}» у інтарэсах абароны яўрэяў. Горкі напісаў некалькі артыкулаў аб яўрэях, дзе не толькі ўзвысіў яўрэйскі народ, але і абвясціў яго заснавальнікам ідэі [[сацыялізм]]у, «рухавіком гісторыі», «дрожджамі, без якіх немагчымы гістарычны прагрэс». У вачах рэвалюцыйна настроеных масаў такая характарыстыка выглядала тады вельмі прэстыжна, у ахавальных кансэрватыўных колах — выклікала насмешку. У дачыненні да лейтматываў сваёй творчасці Горкі знайшоў у яўрэях тых самых «ідэалістаў», якія не прызнавалі ўтылітарнага матэрыялізму і шмат у чым адпавядалі яго рамантычным намерам «новых людзей». У 1921—1922 гадах Горкі, карыстаючыся сваім аўтарытэтам у [[Уладзімір Ільіч Ленін|Леніна]] і [[Іосіф Вісарыёнавіч Сталін|Сталіна]], асабіста дапамог 12 яўрэйскім пісьменнікам на чале з буйным [[Сіянізм|сіяністам]], паэтам [[Хаім Нахман Бялік|Хаімам Бялікам]] эміграваць з Савецкай Расіі ў [[Брытанскі мандат у Палесціне|Палесціну]]. З прычыны гэтай падзеі Горкага прылічаюць да дзеячаў, якія стаялі ля вытокаў {{нп5|Алія (тэрмін)|выезду савецкіх яўрэяў|ru|Алия (термин)}} на гістарычныя тэрыторыі [[Зямля Ізраільская|Зямлі абетаванай]]. У 1906 годзе, выступаючы на ​​яўрэйскім мітынгу ў [[Нью-Ёрк]]у, Горкі выступіў з прамовай, якая затым была апублікаваная артыкулам пад назвай «Аб яўрэях» і разам з артыкулам «Пра „[[Бунд]]“» і нарысам «Пагром» склала кнігу Горкага, якая выйшла ў тым жа годзе асобным выданнем і была прысвечана яўрэйскаму пытанню. У нью-ёркскай прамове Горкі, у прыватнасці, заявіў: «У працяг ўсяго цяжкага шляху чалавецтва да прагрэсу, да святла, на ўсіх этапах стомнага шляху яўрэй стаяў жывым пратэстам, даследчыкам. Ён заўсёды быў тым маяком, на якім горда і высока разгараўся над усім светам неаслабны пратэст супраць усяго бруднага, усяго нізкага ў чалавечым жыцці, супраць грубых актаў гвалту чалавека над чалавекам, супраць агіднай пошласці духоўнага невуцтва»{{sfn|Басинский|2005|с=176—181}}. Далей у сваёй прамове з трыбуны Горкі распаўсюджваўся аб тым, што «адна з прычын жудаснай нянавісці да яўрэяў — гэта тое, што яны далі свету хрысціянства, падавіўшы ў чалавеку звера і абудзіўшы ў ім сумленне — пачуццё любові да людзей, патрэбу думаць пра дабро ўсіх людзей». Пасля навукоўцы і гісторыкі шмат спрачаліся пра дзіўнае разуменнt Горкім [[хрысціянства]] як [[Іўдаізм|іўдзейскай]] рэлігіі — некаторыя спісвалі гэта на адсутнасць у пісьменніка базавай адукацыі па {{нп5|Закон Божы (дысцыпліна)|Закону Божаму|ru|Закон Божий (дисциплина)}} і ведаў у {{нп5|Рэлігіязнаўства|рэлігіязнаўстве|ru|Религиоведение}}, іншыя лічылі неабходным рабіць папраўку на гістарычны кантэкст. Разам з тым цікавасць навукоўцаў і літаратуразнаўцаў выклікалі таксама цікавасць Горкага да [[Стары Запавет|Старога Запавету]] і, у асаблівасці, да [[Кніга Іова|Кнігі Іова]]{{sfn|Басинский|2005|с=176—181}}. У дарэвалюцыйнай Расіі асобныя літаратурныя крытыкі падазравалі Горкага і ў [[антысемітызм]]е. Падставай да такіх здагадках паслужылі словы некаторых персанажаў пісьменніка — напрыклад, Рыгора Арлова ў першай рэдакцыі аповяду «Муж і жонка Арловы». Пад «антысеміцкім» вуглом часткай крытыкаў успрымалася і апавяданне «Каін і Арцём». Літаратуразнаўцы больш позняга перыяду адзначалі, што аповяд [[амбівалентнасць|амбівалентны]], гэта значыць дае магчымасць множных інтэрпрэтацый, здабывання розных сэнсаў — нават супрацьлеглых і узаемавыключальных, пры тым што сапраўдная аўтарская задума была вядомы толькі Горкаму{{sfn|Басинский|2005|с=176—181}}. У прадмове да зборніка «Горкі і яўрэйскае пытанне», выдадзеным ў 1986 годзе на рускай мове ў [[Ізраіль|Ізраілі]], яго аўтары-складальнікі Міхаіл (Мелех) Агурскі і Маргарыта Шклоўская прызнавалі: «Наўрад ці знойдзецца рускі культурны ці грамадскі дзеяч XX стагоддзя, які б у такой меры, як Максім Горкі, быў знаёмы з яўрэйскімі праблемамі, з яўрэйскімі культурнымі каштоўнасцямі, яўрэйскай гісторыяй, палітычнымі і духоўнымі пошукамі яўрэйскага народа»{{sfn|Басинский|2005|с=176}}. == Сексуальнасць Горкага == Павышаную [[сексуальнасць чалавека|сексуальнасць]] Горкага, якая адбілася ў яго творчасці, была адзначана шматлікімі яго сучаснікамі і знаходзілася ў загадкавым супярэчнасці са шматгадовай [[Туберкулёз лёгкіх|цяжкай хранічнай хваробай]], адзначаюць пісьменнікі і літаратуразнаўцы [[Дзмітрый Львовіч Быкаў|Дзмітрый Быкаў]] і {{нп5|Павел Валер’евіч Басінскі|Павел Басінскі|ru|Басинский, Павел Валерьевич}}. Падкрэсліваліся ўнікальныя асаблівасці мужчынскай прыроды арганізму Горкага: ён не адчуваў фізічнага болю, валодаў звышчалавечай інтэлектуальнай працаздольнасцю і вельмі часта маніпуляваў сваёй знешнасцю, што пацвярджае мноства яго фатаграфій{{sfn|Басинский|2005|с=441}}. У гэтай сувязі ставіцца пад сумнеў карэктнасць дыягназу [[туберкулёз]]у, які, згодна з агульнапрызнаным [[эпікрыз]]ам, развіваўся ў Горкага на працягу 40 гадоў, у адсутнасць [[антыбіётыкі|антыбіётыкаў]], — і тым не менш пісьменнік захоўваў працаздольнасць, цягавітасць, тэмперамент і выдатную [[патэнцыя|мужчынскую сілу]] на працягу ўсяго жыцця, амаль аж да скону. Сведчаннем гэтага з’яўляюцца шматлікія шлюбы, захапленні і сувязі Горкага (парой мімалётныя, якія праходзяць паралельна), што суправаджалі ўвесь яго пісьменніцкі шлях і засведчаныя мноствам незалежнай адна ад адной крыніц. Яшчэ ў лісце 1906 года [[Леанід Мікалаевіч Андрэеў|Леаніду Андрэеву]] з [[Нью-Ёрк]]а адразу пасля прыбыцця ў Амерыку Горкі адзначае: «Цікавая тут [[прастытуцыя]] і [[рэлігія]]»{{sfn|Басинский|2005|с=289}}. Распаўсюджаным сярод сучаснікаў Горкага было сцвярджэнне аб тым, што на [[Капры]] «Горкі ў гатэлях не прапускаў ніводнай пакаёўкі». Гэта якасць асобы пісьменніка праявіла сябе і ў яго прозе. Раннія творы Горкага асцярожныя і цнатлівыя, аднак у пазнейшых, як адзначае Д. Быкаў, "ён перастае саромецца чаго б там ні было — нават [[Іван Аляксеевіч Бунін|Буніну]] далёка да горкаўскага [[эротыка|эратызму]], хоць у Горкага ён ніяк не эстэтызаваны, [[секс]] апісваецца цынічна, груба, часта з агідай "{{sfn|Быков|2012|с=245—246}}. Акрамя вядомых умілаваных Горкага мемуарысткі {{нп5|Ніна Мікалаеўна Берберава|Ніна Берберава|ru|Берберова, Нина Николаевна}} і Кацярына Жэлябужская паказвалі таксама на сувязь Горкага з жонкай пісьменніка Аляксандра Ціханава (Сераброва) Варварай Шайкевіч, чыя дачка {{нп5|Ніна Аляксандраўна Ціханава|Ніна|ru|Тихонова, Нина Александровна (балерина)}} (нар. 23 лютага 1910) ашаламляла сучаснікаў сваім падабенствам з Горкім. Вельмі нядобрая для пралетарскага класіка прыжыццёвая версія, што цыркуляваць сярод яго знаёмых, паказвае на {{нп5|снахацтва|запал|ru|Снохачество}} Горкага да ўласнай нявесткі {{нп5|Надзея Аляксееўна Пяшкова|Надзеі|ru|Пешкова, Надежда Алексеевна}}, якой ён даў мянушку Цімоша<ref name="Ардов">''Протоиерей {{нп5|Міхаіл Віктаравіч Ардаў|Михаил Ардов|ru|Ардов, Михаил Викторович}}''. [http://www.uni-potsdam.de/u/slavistik/zarchiv/0998wc/n173h161.htm Ненаписанная трагедия. История невестки Горького ждет своего Шекспира!] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20161211063503/http://www.uni-potsdam.de/u/slavistik/zarchiv/0998wc/n173h161.htm |date=11 снежня 2016 }} — «Кулиса НГ». Приложение к «Независимой газете». 1998, № 15, сентябрь.</ref>. Па ўспамінах [[Карней Іванавіч Чукоўскі|Карнея Чукоўскага]], апошняя пасія Горкага {{нп5|Марыя Ігнатаўна Будберг|Марыя Будберг|ru|Будберг, Мария Игнатьевна}} прыцягнула пісьменніка не столькі прыгажосцю, колькі «неверагоднай сексуальнай прыцягальнасцю». Аб развітальных моцных, здаровых абдымках і гарачым, далёка не брацкім пацалунку паміраючага Горкага ўспамінала яго хатняя медсястра Ліпа — [[Алімпіяда Дзмітрыеўна Чарткова|А. Д. Чарткова]]{{sfn|Быков|2012|с=245—246}}<ref name=autogenerated1 /><ref name=autogenerated4 /><ref name="Белоусова" />. [[Гіперсексуальнасць]] Горкага звязваюць з падзеямі яго юнацтва. Згодна з распаўсюджанай сярод літаратуразнаўцаў трактоўкай, гісторыя страты нявіннасці 17-гадовым Алёшам Пяшковым апісана ў аповядзе «Аднойчы восенню», дзе герой праводзіць ноч з [[прастытуцыя|прастытуткай]] на беразе пад лодкай. З тэкстаў позняга Горкага вынікае, што ў юныя гады ён з непрыязнасцю ўспрымаў цялесныя адносіны, не заснаваныя на духоўнай блізкасці. У апавяданні «Аб першым кахання» Горкі піша: «Я верыў, што адносіны да жанчыны не абмяжоўваюцца тым актам фізічнага зліцця, які я ведаў у яго па-жабрацку грубай, жывёльна простай форме, — гэты акт выклікаў у ва мне амаль агіду, нягледзячы на ​​тое, што я быў моцны, даволі пачуццёвы юнак і валодаў лёгка ўзбудлівым уяўленнем»{{sfn|Быков|2012|с=49—50}}. == Адзнакі == «Вы былі нібы высокая арка, перакінутая паміж двума светамі — мінулым і будучым, а таксама паміж Расіяй і Захадам», — пісаў Горкаму [[Рамэн Ралан]] у 1918 годзе<ref>[http://www.ras.ru/FStorage/download.aspx?Id=e76e8563-1b68-4b34-aeb6-22d4f40cfdf4] // Переписка А. М. Горького с зарубежными литераторами. — С. 142</ref>. [[Іван Аляксеевіч Бунін|Іван Бунін]], які выйграў у Горкага канкурэнцыю за [[Нобелеўская прэмія па літаратуры|Нобелеўскую прэмію па літаратуры]], прызнаваў «майстравітасць» Горкага, але не бачыў у ім буйнога таленту, і яго сусветную славу лічыў «бяспрыкладнай па незаслужанасці»<ref>{{Cite news|title=Горький|url=http://bunin.niv.ru/bunin/rasskaz/pod-serpom-i-molotom/gorkiy.htm|accessdate=2018-07-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170512135836/http://bunin.niv.ru/bunin/rasskaz/pod-serpom-i-molotom/gorkiy.htm|archivedate=12 мая 2017|url-status=dead}}</ref>. У лісце да {{нп5|Марк Аляксандравіч Алданаў|Алданава|ru|Алданов, Марк Александрович}} Бунін пісаў: «Я толькі што прачытаў — упершыню — „Мае ўніверсітэты“ Горкага. Гэта нешта зусім жахлівае — не перабольшваю! — па ілжывасці, хвальба і па такой брыдкай пахабнасці, якой няма роўні ва ўсёй расійскай літаратуры!»<ref>{{Cite web|url=http://russianway.rhga.ru/upload/main/05_Bunin4.pdf|title=''Бунин И.'' Дневники}}</ref> Шмат разоў у эміграцыі ён публічна крытыкаваў Горкага за [[Багема|багемны лад жыцця]], доўгае пражыванне ў камфортных умовах на еўрапейскіх курортах, наяўнасць празмерна вялікай для пралетарскага пісьменніка ўласнасці ў Расіі, тэатральныя паводзіны ў грамадстве. У кампаніях літаратараў і іншых творчых дзеячаў Горкі, па назіраннях Буніна, трымаўся знарочыста нязграбна і ненатуральна, «ні на каго з публікі не глядзеў, сядзеў у гуртку двух-трох абраных сяброў са знакамітасцяў, злосна хмурыўся, па-салдацку (знарочыста па-салдацку) кашляў, курыў папяросу за папяросай, цягнуў чырвонае віно, — выпіваў заўсёды поўную шклянку, не адрываючыся, да дна, — гучна вымаўляў часам для агульнага карыстання якую-небудзь сентэнцыю або палітычнае прароцтва і зноў, робячы выгляд, што не заўважае нікога вакол, то нахмурыўшыся, то барабанячы вялікімі пальцамі па стале, то з прытворнай абыякавасцю падымаючы бровы і зморшчыны лба, казаў толькі з сябрамі, але і з імі неяк мімаходзь, — хоць і без умолку…» Гаварылася таксама пра грандыёзны прыём, які ў снежні 1902 года ў маскоўскім рэстаране закаціў Горкі пасля прэм’еры ў [[Маскоўскі Мастацкі тэатр|Маскоўскім Мастацкім тэатры]] сваёй п’есы «{{нп5|На дне||ru|На дне}}», прысвечанай жабракам, галодным і абарваным насельнікам начлежак{{sfn|Басинский|2005|с=234—237, 248}}. На думку {{нп5|Вячаслаў Аляксеевіч П’яцух|Вячаслава П’яцуха|ru|Пьецух, Вячеслав Алексеевич}}, значнасць Горкага як пісьменніка ў савецкую эпоху была гіпертрафаванай з ідэалагічных пазіцый. «У сутнасці, Горкі не быў ні хітруном, ні злыднем, ні ментарам, які ўпаў у дзяцінства, а быў ён нармальны рускі ідэаліст, схільны дадумваць жыццё ў радасным кірунку, пачынаючы з таго моманту, дзе яно прымае непажаданыя рысы», адзначаў П’яцух у эсэ «Горкі Горкі»{{sfn|Быков|2012|с=277—278}}. «Горкага спарадзіў невядомы іншаму свету выключна расійскі комплекс віны інтэлігенцыі перад мужыком», — лічыла ў рэдакцыйным артыкуле да праекту «Персоны стагоддзя» выданне «Ex libris НГ». Дарэвалюцыйнага Горкага літаратуразнаўцы называлі «адным з лепшых экспанатаў у вітрыне музея маладога расійскага лібералізму і дэмакратыі», разам з тым у прароцкім пафасе «{{нп5|Старая Ізергіль|Старой Ізергіль|ru|Старуха Изергиль}}» угледжваюць далёка не бяскрыўднае {{нп5|Звышчалавек|ніцшэанства|ru|Сверхчеловек}}<ref>«[[Независимая газета|Ex libris НГ]]», 11 лютага 1999 г. — С. 3.</ref>. Літаратуразнавец і біёграф пралетарскага класіка [[Дзмітрый Львовіч Быкаў|Дзмітрый Быкаў]] у манаграфіі, прысвечанай Горкаму, знаходзіць яго чалавекам, «абдзеленым густам, неразборлівым у сяброўстве, славалюбным, схільным да самалюбавання пры ўсім сваім абліччы Буравесніка і праўдалюбцы», але разам з тым называе моцным, хоць і няроўным, пісьменнікам, якога хочацца чытаць і перачытваць на новым пераломе рускага гістарычнага шляху. У пачатку XXI стагоддзя, адзначае Быкаў, калі агульнапрынята як мага больш спажываць і як мага менш пры гэтым думаць, зноў сталі прывабнымі і выратавальнымі рамантычныя ідэалы Горкага, які марыў пра «новы тып чалавека, які спалучае сілу і культуру, гуманнасць і рашучасць, волю і спачуванне»{{sfn|Быков|2012|с=347—348}}. Літаратуразнавец {{нп5|Павел Валер’евіч Басінскі|Павел Басінскі|ru|Басинский, Павел Валерьевич}}, вылучаючы магутны інтэлект Горкага і надзвычай хутка набытыя ім пасля басяцкага, неадукаванага дзяцінства фантастычна шырокія, энцыклапедычныя пазнанні, шматгадовае служэнне Горкага дагматыцы сацыялізму і «калектыўнага розуму», называе самым каштоўным і цяжка вытлумачальным у яго светапоглядзе гуманістычную ідэю Чалавека, а самога Горкага — стваральнікам новай, постмадэрнісцкай «рэлігіі Чалавека» (толькі ў гэтым рэвалюцыйным сэнсе трэба разумець парадокс «''{{нп5|богабудаўніцтва||ru|Богостроительство}}''» пісьменніка). Мастацтва вывучаць у сваіх творах Чалавека і супярэчлівую людскую прыроду знутры зрабілі пісьменніка, па ацэнцы Басінскага, «духоўным правадыром свайго часу», вобраз якога сам Горкі стварыў у «Легендзе аб Данка»{{sfn|Басинский|2005|с=433—441}}. У лекцыях па рускай літаратуры [[Уладзімір Уладзіміравіч Набокаў|Уладзімір Набокаў]] пісаў, што мастацкі талент Горкага не мае вялікай каштоўнасці, але Горкі не пазбаўлены цікавасці як яркая з’ява рускага грамадскага жыцця<ref>{{Cite news|title=Лекции по русской литературе. Максим Горький (1868—1936)|url=http://nabokov-lit.ru/nabokov/kritika-nabokova/lekcii-po-russkoj-literature/gorkij.htm|accessdate=2018-07-20}}</ref>. Падобную з набокаўскай ацэнку даў творчасці Горкага [[Дзмітрый Сяргеевіч Меражкоўскі|Дзмітрый Меражкоўскі]]: «Усе лірычныя выліванні аўтара, апісанні прыроды, любоўныя сцэны — у лепшым выпадку пасрэдная, у горшым — зусім дрэнная літаратура. <…> Але тыя, хто за гэтаю сумніўнаю паэзіяй не бачыць у Горкім знамянальнай з’явы грамадскага, жыццёвага, — памыляюцца яшчэ значна больш тых, хто бачыць у ім вялікага паэта»<ref>{{Cite web|url=http://az.lib.ru/m/merezhkowskij_d_s/text_0180.shtml|title=''Мережковский Д. С.'' Чехов и Горький|publisher=az.lib.ru|accessdate=2018-07-20}}</ref>. [[Антон Паўлавіч Чэхаў|Чэхаў]] у многіх лістах з сімпатыяй адгукаўся пра Горкага, прызнаючы яго не абы які талент. Разам з тым у лісце да {{нп5|Васіль Аляксандравіч Сумбатаў|Сумбатава|ru|Сумбатов, Василий Александрович}} ён пісаў, што з часам творы Горкага забудуць, хоць сам ён наўрад ці будзе забыты<ref>{{Cite web|url=http://az.lib.ru/c/chehow_a_p/text_0570.shtml|title=''Чехов А. П.'' О Горьком|publisher=az.lib.ru|accessdate=2018-07-20}}</ref>. [[Леў Мікалаевіч Талстой|Леў Талстой]] ў 1909 годзе казаў {{нп5|Душан Пятровіч Макавіцкі|Макавіцкаму|ru|Маковицкий, Душан Петрович}}: «Перачытваў Горкага. Ён мне быў тады антыпатычны. Баяўся, што я несправядлівы. Не, не змянілася маё меркаванне»<ref>{{Cite web|url=http://feb-web.ru/feb/litnas/texts/ma4/ma4-007-.htm?cmd=p|title=Дневник, 1909—1979|author=Маковицкий Д. П.|publisher={{нп5|Фундаментальная электронная бібліятэка||ru|Фундаментальная электронная библиотека}}|accessdate=2018-07-20}}</ref>. == Горкі і шахматы == Горкі быў умелым гульцом у [[шахматы]], вядомыя таксама шахматныя партыі сярод яго гасцей. Яму належаць некалькі каштоўных заўваг па шахматнай тэме, у тым ліку ў {{нп5|Некралог|некралогу|ru|Некролог}} Леніна, напісаным ў 1924 годзе. Калі ў першапачатковай рэдакцыі гэтага некралога шахматы бегла згадваюцца толькі адзін раз, то ў канчатковую рэдакцыю Горкі уставіў аповяд аб партыях Леніна супраць {{нп5|Аляксандр Аляксандравіч Багданаў|Багданава|ru|Богданов, Александр Александрович}} на [[Італія|італьянскім]] востраве [[Капры (востраў)|Капры]]. Захавалася серыя аматарскіх фотаздымкаў, зробленых на Капры ў 1908 годзе (паміж 10 (23) і 17 (30) красавіка), калі Ленін знаходзіўся ў гасцях у Горкага. Фатаграфіі знятыя з розных ракурсаў і захавалі {{нп5|Ленін і шахматы|Леніна|ru|Ленин и шахматы}}, які гуляе з Горкім і {{нп5|Аляксандр Аляксандравіч Багданаў|Багданавым|ru|Богданов, Александр Александрович}} — вядомым рэвалюцыянерам-[[марксізм|марксістам]], [[Урач|лекарам]] і [[філосаф]]ам<ref>{{cite web |url=http://photo-day.ru/vladimir-ilich-lenin-chast-1/ |title=Владимир Ильич Ленин: часть 1 |date=2012-02-22 |publisher=Photo-Day |accessdate=2016-10-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161023055221/http://photo-day.ru/vladimir-ilich-lenin-chast-1/ |archivedate=23 кастрычніка 2016 |url-status=dead }}</ref>. Аўтарам усіх гэтых фатаграфій (ці, прынамсі, двух з іх) быў {{нп5|Юрый Андрэевіч Жэлябужскі|Юрый Жэлябужскі|ru|Желябужский, Юрий Андреевич}}, сын {{нп5|Марыя Фёдараўна Андрэева|Марыі Андрэевай|ru|Андреева, Мария Фёдоровна}} і пасерб Горкага, а ў будучыні — буйны савецкі кінааператар, рэжысёр і сцэнарыст. У той час ён быў дваццацігадовым юнаком<ref>{{кніга |частка=Глава III. Ленин у Горького на Капри|спасылка частка=http://leninism.su/books/4049-lenin-v-italii-chexoslovakii-polshe.html?start=2 |аўтар=Московский В. П., Семенов В. Г.|загаловак=Ленин в Италии, Чехословакии, Польше |месца=М |выдавецтва=Издательство политической литературы|серыя=Памятные места |год=1986 |старонак=176 |тыраж=100 000}}</ref>. == Зносіны з беларускай літаратурай == М. Горкі актыўна чытаў газету «[[Наша ніва (1906)|Наша ніва]]», цікавіўся беларускім фальклорам. 3 1896 года ў сваяцкіх і сяброўскіх адносінах з сям’ёй [[Адам Ягоравіч Багдановіч|А. Я. Багдановіча]] (яны былі жанаты з дзвюмя роднымі сёстрамі)<ref name="БС"/>. М. Горкі першы з рускіх пісьменнікаў звярнуў увагу на беларускую літаратуру, даў высокую ацэнку творчасці [[Янка Купала|Я. Купалы]] і [[Якуб Колас|Я. Коласа]]. Пераклаў на рускую мову верш Я. Купалы «[[:s:ru:А кто там идет... (Купала/Горький)|А хто там ідзе?]]»<ref name="БС"/>, які назваў нацыянальным гімнам беларусаў. Мастацкую школу Горкага прайшлі многія таленавітыя прадстаўнікі беларускай літаратуры<ref name="БС"/>. === Беларускія пераклады === Першы пераклад твора М. Горкага зроблены ў 1910 годзе<ref name="БС"/> (апавяданне «Дзед Архіп і Лёнька»). Творы яго перакладаліся і выдаваліся ў БССР неаднаразова і масавымі тыражамі<ref name="БС"/>. У 1935-38 гадах выйшаў збор сачыненняў Горкага на беларускай мове<ref name="БС"/>. На беларускую мову творы М. Горкага перакладалі [[Тэрэза Гардзялкоўская]], [[Кузьма Чорны|К. Чорны]], [[Максім Іванавіч Гарэцкі|М. Гарэцкі]], [[Эдуард Людвігавіч Самуйлёнак|Э. Самуйлёнак]], [[Пятро Глебка|П. Глебка]], [[Кандрат Крапіва|К. Крапіва]], [[Міхась Лынькоў|М. Лынькоў]], [[Аркадзь Аляксандравіч Куляшоў|А. Куляшоў]], [[Янка Брыль|Я. Брыль]], [[Эдзі Агняцвет|Э. Агняцвет]], [[Змітрок Астапенка|З. Астапенка]], [[Сымон Баранавых|С. Баранавых]], [[Васіль Вітка|В. Вітка]], [[Юрка Гаўрук|Ю. Гаўрук]], [[Аляксей Зарыцкі|А. Зарыцкі]], [[Мікола Лобан|М. Лобан]], [[Міхась Машара|М. Машара]], [[Ян Скрыган|Я. Скрыган]], [[Тарас Канстанцінавіч Хадкевіч|Т. Хадкевіч]], [[Уладзімір Марцінавіч Хадыка|У. Хадыка]], [[Аляксандр Іванавіч Якімовіч|А. Якімовіч]]<ref name="БС"/>. * 3б. твораў. Т. 5—13, 16—20, 23—24. Мн., 1935—38 (т. 1—4, 14—15, 21— 22 не выд.); * Архіп і Лявонка. Вільня, 1910; * Зброднік. Канавалаў, Чалкаш. Мн., 1930; * Справа Артамонавых. Мн., 1941; * Маці. Мн., 1941; * Дзяцінства. Мн., 1949; * У людзях. Мн., 1952; * Мае універсітэты. Мн., 1953; * Казкі. Мн., 1968. == Зносіны з беларускім тэатрам == Пастаноўка п’ес Горкага ў Беларусі спрыяла развіццю беларускага нацыянальнага тэатра. [[Нацыянальны акадэмічны тэатр імя Янкі Купалы|Тэатр імя Я. Купалы]] паставіў п’есы «На дне» (1920, 1921, 1968), «Апошнія» (1937), «Зыкавы» (1955), [[Нацыянальны акадэмічны драматычны тэатр імя Якуба Коласа|тэатр імя Я. Коласа]] — «Мяшчане» (1938), «Ягор Булычоў і іншыя» (1942), «Ворагі» (1952), «Васа Жалязнова» (1953), «Дачнікі» (1964), «Зыкавы» (1968)<ref name="БС"/>. == Зносіны з украінскай літаратурай == У [[1927]] годзе {{нп5|Книгоспілка (выдавецтва)|Книгоспілка|uk|Книгоспілка (видавництво)}} вырашыла выдаць украінскай мовай аповесць М. Горкага «Маці» для моладзі, са скарачэннямі. У сувязі з гэтым, галоўны рэдактар выдавецтва, пісьменнік {{нп5|Алекса Андрэевіч Слісарэнка|Алекса Слісарэнка|ru|Слисаренко, Олекса Андреевич}}, звярнуўся з лістом да аўтара твора, каб той даў дазвол на друк украінамоўнага перакладу. Горкі напісаў ліст-адказ на гэты зварот, дзе катэгарычна забараніў пераклады сваіх твораў украінскай<ref>Вапліте. Харків, 1927.&nbsp;— Ч.3.&nbsp;— С.137</ref>. З’яўленне гэтага ліста выклікала пратэсты тагачаснай украінскай інтэлігенцыі<ref>[[Пятро Панч|Петро Панч]]. Я був свідком.— Літературна Україна, № 19 (4376), 10 травня 1990.</ref>, якая асудзіла праявы рускага імперскага шавінізму Горкага. Пасля {{нп5|Уладзімір Кірылавіч Вінічэнка|Уладзімір Вінічэнка|ru|Винниченко, Владимир Кириллович}} напісаў ліст-адказ на заяву Горкага пад назвай «{{нп5|Адкрыты ліст У. Вінічэнкі да М. Горкага||ru|Одвертий лист В. Винниченка до М. Горького}}», дзе асуджаў яго ўкраінафобскія погляды<ref>[http://ukrlife.org/main/evshan/vynnych2.htm Володимир Винниченко. Одвертий лист до М. Горького.— Українське життя в Севастополі. Бібліотека ім. Марії Фішер-Слиж]</ref>. == Горкі і Расія == У артыкуле 1922 года «[[Пра рускае сялянства (артыкул)|Пpа рускае сялянства]]» ({{lang-ru|О русском крестьянстве}})<ref>[https://ru.m.wikisource.org/wiki/%D0%9E_%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC_%D0%BA%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B5_(%D0%93%D0%BE%D1%80%D1%8C%D0%BA%D0%B8%D0%B9) О русском крестьянстве (Горький)]</ref>, напісаным і апублікаваным у Берліне, Горкі так апісвае рускі народ: {{Урэзка |Змест = Я думаю, што рускаму народу выключна — так сама выключна, як англічаніну пачуццё гумару — уласціва пачуццё асаблівай жорсткасці, халаднакроўнай, якая быццам выпрабоўвае межы чалавечага цярпення да болю, якая быццам вывучае цэпкасць, устойлівасць жыцця. У рускай жорсткасці адчуваецца д’ябальская дасканаласць, у ёй ёсць нешта тонкае, вытанчанае. Гэтую ўласцівасць наўрад ці можна растлумачыць словамі «псіхоз», «садызм», словамі, якія, па сутнасці, i агулам нічога не тлумачаць. ю.. Калі б факты жорсткасці былі праявай перакручанай псіхалогіі адзінак, — пра іх можна было не казаць. Але я маю на ўвазе толькі калектыўныя забавы пакутамі чалавека.}} Артыкул быў забаронены ў СССР і ніколі не друкаваўся ў сучаснай Расіі<ref>[https://joyreactor.cc/post/4416081 Статья Максима Горького «О русском крестьянстве» (издательство И. П. Ладыжникова, Берлин, 1922). Никог / очень длиннопост :: Реактор познавательный :: сквозь время :: длиннопост :: о русском крестьянстве :: статья :: Максим Горький :: литература :: История]</ref> {{Урэзка |Змест = Чалавек Захаду яшчэ ў раннім дзяцінстве, толькі што ўстаўшы на заднія лапы, бачыць усюды вакол сябе манументальныя вынікі працы яго продкаў. Ад каналаў Галандыі да тунэляў Італьянскай Рыўеры і вінаграднікаў Везувія, ад вялікай працы Англіі і да магутных Сілезскіх фабрык — уся зямля Еўропы цесна пакрыта грандыёзнымі ўвасабленнямі арганізаванай волі людзей, — волі, якая паставіла сабе ганаровую мэту: падпарадкаваць стыхійныя сілы прыроды разумным інтарэсам чалавека. Зямля — ​​у руках чалавека, і чалавек сапраўды ўладар яе. Гэтае ўражанне ўсмоктваецца дзіцем Захаду і выхоўвае ў ім свядомасць каштоўнасці чалавека, павага да яго працы і пачуццё сваёй асабістай значнасці як спадчынніка цудаў, працы і творчасці продкаў. Такія думкі, такія пачуцці і адзнакі не могуць узнікнуць у душы рускага селяніна. Бязмежная плоскасць, на якой цесна згрудзіліся драўляныя, крытыя саломай вёскі, мае атрутную ўласцівасць спусташаць чалавека, высмоктваць яго жаданні. Выйдзе селянін за межы вёскі, паглядзіць у пустату вакол яго, і праз некаторы час адчувае, што гэтая пустата ўлілася ў душу яму. Нідзе навокал не відаць трывалых слядоў працы і творчасці. Сядзібы памешчыкаў? Але іх мала, і ў іх жывуць ворагі. Гарады? Але яны — далёка і не нашмат культурна значней вёскі. Вакол — бязмежная раўніна, а ў цэнтры яе — нікчэмны, маленькі чалавечак, кінуты на гэтую сумную зямлю для катаржнай працы. І чалавек насычаецца пачуццём абыякавасці, якое забівае здольнасць думаць, памятаць перажытае, выпрацоўваць з досведу свайго ідэі! Гісторык рускай культуры, характарызуючы сялянства, сказаў пра яго: «Мноства забабонаў і ніякіх ідэй». Гэтае сумнае меркаванне пацвярджаецца ўсім рускім фальклорам.}} == Іншае == * Ганаровы прафесар [[Ніжагародскі дзяржаўны ўніверсітэт імя М. І. Лабачэўскага|ННДУ імя Лабачэўскага]]<ref>[http://www.unn.ru/site/about/znakomstvo-s-universitetom/pochetnye-professora-universiteta Почетные профессора Университета — Университет Лобачевского] {{ref-ru}}</ref> == Адрасы ў Санкт-Пецярбургу — Петраградзе — Ленінградзе == * 09.1899 года — кватэра {{нп5|Уладзімір Аляксандравіч Пасэ|У. А. Пасэ|ru|Поссе, Владимир Александрович}} ў доме Трафімава — [[Вуліца Маякоўскага (Санкт-Пецярбург)|Надзеждзінская вуліца]], 11; * 02. — вясна 1901 года — кватэра У. А. Пасэ ў доме Трафімава — Надзеждзінская вуліца, 11; * 11.1902 года — кватэра {{нп5|Канстанцін Пятровіч Пятніцкі|К. П. Пятніцкага|ru|Пятницкий, Константин Петрович}} ў даходным доме — Мікалаеўская вуліца, 4; * 1903 — восень 1904 года — кватэра К. П. Пятніцкага ў даходным доме — [[Вуліца Марата (Санкт-Пецярбург)|Мікалаеўская вуліца]], 4; * восень 1904—1906 — кватэра К. П. Пятніцкага ў даходным доме — {{нп5|Вуліца Паўстання (Санкт-Пецярбург)|Знаменская вуліца|ru|Улица Восстания (Санкт-Петербург)}}, 20, кв. 29; * Пачатак 03.1914 — восень 1921 года — даходны дом [[Яўгенія Канстанцінаўна Барсава|Я. К. Барсавай]] — [[Кронверкскі праспект]], 23; * 30.08-07.09.1928 г., 18.06-11.07.1929 г., канец 09.1931 г. — гасцініца «Еўрапейская» — {{нп5|Італьянская вуліца|вуліца Ракава|ru|Итальянская улица}}], 7; == Творчасць == У друку ўпершыню выступіў з апавяданнем «{{нп5|Макар Чудра||ru|Макар Чудра}}» (1892). У яго ранняй творчасці спалучаліся рамантызм і рэалізм. У алегарычных творах («{{нп5|Песня пра Сокала||ru|Песня о Соколе}}», 1895, «{{нп5|Песня пра Буравесніка||ru|Песня о Буревестнике}}», 1901) адлюстраваліся погляды М. Горкага на рэвалюцыю. Шырокі рэзананс меў зборнік «Нарысы і апавяданні» (т. 1-3, 1898-99). У рэалістычных творах (раманы «[[Фама Гардзееў]]», 1899; «Трое», 1900-01, і інш.) паказаў Расію напярэдадні ХХ ст. У драме «{{нп5|Мяшчане (п’еса)|Мяшчане|ru|Мещане (пьеса)}}» (паст. 1902), п’есах «{{нп5|На дне||ru|На дне}}» (1902), «Дачнікі» (1904), «{{нп5|Дзеці сонца (п’еса)|Дзеці сонца|ru|Дети солнца (пьеса)}}» (1905), «[[Варвары (п’еса)|Варвары]]» і «{{нп5|Ворагі (п’еса)|Ворагі|ru|Враги (пьеса)}}» (1906) адлюстраваў перадрэвалюцыйныя працэсы ў расійскім грамадстве. У рамане «{{нп5|Маці (раман)|Маці|ru|Мать (роман)}}» (1907) спачувальна паказаў нарастанне рэвалюцыйнага руху ў Расіі. Аповесці «Лета» і «Гарадок Акураў» (1909), «Жыццё Мацвея Кажамякіна» (1910-11) пра рускае сялянства і мяшчанства. Патрыятычнымі настроямі прасякнуты «{{нп5|Казкі пра Італію||ru|Сказки об Италии}}» (1911-13), цыкл алавяданняў «Па Русі» (1912-17). У публіцыстычнай кнізе «Несвоечасовыя думкі» (асобнае выданне 1918) крытыкаваў узяты [[Уладзімір Ільіч Ленін|У. Леніным]] курс на рэвалюцыю, сцвярджаў пра яе дачаснасць і разбуральныя вынікі. Напісаў аўтабіяграфічную трылогію («{{нп5|Дзяцінства (Горкі)|Дзяцінства|ru|Детство (Горький)}}», 1913-14; «У людзях», 1916; «Мае ўніверсітэты», 1923), раман «{{нп5|Справа Артамонавых (раман)||ru|Дело Артамоновых (роман)}}» (1925), п’есы «{{нп5|Ягор Булычоў і іншыя (п’еса)||ru|Егор Булычов и другие (пьеса)}}» (паст. 1932), «Дасцігаеў і іншыя» (1933), «{{нп5|Васа Жалязнова||ru|Васса Железнова}}» (1936, 1-я рэд. 1910), у якіх зноў звярнуўся да паказу жыцця Расіі да 1917 года. Аўтар літаратурных партрэтаў «Леў Талстой» (1919), «[[Уладзімір Галакціёнавіч Караленка|У. Г. Караленка]]» (1923), «Сяргей Ясенін» (1927) і інш. Апошні твор — незакончаны раман-эпапея «{{нп5|Жыццё Кліма Самгіна||ru|Жизнь Клима Самгина}}» (ч. 1-3, 1927-31, ч. 4, 1937) у надзвычай згушчанай, насычанай форме адлюстраваў падзеі перадрэвалюцыйных дзесяцігоддзяў. === Працы === ==== Раманы ==== * [[1900 год у гісторыі літаратуры|1900]]—[[1901 год у гісторыі літаратуры|1901]] — «[[Трое (раман)|Трое]]» * [[1906 год у гісторыі літаратуры|1906]] — «{{нп5|Маці (раман)|Маці|ru|Мать (роман)}}» (другая рэдакцыя — [[1907 год у гісторыі літаратуры|1907]]) * [[1925 год у гісторыі літаратуры|1925]] — «{{нп5|Справа Артамонавых (раман)||ru|Дело Артамоновых (роман)}}» * [[1925 год у гісторыі літаратуры|1925]]—[[1936 год у гісторыі літаратуры|1936]]— «{{нп5|Жыццё Кліма Самгіна||ru|Жизнь Клима Самгина}}» ==== Аповесці ==== * [[1894 год у гісторыі літаратуры|1894]] — «Гарамыка Павел» * [[1899 год у гісторыі літаратуры|1899]] — «[[Фама Гардзееў]]» * [[1900 год у гісторыі літаратуры|1900]] — «Мужык. Нарысы» (засталася няскончанай, трэцяя глава пры жыцці аўтара не друкавалася) * [[1908 год у гісторыі літаратуры|1908]] — «Жыццё непатрэбнага чалавека». * [[1908 год у гісторыі літаратуры|1908]] — «Споведзь» * [[1909 год у гісторыі літаратуры|1909]] — «Лета» * [[1909 год у гісторыі літаратуры|1909]] — «Гарадок Акураў», «Жыццё Мацвея Кажамякіна». * [[1913 год у гісторыі літаратуры|1913]]—[[1914 год у гісторыі літаратуры|1914]] — «{{нп5|Дзяцінства (Горкі)|Дзяцінства|ru|Детство (Горький)}}» * [[1915 год у гісторыі літаратуры|1915]]—[[1916 год у гісторыі літаратуры|1916]] — «[[У людзях]]» * [[1923 год у гісторыі літаратуры|1923]] — «[[Мае ўніверсітэты (аповесць)|Мае ўніверсітэты]]» * [[1929 год у гісторыі літаратуры|1929]] — «[[На краі Зямлі (аповесць)|На краі Зямлі]]» ==== Апавяданні, нарысы ==== * [[1892 год у гісторыі літаратуры|1892]] — «{{нп5|Дзяўчына і Смерць (паэма)|Дзяўчына і Смерць|ru|Девушка и Смерть (поэма)}}» (паэма-казка, апублікаваная ў ліпені 1917 ў газеце «{{нп5|Новае жыццё (1917—1918)|Новае жыццё|ru|Новая жизнь (1917—1918)}}») * [[1892 год у гісторыі літаратуры|1892]] — «{{нп5|Макар Чудра||ru|Макар Чудра}}» * [[1893 год у гісторыі літаратуры|1893]] — «[[Емяльян Піляй (апавяданне)|Емяльян Піляй]]» * [[1894 год у гісторыі літаратуры|1894]] — «Мой спадарожнік», «[[Дзед Архіп і Лёнька (апавяданне)|Дзед Архіп і Лёнька]]» * [[1895 год у гісторыі літаратуры|1895]] — «{{нп5|Чалкаш||ru|Челкаш}}», «{{нп5|Старая Ізергіль||ru|Старуха Изергиль}}», «Памылка», «{{нп5|Песня пра Сокала||ru|Песня о Соколе}}» (паэма ў прозе) * [[1896 год у гісторыі літаратуры|1896]] — «Нуда», «Разбойнікі на Каўказе» (нарыс) * [[1897 год у гісторыі літаратуры|1897]] — «Былыя людзі», «Муж і жонка Арловы», «Мальва», «Канавалаў», «Свавольнік», «Дзеля нудоты» * [[1898 год у гісторыі літаратуры|1898]] — «Варанька Олесава», «Прахадзімец» * [[1899 год у гісторыі літаратуры|1899]] — «{{нп5|Дваццаць шэсць і адна||ru|Двадцать шесть и одна}}» * [[1901 год у гісторыі літаратуры|1901]] — «{{нп5|Песня пра Буравесніка||ru|Песня о Буревестнике}}» (паэма ў прозе) * [[1903 год у гісторыі літаратуры|1903]] — «Чалавек» (паэма ў прозе) * [[1906 год у гісторыі літаратуры|1906]] — «[[Таварыш!]]», «[[Мудрэц (апавяданне)|Мудрэц]]» * [[1908 год у гісторыі літаратуры|1908]] — «[[Салдаты (нарысы М. Горкага)|Салдаты]]»<ref>Гл. [[s:ru|Солдаты (Горький)|''М. Горький''. Солдаты]] ў Вікікрыніцах.</ref> * [[1911 год у гісторыі літаратуры|1911]] — «{{нп5|Казкі пра Італію||ru|Сказки об Италии}}»<ref>[http://home.sinn.ru/~gorky/TEXTS/SSP/PRIM/ital_pr.htm Сказки об Италии] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20100413115906/http://home.sinn.ru/~gorky/TEXTS/SSP/PRIM/ital_pr.htm |date=13 красавіка 2010 }}</ref> * [[1912 год у гісторыі літаратуры|1912]]—[[1917 год у гісторыі літаратуры|1917]] — «Па Русі» (цыкл апавяданняў) * [[1924 год у гісторыі літаратуры|1924]] — «Апавяданні 1922—1924 гадоў» * [[1924 год у гісторыі літаратуры|1924]] — «Нататкі з дзённіка» (цыкл апавяданняў) * [[1929 год у гісторыі літаратуры|1929]] — «{{нп5|Салаўкі (нарыс)|Салаўкі|ru|Соловки (очерк)}}» (нарыс) ==== П’есы ==== * [[1901 год у гісторыі літаратуры|1901]] — «{{нп5|Мяшчане (п’еса)|Мяшчане|ru|Мещане (пьеса)}}» * [[1902 год у гісторыі літаратуры|1902]] — «{{нп5|На дне||ru|На дне}}» * [[1904 год у гісторыі літаратуры|1904]] — «[[Дачнікі (п’еса)|Дачнікі]]» * [[1905 год у гісторыі літаратуры|1905]] — «{{нп5|Дзеці сонца (п’еса)|Дзеці сонца|ru|Дети солнца (пьеса)}}» * 1905 — «[[Варвары (п’еса)|Варвары]]» * [[1906 год у гісторыі літаратуры|1906]] — «{{нп5|Ворагі (п’еса)|Ворагі|ru|Враги (пьеса)}}» * [[1908 год у гісторыі літаратуры|1908]] — «[[Апошнія (п’еса)|Апошнія]]» * [[1910 год у гісторыі літаратуры|1910]] — «[[Дзівакі (п’еса)|Дзівакі]]» * 1910 — «[[Дзеці (п’еса)|Дзеці]]» («Сустрэча») * 1910 — «{{нп5|Васа Жалязнова||ru|Васса Железнова}}» (2-я рэдакцыя — [[1933 год у гісторыі літаратуры|1933]]; 3-я рэдакцыя — [[1935 год у гісторыі літаратуры|1935]]) * [[1913 год у гісторыі літаратуры|1913]] — «[[Зыкавы (п’еса)|Зыкавы]]» * 1913 — «[[Фальшывая манета (п’еса)|Фальшывая манета]]» * [[1915 год у гісторыі літаратуры|1915]] — «{{нп5|Стары (п’еса)|Стары|ru|Старик (пьеса)}}» (пастаўлена 1 студзеня 1919 года на сцэне Дзяржаўнага Акадэмічнага Малога тэатра; апублікавана ў 1921 у Берліне). * [[1930 год у гісторыі літаратуры|1930]]—[[1931 год у гісторыі літаратуры|1931]] — «[[Сомаў і іншыя (п’еса)|Сомаў і іншыя]]» * [[1931 год у гісторыі літаратуры|1931]] — «{{нп5|Ягор Булычёв і іншыя (п’еса)|Ягор Булычёв і іншыя|ru|Егор Булычов и другие (пьеса)}}» * [[1932 год у гісторыі літаратуры|1932]] — «[[Дасцігаеў і іншыя (п’еса)|Дасцігаеў і іншыя]]» ==== Публіцыстыка ==== * [[1906 год у гісторыі літаратуры|1906]] — «Мае інтэрв’ю», «У Амерыцы» (памфлеты) * [[1912]] — Фельетон. Пачатак апавядання // Сибирская торговая газета. № 77. 7 кастрычніка 1912 года. Цюмень (перадрукоўка з газеты «Мысль» (Кіеў)). * [[1917 год у гісторыі літаратуры|1917]]—[[1918 год у гісторыі літаратуры|1918]] — цыкл артыкулаў «Несвоечасовыя думкі» ў газеце «{{нп5|Новая жизнь (1917—1918)|Новая жизнь|ru|Новая жизнь (1917—1918)}}» (у 1918 выйшаў асобным выданнем<ref>Гл. «[[s:ru:Революция и культура (Горький 1918)|Революция и культура]]» ў Вікісховішчы.</ref>). * [[1922 год у гісторыі літаратуры|1922]] — «{{нп5|Пра рускае сялянства||ru|О русском крестьянстве}}» Ініцыяваў стварэнне серыі кніг «[[Гісторыя фабрык і заводаў]]» (ГФЗ), выступіў з ініцыятывай адраджэння дарэвалюцыйнай серыі «{{нп5|Жыццё выдатных людзей||ru|Жизнь замечательных людей}}». === Педагогіка === А. М. Горкі быў таксама рэдактарам наступных кніг аб перадавым педагагічным вопыце, які ўзнік у тыя гады: * ''{{нп5|Мацвей Самойлавіч Паграбінскі|Погребинский М. С.|ru|Погребинский, Матвей Самойлович}}'' Фабрика людей. М., 1929 г. — аб дзейнасці знакамітай у тыя гады Болшаўскай працоўнай камуны, аб якой быў зняты фільм {{нп5|Пуцёўка ў жыццё||ru|Путёвка в жизнь}}, які заваяваў першую прэмію на {{нп5|1-ы Венецыянскі кінафестываль|I міжнародным кінафестывалі ў Венецыі|ru|1-й Венецианский кинофестиваль}} (1932)<ref>''{{нп5|Гётц Хіліг|Гётц Хиллиг|ru|Хиллиг, Гётц}}''. [http://www.el-history.ru/node/348 А. С. Макаренко и Болшевская коммуна] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20170528043332/http://www.el-history.ru/node/348 |date=28 мая 2017 }} // Постметодика, № 2, 2001 «Громадянська освіта в школі».</ref>. * ''[[Антон Сямёнавіч Макаранка|Макаренко А. С.]]'' Педагогическая поэма. М., 1934 г.<ref>''{{нп5|Гётц Хіліг|Гётц Хиллиг|ru|Хиллиг, Гётц}}''. [http://www.relga.ru/Environ/WebObjects/tgu-www.woa/wa/Main?textid=3258&level1=main&level2=articles Как Горький редактировал Макаренко] // Relga — электр. научно-культурологический журнал. № 11 (240) от 2012 г.</ref>. Выпуск і поспех апошняй шмат у чым вызначыў магчымасць далейшага апублікавання іншых твораў А. С. Макаранкі, яго шырокай вядомасці і прызнання першапачаткова ў Савецкім Саюзе, а затым і ва ўсім свеце. Да педагагічных распачынанняў Горкага можна аднесці сяброўскую ўвагу і разнастайную (перш за ўсё, маральную і творчую) падтрымку, якую ён аказваў шматлікім сучаснікам, якія звярталіся да яго з розных нагодаў, у тым ліку маладым пісьменнікам. Сярод апошніх — не толькі Макаранка, але і {{нп5|Уладзімір Цімафеевіч Юразанскі|У. Ц. Юразанскі|ru|Юрезанский, Владимир Тимофеевич}}<ref>[http://libinfo.org/index/index.php?id=115407 Юрезанский, Владимир Тимофеевич (архив писателя)] Москва, РГАЛИ (упомянуто письмо М. Горького В. Т. Юрезанскому от 1923 г.)</ref>. == Кінаўвасабленні == * {{нп5|Аляксей Пятровіч Лярскі|Аляксей Лярскі|ru|Лярский, Алексей Петрович}} («{{нп5|Дзяцінства Горкага||ru|Детство Горького}}», «{{нп5|У людзях (фільм)|У людзях|ru|В людях (фильм)}}», 1938) * Мікалай Вальберт («{{нп5|Мае ўніверсітэты (фільм)|Мае ўніверсітэты|ru|Мои университеты (фильм)}}», 1939) * [[Павел Пятровіч Кадачнікаў|Павел Кадачнікаў]] («{{нп5|Якаў Свярдлоў (фільм)|Якаў Свярдлоў|ru|Яков Свердлов (фильм)}}», 1940, «[[Педагагічная паэма (фільм)|Педагагічная паэма]]», 1955, «Пролог», 1956) * [[Мікалай Канстанцінавіч Чаркасаў|Мікалай Чаркасаў]] («{{нп5|Ленін у 1918 годзе||ru|Ленин в 1918 году}}», 1939, «{{нп5|Акадэмік Іван Паўлаў||ru|Академик Иван Павлов}}», 1949) * {{нп5|Уладзімір Мікалаевіч Емяльянаў|Уладзімір Емяльянаў|ru|Емельянов, Владимир Николаевич}} («{{нп5|Апасіяната (фільм, 1963)|Апасіяната|ru|Аппассионата (фильм, 1963)}}», 1963; «{{нп5|Рыскі да партрэта У. І. Леніна||ru|Штрихи к портрету В. И. Ленина}}», 1969) * {{нп5|Аляксей Васільевіч Локцеў|Аляксей Локцеў|ru|Локтев, Алексей Васильевич}} («{{нп5|Па Русі (фільм)|Па Русі|ru|По Руси (фильм)}}», 1968) * {{нп5|Апанас Іванавіч Качаткоў|Апанас Качаткоў|ru|Кочетков, Афанасий Иванович}} («{{нп5|Так нараджаецца пасня||ru|Так рождается песня}}», 1957, «[[Маякоўскі пачынаўся так…]]», 1958, «[[Скрозь ледзяную імглу]]», 1965, «{{нп5|Неверагодны Іегудзііл Хламіда||ru|Невероятный Иегудиил Хламида}}», 1969, «{{нп5|Сям’я Кацюбінскіх (фільм)|Сям’я Кацюбінскіх|ru|Семья Коцюбинских}}», 1970, «{{нп5|Чырвоны дыпламат. Старонкі жыцця Леаніда Красіна||ru|Красный дипломат. Страницы жизни Леонида Красина}}», 1971, «{{нп5|Давер (фільм, 1975)|Давер|ru|Доверие (фильм, 1975)}}», 1975, «{{нп5|Я — актрыса||ru|Я — актриса}}», 1980) * [[Валерый Антонавіч Парошын|Валерый Парошын]] («{{нп5|Вораг народа Бухарын||ru|Враг народа Бухарин}}», 1990, «{{нп5|Пад знакам Скарпіёна||ru|Под знаком Скорпиона}}», 1995) * {{нп5|Ілья Львовіч Алейнікаў|Ілья Алейнікаў|ru|Олейников, Илья Львович}} («[[Анекдоты (фільм)|Анекдоты]]», 1990) * {{нп5|Аляксей Аляксеевіч Федзькін|Аляксей Федзькін|ru|Федькин, Алексей Алексеевич}} («{{нп5|Імперыя пад ударам||ru|Империя под ударом}}», 2000) * Аляксей Восіпаў («{{нп5|Мая Прачысценка||ru|Моя Пречистенка}}», 2004, «[[Сава Марозаў (фільм)|Сава Марозаў]]», 2007) * [[Мікалай Паўлавіч Качура|Мікалай Качура]] («{{нп5|Ясенін (тэлесерыял)|Ясенін|ru|Есенин (телесериал)}}», 2005, «{{нп5|Троцкі (тэлесерыял)|Троцкі|ru|Троцкий (телесериал)}}», 2017) * Аляксандр Сцёпін («{{нп5|Сакрэтная служба Яго Вялікасці||ru|Секретная служба Его Величества}}», 2006) * {{нп5|Георгій Георгіевіч Тараторкін|Георгій Тараторкін|ru|Тараторкин, Георгий Георгиевич}} («{{нп5|Палон страсці||ru|Плен страсти}}», 2010) * [[Дзмітрый Раманавіч Сутырын|Дзмітрый Сутырын]] («{{нп5|Маякоўскі. Два дні||ru|Маяковский. Два дня}}», 2011) * {{нп5|Андрэй Ігаравіч Смалякоў|Андрэй Смалякоў|ru|Смоляков, Андрей Игоревич}} («{{нп5|Арлова і Аляксандраў||ru|Орлова и Александров}}», 2014) === Бібліяграфія === {{main|Бібліяграфія Максіма Горкага}} * {{кніга | аўтар = Максим Горький. | загаловак = Собрание сочинений в двадцати четырёх томах | месца = М. | выдавецтва = ОГИЗ | год = 1928—1930 }} * {{кніга | аўтар = Максим Горький. | загаловак = Собрание сочинений : в 30 т. | месца = М. | выдавецтва = Государственное издательство художественной литературы | год = 1949—1956 }} * {{кніга | аўтар = Максим Горький. | загаловак = Полное собрание сочинений и писем | месца = М. | выдавецтва = «Наука» | год = 1968—цяперашні час }} ** {{кніга | загаловак = Художественные произведения в двадцати пяти томах | месца = М. | выдавецтва = «Наука» | год = 1968—1976 | тыраж = }} ** {{кніга | загаловак = Варианты к художественным произведениям в десяти томах | месца = М. | выдавецтва = «Наука» | год = 1974—1982 }} ** {{кніга | загаловак = Литературно-критические и публицистические статьи в ? томах | месца = М. | выдавецтва = «Наука» | год = 19?? }} ** {{кніга | загаловак = Письма в двадцати четырёх томах | месца = М. | выдавецтва = «Наука» | год = 1998—наст. время }}<ref>Серыя не завершана. З запланаваных 24-х тамоў лістоў выпушчана 20 (1—20 тт.)</ref> == Памяць == [[Файл:Мемориальная доска писателю Максиму Горькому.JPG|250px|thumb|Мемарыяльная дошка Горкаму на вуліцы Глінкі ў Смаленску.]] * Практычна ў кожным буйным населеным пункце [[Распад СССР|дзяржаў былога]] [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] была ці ёсць вуліца Горкага. У 2013 годзе імя Горкага насілі 2110 вуліц, праспектаў і завулкаў у Расіі, а яшчэ 395 носяць імя Максіма Горкага<ref>[http://fias.nalog.ru/Public/SearchPage.aspx?SearchState=2 Федеральная информационная адресная система] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150421112738/http://fias.nalog.ru/Public/SearchPage.aspx?SearchState=2 |date=2015-04-21 }}</ref> * Горад [[Ніжні Ноўгарад|Горкі]] — назва Ніжняга Ноўгарада з 1932 па 1990 год. * {{нп5|Горкаўскі напрамак Маскоўскай чыгункі||ru|Горьковское направление Московской железной дороги}}. * Сяло {{нп5|Горкаўскае (Арэнбургская вобласць)|Горкаўскае|ru|Горьковское (Оренбургская область)}} {{нп5|Наваорскі раён|Наваорскага раёна|ru|Новоорский район}} [[Арэнбургская вобласць|Арэнбургскай вобласці]] * Пасёлак {{нп5|Горкаўскае (Ленінградская вобласць)|Горкаўскае|ru|Горьковское (Ленинградская область)}} ў Ленінградскай вобласці. * Пасёлак {{нп5|Горкаўскі (Валгаград)|Горкаўскі|ru|Горьковский (Волгоград)}} (былы Варапанава). * {{нп5|Пасёлак імя Максіма Горкага||ru|Посёлок имени Горького (Владимирская область)}} {{нп5|Камешкаўскі раён||ru|Камешковский район}} [[Уладзімірская вобласць|Уладзімірскай вобласці]] * Раённы цэнтр сяло [[Горкаўскае (Омская вобласць)|Горкаўскае]] ў [[Омская вобласць|Омскай вобласці]] (былое Іконнікава). * Вёска Максім Горкі {{нп5|Знаменскі раён (Омская вобласць)|Знаменскі раён|ru|Знаменский район (Омская область)}} [[Омская вобласць|Омскай вобласці]]. * Вёска імя Максіма Горкага {{нп5|Круцінскі раён||ru|Крутинский район}} [[Омская вобласць|Омской вобласці]] * У Ніжнім Ноўгарадзе Цэнтральная раённая дзіцячая бібліятэка, {{нп5|Ніжагародскі тэатр драмы імя М. Горкага|акадэмічны драматычны тэатр|ru|Нижегородский театр драмы имени М. Горького}}, {{нп5|Вуліца Горкага (Ніжні Ноўгарад)|вуліца|ru|Улица Горького (Нижний Новгород)}}, а таксама {{нп5|Плошча Горкага (Ніжні Ноўгарад)|плошча|ru|Площадь Максима Горького (Нижний Новгород)}}, у цэнтры якой усталяваны {{нп5|Помнік Максіму Горкаму (Ніжні Ноўгарад)|помнік пісьменніку|ru|Памятник Максиму Горькому (Нижний Новгород)}} працы скульптара [[Вера Ігнатаўна Мухіна|В. І. Мухінай]] носяць імя М. Горкага. Але самай важнай славутасцю з’яўляецца {{нп5|Музей-кватэра А. М. Горкага (Ніжні Ноўгарад)|музей-кватэра М. Горкага|ru|Музей-квартира А. М. Горького (Нижний Новгород)}}. * У [[Крывы Рог|Крывым Рогу]] ў гонар пісьменніка ўсталяваны помнік і маецца {{нп5|Плошча Горкага (Крывы Рог)|плошча|uk|Площа Горького (Кривий Ріг)}} ў цэнтры горада. * Самалёт {{нп5|АНТ-20|АНТ-20 «Максим Горький»|ru|АНТ-20}}, створаны ў 1934 годзе ў [[Варонеж]]ы на {{нп5|Варонежскае акцыянернае самалётабудаўнічае таварыства|авіяцыйным заводзе|ru|Воронежское акционерное самолётостроительное общество}}. Савецкі агітацыйны пасажырскі шматместны 8-маторны самалёт, самы вялікі самалёт свайго часу з сухапутным шасі<ref>''Леонид Сергеев''. [http://www.vaso.ru/?menu=history_h04 Правда и вымысел о самолёте-гиганте АНТ-20] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120509085848/http://www.vaso.ru/?menu=history_h04 |date=9 мая 2012 }} // Воронежское акционерное самолётостроительное общество, сет. страница</ref>. * Лёгкі крэйсер «{{нп5|Максім Горкі (крэйсер)|Максім Горкі|ru|Максим Горький (крейсер)}}». Пабудаваны ў 1936 годзе. * Круізны лайнер «{{нп5|Maxim Gorkiy (турбаход)|Maxim Gorkiy|ru|Maxim Gorkiy (турбоход)}}». Пабудаваны ў Гамбургу ў 1969 годзе, пад савецкім сцягам з 1974 года. * Рачны пасажырскі цеплаход «{{нп5|Максім Горкі (тып рачных судоў)|Максім Горкі|ru|Максим Горький (тип речных судов)}}». Пабудаваны ў [[Аўстрыя|Аўстрыі]] для СССР у 1974 годзе. * Станцыі метро ў [[Горкаўская (станцыя метро, Санкт-Пецярбург)|Санкт-Пецярбургу]] і {{нп5|Горкаўская (станцыя метро, Ніжні Ноўгарад)|Ніжнім Ноўгарадзе|ru|Горьковская (станция метро, Нижний Новгород)}}, а таксама раней у Маскве з 1979 па 1990 гг. (цяпер «[[Цвярская (станцыя метро)|Цвярская]]»). Таксама, з 1980 па 1997 гг. у Ташкенце (цяпер «{{нп5|Буюк іпак юлі (станцыя метро)|Буюк іпак юлі|ru|Буюк Ипак йули (станция метро)}}») * [[Кінастудыя імя М. Горкага]] (Масква). * {{нп5|Літаратурны музей (Ніжні Ноўгарад)|Дзяржаўны літаратурны музей імя А. М. Горкага|ru|Литературный музей (Нижний Новгород)}} (Ніжні Ноўгарад). * [[Літаратурна-мемарыяльны музей А. М. Горкага (Самара)]]. * Мануйлаўскі літаратурна-мемарыяльны музей А. М. Горкага. * ААТ «{{нп5|Печатный двор имени А. М. Горького||ru|Печатный двор имени А. М. Горького}}» (Санкт-Пецярбург). * Драматычныя тэатры ў гарадах: [[Масква]] ([[Маскоўскі Мастацкі тэатр]], 1932 года), [[Уладзівасток]] ({{нп5|Прыморскі драматычны тэатр імя Горкага|ПКАДТ|ru|Приморский драматический театр имени Горького}}), [[Берлін]] ({{нп5|Maxim-Gorki-Theater|||Maxim-Gorki-Theater}}), [[Астана]] ([[Рускі драматычны тэатр імя М. Горкага|РДТ]]), [[Тула]] ({{нп5|Тульскі акадэмічны тэатр драмы||ru|Тульский академический театр драмы}}), [[Мінск]] ([[Нацыянальны акадэмічны драматычны тэатр імя Максіма Горкага|НАДТ]]), [[Растоў-на-Доне]] ({{нп5|Растоўскі тэатр драмы імя М. Горкага|РАТ|ru|Ростовский театр драмы имени М. Горького}}), [[Краснадар]] ({{нп5|Краснадарскі акадэмічны тэатр драмы||ru|Краснодарский академический театр драмы}}), [[Самара]] ([[Самарскі тэатр драмы імя М. Горкага|САТД]]), [[Арэнбург]] ({{нп5|Арэнбургскі абласны драматычны тэатр імя М. Горкага||ru|Оренбургский областной драматический театр имени М. Горького}}), [[Валгаград]] (Валгаградскі абласны драматычны тэатр), [[Магадан]] (Магаданскі абласны музычна-драматычны тэатр), Сімферопаль ({{нп5|Крымскі акадэмічны тэатр імя М. Горкага|КАРДТ|ru|Крымский академический театр имени М. Горького}}), [[Махачкала]] ({{нп5|Дзяржаўны рэспубліканскі рускі драматычны тэатр імя М. Горкага||ru|Государственный республиканский русский драматический театр им. М. Горького}}), Нальчык ([[Рускі драматычны тэатр імя М. Горкага (Нальчык)|Рускі драматычны тэатр імя М. Горкага]]), [[Кастанай]], [[Кудымкар]] (Комі-Пярмяцкі нацыянальны драматычны тэатр), Тэатры юнага гледача ў [[Азербайджанскі дзяржаўны тэатр юнага гледача|Баку]], [[Сцепанакерт]] ([[Дзяржаўны тэатр армянскай драмы імя М. Горкага (Сцепанакерт)|Дзяржаўны тэатр армянскай драмы імя М. Горкага]]), {{нп5|Першы ўкраінскі тэатр для дзяцей і юнацтва|Львове|ru|Первый украинский театр для детей и юношества}} (з 1938 па 1990), а таксама ў Ленінградзе/Санкт-Пецярбургу з 1932 па 1992 год ([[Вялікі драматычны тэатр імя Г. А. Таўстаногава]]). Таксама імя было прысвоена Міжабласному рускаму драматычнаму тэатру Ферганскай даліны, {{нп5|Акадэмічны рускі драматычны тэатр Узбекістана|Ташкенцкаму дзяржаўнаму акадэмічнаму тэатру|ru|Академический русский драматический театр Узбекистана}}, {{нп5|Тульскі акадэмічны тэатр драмы|Тульскаму абласному драматычнаму тэатру|ru|Тульский академический театр драмы}}, [[Рускі драматычны тэатр імя М. Горкага|Цэлінаградскаму абласному драматычнаму тэатру]]. * Бібліятэкі ў Баку, Пяцігорску, [[Уладзімірская абласная бібліятэка|абласная бібліятэка]] ва [[Уладзімір (горад, Расія)|Уладзіміры]], [[Валгаград]]зе, [[Жалезнагорск (Краснаярскі край)|Жалезнагорску]], {{нп5|Запарожская абласная ўніверсальная навуковая бібліятэка|абласная ўніверсальная навуковая бібліятэка|ru|Запорожская областная универсальная научная библиотека}} ў [[Запарожжа|Запарожжы]], [[Краснаярская краявая бібліятэка|краявая бібліятэка]] ў Краснаярску, {{нп5|Луганская абласная ўніверсальная навуковая бібліятэка імя М. Горкага|абласная ўніверсальная навуковая бібліятэка|ru|Луганская областная универсальная научная библиотека имени М. Горького}} ў [[Луганск]]у, Ніжнім Ноўгарадзе, {{нп5|Разанская абласная ўніверсальная навуковая бібліятэка імя Горкага|абласная ўніверсальная навуковая бібліятэка|ru|Рязанская областная универсальная научная библиотека имени Горького}} ў [[Разань|Разані]], Навуковая бібліятэка імя А. М. Горкага Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта, [[Навуковая бібліятэка імя М. Горкага СПБДУ]] ў Санкт-Пецярбургу<ref>{{Cite web |url=http://www.lib.pu.ru/ |title=Научная библиотека им. М. Горького СПбГУ |accessdate=2017-11-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100131061612/http://www.lib.pu.ru/ |archivedate=2010-01-31 |url-status=dead }}</ref>, Таганрогская Цэнтральная гарадская дзіцячая бібліятэкаа, {{нп5|Цвярская ордэна «Знак Пашаны» абласная ўніверсальная навуковая бібліятэка|абласная ўніверсальная навуковая бібліятэка|ru|Тверская ордена «Знак Почёта» областная универсальная научная библиотека}} ў Цвяры, Пярмі<ref>{{Cite web |url=http://www.lib.permregion.ru/ |title=ГКУК «Пермская государственная краевая библиотека им А. М. Горького» |accessdate=2011-06-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110919134216/http://www.lib.permregion.ru/ |archivedate=2011-09-19 |url-status=dead }}</ref>. * Паркі ў гарадах: [[Растоў-на-Доне]] ({{нп5|Парк культуры і адпачынку імя Максіма Горкага (Растоў-на-Доне|ЦП|ru|Парк культуры и отдыха имени Максима Горького (Ростов-на-Дону)}}), [[Таганрог]] ({{нп5|Парк культуры і адпачынку імя Горкага (Таганрог)|ЦПКіА|ru|Парк культуры и отдыха имени Горького (Таганрог)}}), Саратаў ({{нп5|Саратаўскі ГПКіА імя М. Горкага|ГПКіА|ru|Саратовский ГПКиО имени М. Горького}}, Мінск ([[Цэнтральны дзіцячы парк імя Максіма Горкага (Мінск)|ЦДП]]), Краснаярск ({{нп5|Цэнтральны парк (Краснаярск)|ЦП|ru|Центральный парк (Красноярск)}}, насіў імя Горкага з 1934 па 2002 год, на тэрыторыі помнік М. Горкаму), [[Харкаў]] ({{нп5|Цэнтральны парк культуры і адпачынку імя Максіма Горкага (Харкаў)|ЦПКіА|ru|Центральный парк культуры и отдыха имени Максима Горького (Харьков)}}) (ЦПКіА), [[Адэса]] (ЦПКіА), [[Мэлітопаль]] ({{нп5|Мэлітопальскі гарадскі парк культуры і адпачынку імя Максіма Горкага|ГПКіА|ru|Мелитопольский городской парк культуры и отдыха имени Максима Горького}}), [[Масква]] ({{нп5|Парк Горкага (Масква)|ЦПКіА|ru|Парк Горького (Москва)}}), [[Алматы]] ({{нп5|Цэнтральны парк культуры і адпачынку імя Горкага|ЦПКіА|ru|Центральный парк культуры и отдыха имени Горького (Алма-Ата)}}). * Школа-ліцэй імя М. Горкага ў п. [[Баўціна]] [[Тупкараганскі раён|Тупкараганскага раёна]] [[Казахстан]]а * Асноўная школа (прагімназія) імя М. Горкага ў [[Клайпеда|Клайпедзе]], [[Літва]] * ВНУ: [[Літаратурны інстытут імя А. М. Горкага]], [[Уральскі федэральны ўніверсітэт імя першага Прэзідэнта Расіі Б. М. Ельцына|УрДУ]], {{нп5|Данецкі нацыянальны медыцынскі ўніверсітэт||ru|Донецкий национальный медицинский университет}}, [[Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка]] (з 1936 па 1995 цяпер імя [[Максім Танк|М. Танка]]), {{нп5|Омскі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт||ru|Омский государственный педагогический университет}}, {{нп5|Туркменскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Махтумкулі|Туркменскі дзяржаўны ўніверсітэт|ru|Туркменский государственный университет имени Махтумкули}} (да 1993, цяпер імя [[Махтумкулі]]), [[Абхазскі дзяржаўны ўніверсітэт]] (з 1933 і, прынамсі, да 1979), [[Харкаўскі нацыянальны ўніверсітэт імя В. Н. Каразіна|Харкаўскі нацыянальны ўніверсітэт]] насіў імя Горкага ў 1936—1999 гадах, {{нп5|Ульянаўскі аграрны ўніверсітэт|Ульянаўскі сельскагаспадарчы інстытут|ru|Ульяновский аграрный университет}}, {{нп5|Уманскі нацыянальны ўніверсітэт садоўніцтва|Уманскі сельскагаспадарчы інстытут|ru|Уманский национальный университет садоводства}}, Казанскі ордэна «Знак Пашаны» сельскагаспадарчы інстытут насіў імя Максіма Горкага да прысваення яму статуса акадэміі ў 1995 годзе (цяпер {{нп5|Казанскі дзяржаўны аграрны ўніверсітэт||ru|Казанский государственный аграрный университет}}), {{нп5|Паволжскі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт|Марыйскі політэхнічны інстытут|ru|Поволжский государственный технологический университет}}, [[Пермскі дзяржаўны ўніверсітэт|Пермскі дзяржаўны ўніверсітэт імя А. М. Горкага]] (1934—1993). * {{нп5|Інстытут сусветнай літаратуры імя А. М. Горкага РАН||ru|Институт мировой литературы имени А. М. Горького РАН}}. Пры інстытуце дзейнічае музей імя А. М. Горкага. * {{нп5|Палац культуры імя Горкага (Санкт-Пецярбург)||ru|Дворец культуры имени А. М. Горького}}. * {{нп5|Ансамбль палаца культуры імя Горкага (Навасібірск)|Палац культуры імя Горкага (Навасібірск)|ru|Ансамбль дворца культуры имени Горького (Новосибирск)}}. * Палац культуры імя Горкага ([[Нявіннамыск]]). * [[Горкаўскае вадасховішча]] на Волзе. * Чыгуначная станцыя {{нп5|Імя Максіма Горкага (станцыя)|імя Максіма Горкага|ru|Им. Максима Горького (станция)}} (былая Крутая) ({{нп5|Прыволжская чыгунка||ru|Приволжская железная дорога}}). * Завод імя Горкага ў [[Хабараўск]]у і прылеглы да яго мікрараён ({{нп5|Жалезнадарожны раён (Хабараўск)|Жалезнадарожны раён|ru|Железнодорожный район (Хабаровск)}}). * {{нп5|Дзяржаўная прэмія РСФСР імя М. Горкага||ru|Государственная премия РСФСР имени М. Горького}} * Жылы раён імя Максіма Горкага ў г. [[Дальнягорск]]у Прыморскага края. * {{нп5|Зеленадольскі завод імя А. М. Горкага|Зеленадольскі суднабудаўнічы завод імя Горкага|ru|Зеленодольский завод имени А. М. Горького}} ў [[Татарстан]]е. * Клінічны санаторый імя М. Горкага ([[Варонеж]]). * Пасёлак [[Максім Горкі (Тамбоўская вобласць|Максім Горкі]] {{нп5|Жэрдзеўскі раён|Жэрдзеўскага|ru|Жердевский район}} (раней Шпікулаўскага) раёна [[Тамбоўская вобласць|Тамбоўскай вобласці]]. === Помнікі === Помнікі Максіму Горкаму ўстаноўлены ў многіх гарадах. Сярод іх: * У [[Расія|Расіі]] — [[Барысаглебск]], [[Арзамас]], [[Валгаград]], [[Варонеж]], [[Выбарг]], [[Добрынка (Ліпецкая вобласць)|Добрынка]], [[Іжэўск]], [[Краснаярск]], [[Масква]], [[Нявіннамыск]], [[Ніжні Ноўгарад]], [[Арэнбург]], [[Пенза]]<ref>[http://welcome2penza.ru/attractions/174/15/#start Бюст Максима Горького, памятники Пензы, достопримечательности Пензы и Пензенской области / Туризм и отдых в Пензенской области] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140413131438/http://welcome2penza.ru/attractions/174/15/#start |date=13 красавіка 2014 }} {{ref-ru}}</ref>, [[Пячора]], [[Растоў-на-Доне]], [[Рубцоўск]], [[Рыльск]], [[Разань]], [[Санкт-Пецярбург]], [[Сароў]], [[Сочы]], [[Таганрог]], [[Чалябінск]], [[Уфа]], [[Ярцава]]. * У Беларусі — [[Добруш]], [[Мінск]], [[Магілёў]], бюст у [[Цэнтральны дзіцячы парк імя Максіма Горкага (Мінск)|Мінскім парку імя Горкага]]. * Ва Украіне — [[Вінніца]], [[Дніпро]], [[Данецк]], [[Крывы Рог]], [[Мэлітопаль]], [[Харкаў]], [[Ялта]]<ref>[http://dozor.kharkov.ua/news/social/1139864.html Памятник Горькому из центрального парка переехал в Куряжскую колонию] {{ref-ru}}</ref>, [[Ясынувата]] * У Азербайджане — [[Баку]]. * У Казахстане — [[Алматы]]<ref>[http://www.zakon.kz/4699205-v-almaty-iz-centralnogo-parka-propal.html Памятник Горькому из центрального парка переехал на «Свалку истории»] {{ref-ru}}</ref>, [[Алтай (горад)|Алтай]], [[Кастанай]]. * У Грузіі — [[Тбілісі]]. * У Малдове — [[Кішынёў]], [[Леова]]. * У Італіі — [[Сарэнта]]. {{^}} <gallery widths="180" heights="180" caption="Помнікі Горкаму"> Gorky Mukhina(6).jpg|Інстытут сусветнай літаратуры і музей Горкага. Перад будынкам стаіць помнік Горкаму скульптара [[Вера Ігнатаўна Мухіна|Веры Мухінай]] і архітэктара {{нп5|Аляксандр Аляксеевіч Заварзін|Аляксандра Заварзіна|ru|Заварзин, Александр Алексеевич}}. Масква, вул. {{нп5|Паварская вуліца (Масква)|Паварская|ru|Поварская улица}}, 25а Panitnik Maximy Gorkomy in Luhansk.jpg|Помнік у [[Луганск]]у Памятник Горькому (2015).JPG|Помнік у [[Мелітопаль|Мелітопалі]] Памятник Горькому в Кишинёве (2015).jpg|Помнік у [[Кішынёў|Кішынёве]] (2015) </gallery> === У філатэліі === Максім Горкі на маляваны на паштовых марках: {{кал}} * Албаніі 1986 года, * Балгарыі 1968 года, * Венгрыі 1948 і 1951 года, * ГДР 1953 і 1968 года * Луганскай народнай рэспублікі 2018 года{{канец кал}} {{^}} <gallery widths="180" heights="180" caption="Максім Горкі на [[Паштовая марка|паштовых марках]]"> Stamp 08.jpg|Почтовая марка СССР, 1932 год Rus Stamp-Gorky-1932.jpg|Паштовая марка СССР, 1932 год Stamp of USSR 0858.jpg|Паштовая марка СССР, 1943 год Stamp of USSR 0859.jpg|Паштовая марка СССР, 1943 год MaksimGorky2.jpg|Марка СССР «10 гадоў з дня смерці М. Горкага» (1946, 30 капеек, ЦФА 1053, Скот 1047) MaksimGorky.jpg|Марка СССР «10 лет со дня смерти М. Горького» (1946, 60 копеек, ЦФА 1054, Скот 1048) DDR 1953 Maxim Gorky.jpg|Паштовая марка ГДР, 1953 год The Soviet Union 1956 CPA 1969 stamp (Maxim Gorky (after Vasily Yefanov) and Scene from The Mother).jpg|Паштовая марка СССР, 1956 год 1958 CPA 2136.jpg|Паштовая марка СССР, 1958 год 1959 CPA 2323.jpg|Паштовая марка СССР, 1959 год: помнік Горкаму ў Маскве The Soviet Union 1968 CPA 3615 stamp (Maxim Gorky (after Valentin Serov, 1905)).jpg|Паштовая марка СССР, 1968 год Russia-2000-stamp-Maxim Gorky.jpg|Марка Расіі з серыі «Расія. XX стагоддзе. Культура» (2000, 1,30 рублёў, ЦФА 620, Скот 6606d)<ref name="CPA">Нумары паводле [[каталог паштовых марак|каталогаў]] {{нп5|Каталог паштовых марак СССР|ЦФА|ru|Каталог почтовых марок СССР}} і «{{нп5|Скот (каталог марак|Скот|ru|Скотт (каталог марок)}}».</ref> </gallery>У 2018 годзе ФДУП «Пошта Расіі» выпусціла паштовы блок, прысвечаны 150-годдзю з дня нараджэння пісьменніка. === У нумізматыцы === [[Файл:RR5110-0153R.png|200px|thumb|right|Сярэбраная манета 2 рубля «Максім Горкі» Цэнтральнага Банка Расіі.]] * У 1988 годзе ў СССР была выпушчаная манета наміналам 1 рубель, прысвечаная 120-годдзю з дня нараджэння пісьменніка. * У 2018 годзе да 150-годдзя з дня нараджэння пісьменніка Банк Расіі выпусціў у серыі «Выдатныя асобы Расіі» памятную сярэбраную манету наміналам 2 рублі {{зноскі}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|5|Горкі Максім||360—361}} * {{кніга |аўтар={{нп5|Павел Валер’евіч Басінскі|Басинский П. В.|ru|Басинский, Павел Валерьевич}}|загаловак=Горький|месца=М. |выдавецтва=Молодая гвардия|год=2005|старонак=451 [13]|серыя={{нп5|Жыццё выдатных людзей|ЖЗЛ|ru|Жизнь замечательных людей}} |isbn=5-235-02850-3 |тыраж=5000 |ref= Басинский}} * {{кніга |аўтар=[[Дзмітрый Львовіч Быкаў|Быков Д. Л.]]|загаловак=Был ли Горький?|месца=М. |выдавецтва=АСТ. Астрель|год=2012|старонак=348|isbn=978-5-17-054542-1 |тыраж=2000 |ref= Быков}} * {{кніга |аўтар={{нп5|Ілья Аляксандравіч Груздзеў|Груздев И. А.|ru|Груздев, Илья Александрович}}|загаловак=Горький|месца=М. |выдавецтва=Молодая гвардия|год=1958|старонак=383|серыя={{нп5|Жыццё выдатных людзей|ЖЗЛ|ru|Жизнь замечательных людей}}|тыраж=75000|ref=Груздев}} * ''[[Анатоль Васільевіч Луначарскі|А. В. Луначарский]]'' [http://lunacharsky.newgod.su/lib/theme/o-gorkom Подборка статей о М. Горьком] * ''[[Карней Іванавіч Чукоўскі|Корней Чуковский]]''. [http://www.chukfamily.ru/Kornei/Critica/Kritika9.htm Новые произведения Горького] * ''Корней Чуковский''. [http://www.chukfamily.ru/Kornei/Prosa/Gorkiy.htm Горький] (из книги [http://www.chukfamily.ru/Kornei/Prosa/Sovremenniki.htm Современники]) * ''{{нп5|Уладзімір Міхайлавіч Шуляцікаў|В. М. Шулятиков|ru|Шулятиков, Владимир Михайлович}}''. О Максиме Горьком // Курьер. 1901. № 222, 236 [http://az.lib.ru/s/shuljatikow_w_m/text_0430.shtml] * {{кніга | аўтар = {{нп5|Павел Хрысанфавіч Максімаў|Максимов П. Х.|ru|Максимов, Павел Хрисанфович}} | загаловак = Воспоминания о Горьком | выданне = 3-е, испр. и доп | месца = М. | выдавецтва = {{нп5|Советский писатель||ru|Советский писатель}} | год = 1956 }} * {{кніга | аўтар = Спиридонова Л. | загаловак = Настоящий Горький: Мифы и реальность | месца = М | выдавецтва = ИМЛИ РАН | год = 2013 | старонак = 440 | тыраж = 500 | isbn = 978-5-9208-0401-3 }} * {{кніга | аўтар = {{нп5|Барыс Аронавіч Бялік|Бялик Б. А.|ru|Бялик, Борис Аронович}} | загаловак = Судьба Максима Горького | выданне = 3-е изд., доп | месца = М. | выдавецтва= {{нп5|Художественная литература (выдавецтва)|Художественная литература|ru|Художественная литература (издательство)}} | год = 1986 | старонак = 478 | тыраж = 20 000 }} * {{кніга | аўтар = {{нп5|Барыс Аронавіч Бялік|Бялик Б. А.|ru|Бялик, Борис Аронович}} | загаловак = Властители дум и чувств: В. И. Ленин и М. Гонький | выданне = | месца = М. | выдавецтва= {{нп5|Художественная литература (выдавецтва)|Художественная литература|ru|Художественная литература (издательство)}} | год = 1970 | старонак = | тыраж = }} * {{кніга | аўтар = {{нп5|Леанід Якаўлевіч Рэзнікаў|Резников Л. Я.|ru|Резников, Леонид Яковлевич}} | загаловак = Максим Горький — известный и неизвестный | месца = Петрозаводск | год = 1996 | старонак = 301 }} * {{кніга|аўтар = {{нп5|Дан Хілі|Дан Хили|ru|Хили, Дан}}|загаловак = Гомосексуальное влечение в революционной России: регулирование сексуально-гендерного диссидентства|арыгінал= Homosexual Desire in Revolutionary Russia: The Regulation of Sexual and Gender Dissent|адказны= науч. ред. Л. В. Бессмертных, Ю. А. Михайлов, пер. с англ. Т .Ю. Логачева. В. И. Новиков|месца= Москва|выдавецтва= НИЦ «Ладомир»|год = 2008|старонак= 624|серыя = Русская потаенная литература|isbn = 978-5-86218-470-9|тыраж = 1000|ref = Хили}} * {{артыкул|аўтар= Бурлешин А. В.|загаловак = Вскрытая повседневность. Размышления и наблюдения по поводу книги Дана Хили|спасылка = http://magazines.russ.ru/nlo/2010/102/bu34-pr.html|выданне= {{нп5|Новое литературное обозрение||ru|Новое литературное обозрение}}|тып = Часопіс|год = 2010|нумар = 102|issn = 0869-6365|ref = Бурлешин}} * Летопись жизни и творчества А. М. Горького. В. 1-4. — М., 1958-60 * {{кніга|загаловак=М. Горький в воспоминаниях современников|адказны=под ред. В. Э. Вацуро, Н. К. Гея, С. А. Макашина, А. С. Мясникова, В. Н. Орлова|месца=М. |выдавецтва={{нп5|Художественная литература (выдавецтва)|Художественная литература|ru|Художественная литература (издательство)}}|год=1981|том=1 |старонак=447|серыя=Серия литературных мемуаров|тыраж=75000 |ref= Воспоминания}} * {{нп5|Барыс Васільевіч Міхайлоўскі|Михайловский Б.|ru|Михайловский, Борис Васильевич}}, [[Яўген Барысавіч Тагер|Тагер Е.]] Творчество М. Горького. — 3 изд. — М., 1969 * {{нп5|Барыс Васільевіч Міхайлоўскі|Михайловский Б. В.|ru|Михайловский, Борис Васильевич}} Творчество Горького и мировая литература. 1892—1916. М., 1965 * {{нп5|Мікалай Кір’якавіч Піксанаў|Пиксанов Н. К.|ru|Пиксанов, Николай Кирьякович}} Горький и национальные литературы. — М., 1946 * [[Міна Маркаўна Юновіч|Юнович М.]], М. Горький в борьбе за равенство и дружбу народов. — 2 изд. — М., 1957 * Горький и литература народов Советского Союза. — Ереван, 1970 * [[Адам Ягоравіч Багдановіч|Богданович А.]] Страницы из жизни Максима Горького.. — Мн., 1965 * [[Васіль Уладзіміравіч Івашын|Ивашин В. В.]], М. Горький и белорусская литература начала XX века. — Мн., 1956 * Максім Горкі і Беларусь: Зб. артыкулаў і ўспамінаў. — Мн., 1968 == Спасылкі == * {{lib.ru|http://az.lib.ru/g/gorxkij_m/}} * [http://maksim-gorky.ru Музей-квартира Максима Горького в Нижнем Новгороде] {{ref-ru}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Горкі Максім}} [[Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі]] [[Катэгорыя:Максім Горкі| ]] [[Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі XIX стагоддзя]] [[Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі XX стагоддзя]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі-сацрэалісты]] [[Катэгорыя:Сацыялісты Расіі]] [[Катэгорыя:Зняволеныя Петрапаўлаўскай крэпасці]] [[Катэгорыя:Эмігранты з Расійскай імперыі]] [[Катэгорыя:Руская эміграцыя першай хвалі]] [[Катэгорыя:Асобы, вядомыя пад літаратурнымі псеўданімамі]] [[Катэгорыя:Казачнікі]] [[Катэгорыя:Ганаровыя прафесары]] [[Катэгорыя:Асобы на марках]] [[Катэгорыя:Асобы на банкнотах]] [[Катэгорыя:Дэлегаты V з’езда РСДРП]] [[Катэгорыя:Ганаровыя члены Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]] 5awai8iq9r0isa75kx5tf54wv2q2ogy Матэрыялізм 0 69480 5135223 4878343 2026-05-03T08:49:30Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135223 wikitext text/x-wiki '''Матэрыялі́зм''' (ад [[Лацінская мова|лац.]] «''materialis''» — рэчыўны) — [[філасофія|філасофскі]] [[светапогляд]], у адпаведнасці з якім [[Матэрыя, філасофія|матэрыя]] як [[аб’ектыўная рэальнасць]] з'яўляецца [[Анталогія|анталагічна]] першасным пачаткам (прычынай, умовай, абмежаваннем) у сферы [[Быццё|быцця]], а [[Ідэальнае, філасофія|ідэальнае]] (паняцці, воля, дух і таму падобнае) — другасным (вынікам, следствам). Матэрыялізм сцвярджае існаванне адзінай «''абсалютнай''» субстанцыі быцця — матэрыі; усе сутнасці ўтвораныя матэрыяй, а ідэальныя з'явы (у тым ліку, [[свядомасць]]) з'яўляюцца працэсамі ўзаемадзеяння матэрыяльных сутнасцей. Законы матэрыяльнага свету распаўсюджваюцца на ўвесь свет, у тым ліку на [[грамадства]] і [[чалавек]]а. Тэрмін «''матэрыялізм''» быў уведзены [[Готфрыд Лейбніц|Готфрыдам Лейбніцам]]: словам «''матэрыялісты''» ён характарызаваў сваіх ідэйных праціўнікаў. == Гісторыя матэрыялізму == Развіццё матэрыялізму прасочваецца ў [[Гісторыя філасофіі|гісторыі сусветнай філасофскай думкі]] ад яе ўзнікнення і да сённяшняга дня. === Старажытная ўсходняя філасофія === Матэрыялістычныя ідэі знайшлі адлюстраванне і ў гісторыі [[Усходняя філасофія|ўсходняй філасофіі]] ([[Кітай]], [[Карэя]], [[Японія]], [[Індыя]]). Адным з першых прадстаўнікоў матэрыялізму ў Індыі быў [[Аджыта Кесакамбала]]. Па меркаванні некаторых даследчыкаў, глыбокія гістарычныя карані мае матэрыялістычная [[традыцыя]] ў Кітаі. Відным прадстаўніком гэтай традыцыі з'яўляўся [[філосаф]] [[Ван Чун]]. Аб існаванні матэрыялістычнай традыцыі ў Японіі сведчыць і матэрыял па гісторыі японскай філасофскай думкі. === Антычны матэрыялізм === Уяўленні аб матэрыяльным пачатку свету з'явіліся ў [[Старажытная Грэцыя|Старажытнай Грэцыі]] каля [[6 стагоддзе да н.э.|VI ст. да н. э.]] Першымі буйнымі філосафамі, што прапанавалі варыянты матэрыяльнай першакрыніцы свету, сталі, так званыя, [[Мілецкая школа|мілецкія]] «''фізікі''» — [[Фалес Мілецкі|Фалес]] (624—528 да н. э.), [[Анаксімандр]] (611—547 да н. э.) і [[Анаксімен]] (585—528 да н. э.). Яны меркавалі, што існуе некае [[Субстрат, філасофія|першарэчыва]], розныя спалучэнні і змяненні формаў якога ствараюць усе іншыя рэчывы. Вынікам для ўсіх рэчаў з'яўляецца вяртанне да першарэчыва. У Фалеса гэтай [[першаматэрыя]]й з'яўлялася [[вада]], у Анаксімандра — некі «''[[апейрон]]''» як нявызначаная бяз'якасная матэрыя, у Анаксімена — [[паветра]]. Анаксімен, [[Ідэй Гімерыйскі]] і [[Дыяген Апаланійскі]] меркавалі, што ўсё ўзнікае з паветра. [[Геракліт]] і [[Гіпас з Метапонта]] думалі, што ўсё ўзнікае з [[Агонь|агню]]. Па меркаванні [[Энапід Хіёскі|Энапіда Хіёскага]], малодшага сучасніка [[Анаксагор з Клазаменаў|Анаксагора]], усё ўзнікае з агню і паветра. У той жа час не ставілася пытанне аб першаснасці матэрыі або [[Дух, філасофія|духу]]. [[Бажаство|Божаствы]] вызнаваліся за неад'емную частку [[сусвет]]у, а [[Душа|душой]] маглі надзяляць любыя аб'екты. [[Арыстоцель]] інтэрпрэтаваў вучэнні ранейшых філосафаў скрозь прызму ўласнага вучэння як перадбачыўшых вучэнне аб матэрыяльным «''архэ''» (пачатку) («''Метафізіка''» II 3—9, «''Фізіка''» I, 2 слл.). У адпаведнасці з гэтым разуменнем, тэрмін «''архэ''», які выкарыстоўваўся [[Перыпатэтыкі|перыпатэтыкамі]], і «''архэ''» іанічных філосафаў адрозніваюцца па ўкладзеным у яго сэнсе. Найбольш паслядоўна праводзілі матэрыялістычную лінію кітайскі філосаф Ван Чун, індыйскія мысліцелі школы [[Чарвака|чарвакі]], [[Леўкіп]], [[Дэмакрыт]], [[Эпікур]] і [[Лукрэцый|Лукрэцый Кар]]. Для антычнага ўяўлення аб матэрыяльным свеце, асабліва для Эпікура, характэрны акцэнт на асабістае самаўдасканальванне чалавека: вызваленне яго ад страху перад багамі, ад усіх жарсцей і набыццё здольнасці быць шчаслівым у любых абставінах. Найбольш яскрава барацьба паміж матэрыялізмам і [[ідэалізм]]ам у антычнай філасофіі выяўлялася як барацьба супрацьлеглых тэндэнцый, або ліній, Дэмакрыта і [[Платон]]а. === Сярэдневякоўе === У [[Сярэдневякоўе|сярэднія вякі]] ў [[Еўропа|Еўропе]] ва ўмовах дамінавання [[Хрысціянская філасофія|хрысціянскай філасофіі]] матэрыялістычныя погляды сышлі на другі план перад [[Ідэалізм|ідэалістычнай філасофіяй]]. Акрамя сацыяльных і рэлігійных прычын, гэтаму спрыялі таксама прычыны [[Эпістэмалогія|гнасеалагічнага]] характару. Матэрыялізм да эпохі сярэдневякоўя аказаўся няздольным высветліць адносіны [[Мысленне|мыслення]] да матэрыі, раскрыць паходжанне свядомасці. Афіцыйная царкоўная ідэалогія ў Заходняй Еўропе з вучэння Арыстоцеля запазычыла некаторыя рэакцыйныя ідэі і, у той жа момант, адмовілася ад некаторых прагрэсіўных. У эпоху росквіту сярэдневякоўя, з [[11 стагоддзе|XI]]—[[12 стагоддзе|XII]] стст. у еўрапейскай схаластыцы распалілася спрэчка паміж [[наміналізм]]ам і [[Рэалізм, філасофія|рэалізмам]], якая ў канцы [[13 стагоддзе|XIII ст.]] часткова выйшла за межы ўласна [[Схаластыка|схаластыкі]]. Так, [[Вялікабрытанія|брытанскі]] наміналіст [[Дунс Скот]] ([[1266]]—[[1308]]) задаваўся пытаннем, ці здольная матэрыя мысліць. [[Уільям Окам]] ([[1285]]—[[1349]]), развіваючы тэндэнцыю Дунса Скота, сцвярджаў, што толькі [[індывідуум]]ы і ўяўляюць сабой сапраўдную, існуючую па-за [[суб'ект]]ам, [[Аб’ектыўная рэальнасць|аб'ектыўную рэальнасць]]. [[Прыродазнавец]] [[Роджэр Бэкан]] ([[1214]]—[[1292]]) паспрабаваў замяніць схаластычную [[Сілагістыка|сілагістыку]] вопытным даследаваннем прыроды. Аднак ані Роджэр Бэкан, ані наміналісты не з'яўляліся матэрыялістамі ў сучасным сэнсе гэтага слова, бо мыслілі паняццямі і вобразамі ў межах ідэалістычных уяўленняў свайго часу, але яны сталі папярэднікамі для матэрыялістычных ідэй [[Новы час|Новага часу]]. У супрацьвагу Еўропе, у краінах [[Арабская мова|арабскага]] Усходу, [[Сярэдняя Азія|Сярэдняй Азіі]] і [[Закаўказзе|Закаўказзя]] ў працах усходніх мысліцеляў і каментатараў [[Арыстоцель|Арыстоцеля]], напрыклад, [[Авіцэна|Ібн Сіны]], прысутнічаюць элементы матэрыялізму. === Матэрыялізм Новага часу === У [[15 стагоддзе|XV]]—[[16 стагоддзе|XVI]] стст. у цэнтры ўвагі [[Прыродазнаўчыя навукі|прыродазнаўства]], якое імкліва развівалася, стала пытанне аб [[Вопытныя веды|вопыце]] як адзінай крыніцы ведаў і адзіным крытэрыі іх слушнасці. Раннія сістэмы матэрыялістычных поглядаў на свет у розных краінах неслі ў сабе значныя элементы матэрыялізму, у якіх яўна прасочваюцца некаторыя рысы антычнага матэрыялізму. Такі, напрыклад, матэрыялізм [[Адраджэнне|эпохі італьянскага Адраджэння]] [[15 стагоддзе|XV]]—[[16 стагоддзе|XVI]] стст. у асобах [[Леанарда да Вінчы]], [[Джардана Бруна]] і іншых. У канцы [[15 стагоддзе|XV]]—[[16 стагоддзе|XVI]] стст. матэрыялістычныя ідэі такіх прыродазнаўцаў, як [[Галілеа Галілей]], [[Фрэнсіс Бэкан]], [[Рэнэ Дэкарт]], былі скіраваныя на вывучэнні рэальных (найперш [[Механіка|механічных]]) здольнасцей і дачыненняў рэчаў [[Прырода|прыроды]] і, адпаведна, супраць схаваных (або абсалютных) якасцей сяредневяковых схаластаў. Фрэнсіс Бэкан уяўляў матэрыю якасна шматаблічнай. Пазней гэтыя ўяўленні былі выцесненыя механістычнымі вучэннямі, у якіх матэрыя трактавалася абстрактна-механічна (Галілей) або абстрактна-геаметрычна ([[Томас Гобс]]). У [[18 стагоддзе|XVIII ст.]] адначасова з паглыбленнем [[Метафізіка|метафізічных]], механістычных уяўленняў аб матэрыі і [[Рух, філасофія|руху]] ў асобных сістэмах матэрыялізму таго часу ўзніклі і ўзмацніліся імкненні пераадолець гэты разрыў: матэрыялісты спрабавалі разглядаць целы прыроды як тыя, што маюць унутраную актыўнасць, рух, хаця сам гэты рух трактаваўся як механічны. Такія, напрыклад, былі погляды ў [[Картэзіянства|картэзіянстве]], у атамна-кінетычнай канцэпцыі [[Міхаіл Васільевіч Ламаносаў|М. В. Ламаносава]], у ідэі [[Джон Толанд|Джона Толанда]] аб непадзельнасці матэрыі і руху, у дынамічным атамізме [[Руджар Бошкавіч|Руджара Бошкавіча]] і яго паслядоўніка [[Джозеф Прыстлі|Джозефа Прыстлі]]. У сучасным сэнсе матэрыялізм зарадзіўся ў працах [[Томас Гобс|Томаса Гобса]]. Буйны росквіт матэрыялізму назіраўся ў эпоху [[Францыя|французскага]] [[Асветніцтва]] ([[Жульен Афрэ дэ Ламетры|Ж. Ламетры]], [[Поль Анры Гольбах|П. Гольбах]], [[Дэні Дзідро|Д. Дзідро]]), але ў гэты перыяд застаўся механістычным і рэдукцыянісцкім (г. зн. схільнасцю адмаўляць спецыфіку складанага, абагульняючы ўсё да простага). Англійскую матэрыялістычную думку ў той час пазіцыянавалі такія мысліцелі, як [[Джон Толанд]], [[Энтані Колінз]], [[Дэвід Гартлі]] і [[Джозеф Прыстлі]]. [[Дыялектыка]] як цэльнае вучэнне ўзнікла пазней на глебе [[Нямецкі ідэалізм|нямецкага ідэалізму]]. У матэрыялістычных поглядах таго часу пераважалі [[метафізіка]] і [[механіцызм]], аднак элементы дыялектыкі сустракаліся ўжо і ў [[Рэнэ Дэкарт]]а, [[Дэні Дзідро]], [[Міхаіл Васільевіч Ламаносаў|М. В. Ламаносава]], [[Джозеф Прыстлі|Джозефа Прыстлі]], [[Джон Толанд|Джона Толанда]], [[Руджэр Бошкавіч|Руджэра Бошкавіча]] і інш. Галоўным кірункам развіцця матэрыялізму ў [[19 стагоддзе|XIX ст.]] з'явілася ўзбагачэнне яго дыялектыкай. Дыялектыка найвышэйшага развіцця дасягнула на глебе ідэалізму ў філасофіі [[Георг Вільгельм Фрыдрых Гегель|Гегеля]]. Па меры развіцця матэрыялізму аб'ектыўна ўзнікла задача злучэння дыялектыкі з матэрыялізмам. Гэты працэс пачаўся ў [[19 стагоддзе|XIX ст.]], але не быў даведзены да канца прадстаўнікамі [[Расійская імперыя|расійскага]] матэрыялізму: [[Аляксандр Іванавіч Герцэн|А. І. Герцэнам]], [[Вісарыён Рыгоравіч Бялінскі|В. Р. Бялінскім]], [[М. А. Дабралюбаў|М. А. Дабралюбавым]], [[Мікалай Гаўрылавіч Чарнышэўскі|М. Г. Чарнышэўскім]], якія, працягваючы матэрыялістычныя ідэі М. В. Ламаносава і [[Аляксандр Мікалаевіч Радзішчаў|А. М. Радзішчава]], зрабілі спробу злучыць матэрыялізм з дыялектыкай Гегеля. Вялікі крок наперад на гэтым шляху зрабіў нямецкі філосаф [[Людвіг Андрэас Феербах|Людвіг Феербах]], калі адкінуў [[Абсалютная ідэя|абсалютную ідэю]] Гегеля, якая грала ў гегелеўскай сістэме ролю «''тварца ўсяго існага''». Аднак разам з абсалютным матэрыялізмам ён адкінуў і дыялектыку. Вызначаючы ўплыў на [[Еўрапейская філасофія|еўрапейскую філасофію]] матэрыялізм набыў у [[19 стагоддзе|XIX ст.]] ([[Карл Маркс|К. Маркс]], [[Фрыдрых Энгельс|Ф. Энгельс]], [[Людвіг Андрэас Феербах|Л. А. Феербах]], [[Д. Ф. Штраус]], [[Я. Молешот]], [[Карл Фохт|К. Фохт]], [[Л. Бюхнер]], [[Эрнст Генрых Гекель|Э. Гекель]], [[Я. Дзюрынг]]). ==== Дыялектычны матэрыялізм ==== Задачу злучэння матэрыялізму з дыялектыкай упершыню вырашылі [[Карл Маркс]] і [[Фрыдрых Энгельс]]. Асноўнымі крыніцамі [[Дыялектычны матэрыялізм|дыялектычнага матэрыялізму]] паслужылі гегелеўская дыялектыка і [[французскі матэрыялізм]] [[18 стагоддзе|XVIII ст.]] праз матэрыялізм Феербаха. Такі падыход Маркса дазволіў сістэматызаваць гісторыка-філасофскі матэрыял, які ўжо меўся ў практыцы, перавесці дыялектыку на базу матэрыялізму і надаць матэрыялістычнаму светапогляду форму цэласнага вучэння. Аб'яднанне матэрыялізму і дыялектыкі ў марксісцкай філасофіі ў XIX ст. пакінула вельмі моцны ўплыў на філасофію XIX—XX стст. Адным з заўважных бакоў такога змянення ў гісторыі філасофскай думкі стала распаўсюджванне матэрыялістычных поглядаў на гісторыю развіцця грамадства, што атрымалі назву гістарычнага матэрыялізму. ==== Гістарычны матэрыялізм ==== У адпаведнасці з пануючымі ідэалістычнымі ўяўленнямі, прынята было лічыць, што ход гісторыі абумоўлены толькі суб'ектыўнай воляй і ўчынкамі лідараў і не мае асобнай самастойнай аб'ектыўнай накіраванасці. Так, Гегель у сваёй працы «''Філасофія гісторыі''» зрабіў здагадку, што ў аснове гістарычнага працэсу ляжыць найвышэйшая ідэя, што развіваецца самастойна, ідэальны пачатак, сусветная душа, якая становіцца аб'ектыўнай неабходнасцю для ўсіх астатніх. Маркс, развіваючы дыялектыку Гегеля, зрабіў здагадку, што прычынай і рухаючай сілай гістарычнага развіцця з'яўляюцца ўнутраныя супярэчнасці ў вытворчай сферы, якія з развіццём грамадства набываюць форму класавай барацьбы. Па меркаванні Маркса, гэта прычына аб'ектыўная і не так моцна залежыць ад канкрэтных людзей, што ўдзельнічаюць у гістарычных працэсах, як мяркуюць прыхільнікі ідэалізму. У адпаведнасці з матэрыялістычнай дыялектыкай самога Маркса, вытворчыя адносіны вызначаюцца ўзроўнем развіцця вытворчых сіл. На падставе гэтага Маркс прапанаваў сваю версію перыядызацыі гісторыі, сцвярджаючы, што развіццё чалавечага грамадства праходзіць праз 5, так званых, «''грамадска-эканамічных фармацый''». У сваіх позніх працах да раней прапанаваных фармацый Маркс дадаў яшчэ 3 новыя «''спосабы вытворчасці''»: «''антычны''», «''германскі''» і «''азіяцкі''». Далейшае развіццё дыялектычнага і гістарычнага матэрыялізму ў канцы XIX — пачатку XX стст. было звязана з працамі У. І. Леніна. З улікам назапашаных да гэтага часу натуральных ведаў Ленін даў сваё вызначэнне матэрыі — «''…філасофская катэгорыя для пазначэння аб'ектыўнай рэальнасці, якая дадзена чалавеку ў адчуваннях яго, якая капіруецца, фатаграфуецца, адлюстроўваецца нашымі адчуваннямі, існуючы незалежна ад іх''». == Сучасныя тэорыі == У XX ст. у заходняй філасофіі матэрыялізм развіваўся пераважна як механістычны, але ў шэрага заходніх філосафаў-матэрыялістаў захоўваўся інтарэс і да дыялектыкі. Да матэрыялізму часта адносяць натуралізм, бо ён не адводзіць чалавеку асаблівага месца ў прыродзе; эмпірызм, які расцэньвае як рэальнае толькі тое, што можа быць праверана толькі праз прыродазнаўчанавуковыя метады; неапазітывізм, які ад пачатку адмаўляе тлумачэнне духоўна-душэўнай сутнасці спраў. Аднак пазітывізм і неапазітывізм матэрыялізмам усё жа назваць нельга, бо абедзве філасофскія канцэпцыі адхіляюць саму пастаноўку пытання аб самастойным існаванні якога-ніякога быцця па-за мысленнем суб'екта, які пазнае; лічыць магчымым толькі аналіз адчуванняў і мовы, што іх сістэматызуе. Часткова матэрыялістычная таксама філасофія Бертрана Расела і яго школы: хаця Расел і адмаўляе паняцце субстанцыі, мысленне ён вызнае за клас падзей у мозгу чалавека. У сучаснай філасофіі канца XX і пачатку XXI стст. матэрыялізм прадстаўлены філасофскім кірункам «''анталагічнай філасофіі''», відным прадстаўніком якога з'яўляецца амерыканскі філосаф Бары Сміт. Філасофскі матэрыялізм менавіта таму можна назваць самастойным кірункам філасофіі, што ён вырашае шэраг праблем, пастаноўка якіх выключаецца іншымі кірункамі філасофскага пазнання. Яшчэ адной, у некаторым сэнсе працягваючай і пашыраючай матэрыялістычнае ўяўленне, канцэпцыяй можна назваць прынцып семантычнага экстэрналізму, у якім змест выказвання тлумачыцца як «''знешне абумоўлены''». Элімінатывізм як разнавіднасць матэрыялізму крытычна ставіцца да паняційнага апарату сучасных навуковых уяўленняў аб псіхічных працэсах. Прадстаўнікі элімінатывізму мяркуюць, што псіхалагічныя канцэпцыі, уяўленні аб свядомасці і адпаведны катэгарыяльны апарат патрабуюць замены новым падыходам, які аперуе паняццем нейронных узаемадзеянняў галаўнога мозга. Катэгорыі «''жаданне''», «''матыў''», «''вера''», «''разуменне''» павінны знікнуць з апісанняў псіхічных працэсаў, як зніклі ў свой час паняцці флагістону, цеплароду, віталізму. Элімінатывізм развіваўся ў працах Пола Чорчленда і Патрыцыі Чорчленд, Дэніеля Дэнета. == Літаратура == {{refbegin}} * ''Аникеев Н. П.'' О материалистических традициях в индийской философии. М., 1965. — 260 с. * ''Гулыга А. В.'' Из истории немецкого материализма. М., 1962. * ''Деборин А. М.'' Очерки по истории материализма XVII—XVIII вв. М.-Л., 1930. — 300 с. * История философии: Запад — Россия — Восток / Под ред. Н. В. Мотрошиловой. — Т. 1 — 4. — М. * История философии в кратком изложении. М., 1991. (Перевод с чеш.) * {{БСЭ3|артыкул=Материализм|аўтар=[[Кедров, Бонифатий Михайлович|Кедров Б. М.]]|том= |старонкі= |ref=Кедров}} * ''Кессиди Ф. Х.'' Гераклит и диалектический материализм // Философия и общество. 2009. № 4. С. 64—73. * ''Комарова В. Я. ''Становление философского материализма в Древней Греции. Л., 1975. * ''Ланге Ф. А.'' История материализма и критика его значения в настоящее время: история материализма до Канта. 3-е изд. М., 2009. * ''Ланге Ф. А.'' История материализма и критика его значения в настоящее время: история материализма после Канта. 3-е изд. М., 2010. * [http://iph.ras.ru/elib/1821.html Левин Г. Д. Материализм] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20131017105522/http://iph.ras.ru/elib/1821.html |date=17 кастрычніка 2013 }} * ''Максимов А. А.'' Очерки по истории борьбы за материализм в русском естествознании. М., 1947. * [[Карл Маркс|Маркс К.]], [[Фрыдрых Энгельс|Энгельс Ф.]], [[Уладзімір Ленін|Ленин В. И.]] [http://psylib.org.ua/books/maenl01/index.htm О диалектическом и историческом материализме] * [http://filosof.historic.ru/enc/item/f00/s06/a000644.shtml Материализм] // Философский словарь / Под ред. И. Т. Фролова. — 4-е изд. - М.: Политиздат, 1981. — 445 с. * [http://runivers.ru/philosophy/lib/book6202/138471/ Материалисты Древней Греции.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20151222145106/http://www.runivers.ru/philosophy/lib/book6202/138471/ |date=22 снежня 2015 }} — М.: Государственное издательство политической литературы, 1955. * ''Нагата Х.'' История японского материализма. М. Мысль. 1990. 333 с. ISBN 5-244-00382-8 * {{БРЭ |артыкул= Материализм|id= 2193013|аўтар= [[Попов, Юрий Николаевич|Попов Ю. Н.]]|том= 19|старонкі= 360|год= 2011|ref=Попов}} * {{ВТ-ЭСБЕ|Материализм|Радлов Э. Л.}} * Радуль-Затуловский Я. Б.Из истории материалистических идей в Японии. М., 1972. — 290 с. * ''[[Бертран Артур Уільям Расел|Рассел Б.]]'' История западной философии. В 3-х кн. Любое изд. * ''Реале Дж., Антисери Д.'' Западная философия от истоков до наших дней. — Т. 1 — 4. — СПб. * ''Семёнов Ю. И.'' [http://scepsis.ru/library/id_1065.html «Философия истории»] // «Современные тетради», 2003 — крупнейшая теоретическая работа в области исторического материализма * ''Семёнов Ю. И.'' [http://scepsis.ru/library/id_51.html «Диалектический (прагмо-диалектический) материализм: его место в истории философской мысли и современное значение»] * ''Тимошенко В. Е.'' Материализм Демокрита. М., 1959. — 96 с. * ''Уткина Н. Ф.'' Естественнонаучный материализм в России XVIII века. М., 1971. * ''Хиншун Я.'' Материалистическая мысль в древнем Китае. М., 1984. — 181 с. * ''Gupta, Uma.'' Materialism in the Vedas. New Delhi, 1987. — ISBN 81-7054-038-0 * {{кніга|спасылка= https://books.google.ru/books?id=yyY31M9PmPgC&printsec=frontcover |загаловак= The Waning of Materialism |адказны= Edited by Robert C. Koons and George Bealer |выданне= 1 edition |месца= Oxford; New York |выдавецтва= [[Oxford University Press]] |год= 2010 |allpages= xxxi, 490 |серыя= |isbn=978-0-19-955619-9 |ref= The Waning of Materialism |мова= en }} * Buchner, L. (1920). ''Force and Matter''. New York, Peter Eckler Publishing Co. * Churchland, Paul (1981). ''[https://www.jstor.org/stable/2025900 Eliminative Materialism and the Propositional Attitudes]''. The Philosophy of Science. Boyd, Richard; P. Gasper; J. D. Trout. Cambridge, Massachusetts, MIT Press. * {{Citation |author-link=Hartry Field |chapter=Mental representation |first=Hartry H. |last=Field |title=Readings in Philosophy of Psychology |volume=2 |editor1-first=Ned Joel |editor1-last=Block |publisher=Taylor & Francis |year=1981 |isbn=9780416746006}} * {{cite book |last=Flanagan |first=Owen J. |title=Science of the Mind 2e |url=https://books.google.com/books?id=80HIwMz3bvwC |access-date=19 December 2012 |year=1991 |publisher=MIT Press |isbn=978-0-262-56056-6}} * Fodor, J.A. (1974). "Special Sciences", ''Synthese'', Vol. 28. * Gunasekara, Victor A. (2001). "[http://www.buddhismtoday.com/english/buddha/Teachings/basicteaching11.htm Buddhism and the Modern World]". ''Basic Buddhism: A Modern Introduction to the Buddha's Teaching". 18 January 2008 * Kim, J. (1994) [https://www.jstor.org/stable/2107741 Multiple Realization and the Metaphysics of Reduction], ''Philosophy and Phenomenological Research'', Vol. 52. * [[Жульен Афрэ дэ Ламетры|Julien Offray de La Mettrie]] (1748). ''L'Homme Machine'' (''Man a Machine'') * Lange, Friedrich A. (1925) ''[http://www.worldcat.org/title/history-of-materialism/oclc/703434926 The History of Materialism]''. New York, Harcourt, Brace, & Co. * {{cite book |last1=Moser |first1=Paul K. |last2=Trout |first2=J. D. |title=Contemporary Materialism: A Reader |url=https://books.google.com/books?id=-vIzCvCAxpgC |access-date=19 December 2012 |year=1995 |publisher=Psychology Press |isbn=978-0-415-10863-8}} * {{citation |last=Priest |first=Stephen |year=1991 |title=Theories of the Mind |url=https://archive.org/details/theoriesofmind0000prie |place=London |publisher=Penguin Books |isbn=0-14-013069-1}} Alternative {{ISBN|978-0-14-013069-0}} * [[Артур Шапенгаўэр|Schopenhauer, Arthur]] (1969). ''The World as Will and Representation''. New York, Dover Publications, Inc. * Seidner, Stanley S. (10 June 2009). [https://docs.google.com/gview?a=v&q=cache:FrKYAo88ckkJ:www.materdei.ie/media/conferences/a-secular-age-parallel-sessions-timetable.pdf+%22Stan+Seidner%22&hl=en&gl=us "A Trojan Horse: Logotherapeutic Transcendence and its Secular Implications for Theology"] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110501081407/http://docs.google.com/gview?a=v&q=cache%3AFrKYAo88ckkJ%3Awww.materdei.ie%2Fmedia%2Fconferences%2Fa-secular-age-parallel-sessions-timetable.pdf+%22Stan+Seidner%22&hl=en&gl=us |date=1 мая 2011 }}. ''Mater Dei Institute'' * {{cite journal |last=Turner |first=MS |title=Quarks and the Cosmos |url=https://archive.org/details/sim_science_2007-01-05_315_5808/page/59 |journal=Science |date=5 January 2007 |volume=315 |issue=5808 |pages=59–61 |pmid=17204637 |doi=10.1126/science.1136276|bibcode=2007Sci...315...59T |s2cid=30977763 | issn=0036-8075}} * Vitzthum, Richard C. (1995) ''[https://books.google.com/books/about/Materialism.html?id=odjWAAAAMAAJ Materialism: An Affirmative History and Definition]''. Amherst, New York, Prometheus Books. * Philippe Sollers, ''Sur le matérialisme'', 1974 ; voir [http://www.pileface.com/sollers/article.php3?id_article=835 sur ''pileface.com''] * Georg Klaus, Manfred Buhr (Hrsg.): ''Philosophisches Wörterbuch.'' 2 Bände. 12. gegenüber der 10, neuerarbeitete und durchgesehene Auflage, VEB Bibliographisches Institut, Leipzig 1976. * Mario Bunge, Martin Mahner: ''Über die Natur der Dinge. Materialismus und Wissenschaft''. Hirzel-Verlag, Stuttgart 2004. * Eduard Jan Dijksterhuis: ''Die Mechanisierung des Weltbildes.'' Springer, Berlin / Heidelberg / New York 1956. (Neuauflage: 1983, ISBN 3-540-02003-9). * Terry Eagleton: ''Materialismus. Die Welt erfassen und verändern''. Promedia, Wien 2018, ISBN 978-3-85371-433-1. * Frederic Gregory: ''Scientific Materialism in Nineteenth Century Germany.'' D. Reidel, Dordrecht 1977. * Friedrich Albert Lange: ''Geschichte des Materialismus und Kritik seiner Bedeutung in der Gegenwart.'' 2 Bände, Suhrkamp, Frankfurt am Main 1974. * Margarete J. Osler: ''Mechanical Philosophy.'' In: ''New Dictionary of the History of Ideas.'' 1389–1392. * M. Overmann: ''Der Ursprung des französischen Materialismus. Die Kontinuität materialistischen Denkens von der Antike bis zur Aufklärung.'' Peter Lang, Frankfurt 1993. * Annette Wittkau-Horgby: ''Materialismus. Entstehung und Wirkung in den Wissenschaften des 19. Jahrhunderts''. Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 1998. * Martin Küpper: ''Materialismus'', PapyRossa Verlag, Köln 2017, ISBN 978-3-89438-639-9. * Miguel Espinoza, ''La matière éternelle et ses harmonies éphémères'', L’Harmattan París, 2017 ISBN 978-2-343-13798-8 {{refend}} == Гл. таксама == * [[Атамістычны матэрыялізм]] * [[Ідэалізм]] * [[Прыродазнаўчанавуковы матэрыялізм]] * [[Кагнітывістыка]] * [[Матэрыялістычная эстэтыка]] * [[Натурфіласофія]] * [[Дыялектычная логіка]] * [[Постматэрыялізм]] * [[Вульгарны матэрыялізм]] * [[Марксізм]] * [[Марксізм-ленінізм]] * [[Пытанне існавання Бога]] * [[Рэдукцыянізм]] * [[Фізікалізм]] {{Філасофскія светапогляды}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Матэрыялізм| ]] [[Катэгорыя:Філасофскія кірункі і школы]] [[Катэгорыя:Анталогія]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы]] 6y9kja4t2ukd34mbtvfq53c8tmsnftb Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла (Іўе) 0 70176 5134972 5014440 2026-05-02T15:01:06Z IP781584110 134977 арфаграфія, пунктуацыя, афармленне 5134972 wikitext text/x-wiki {{Значэнні|Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла}} {{Славутасць |Тып = Касцёл |Беларуская назва = Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла |Арыгінальная назва = |Выява = Iǔje. Іўе (8.08.2010).jpg |Подпіс выявы = |Шырыня выявы = 300пкс |Статус = {{ГККРБ 4|412Г000286}} |Краіна = Беларусь |Назва месцазнаходжання = |Месцазнаходжанне = [[Іўе]] |lat_dir = N |lat_deg= 53 |lat_min = 55 |lat_sec = 57.25 |lon_dir = E |lon_deg= 25 |lon_min= 46 |lon_sec = 51.16 |Канфесія = [[каталіцтва]] |Епархія = [[Іўеўскі дэканат]] |Ордэнская прыналежнасць = |Тып кляштара = |Тып будынка = |Архітэктурны стыль = першапачаткова — [[Гатычная архітэктура ВКЛ|готыка]], цяпер — [[барока]]/[[ракако]] |Аўтар праекту = |Будаўнік = |Заснавальнік = |Першае згадванне = |Заснаванне = |Асноўныя даты = {{Славутасць/Даты||||||}} |Скасаваны = |Пачатак будаўніцтва = 1491 |Заканчэнне будаўніцтва = 1495 |Будынкі = {{Славутасць/Будынкі||||||}} }} '''Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла''' — [[каталіцтва|каталіцкі]] храм, помнік сакральнага дойлідства XV—XVIII ст. у [[Іўе|Іўі]] Гродзенскай вобласці. Касцёл цяпер мала нагадвае [[Гатычная архітэктура ВКЛ|гатычны]] храм, [[віленскае барока|барочны]] фасад добра маскіруе яго старажытную гісторыю. == Гісторыя == Касцёл быў узведзены ў [[1491]]—[[1495]] гадах на сродкі Пятра Яновіча, які не паспеў дакументальна аформіць яго будаўніцтва праз сваю раптоўную смерць. У [[1499]] годзе гэтую справу дарабіў яго сын Ян Пятровіч. Больш за паўстагоддзя належаў арыянам, а ў другой палове [[XVI стагоддзе|XVI стагоддзя]] быў прыстасаваны пад [[кальвінізм|кальвінскі]] [[збор]]. У пачатку [[XVII стагоддзе|XVII стагоддзя]] перайшоў ва ўладанне мсціслаўскага ваяводы [[Мікалай Станіслававіч Кішка|Мікалая Кішкі]], які ў [[1612]] годзе аддаў яго [[каталіцкая царква|каталікам]]<ref name=art>{{артыкул|аўтар=Кушнярэвіч, А.|загаловак=Готыка ў Іўі|арыгінал=|спасылка=|аўтар выдання=|выданне=Спадчына|тып=|месца=Мінск|выдавецтва=[[Полымя (выдавецтва)|Полымя]]|год=1992|выпуск=|том=|нумар=1|старонкі=55—57|isbn=}}</ref>. У [[1631]] годзе з дазволу віленскага біскупа Абрама Войны ён засноўвае пры касцёле кляштар бернардынаў. У часе [[Вайна Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай (1654—1667)|вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гг.]] касцёл быў спалены. Да апошняга часу існуе некалькі датаванняў храму. У энцыклапедычных выданнях па гісторыі і культуры Беларусі адзначаецца, што касцёл быў узведзены ў [[1600]]—[[1633]] гадах на сродкі мсціслаўскага ваяводы [[Мікалай Станіслававіч Кішка|Мікалая Кішкі]]<ref name=en/>, што вынікае з вопісаў касцёла XIX стагоддзя, аднак паводле першапачатковага фундуша, выяўленага ў рукапісным аддзеле бібліятэкі Акадэміі навук Літвы, заснавальнікам касцёла быў троцкі ваявода Пётр Яновіч<ref name=art/>. На падставе звестак з захаванага фундуша Алесь Кушнярэвіч робіць вывад, што касцёл будаваўся ў апошнія гады жыцця ваяводы — у [[1491]]—[[1495]] гадах<ref name=art/>. У 1631 годзе ваявода мсціслаўскі і віцебскі, падскарбій літоўскі [[Мікалай Станіслававіч Кішка|Мікалай Кішка]], уласнік мястэчка, звярнуўся да адміністратара Віленскай дыяцэзіі біскупа Тышкевіча, каб заснаваць пры касцёле кляштар [[бернардзінцы|бернардынаў]] (спачатку планаваў размясціць [[дамініканцы|дамініканцаў]]). Атрымаўшы дазвол, Кішка падпісаў 10 студзеня 1633 фундацыю і пачаў будаваць для манахаў двухпавярховы брацкі корпус. Касцёл быў кансэкраваны ў [[1781]] годзе віленскім біскупам [[Тамаш Зяньковіч|Тамашам Зяньковічам]]. На карце Літоўскай правінцыі ордэна бернардынаў, выкананай гравёрам Гершкам Ляйбовічам у сярэдзіне XVІІІ ст., Петрапаўлаўскі касцёл паказаны як трохнефавая базіліка, што, хутчэй за ўсё, недакладнасць. А вось барокавыя франтоны на тарцах кляштарнага корпуса, верагодна, былі на самой справе. Комплекс кляштара бернардынаў дабудоўваўся і рэканструяваўся і ў другой палове XVІІ ст., і ў XVІІІ ст. У выніку на пачатку ХІХ ст. гатычнымі ў касцёле заставаліся толькі апсіда і пара контрфорсаў на паўднёвым фасадзе. У астатнім святыня цалкам адпавядала стылю [[барока]] — атынкаваныя фасады дэкараваны слаістымі пілястрамі, прарэзаныя арачнымі вокнамі. Над галоўным фасадам узнесліся дзве стромкія чацверыковыя трох’ярусныя тэлескапічныя вежы-званіцы пад фігурнымі барокавымі купаламі, фланкуючы крывалінейны барокавы франтон. У [[1858]] годзе кляштар бернардынаў быў скасаваны<ref name=en>{{Кніга|аўтар = А.М. Кулагін|частка = [http://www.radzima.org/be/object/1555.html Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла і кляштар бернардынаў]|загаловак = Каталіцкія храмы на Беларусі|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданне = |месца = Мінск|выдавецтва = Беларуская Энцыклапедыя|год = 2000|том = |старонкі = |старонак = |серыя = |isbn = |тыраж = }}</ref>, а манахі высланыя. Касцёл перайшоў у ранг проста парафіяльнага, а ў кляштарных мурах было адчынена парафіяльнае вучылішча і зроблена плябанія. У ХІХ ст. да іўеўскай парафіі належалі філіяльны касцёл у [[Дуды (Іўеўскі раён)|Дудах]], капліцы на мясцовых могілках і ў в. [[Ятаўтавічы]] (апошняя цяпер далучана да юрацішскай парафіі). Капліца на могілках пад тытулам св. Барбары была пабудавана на сродкі графіні Замойскай у першай палове ХІХ ст. у стылі класіцызм з бутавага каменю і цэглы. [[Файл:Catholic_Church_in_Iǔje,_Belarus.jpg|thumb|left|Касцёл да 1914 года. Фота: Ян Балзункевіч]] За польскім часам да іўеўскай парафіі далучылася капліца ў в. [[Урцішкі]], [[Касцёл Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Дуды)|касцёл у Дудах]] стаў цэнтрам асобнай парафіі. Перад ІІ сусветнай вайной колькасць вернікаў парафіі перавышала 10600 чалавек. Петрапаўлаўскі касцёл на працягу ХХ ст. дзейнічаў увесь час. Залічаны да помнікаў архітэктуры рэспубліканскага значэння. Ад кляштарнага корпуса захаваліся толькі заходняя лінія і частка, далучаная да прэзбітэрыя касцёла. Некалькі гадоў таму тут яшчэ былі жылыя пакоі, але сёння будынак ужо цалкам вернуты парафіі. == Архітэктура == [[Файл:Iŭje._Іўе_(XVIII).jpg|thumb|180px|Іўеўскі касцёл перабудаваны пад стыль [[барока]]]] Па сваёй першапачатковай структуры касцёл быў падобны да [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Ішкалдзь)|храма ў Ішкальдзі]], хаця зараз [[готыка|гатычны]] воблік касцёла амаль знішчаны шматлікімі перабудовамі. Будаўніцтва першага гатычнага касцёла, відаць, не было завершана: былі збудаваны нясучыя сцены [[кафалікон]]у і [[апсіда|апсіды]] з масіўнымі [[контрфорс]]амі, частка з якіх захавалася дасюль, але [[скляпенні|скляпеннямі]] касцёл перакрыты не быў. Сучасныя крыжовыя скляпенні [[травея]]ў і [[апсіда|апсіды]] — з часоў, калі ўвесь храм быў грунтоўна перабудаваны ў стылі [[Віленскае барока|Віленскага барока]]. Архітэктура касцёла мае рысы [[готыка|готыкі]], рэнесансу, [[барока]] і [[ракако]]. Двухсхільны дах асноўнага аб’ёму пераходзіць у гранёнае пакрыццё больш нізкай 5-граннай [[апсіда|апсіды]] з буйнымі контрфорсамі па вуглах (рудыменты готыкі, сцены храма і апсіды ўзведзены ў тэхніцы гатычнай муроўкі). Лагічным працягам гэтай ступеньчатасці з’яўляецца вышынны франтальны фасад. Яго пластычная распрацоўка адлюстроўвае розныя этапы будаўніцтва: простая і строгая з выразнай пілястравай крапоўкай сцяны і яе падзелам карнізам на 2 ярусы — рэнесанс пачатку XVII ст.; вытанчаныя і насычаныя вертыкальна выцягнутыя вежы з фігурнымі ківорыямі ў завяршэнні і фігурны шчыт паміж імі — ракако сярэдзіны XVIII ст. Цэнтральны ўваход вырашаны лучковым праёмам, над якім высокае паўцыркульнае акно [[хоры|хораў]]. Гладкія бакавыя сцены прарэзаны паўцыркульнымі аконнымі праёмамі і апяразаны тонкапрафіляваным карнізам. У ХІХ ст. да паўночнай сцяны касцёла прыбудавана [[капліца]]. === Інтэр’ер === [[Файл:Галоўны алтар касьцёлу.jpg|thumb|злева|Інтэр’ер касцёла]] Інтэр’ер святыні падзелены чатырма магутнымі слаістымі слупамі на тры нефы і перакрыты крыжастым скляпеннем на падвоеных падпружных арках, у ім 7 [[алтар]]оў. Галоўны алтар у выглядзе трыфорыума, дзе вялізнае Укрыжаванне атачаюць фігуры святых Пятра і Паўла, падзяляе прэзбітэрый на алтарную частку і хор законны. Цэнтральная частка алтара над гзымсам завяршаецца барокавым франтонам з гарэльефнай выявай Сыходжання Святога Духа і хусткі св. Веранікі ў акружэнні двух анёлаў з залатымі крыламі. Левы бакавы алтар прысвечаны Маці Божай Анёльскай і св. Францішку, правы — Ахвяраванню Маці Божай. З паўночнага боку да касцёла далучаецца капліца Маці Божай Снежнай з аднайменным алтаром (раней абраз быў аточаны шматлікімі вотамі). Яшчэ тры алтары ўсталяваны пры сценах малітоўнай залы: злева — св. Антонія, справа — св. Францішка (магчыма, пэндзля вядомага мастака Чаховіча) і св. Ганны. <center> <gallery widths="150" heights="150" perrow="4" caption="Памятныя дошкі ў касцёле"> Выява:Iŭje, kaściol, Dmachoŭskija (Dmochowscy). Іўе, касцёл, Дмахоўскія.jpg|Дмахоўскім Выява:Iŭje, kaściol, Franciszka z Guskich Żybortowa. Іўе, касцёл, Францішка з Гурскіх Жыбартова.jpg|Францішцы з Гурскіх Жыбартовай Выява:Iŭje, kaściol, Liucyjan Voĺski (Lucyan Wolski), Tomaš Zamojski (Tomasz Zamoyski). Іўе, касцёл. Люцыян Вольскі, Томаш Замойскі.jpg|[[Люцыян Вольскі|Люцыяну Вольскаму]] ад [[Томаш Займойскі|Томаша Замойскага]] Выява:Iŭje, kaściol, Walerjan Protasowicz. Іўе, касцёл, Валерыян Пратасовіч.jpg|[[Валерыян Пратасовіч|Валерыяну Пратасовічу]] </gallery> </center> === Жылы корпус === [[Файл:Былы кляштар бэрнардынцаў.JPG|thumb|Жылы корпус]] Архітэктура 2-павярховага жылога корпуса, які ўтварае прамавугольны ўнутраны двор з паўночнага боку касцёла, захоўвае рысы ранняга [[барока]]. Галерэяй, якая аб’ядноўвае келлі, корпус злучаны з [[апсіда]]й. Мастацка-дэкаратыўная рэліквія будынка — печ XVII ст., пакрытая тэракотавай [[кафля]]й з раслінным і геаметрычным арнаментам. == Галерэя == === Гістарычная графіка === <gallery caption="Старая графіка" widths=150 heights=150 class="center"> Iŭje, Bernardynski. Іўе, Бэрнардынскі (1817).jpg|па 1816 г. Iŭje, Kaścielnaja. Іўе, Касьцельная (B. Tamaševič, 1898).jpg|Б. Тамашэвіч, 1898 г. Iŭje, Kaścielnaja, Bernardynski. Іўе, Касьцельная, Бэрнардынскі (B. Tamaševič, 1898).jpg|Б. Тамашэвіч, 1898 г. Iŭje, Kaścielnaja. Іўе, Касьцельная (M. Pašynski, 1920-39).jpg|М. Пашынскі, да 1939 г. </gallery> === Гістарычныя здымкі === <gallery caption="Старыя здымкі" widths=150 heights=150 class="center"> Iŭje, Bernardynski. Іўе, Бэрнардынскі (1900).jpg|каля 1900 г. Iŭje, Iŭjanka-Kaścielnaja. Іўе, Іўянка-Касьцельная (1915-18).jpg|1915—1918 гг. Iŭje, Iŭjanka, Bernardynski. Іўе, Іўянка, Бэрнардынскі (1916).jpg|1916 г. Iŭje, Bernardynski. Іўе, Бэрнардынскі (1916).jpg|1916 г. </gallery> <gallery widths=150 heights=150 class="center"> Iŭje, Kaścielnaja, Bernardynski. Іўе, Касьцельная, Бэрнардынскі (1916).jpg|1916 г. Iŭje, Iŭjanka-Kaścielnaja, Bernardynski. Іўе, Іўянка-Касьцельная, Бэрнардынскі (1916).jpg|1916 г. Iŭje, Iŭjanka-Kaścielnaja, Bernardynski. Іўе, Іўянка-Касьцельная, Бэрнардынскі (1916) (2).jpg|1916 г. Iŭje, Bernardynski. Іўе, Бэрнардынскі (1918).jpg|1918 г. </gallery> <gallery widths=150 heights=150 class="center"> Iŭje, Kaścielnaja, Bernardynski. Іўе, Касьцельная, Бэрнардынскі (1919-39).jpg|да 1939 г. Iŭje, Bernardynski. Іўе, Бэрнардынскі (1939).jpg|1939 г. Iŭje, Kaścielnaja, Bernardynski. Іўе, Касьцельная, Бэрнардынскі (1941).jpg|1941 г. Iŭje, Kaścielnaja, Bernardynski. Іўе, Касьцельная, Бэрнардынскі (1941-44).jpg|1941—1944 гг. </gallery> === Сучасныя здымкі === <gallery caption="Сучасны стан" widths=150 heights=150 class="center"> Петрапаўлаўскі касьцёл 01.JPG|Агульны выгляд Забудова Іўя. Касцёл.jpg|Галоўны фасад касцёла Касцёл. Забудова Іўя.jpg|Касцёл з боку апсіды Іўе. Інтэр'ер касцёла Святых Пятра і Паўла.jpg|Інтэр’ер касцёла </gallery> <gallery widths=150 heights=150 class="center"> 06 Ивье (07).JPG|Галоўны алтар Петрапаўлаўскі касьцёл арган.jpg|Хоры Забудова Іўя. Кляштар.jpg|Кляштар Забудова Іўя 16.jpg|У перспектыве гістарычнай Касцельнай вуліцы </gallery> == Пробашчы == * 1894—1912: кс. Нікадзім Тарасевіч * 1912—1930: кс. Крыштаф Абаровіч * 1930—1944: кс. [[Ільдэфонс Бобіч]]  * 1945—1964: кс. Францішак Кафарскі<ref>{{Cite web|url=https://www.ivyenews.by/novosti/9924-sluzhy-bogu-i-lyudzyam-ab-zhytstsi-ksyandza-frantsishka-kafarskaga-asabistym-praektse-starshaga-navukovaga-supratso-nika-i-e-skaga-muzeya-natsyyanalnykh-kultur-maryny-paznyak.html|title=Служыў Богу і людзям. Аб жыцці ксяндза Францішка Кафарскага ў асабістым праекце старшага навуковага супрацоўніка Іўеўскага музея нацыянальных культур Марыны ПАЗНЯК|website=ivyenews.by|date=4 чэрвеня 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210728175010/https://www.ivyenews.by/novosti/9924-sluzhy-bogu-i-lyudzyam-ab-zhytstsi-ksyandza-frantsishka-kafarskaga-asabistym-praektse-starshaga-navukovaga-supratso-nika-i-e-skaga-muzeya-natsyyanalnykh-kultur-maryny-paznyak.html |archivedate=28 ліпеня 2021 |url-status=dead}}</ref> * 1984—1996: кс. [[Леанід Нясцюк]] * 1996—2021: кс. [[Ян Гавецкі]] * З 2021: кс. Павел Калеснік == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/Каталіцкія храмы на Беларусі (2001)}} == Спасылкі == {{ГККРБ|412Г000286}} {{Commonscat|Church of Saints Peter and Paul in Iuje}} * [http://catholic.by/2/media/3d-panorams/106403-rio-ivie-kostiol.html Сферычная панарама касцёла] на Catholic.by * {{radzima|1555}} * {{ГБ|http://globustut.by/ive/index.htm#kostel}} * {{catholic.by|http://catholic.by/2/belarus/dioceses/grodnensis/100630.html}} * [http://slowo.grodnensis.by/index.php?option=com_content&view=article&id=3627%3A10-421&catid=12%3Aparafii-i-swiatynie&Itemid=430&lang=by slowo.grodnensis.by] {{Іўеўскі дэканат}} [[Катэгорыя:Касцёлы Гродзенскай дыяцэзіі|Іўе]] [[Катэгорыя:Храмы Іўя]] [[Катэгорыя:Храмы Святых Пятра і Паўла]] [[Катэгорыя:Касцёлы Іўеўскага раёна]] 5bmbiwtvb13q7m300xjflep7mfr1ro6 Мастоўскі сельсавет 0 73408 5135188 4811474 2026-05-03T07:42:04Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135188 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Мастоўскі сельсавет |Арыгінальная назва = |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Беларусь]] |Статус = |Гімн = |Уваходзіць у = [[Мастоўскі раён]] |Уключае = 24 населеныя пункты |Сталіца = [[Масты Правыя]] |Датаўтварэння = [[12 кастрычніка]] [[1940]] |Скасаванне = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 3412 |Год перапісу = 2019 |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = 244,57 |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = |Часавыпояс = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = 4 |Сайт = |Заўвагі = }} '''Масто́ўскі сельсавет''' — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе [[Мастоўскі раён|Мастоўскага раёна]] [[Гродзенская вобласць|Гродзенскай вобласці]]. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) [[Масты Правыя]]. Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Мастоўскага раёна [[Баранавіцкая вобласць|Баранавіцкай вобласці]] [[БССР]]. Цэнтр — вёска [[Масты 2-я]]. У склад сельсавета ўвайшлі 11 вёсак (4735 жыхароў). З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага [[Занёманскі сельсавет|Занёманскага сельсавета]]<ref>Указ Президиума Верховного Совета Белорусской ССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Гродненской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.</ref>. З 25 снежня 1962 года па 6 студзеня 1965 года ў складзе [[Шчучынскі раён|Шчучынскага раёна]]. У 1978 годзе ў склад сельсавета з [[Зарудаўеўскі сельсавет|Зарудаўеўскага сельсавета]] перададзена вёска [[Ляда (Мастоўскі раён)|Ляда]], а ў склад [[Мікелеўшчынскі сельсавет|Мікелеўшчынскага сельсавета]] перададзена вёска [[Дашкаўцы]]<ref>Рашэнні выканкома Гродзенскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 27 сакавіка, 24 красавіка і 15 мая 1978 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1978, № 16 (1570).</ref>. 5 мая 1981 года цэнтр сельсавета перайменаваны ў Масты Правыя. 28 мая 2001 года да сельсавета далучана частка скасаванага [[Малькавіцкі сельсавет (Мастоўскі раён)|Малькавіцкага сельсавета]]. 28 жніўня 2013 года далучана тэрыторыя скасаванага [[Мікелеўшчынскі сельсавет|Мікелеўшчынскага сельсавета]] (9 населеных пунктаў: аграгарадок [[Мікелеўшчына]], вёскі [[Алешавічы]], [[Баяры (Мастоўскі сельсавет)|Баяры]], [[Галынка (Мастоўскі раён)|Галынка]], [[Дашкаўцы]], [[Крывулькі]], [[Лапацічы (Мастоўскі раён)|Лапацічы]], [[Цельмукі]], [[Шэўчыкі]]) і частка скасаванага [[Зарудаўеўскі сельсавет|Зарудаўеўскага сельсавета]] (4 населеныя пункты: вёскі [[Дзенькаўцы]], [[Кульшычы (Мастоўскі раён)|Кульшычы]], [[Ляда (Мастоўскі раён)|Ляда]], [[Рыбакі (Мастоўскі раён)|Рыбакі]])<ref>[http://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D913r0059836&p1=1 Решение Гродненского областного Совета депутатов от 28 августа 2013 г. № 252 О некоторых вопросах административно-территориального устройства Мостовского района Гродненской области] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210617091818/https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D913r0059836&p1=1|date=17 чэрвеня 2021}}</ref>. Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (11 населеных пунктаў) — 3046 чалавек<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/hrodzienskaja.htm |title=Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Гродзенскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2009 года |access-date=29 ліпеня 2024 |archive-date=19 жніўня 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250819132857/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/hrodzienskaja.htm |url-status=dead }}</ref>, з іх 59,2 % — [[беларусы]], 35,2 % — [[палякі ў Беларусі|палякі]], 4,0 % — [[рускія ў Беларусі|рускія]], 1,1 % — [[украінцы ў Беларусі|украінцвы]]<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm Этнічны склад насельніцтва сельсаветаў Беларусі паводле перапісу 2009 года]</ref>; паводле перапісу 2019 года (24 населеныя пункты) — 3412 чалавек<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/hrodzienskaja.htm |title=Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Гродзенскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2019 года |access-date=29 ліпеня 2024 |archive-date=17 мая 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230517084522/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/hrodzienskaja.htm |url-status=dead }}</ref>. == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987. * Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с. {{Мастоўскі сельсавет}} {{Мастоўскі раён|варыянт=сучаснасць}} {{Навігацыйная табліца з падгрупамі |navbar = plain |загаловак = Мастоўскі сельсавет у гістарычных адміністрацыйных адзінках |спіс1 = {{Мастоўскі раён|child|варыянт=гісторыя|загаловак=Мастоўскі сельсавет у [[Мастоўскі раён|Мастоўскім раёне]] (1940—1962)}} |спіс2 = {{Шчучынскі раён|child|варыянт=гісторыя|загаловак=Мастоўскі сельсавет у [[Шчучынскі раён|Шчучынскім раёне]] (1962—1965)}} |спіс3 = {{Мастоўскі раён|child|варыянт=гісторыя|загаловак=Мастоўскі сельсавет у [[Мастоўскі раён|Мастоўскім раёне]] (з 1965)}} }} [[Катэгорыя:Мастоўскі сельсавет| ]] [[Катэгорыя:Былыя сельсаветы Шчучынскага раёна]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе]] 00owjfw5mxntsmik5119aonezhvjz06 Super Mario World 2: Yoshi’s Island 0 76256 5134925 4670271 2026-05-02T12:17:48Z DzBar 156353 +[[Катэгорыя:Відэагульні-прыквелы]]; +[[Катэгорыя:Аднакарыстальніцкія камп’ютарныя гульні]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5134925 wikitext text/x-wiki {{арфаграфія}} {{Інфармацыя пра гульню |назва=Super Mario World 2: Yoshi&#39;s Island |выява= |шырыня выявы= |подпіс выявы= |распрацоўшчык=[[Nintendo EAD]] |распрацоўшчыкі= |выдавец=[[Nintendo]] |выдаўцы= |дызайнер= |дызайнеры= |сцэнарыст= |сцэнарысты= |мастак= |мастакі= |кампазітар={{nl|Кодзі|Кондо}} |кампазітары= |серыя=[[Mario, серыя гульняў|Mario]] |платформа= |платформы=[[Super Nintendo Entertainment System|SNES]], [[Game Boy Advance|GBA]] |анонс= |рэліз='''SNES''': <br/> {{сцяг Японіі}} [[5 жніўня]] {{vgy|1995}} <br/> {{сцяг ЗША}} [[4 кастрычніка]] {{vgy|1995}} <br/> {{сцяг Еўропы}} [[6 кастрычніка]] {{vgy|1995}} <br/>'''GBA''': <br/> {{сцяг Японіі}} [[20 верасня]] {{vgy|2002}} <br/> {{сцяг ЗША}} [[24 верасня]] {{vgy|2002}} <br/> {{сцяг Еўропы}} [[11 кастрычніка]] {{vgy|2002}} |рухавічок= |ліцэнзія= |версія= |жанр=[[платформер]] |жанры= |рэжым=[[аднакарыстальніцкім гульня|адзінкавая гульня]] |рэжымы= |узроставы рэйтынг= |носьбіт= |носьбіты= |тэхпатрабаванні= |кіраванне= |тып корпуса= |дысплей= |аркадная сістэма= |працэсар= |гук= |сайт= }} '''Super Mario World 2: Yoshi’s Island''', у [[Японія|Японіі]] якая выйшла пад назвай {{nihongo|'''Super Mario: Yossy Island'''|スーパー マリオ ヨッシーアイランド|Су: па: Марыо Ёссі: Айрандо}} — [[платформер]], выпушчаны кампаніяй [[Nintendo]] для [[Super Nintendo Entertainment System|SNES]] у [[1995]]; прыквел гульні ''[[Super Mario World]]''. У [[2002]] гульня была партавана на [[Game Boy Advance]]. З’яўлялася адной з найбольш прадаваных <ref>[http://www.vgchartz.com/worldtotals.php?name=&console=SNES&publisher=&sort=Total VG Chartz — Worldwide Million Sellers — SNES]</ref>, а таксама адной з найбольш значных гульняў на SNES. == Сюжэт == Дзеянне гульні разгортваецца на закінутым у моры востраве, вядомым як Востраў Йошы ({{lang-en |Yoshi's Island}}) — радзіме ўсіх дыназаўраў Йошы, у той час, калі [[Марыа]] і [[Луіджы]] былі яшчэ немаўлятамі. На динозаврика [[Йошы]] з неба звальваецца маляня Марыа. Яго страціў [[Белы бусел|бусел]], на якога напаў злы чараўнік-Купа Камеко. Акрамя таго, чараўнік выкраў брата Марыа — маляняці [[Луіджы]]. Йошы і яго сябры-дыназаўры вырашаюць дапамагчы маленькаму Марыа пераадолець востраў, выратаваць брата і вярнуцца да бацькоў, а Камеко чыніць ім перашкоды і ўзмацняе з дапамогай сваёй магіі ворагаў, якія сустракаюцца ў іх на шляху. == Гульнявы працэс == Гульцу прапануецца кіраваць дыназаурыкамi Йошы. Марыа ў гульні паўстае ў ролі безабароннага маляняці, які сядзіць на спіне ў дыназаўра і няздольнага самастойна перамяшчацца (калі ў яго няма зоркі). Йошы можа есці большасць ворагаў, ператвараючы іх у рознакаляровыя яйкі, якія ідуць за ім па пятах і могуць выкарыстоўвацца ў якасці кідальнае зброі (выкарыстоўваецца нават простая схема навядзення на мэта). На некаторых узроўнях Йошы можа трансфармавацца: да прыкладу, ператварыцца ў [[верталёт]] для пераадолення паветраных перашкод, або стаць [[крот]]ам, пераадольваючы падземныя перашкоды. Калі хто-то з ворагаў ўдарае динозаврика, маляня Марыа ўзлятае з яго спіны і парыць, зняволены ў мыльная бурбалка; запускаецца зваротны адлік часу, і калі за адведзены час гулец, кіруючы Йоши, не паспее злавіць Марыа, прылятаюць слугі Камеко і выкрадаюць яго, пры гэтым Йошы губляе адну [[Ачкі жыцця|жыццё]]. Гульня складаецца з шасці гульнявых светаў, кожны з якіх у сваю чаргу дзеліцца на восем [[Узровень (камп’ютарныя гульні)|узроўняў]], што ў суме з бонуснымі і патаемнымі зонамі дае 55 унікальных гульнявых узроўняў. Пры іх праходжанні гулец сутыкаецца са 127 рознымі відамі ворагаў <ref>[http://nintendo.wikia.com/wiki/Super_Mario_World_2:_Yoshi% 27s_Island Super Mario World 2: Yoshi’s Island]{{Недаступная спасылка}} на [http://nintendo.wikia.com/wiki/Nintendo_Wiki Nintendo Wikia]</ref>, каля 40 з якіх былі распрацаваны эксклюзіўна для гульні <ref>[http://www.mariowiki.com/Super_Mario_World_2:_Yoshi% 27s_Island # Enemies Super Mario World 2: Yoshi’s Island]{{Недаступная спасылка}} на [http://www.mariowiki.com/ Super Mario Wiki]</ref>. На кожным узроўні ёсць 20 схаваных чырвоных манетак, 5 кветачак і 30 максімальна назапашаных секунд таймера Марыа (зорачак). Калі сабраць усе з іх, раўнд будзе пройдзены на 100 %, і пасля таго, як у адным са светаў будуць цалкам пройдзены ўсе 8 раўндаў, адкрываецца дадатковы ўзровень. Такім чынам, гульня ўключае ў сябе шэсць сакрэтных узроўняў (па адным у кожным свеце), праходзіць якія можна зноў і зноў з мэтай збору карысных рэчаў і дадатковых жыццяў, якія можна выйграць у бонуснай гульні ў канцы кожнага ўзроўню. == Тэхнічнае выкананне == Гульня выкарыстоўвае мікрачып [[:en:Super FX 2|Super FX 2]] для маштабавання [[спрайт (камп’ютарная графіка)|спрайтов]] (у рэкламнай кампаніі, якая праводзілася на тэрыторыі ЗША, гэты візуальны эфект называўся «Morphmation») і шматузроўневы скролінг ({{lang-en|parallax scrolling}}), які стварае ілюзію глыбіні прасторы. Лічыцца, што ўнікальная мастацкая тэхніка, у якой отрисованы фоны і персанажы гульні, з’явілася вынікам супрацьстаяння ўнутры ацэначнага камітэта Nintendo: уражаныя нядаўнім выхадам ''[[Donkey Kong Country]]'', выкарысталага загадзя візуалізаваць [[Трохмерная графіка|трохмерныя]] мадэлі персанажаў у якасці [[спрайт (камп’ютарная графіка)|спрайтов]], члены камітэта настойвалі на тым, каб будучы праект таксама выкарыстаў падобную тэхніку. З чым катэгарычна быў нязгодны прадзюсар праекта, [[Миямото, Сігэру|Сігэру Миямото]] (якому ніколі не падабаўся стыль ''Donkey Kong Country''). Насуперак ціску з боку камітэта, Мiямото прасунуў свой варыянт, паводле якога ўся выяўленчая частка гульні імітавала малюнкі каляровымі алоўкамі і нагадвала больш казачны стыль, чым 3D. У выніку камітэт прыняў і адобрыў яго версію. Тым не менш, ва ўступным роліку да гульні і некаторых нутрагульнявых интерлюдиях можна назіраць анімацыйныя фрагменты, якія выкарыстоўваюць загадзя візуалізаваць трохмерныя мадэлі персанажаў. {{зноскі}} == Спасылкі == * [http://www.gamefaqs.com/console/snes/home/588740.html ''Super Mario World 2: Yoshi’s Island'' на GameFAQs] {{ref-en}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Гульні для Game Boy Advance]] [[Катэгорыя:Гульні для SNES]] [[Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 1995 года]] [[Катэгорыя:Гульні Марыа]] [[Катэгорыя:Платформеры]] [[Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Відэагульні-прыквелы]] [[Катэгорыя:Аднакарыстальніцкія камп’ютарныя гульні]] o9stefgr1tg2ybftb9if1afy9trx9if Марсель Марсо 0 87744 5135127 4139801 2026-05-02T23:44:25Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135127 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Марсо}} {{Персона |імя = Марсель Марсо |арыгінал імя = {{lang-fr|Marcel Marceau}} |выява = Marcel Marceau (cropped).jpg |шырыня = |апісанне выявы = |апісанне = Марсель Марсо ў вобразе Біпа<br />(16 чэрвеня 1977 года) |імя пры нараджэнні = {{lang-fr|Marcel Mangel}} |род дзейнасці = |дата нараджэння = 22.03.1923 |месца нараджэння = {{Месца нараджэння|Страсбур|у Страсбуры}}, [[Францыя]] |грамадзянства = {{Сцягафікацыя|Францыя}} |падданства = |дата смерці = 22.09.2007 |месца смерці = {{Месца смерці|Парыж}}, [[Францыя]] |бацька = |маці = |муж = |жонка = |дзеці = |узнагароды і прэміі = {{{!}} style="background:transparent" {{!}} {{Афіцэр ордэна Ганаровага легіёна}} {{!}}{{!}} {{Вялікі афіцэр ордэна За заслугі, Францыя}} {{!}}{{!}} {{Камандор ордэна мастацтваў і літаратуры}} {{!}}} |сайт = |вікісховішча = }} '''Марсель Марсо''' ({{lang-fr|Marcel Marceau}}, сапраўднае імя — '''Марсель Манжэль''' (Marcel Mangel); {{ДН|22|3|1923}}, {{МН|Страсбур|у Страсбуры|}} — {{ДС|22|9|2007}}, {{МС|Парыж||}}) — французскі акцёр-мім, стваральнік парыжскай школы мімаў. == Пантамімы == * «Шынель» (паводле [[Мікалай Васільевіч Гогаль|М. В. Гогаля]]), * «Парыж плача, Парыж смяецца», * «Юнацтва, сталасць, старасць, смерць», * «У майстэрні масак», * «Давід і Галіяф». == Фільмаграфія == * Нямое кіно (La Dernière folie de Mel Brooks) (1976) * Барбарэла (Barbarella) (1968) {{зноскі}} == Літаратура == * Марсель Марсо // Беларуская энцыклапедыя. У 18 т. Т. 10. Мінск, 2000. С. 137—138 == Спасылкі == * [http://ecolemarcelmarceau.free.fr/ Школа М. Марса] * [http://www.marceau.org/ Marcel Marceau Foundation for the Advancement of the Art of Mime] * [http://www.mime.info/encyclopedia/marceau-paintings.html The World of Mime Theatre Library: Marcel Marceau] * [http://www.ziplink.net/~chait/quotes.htm «World's Smallest Page of Movie Quotes»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20070927225318/http://www.ziplink.net/~chait/quotes.htm |date=27 верасня 2007 }} * [http://ya-kloun.ru/marsel-marso/ Марсель Марса на сайце ya-kloun.ru]{{Недаступная спасылка}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Марсо}} [[Катэгорыя:Асобы]] [[Катэгорыя:Акцёры Францыі]] [[Катэгорыя:Артыстычныя псеўданімы]] [[Катэгорыя:Клоўны паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Пантаміма]] [[Катэгорыя:Пахаваныя на могілках Пер-Лашэз]] 1eomid8whf5y4799my8l42vy2j48zpy Маладзечна (станцыя) 0 96126 5134967 5102645 2026-05-02T14:25:45Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5134967 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Маладзечна (значэнні)}} {{Чыгуначная станцыя |Тып = станцыя |Назва = Маладзечна |Лінія = |Чыгунка = Беларуская чыгунка |Аддзяленне = [[Мінскае аддзяленне Беларускай чыгункі|Мінскае аддзяленне]] |Краіна = Беларусь |Выява = |Шырыня выявы = |Подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 54.3164|lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = 26.8417|lon_min = |lon_sec = |region = |CoordScale = |Станцыя = |Дата адкрыцця = 1873 год |Дата зачынення = |Праектная назва = |Ранейшыя назвы = Станцыя Маладжечна-1-Пасажырская Лібава-Роменскай чыгункі |Праекты пераназвання = |Ужыванне = |Класнасць = |Архітэктары = |Інжынеры канструктары = |Поўная колькасць платформаў = 3 |Поўная колькасць шляхоў = 43 |Тып платформы = бакавыя, астраўныя |Форма платформы = прамыя, выгнутыя |Даўжыня платформы = |Шырыня платформы = |Год электрыфікацыі = |Род току = |Будаўнічая арганізацыя = |Выхад да = вул. Вакзальная, Чыгуначная, Паўднёвая |Размяшчэнне = цэнтр горада Маладзечна |Перасадка на станцыі = Ліда, Гродна (паўднёвы захад), Гудагай, Вільня (паўночны захад), Крулеўшчына, Полацк, Вілейка, Санкт-Пецярбург (паўднёвы ўсход) |Перасадка на = А. 2, 3, 5, 6, 6а, 7, 9, 10, 15, 17 |Адлегласць = 78 |Адлегласць2 = 114 |Адлегласць да = Мінска |Адлегласць2 да = Вільні-Цэнтральнай |Тарыфная зона = 9 |Сотавая сувязь = [[А1 (тэлекам-правайдар)|А1]], [[life :)]], [[Мабільныя Тэлесістэмы, Беларусь|МТС]] |Код станцыі = 162900 |Код Экспрэс-3 = 2100280 |Наменклатура = N-35-66 |Катэгорыя на Вікісховішчы = |Для раскладу = }} '''Маладзе́чна''' ({{lang-be-trans|Maladziečna}}, {{lang-ru|Молодечно}})<ref>{{maps.by|viewrw/556}}</ref> — [[чыгуначная станцыя|станцыя]] [[Мінскае аддзяленне Беларускай чыгункі|Мінскага аддзялення]] [[Беларуская чыгунка|Беларускай чыгункі]] ў [[Маладзечанскі раён|Маладзечанскім раёне]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. Размешчана ў горадзе [[Маладзечна]]. {{Мінск-Пасажырскі — Маладзечна}} {{Полацк — Маладзечна}} {{Маладзечна — Гудагай}} Адна з буйнейшых вузлавых станцый не толькі Мінскага аддзялення, але і ўсёй Беларускай чыгункі. Тут заканчваецца электрыфікаваны ўчастак Мінск — Маладзечна. Ад станцыі адыходзяць чатыры напрамкі: на [[Мінск]], [[Полацк]], [[Ліда|Ліду]] і [[Вільня|Вільню]]. Дызель-цягнікамі можна даязджаць да [[Полацк]]а, [[Ліда|Ліды]], [[Гудагай (станцыя)|Гудагая]], [[Крулеўшчына (станцыя)|Крулеўшчыны]], [[Вілейка|Вілейкі]], [[Смаргонь|Смаргоні]] і [[Ашмяны (станцыя)|станцыі Ашмяны]]. Беларуская чыгунка пачала выконваць чарговы этап работ па электрыфікацыі ўчастка Маладзечна — Гудагай — беларуска-літоўская мяжа, што дазволіць выконваць рух электрацягнікоў да станцыі Вільня. З 1 чэрвеня 2014 года да станцыі «Маладзечна» пачалі штодзённа рухацца 4-вагоныя цягнікі (вытворчасці Stadler FLIRT) рэгіянальных ліній бізнес-класа № 771/772 и № 773/774 у зносінах «Мінск — Маладзечна — Мінск»<ref name="Штадлер">[http://www.rh.by/by/282/10/9004 «У швейцарскім „Штадлеры“ — як у „Мерседэсе“»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140814100133/http://www.rh.by/by/282/10/9004/ |date=14 жніўня 2014 }} («[[Рэгіянальная газета]]»)</ref>, кошт праезду ў якіх складае 30 200 Br. Састаў знаходзіцца ў пуці 55 хвілін і рухаецца без прамежкавых станцый. <center><gallery> Выява:Maładečna, Stancyja1910.jpg|Чыгуначная станцыя, [[1910]] Выява:Maładečna, Stancyja1917.jpg|Чыгуначная станцыя, [[1917]] Выява:Maładečna, Stancyja.jpg|thumb|Чыгуначная станцыя, [[1930]] Выява:Dworzec kolejowy w Mołodecznie.jpg|Чыгуначны вакзал у 1940-х гадах Выява:Railroad station in Maladzechna.jpg|Чыгуначная станцыя, [[2009]] </gallery></center> == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * Архітэктура Беларусі. Энцыклапедычны даведнік. — Мінск, 1993. == Спасылкі == {{Commons}} * {{maps.by|viewrw/556}} * [http://railwayminsk.by/passenger/station.php?id=71 Расклад электрацягнікоў]{{Недаступная спасылка}} {{Заліўка чыгуначных станцый Беларусі}} [[Катэгорыя:Станцыі Мінскага аддзялення Беларускай чыгункі]] [[Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі і платформы Маладзечанскага раёна]] [[Катэгорыя:Транспарт Маладзечна]] 97jwfmulezqyxivsbl7v2xokk7vg8id Вікіпедыя:Супольнасць/Вікіжыццё/Архіў 4 98193 5135025 5106279 2026-05-02T18:12:09Z Антон 740 76022 5135025 wikitext text/x-wiki {{Архівы| * [[/2011|2011]] * [[/2020|2020]] * [[/2021|2021]] * [[/2022|2022]] * [[/2023|2023]] * [[/2024|2024]] * [[/2025|2025]] }} == 56 == Выпуск № 56 ''Беларуская Вікіпедыя:'' '''Навіны раздзелу:''' * [[8 студзеня]] 2025 створаны [[Вікіпедыя:Праект:Пылок мёдадайных раслін|праект «Пылок мёдадайных раслін»]] * [[11 студзеня]] 2025 артыкул Вільнюс [[Вікіпедыя:Архіў запытаў на перайменаванне/2025#Вільнюс → Вільня|перайменаваны]] як [[Вільня]] * [[18 студзеня]] 2025 быў напісаны [[Легендарыум Толкіна|250 000-ы артыкул]], з гэтай нагоды падрыхтаваны [[Вікіпедыя:Прэс-рэлізы/250000|прэс-рэліз]] * [[30 студзеня]] 2025 створана старонка [[Вікіпедыя:Не чапляйцеся да пачаткоўцаў|Не чапляйцеся да пачаткоўцаў]] '''Статыстыка:''' * За месяц створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2025-02-01|1029 артыкулаў]] '''Статусы:''' * У студзені сцяг [[Вікіпедыя:Догляд#Сцяг аўтадаглядчыка|аўтадаглядчыка]] атрымаў удзельнік [[user:Фэянорчык|Фэянорчык]] '''Добрыя артыкулы:''' Выстаўлены кандыдатамі артыкулы [[Берэн і Луціен]] і [[Прыватныя ваенныя кампаніі ў Іракскай вайне]] ''Беларуская Вікіпедыя (тарашкевіца):'' '''Статыстыка:''' * За месяц створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2025-02-01|230 артыкулаў]] '''Добрыя артыкулы:''' Выстаўлены кандыдатам артыкул [[:be-tarask:Беларускае оптыка-мэханічнае аб’яднаньне|Беларускае оптыка-мэханічнае аб’яднаньне]] ''Падрыхтаваў удзельнік [[user:Антон 740|Антон 740]]'' == 57 == Выпуск № 57 ''Беларуская Вікіпедыя:'' '''Навіны раздзелу:''' * [[3 лютага]] 2025 [[Беларуская Вікіпедыя]] абышла [[Эстонская Вікіпедыя|эстонскую]] па колькасці артыкулаў і заняла [[Вікіпедыя:Спіс Вікіпедый|45-е месца]] '''Статыстыка:''' * За месяц створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2025-03-01|1049 артыкулаў]] '''Статусы:''' * У лютым сцяг [[Вікіпедыя:Догляд#Сцяг даглядчыка|даглядчыка]] атрымаў удзельнік [[user:Artagonist|Artagonist]], а сцяг [[Вікіпедыя:Догляд#Сцяг аўтадаглядчыка|аўтадаглядчыка]] — удзельнік [[user:Hapanovicz Anton|Hapanovicz Anton]] '''Добрыя артыкулы:''' Абраны артыкул [[Берэн і Луціен]] '''Іншыя вікіпраекты:''' * [[17 лютага]] 2025 Беларускія Вікікрыніцы перайшлі парог у [[:be:s:Адмысловае:Statistics|250 000]] правак * [[24 лютага]] 2025 у Беларускіх Вікікрыніцах быў створаны [[:be:s:Вікікрыніцы:Вікікрынізатар|Вікікрынізатар]] ''Беларуская Вікіпедыя (тарашкевіца):'' '''Навіны раздзелу:''' * [[1 лютага]] 2025 агульная колькасць [[:be-tarask:Спэцыяльныя:Сьпіс удзельнікаў|зарэгістраваных удзельнікаў]] дасягнула [[:be-tarask:Спэцыяльныя:Статыстыка|88 888]] '''Статыстыка:''' * За месяц створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2025-03-01|87 артыкулаў]] ''Падрыхтаваў удзельнік [[user:Антон 740|Антон 740]]'' == 58 == Выпуск № 58 ''Беларуская Вікіпедыя:'' '''Навіны раздзелу:''' * [[1 сакавіка]] 2025 агульная колькасць [[Адмысловае:ListUsers|зарэгістраваных удзельнікаў]] дасягнула [[Адмысловае:Statistics|150 000]] '''Статыстыка:''' * За месяц створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2025-04-01|983 артыкулы]] '''Статусы:''' * У сакавіку сцяг [[Вікіпедыя:Догляд#Сцяг аўтадаглядчыка|аўтадаглядчыка]] атрымалі ўдзельнікі [[user:Redaktor GLAM|Redaktor GLAM]] і [[user:Bahusia|Bahusia]] ''Беларуская Вікіпедыя (тарашкевіца):'' '''Навіны раздзелу:''' * [[1 сакавіка]] 2025 створаны гаджэт «[[:be-tarask:Удзельнік:Ssvb/Gadget-SyntaxHighlighterBKP2005|Падсьветка памылак артаграфіі паводле БКП-2005]]», наконт якога на форуме пачата [[:be-tarask:Вікіпэдыя:Форум#JavaScript гаджэт «Падсьветка памылак артаграфіі паводле БКП-2005»|абмеркаванне]] * [[21 сакавіка]] 2025 пачаўся конкурс «[[:be-tarask:Вікіпэдыя:Праект:Віківясна-2025|Віківясна-2025]]» '''Статыстыка:''' * За месяц створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2025-04-01|133 артыкулы]] '''Добрыя артыкулы:''' Абраны артыкул [[:be-tarask:Беларускае оптыка-мэханічнае аб’яднаньне|Беларускае оптыка-мэханічнае аб’яднаньне]] ''Падрыхтаваў удзельнік [[user:Антон 740|Антон 740]]'' == 59 == Выпуск № 59 ''Беларуская Вікіпедыя:'' '''Навіны раздзелу:''' * На форуме пачата [[Вікіпедыя:Форум#Знікненне адміністратараў|абмеркаванне наконт зніклых адміністратараў]] '''Статыстыка:''' * За месяц створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2025-05-01|895 артыкулаў]] '''Статусы:''' * У красавіку сцяг [[Вікіпедыя:Догляд#Сцяг даглядчыка|даглядчыка]] атрымалі ўдзельнікі [[user:Андрэй 2403 Б|Андрэй 2403 Б]] і [[user:Цімур Буйко|Цімур Буйко]] '''Добрыя артыкулы:''' Выстаўлены кандыдатам артыкул [[Мікіта Зносак]] ''Беларуская Вікіпедыя (тарашкевіца):'' '''Навіны раздзелу:''' * [[19 красавіка]] 2025 агульная колькасць [[:be-tarask:Спэцыяльныя:Сьпіс удзельнікаў|зарэгістраваных удзельнікаў]] дасягнула [[:be-tarask:Спэцыяльныя:Статыстыка|90 000]] '''Статыстыка:''' * За месяц створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2025-05-01|147 артыкулаў]] '''Добрыя артыкулы:''' Выстаўлены кандыдатам артыкул [[:be-tarask:Беларуска-латвійскія дачыненьні|Беларуска-латвійскія дачыненьні]] ''Падрыхтаваў удзельнік [[user:Антон 740|Антон 740]]'' == 60 == Выпуск № 60 ''Беларуская Вікіпедыя:'' '''Навіны раздзелу:''' * [[8 мая]] 2025 [[Беларуская Вікіпедыя]] абышла [[Славацкая Вікіпедыя|славацкую]] па колькасці артыкулаў і заняла [[Вікіпедыя:Спіс Вікіпедый|44-е месца]] '''Статыстыка:''' * За месяц створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2025-06-01|670 артыкулаў]] '''Статусы:''' * У маі сцяг [[Вікіпедыя:Догляд#Сцяг даглядчыка|даглядчыка]] атрымалі ўдзельнікі [[user:Pabojnia|Pabojnia]] і [[user:Bahusia|Bahusia]], а сцяг [[Вікіпедыя:Догляд#Сцяг аўтадаглядчыка|аўтадаглядчыка]] — удзельнікі [[user:Ziv|Ziv]], [[user:HK-47|HK-47]], [[user:Maksim Harecki|Maksim Harecki]] і [[user:Цімур|Цімур]] '''Добрыя артыкулы:''' Не абраны артыкул [[Прыватныя ваенныя кампаніі ў Іракскай вайне]] ''Беларуская Вікіпедыя (тарашкевіца):'' '''Навіны раздзелу:''' * [[8 мая]] 2025 быў напісаны [[:be-tarask:Эрнст Мах|88 888-ы артыкул]] * [[13 мая]] 2025 створаны старонкі [[:be-tarask:Вікіпэдыя:Узламаны ўліковы запіс|Узламаны ўліковы запіс]] і [[:be-tarask:Вікіпэдыя:Сусьветны замок|Сусьветны замок]] * [[31 мая]] 2025 завяршыўся конкурс «[[:be-tarask:Вікіпэдыя:Праект:Віківясна-2025|Віківясна-2025]]» '''Статыстыка:''' * За месяц створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2025-06-01|278 артыкулаў]] '''Статусы:''' * У маі сцяг [[:be-tarask:Вікіпэдыя:Адміністратары|адміністратара]] не атрымаў удзельнік [[:be-tarask:Удзельнік:W|W]] '''Добрыя артыкулы:''' Абраны артыкулы [[:be-tarask:Беларуска-латвійскія дачыненьні|Беларуска-латвійскія дачыненьні]] і [[:be-tarask:Казатампрам|Казатампрам]], выстаўлена кандыдатам [[:be-tarask:Кэршкаўская атамная электрастанцыя|Кэршкаўская атамная электрастанцыя]] ''Падрыхтаваў удзельнік [[user:Антон 740|Антон 740]]'' == 61 == Выпуск № 61 ''Беларуская Вікіпедыя:'' '''Навіны раздзелу:''' * [[20 чэрвеня]] 2025 Беларуская Вікіпедыя перайшла парог у [[Адмысловае:Statistics|5 000 000]] правак * На форуме пачата [[Вікіпедыя:Форум#Расійскія назвы ў прэамбуле да беларускіх населеных пунктаў|абмеркаванне наконт расійскіх назваў у прэамбуле артыкулаў пра беларускія населеныя пункты]] '''Статыстыка:''' * За месяц створаны [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2025-07-01|671 артыкул]] '''Статусы:''' * У чэрвені сцяг [[Вікіпедыя:Догляд#Сцяг даглядчыка|даглядчыка]] атрымаў удзельнік [[user:Maksim Harecki|Maksim Harecki]], а сцяг [[Вікіпедыя:Догляд#Сцяг аўтадаглядчыка|аўтадаглядчыка]] — удзельнікі [[user:BasylBasylBasyl|BasylBasylBasyl]] і [[user:Aederix|Aederix]] '''Добрыя артыкулы:''' Абраны артыкул [[Мікіта Зносак]], выстаўлены кандыдатам [[Голад (раман)]] ''Беларуская Вікіпедыя (тарашкевіца):'' '''Статыстыка:''' * За месяц створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2025-07-01|109 артыкулаў]] '''Добрыя артыкулы:''' Абраны артыкул [[:be-tarask:Кэршкаўская атамная электрастанцыя|Кэршкаўская атамная электрастанцыя]], выстаўлены кандыдатам [[:be-tarask:Вярхоўны штаб саюзных дзяржаваў у Эўропе|Вярхоўны штаб саюзных дзяржаваў у Эўропе]] ''Падрыхтаваў удзельнік [[user:Антон 740|Антон 740]]'' == 62 == Выпуск № 62 ''Беларуская Вікіпедыя:'' '''Навіны раздзелу:''' * [[28 ліпеня]] 2025 быў напісаны [[Выпадак (фільм, 1981)|255 000-ы артыкул]] * Адміністратараў [[user:Maksim L.|Maksim L.]] і [[user:Хомелка|Хомелка]] праваабаронцы [[Вікіпедыя:Форум#Адміністратарка — палітзняволеная|прызналі палітзняволенымі]] '''Статыстыка:''' * За месяц створаны [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2025-08-01|361 артыкул]] '''Добрыя артыкулы:''' Выстаўлены кандыдатам артыкул [[Чорная смерць]] '''Іншыя вікіпраекты:''' * [[31 ліпеня]] 2025 у Беларускім Вікіслоўніку была створана [[:be:wikt:Адмысловае:Statistics|10 000-я старонка]] ''Беларуская Вікіпедыя (тарашкевіца):'' '''Статыстыка:''' * За месяц створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2025-08-01|182 артыкулы]] '''Добрыя артыкулы:''' Абраны артыкулы [[:be-tarask:Вярхоўны штаб саюзных дзяржаваў у Эўропе|Вярхоўны штаб саюзных дзяржаваў у Эўропе]] і [[:be-tarask:Менскі маторны завод|Менскі маторны завод]], выстаўлена кандыдатам [[:be-tarask:Расейская праваслаўная царква|Расейская праваслаўная царква]] ''Падрыхтаваў удзельнік [[user:Антон 740|Антон 740]]'' == 63 == Выпуск № 63 ''Беларуская Вікіпедыя:'' '''Навіны раздзелу:''' * На форуме пачата [[Вікіпедыя:Форум#Адміністратараў усё менш... Трэба новыя адміністратары!|абмеркаванне наконт новых адміністратараў]] '''Статыстыка:''' * За месяц створана [[:be-tarask:Вікіпэдыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2025-09-01|597 артыкулаў]] '''Іншыя вікіпраекты:''' * [[21 жніўня]] 2025 у Беларускім Вікіслоўніку быў напісаны [[:be:wikt:Адмысловае:Statistics|6000-ы артыкул]] ''Беларуская Вікіпедыя (тарашкевіца):'' '''Статыстыка:''' * За месяц створаны [[:be-tarask:Вікіпэдыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2025-09-01|201 артыкул]] '''Добрыя артыкулы:''' Абраны артыкулы [[:be-tarask:Расейская праваслаўная царква|Расейская праваслаўная царква]] і [[:be-tarask:Асяродак вывучэньня Ўсходняй Эўропы|Асяродак вывучэньня Ўсходняй Эўропы]], выстаўлены кандыдатам [[:be-tarask:Гомельскі вагонабудаўнічы завод|Гомельскі вагонабудаўнічы завод]] ''Падрыхтаваў удзельнік [[user:Антон 740|Антон 740]]'' == 64 == Выпуск № 64 ''Беларуская Вікіпедыя:'' '''Навіны раздзела:''' * У верасні 2025 колькасць [[Адмысловае:ActiveUsers|актыўных удзельнікаў]] (перыяд 30 дзён) дасягнула [[Адмысловае:Statistics|402]] '''Статыстыка:''' * За месяц створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2025-10-01|569 артыкулаў]] '''Статусы:''' * У верасні сцяг [[Вікіпедыя:Адміністратары|адміністратара]] атрымалі ўдзельнікі [[user:Plaga med|Plaga med]] і [[user:MocnyDuham|MocnyDuham]], сцяг [[Вікіпедыя:Догляд#Сцяг даглядчыка|даглядчыка]] — удзельнік [[user:IP781584110|IP781584110]], а сцяг [[Вікіпедыя:Догляд#Сцяг аўтадаглядчыка|аўтадаглядчыка]] — удзельнікі [[user:Ueschar|Ueschar]], [[user:Için warum|Için warum]], [[user:Aliaksei Lastouski|Aliaksei Lastouski]], [[user:Makenzis|Makenzis]], [[user:Frost56k|Frost56k]], [[user:Goutam1962|Goutam1962]] і [[user:DzBar|DzBar]] '''Добрыя артыкулы:''' Абраны артыкул [[Голад (раман)]] '''Іншыя вікіпраекты:''' * [[26 верасня]] 2025 у Беларускіх Вікікрыніцах агульная колькасць [[:be:s:Адмысловае:ListUsers|зарэгістраваных удзельнікаў]] дасягнула [[:be:s:Адмысловае:Statistics|5000]] * У верасні сцяг [[:be:wikt:Вікіслоўнік:Форум#Запыт на статус адміністратара|адміністратара]] атрымаў на 3 месяцы ўдзельнік [[user:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ''Беларуская Вікіпедыя (тарашкевіца):'' '''Навіны раздзела:''' * Пачата прапанова [[:be-tarask:Абмеркаваньне Вікіпэдыі:Галасаваньні/Шапка#Прыбіраньне ўнутранай супярэчнасьці|наконт змянення правіла галасаванняў]] '''Статыстыка:''' * За месяц створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2025-10-01|99 артыкулаў]] '''Добрыя артыкулы:''' Абраны артыкул [[:be-tarask:Гомельскі вагонабудаўнічы завод|Гомельскі вагонабудаўнічы завод]], выстаўлены кандыдатам [[:be-tarask:Міхаіл Бабіч|Міхаіл Бабіч]] ''Падрыхтаваў удзельнік [[user:Антон 740|Антон 740]]'' == 65 == Выпуск № 65 ''Беларуская Вікіпедыя:'' '''Навіны раздзела:''' * У кастрычніку 2025 колькасць [[Адмысловае:ActiveUsers|актыўных удзельнікаў]] (перыяд 30 дзён) дасягнула [[Адмысловае:Statistics|444]] * [[13 кастрычніка]] 2025 пачаўся «[[Вікіпедыя:Праект:Вікітыдзень/Істотныя артыкулы|Тыдзень Істотных артыкулаў]]», які завяршыўся 19 кастрычніка '''Статыстыка:''' * За месяц створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2025-11-01|654 артыкулы]] '''Статусы:''' * У кастрычніку сцяг [[Вікіпедыя:Догляд#Сцяг даглядчыка|даглядчыка]] атрымаў удзельнік [[user:DenisBorum|DenisBorum]], а сцяг [[Вікіпедыя:Догляд#Сцяг аўтадаглядчыка|аўтадаглядчыка]] — удзельнікі [[user:Dzmitry133|Dzmitry133]], [[user:Mitte27|Mitte27]] і [[user:Mrmw|Mrmw]] '''Выдатныя артыкулы:''' Выстаўлены кандыдатам артыкул [[Дыскусія вакол спадчыны Вялікага Княства Літоўскага]] '''Выдатныя спісы:''' Выстаўлены кандыдатам артыкул [[Спіс жанчын-лаўрэатаў Нобелеўскай прэміі]] '''Добрыя артыкулы:''' Выстаўлены кандыдатам артыкул [[Знешняя палітыка БССР]] '''Іншыя вікіпраекты:''' * [[23 кастрычніка]] 2025 у Беларускіх Вікікрыніцах была створана [[:be:s:Адмысловае:Statistics|111 111-я старонка]] ''Беларуская Вікіпедыя (тарашкевіца):'' '''Статыстыка:''' * За месяц створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2025-11-01|160 артыкулаў]] '''Абраныя спісы:''' Выстаўлены кандыдатам артыкул [[:be-tarask:Сьпіс гарадоў Беларусі|Сьпіс гарадоў Беларусі]] '''Добрыя артыкулы:''' Абраны артыкул [[:be-tarask:Міхаіл Бабіч|Міхаіл Бабіч]] ''Падрыхтаваў удзельнік [[user:Антон 740|Антон 740]]'' == 66 == Выпуск № 66 ''Беларуская Вікіпедыя:'' '''Навіны раздзела:''' * На форуме пачата [[Вікіпедыя:Форум#Імёны беларускіх дзеячаў лацінкай|абмеркаванне наконт імёнаў лацінкай для беларускіх дзеячаў]] '''Статыстыка:''' * За месяц створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2025-12-01|599 артыкулаў]] '''Статусы:''' * У лістападзе сцяг [[Вікіпедыя:Догляд#Сцяг аўтадаглядчыка|аўтадаглядчыка]] атрымала ўдзельніца [[user:Emilia Noah|Emilia Noah]] '''Выдатныя спісы:''' Абраны артыкул [[Спіс жанчын-лаўрэатаў Нобелеўскай прэміі]] '''Добрыя артыкулы:''' Абраны артыкул [[Знешняя палітыка БССР]], не абрана [[Чорная смерць]] ''Беларуская Вікіпедыя (тарашкевіца):'' '''Навіны раздзела:''' * [[26 лістапада]] 2025 быў напісаны [[:be-tarask:Добрыя і злыя|90 000-ы артыкул]] '''Статыстыка:''' * За месяц створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2025-12-01|184 артыкулы]] ''Падрыхтаваў удзельнік [[user:Антон 740|Антон 740]]'' == 67 == Выпуск № 67 ''Беларуская Вікіпедыя:'' '''Навіны раздзела:''' * У студзені 2026 колькасць [[Адмысловае:ActiveUsers|актыўных удзельнікаў]] (перыяд 30 дзён) дасягнула [[Адмысловае:Statistics|458]] * [[15 снежня]] 2025 пачалося галасаванне за артыкулы ў конкурсу «[[Вікіпедыя:Артыкулы года/2025|Артыкулы года — 2025]]» * [[22 снежня]] 2025 агульная колькасць [[Адмысловае:ListUsers|зарэгістраваных удзельнікаў]] дасягнула [[Адмысловае:Statistics|160 000]] '''Статыстыка:''' * У снежні 2025 створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2026-01-01|796 артыкулаў]], у студзені 2026 — [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2026-02-01|871 артыкул]] '''Іншыя вікіпраекты:''' * [[4 студзеня]] 2026 у Беларускіх Вікікнігах агульная колькасць [[:be:b:Адмысловае:ListUsers|зарэгістраваных удзельнікаў]] дасягнула [[:be:b:Адмысловае:Statistics|4000]] ''Беларуская Вікіпедыя (тарашкевіца):'' '''Навіны раздзела:''' * [[12 студзеня]] 2026 створана старонка [[:be-tarask:Вікіпэдыя:Часовыя ўліковыя запісы|Часовыя ўліковыя запісы]] * [[13 студзеня]] 2026 абноўленыя [[:be-tarask:Вікіпэдыя:Крытэры хуткага выдаленьня/Праект|крытэрыі хуткага выдалення]], наконт якіх на форуме пачата [[:be-tarask:Вікіпэдыя:Форум#Абнаўленьне правілаў хуткага выдаленьня|абмеркаванне]] * [[28 студзеня]] 2026 загружаны [[:be-tarask:Спэцыяльныя:Статыстыка|2222-і файл]] '''Статыстыка:''' * У снежні 2025 створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2026-01-01|206 артыкулаў]], у студзені 2026 — [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2026-02-01|262 артыкулы]] '''Добрыя артыкулы:''' Выстаўлены кандыдатам артыкул [[:be-tarask:Гараватка (трылёгія)|Гараватка (трылёгія)]] ''Падрыхтаваў удзельнік [[user:Антон 740|Антон 740]]'' == 68 == Выпуск № 68 ''Беларуская Вікіпедыя:'' '''Навіны раздзела:''' * У лютым 2026 колькасць [[Адмысловае:ActiveUsers|актыўных удзельнікаў]] (перыяд 30 дзён) дасягнула [[Адмысловае:Statistics|469]] * [[4 лютага]] 2026 быў напісаны [[Пераходная вуліца (Мінск)|260 000-ы артыкул]] * [[15 лютага]] 2026 падведзены вынікі конкурсу «[[Вікіпедыя:Артыкулы года/2025|Артыкулы года — 2025]]» '''Статыстыка:''' * За месяц створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2026-03-01|2554 артыкулы]] '''Выдатныя артыкулы:''' Не абраны артыкул [[Дыскусія вакол спадчыны Вялікага Княства Літоўскага]] '''Іншыя вікіпраекты:''' * [[15 лютага]] 2026 Беларускія Вікікнігі перайшлі парог у [[:be:b:Адмысловае:Statistics|8000]] правак ''Беларуская Вікіпедыя (тарашкевіца):'' '''Навіны раздзела:''' * [[11 лютага]] 2026 прынята як рэкамендацыя старонка [[:be-tarask:Вікіпэдыя:Даступнасьць|Даступнасьць]], наконт якой на форуме пачата [[:be-tarask:Вікіпэдыя:Форум#Вікіпэдыя:Даступнасьць|абмеркаванне]] '''Статыстыка:''' * За месяц створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2026-03-01|97 артыкулаў]] ''Падрыхтаваў удзельнік [[user:Антон 740|Антон 740]]'' [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Супольнасць| ]] dpivn89izkn7e4ujomqo64u9v7wif4e 5135027 5135025 2026-05-02T18:17:35Z Антон 740 76022 выпускі за 2025 год перанесаны на асобную старонку 5135027 wikitext text/x-wiki {{Архівы| * [[/2011|2011]] * [[/2020|2020]] * [[/2021|2021]] * [[/2022|2022]] * [[/2023|2023]] * [[/2024|2024]] * [[/2025|2025]] }} == 68 == Выпуск № 68 ''Беларуская Вікіпедыя:'' '''Навіны раздзела:''' * У лютым 2026 колькасць [[Адмысловае:ActiveUsers|актыўных удзельнікаў]] (перыяд 30 дзён) дасягнула [[Адмысловае:Statistics|469]] * [[4 лютага]] 2026 быў напісаны [[Пераходная вуліца (Мінск)|260 000-ы артыкул]] * [[15 лютага]] 2026 падведзены вынікі конкурсу «[[Вікіпедыя:Артыкулы года/2025|Артыкулы года — 2025]]» '''Статыстыка:''' * За месяц створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2026-03-01|2554 артыкулы]] '''Выдатныя артыкулы:''' Не абраны артыкул [[Дыскусія вакол спадчыны Вялікага Княства Літоўскага]] '''Іншыя вікіпраекты:''' * [[15 лютага]] 2026 Беларускія Вікікнігі перайшлі парог у [[:be:b:Адмысловае:Statistics|8000]] правак ''Беларуская Вікіпедыя (тарашкевіца):'' '''Навіны раздзела:''' * [[11 лютага]] 2026 прынята як рэкамендацыя старонка [[:be-tarask:Вікіпэдыя:Даступнасьць|Даступнасьць]], наконт якой на форуме пачата [[:be-tarask:Вікіпэдыя:Форум#Вікіпэдыя:Даступнасьць|абмеркаванне]] '''Статыстыка:''' * За месяц створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2026-03-01|97 артыкулаў]] ''Падрыхтаваў удзельнік [[user:Антон 740|Антон 740]]'' [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Супольнасць| ]] 6ljszrgs8zisyoeq383tl139u4zgj3t Шаблон:Каралі Нарвегіі 10 98601 5135164 4960830 2026-05-03T06:54:25Z StarDeg 16311 5135164 wikitext text/x-wiki {{Навігацыйная табліца |імя = Каралі Нарвегіі |загаловак = {{Сцяг|Нарвегія}} [[Спіс каралёў Нарвегіі|Каралі]] [[Нарвегія|Нарвегіі]] |стыль_асноўнага_загалоўка = |выява = |стыль_загалоўкаў = |клас_спісаў = hlist |загаловак1 = Першыя каралі (890—1319) |спіс1 = * [[Харальд I Хорфагер]] * [[Эйрык Крывавая Сякера]] * [[Хокан I Добры]] * [[Харальд II Шэрая Шкура]] * [[Харальд I Сінязубы|Харальд Сінязубы]] <sup>д</sup> * [[Хокан Магутны]] * [[Свен I Вілабароды|Свен Вілабароды]] <sup>а</sup> <sup>д</sup> * [[Олаф I Тругвасан]] * [[Свен I Вілабароды|Свен Вілабароды]] <sup>а</sup> <sup>д</sup> і [[Эйрык Хокансан]] і [[Свейн (сын Хокана Магутнага)|Свен Хокансан]] * [[Хокан Эйрыксан|Хокан Эрыксан]] * [[Олаф II Святы]] * [[Кнуд Вялікі]] <sup>а</sup> <sup>д</sup> і [[Хокан Эйрыксан|Хокан Эрыксан]] і [[Свен Кнудсан]] * [[Магнус I Добры]] <sup>д</sup> * [[Харальд III Суровы]] * [[Магнус II Харальдсан]] * [[Олаф III Ціхі]] * [[Хокан I Магнусан]] * [[Магнус III (кароль Нарвегіі)|Магнус III Босы]] * [[Сігурд I Крыжак|Сігурд I Магнусан]] * [[Олаф Магнусан]] * [[Эйстэйн I Магнусан]] * [[Магнус IV Сляпы|Магнус IV Сігурдсан]] * [[Харальд IV Гілі|Харальд IV]] * [[Сігурд II Харальдсан]] * [[Інгэ I Гарбаты]] * [[Эйстэйн II]] * [[Хокан II Шыракаплечы]] * [[Магнус V Эрлінгсан]] * [[Эйстэйн III Дзяўчынка]] * [[Сверыр Сігурдсан]] * [[Хокан III Сверысан]] * [[Гутарм I Сігурдсан]] * [[Інгэ II Бордсан]] * [[Хокан IV Хокансан]] * [[Магнус VI Лагабетэ]] * [[Эйрык II Ганіцель Папоў|Эйрык II]] * [[Хокан V Святы]] | загаловак2 = [[Фолькунгі]] (1319—1387) | спіс2 = * [[Магнус Эрыксан|Магнус VII Эрыксан]] <sup>ш</sup> * [[Хокан Магнусан|Хокан VI Магнусан]] <sup>ш</sup> * [[Олаф Хокансан|Олаф IV Хокансан]] <sup>д</sup> | загаловак3 = [[Кальмарская унія]] (1387—1448) | спіс3 = * [[Маргарыта I Дацкая|Маргарыта I]] <sup>д</sup> <sup>ш</sup> * [[Эрык Памеранскі|Эрык III Памеранскі]] <sup>д</sup> <sup>ш</sup> * [[Крыстафер Баварскі]] <sup>д</sup> <sup>ш</sup> * [[Карл VIII Кнутсан Бундэ]] <sup>ш</sup> | загаловак4 = [[Ольдэнбургская дынастыя|Ольдэнбургі]] (1448—1814) | спіс4 = * [[Крысціян I]] <sup>д</sup> <sup>ш</sup> * [[Іаган (кароль Даніі)|Іаган]] <sup>д</sup> <sup>ш</sup> * [[Крысціян II]] <sup>д</sup> <sup>ш</sup> * [[Фрэдэрык I (кароль Даніі)|Фрэдэрык I]] <sup>д</sup> * [[Крысціян III]] <sup>д</sup> * [[Фрэдэрык II (кароль Даніі)|Фрэдэрык II]] <sup>д</sup> * [[Крысціян IV (кароль Даніі)|Крысціян IV]] <sup>д</sup> * [[Фрэдэрык III (кароль Даніі)|Фрэдэрык III]]<sup>д</sup> * [[Крысціян V]] <sup>д</sup> * [[Фрэдэрык IV]] <sup>д</sup> * [[Крысціян VI]]<sup>д</sup> * [[Фрэдэрык V (кароль Даніі)|Фрэдэрык V]]<sup>д</sup> * [[Крысціян VII (кароль Даніі)|Крысціян VII]] <sup>д</sup> * [[Фрэдэрык VI]] <sup>д</sup> * [[Крысціян VIII]] <sup>д</sup> | загаловак5 = [[Бернадоты]] (1814—1905) | спіс5 = * [[Карл XIII|Карл II]]<sup>ш</sup> * [[Карл XIV Юхан|Карл III Ганс]]<sup>ш</sup> * [[Оскар I]]<sup>ш</sup> * [[Карл XV|Карл IV]]<sup>ш</sup> * [[Оскар II]]<sup>ш</sup> | загаловак6 = [[Глюксбургі]] (з 1905) | спіс6 = * [[Хокан VII]] * [[Улаф V]] * [[Харальд V]] | загаловак7 = | спіс7 = |стыль_унізе = |унізе = <sup>а</sup> — манарх [[Англія|Англіі]]; <sup>д</sup> — манарх [[Данія|Даніі]]; <sup>ш</sup> — манарх [[Швецыя|Швецыі]] }}<includeonly>[[Катэгорыя:Каралі нарвежскія]]</includeonly><noinclude> [[Катэгорыя:Шаблоны:Спісы манархаў|Нарвегія]] [[Катэгорыя:Навігацыйныя шаблоны:Нарвегія]] </noinclude> 3z46ve34o88juygiqkrmk7ymc6l7yz4 Зыгмунт Глогер 0 98909 5135201 5072710 2026-05-03T08:01:07Z Pabojnia 135280 /* Навуковая дзейнасць */ афармленне 5135201 wikitext text/x-wiki {{Навуковец |Імя = |Арыгінал імя = |Фота = Zygmunt Gloger-Detail.jpg |Шырыня = |Грамадзянства = |Навуковая сфера = [[археалогія]], [[этнаграфія]], [[гісторыя]], [[фалькларыстыка]] |Месца працы = |Навуковая ступень = |Навуковае званне = |Альма-матэр = |Навуковы кіраўнік = |Знакамітыя вучні = |Вядомы як = |Узнагароды і прэміі = |Роспіс = |Шырыня роспісу = |Сайт = |Вікікрыніцы = }} '''Зыгмунт Глогер''' ({{lang-pl|Zygmunt Gloger}}; {{ДН|3|11|1845}}, в. {{нп3|Вёска Тыборы-Камянка|Тыборы-Камянка|pl|Tybory-Kamianka}}, {{нп3|Ломжынскі павет||ru|Ломжинский повят}}, [[Аўгустоўская губерня]], [[Расійская імперыя]] (цяпер [[Высокамазавецкі павет]], [[Падляскае ваяводства]], [[Польшча]]) — {{ДС|15|8|1910}}, г. {{МС|Варшава||Горад Варшава}}, [[Царства Польскае]] [[Расійская імперыя]]) — польскі археолаг, этнограф, гісторык, фалькларыст<ref name="БС">{{кніга |аўтар = |частка = Глогер Зигмунд |загаловак = Биографический справочник |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданне = |месца = Мн. |выдавецтва = «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки |год = 1982 |том = 5 |старонкі = 151-152 |старонак = 737 |серыя = |isbn = |тыраж = }}</ref>. == Біяграфія == [[Файл:Tykocin July 2013 119.JPG|250px|міні|злева|Партрэт З. Глогера з Тыкоціна]] Прадстаўнік шляхецкага роду герба {{нп3|Герб «Прус»|Прус|ru|Прус (герб)}}. Ураджэнец [[Падляшша]]. У 1867 годзе скончыў {{нп3|Варшаўская галоўная школа|Варшаўскую галоўную школу|ru|Варшавская главная школа}}. У наступным годзе паступіў на гісторыка-археалагічнае аддзяленне [[Ягелонскі ўніверсітэт|Ягелонскага ўніверсітэта]]. На яго далейшую навуковую кар’еру ў этнаграфіі вялікі ўплыў аказалі сустрэчы з прафесарам [[Вінцэнты Поль|В. Полем]] і [[Оскар Кольберг|О. Кольбергам]]. Скончыў [[Ягелонскі ўніверсітэт|Кракаўскі ўніверсітэт]] у 1870 годзе. 3 1870 у маёнтку {{нп3|Вёска Старае Яжава|Яжава|pl|Jeżewo Stare}} пад [[Тыкоцін]]ам. Зрабіў шмат фальклорна-этнаграфічных і краязнаўчых экспедыцый па Польшчы, Беларусі, Літве. Сабраў у Яжэве багатую бібліятэку, вялікую музейную калекцыю археалагічных, этнаграфічных, археаграфічных, нумізматычных і сфрагістычных матэрыялаў. Тут захоўваліся беларускія матэрыялы са збораў [[Міхал Адольфавіч Федароўскі|М. Федароўскага]], [[Адам Ганоры Кіркор|А. Кіркора]], [[Канстанцін Піевіч Тышкевіч|К. Тышкевіча]] і [[Яўстах Піевіч Тышкевіч|Я. Тышкевіча]], [[Аляксандр Каралевіч Ельскі|А. Ельскага]] і інш<ref name="БС"/>. У яго «Старапольскай энцыклапедыі» (т. 1— 4, 1900—0З, 5-е выд. 1985) каля 1000 ілюстрацый, шматлікія беларускія матэрыялы па гісторыі, геаграфіі, драўлянай і мураванай архітэктуры, кнігадрукаванні, матэрыяльнай і духоўнай культуры беларусаў, якія Зыгмунт Глогер збіраў і даследаваў усё жыццё. Пахаваны на могілках [[Старыя Павонзкі]] ў Варшаве. == Навуковая дзейнасць == [[Файл:Łomża ZygmuntGloger2.jpg|250px|міні|Бюст З. Глогера ў [[Горад Ломжа|Ломжы]]]] Першыя этнаграфічныя працы пачаў у 1867 годзе. Пазней ажыццявіў шматлікія паездкі з мэтай правядзення этнаграфічных і археалагічных даследаванняў па землях Польшчы, Беларусі і Літвы<ref name="БС"/>. Арганізатар і першы старшыня [[Польскае краязнаўчае таварыства|Польскага краязнаўчага таварыства]] ў [[Варшава|Варшаве]]<ref name="БС"/>. Тлумачыў этнаграфію як адну са спецыяльных гістарычных дысцыплін, шырока выкарыстаў у этнаграфічных даследаваннях [[гісторыка-параўнальны метад]]. Яго працы грунтаваліся на матэрыялах, сабраных падчас комплексных краязнаўчых даследаванняў зямель і насельніцтва Падляшша. У археалагічных даследаваннях вучонага цікавілі праблемы [[каменны век|каменнага веку]]. Між іншым раскопваў курганы каля Ваўкавыска, удзельнічаў з [[Міхал Адольфавіч Федароўскі|М. Федароўскім]] у археалагічных і этнаграфічных экспедыцыях<ref name="БС"/>. Арганізаваў навуковыя публікацыі папулярных кніг. Член гістарычнай, археалагічнай і антрапалагічнай камісіі пры Кракаўскай акадэміі ведаў. Як член Гістарычнай камісіі польскай {{нп3|Польская акадэмія ведаў|Акадэміі ведаў|pl|Polska Akademia Umiejętności}}, удзельнічаў у падрыхтоўцы многіх энцыклапедый. Сабраныя за доўгія гады калекцыю, бібліятэку і архіў завяшчаў {{нп3|Этнаграфічны музей, Кракаў|Кракаўскаму|pl|Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie}} і {{нп3|Нацыянальны музей этнаграфіі, Варшава|Варшаўскаму|pl|Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie}} этнаграфічным музеях, Таварыствам краязнаўства і бібліятэцы ў Варшаве<ref name="БС"/>. Большасць этнаграфічных і фальклорных матэрыялаў апублікаваў на старонках польскіх штотыднёвікаў, календароў і часопісаў. Так, у трох тамах «[[Wisła|Wisły]]» (1889, 1896, 1898) друкаваліся артыкулы пра прыказках, песнях, якія суправаджалі хрысцільныя і пахавальныя абрады ўкраінцаў. на старонках «Bіbliotekі Warszawskіеj» публікаваў матэрыялы пра каляндарныя абрады. === Выбраныя працы === З. Глогер — аўтар каля 800 навуковых прац і артыкулаў. Яго галоўная праца ''«Geografia historyczna ziem dawnej Polski»'' («Гістарычная геаграфія зямель старажытнай Польшчы», 1900, змешчаны матэрыялы пра ВКЛ, Беларусь) ініцыявала шырокія даследаванні ў галіне спецыяльных гістарычных дысцыплін. Шматлікія працы Глогера не адрозніваюцца адзінствам поглядаў і паслядоўнасцю. З іх найбольш важныя: * ''Obrzędy rolnicze'' (1868), * ''Kilka słów о podaniach z okolic Tykocina'' (1867), * ''Obchody weselne'' («Вясельныя ўрачыстасці», 1869, пад псеўданімам Прускі; змясціў беларускія матэрыялы з Брэсцкага і Трокскага паветаў), * ''Pieśni ludu'' («Песні люду», 1892), * ''Księga rzeczy polskich'' («Кніга рэчаў польскіх», 1896), * ''Rok polski w życiu, tradycji i pieśni'' («Польскі год у жыцці, традыцыі і песні», 1900), * ''Notatki z podroży po Niemnie'' і інш. Сярод іншых прац «Драўлянае будаўніцтва і вырабы з дрэва ў даўняй Польшчы» (т. 1—2, 1907—09) і інш. Выдаў зборнік фальклору «Старадаўнія думы і песні», «573 кракавякі» (абодва ў 1877), «Гадавыя звычаі» (1882) і інш. Пра жыццё, звычаі, абрады і вераванні беларускага народа пісаў у артыкулах «Земляробчыя абрады» (1867), «Звычаі народа з ваколіц Тыкоціна і Бельска» (1868), «Забабоны і ўяўленні наднарвенскага люду пра птушак, паўзуноў і насякомых» (1877) і інш. Беларускія матэрыялы і ў працах пра краязнаўчыя падарожжы (кніга «Далінамі рэк: Апісанні падарожжа ўздоўж Нёмана, Віслы, Буга і Бебжы», 1903; артыкулы «3-над Нёмана», 1872, «Падарожжа Нёманам», 1888, «На хвалях Бута», 1890; «У даліне Бебжы», 1892, і інш.). Даследаваў помнікі археалогіі каменнага і бронзавага вякоў на Гродзеншчыне, Брэстчыне. Акрамя таго, Глогер выдаў без подпісу некалькі кніжак для народнага чытання, а ў 1879 г., пад назвай «Народная Бібліятэка» — тры кніжкі: «''Krakowiaki''», «''Kujawiaki и Маzurki''», ''«Baśni i powiecti»'', потым у 1880 г. «''Godу weselne''», «''Marzenia samotnika''» (1883), «''Zabawy, gry, zagadki, żarty i przypowiesci''» (1886) і інш. Некаторыя працы Глогера пераведзены ў нямецкую мову і выдадзены ў «Materialen zur Vorgeschichte des Menschen» (Іена, 1879). Смерць Глогера не дазволіла скончыць пачаты ім другі том энцыклапедыі «''Budownictwo drzewne i wyroby z drzewa w dawnej Polsce»'' (1907—1909, літары A-L). Карыстаўся псеўданімамі ''Pruski, Prus, Ziemianin, Sąsiad, Hreczkosiej''. == Памяць == З 1983 года ў Польшчы праводзіцца конкурс і заснаваны медаль імя Зыгмунта Глогера за асаблівыя дасягненні ў даследаванні, ахове і развіцці культуры. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * Васілевіч У. А. Збіральнікі: Оскар Кольберг, Зыгмунт Глогер, Іван Берман, Аляксандр Троіцкі, Аляксандр Пшчолка, Эма Яленская-Дмахоўская, Бірута, Уладзіслаў Вярыга, Чэслаў Пяткевіч, Казімір Машынскі / АН БССР, Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Навук. рэд. А. С. Фядосік — Мн.: Навука і тэхніка, 1991. ISBN 5-343-00674-4 * {{ВТ-ЭСБЕ|Глогер}} == Спасылкі == {{Commonscat|Zygmunt Gloger}} * [http://www.encyklopedia.puszcza-bialowieska.eu/index.php?dzial=haslo&id=580 Энцыклапедыя Белавежскай Пушчы. Глогер Зыгмунт (1845—1910)] {{ref-pl}} {{Продкі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Глогер З}} [[Катэгорыя:Археолагі Польшчы]] [[Катэгорыя:Гісторыкі Польшчы]] [[Катэгорыя:Этнографы Польшчы]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі Польшчы]] [[Катэгорыя:Аўтары энцыклапедый і слоўнікаў]] [[Катэгорыя:Члены Польскай акадэміі ведаў]] [[Катэгорыя:Аўтары навукова-папулярнай літаратуры]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Высокамазавецкім павеце]] 1fw3jdtgq4gr8umqfqhy79f6ukkg3wm Марозавіцкі сельсавет 0 101931 5135099 5066294 2026-05-02T23:19:43Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135099 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Марозавіцкі сельсавет |Арыгінальная назва = |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Беларусь]] |Статус = сельсавет |Гімн = |Уваходзіць у = [[Буда-Кашалёўскі раён]] |Уключае = 30 населеных пунктаў |Сталіца = [[Марозавічы (Буда-Кашалёўскі раён)|Марозавічы]] |Датаўтварэння = [[16 ліпеня]] [[1954]] |Скасаванне = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 1604 |Год перапісу = 2019 |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = |Часавыпояс = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = 3 |Сайт = https://buda-koshelevo.gomel-region.by/ru/mo_sov/ |Заўвагі = }} '''Маро́завіцкі сельсавет''' — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе [[Буда-Кашалёўскі раён|Буда-Кашалёўскага раёна]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Адміністрацыйны цэнтр — вёска [[Марозавічы (Буда-Кашалёўскі раён)|Марозавічы]]. == Гісторыя == Утвораны 16 ліпеня 1954 года ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці [[БССР]] з цэнтрам у вёсцы Марозавічы шляхам вылучэння з адміністрацыйнага падпарадкавання Буда-Кашалёўскага пассавета населеных пунктаў: [[Атчаянны]], [[Бадзёры]], [[Беразіна (Буда-Кашалёўскі раён)|Беразіна]], [[Берастоўка]], [[Бушаўка (Марозавіцкі сельсавет)|Бушаўка]], [[Ветка (Буда-Кашалёўскі раён)|Ветка]], [[Восаў (Марозавіцкі сельсавет)|Восаў]], [[Высокая Грыва (Марозавіцкі сельсавет)|Вялікая Грыва]], [[Галенкі]], [[Гром (Буда-Кашалёўскі раён)|Гром]], [[Дземідоўка]], [[Зялёная Дуброва (Буда-Кашалёўскі раён)|Зялёная Дуброва]], [[Зялёны Дуб (Марозавіцкі сельсавет)|Зялёны Дуб]], [[Кавалёва (Буда-Кашалёўскі раён)|Кавалёва]], [[Кантаровічы]], [[Марозавічы (Буда-Кашалёўскі раён)|Марозавічы]], [[Новая Буда (Буда-Кашалёўскі раён)|Новая Буда]], [[Новая Уза]], [[Пабядзіцель (Буда-Кашалёўскі раён)|Пабядзіцель]], [[Папаратнае (Буда-Кашалёўскі раён)|Папаратнае]], [[Рэкорд (Буда-Кашалёўскі раён)|Рэкорд]], [[Славянец]], [[Уборкі (Буда-Кашалёўскі раён)|Уборкі]], [[Чарот (Буда-Кашалёўскі раён)|Чарот]] і [[Ясакар (Буда-Кашалёўскі раён)|Ясакар]], а таксама пералічэннем вёсак [[Беразоўка (Буда-Кашалёўскі раён)|Беразоўка]] і [[Мігай]] з [[Недайскі сельсавет|Недайскага сельсавета]]<ref>Указ Президиума Верховного Совета БССР от 16 июля 1954 г. Об образовании Морозовичского сельского Совета в составе Буда-Кошелевского района, Гомельской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.</ref>. 26 чэрвеня 1969 года скасаваны пасёлак [[Гром (Буда-Кашалёўскі раён)|Гром]]<ref>Рашэнне выканкома Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 26 чэрвеня 1969 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1969, № 22 (1252).</ref>. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Марозавіцкага сельсавета 25 населеных пунктаў<ref name="атд74">{{крыніцы/БССР-АТД (1974)|76}}</ref>. 1 кастрычніка 1976 года скасаваны пасёлкі [[Восаў (Марозавіцкі сельсавет)|Восаў]] і [[Галенкі]]<ref>Рашэнне выканкома Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 1 кастрычніка 1976 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1976, № 36 (1518).</ref>. 1 снежня 2009 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага [[Глазаўскі сельсавет|Глазаўскага сельсавета]] (8 населеных пунктаў: вёскі [[Глазаўка]], [[Жытанежжа]], [[Іванаўка (Буда-Кашалёўскі раён)|Іванаўка]], пасёлкі [[Васільеўка (Буда-Кашалёўскі раён)|Васільеўка]], [[Дзікава]], [[Новы Свет (Марозавіцкі сельсавет)|Новы Свет]], [[Чарняцін (Марозавіцкі сельсавет)|Чарняцін]] і [[Чырвоны Сцяг]])<ref>[http://pravo.by/pdf/2009-309/2009-309(003-022).pdf Решение Гомельского областного Совета депутатов от 1 декабря 2009 г. № 277 Об изменении административно-территориального устройства Буда-Кошелевского района Гомельской области] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20131029210409/http://www.pravo.by/pdf/2009-309/2009-309(003-022).pdf|date=29 кастрычніка 2013}}</ref>. 4 снежня 2025 года скасаваны пасёлак [[Мігай]]<ref name=":0">{{Cite web|url=https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D925g0142815|title=Решение Буда-Кошелевского районного Совета депутатов от 28 ноября 2025 года № 119 Об упразднении поселка Мигай Буда-Кошелевского района|website=pravo.by}}</ref>. == Скасаваныя населеныя пункты == У склад Марозавіцкага сельсавета ўваходзілі населеныя пункты, якія зараз не існуюць: да 1969 года — пасёлак Гром, да 1976 года — пасёлкі Восаў і Галенкі, да 2020 года — пасёлак [[Новая Буда (Буда-Кашалёўскі раён)|Новая Буда]]<ref>[https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D920g0104276 Решение Буда-Кошелёвского районного Совета депутатов 17 сентября 2020 г. № 154 Об упразднении сельского населенного пункта Буда-Кошелевского района]</ref>. == Насельніцтва == Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (24 населеныя пункты) — 1209 чалавек<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/homielskaja.htm Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Гомельскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2009 года]{{Недаступная спасылка}}</ref>, з іх 93,4 % — [[беларусы]], 5,0 % — [[рускія ў Беларусі|рускія]], 1,1 % — [[украінцы ў Беларусі|украінцы]]<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm Этнічны склад насельніцтва сельсаветаў Беларусі паводле перапісу 2009 года]</ref>; паводле перапісу 2019 года (32 населеныя пункты) — 1604 чалавекі<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/homielskaja.htm |title=Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Гомельскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2019 года |access-date=20 красавіка 2024 |archive-date=26 лістапада 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126232209/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/homielskaja.htm |url-status=dead }}</ref>. {{зноскі}} == Літаратура == * Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С. Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.). — Минск: «Беларусь», 1987. — 283 с. * Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: [[БелНИИДАД]], 2012. — 172 с. == Спасылкі == * {{archives.gov.by|119475}} {{Марозавіцкі сельсавет}} {{Буда-Кашалёўскі раён}} [[Катэгорыя:Марозавіцкі сельсавет| ]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1954 годзе]] 1p82qehf7c9vqvt626lefs28d0atsyg Бультэр’ер 0 102692 5135205 5134875 2026-05-03T08:14:39Z M.L.Bot 261 афармленне, стыль 5135205 wikitext text/x-wiki [[Файл:Bullterrierrouge_femelle.jpg|thumb|Бультэр’ер]] '''Бультэр’ер''' ({{lang-en|Bull Terrier}}, ад ''bull'' — бык і ''terrier'' — тэр’ер) — парода [[сабака|сабак]] сямейства [[Тэр’ер|тэр’ераў]]. == Гісторыя пароды == У 1850-я гады Джэймс Хінкс з [[Бірмінгем]]а ў Англіі пачаў выводзіць новую пароду — белага бультэр’ера. Парода атрымана праз шматгадовы племянны эксперымент, у якім акрамя англійскага бульдога і белага англійскага тэр’ера, удзельнічаў [[далмацін]]. Упершыню белага бультэр’ера Джэймс Хінкс паказаў на выставе сабак у 1862 годзе. Знешнасць белага бультэр’ера ў параўнанні са старым буль-энд-тэр’ерам палепшана, бульдожына выпраўлена, сабака стаў даўжэйшым у корпусе, галава прыняла падоўжаную, авальную форму, зніклі рыхласць вуснаў і падвешванні на шыі. З розных парод сабак бультэр’ер увабраў самыя лепшыя іх рысы — высокі інтэлект, актыўнасць, цягавітасць, мускулістасць і пры гэтым інтэлігентнасць. Адзінства гэтых якасцяў зрабіла белага бультэр’ер значна прывабнейшым. У выкладчыкаў і студэнтаў [[Оксфардскі ўніверсітэт|Оксфарда]] лічылася добрым тонам трымаць белага бультэр’ера. {{Няма крыніц}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Пароды сабак]] dzzdsszoo4l9i13dkfakb69wr3emlo6 5135207 5135205 2026-05-03T08:16:30Z M.L.Bot 261 5135207 wikitext text/x-wiki [[Файл:Bullterrierrouge_femelle.jpg|thumb|Бультэр’ер]] '''Бультэр’ер''' ({{lang-en|Bull Terrier}}, ад ''bull'' — бык і ''terrier'' — тэр’ер) — парода [[сабака|сабак]] сямейства [[Тэр’ер|тэр’ераў]]. == Гісторыя пароды == У 1850-я гады Джэймс Хінкс з [[Бірмінгем]]а ў Англіі пачаў выводзіць новую пароду — белага бультэр’ера. Парода атрымана праз шматгадовы племянны эксперымент, у якім акрамя англійскага бульдога і белага англійскага тэр’ера, удзельнічаў [[далмацін]]. Упершыню белага бультэр’ера Джэймс Хінкс паказаў на выставе сабак у 1862 годзе. Знешнасць белага бультэр’ера, у параўнанне са старым буль-энд-тэр’ерам, палепшана — бульдожына выпраўлена, сабака стаў даўжэйшы ў корпусе, галава прыняла падоўжаную, авальную форму, зніклі рыхласць вуснаў і падвешванні на шыі. З розных парод сабак бультэр’ер увабраў самыя лепшыя іх рысы — высокі інтэлект, актыўнасць, цягавітасць, мускулістасць і пры гэтым інтэлігентнасць. Адзінства гэтых якасцяў зрабіла белага бультэр’ер значна прывабнейшым. У выкладчыкаў і студэнтаў [[Оксфардскі ўніверсітэт|Оксфарда]] лічылася добрым тонам трымаць белага бультэр’ера. {{Няма крыніц}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Пароды сабак]] 2d0ehb0d10yau4agz51v1ua1dq66rrx Малахіт 0 110296 5134979 4583519 2026-05-02T15:14:32Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5134979 wikitext text/x-wiki {{Мінерал |Назва |Выява = Malachite, Zaire.jpg |Подпіс = Малахіт у прыродзе |Формула = CuCO<sub>3</sub>·Cu(ОН)<sub>2</sub> |Колер = Зялёны |Колер рысы = [[зялёны|зялёная]] розных адценняў, ад бірузовага да вельмі цёмнага, у залежнасці ад шчыльнасці |Бляск = Матавы, у вялікіх колькасцях — шкляны, у крышталічнай форме — шаўкавісты |Празрыстасць= Непразрысты |Спайнасць = Дасканалая |Сінгонія = [[Манаклінная сінгонія|Манаклінная]] |Цвёрдасць = 3,5—4 |Злом = Шкарлупісты, задзірысты |Прымесь = |Шчыльнасць = 3,75—3,95 |Паказчык пераламлення = 1,656—1,909 }} '''Малахі́т'''{{sfn|БелЭн|2000}}{{sfn|ТСБМ|1979}}{{sfn|Хімічны слоўнік навучэнца|2003}}, '''медная зелень'''{{sfn|Хімічны слоўнік навучэнца|2003}} — [[мінерал]], [[Солі|асноўны]] [[карбанаты|карбанат]] [[Медзь|медзі]] (''гідраксакарбанат медзі (II)''), склад якога амаль дакладна адлюстраваны хімічнай формулай CuCO<sub>3</sub>·Cu(ОН)<sub>2</sub>. [[Колер]] ад ярка- да цёмна-зялёнага. [[Шкала Моаса|Цвёрдасць]] 3,5—4. Лёгка раскладваецца пры награванні (ужо пры [[Тэмпература|тэмпературы]] 200 °C чарнее і пераўтвараецца ў парашок аксіду медзі з вылучэннем [[Вада|вады]] і [[Вуглякіслы газ|вуглякіслага газу]]<ref name=krug">[http://krugosvet.ru/enc/nauka_i_tehnika/himiya/MALAHIT.html Малахит] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140213185908/http://krugosvet.ru/enc/nauka_i_tehnika/himiya/MALAHIT.html |date=13 лютага 2014 }} // [[Энцыклапедыя Кругасвет]] {{ref-ru}}</ref>) == Выкарыстанне == Малахіт выкарыстоўваецца ў вытворчасці ювелірных вырабаў і [[Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва|дэкаратыўна-мастацкіх]] твораў. Зямлісты малахіт выкарыстоўваецца ў якасці сыравіны мінеральнай фарбы («малахітавая зелень»). {{зноскі}} == Літаратура == * {{крыніцы/БелЭн|10|Малахі́т||13—14}} * {{крыніцы/Хімічны слоўнік навучэнца|142|Малахіт (медная зелень)}} * Малахі́т // {{крыніцы/ТСБМ|3|94}} * {{ВСЭ3|Малахит|аўтар=Барсанов Г. П.}} * Малахит // Геологический словарь. В 2-х тт. Т. 2: М—Я / Под. ред. А. Н. Криштофовича. Отв. ред. Т. В. Спижарский. — М.: Государственное научно-техническое издательство по геологии и охране недр, 1955. — С. 12—13.{{ref-ru}} == Спасылкі == {{Commons|Category:Malachite}} * [http://www.webmineral.com/data/Malachite.shtml Малахіт у базе webmineral.com]{{ref-en}} {{вікікрыніцы|:ru:БСЭ1/Малахит}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Вырабныя камяні]] [[Катэгорыя:Карбанаты (мінералы)]] [[Катэгорыя:Мінералы медзі]] pwxtbagtqigk6kdks16i0dnnh5k7nj7 Марцінкевіч 0 111593 5135165 4556574 2026-05-03T06:54:26Z DobryBrat 5701 дапаўненне, стыль 5135165 wikitext text/x-wiki '''Марцінкевіч''' — беларускае прозвішча, утворана ад імя ''Марцін''. == Выбітныя асобы == * [[Геранім Францавіч Марцінкевіч|Геранім Марцінкевіч]] (1816—1864) — беларускі паэт, празаік і драматург. * [[Галіна Іосіфаўна Марцінкевіч]] (1935—2026) — беларускі географ і эколаг. * [[Каміла Марцінкевіч]] (каля 1837 — пасля 1887) — беларуская [[піяніст]]ка, [[кампазітар]], [[педагог]], удзельніца рэвалюцыйнага ру­ху на Беларусі ў [[1860-я]] гады, дачка [[Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|В. Дуніна-Марцінкевіча]]. * [[Максім Сяргеевіч Марцінкевіч]] (1984—2020) — расійскі відэаблогер неанацысцкага кшталту. * [[Уладзімір Мікалаевіч Марцінкевіч]] (1896—1944) — Герой Савецкага Саюза. * [[Фелікс Станіслававіч Марцінкевіч]] (1920—1992) — беларускі навуковец-эканаміст. == Гл. таксама == * [[Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч]] {{спіс цёзак2|беларускія}} bk5banqw7nm0r0sznaox5uuo3tewj01 Мастацкі музей Сан-Паўлу 0 117693 5135183 4558855 2026-05-03T07:30:49Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135183 wikitext text/x-wiki {{Музей |назва= Мастацкі музей Сан-Паўлу |sort = |арыгінал = ''Museu de Arte de São Paulo'' |выява= MASP Brazil.jpg |заснаваны= [[1947]] |месцазнаходжанне= [[Авеніда Паўліста]] 1578, [[Сан-Паўлу]] |lat_dir = S |lat_deg = 23 |lat_min = 33 |lat_sec = 40 |lon_dir = W |lon_deg = 46 |lon_min = 39 |lon_sec = 21 |region = BR |CoordAddon = type:landmark_region:BR |наведвальнікі = |дырэктар = |праезд = |адкрыты = аў-чц, нд 11:00–18:00, чц 11:00-20:00 |квіток = 15 R$ |спасылка= [http://www.masp.art.br/ http://www.masp.art.br/] |Commons = Museu de Arte de São Paulo|Мастацкі музей (Сан-Паўлу) }} '''Мастацкі музей Сан-Паўлу''' ({{lang-pt|Museu de Arte São Paulo}}) — вядомы музэй мастацтва ў [[Сан-Паўлу]], [[Бразілія]]. Адзін з найбольш наведвальных у [[Лацінская Амерыка|Лацінскай Амерыцы]]. Заснаваны ў [[1947]] годзе прадпрымальнікам Асісам Шатабрыянам. Налічвае каля 10 000 квадратных метраў. У [[2009]] годзе колькасць наведвальнікаў склала 679 019 чалавек. Гэта адзін з самых наведвальных музеяў свету. У агульнай колькасці ў музеі было выстаўлена каля 8 000 твораў мастацтва. == Спасылкі == {{Commons|Category:Museu de Arte de São Paulo}} * {{ref-pt}} [http://www.masp.art.br/ Афіцыйны сайт музея] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20171107085034/http://www.masp.art.br/ |date=7 лістапада 2017 }} [[Катэгорыя:Музеі Бразіліі]] [[Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Сан-Паўлу]] ek0v9t2p3jnxd9bje1m5s3nfsxuer5u Партал:Біяграфіі/Новыя артыкулы 100 121975 5134988 5134681 2026-05-02T15:51:01Z NirvanaBot 40832 +4 новых 5134988 wikitext text/x-wiki {{Новы артыкул|Самурай Джэк (персанаж)|2026-05-02T10:55:27Z|Feeleman}} {{Новы артыкул|Аляксандр Благій|2026-05-02T08:35:27Z|M.L.Bot}} {{Новы артыкул|Фрэдэрык I (кароль Даніі)|2026-05-02T04:50:10Z|StarDeg}} {{Новы артыкул|Забойства манахаў-базыльян у Полацку (1705)|2026-05-01T20:18:00Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Вераніка Карвялене|2026-05-01T12:59:18Z|M.L.Bot}} {{Новы артыкул|Вінцэнт Лютаслаўскі|2026-05-01T12:52:46Z|Aliaksei Lastouski}} {{Новы артыкул|Міхаіл Аляксандравіч (князь цвярскі)|2026-05-01T09:04:30Z|JerzyKundrat}} {{Новы артыкул|Усевалад Аляксандравіч|2026-05-01T08:04:11Z|JerzyKundrat}} {{Новы артыкул|Васіль Міхайлавіч (князь цвярскі)|2026-05-01T07:09:08Z|JerzyKundrat}} {{Новы артыкул|Чэмпіянат Беларусі па баскетболе сярод жанчын 2025/2026|2026-04-30T20:33:20Z|Jaŭhien}} {{Новы артыкул|Канстанцін Міхайлавіч (князь цвярскі)|2026-04-30T20:25:50Z|JerzyKundrat}} {{Новы артыкул|Садзіё Камара|2026-04-30T18:34:56Z|JerzyKundrat}} {{Новы артыкул|Юзаф Абрэмбскі (этнолаг)|2026-04-30T17:53:41Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Юзаф Абрэмбскі (прэлат)|2026-04-30T17:31:55Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Ганна Энгелькінг|2026-04-30T16:55:57Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Сезон 2025/2026 «Алімпіі Гродна»|2026-04-30T09:05:44Z|Slavazai1973}} {{Новы артыкул|Сезон 2025/2026 ЖБК «Мінск»|2026-04-30T08:59:20Z|Slavazai1973}} {{Новы артыкул|Сезон 2025/2026 «Гарызонта» Мінск|2026-04-30T08:47:29Z|Slavazai1973}} {{Новы артыкул|Зыгмунт Юндзіл|2026-04-29T15:18:21Z|Aliaksei Lastouski}} {{Новы артыкул|Томас Лаў Пікак|2026-04-29T07:15:26Z|Rymchonak}} <noinclude> [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Спісы новых артыкулаў паводле тэм|{{PAGENAME}}]] </noinclude> ttjv1h619xj6ctgdk84kkds66k30d59 Матыкальскі сельсавет 0 127931 5135214 4744450 2026-05-03T08:30:05Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135214 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Матыкальскі сельсавет |Арыгінальная назва = |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Беларусь]] |Статус = |Гімн = |Уваходзіць у = [[Брэсцкі раён]] |Уключае = 19 населеных пунктаў |Сталіца = [[Вялікія Матыкалы]] |Датаўтварэння = [[12 кастрычніка]] [[1940]] |Скасаванне = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 7895 |Год перапісу = 2019 |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = Location_Motykaly_selsovet_Brest_raion.svg |Часавыпояс = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = 1 |Сайт = |Заўвагі = }} '''Матыка́льскі сельсавет''' — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе [[Брэсцкі раён|Брэсцкага раёна]] [[Брэсцкая вобласць|Брэсцкай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Цэнтр — аграгарадок [[Вялікія Матыкалы]]. == Гісторыя == Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Брэсцкага раёна Брэсцкай вобласці [[БССР]]. 8 верасня 1959 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага [[Цюхініцкі сельсавет|Цюхініцкага сельсавета]], у склад [[Чарнаўчыцкі сельсавет|Чарнаўчыцкага сельсавета]] перададзены 5 населеных пунктаў ([[Вістычы]], [[Вулька (Брэсцкі раён)|Вулька]], [[Вялікія Сухарэвічы]], [[Казловічы (Брэсцкі раён)|Казловічы]] і [[Смуга (Брэсцкі раён)|Смуга]]), у склад [[Клейнікаўскі сельсавет|Клейнікаўскага сельсавета]] — 4 населеныя пункты ([[Кацельня Баярская]], [[Коладна (Брэсцкі раён)|Коладна]], [[Церабунь]] і [[Шумакі]])<ref>Рашэнне выканкома Брэсцкага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 8 верасня 1959 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1959, № 11.</ref>. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Матыкальскага сельсавета было 16 населеных пунктаў<ref name="атд74">{{Крыніцы/БССР-АТД (1974)|17}}</ref>. == Склад == У склад сельсавета ўваходзяць 19 населеных пунктаў: {|class=standard |+ ! Населены пункт ! Статус ! SOATO ! Каардынаты |- | [[Баброўцы]]|| вёска || 1 212 830 006 ||{{coord|52|9|20|N|23|39|4|E|display=inline}} |- | [[Вялікая Ракавіца]]|| вёска || 1 212 830 011 ||{{coord|52|12|50|N|23|30|38|E|display=inline}} |- | [[Вялікія Матыкалы|'''Вялікія Матыкалы''']]|| аграгарадок || 1 212 830 016 ||{{coord|52|11|54|N|23|34|50|E|display=inline}} |- | [[Вельямовічы]]|| вёска || 1 212 830 021 ||{{coord|52|13|19|N|23|25|55|E|display=inline}} |- | [[Галачова (Брэсцкі раён)|Галачова]]|| вёска || 1 212 830 026 ||{{coord|52|11|12|N|23|28|3|E|display=inline}} |- | [[Заполле (Брэсцкі раён)|Заполле]]|| вёска || 1 212 830 031 ||{{coord|52|13|36|N|23|35|52|E|display=inline}} |- | [[Збарамірава]]|| вёска || 1 212 830 036 ||{{coord|52|13|19|N|23|36|52|E|display=inline}} |- | [[Кавердзякі]]|| вёска || 1 212 830 041 ||{{coord|52|10|29|N|23|39|51|E|display=inline}} |- | [[Малая Ракавіца]]|| вёска || 1 212 830 046 ||{{coord|52|12|40|N|23|31|17|E|display=inline}} |- | [[Малыя Матыкалы]]|| вёска || 1 212 830 051 ||{{coord|52|11|54|N|23|36|23|E|display=inline}} |- | [[Матыкалы]]|| хутар || 1 212 830 056 ||{{coord|52|13|5|N|23|34|41|E|display=inline}} |- | [[Нехалсты]]|| вёска || 1 212 830 061 ||{{coord|52|12|31|N|23|32|57|E|display=inline}} |- | [[Скокі]]|| вёска || 1 212 830 066 ||{{coord|52|9|21|N|23|37|45|E|display=inline}} |- | [[Ставішча (Брэсцкі раён)|Ставішча]]|| вёска || 1 212 830 071 ||{{coord|52|11|16|N|23|40|14|E|display=inline}} |- | [[Старое Сяло (Брэсцкі раён)|Старое Сяло]]|| вёска || 1 212 830 076 ||{{coord|52|9|27|N|23|38|49|E|display=inline}} |- | [[Сычы (Брэсцкі раён)|Сычы]]|| вёска || 1 212 830 081 ||{{coord|52|12|57|N|23|28|3|E|display=inline}} |- | [[Цюхінічы]]|| вёска || 1 212 830 086 ||{{coord|52|9|45|N|23|40|5|E|display=inline}} |- | [[Чыжэвічы (Брэсцкі раён)|Чыжэвічы]]|| вёска || 1 212 830 091 ||{{coord|52|12|1|N|23|25|6|E|display=inline}} |- | [[Чылеева]]|| вёска || 1 212 830 096 ||{{coord|52|11|47|N|23|30|10|E|display=inline}} |} == Насельніцтва == Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 6568 чалавек<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/bresckaja.htm Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Брэсцкай вобласці Беларусі паводле перапісу 2009 года]{{Недаступная спасылка}}</ref>, з іх 82,7 % — [[беларусы]], 9,1 % — [[рускія ў Беларусі|рускія]], 6,1 % — [[украінцы ў Беларусі|украінцы]], 0,9 % — [[палякі ў Беларусі|палякі]]<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm Этнічны склад насельніцтва сельсаветаў Беларусі паводле перапісу 2009 года]</ref>; паводле перапісу 2019 года — 7895 чалавек<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/bresckaja.htm |title=Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Брэсцкай вобласці Беларусі паводле перапісу 2019 года |access-date=19 мая 2024 |archive-date=3 ліпеня 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240703073212/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/bresckaja.htm |url-status=dead }}</ref>. {{зноскі}} == Літаратура == * Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987. * Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с. {{Матыкальскі сельсавет}} {{Брэсцкі раён}} [[Катэгорыя:Матыкальскі сельсавет| ]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе]] 8rxfyxz0i7d3x34a9iymqu9abj1hzgu Вікіпедыя:Да перайменавання 4 131069 5135029 5134859 2026-05-02T18:30:43Z Emilia Noah 155537 У архіў. 5135029 wikitext text/x-wiki {{Index box}} {{shortcut|ВП:ДП}} {{/Шапка}} = Бягучыя абмеркаванні = {{Кнопка 2|Дадаць тэму|url=https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Вікіпедыя:Да_перайменавання&action=edit&section=1|class=mw-ui-progressive}} ''Новыя тэмы, калі ласка, дадавайце зверху спіса абмеркаванняў'' == [[Хагіс]] → [[Хэгіс]] == Крыніц няма, акрамя [https://verbum.by/?q=%D0%A5%D1%8D%D0%B3%D1%96%D1%81 Англійска-беларускага слоўніка (Т. Суша, 2013)], таму прапаную перайменаваць паводле яго. --[[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:09, 2 мая 2026 (+03) == [[Уільям С’юард Бероуз]] → [[Уільям С’юард Бараўз]] == У такім напісанні прозвішча супярэчыць правілам беларускага правапісу. Крыніц, якія пацвярджалі б нейкую традыцыю ў напісанні прозвішча пісьменніка я не знайшоў. Таму прапаную перайменаваць адпаведна [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя]].--[[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:32, 12 красавіка 2026 (+03) {{перайменаваць}}, Згодна з інструкцыяй БелЭн па перадачы англамоўных імёнаў і прозвішч, а таксама з апошнімі змяненнямі ў акадэмічным правапісе (2008). [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:20, 12 красавіка 2026 (+03) == [[ВАЛЛ-І]] → [[УАЛЛ-І]] == Прапаную перайменаваць артыкул згодна з [https://kinakipa.site/movie?id=279102 існуючым перакладам] дадзенага мульціка. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 10:54, 20 красавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, але трэба дадаць інфармацыю пра пераклад і ўвогуле крыху палепшыць старонку. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:35, 26 красавіка 2026 (+03) : Не знайшоў АК за "УАЛЛ-І" акрамя Кінакіпы. Тым часам за "ВАЛЛ-І" можна сустрэць [https://euroradio.fm/u-los-andzhelese-vall-i-pryznali-filmam-goda Euroradio], [https://web.archive.org/web/20230110014627/https://nashaniva.com/69780 Nashaniva], [https://1387.io/jak-zacikavic-dzjacej-i-daroslyh-tjemaj-berazhlivaga-sta-lennja-da-pryrody-raskazala-jekolag-julija-prylishch/ 1387]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:41, 26 красавіка 2026 (+03) ::Калі б не было перакладу самой стужкі, то пададзеныя крыніцы мелі б прыярытэт. З улікам таго, што ёсць ужо пераклад (які атрымаў сваю агучку), то не зусім разумею, чаму старонка мае называцца паводле тых крыніц, якія былі зроблены да перакладу самога мульціка. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:54, 26 красавіка 2026 (+03) :::пераклад не афіцыйны, дый бывае, што перакладаў некалькі, таму мусім таксама глядзець на словаўжыванне ў розных крыніцах. Думаю, варта перайменаваць, але ў лідзе падаць дзве формы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:00, 26 красавіка 2026 (+03) ::: Хто адказны за пераклад? Якая акадэмічнасць гэтага перакладу? Пераклад - гэта добрая справа, але ён яшчэ не гарантуе, што менавіта гэтая назва будзе абраная для артыкула. Мы не ведаем, хто і ў якіх умовах яго перакладаў. Калі гэта быў хтосьці з НАН РБ - адна справа, калі гэта аматарскі пераклад - іншая. Калі пераклад з’яўляецца аматарскім, то чаму мы павінны ставіць яго вышэй за некалькі беларускамоўных крыніц? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:01, 26 красавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} Мультфільм з назвай УАЛЛ-І існуе, яго можна фізічна паглядзець (хоць пераклад, безумоўна, неафіцыйны). Будзьма шчырымі, афіцыйны мы наўрад ці пабачым. WALL-I(англійскі) і ВАЛЛ-И(расейскі), ВОЛЛ-І(украінскі) гэтаксама ёсць, але не ВАЛЛ-І. Увогуле не разумею заганнай практыкі нашых СМІ аднаасабова перакладаць назвы твораў, варта было б даваць арыгінальную назву і МАГЧЫМЫ пераклад у дужках. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 20:07, 26 красавіка 2026 (+03) == Сысуны і млекакормячыя == У суседнім беларускім раздзеле яўна замацаваліся «Сысуны». У нас жа, гледзячы па рэзультатам пошуку, пераважаюць «Млекакормячыя», хаця і сысуноў хапае. У сувязі з гэтым прапаную прывесці ўсё да адной назвы, прынамсі ў назвах артыкулаў, катэгорыях і шаблонах. Да якой з назваў варта прыводзіць усё — мусіць рашыць супольнасць, бо абодва слова раўназначныя. На выпадак калі супольнасць вырашыць прывесці ўсё да «Млекакормячыя» падрыхтаваў спіс (спадзяюся што поўны) артыкулаў якія трэба будзе перайменаваць: ==== Катэгорыі ==== [[:Катэгорыя:Сысуны Паўднёвай Амерыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Азіі]], [[:Катэгорыя:Сысуны паводле рэгіёнаў]], [[:Катэгорыя:Сысуны Еўразіі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Паўночнай Амерыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Аўстраліі і Акіяніі]], [[:Катэгорыя:Сысуны пліяцэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны палеагену]], [[:Катэгорыя:Сысуны неагену]], [[:Катэгорыя:Сысуны міяцэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны алігацэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны Беларусі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Афрыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Аўстраліі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Еўропы]], [[:Катэгорыя:Сысуны плейстацэну]], [[:Катэгорыя:Вымерлыя сысуны]], [[:Катэгорыя:Спісы сысуноў]], [[:Катэгорыя:Атрады сысуноў]], [[:Катэгорыя:Сямействы сысуноў]], ==== Шаблоны ==== [[:Шаблон:Сысуны]] Далей не ўпэўнены, ці варта чапаць: [[:Шаблон:Картка Экалагічны рэгіён]], [[:Шаблон:Картка Экалагічны рэгіён/Дакументацыя]],[[:Шаблон:Экарэгіён]], [[:Шаблон:Экарэгіён/Дакументацыя]]. ==== Артыкулы ==== [[Спіс сысуноў Беларусі]], [[Спіс сысуноў Азербайджана]] --[[Удзельнік:Observr1|Observr1]] ([[Размовы з удзельнікам:Observr1|размовы]]) 11:22, 7 красавіка 2026 (+03) : падпішыцеся калі ласка праз <nowiki>~~~~</nowiki>. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:31, 6 красавіка 2026 (+03) :Раз назва галоўнага [[млекакормячыя]], то і іншыя назвы мусяць адпавядаць. У БелЭн таксама пераважае форма «млекакормячыя». Таму я за тое, каб {{перайменаваць}} усё [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:35, 6 красавіка 2026 (+03) {{перайменаваць}} згодна з БелЭн. Там першым пішуць млекакормячыя. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) :{{Перайменаваць}} згодна з БелЭн ([https://belarus.belarusenc.by/belarus/detail-article.php?ID=4684#h1 на сайце - таксама млекакормячыя]), пакінуўшы перасылку са старой назвы на актуальную.--[[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 12:28, 7 красавіка 2026 (+03) == [[Неверагодны лёс Амэлі Пулен]] → [[Неверагодны лёс Амелі Пулен]] == Збіраюся бліжэйшым часам папрацаваць над гэтым артыкулам, значна палепшыць яго пад юбілей фільма. І першае ж пытанне наконт назвы. Я разумею, што фільм выходзіў у беларускім перакладзе пад загалоўкам «Неверагодны лёс Ам'''э'''лі Пулен», аднак, відаць, той пераклад арыентаваўся на тарашкевіцу. А імя Amélie ў іншых артыкулах БеВікі перадаецца праз '''е'''. Прапаную назву пакінуць як ёсць, але імя змяніць дзеля ўніфікацыі. Якія будуць меркаванні? --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 15:54, 6 красавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} для ўніфікацыі згодна з БелВікі. Дакладнай інструкцыі не маю для французскамоўных імёнаў, таму пакуль так. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:43, 6 красавіка 2026 (+03) :{{Не пераймяноўваць}} У нас ёсць канкрэтная крыніца - беларускі пераклад (не буду ўдавацца ў пытанні ягонай афіцыйнасці і легальнасці) і мы робім згодна з ёю. Калі фільм выйдзе пад іншай назвай - будзе сэнс задумацца над перайменаваннем. Само напісанне праз "е" досыць спрэчнае, у французскай там змякчэння няма, а пра доўгую традыцыю адаптацыі імя Amélie у беларускай мове гаварыць не выпадае (папраўце, калі не маю рацыі). [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:21, 7 красавіка 2026 (+03) :: Удакладню думку. Мне здаецца, што, змяніўшы літару, мы ўсё адно робім згодна з крыніцай, проста адаптуем да правапісу. Умоўна, было б у назве слова "сьнег" праз "ь" — думаю, назву б узялі, а "ь" прыбралі. А наконт традыцыі: я не меў на ўвазе, што існуе нейкая сталая традыцыя адаптацыі гэтага імя на беларускую. Я больш пісаў пра ўніфікацыю. Мы маем шэраг артыкулаў на БеВікі з гэтым і падобнымі імёнамі праз "е": [[Амелі Натомб]], [[Амелі Марэсмо]], [[Амелія Арлеанская]] і г.д. — і ніводнага праз "э". Думка была менавіта аб захаванні паслядоўнасці. Раз тут так павялося, то, мабыць, варта так і працягваць, ну ці пераймяноўваць адразу ўсе. --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 01:49, 7 красавіка 2026 (+03) :::Ва ўсіх пададзеныя артыкулах няма аніводнай беларускамоўнай крыніцы, таму асмелюся сцвярджаць, што гэта пераклады, магчыма машынныя. Таму іхная аўтарытэтнасць - пад пытаннем. [[Амелія Арлеанская]] - адаптавана, бадай, з партугальскай, бо ''Amélia'', а не ''Amélie'', таму разглядаць яе трэба асобна. :::Падсумоўваючы, я б галасаваў за тое, каб каб {{Перайменаваць}} да формы ''Амэлі'' артыкулы [[Амелі Натомб]] і [[Амелі Марэсмо]], бо :::1) Маем хоць якую беларускамоўную крыніцу :::2) Гэта не супярэчыць сучаснаму правапісу :::3) Гэта бліжэй да арыгінальнага вымаўлення [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 10:01, 7 красавіка 2026 (+03) :::: Наконт арыгінальнага вымаўлення пракансультаваўся з універсітэцкай выкладчыцай французскай мовы. Атрымаў такі адказ: «Э» ў гэтым слове максімальна ненатуральны для французскай мовы. Амаль паўсюль дзейнічае правіла «адкрыты склад — закрыты гук, закрыты склад — адкрыты гук». Спрэчка тут упіраецца ў захаванне зычнага. Калі хочацца захаваць цвёрды «м», то лагічна браць літару «э», але сам галосны ў імені бліжэйшы да таго, які мы звычайна перадаем праз «е». Так, напрыклад, імя ''Léa'' не перадаецца як Лэа, а літара тая ж. :::: Наконт беларускіх крыніц: знайшоў згадку гэтага фільма ў БелЭн, у артыкуле «Францыя» (том 16, старонка 478). Там падаецца скарочаная назва «Амелі», праз «е». --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 15:45, 18 красавіка 2026 (+03) У такой сітуацыі лепей тады {{Не пераймяноўваць}} Амэлі на Амелі [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 15:27, 7 красавіка 2026 (+03) == [[Кейт Бекінсейл]] → [[Кейт Бэкінсэйл]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача галосных «э» і «е»'''<br> Паводле правіл беларускай арфаграфіі пры перадачы іншамоўных імёнаў: літара «э» ўжываецца ў пачатку слова і пасля цвёрдых зычных; літара «е» пішацца толькі пасля '''к, г, л.''' У прозвішчы Beckinsale галосны '''[e]''' пасля зычных '''B''' і '''S''' павінен перадавацца праз «э», бо яны не ўваходзяць у групу выключэнняў (к, г, л). [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:56, 26 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, але ўвага тая ж, што і ніжэй: Хацелася б ведаць крыніцу і канкрэтнага аўтара гэтай нормы. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:50, 6 красавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}}. Наконт норм, якімі кіруемся, падтрымліваю. Пане @[[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]], указвайце калі ласка атрыбуцыю да крыніц больш выразна «Згодна з такой вось крыніцай, трэба пісаць вось так», а не проста «трэба пісаць вось так». + гэтыя крыніцы трэба будзе апрацаваць і зрабіць асобную старонку па прыкладзе [[Польска-беларуская практычная транскрыпцыя]] і іншых падобных, каб ужо метадычна працаваць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:39, 26 красавіка 2026 (+03) ::Хутка зробім старонку для інструкцыі, добра) Дадзеная інструкцыя - даведка да БелЭн па перадачы англамоўных імёнаў + змяненні ў беларускам правапісе 2008 года. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:00, 26 красавіка 2026 (+03) == [[Цімаці Снайдэр]] → [[Тымаці Снайдэр]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача галосных «і» і «ы» пасля зычных'''<br> У беларускай мове выбар паміж «і» і «ы» пасля зычных рэгулюецца іх цвёрдасцю/мяккасцю: «і» ўжываецца пасля парных па мяккасці зычных, «ы» — пасля няпарных цвёрдых зычных, а таксама пасля «т» і «д», калі яны не знаходзяцца ў канцы слова.<br> У імені Timothy гук [ɪ] пасля «т» у сярэдзіне слова павінен перадавацца праз «ы», бо «т» тут цвёрды і не ў канцы слова. <br> «-ці» пакідаем як у прыкладзе «Гаіці» або «[https://verbum.by/s/encyclopedias?q=%D0%A2%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D1%86%D1%96 Хант Тымаці]»<br> Адпаведна прапаную далей пісаць «Тымаці» замест «Цімаці» для імя «Timothy». [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:56, 26 сакавіка 2026 (+03) :Адназначнае {{Перайменаваць}}, праца гэтага аўтара перакладзена на беларускую, дзе ён падпісаны як Тымаці ці Тыматы (залежна ад правапісу). [https://rusneb.ru/catalog/000202_000005_33411099/ Тут], [https://dziejaslou.by/old/www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/snaj1102ec.html тут] [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:52, 6 красавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:37, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Хезер Мойс]] → [[Хэдэр Мойс]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача гука [h]''' <br> Паводле сучаснай практыкі, у іншамоўных онімах, якія ўвайшлі ва ўжытак у другой палове XX стагоддзя і пазней, гук [h] перадаецца праз «х», у адрозненне ад традыцыйных імёнаў, дзе замацавалася «г».<br> Імя Heather не належыць да традыцыйна засвоеных, таму выкарыстанне «х» (Хэдэр) з’яўляецца нарматыўным.<br> '''Перадача галоснага [ɛ]<br>''' У пачатку слова і пасля цвёрдых зычных гук [ɛ] перадаецца літарай «э». Форма «Хезер» з «е» не адпавядае гэтаму правілу, бо «е» ў беларускай мове абазначае мяккасць папярэдняга зычнага і гук [je].<br> '''Перадача гуку [ð]<br>''' Часам сустракаецца перадача праз «з», але гэта выключэнні, абумоўленыя традыцыяй (Rutherford → Рэзерфорд). Паколькі імя Heather не з’яўляецца традыцыйным, нарматыўнай будзе перадача «д»: Хэдэр, а не «Хезер».<br> '''Перадача спалучэння -er<br>''' У іншамоўных імёнах канчатак -er перадаецца як «-эр»: * у пачатку слова, * пасля галосных, * пасля цвёрдых зычных (акрамя к, г, л, дзе магчыма «-ер»). У дадзеным выпадку «-ther» → «-дэр», таму «Хэдэр» адпавядае норме.<br> Тое ж самае прапаную зрабіць для артыкула «[[Хэзер Нова]]» [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:20, 25 сакавіка 2026 (+03) :у [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя]] асобна разглядаў гэта імя, тут не ўлічылі перадачу гуку [ð], які звычайна перадаецца як "д", з чаго атрымліваем форму «Хэдэр». [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:02, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Я кіраваўся збольшага інструкцыяй па перадачы англамоўных імёнаў (БелЭн). (+ [https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2008-186/2008-186(003-066).pdf&oldDocPage=1 апошнія змяненні ў правапісе], § 4. Перадача акання на пісьме) [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 14:13, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} усіх на Хэдэр. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:51, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, бо сапраўды, нейкай традыцыі ў напісанні гэтага імя няма, ва ўсякім выпадку з аналізу крыніц я не заўважыў. Аднак зазначу, што хацелася б ведаць крыніцу і канкрэтнага аўтара гэтай нормы. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:49, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Паляўнічыя за прывідамі (фільм, 1984)]] → [[Лаўцы прывідаў (фільм, 1984)]] == На дадзены момант існуе пераклад гэтай кінастужкі, таму прапаную перайменаваць згодна з [https://kinakipa.site/movie?id=2467 існуючым перакладам]. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:20, 25 сакавіка 2026 (+03) : падпішыцеся, дадаўшы ў канцы паведамлення <nowiki>~~~~</nowiki>. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:18, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Зроблена! [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:42, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} згодна з беларускім перакладам. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:57, 25 сакавіка 2026 (+03) :Згоды з аргуменіацыяй, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:53, 6 красавіка 2026 (+03) : {{не пераймяноўваць}}. Назва «Паляўнічыя за прывідамі» сустракаецца ў такіх выданнях, як [https://belsat.eu/83131477/nam-i-tak-strashna-shto-paglyadzets-na-gelauin-kab-zahavats-nervy Белсат], [https://novychas.online/kultura/top-10-filmau-dlja-ljohkaha-letnjaha-veczara Новы Час], [https://zviazda.by/editions/news/kantsert-stary-novy-god-z-three-sticks-praysho-dnyami-belaruskay-dzyarzha-nay-filarmonii/ Звязда]. Нельга сказаць, што альтэрнатыўны варыянт памылковы, аднак мы мусім абапірацца на тое, наколькі надзейныя і аўтарытэтныя беларускамоўныя крыніцы спасылаюцца на тэму артыкула. Кінакіпа як стрымінгавая платформа можа займацца ўласнымі перакладамі, і яны нават могуць быць вельмі якаснымі, але прыведзеныя вышэй рэсурсы пакуль маюць большую сукупную аўтарытэтнасць. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:41, 25 красавіка 2026 (+03) ::::::За пераклад адказны [https://t.me/PierakladyArcioma Arciom], пераклады якога таксама можна сустрэць у такіх сэрвісах як [https://voka.tv/ru-RU/collections/cinevoka-kino-pa-belarusku CINEVOKA]. Акадэмічнасць перакладу адпавядае цяперашняму правапісу. Хто вызначае акадэмічнасць артыкулаў ад Звязды, НН, Белсат, ад якіх можна сустрэць машынны пераклад назваў з рускай мовы або англійскай? Якая вартасць такіх перакладаў? Калі б мы мелі некалькі перакладаў, то можна было б думаць над тым, што папулярней, а так мы маем пакуль адзін пераклад, а не некалькі ў артыкулаў СМІ, якія невядома якім чынам правяраюць. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:16, 26 красавіка 2026 (+03) ::::::: Ну, у нас з аднаго боку аматарскі пераклад, а з іншага тры інфармацыйныя беларускамоўныя рэсурсы. Канешне, усе тры могуць лупіць недакладныя пераклады ці калькі. Толькі вось гэта, па-першае, неабавязкова з’яўляецца праўдай у гэтым выпадку, а па-другое - незразумела, чаму пераклад аматара павінен быць вышэй за іх. ::::::: У нас існуе простае правіла датычна наймення артыкулаў: назвы грунтуюцца на тым, як на тэму артыкула спасылаюцца '''надзейныя і аўтарытэтныя беларускамоўныя''' крыніцы. Для мяне надзейнасць і аўтарытэтнасць [[Звязда|Звязды]] і [[Белсат]]а з’яўляюцца больш відавочнымі ў гэтым пытанні. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:39, 26 красавіка 2026 (+03) == [[Кавалак жыцця]] → [[Шматочак жыцця]] == Недарэчны пераклад з украінскай мовы. Кавалак — гэта кусок. Шматок — гэта невялікі кавалак. Шматочак — гэта зусім маленькі кавалак. Калі перакладаць англійскае слова «''slice''», то варта падумаць над адпаведнікамі (напрыклад: скібачка, лустачка). [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:48, 23 лютага 2026 (+03) :Выглядае як "скрылёк", прынамсі, так найболей імаверна можна перакласці slice. Вядома, хацелася б хоць якую крыніцу, але ўчора шукаў і поўны нуль. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:52, 23 лютага 2026 (+03) ::артыкул перакладаўся з украінскага аналага, але ў рускай мове такая самая канструкцыя. [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 00:43, 25 лютага 2026 (+03) :А навошта перакладаць "slice of life" даслоўна? Гэта устойлівы выраз англійскай мовы, не? Прапаную выкарыстоўваць фактычнае значэнне: штодзённасць ці паўсядзённасць як назву артыкула. [[Удзельнік:DzBar|DzBar]] ([[Размовы з удзельнікам:DzBar|размовы]]) 15:26, 23 лютага 2026 (+03) ::таму што калька ўжо пранікла ў рус., укр. і іншыя мовы, а слова Шмадзённасць мае нашмат большы спектр значэнняў. [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 00:42, 25 лютага 2026 (+03) :::Магчыма нешта недзе і пранікла, але калі выбраць на буйных англійских базах даных (сайтах) мангу ці анімэ і глядзець яе жанры на адпаведных буйных рускамоўных сайтах, там заўсёды "slice of life" - гэта "повседневность". Магу памыляцца, але іншых аўтарытэтных крыніц па гэтым пытанні няма. [[Удзельнік:DzBar|DzBar]] ([[Размовы з удзельнікам:DzBar|размовы]]) 17:22, 25 лютага 2026 (+03) :А гэта ж гучыць як "слайс"? Калі так, то можна яшчэ пашукаць, не падумаў адразу пра гэты варыянт. І наогул "слайс" ужо запазычана, можа, пераклад не трэба, калі яшчэ няма сваёй устойлівай формы. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 16:37, 25 лютага 2026 (+03) ::падтрымліваю варыянт з тым, каб пакінуць англійскую назву, пакуль не замацуецца ў АК нейкі пераклад. Пераклад можна даць у дужках. Калі ў беларускамоўных АК ёсць нейкія іншыя назвы, іх можна дадаць у лід. Інакш — прыбраць усё без АК. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:15, 24 сакавіка 2026 (+03) == Сьюзен, С’юзан, Сьюзан → Сюзан == Маем шэраг артыкулаў з розным напісаннем імені Susan, патрэбная нейкая уніфікацыя: * [[Сьюзен Хэйвард]] * [[С’юзан Сарандан]] * [[Сьюзен Пэвэнсі]] * [[Сьюзан Вулдрыдж]] * [[Сьюзан Полгар]] * [[Сьюзан Дэнфард]] * [[С’юзан Франсія]] Варыянт ''Сюзан'' прапанаваны ў Добрапісе Саўкі. Іншых варыянтаў, акрамя Сюзанны, не знайшоў, але Сюзан і Сюзанна ўсё ж розныя формы імені. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 23:43, 18 лютага 2026 (+03) :Звяртаю ўвагу, што сярод прыведзеных імён не ўсе з англійскай мовы. Далей пішу толькі пра англійскі адпаведнік. У арыгінале — Susan ([ˈsuː.zən]), тут маем дзве праблемныя галосныя. Сістэма Саўкі не ідзе ў згодзе з моўнай практыкай і навязвае ўсё ж больш пазіцыю аўтара (згодна з ім мусіць быць таксама Барак Оўбама, Джордж Ўошынгтан). [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя|Тут]] дрэнна прапісана пра [uː], нельга нічога сказаць, вырашылі бы крыніцы. З [ə] таксама неадназначна, у такой пазіцыі часцей перадаецца як «а», але можа быць і як «е» (але малаімаверна «э»). Трэба глядзець на словаўжыванне. Праз гугл кнігі знаходжу 2 разы С’юзэн (варыянт з «э» адкідваем), 4 разы С’юзан (2 з якіх пра [[Сьюзен Зонтаг]]), 4 Сьюзан, 6 Сьюзен (прычым знайшоў у БелЭН Хелмс Сьюзен і «Лэдзі Сьюзен» ад Джэйн Осцін), 5-6 Сюзан (ізноў Зонтаг спрабуюць перадаць, не лічыў ужыванне Сюзан у БелЭН, але для плошчы Сюзан Дэлаль у Тэль-Авіве), 1 Сюзэн, 2 Сюзен. :Мне агульны агляд хутчэй падказвае, што Сьюзен будзе найбольш паслядоўным варыянтам паводле крыніц. Найбольш вагу тут дадае БелЭН. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 03:40, 19 лютага 2026 (+03) :Якраз паводле інструкцыі БелЭн правільна будзе '''Сьюзен''')Таму прапаную {{Перайменаваць |ўніфікаваць}} да '''першага варыянта''' [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:07, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Вяжанка]] → [[Вежанка]] == {{закрыта}} Чарговае гвалтаванне беларускай тапаніміі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:10, 28 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, але мне здаецца, што лепш даць нейкую больш канкрэтную крыніцу, а не проста пошук у выданні. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:17, 24 сакавіка 2026 (+03) ::падправіў зноску, здаецца вось так выглядае лепей. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:14, 25 сакавіка 2026 (+03) :::У выданні працуе Рэдакцыйная рада, якая ўзгадняе назвы. У Беларусі такім жа чынам складаліся той жа тапанімічны даведнік Рапановіча, ён проста глядзеў напісанні ў беларускіх газетах. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:19, 25 сакавіка 2026 (+03) ::::нам галоўнае тут не скаціцца да ўласнага даследавання. Але ва ўмовах абмежаванасці крыніц, пэўна, без гэтага цалкам не абысціся. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:41, 26 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Уласнага даследвання няма, бо прадстаўлены беларускія крыніцы. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:08, 1 мая 2026 (+03) == [[Цёрнер]] → Тэрнер == Удзельнік [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] у шмат якіх артыкулах паправіў, калі слушна, гэта вымагае шэрагу перейменаванняў. Ён аргументуе такім чынам: "Паводле правілаў беларускага правапісу 2008. §12 Зычныя д, т і дз, ц 6 Зычныя дз, ц пішуцца ў некаторых словах, правапіс якіх вызначаецца па слоўніку: мундзір, гетэрадзін, дзюна, дзюшэс, бардзюр, арцель, цір, цітр, эцюд, цюль, нацюрморт, уверцюра, накцюрн, цюркскі, цюльпан, каранцін. Гук [ɜ] у спалучэннях з R перадаецца ер/эр/ёр". --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:38, 23 студзеня 2026 (+03) :перапрашаю, вось да ўсіх Тэрнераў важны аргумент з Правілаў арфаграфіі :§12 Зычныя д, т і дз, :4. У запазычаных словах (а таксама ў вытворных ад іх) цвёрдыя д, т, як правіла, пішуцца нязменна: рэйсфедар, дэлегат, дэманстрацыя, медыцына, апладысменты, індык, літаратура, майстар, матэрыял, універсітэт, кватэра, тэхніка, тыраж, скептык, ерэтык, пластык, тэарэтык, авантура, дыктатура. [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 21:42, 23 студзеня 2026 (+03) ::Таксама БелЭН фіксуе Тэрнер (Turner) Джозеф Мэлрард Уільям [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 21:45, 23 студзеня 2026 (+03) :::як разумею, там будзе [ɜː] у RP пасля T, праблемнае месца. Розныя маем прыклады, як Кёрціс, Бёрніт, але гэта іншы род зычных, што істотна тут. Мне здаецца, што прыведзеныя правілы можна трактаваць па рознаму. Тое, што для нас гучыць мякка фактычна не заўсёды з’яўляецца мяккім зычным у арыгінальнай мове. Ну вось чым адрозніваецца t у французскіх nature mort і tirage? То бок, усё, што тычыцца запазычанняў тут можна трактаваць шырока. У той жа час, добра, што знайшлі ўжыванне ў БелЭН, гэта дадае ўпэўненасці ў такой форме. Калі ў крыніцах няма Цёрнер, то {{перайменаваць}}. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:46, 3 лютага 2026 (+03) ::::Я таксама звяртаўся да прафэсійнага перакладчыка з пытаннем пра Тэрнэра, Іыны Тыма. Віталь Станішэўскі: ::::„Уласныя імёны могуць замацоўвацца ў узусе і ў аўтарытэтных крыніцах і згодна з іх стыхійным асваеннем. Калі канкрэтна ў аўтарытэтных крыніцах няма спадарыні Тыны, то сам Бог наказаў асвойваць па правілах. ::::Калі сістэмна, то Тэрнэр - цалкам нармальна. "Т" захоўваецца, а тое, што не так блізка да [з:], невялікая страта, бо ўсё адно забяспечваецца "адваротная сумяшчальнасць", вымаўляецца ўсё тое ж у арыгінале“. [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 14:30, 3 лютага 2026 (+03) :::::Агулам, я тут са спадаром Віталём пагаджуся, але хочацца дадаткова падкрэсліць, што гэтыя правілы, як і многія іншыя, досыць размытыя і іх можна па-рознаму трактаваць, калі ўжо прыдраліся да літары закона. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:45, 3 лютага 2026 (+03) :'''Перадача спалучэнняў -er і -ur''' :У беларускай перадачы іншамоўных імёнаў спалучэнні ''-er'' і ''-ur'' перадаюцца як «-эр»: :* у пачатку слова, :* пасля галосных, :* пасля беларускіх цвёрдых зычных. :Форма «-ер» ужываецца толькі пасля зычных '''к, г, л'''. :У прозвішчы ''Turner'' галосны [ɜː] у абедзвюх пазіцыях (''Tur-'' і ''-ner'') адпавядае беларускай перадачы '''«эр»''', таму правільна: '''Тэрнэр'''. Тым болей што тут мы карыстаемся [https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2008-186/2008-186(003-066).pdf&oldDocPage=1 апошнімі змяненнямі ў правапісе], § 4. Перадача акання на пісьме для -er. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:05, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Бакалажэва]] → [[Бакаларава]] == {{закрыта}} Чарговы прыклад шкоднай працы ў галіне тапаніміі ў гэтым раздзеле Вікіпедыі. Перанесці пад сапраўдную беларускую назву.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 15:39, 18 студзеня 2026 (+03) :не ўпэўнены, наколькі можна падаваць Гістарычны атлас як адзіную крыніцу для сучаснага напісання. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:09, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Калі сустрэнеце іншае напісанне па-беларуску — можна паспрачацца. Пакуль што ёсць толькі такое, а іншых няма. Ну, дадаў яшчэ адно з гугл-кніг. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:16, 25 сакавіка 2026 (+03) :Крыніцы ёсць, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:53, 30 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана згодна з крыніцамі. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:43, 1 мая 2026 (+03) == [[Сінавіяльны сустаў]] → [[Сустаў]] == Варта вызваліць старонку [[Сустаў]] ад цяперашняй некарэктнай перасылкі на [[Злучэнне (анатомія)]] і зрабіць яе асноўнай назвай артыкула [[Сінавіяльны сустаў]]. Паняцце Сінавіяльны сустаў не існуе. Слоўнік БДМУ (Ярашэвіч С.П., Піўчанка П.Р., Грынкевіч А.І., Любецкая К.П. Анатомия: словарь. — Мінск: БДМУ, 2016. — ISBN 978-985-567-629-5.) прыводзіць беларускія пераклады лацінскіх тэрмінаў: junctura — злучэнне, junctura synovialis — сінавіяльнае злучэнне, сустаў, дыяртроз, перапыннае злучэнне. Мяркую, «сустаў» будзе найбольш распаўсюджаным з сінонімаў, а астатнія можна зрабіць перасылкамі. Першапачатковая блытаніна выклікана тым, што паняцце [https://www.wikidata.org/wiki/Q9644 joint] (i.e., junctura, злучэнне) на Вікіданых была і застаецца некарэктна злучанай з артыкуламі пра суставы на іншых славянскіх Вікіпедыях. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 20:11, 17 студзеня 2026 (+03) :калі ўсё так, як вы кажаце, можна будзе яшчэ і ў вікіданых папрацаваць, каб усё прывесці да ладу. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:04, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Сэйны]] → [[Сейны]] == {{закрыта}} Традыцыйная і найбольш распаўсюджаная беларуская назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:30, 17 студзеня 2026 (+03) :Дарэчы, чарговы прыклад шкоднай дзейнасці [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] у справе тапаніміі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:31, 17 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, але глядзі вышэй маю заўвагу па крыніцах [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:06, 25 сакавіка 2026 (+03) :Крыніцы ёсць, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:53, 30 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кансэнсус склаўся. Артыкул перайменаваны. Таксама вельмі прашу пазбягаць акрэслення працы Чаховіча як шкоднай. Мы зыходзім з [[ВП:СУ]]. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:59, 1 мая 2026 (+03) : Дарэчы, паважаны @[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]], паглядзіце яшчэ на артыкул [[Сэйнэнскі павет]]. Якая там правільная назва? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:02, 1 мая 2026 (+03) == [[Семятычы]] → [[Сямятычы]] == {{закрыта}} Традыцыйная і найбольш распаўсюджаная беларуская назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:11, 17 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} + заўвага па крыніцах вышэй [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:07, 25 сакавіка 2026 (+03) :Крыніцы ёсць, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:53, 30 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кансэнсус ёсць. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:54, 1 мая 2026 (+03) == [[Гонёндз]] → [[Ганёндз]] == {{закрыта}} Традыцыйная беларускай назва. Замацаваная ў тым ліку ў нашай Вікі, гл. [[Пётр з Ганёндза]].--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:05, 16 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} + заўвага па крыніцах вышэй [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:08, 25 сакавіка 2026 (+03) :Крыніцы ёсць, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:54, 30 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць кансэнсус. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:51, 1 мая 2026 (+03) == [[Бельск Падляскі]] → [[Бельск-Падляшскі]] == Замацаваная ў беларускай мове традыцыйная назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:01, 16 студзеня 2026 (+03) == [[Хрэптоўцы]] → [[Храптоўцы]] == Чарговы прыклад шкоднай дзейнасці [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] у справе тапаніміі. Перанесці пад распаўсюджаную назву, а не пад выдуманую.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:32, 15 студзеня 2026 (+03) :слабаватая крыніца, не знаходзіце? [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:10, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Каб знаходзіць — трэба шукаць. У вас лепшых для любога іншага напісання няма. Першае ж напісанне парушае нормы беларускай мовы, таму другое ёсць цалкам лагічным. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:14, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Ласосьна Велька]] → [[Ласосна Вялікая]] == {{закрыта}} Правільная назва па-беларуску.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:12, 14 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:12, 25 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана згодна з крыніцамі. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:52, 1 мая 2026 (+03) == [[Длугасельцы]] → [[Даўгасельцы]] == {{закрыта}} Правільная назва па-беларуску.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:14, 13 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:12, 25 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана згодна з крыніцамі. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:52, 1 мая 2026 (+03) == [[Іван Дыамідавіч Антошкін]] → [[Іван Дыямідавіч Антошкін]] == Гл. [[Размовы:Іван Дыамідавіч Антошкін#Дыямідавіч?|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 13:23, 1 снежня 2025 (+03) :варта разгледзець варыянт «Дыямедавіч», як у паданай крыніцы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:53, 2 снежня 2025 (+03) == [[Рэспубліка Арменіі]] → [[Першая Рэспубліка Арменія]] == ''Рэспубліка Арменіі'' напісана з памылкай. А [[Рэспубліка Арменія]] — назва цяперашняй армянскай дзяржавы. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 15:39, 29 кастрычніка 2025 (+03) :заўважу, што варта звярнуць, што ў першым выпадку ідзе кіраванне з родным склонам, а ў другім дапасаванне — гэта розныя назвы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:35, 2 лістапада 2025 (+03) :{{Перайменаваць}}. Дзве розныя дзяржавы. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:52, 9 студзеня 2026 (+03) == [[Валаваны]] → [[Канапэ]] == {{закрыта}} Валаваны не фіксуюцца ў слоўніках, канапэ ёсць у БРС 2012 на вербуме. Дый увогуле варта праверыць, ці ўжываецца гэтае «валаваны» недзе яшчэ і ці варта яго пакідаць у артыкуле. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:27, 13 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул перайменаваны згодна з крыніцамі. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:40, 1 мая 2026 (+03) == [[Сеціўнае таварыства па надаванні імёнаў і нумароў]] == Відавочна, што пераклад наймення арганізацыі вельмі вольны і трэба пераймяноўваць, але як -- не рызыкну прапаноўваць варыянт. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 08:42, 22 верасня 2025 (+03) : Перайменаваць наступным чынам: Інтэрнэт-карпарацыя па прысваенні імёнаў і нумароў. Саманазву на рускай мове можна паглядзець [https://www.icann.org/ru/system/files/files/getting-to-know-icann-quicklook-30apr20-ru.pdf тут]. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:51, 22 верасня 2025 (+03) ::Рускі пераклад выглядае не вельмі ўдала. Не зразумела, чему менавіта "інтэрнэт-карпарацыя" - выглядае або як кампанія, дзейнасць якой звязана з Інтернетам, або як нейкае сеціўнае аб'яднанне, а не міжнародная арганізацыя. ::ChatGPT прапанаваў варыянт "Карпарацыя па прызначэнні імёнаў і нумароў у Інтэрнэце" і мне такая форма падаецца нашмат больш удалай. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:06, 23 верасня 2025 (+03) :::мне здаецца, трэба ў першую чаргу арыентавацца на арыгінальную назву, дзе ідзе Internet Corporation, што з’яўляецца даволі вузкай і канкрэтнай назвай профілю фірмы, але яна, нібы, больш нідзе не ўжываецца для іншых арганізацый. Некаторыя раздзелы як назву старонкі пакідаюць ICANN і падаюць вольны пераклад у дужках. Можа і нам варта так зрабіць [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:43, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Так, ICANN як галоўная назва - добры варыянт. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 22:10, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Таксама падтрымаю варыянт "ICANN" [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 15:40, 14 студзеня 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Пахаваныя на Арлінгтонскіх нацыянальных могілках]] → [[:Катэгорыя:Пахаваныя на Арлінгтанскіх нацыянальных могілках]] == Гл. [[Размовы пра катэгорыю:Пахаваныя на Арлінгтонскіх нацыянальных могілках|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 21:17, 4 верасня 2025 (+03) :{{перайменаваць}}. Гэта не выключэнне а-ля Вашынгтон. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:08, 11 верасня 2025 (+03) == [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на ідыш]] → ? == Таксама [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на іўрыце]] і [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на эсперанта]]. Словазлучэнні тыпу "пісьменнік на нейкай мове" немагчымыя. А ў «Тлумачальным слоўніку беларускай літаратурнай мовы» пад рэдакцыяй Капылова "ідыш" скланяецца. Але ў іншай назве можа і не трэба будзе гэтае слова --[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 22:27, 3 жніўня 2025 (+03) :[[:Катэгорыя:Ідышамоўныя пісьменнікі]], [[:Катэгорыя:Іўрытамоўныя пісьменнікі]], [[:Катэгорыя:Эсперантамоўныя пісьменнікі]] -- па-мойму, будзе паслядоўна. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 13:21, 20 лістапада 2025 (+03) == [[Юліуш]], [[Юліўш]], [[Юліюш]], [[Юльюш]] → [[Юліюш]] == У беларускай Вікіпедыі сустракаюцца розныя варыянты гэтага польскага імя, варта б было, каб быў адзіны. Пытанне паўстала пры падрыхтоўцы артыкула пра {{lang-pl|Juliusz Machulski}}. На вырыянце "Юліюш" не настойваю, але пры пошуку ў беларускіх медыя сустракаецца. Таксама ўжо маем пэўны "ўзор" - Геніюш (Geniusz???). Таксама вынікі гэтага абмеркавання, на мой погляд, могуць паўплываць на перадачу такіх імён як Dariusz, Mariusz, Eugeniusz і пад. --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 09:16, 3 чэрвеня 2025 (+03) :У Беларускай Энцыклапедыі - Юл'''ью'''ш Славацкі. У Энцыклапедыя гісторыі Беларусі - Юл'''іу'''ш Фартунат Косак. [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 11:24, 3 чэрвеня 2025 (+03) ::Юліуш на маё вока выглядае вельмі экзатычна, хаця маем жа афіцыйна слова "менеджар". [[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 22:20, 3 чэрвеня 2025 (+03) ::Юліуш, вядома ж, не адпавядае правапісу. А чытаецца з устаўным [ў] - іўу Прынамсі, я так помню--[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 12:00, 11 чэрвеня 2025 (+03) :::Калі не адпавядае нават правапісу, і будзе супольнасцю прынятае адпаведнае рашэнне, то трэба ў Вікіпедыі паправіць Юліушаў - у нас яны сустракаюцца ў тэкстах артыкулаў, а ёсць і асобныя артыкулы [[Юліуш Косак|'''Юліуш''' Косак]], [[Ігнацы Юліуш Пілсудскі|Ігнацы '''Юліуш''' Пілсудскі]] --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 17:16, 11 чэрвеня 2025 (+03) ::тут пытанне транскрыпцый, якое можа ісці ўразрэз з беларускім традыцыйным напісаннем і вымаўленнем. Можа атрымацца як англійскім імем Isaac, якое ў залежнасці ад асобы пішацца па рознаму, як склалася ў крыніцах. Таму і з некаторымі польскімі імёнамі для некаторых асоб можа дамінаваць нейкая свая форма ў крыніцах і мы мусім яе пакідаць (таму дакладна Юльюш Славацкі, бо АК), але калі ў беларускіх тэкстах няма сталай перадачы імя для нейкай асобы (асабліва тычыцца сучаснікаў), то мусім выкарыстоўваць нейкія паслядоўныя правілы. ТКП можна выкарыстоўваць звычайна, але вось тут той прыклад, калі ТКП паказвае сябе як непрыгодная сістэма для перадачы імёнаў асоб, там будзе «Юлюш», што, так сказаць, «ні ў якія вароты». Тут мусіць быць паслядоўным для ўсіх спалучэнняў, дзе i стварае гук замест палаталізацыі зычнага, як Julian, Fabiusz, Heliodor etc., і не стаіць на канцы слова (там іншыя працэсы, як Natalia, Julia, Emilia і г.д.). У польскай мове ў такіх пазіцыях адбываецца пераход i у j, што таксама фіксуе польскі Вікіслоўнік, які абапіраецца на PWN (хаця ў маёй моўнай практыцы, я не чую, каб палякі казалі тут моцнае j, яно досыць рэдукаванае). Беларускія аналагі гэтых імён таксама звычайна ідуць з палаталізацыяй, як імёны Гальяш (тое ж Eliasz), Валяр’ян (Walerian), Фабіян (Fabian), Емяльян (Emilian), але на usz на канцы — маем скарачэнне да й: Юлій, Арсеній. У любым выпадку я бачу нейкі паралелізм у перадачы ёты ў беларускім і польскім літаратурным вымаўленні (калі няма j у вымаўленні, то не палаталізуем), застаецца толькі пытанне, пісаць ь ці і перад палаталізаванай галоснай. У дадзеным выпадку, раз маем у крыніцах ужо форму Юльюш, то можна пайсці па больш бяспечнай сцежцы ў дадзены момант і абраць гэтую форму як эталон. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:02, 21 ліпеня 2025 (+03) :::Падтрымаю пададзеныя вышэй аргументы — форма "Юльюш" выглядае найболей распаўсюджанай ў аўтарытэтных крыніцах. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 17:54, 27 снежня 2025 (+03) : {{Супраць}}. У беларускіх крыніцах часцей Юліуш.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:14, 13 сакавіка 2026 (+03) ::А можаце падаць больш канкрэтыкі? Пакуль што цяжка да канца сфармуляваць кансэнсус. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:09, 24 сакавіка 2026 (+03) : Ці гэтых кейсаў так шмат, каб мы за адно абмеркаванне перайменоўвалі адразу ўсіх? Можа лепш выносіць кожнага асобна? Усё ж часам гэта будзе не толькі пытанне транскрыпцыі, але і аўтарытэтных крыніц. Я не зусім бачу сэнс падводзіць такі "шырокі" вынік. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:54, 19 красавіка 2026 (+03) {{/Падвал}} [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Супольнасць]] m1fyehytlp6chz3cjsi9i64x737v1wm 5135031 5135029 2026-05-02T18:31:33Z Emilia Noah 155537 5135031 wikitext text/x-wiki {{Index box}} {{shortcut|ВП:ДП}} {{/Шапка}} = Бягучыя абмеркаванні = {{Кнопка 2|Дадаць тэму|url=https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Вікіпедыя:Да_перайменавання&action=edit&section=1|class=mw-ui-progressive}} ''Новыя тэмы, калі ласка, дадавайце зверху спіса абмеркаванняў'' == [[Хагіс]] → [[Хэгіс]] == Крыніц няма, акрамя [https://verbum.by/?q=%D0%A5%D1%8D%D0%B3%D1%96%D1%81 Англійска-беларускага слоўніка (Т. Суша, 2013)], таму прапаную перайменаваць паводле яго. --[[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:09, 2 мая 2026 (+03) == [[Уільям С’юард Бероуз]] → [[Уільям С’юард Бараўз]] == У такім напісанні прозвішча супярэчыць правілам беларускага правапісу. Крыніц, якія пацвярджалі б нейкую традыцыю ў напісанні прозвішча пісьменніка я не знайшоў. Таму прапаную перайменаваць адпаведна [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя]].--[[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:32, 12 красавіка 2026 (+03) {{перайменаваць}}, Згодна з інструкцыяй БелЭн па перадачы англамоўных імёнаў і прозвішч, а таксама з апошнімі змяненнямі ў акадэмічным правапісе (2008). [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:20, 12 красавіка 2026 (+03) == [[ВАЛЛ-І]] → [[УАЛЛ-І]] == Прапаную перайменаваць артыкул згодна з [https://kinakipa.site/movie?id=279102 існуючым перакладам] дадзенага мульціка. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 10:54, 20 красавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, але трэба дадаць інфармацыю пра пераклад і ўвогуле крыху палепшыць старонку. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:35, 26 красавіка 2026 (+03) : Не знайшоў АК за "УАЛЛ-І" акрамя Кінакіпы. Тым часам за "ВАЛЛ-І" можна сустрэць [https://euroradio.fm/u-los-andzhelese-vall-i-pryznali-filmam-goda Euroradio], [https://web.archive.org/web/20230110014627/https://nashaniva.com/69780 Nashaniva], [https://1387.io/jak-zacikavic-dzjacej-i-daroslyh-tjemaj-berazhlivaga-sta-lennja-da-pryrody-raskazala-jekolag-julija-prylishch/ 1387]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:41, 26 красавіка 2026 (+03) ::Калі б не было перакладу самой стужкі, то пададзеныя крыніцы мелі б прыярытэт. З улікам таго, што ёсць ужо пераклад (які атрымаў сваю агучку), то не зусім разумею, чаму старонка мае называцца паводле тых крыніц, якія былі зроблены да перакладу самога мульціка. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:54, 26 красавіка 2026 (+03) :::пераклад не афіцыйны, дый бывае, што перакладаў некалькі, таму мусім таксама глядзець на словаўжыванне ў розных крыніцах. Думаю, варта перайменаваць, але ў лідзе падаць дзве формы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:00, 26 красавіка 2026 (+03) ::: Хто адказны за пераклад? Якая акадэмічнасць гэтага перакладу? Пераклад - гэта добрая справа, але ён яшчэ не гарантуе, што менавіта гэтая назва будзе абраная для артыкула. Мы не ведаем, хто і ў якіх умовах яго перакладаў. Калі гэта быў хтосьці з НАН РБ - адна справа, калі гэта аматарскі пераклад - іншая. Калі пераклад з’яўляецца аматарскім, то чаму мы павінны ставіць яго вышэй за некалькі беларускамоўных крыніц? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:01, 26 красавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} Мультфільм з назвай УАЛЛ-І існуе, яго можна фізічна паглядзець (хоць пераклад, безумоўна, неафіцыйны). Будзьма шчырымі, афіцыйны мы наўрад ці пабачым. WALL-I(англійскі) і ВАЛЛ-И(расейскі), ВОЛЛ-І(украінскі) гэтаксама ёсць, але не ВАЛЛ-І. Увогуле не разумею заганнай практыкі нашых СМІ аднаасабова перакладаць назвы твораў, варта было б даваць арыгінальную назву і МАГЧЫМЫ пераклад у дужках. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 20:07, 26 красавіка 2026 (+03) == Сысуны і млекакормячыя == У суседнім беларускім раздзеле яўна замацаваліся «Сысуны». У нас жа, гледзячы па рэзультатам пошуку, пераважаюць «Млекакормячыя», хаця і сысуноў хапае. У сувязі з гэтым прапаную прывесці ўсё да адной назвы, прынамсі ў назвах артыкулаў, катэгорыях і шаблонах. Да якой з назваў варта прыводзіць усё — мусіць рашыць супольнасць, бо абодва слова раўназначныя. На выпадак калі супольнасць вырашыць прывесці ўсё да «Млекакормячыя» падрыхтаваў спіс (спадзяюся што поўны) артыкулаў якія трэба будзе перайменаваць: ==== Катэгорыі ==== [[:Катэгорыя:Сысуны Паўднёвай Амерыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Азіі]], [[:Катэгорыя:Сысуны паводле рэгіёнаў]], [[:Катэгорыя:Сысуны Еўразіі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Паўночнай Амерыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Аўстраліі і Акіяніі]], [[:Катэгорыя:Сысуны пліяцэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны палеагену]], [[:Катэгорыя:Сысуны неагену]], [[:Катэгорыя:Сысуны міяцэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны алігацэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны Беларусі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Афрыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Аўстраліі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Еўропы]], [[:Катэгорыя:Сысуны плейстацэну]], [[:Катэгорыя:Вымерлыя сысуны]], [[:Катэгорыя:Спісы сысуноў]], [[:Катэгорыя:Атрады сысуноў]], [[:Катэгорыя:Сямействы сысуноў]], ==== Шаблоны ==== [[:Шаблон:Сысуны]] Далей не ўпэўнены, ці варта чапаць: [[:Шаблон:Картка Экалагічны рэгіён]], [[:Шаблон:Картка Экалагічны рэгіён/Дакументацыя]],[[:Шаблон:Экарэгіён]], [[:Шаблон:Экарэгіён/Дакументацыя]]. ==== Артыкулы ==== [[Спіс сысуноў Беларусі]], [[Спіс сысуноў Азербайджана]] --[[Удзельнік:Observr1|Observr1]] ([[Размовы з удзельнікам:Observr1|размовы]]) 11:22, 7 красавіка 2026 (+03) : падпішыцеся калі ласка праз <nowiki>~~~~</nowiki>. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:31, 6 красавіка 2026 (+03) :Раз назва галоўнага [[млекакормячыя]], то і іншыя назвы мусяць адпавядаць. У БелЭн таксама пераважае форма «млекакормячыя». Таму я за тое, каб {{перайменаваць}} усё [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:35, 6 красавіка 2026 (+03) {{перайменаваць}} згодна з БелЭн. Там першым пішуць млекакормячыя. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) :{{Перайменаваць}} згодна з БелЭн ([https://belarus.belarusenc.by/belarus/detail-article.php?ID=4684#h1 на сайце - таксама млекакормячыя]), пакінуўшы перасылку са старой назвы на актуальную.--[[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 12:28, 7 красавіка 2026 (+03) == [[Неверагодны лёс Амэлі Пулен]] → [[Неверагодны лёс Амелі Пулен]] == Збіраюся бліжэйшым часам папрацаваць над гэтым артыкулам, значна палепшыць яго пад юбілей фільма. І першае ж пытанне наконт назвы. Я разумею, што фільм выходзіў у беларускім перакладзе пад загалоўкам «Неверагодны лёс Ам'''э'''лі Пулен», аднак, відаць, той пераклад арыентаваўся на тарашкевіцу. А імя Amélie ў іншых артыкулах БеВікі перадаецца праз '''е'''. Прапаную назву пакінуць як ёсць, але імя змяніць дзеля ўніфікацыі. Якія будуць меркаванні? --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 15:54, 6 красавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} для ўніфікацыі згодна з БелВікі. Дакладнай інструкцыі не маю для французскамоўных імёнаў, таму пакуль так. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:43, 6 красавіка 2026 (+03) :{{Не пераймяноўваць}} У нас ёсць канкрэтная крыніца - беларускі пераклад (не буду ўдавацца ў пытанні ягонай афіцыйнасці і легальнасці) і мы робім згодна з ёю. Калі фільм выйдзе пад іншай назвай - будзе сэнс задумацца над перайменаваннем. Само напісанне праз "е" досыць спрэчнае, у французскай там змякчэння няма, а пра доўгую традыцыю адаптацыі імя Amélie у беларускай мове гаварыць не выпадае (папраўце, калі не маю рацыі). [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:21, 7 красавіка 2026 (+03) :: Удакладню думку. Мне здаецца, што, змяніўшы літару, мы ўсё адно робім згодна з крыніцай, проста адаптуем да правапісу. Умоўна, было б у назве слова "сьнег" праз "ь" — думаю, назву б узялі, а "ь" прыбралі. А наконт традыцыі: я не меў на ўвазе, што існуе нейкая сталая традыцыя адаптацыі гэтага імя на беларускую. Я больш пісаў пра ўніфікацыю. Мы маем шэраг артыкулаў на БеВікі з гэтым і падобнымі імёнамі праз "е": [[Амелі Натомб]], [[Амелі Марэсмо]], [[Амелія Арлеанская]] і г.д. — і ніводнага праз "э". Думка была менавіта аб захаванні паслядоўнасці. Раз тут так павялося, то, мабыць, варта так і працягваць, ну ці пераймяноўваць адразу ўсе. --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 01:49, 7 красавіка 2026 (+03) :::Ва ўсіх пададзеныя артыкулах няма аніводнай беларускамоўнай крыніцы, таму асмелюся сцвярджаць, што гэта пераклады, магчыма машынныя. Таму іхная аўтарытэтнасць - пад пытаннем. [[Амелія Арлеанская]] - адаптавана, бадай, з партугальскай, бо ''Amélia'', а не ''Amélie'', таму разглядаць яе трэба асобна. :::Падсумоўваючы, я б галасаваў за тое, каб каб {{Перайменаваць}} да формы ''Амэлі'' артыкулы [[Амелі Натомб]] і [[Амелі Марэсмо]], бо :::1) Маем хоць якую беларускамоўную крыніцу :::2) Гэта не супярэчыць сучаснаму правапісу :::3) Гэта бліжэй да арыгінальнага вымаўлення [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 10:01, 7 красавіка 2026 (+03) :::: Наконт арыгінальнага вымаўлення пракансультаваўся з універсітэцкай выкладчыцай французскай мовы. Атрымаў такі адказ: «Э» ў гэтым слове максімальна ненатуральны для французскай мовы. Амаль паўсюль дзейнічае правіла «адкрыты склад — закрыты гук, закрыты склад — адкрыты гук». Спрэчка тут упіраецца ў захаванне зычнага. Калі хочацца захаваць цвёрды «м», то лагічна браць літару «э», але сам галосны ў імені бліжэйшы да таго, які мы звычайна перадаем праз «е». Так, напрыклад, імя ''Léa'' не перадаецца як Лэа, а літара тая ж. :::: Наконт беларускіх крыніц: знайшоў згадку гэтага фільма ў БелЭн, у артыкуле «Францыя» (том 16, старонка 478). Там падаецца скарочаная назва «Амелі», праз «е». --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 15:45, 18 красавіка 2026 (+03) У такой сітуацыі лепей тады {{Не пераймяноўваць}} Амэлі на Амелі [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 15:27, 7 красавіка 2026 (+03) == [[Кейт Бекінсейл]] → [[Кейт Бэкінсэйл]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача галосных «э» і «е»'''<br> Паводле правіл беларускай арфаграфіі пры перадачы іншамоўных імёнаў: літара «э» ўжываецца ў пачатку слова і пасля цвёрдых зычных; літара «е» пішацца толькі пасля '''к, г, л.''' У прозвішчы Beckinsale галосны '''[e]''' пасля зычных '''B''' і '''S''' павінен перадавацца праз «э», бо яны не ўваходзяць у групу выключэнняў (к, г, л). [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:56, 26 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, але ўвага тая ж, што і ніжэй: Хацелася б ведаць крыніцу і канкрэтнага аўтара гэтай нормы. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:50, 6 красавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}}. Наконт норм, якімі кіруемся, падтрымліваю. Пане @[[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]], указвайце калі ласка атрыбуцыю да крыніц больш выразна «Згодна з такой вось крыніцай, трэба пісаць вось так», а не проста «трэба пісаць вось так». + гэтыя крыніцы трэба будзе апрацаваць і зрабіць асобную старонку па прыкладзе [[Польска-беларуская практычная транскрыпцыя]] і іншых падобных, каб ужо метадычна працаваць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:39, 26 красавіка 2026 (+03) ::Хутка зробім старонку для інструкцыі, добра) Дадзеная інструкцыя - даведка да БелЭн па перадачы англамоўных імёнаў + змяненні ў беларускам правапісе 2008 года. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:00, 26 красавіка 2026 (+03) == [[Цімаці Снайдэр]] → [[Тымаці Снайдэр]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача галосных «і» і «ы» пасля зычных'''<br> У беларускай мове выбар паміж «і» і «ы» пасля зычных рэгулюецца іх цвёрдасцю/мяккасцю: «і» ўжываецца пасля парных па мяккасці зычных, «ы» — пасля няпарных цвёрдых зычных, а таксама пасля «т» і «д», калі яны не знаходзяцца ў канцы слова.<br> У імені Timothy гук [ɪ] пасля «т» у сярэдзіне слова павінен перадавацца праз «ы», бо «т» тут цвёрды і не ў канцы слова. <br> «-ці» пакідаем як у прыкладзе «Гаіці» або «[https://verbum.by/s/encyclopedias?q=%D0%A2%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D1%86%D1%96 Хант Тымаці]»<br> Адпаведна прапаную далей пісаць «Тымаці» замест «Цімаці» для імя «Timothy». [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:56, 26 сакавіка 2026 (+03) :Адназначнае {{Перайменаваць}}, праца гэтага аўтара перакладзена на беларускую, дзе ён падпісаны як Тымаці ці Тыматы (залежна ад правапісу). [https://rusneb.ru/catalog/000202_000005_33411099/ Тут], [https://dziejaslou.by/old/www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/snaj1102ec.html тут] [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:52, 6 красавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:37, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Хезер Мойс]] → [[Хэдэр Мойс]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача гука [h]''' <br> Паводле сучаснай практыкі, у іншамоўных онімах, якія ўвайшлі ва ўжытак у другой палове XX стагоддзя і пазней, гук [h] перадаецца праз «х», у адрозненне ад традыцыйных імёнаў, дзе замацавалася «г».<br> Імя Heather не належыць да традыцыйна засвоеных, таму выкарыстанне «х» (Хэдэр) з’яўляецца нарматыўным.<br> '''Перадача галоснага [ɛ]<br>''' У пачатку слова і пасля цвёрдых зычных гук [ɛ] перадаецца літарай «э». Форма «Хезер» з «е» не адпавядае гэтаму правілу, бо «е» ў беларускай мове абазначае мяккасць папярэдняга зычнага і гук [je].<br> '''Перадача гуку [ð]<br>''' Часам сустракаецца перадача праз «з», але гэта выключэнні, абумоўленыя традыцыяй (Rutherford → Рэзерфорд). Паколькі імя Heather не з’яўляецца традыцыйным, нарматыўнай будзе перадача «д»: Хэдэр, а не «Хезер».<br> '''Перадача спалучэння -er<br>''' У іншамоўных імёнах канчатак -er перадаецца як «-эр»: * у пачатку слова, * пасля галосных, * пасля цвёрдых зычных (акрамя к, г, л, дзе магчыма «-ер»). У дадзеным выпадку «-ther» → «-дэр», таму «Хэдэр» адпавядае норме.<br> Тое ж самае прапаную зрабіць для артыкула «[[Хэзер Нова]]» [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:20, 25 сакавіка 2026 (+03) :у [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя]] асобна разглядаў гэта імя, тут не ўлічылі перадачу гуку [ð], які звычайна перадаецца як "д", з чаго атрымліваем форму «Хэдэр». [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:02, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Я кіраваўся збольшага інструкцыяй па перадачы англамоўных імёнаў (БелЭн). (+ [https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2008-186/2008-186(003-066).pdf&oldDocPage=1 апошнія змяненні ў правапісе], § 4. Перадача акання на пісьме) [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 14:13, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} усіх на Хэдэр. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:51, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, бо сапраўды, нейкай традыцыі ў напісанні гэтага імя няма, ва ўсякім выпадку з аналізу крыніц я не заўважыў. Аднак зазначу, што хацелася б ведаць крыніцу і канкрэтнага аўтара гэтай нормы. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:49, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Паляўнічыя за прывідамі (фільм, 1984)]] → [[Лаўцы прывідаў (фільм, 1984)]] == На дадзены момант існуе пераклад гэтай кінастужкі, таму прапаную перайменаваць згодна з [https://kinakipa.site/movie?id=2467 існуючым перакладам]. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:20, 25 сакавіка 2026 (+03) : падпішыцеся, дадаўшы ў канцы паведамлення <nowiki>~~~~</nowiki>. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:18, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Зроблена! [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:42, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} згодна з беларускім перакладам. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:57, 25 сакавіка 2026 (+03) :Згоды з аргуменіацыяй, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:53, 6 красавіка 2026 (+03) : {{не пераймяноўваць}}. Назва «Паляўнічыя за прывідамі» сустракаецца ў такіх выданнях, як [https://belsat.eu/83131477/nam-i-tak-strashna-shto-paglyadzets-na-gelauin-kab-zahavats-nervy Белсат], [https://novychas.online/kultura/top-10-filmau-dlja-ljohkaha-letnjaha-veczara Новы Час], [https://zviazda.by/editions/news/kantsert-stary-novy-god-z-three-sticks-praysho-dnyami-belaruskay-dzyarzha-nay-filarmonii/ Звязда]. Нельга сказаць, што альтэрнатыўны варыянт памылковы, аднак мы мусім абапірацца на тое, наколькі надзейныя і аўтарытэтныя беларускамоўныя крыніцы спасылаюцца на тэму артыкула. Кінакіпа як стрымінгавая платформа можа займацца ўласнымі перакладамі, і яны нават могуць быць вельмі якаснымі, але прыведзеныя вышэй рэсурсы пакуль маюць большую сукупную аўтарытэтнасць. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:41, 25 красавіка 2026 (+03) ::::::За пераклад адказны [https://t.me/PierakladyArcioma Arciom], пераклады якога таксама можна сустрэць у такіх сэрвісах як [https://voka.tv/ru-RU/collections/cinevoka-kino-pa-belarusku CINEVOKA]. Акадэмічнасць перакладу адпавядае цяперашняму правапісу. Хто вызначае акадэмічнасць артыкулаў ад Звязды, НН, Белсат, ад якіх можна сустрэць машынны пераклад назваў з рускай мовы або англійскай? Якая вартасць такіх перакладаў? Калі б мы мелі некалькі перакладаў, то можна было б думаць над тым, што папулярней, а так мы маем пакуль адзін пераклад, а не некалькі ў артыкулаў СМІ, якія невядома якім чынам правяраюць. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:16, 26 красавіка 2026 (+03) ::::::: Ну, у нас з аднаго боку аматарскі пераклад, а з іншага тры інфармацыйныя беларускамоўныя рэсурсы. Канешне, усе тры могуць лупіць недакладныя пераклады ці калькі. Толькі вось гэта, па-першае, неабавязкова з’яўляецца праўдай у гэтым выпадку, а па-другое - незразумела, чаму пераклад аматара павінен быць вышэй за іх. ::::::: У нас існуе простае правіла датычна наймення артыкулаў: назвы грунтуюцца на тым, як на тэму артыкула спасылаюцца '''надзейныя і аўтарытэтныя беларускамоўныя''' крыніцы. Для мяне надзейнасць і аўтарытэтнасць [[Звязда|Звязды]] і [[Белсат]]а з’яўляюцца больш відавочнымі ў гэтым пытанні. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:39, 26 красавіка 2026 (+03) == [[Кавалак жыцця]] → [[Шматочак жыцця]] == Недарэчны пераклад з украінскай мовы. Кавалак — гэта кусок. Шматок — гэта невялікі кавалак. Шматочак — гэта зусім маленькі кавалак. Калі перакладаць англійскае слова «''slice''», то варта падумаць над адпаведнікамі (напрыклад: скібачка, лустачка). [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:48, 23 лютага 2026 (+03) :Выглядае як "скрылёк", прынамсі, так найболей імаверна можна перакласці slice. Вядома, хацелася б хоць якую крыніцу, але ўчора шукаў і поўны нуль. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:52, 23 лютага 2026 (+03) ::артыкул перакладаўся з украінскага аналага, але ў рускай мове такая самая канструкцыя. [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 00:43, 25 лютага 2026 (+03) :А навошта перакладаць "slice of life" даслоўна? Гэта устойлівы выраз англійскай мовы, не? Прапаную выкарыстоўваць фактычнае значэнне: штодзённасць ці паўсядзённасць як назву артыкула. [[Удзельнік:DzBar|DzBar]] ([[Размовы з удзельнікам:DzBar|размовы]]) 15:26, 23 лютага 2026 (+03) ::таму што калька ўжо пранікла ў рус., укр. і іншыя мовы, а слова Шмадзённасць мае нашмат большы спектр значэнняў. [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 00:42, 25 лютага 2026 (+03) :::Магчыма нешта недзе і пранікла, але калі выбраць на буйных англійских базах даных (сайтах) мангу ці анімэ і глядзець яе жанры на адпаведных буйных рускамоўных сайтах, там заўсёды "slice of life" - гэта "повседневность". Магу памыляцца, але іншых аўтарытэтных крыніц па гэтым пытанні няма. [[Удзельнік:DzBar|DzBar]] ([[Размовы з удзельнікам:DzBar|размовы]]) 17:22, 25 лютага 2026 (+03) :А гэта ж гучыць як "слайс"? Калі так, то можна яшчэ пашукаць, не падумаў адразу пра гэты варыянт. І наогул "слайс" ужо запазычана, можа, пераклад не трэба, калі яшчэ няма сваёй устойлівай формы. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 16:37, 25 лютага 2026 (+03) ::падтрымліваю варыянт з тым, каб пакінуць англійскую назву, пакуль не замацуецца ў АК нейкі пераклад. Пераклад можна даць у дужках. Калі ў беларускамоўных АК ёсць нейкія іншыя назвы, іх можна дадаць у лід. Інакш — прыбраць усё без АК. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:15, 24 сакавіка 2026 (+03) == Сьюзен, С’юзан, Сьюзан → Сюзан == Маем шэраг артыкулаў з розным напісаннем імені Susan, патрэбная нейкая уніфікацыя: * [[Сьюзен Хэйвард]] * [[С’юзан Сарандан]] * [[Сьюзен Пэвэнсі]] * [[Сьюзан Вулдрыдж]] * [[Сьюзан Полгар]] * [[Сьюзан Дэнфард]] * [[С’юзан Франсія]] Варыянт ''Сюзан'' прапанаваны ў Добрапісе Саўкі. Іншых варыянтаў, акрамя Сюзанны, не знайшоў, але Сюзан і Сюзанна ўсё ж розныя формы імені. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 23:43, 18 лютага 2026 (+03) :Звяртаю ўвагу, што сярод прыведзеных імён не ўсе з англійскай мовы. Далей пішу толькі пра англійскі адпаведнік. У арыгінале — Susan ([ˈsuː.zən]), тут маем дзве праблемныя галосныя. Сістэма Саўкі не ідзе ў згодзе з моўнай практыкай і навязвае ўсё ж больш пазіцыю аўтара (згодна з ім мусіць быць таксама Барак Оўбама, Джордж Ўошынгтан). [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя|Тут]] дрэнна прапісана пра [uː], нельга нічога сказаць, вырашылі бы крыніцы. З [ə] таксама неадназначна, у такой пазіцыі часцей перадаецца як «а», але можа быць і як «е» (але малаімаверна «э»). Трэба глядзець на словаўжыванне. Праз гугл кнігі знаходжу 2 разы С’юзэн (варыянт з «э» адкідваем), 4 разы С’юзан (2 з якіх пра [[Сьюзен Зонтаг]]), 4 Сьюзан, 6 Сьюзен (прычым знайшоў у БелЭН Хелмс Сьюзен і «Лэдзі Сьюзен» ад Джэйн Осцін), 5-6 Сюзан (ізноў Зонтаг спрабуюць перадаць, не лічыў ужыванне Сюзан у БелЭН, але для плошчы Сюзан Дэлаль у Тэль-Авіве), 1 Сюзэн, 2 Сюзен. :Мне агульны агляд хутчэй падказвае, што Сьюзен будзе найбольш паслядоўным варыянтам паводле крыніц. Найбольш вагу тут дадае БелЭН. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 03:40, 19 лютага 2026 (+03) :Якраз паводле інструкцыі БелЭн правільна будзе '''Сьюзен''')Таму прапаную {{Перайменаваць |ўніфікаваць}} да '''першага варыянта''' [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:07, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Цёрнер]] → Тэрнер == Удзельнік [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] у шмат якіх артыкулах паправіў, калі слушна, гэта вымагае шэрагу перейменаванняў. Ён аргументуе такім чынам: "Паводле правілаў беларускага правапісу 2008. §12 Зычныя д, т і дз, ц 6 Зычныя дз, ц пішуцца ў некаторых словах, правапіс якіх вызначаецца па слоўніку: мундзір, гетэрадзін, дзюна, дзюшэс, бардзюр, арцель, цір, цітр, эцюд, цюль, нацюрморт, уверцюра, накцюрн, цюркскі, цюльпан, каранцін. Гук [ɜ] у спалучэннях з R перадаецца ер/эр/ёр". --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:38, 23 студзеня 2026 (+03) :перапрашаю, вось да ўсіх Тэрнераў важны аргумент з Правілаў арфаграфіі :§12 Зычныя д, т і дз, :4. У запазычаных словах (а таксама ў вытворных ад іх) цвёрдыя д, т, як правіла, пішуцца нязменна: рэйсфедар, дэлегат, дэманстрацыя, медыцына, апладысменты, індык, літаратура, майстар, матэрыял, універсітэт, кватэра, тэхніка, тыраж, скептык, ерэтык, пластык, тэарэтык, авантура, дыктатура. [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 21:42, 23 студзеня 2026 (+03) ::Таксама БелЭН фіксуе Тэрнер (Turner) Джозеф Мэлрард Уільям [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 21:45, 23 студзеня 2026 (+03) :::як разумею, там будзе [ɜː] у RP пасля T, праблемнае месца. Розныя маем прыклады, як Кёрціс, Бёрніт, але гэта іншы род зычных, што істотна тут. Мне здаецца, што прыведзеныя правілы можна трактаваць па рознаму. Тое, што для нас гучыць мякка фактычна не заўсёды з’яўляецца мяккім зычным у арыгінальнай мове. Ну вось чым адрозніваецца t у французскіх nature mort і tirage? То бок, усё, што тычыцца запазычанняў тут можна трактаваць шырока. У той жа час, добра, што знайшлі ўжыванне ў БелЭН, гэта дадае ўпэўненасці ў такой форме. Калі ў крыніцах няма Цёрнер, то {{перайменаваць}}. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:46, 3 лютага 2026 (+03) ::::Я таксама звяртаўся да прафэсійнага перакладчыка з пытаннем пра Тэрнэра, Іыны Тыма. Віталь Станішэўскі: ::::„Уласныя імёны могуць замацоўвацца ў узусе і ў аўтарытэтных крыніцах і згодна з іх стыхійным асваеннем. Калі канкрэтна ў аўтарытэтных крыніцах няма спадарыні Тыны, то сам Бог наказаў асвойваць па правілах. ::::Калі сістэмна, то Тэрнэр - цалкам нармальна. "Т" захоўваецца, а тое, што не так блізка да [з:], невялікая страта, бо ўсё адно забяспечваецца "адваротная сумяшчальнасць", вымаўляецца ўсё тое ж у арыгінале“. [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 14:30, 3 лютага 2026 (+03) :::::Агулам, я тут са спадаром Віталём пагаджуся, але хочацца дадаткова падкрэсліць, што гэтыя правілы, як і многія іншыя, досыць размытыя і іх можна па-рознаму трактаваць, калі ўжо прыдраліся да літары закона. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:45, 3 лютага 2026 (+03) :'''Перадача спалучэнняў -er і -ur''' :У беларускай перадачы іншамоўных імёнаў спалучэнні ''-er'' і ''-ur'' перадаюцца як «-эр»: :* у пачатку слова, :* пасля галосных, :* пасля беларускіх цвёрдых зычных. :Форма «-ер» ужываецца толькі пасля зычных '''к, г, л'''. :У прозвішчы ''Turner'' галосны [ɜː] у абедзвюх пазіцыях (''Tur-'' і ''-ner'') адпавядае беларускай перадачы '''«эр»''', таму правільна: '''Тэрнэр'''. Тым болей што тут мы карыстаемся [https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2008-186/2008-186(003-066).pdf&oldDocPage=1 апошнімі змяненнямі ў правапісе], § 4. Перадача акання на пісьме для -er. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:05, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Бакалажэва]] → [[Бакаларава]] == {{закрыта}} Чарговы прыклад шкоднай працы ў галіне тапаніміі ў гэтым раздзеле Вікіпедыі. Перанесці пад сапраўдную беларускую назву.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 15:39, 18 студзеня 2026 (+03) :не ўпэўнены, наколькі можна падаваць Гістарычны атлас як адзіную крыніцу для сучаснага напісання. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:09, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Калі сустрэнеце іншае напісанне па-беларуску — можна паспрачацца. Пакуль што ёсць толькі такое, а іншых няма. Ну, дадаў яшчэ адно з гугл-кніг. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:16, 25 сакавіка 2026 (+03) :Крыніцы ёсць, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:53, 30 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана згодна з крыніцамі. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:43, 1 мая 2026 (+03) == [[Сінавіяльны сустаў]] → [[Сустаў]] == Варта вызваліць старонку [[Сустаў]] ад цяперашняй некарэктнай перасылкі на [[Злучэнне (анатомія)]] і зрабіць яе асноўнай назвай артыкула [[Сінавіяльны сустаў]]. Паняцце Сінавіяльны сустаў не існуе. Слоўнік БДМУ (Ярашэвіч С.П., Піўчанка П.Р., Грынкевіч А.І., Любецкая К.П. Анатомия: словарь. — Мінск: БДМУ, 2016. — ISBN 978-985-567-629-5.) прыводзіць беларускія пераклады лацінскіх тэрмінаў: junctura — злучэнне, junctura synovialis — сінавіяльнае злучэнне, сустаў, дыяртроз, перапыннае злучэнне. Мяркую, «сустаў» будзе найбольш распаўсюджаным з сінонімаў, а астатнія можна зрабіць перасылкамі. Першапачатковая блытаніна выклікана тым, што паняцце [https://www.wikidata.org/wiki/Q9644 joint] (i.e., junctura, злучэнне) на Вікіданых была і застаецца некарэктна злучанай з артыкуламі пра суставы на іншых славянскіх Вікіпедыях. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 20:11, 17 студзеня 2026 (+03) :калі ўсё так, як вы кажаце, можна будзе яшчэ і ў вікіданых папрацаваць, каб усё прывесці да ладу. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:04, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Сэйны]] → [[Сейны]] == {{закрыта}} Традыцыйная і найбольш распаўсюджаная беларуская назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:30, 17 студзеня 2026 (+03) :Дарэчы, чарговы прыклад шкоднай дзейнасці [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] у справе тапаніміі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:31, 17 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, але глядзі вышэй маю заўвагу па крыніцах [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:06, 25 сакавіка 2026 (+03) :Крыніцы ёсць, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:53, 30 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кансэнсус склаўся. Артыкул перайменаваны. Таксама вельмі прашу пазбягаць акрэслення працы Чаховіча як шкоднай. Мы зыходзім з [[ВП:СУ]]. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:59, 1 мая 2026 (+03) : Дарэчы, паважаны @[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]], паглядзіце яшчэ на артыкул [[Сэйнэнскі павет]]. Якая там правільная назва? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:02, 1 мая 2026 (+03) == [[Семятычы]] → [[Сямятычы]] == {{закрыта}} Традыцыйная і найбольш распаўсюджаная беларуская назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:11, 17 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} + заўвага па крыніцах вышэй [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:07, 25 сакавіка 2026 (+03) :Крыніцы ёсць, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:53, 30 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кансэнсус ёсць. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:54, 1 мая 2026 (+03) == [[Гонёндз]] → [[Ганёндз]] == {{закрыта}} Традыцыйная беларускай назва. Замацаваная ў тым ліку ў нашай Вікі, гл. [[Пётр з Ганёндза]].--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:05, 16 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} + заўвага па крыніцах вышэй [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:08, 25 сакавіка 2026 (+03) :Крыніцы ёсць, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:54, 30 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць кансэнсус. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:51, 1 мая 2026 (+03) == [[Бельск Падляскі]] → [[Бельск-Падляшскі]] == Замацаваная ў беларускай мове традыцыйная назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:01, 16 студзеня 2026 (+03) == [[Хрэптоўцы]] → [[Храптоўцы]] == Чарговы прыклад шкоднай дзейнасці [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] у справе тапаніміі. Перанесці пад распаўсюджаную назву, а не пад выдуманую.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:32, 15 студзеня 2026 (+03) :слабаватая крыніца, не знаходзіце? [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:10, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Каб знаходзіць — трэба шукаць. У вас лепшых для любога іншага напісання няма. Першае ж напісанне парушае нормы беларускай мовы, таму другое ёсць цалкам лагічным. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:14, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Ласосьна Велька]] → [[Ласосна Вялікая]] == {{закрыта}} Правільная назва па-беларуску.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:12, 14 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:12, 25 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана згодна з крыніцамі. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:52, 1 мая 2026 (+03) == [[Длугасельцы]] → [[Даўгасельцы]] == {{закрыта}} Правільная назва па-беларуску.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:14, 13 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:12, 25 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана згодна з крыніцамі. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:52, 1 мая 2026 (+03) == [[Іван Дыамідавіч Антошкін]] → [[Іван Дыямідавіч Антошкін]] == Гл. [[Размовы:Іван Дыамідавіч Антошкін#Дыямідавіч?|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 13:23, 1 снежня 2025 (+03) :варта разгледзець варыянт «Дыямедавіч», як у паданай крыніцы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:53, 2 снежня 2025 (+03) == [[Рэспубліка Арменіі]] → [[Першая Рэспубліка Арменія]] == ''Рэспубліка Арменіі'' напісана з памылкай. А [[Рэспубліка Арменія]] — назва цяперашняй армянскай дзяржавы. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 15:39, 29 кастрычніка 2025 (+03) :заўважу, што варта звярнуць, што ў першым выпадку ідзе кіраванне з родным склонам, а ў другім дапасаванне — гэта розныя назвы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:35, 2 лістапада 2025 (+03) :{{Перайменаваць}}. Дзве розныя дзяржавы. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:52, 9 студзеня 2026 (+03) == [[Валаваны]] → [[Канапэ]] == {{закрыта}} Валаваны не фіксуюцца ў слоўніках, канапэ ёсць у БРС 2012 на вербуме. Дый увогуле варта праверыць, ці ўжываецца гэтае «валаваны» недзе яшчэ і ці варта яго пакідаць у артыкуле. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:27, 13 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул перайменаваны згодна з крыніцамі. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:40, 1 мая 2026 (+03) == [[Сеціўнае таварыства па надаванні імёнаў і нумароў]] == Відавочна, што пераклад наймення арганізацыі вельмі вольны і трэба пераймяноўваць, але як -- не рызыкну прапаноўваць варыянт. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 08:42, 22 верасня 2025 (+03) : Перайменаваць наступным чынам: Інтэрнэт-карпарацыя па прысваенні імёнаў і нумароў. Саманазву на рускай мове можна паглядзець [https://www.icann.org/ru/system/files/files/getting-to-know-icann-quicklook-30apr20-ru.pdf тут]. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:51, 22 верасня 2025 (+03) ::Рускі пераклад выглядае не вельмі ўдала. Не зразумела, чему менавіта "інтэрнэт-карпарацыя" - выглядае або як кампанія, дзейнасць якой звязана з Інтернетам, або як нейкае сеціўнае аб'яднанне, а не міжнародная арганізацыя. ::ChatGPT прапанаваў варыянт "Карпарацыя па прызначэнні імёнаў і нумароў у Інтэрнэце" і мне такая форма падаецца нашмат больш удалай. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:06, 23 верасня 2025 (+03) :::мне здаецца, трэба ў першую чаргу арыентавацца на арыгінальную назву, дзе ідзе Internet Corporation, што з’яўляецца даволі вузкай і канкрэтнай назвай профілю фірмы, але яна, нібы, больш нідзе не ўжываецца для іншых арганізацый. Некаторыя раздзелы як назву старонкі пакідаюць ICANN і падаюць вольны пераклад у дужках. Можа і нам варта так зрабіць [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:43, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Так, ICANN як галоўная назва - добры варыянт. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 22:10, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Таксама падтрымаю варыянт "ICANN" [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 15:40, 14 студзеня 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Пахаваныя на Арлінгтонскіх нацыянальных могілках]] → [[:Катэгорыя:Пахаваныя на Арлінгтанскіх нацыянальных могілках]] == Гл. [[Размовы пра катэгорыю:Пахаваныя на Арлінгтонскіх нацыянальных могілках|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 21:17, 4 верасня 2025 (+03) :{{перайменаваць}}. Гэта не выключэнне а-ля Вашынгтон. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:08, 11 верасня 2025 (+03) == [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на ідыш]] → ? == Таксама [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на іўрыце]] і [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на эсперанта]]. Словазлучэнні тыпу "пісьменнік на нейкай мове" немагчымыя. А ў «Тлумачальным слоўніку беларускай літаратурнай мовы» пад рэдакцыяй Капылова "ідыш" скланяецца. Але ў іншай назве можа і не трэба будзе гэтае слова --[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 22:27, 3 жніўня 2025 (+03) :[[:Катэгорыя:Ідышамоўныя пісьменнікі]], [[:Катэгорыя:Іўрытамоўныя пісьменнікі]], [[:Катэгорыя:Эсперантамоўныя пісьменнікі]] -- па-мойму, будзе паслядоўна. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 13:21, 20 лістапада 2025 (+03) == [[Юліуш]], [[Юліўш]], [[Юліюш]], [[Юльюш]] → [[Юліюш]] == У беларускай Вікіпедыі сустракаюцца розныя варыянты гэтага польскага імя, варта б было, каб быў адзіны. Пытанне паўстала пры падрыхтоўцы артыкула пра {{lang-pl|Juliusz Machulski}}. На вырыянце "Юліюш" не настойваю, але пры пошуку ў беларускіх медыя сустракаецца. Таксама ўжо маем пэўны "ўзор" - Геніюш (Geniusz???). Таксама вынікі гэтага абмеркавання, на мой погляд, могуць паўплываць на перадачу такіх імён як Dariusz, Mariusz, Eugeniusz і пад. --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 09:16, 3 чэрвеня 2025 (+03) :У Беларускай Энцыклапедыі - Юл'''ью'''ш Славацкі. У Энцыклапедыя гісторыі Беларусі - Юл'''іу'''ш Фартунат Косак. [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 11:24, 3 чэрвеня 2025 (+03) ::Юліуш на маё вока выглядае вельмі экзатычна, хаця маем жа афіцыйна слова "менеджар". [[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 22:20, 3 чэрвеня 2025 (+03) ::Юліуш, вядома ж, не адпавядае правапісу. А чытаецца з устаўным [ў] - іўу Прынамсі, я так помню--[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 12:00, 11 чэрвеня 2025 (+03) :::Калі не адпавядае нават правапісу, і будзе супольнасцю прынятае адпаведнае рашэнне, то трэба ў Вікіпедыі паправіць Юліушаў - у нас яны сустракаюцца ў тэкстах артыкулаў, а ёсць і асобныя артыкулы [[Юліуш Косак|'''Юліуш''' Косак]], [[Ігнацы Юліуш Пілсудскі|Ігнацы '''Юліуш''' Пілсудскі]] --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 17:16, 11 чэрвеня 2025 (+03) ::тут пытанне транскрыпцый, якое можа ісці ўразрэз з беларускім традыцыйным напісаннем і вымаўленнем. Можа атрымацца як англійскім імем Isaac, якое ў залежнасці ад асобы пішацца па рознаму, як склалася ў крыніцах. Таму і з некаторымі польскімі імёнамі для некаторых асоб можа дамінаваць нейкая свая форма ў крыніцах і мы мусім яе пакідаць (таму дакладна Юльюш Славацкі, бо АК), але калі ў беларускіх тэкстах няма сталай перадачы імя для нейкай асобы (асабліва тычыцца сучаснікаў), то мусім выкарыстоўваць нейкія паслядоўныя правілы. ТКП можна выкарыстоўваць звычайна, але вось тут той прыклад, калі ТКП паказвае сябе як непрыгодная сістэма для перадачы імёнаў асоб, там будзе «Юлюш», што, так сказаць, «ні ў якія вароты». Тут мусіць быць паслядоўным для ўсіх спалучэнняў, дзе i стварае гук замест палаталізацыі зычнага, як Julian, Fabiusz, Heliodor etc., і не стаіць на канцы слова (там іншыя працэсы, як Natalia, Julia, Emilia і г.д.). У польскай мове ў такіх пазіцыях адбываецца пераход i у j, што таксама фіксуе польскі Вікіслоўнік, які абапіраецца на PWN (хаця ў маёй моўнай практыцы, я не чую, каб палякі казалі тут моцнае j, яно досыць рэдукаванае). Беларускія аналагі гэтых імён таксама звычайна ідуць з палаталізацыяй, як імёны Гальяш (тое ж Eliasz), Валяр’ян (Walerian), Фабіян (Fabian), Емяльян (Emilian), але на usz на канцы — маем скарачэнне да й: Юлій, Арсеній. У любым выпадку я бачу нейкі паралелізм у перадачы ёты ў беларускім і польскім літаратурным вымаўленні (калі няма j у вымаўленні, то не палаталізуем), застаецца толькі пытанне, пісаць ь ці і перад палаталізаванай галоснай. У дадзеным выпадку, раз маем у крыніцах ужо форму Юльюш, то можна пайсці па больш бяспечнай сцежцы ў дадзены момант і абраць гэтую форму як эталон. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:02, 21 ліпеня 2025 (+03) :::Падтрымаю пададзеныя вышэй аргументы — форма "Юльюш" выглядае найболей распаўсюджанай ў аўтарытэтных крыніцах. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 17:54, 27 снежня 2025 (+03) : {{Супраць}}. У беларускіх крыніцах часцей Юліуш.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:14, 13 сакавіка 2026 (+03) ::А можаце падаць больш канкрэтыкі? Пакуль што цяжка да канца сфармуляваць кансэнсус. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:09, 24 сакавіка 2026 (+03) : Ці гэтых кейсаў так шмат, каб мы за адно абмеркаванне перайменоўвалі адразу ўсіх? Можа лепш выносіць кожнага асобна? Усё ж часам гэта будзе не толькі пытанне транскрыпцыі, але і аўтарытэтных крыніц. Я не зусім бачу сэнс падводзіць такі "шырокі" вынік. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:54, 19 красавіка 2026 (+03) {{/Падвал}} [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Супольнасць]] g0t6zh48va426xqgh43rykog3qk8dbq 5135033 5135031 2026-05-02T18:32:24Z Emilia Noah 155537 5135033 wikitext text/x-wiki {{Index box}} {{shortcut|ВП:ДП}} {{/Шапка}} = Бягучыя абмеркаванні = {{Кнопка 2|Дадаць тэму|url=https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Вікіпедыя:Да_перайменавання&action=edit&section=1|class=mw-ui-progressive}} ''Новыя тэмы, калі ласка, дадавайце зверху спіса абмеркаванняў'' == [[Хагіс]] → [[Хэгіс]] == Крыніц няма, акрамя [https://verbum.by/?q=%D0%A5%D1%8D%D0%B3%D1%96%D1%81 Англійска-беларускага слоўніка (Т. Суша, 2013)], таму прапаную перайменаваць паводле яго. --[[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:09, 2 мая 2026 (+03) == [[Уільям С’юард Бероуз]] → [[Уільям С’юард Бараўз]] == У такім напісанні прозвішча супярэчыць правілам беларускага правапісу. Крыніц, якія пацвярджалі б нейкую традыцыю ў напісанні прозвішча пісьменніка я не знайшоў. Таму прапаную перайменаваць адпаведна [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя]].--[[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:32, 12 красавіка 2026 (+03) {{перайменаваць}}, Згодна з інструкцыяй БелЭн па перадачы англамоўных імёнаў і прозвішч, а таксама з апошнімі змяненнямі ў акадэмічным правапісе (2008). [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:20, 12 красавіка 2026 (+03) == [[ВАЛЛ-І]] → [[УАЛЛ-І]] == Прапаную перайменаваць артыкул згодна з [https://kinakipa.site/movie?id=279102 існуючым перакладам] дадзенага мульціка. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 10:54, 20 красавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, але трэба дадаць інфармацыю пра пераклад і ўвогуле крыху палепшыць старонку. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:35, 26 красавіка 2026 (+03) : Не знайшоў АК за "УАЛЛ-І" акрамя Кінакіпы. Тым часам за "ВАЛЛ-І" можна сустрэць [https://euroradio.fm/u-los-andzhelese-vall-i-pryznali-filmam-goda Euroradio], [https://web.archive.org/web/20230110014627/https://nashaniva.com/69780 Nashaniva], [https://1387.io/jak-zacikavic-dzjacej-i-daroslyh-tjemaj-berazhlivaga-sta-lennja-da-pryrody-raskazala-jekolag-julija-prylishch/ 1387]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:41, 26 красавіка 2026 (+03) ::Калі б не было перакладу самой стужкі, то пададзеныя крыніцы мелі б прыярытэт. З улікам таго, што ёсць ужо пераклад (які атрымаў сваю агучку), то не зусім разумею, чаму старонка мае называцца паводле тых крыніц, якія былі зроблены да перакладу самога мульціка. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:54, 26 красавіка 2026 (+03) :::пераклад не афіцыйны, дый бывае, што перакладаў некалькі, таму мусім таксама глядзець на словаўжыванне ў розных крыніцах. Думаю, варта перайменаваць, але ў лідзе падаць дзве формы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:00, 26 красавіка 2026 (+03) ::: Хто адказны за пераклад? Якая акадэмічнасць гэтага перакладу? Пераклад - гэта добрая справа, але ён яшчэ не гарантуе, што менавіта гэтая назва будзе абраная для артыкула. Мы не ведаем, хто і ў якіх умовах яго перакладаў. Калі гэта быў хтосьці з НАН РБ - адна справа, калі гэта аматарскі пераклад - іншая. Калі пераклад з’яўляецца аматарскім, то чаму мы павінны ставіць яго вышэй за некалькі беларускамоўных крыніц? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:01, 26 красавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} Мультфільм з назвай УАЛЛ-І існуе, яго можна фізічна паглядзець (хоць пераклад, безумоўна, неафіцыйны). Будзьма шчырымі, афіцыйны мы наўрад ці пабачым. WALL-I(англійскі) і ВАЛЛ-И(расейскі), ВОЛЛ-І(украінскі) гэтаксама ёсць, але не ВАЛЛ-І. Увогуле не разумею заганнай практыкі нашых СМІ аднаасабова перакладаць назвы твораў, варта было б даваць арыгінальную назву і МАГЧЫМЫ пераклад у дужках. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 20:07, 26 красавіка 2026 (+03) == Сысуны і млекакормячыя == У суседнім беларускім раздзеле яўна замацаваліся «Сысуны». У нас жа, гледзячы па рэзультатам пошуку, пераважаюць «Млекакормячыя», хаця і сысуноў хапае. У сувязі з гэтым прапаную прывесці ўсё да адной назвы, прынамсі ў назвах артыкулаў, катэгорыях і шаблонах. Да якой з назваў варта прыводзіць усё — мусіць рашыць супольнасць, бо абодва слова раўназначныя. На выпадак калі супольнасць вырашыць прывесці ўсё да «Млекакормячыя» падрыхтаваў спіс (спадзяюся што поўны) артыкулаў якія трэба будзе перайменаваць: ==== Катэгорыі ==== [[:Катэгорыя:Сысуны Паўднёвай Амерыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Азіі]], [[:Катэгорыя:Сысуны паводле рэгіёнаў]], [[:Катэгорыя:Сысуны Еўразіі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Паўночнай Амерыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Аўстраліі і Акіяніі]], [[:Катэгорыя:Сысуны пліяцэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны палеагену]], [[:Катэгорыя:Сысуны неагену]], [[:Катэгорыя:Сысуны міяцэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны алігацэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны Беларусі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Афрыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Аўстраліі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Еўропы]], [[:Катэгорыя:Сысуны плейстацэну]], [[:Катэгорыя:Вымерлыя сысуны]], [[:Катэгорыя:Спісы сысуноў]], [[:Катэгорыя:Атрады сысуноў]], [[:Катэгорыя:Сямействы сысуноў]], ==== Шаблоны ==== [[:Шаблон:Сысуны]] Далей не ўпэўнены, ці варта чапаць: [[:Шаблон:Картка Экалагічны рэгіён]], [[:Шаблон:Картка Экалагічны рэгіён/Дакументацыя]],[[:Шаблон:Экарэгіён]], [[:Шаблон:Экарэгіён/Дакументацыя]]. ==== Артыкулы ==== [[Спіс сысуноў Беларусі]], [[Спіс сысуноў Азербайджана]] --[[Удзельнік:Observr1|Observr1]] ([[Размовы з удзельнікам:Observr1|размовы]]) 11:22, 7 красавіка 2026 (+03) : падпішыцеся калі ласка праз <nowiki>~~~~</nowiki>. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:31, 6 красавіка 2026 (+03) :Раз назва галоўнага [[млекакормячыя]], то і іншыя назвы мусяць адпавядаць. У БелЭн таксама пераважае форма «млекакормячыя». Таму я за тое, каб {{перайменаваць}} усё [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:35, 6 красавіка 2026 (+03) {{перайменаваць}} згодна з БелЭн. Там першым пішуць млекакормячыя. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) :{{Перайменаваць}} згодна з БелЭн ([https://belarus.belarusenc.by/belarus/detail-article.php?ID=4684#h1 на сайце - таксама млекакормячыя]), пакінуўшы перасылку са старой назвы на актуальную.--[[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 12:28, 7 красавіка 2026 (+03) == [[Неверагодны лёс Амэлі Пулен]] → [[Неверагодны лёс Амелі Пулен]] == Збіраюся бліжэйшым часам папрацаваць над гэтым артыкулам, значна палепшыць яго пад юбілей фільма. І першае ж пытанне наконт назвы. Я разумею, што фільм выходзіў у беларускім перакладзе пад загалоўкам «Неверагодны лёс Ам'''э'''лі Пулен», аднак, відаць, той пераклад арыентаваўся на тарашкевіцу. А імя Amélie ў іншых артыкулах БеВікі перадаецца праз '''е'''. Прапаную назву пакінуць як ёсць, але імя змяніць дзеля ўніфікацыі. Якія будуць меркаванні? --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 15:54, 6 красавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} для ўніфікацыі згодна з БелВікі. Дакладнай інструкцыі не маю для французскамоўных імёнаў, таму пакуль так. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:43, 6 красавіка 2026 (+03) :{{Не пераймяноўваць}} У нас ёсць канкрэтная крыніца - беларускі пераклад (не буду ўдавацца ў пытанні ягонай афіцыйнасці і легальнасці) і мы робім згодна з ёю. Калі фільм выйдзе пад іншай назвай - будзе сэнс задумацца над перайменаваннем. Само напісанне праз "е" досыць спрэчнае, у французскай там змякчэння няма, а пра доўгую традыцыю адаптацыі імя Amélie у беларускай мове гаварыць не выпадае (папраўце, калі не маю рацыі). [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:21, 7 красавіка 2026 (+03) :: Удакладню думку. Мне здаецца, што, змяніўшы літару, мы ўсё адно робім згодна з крыніцай, проста адаптуем да правапісу. Умоўна, было б у назве слова "сьнег" праз "ь" — думаю, назву б узялі, а "ь" прыбралі. А наконт традыцыі: я не меў на ўвазе, што існуе нейкая сталая традыцыя адаптацыі гэтага імя на беларускую. Я больш пісаў пра ўніфікацыю. Мы маем шэраг артыкулаў на БеВікі з гэтым і падобнымі імёнамі праз "е": [[Амелі Натомб]], [[Амелі Марэсмо]], [[Амелія Арлеанская]] і г.д. — і ніводнага праз "э". Думка была менавіта аб захаванні паслядоўнасці. Раз тут так павялося, то, мабыць, варта так і працягваць, ну ці пераймяноўваць адразу ўсе. --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 01:49, 7 красавіка 2026 (+03) :::Ва ўсіх пададзеныя артыкулах няма аніводнай беларускамоўнай крыніцы, таму асмелюся сцвярджаць, што гэта пераклады, магчыма машынныя. Таму іхная аўтарытэтнасць - пад пытаннем. [[Амелія Арлеанская]] - адаптавана, бадай, з партугальскай, бо ''Amélia'', а не ''Amélie'', таму разглядаць яе трэба асобна. :::Падсумоўваючы, я б галасаваў за тое, каб каб {{Перайменаваць}} да формы ''Амэлі'' артыкулы [[Амелі Натомб]] і [[Амелі Марэсмо]], бо :::1) Маем хоць якую беларускамоўную крыніцу :::2) Гэта не супярэчыць сучаснаму правапісу :::3) Гэта бліжэй да арыгінальнага вымаўлення [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 10:01, 7 красавіка 2026 (+03) :::: Наконт арыгінальнага вымаўлення пракансультаваўся з універсітэцкай выкладчыцай французскай мовы. Атрымаў такі адказ: «Э» ў гэтым слове максімальна ненатуральны для французскай мовы. Амаль паўсюль дзейнічае правіла «адкрыты склад — закрыты гук, закрыты склад — адкрыты гук». Спрэчка тут упіраецца ў захаванне зычнага. Калі хочацца захаваць цвёрды «м», то лагічна браць літару «э», але сам галосны ў імені бліжэйшы да таго, які мы звычайна перадаем праз «е». Так, напрыклад, імя ''Léa'' не перадаецца як Лэа, а літара тая ж. :::: Наконт беларускіх крыніц: знайшоў згадку гэтага фільма ў БелЭн, у артыкуле «Францыя» (том 16, старонка 478). Там падаецца скарочаная назва «Амелі», праз «е». --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 15:45, 18 красавіка 2026 (+03) У такой сітуацыі лепей тады {{Не пераймяноўваць}} Амэлі на Амелі [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 15:27, 7 красавіка 2026 (+03) == [[Кейт Бекінсейл]] → [[Кейт Бэкінсэйл]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача галосных «э» і «е»'''<br> Паводле правіл беларускай арфаграфіі пры перадачы іншамоўных імёнаў: літара «э» ўжываецца ў пачатку слова і пасля цвёрдых зычных; літара «е» пішацца толькі пасля '''к, г, л.''' У прозвішчы Beckinsale галосны '''[e]''' пасля зычных '''B''' і '''S''' павінен перадавацца праз «э», бо яны не ўваходзяць у групу выключэнняў (к, г, л). [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:56, 26 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, але ўвага тая ж, што і ніжэй: Хацелася б ведаць крыніцу і канкрэтнага аўтара гэтай нормы. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:50, 6 красавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}}. Наконт норм, якімі кіруемся, падтрымліваю. Пане @[[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]], указвайце калі ласка атрыбуцыю да крыніц больш выразна «Згодна з такой вось крыніцай, трэба пісаць вось так», а не проста «трэба пісаць вось так». + гэтыя крыніцы трэба будзе апрацаваць і зрабіць асобную старонку па прыкладзе [[Польска-беларуская практычная транскрыпцыя]] і іншых падобных, каб ужо метадычна працаваць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:39, 26 красавіка 2026 (+03) ::Хутка зробім старонку для інструкцыі, добра) Дадзеная інструкцыя - даведка да БелЭн па перадачы англамоўных імёнаў + змяненні ў беларускам правапісе 2008 года. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:00, 26 красавіка 2026 (+03) == [[Цімаці Снайдэр]] → [[Тымаці Снайдэр]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача галосных «і» і «ы» пасля зычных'''<br> У беларускай мове выбар паміж «і» і «ы» пасля зычных рэгулюецца іх цвёрдасцю/мяккасцю: «і» ўжываецца пасля парных па мяккасці зычных, «ы» — пасля няпарных цвёрдых зычных, а таксама пасля «т» і «д», калі яны не знаходзяцца ў канцы слова.<br> У імені Timothy гук [ɪ] пасля «т» у сярэдзіне слова павінен перадавацца праз «ы», бо «т» тут цвёрды і не ў канцы слова. <br> «-ці» пакідаем як у прыкладзе «Гаіці» або «[https://verbum.by/s/encyclopedias?q=%D0%A2%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D1%86%D1%96 Хант Тымаці]»<br> Адпаведна прапаную далей пісаць «Тымаці» замест «Цімаці» для імя «Timothy». [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:56, 26 сакавіка 2026 (+03) :Адназначнае {{Перайменаваць}}, праца гэтага аўтара перакладзена на беларускую, дзе ён падпісаны як Тымаці ці Тыматы (залежна ад правапісу). [https://rusneb.ru/catalog/000202_000005_33411099/ Тут], [https://dziejaslou.by/old/www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/snaj1102ec.html тут] [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:52, 6 красавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:37, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Хезер Мойс]] → [[Хэдэр Мойс]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача гука [h]''' <br> Паводле сучаснай практыкі, у іншамоўных онімах, якія ўвайшлі ва ўжытак у другой палове XX стагоддзя і пазней, гук [h] перадаецца праз «х», у адрозненне ад традыцыйных імёнаў, дзе замацавалася «г».<br> Імя Heather не належыць да традыцыйна засвоеных, таму выкарыстанне «х» (Хэдэр) з’яўляецца нарматыўным.<br> '''Перадача галоснага [ɛ]<br>''' У пачатку слова і пасля цвёрдых зычных гук [ɛ] перадаецца літарай «э». Форма «Хезер» з «е» не адпавядае гэтаму правілу, бо «е» ў беларускай мове абазначае мяккасць папярэдняга зычнага і гук [je].<br> '''Перадача гуку [ð]<br>''' Часам сустракаецца перадача праз «з», але гэта выключэнні, абумоўленыя традыцыяй (Rutherford → Рэзерфорд). Паколькі імя Heather не з’яўляецца традыцыйным, нарматыўнай будзе перадача «д»: Хэдэр, а не «Хезер».<br> '''Перадача спалучэння -er<br>''' У іншамоўных імёнах канчатак -er перадаецца як «-эр»: * у пачатку слова, * пасля галосных, * пасля цвёрдых зычных (акрамя к, г, л, дзе магчыма «-ер»). У дадзеным выпадку «-ther» → «-дэр», таму «Хэдэр» адпавядае норме.<br> Тое ж самае прапаную зрабіць для артыкула «[[Хэзер Нова]]» [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:20, 25 сакавіка 2026 (+03) :у [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя]] асобна разглядаў гэта імя, тут не ўлічылі перадачу гуку [ð], які звычайна перадаецца як "д", з чаго атрымліваем форму «Хэдэр». [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:02, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Я кіраваўся збольшага інструкцыяй па перадачы англамоўных імёнаў (БелЭн). (+ [https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2008-186/2008-186(003-066).pdf&oldDocPage=1 апошнія змяненні ў правапісе], § 4. Перадача акання на пісьме) [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 14:13, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} усіх на Хэдэр. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:51, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, бо сапраўды, нейкай традыцыі ў напісанні гэтага імя няма, ва ўсякім выпадку з аналізу крыніц я не заўважыў. Аднак зазначу, што хацелася б ведаць крыніцу і канкрэтнага аўтара гэтай нормы. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:49, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Паляўнічыя за прывідамі (фільм, 1984)]] → [[Лаўцы прывідаў (фільм, 1984)]] == На дадзены момант існуе пераклад гэтай кінастужкі, таму прапаную перайменаваць згодна з [https://kinakipa.site/movie?id=2467 існуючым перакладам]. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:20, 25 сакавіка 2026 (+03) : падпішыцеся, дадаўшы ў канцы паведамлення <nowiki>~~~~</nowiki>. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:18, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Зроблена! [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:42, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} згодна з беларускім перакладам. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:57, 25 сакавіка 2026 (+03) :Згоды з аргуменіацыяй, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:53, 6 красавіка 2026 (+03) : {{не пераймяноўваць}}. Назва «Паляўнічыя за прывідамі» сустракаецца ў такіх выданнях, як [https://belsat.eu/83131477/nam-i-tak-strashna-shto-paglyadzets-na-gelauin-kab-zahavats-nervy Белсат], [https://novychas.online/kultura/top-10-filmau-dlja-ljohkaha-letnjaha-veczara Новы Час], [https://zviazda.by/editions/news/kantsert-stary-novy-god-z-three-sticks-praysho-dnyami-belaruskay-dzyarzha-nay-filarmonii/ Звязда]. Нельга сказаць, што альтэрнатыўны варыянт памылковы, аднак мы мусім абапірацца на тое, наколькі надзейныя і аўтарытэтныя беларускамоўныя крыніцы спасылаюцца на тэму артыкула. Кінакіпа як стрымінгавая платформа можа займацца ўласнымі перакладамі, і яны нават могуць быць вельмі якаснымі, але прыведзеныя вышэй рэсурсы пакуль маюць большую сукупную аўтарытэтнасць. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:41, 25 красавіка 2026 (+03) ::::::За пераклад адказны [https://t.me/PierakladyArcioma Arciom], пераклады якога таксама можна сустрэць у такіх сэрвісах як [https://voka.tv/ru-RU/collections/cinevoka-kino-pa-belarusku CINEVOKA]. Акадэмічнасць перакладу адпавядае цяперашняму правапісу. Хто вызначае акадэмічнасць артыкулаў ад Звязды, НН, Белсат, ад якіх можна сустрэць машынны пераклад назваў з рускай мовы або англійскай? Якая вартасць такіх перакладаў? Калі б мы мелі некалькі перакладаў, то можна было б думаць над тым, што папулярней, а так мы маем пакуль адзін пераклад, а не некалькі ў артыкулаў СМІ, якія невядома якім чынам правяраюць. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:16, 26 красавіка 2026 (+03) ::::::: Ну, у нас з аднаго боку аматарскі пераклад, а з іншага тры інфармацыйныя беларускамоўныя рэсурсы. Канешне, усе тры могуць лупіць недакладныя пераклады ці калькі. Толькі вось гэта, па-першае, неабавязкова з’яўляецца праўдай у гэтым выпадку, а па-другое - незразумела, чаму пераклад аматара павінен быць вышэй за іх. ::::::: У нас існуе простае правіла датычна наймення артыкулаў: назвы грунтуюцца на тым, як на тэму артыкула спасылаюцца '''надзейныя і аўтарытэтныя беларускамоўныя''' крыніцы. Для мяне надзейнасць і аўтарытэтнасць [[Звязда|Звязды]] і [[Белсат]]а з’яўляюцца больш відавочнымі ў гэтым пытанні. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:39, 26 красавіка 2026 (+03) == [[Кавалак жыцця]] → [[Шматочак жыцця]] == Недарэчны пераклад з украінскай мовы. Кавалак — гэта кусок. Шматок — гэта невялікі кавалак. Шматочак — гэта зусім маленькі кавалак. Калі перакладаць англійскае слова «''slice''», то варта падумаць над адпаведнікамі (напрыклад: скібачка, лустачка). [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:48, 23 лютага 2026 (+03) :Выглядае як "скрылёк", прынамсі, так найболей імаверна можна перакласці slice. Вядома, хацелася б хоць якую крыніцу, але ўчора шукаў і поўны нуль. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:52, 23 лютага 2026 (+03) ::артыкул перакладаўся з украінскага аналага, але ў рускай мове такая самая канструкцыя. [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 00:43, 25 лютага 2026 (+03) :А навошта перакладаць "slice of life" даслоўна? Гэта устойлівы выраз англійскай мовы, не? Прапаную выкарыстоўваць фактычнае значэнне: штодзённасць ці паўсядзённасць як назву артыкула. [[Удзельнік:DzBar|DzBar]] ([[Размовы з удзельнікам:DzBar|размовы]]) 15:26, 23 лютага 2026 (+03) ::таму што калька ўжо пранікла ў рус., укр. і іншыя мовы, а слова Шмадзённасць мае нашмат большы спектр значэнняў. [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 00:42, 25 лютага 2026 (+03) :::Магчыма нешта недзе і пранікла, але калі выбраць на буйных англійских базах даных (сайтах) мангу ці анімэ і глядзець яе жанры на адпаведных буйных рускамоўных сайтах, там заўсёды "slice of life" - гэта "повседневность". Магу памыляцца, але іншых аўтарытэтных крыніц па гэтым пытанні няма. [[Удзельнік:DzBar|DzBar]] ([[Размовы з удзельнікам:DzBar|размовы]]) 17:22, 25 лютага 2026 (+03) :А гэта ж гучыць як "слайс"? Калі так, то можна яшчэ пашукаць, не падумаў адразу пра гэты варыянт. І наогул "слайс" ужо запазычана, можа, пераклад не трэба, калі яшчэ няма сваёй устойлівай формы. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 16:37, 25 лютага 2026 (+03) ::падтрымліваю варыянт з тым, каб пакінуць англійскую назву, пакуль не замацуецца ў АК нейкі пераклад. Пераклад можна даць у дужках. Калі ў беларускамоўных АК ёсць нейкія іншыя назвы, іх можна дадаць у лід. Інакш — прыбраць усё без АК. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:15, 24 сакавіка 2026 (+03) == Сьюзен, С’юзан, Сьюзан → Сюзан == Маем шэраг артыкулаў з розным напісаннем імені Susan, патрэбная нейкая уніфікацыя: * [[Сьюзен Хэйвард]] * [[С’юзан Сарандан]] * [[Сьюзен Пэвэнсі]] * [[Сьюзан Вулдрыдж]] * [[Сьюзан Полгар]] * [[Сьюзан Дэнфард]] * [[С’юзан Франсія]] Варыянт ''Сюзан'' прапанаваны ў Добрапісе Саўкі. Іншых варыянтаў, акрамя Сюзанны, не знайшоў, але Сюзан і Сюзанна ўсё ж розныя формы імені. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 23:43, 18 лютага 2026 (+03) :Звяртаю ўвагу, што сярод прыведзеных імён не ўсе з англійскай мовы. Далей пішу толькі пра англійскі адпаведнік. У арыгінале — Susan ([ˈsuː.zən]), тут маем дзве праблемныя галосныя. Сістэма Саўкі не ідзе ў згодзе з моўнай практыкай і навязвае ўсё ж больш пазіцыю аўтара (згодна з ім мусіць быць таксама Барак Оўбама, Джордж Ўошынгтан). [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя|Тут]] дрэнна прапісана пра [uː], нельга нічога сказаць, вырашылі бы крыніцы. З [ə] таксама неадназначна, у такой пазіцыі часцей перадаецца як «а», але можа быць і як «е» (але малаімаверна «э»). Трэба глядзець на словаўжыванне. Праз гугл кнігі знаходжу 2 разы С’юзэн (варыянт з «э» адкідваем), 4 разы С’юзан (2 з якіх пра [[Сьюзен Зонтаг]]), 4 Сьюзан, 6 Сьюзен (прычым знайшоў у БелЭН Хелмс Сьюзен і «Лэдзі Сьюзен» ад Джэйн Осцін), 5-6 Сюзан (ізноў Зонтаг спрабуюць перадаць, не лічыў ужыванне Сюзан у БелЭН, але для плошчы Сюзан Дэлаль у Тэль-Авіве), 1 Сюзэн, 2 Сюзен. :Мне агульны агляд хутчэй падказвае, што Сьюзен будзе найбольш паслядоўным варыянтам паводле крыніц. Найбольш вагу тут дадае БелЭН. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 03:40, 19 лютага 2026 (+03) :Якраз паводле інструкцыі БелЭн правільна будзе '''Сьюзен''')Таму прапаную {{Перайменаваць |ўніфікаваць}} да '''першага варыянта''' [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:07, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Цёрнер]] → Тэрнер == Удзельнік [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] у шмат якіх артыкулах паправіў, калі слушна, гэта вымагае шэрагу перейменаванняў. Ён аргументуе такім чынам: "Паводле правілаў беларускага правапісу 2008. §12 Зычныя д, т і дз, ц 6 Зычныя дз, ц пішуцца ў некаторых словах, правапіс якіх вызначаецца па слоўніку: мундзір, гетэрадзін, дзюна, дзюшэс, бардзюр, арцель, цір, цітр, эцюд, цюль, нацюрморт, уверцюра, накцюрн, цюркскі, цюльпан, каранцін. Гук [ɜ] у спалучэннях з R перадаецца ер/эр/ёр". --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:38, 23 студзеня 2026 (+03) :перапрашаю, вось да ўсіх Тэрнераў важны аргумент з Правілаў арфаграфіі :§12 Зычныя д, т і дз, :4. У запазычаных словах (а таксама ў вытворных ад іх) цвёрдыя д, т, як правіла, пішуцца нязменна: рэйсфедар, дэлегат, дэманстрацыя, медыцына, апладысменты, індык, літаратура, майстар, матэрыял, універсітэт, кватэра, тэхніка, тыраж, скептык, ерэтык, пластык, тэарэтык, авантура, дыктатура. [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 21:42, 23 студзеня 2026 (+03) ::Таксама БелЭН фіксуе Тэрнер (Turner) Джозеф Мэлрард Уільям [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 21:45, 23 студзеня 2026 (+03) :::як разумею, там будзе [ɜː] у RP пасля T, праблемнае месца. Розныя маем прыклады, як Кёрціс, Бёрніт, але гэта іншы род зычных, што істотна тут. Мне здаецца, што прыведзеныя правілы можна трактаваць па рознаму. Тое, што для нас гучыць мякка фактычна не заўсёды з’яўляецца мяккім зычным у арыгінальнай мове. Ну вось чым адрозніваецца t у французскіх nature mort і tirage? То бок, усё, што тычыцца запазычанняў тут можна трактаваць шырока. У той жа час, добра, што знайшлі ўжыванне ў БелЭН, гэта дадае ўпэўненасці ў такой форме. Калі ў крыніцах няма Цёрнер, то {{перайменаваць}}. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:46, 3 лютага 2026 (+03) ::::Я таксама звяртаўся да прафэсійнага перакладчыка з пытаннем пра Тэрнэра, Іыны Тыма. Віталь Станішэўскі: ::::„Уласныя імёны могуць замацоўвацца ў узусе і ў аўтарытэтных крыніцах і згодна з іх стыхійным асваеннем. Калі канкрэтна ў аўтарытэтных крыніцах няма спадарыні Тыны, то сам Бог наказаў асвойваць па правілах. ::::Калі сістэмна, то Тэрнэр - цалкам нармальна. "Т" захоўваецца, а тое, што не так блізка да [з:], невялікая страта, бо ўсё адно забяспечваецца "адваротная сумяшчальнасць", вымаўляецца ўсё тое ж у арыгінале“. [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 14:30, 3 лютага 2026 (+03) :::::Агулам, я тут са спадаром Віталём пагаджуся, але хочацца дадаткова падкрэсліць, што гэтыя правілы, як і многія іншыя, досыць размытыя і іх можна па-рознаму трактаваць, калі ўжо прыдраліся да літары закона. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:45, 3 лютага 2026 (+03) :'''Перадача спалучэнняў -er і -ur''' :У беларускай перадачы іншамоўных імёнаў спалучэнні ''-er'' і ''-ur'' перадаюцца як «-эр»: :* у пачатку слова, :* пасля галосных, :* пасля беларускіх цвёрдых зычных. :Форма «-ер» ужываецца толькі пасля зычных '''к, г, л'''. :У прозвішчы ''Turner'' галосны [ɜː] у абедзвюх пазіцыях (''Tur-'' і ''-ner'') адпавядае беларускай перадачы '''«эр»''', таму правільна: '''Тэрнэр'''. Тым болей што тут мы карыстаемся [https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2008-186/2008-186(003-066).pdf&oldDocPage=1 апошнімі змяненнямі ў правапісе], § 4. Перадача акання на пісьме для -er. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:05, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Сінавіяльны сустаў]] → [[Сустаў]] == Варта вызваліць старонку [[Сустаў]] ад цяперашняй некарэктнай перасылкі на [[Злучэнне (анатомія)]] і зрабіць яе асноўнай назвай артыкула [[Сінавіяльны сустаў]]. Паняцце Сінавіяльны сустаў не існуе. Слоўнік БДМУ (Ярашэвіч С.П., Піўчанка П.Р., Грынкевіч А.І., Любецкая К.П. Анатомия: словарь. — Мінск: БДМУ, 2016. — ISBN 978-985-567-629-5.) прыводзіць беларускія пераклады лацінскіх тэрмінаў: junctura — злучэнне, junctura synovialis — сінавіяльнае злучэнне, сустаў, дыяртроз, перапыннае злучэнне. Мяркую, «сустаў» будзе найбольш распаўсюджаным з сінонімаў, а астатнія можна зрабіць перасылкамі. Першапачатковая блытаніна выклікана тым, што паняцце [https://www.wikidata.org/wiki/Q9644 joint] (i.e., junctura, злучэнне) на Вікіданых была і застаецца некарэктна злучанай з артыкуламі пра суставы на іншых славянскіх Вікіпедыях. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 20:11, 17 студзеня 2026 (+03) :калі ўсё так, як вы кажаце, можна будзе яшчэ і ў вікіданых папрацаваць, каб усё прывесці да ладу. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:04, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Сэйны]] → [[Сейны]] == {{закрыта}} Традыцыйная і найбольш распаўсюджаная беларуская назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:30, 17 студзеня 2026 (+03) :Дарэчы, чарговы прыклад шкоднай дзейнасці [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] у справе тапаніміі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:31, 17 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, але глядзі вышэй маю заўвагу па крыніцах [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:06, 25 сакавіка 2026 (+03) :Крыніцы ёсць, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:53, 30 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кансэнсус склаўся. Артыкул перайменаваны. Таксама вельмі прашу пазбягаць акрэслення працы Чаховіча як шкоднай. Мы зыходзім з [[ВП:СУ]]. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:59, 1 мая 2026 (+03) : Дарэчы, паважаны @[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]], паглядзіце яшчэ на артыкул [[Сэйнэнскі павет]]. Якая там правільная назва? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:02, 1 мая 2026 (+03) == [[Семятычы]] → [[Сямятычы]] == {{закрыта}} Традыцыйная і найбольш распаўсюджаная беларуская назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:11, 17 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} + заўвага па крыніцах вышэй [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:07, 25 сакавіка 2026 (+03) :Крыніцы ёсць, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:53, 30 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кансэнсус ёсць. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:54, 1 мая 2026 (+03) == [[Гонёндз]] → [[Ганёндз]] == {{закрыта}} Традыцыйная беларускай назва. Замацаваная ў тым ліку ў нашай Вікі, гл. [[Пётр з Ганёндза]].--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:05, 16 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} + заўвага па крыніцах вышэй [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:08, 25 сакавіка 2026 (+03) :Крыніцы ёсць, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:54, 30 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць кансэнсус. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:51, 1 мая 2026 (+03) == [[Бельск Падляскі]] → [[Бельск-Падляшскі]] == Замацаваная ў беларускай мове традыцыйная назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:01, 16 студзеня 2026 (+03) == [[Хрэптоўцы]] → [[Храптоўцы]] == Чарговы прыклад шкоднай дзейнасці [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] у справе тапаніміі. Перанесці пад распаўсюджаную назву, а не пад выдуманую.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:32, 15 студзеня 2026 (+03) :слабаватая крыніца, не знаходзіце? [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:10, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Каб знаходзіць — трэба шукаць. У вас лепшых для любога іншага напісання няма. Першае ж напісанне парушае нормы беларускай мовы, таму другое ёсць цалкам лагічным. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:14, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Ласосьна Велька]] → [[Ласосна Вялікая]] == {{закрыта}} Правільная назва па-беларуску.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:12, 14 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:12, 25 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана згодна з крыніцамі. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:52, 1 мая 2026 (+03) == [[Длугасельцы]] → [[Даўгасельцы]] == {{закрыта}} Правільная назва па-беларуску.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:14, 13 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:12, 25 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана згодна з крыніцамі. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:52, 1 мая 2026 (+03) == [[Іван Дыамідавіч Антошкін]] → [[Іван Дыямідавіч Антошкін]] == Гл. [[Размовы:Іван Дыамідавіч Антошкін#Дыямідавіч?|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 13:23, 1 снежня 2025 (+03) :варта разгледзець варыянт «Дыямедавіч», як у паданай крыніцы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:53, 2 снежня 2025 (+03) == [[Рэспубліка Арменіі]] → [[Першая Рэспубліка Арменія]] == ''Рэспубліка Арменіі'' напісана з памылкай. А [[Рэспубліка Арменія]] — назва цяперашняй армянскай дзяржавы. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 15:39, 29 кастрычніка 2025 (+03) :заўважу, што варта звярнуць, што ў першым выпадку ідзе кіраванне з родным склонам, а ў другім дапасаванне — гэта розныя назвы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:35, 2 лістапада 2025 (+03) :{{Перайменаваць}}. Дзве розныя дзяржавы. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:52, 9 студзеня 2026 (+03) == [[Валаваны]] → [[Канапэ]] == {{закрыта}} Валаваны не фіксуюцца ў слоўніках, канапэ ёсць у БРС 2012 на вербуме. Дый увогуле варта праверыць, ці ўжываецца гэтае «валаваны» недзе яшчэ і ці варта яго пакідаць у артыкуле. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:27, 13 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул перайменаваны згодна з крыніцамі. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:40, 1 мая 2026 (+03) == [[Сеціўнае таварыства па надаванні імёнаў і нумароў]] == Відавочна, што пераклад наймення арганізацыі вельмі вольны і трэба пераймяноўваць, але як -- не рызыкну прапаноўваць варыянт. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 08:42, 22 верасня 2025 (+03) : Перайменаваць наступным чынам: Інтэрнэт-карпарацыя па прысваенні імёнаў і нумароў. Саманазву на рускай мове можна паглядзець [https://www.icann.org/ru/system/files/files/getting-to-know-icann-quicklook-30apr20-ru.pdf тут]. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:51, 22 верасня 2025 (+03) ::Рускі пераклад выглядае не вельмі ўдала. Не зразумела, чему менавіта "інтэрнэт-карпарацыя" - выглядае або як кампанія, дзейнасць якой звязана з Інтернетам, або як нейкае сеціўнае аб'яднанне, а не міжнародная арганізацыя. ::ChatGPT прапанаваў варыянт "Карпарацыя па прызначэнні імёнаў і нумароў у Інтэрнэце" і мне такая форма падаецца нашмат больш удалай. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:06, 23 верасня 2025 (+03) :::мне здаецца, трэба ў першую чаргу арыентавацца на арыгінальную назву, дзе ідзе Internet Corporation, што з’яўляецца даволі вузкай і канкрэтнай назвай профілю фірмы, але яна, нібы, больш нідзе не ўжываецца для іншых арганізацый. Некаторыя раздзелы як назву старонкі пакідаюць ICANN і падаюць вольны пераклад у дужках. Можа і нам варта так зрабіць [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:43, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Так, ICANN як галоўная назва - добры варыянт. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 22:10, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Таксама падтрымаю варыянт "ICANN" [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 15:40, 14 студзеня 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Пахаваныя на Арлінгтонскіх нацыянальных могілках]] → [[:Катэгорыя:Пахаваныя на Арлінгтанскіх нацыянальных могілках]] == Гл. [[Размовы пра катэгорыю:Пахаваныя на Арлінгтонскіх нацыянальных могілках|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 21:17, 4 верасня 2025 (+03) :{{перайменаваць}}. Гэта не выключэнне а-ля Вашынгтон. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:08, 11 верасня 2025 (+03) == [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на ідыш]] → ? == Таксама [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на іўрыце]] і [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на эсперанта]]. Словазлучэнні тыпу "пісьменнік на нейкай мове" немагчымыя. А ў «Тлумачальным слоўніку беларускай літаратурнай мовы» пад рэдакцыяй Капылова "ідыш" скланяецца. Але ў іншай назве можа і не трэба будзе гэтае слова --[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 22:27, 3 жніўня 2025 (+03) :[[:Катэгорыя:Ідышамоўныя пісьменнікі]], [[:Катэгорыя:Іўрытамоўныя пісьменнікі]], [[:Катэгорыя:Эсперантамоўныя пісьменнікі]] -- па-мойму, будзе паслядоўна. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 13:21, 20 лістапада 2025 (+03) == [[Юліуш]], [[Юліўш]], [[Юліюш]], [[Юльюш]] → [[Юліюш]] == У беларускай Вікіпедыі сустракаюцца розныя варыянты гэтага польскага імя, варта б было, каб быў адзіны. Пытанне паўстала пры падрыхтоўцы артыкула пра {{lang-pl|Juliusz Machulski}}. На вырыянце "Юліюш" не настойваю, але пры пошуку ў беларускіх медыя сустракаецца. Таксама ўжо маем пэўны "ўзор" - Геніюш (Geniusz???). Таксама вынікі гэтага абмеркавання, на мой погляд, могуць паўплываць на перадачу такіх імён як Dariusz, Mariusz, Eugeniusz і пад. --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 09:16, 3 чэрвеня 2025 (+03) :У Беларускай Энцыклапедыі - Юл'''ью'''ш Славацкі. У Энцыклапедыя гісторыі Беларусі - Юл'''іу'''ш Фартунат Косак. [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 11:24, 3 чэрвеня 2025 (+03) ::Юліуш на маё вока выглядае вельмі экзатычна, хаця маем жа афіцыйна слова "менеджар". [[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 22:20, 3 чэрвеня 2025 (+03) ::Юліуш, вядома ж, не адпавядае правапісу. А чытаецца з устаўным [ў] - іўу Прынамсі, я так помню--[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 12:00, 11 чэрвеня 2025 (+03) :::Калі не адпавядае нават правапісу, і будзе супольнасцю прынятае адпаведнае рашэнне, то трэба ў Вікіпедыі паправіць Юліушаў - у нас яны сустракаюцца ў тэкстах артыкулаў, а ёсць і асобныя артыкулы [[Юліуш Косак|'''Юліуш''' Косак]], [[Ігнацы Юліуш Пілсудскі|Ігнацы '''Юліуш''' Пілсудскі]] --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 17:16, 11 чэрвеня 2025 (+03) ::тут пытанне транскрыпцый, якое можа ісці ўразрэз з беларускім традыцыйным напісаннем і вымаўленнем. Можа атрымацца як англійскім імем Isaac, якое ў залежнасці ад асобы пішацца па рознаму, як склалася ў крыніцах. Таму і з некаторымі польскімі імёнамі для некаторых асоб можа дамінаваць нейкая свая форма ў крыніцах і мы мусім яе пакідаць (таму дакладна Юльюш Славацкі, бо АК), але калі ў беларускіх тэкстах няма сталай перадачы імя для нейкай асобы (асабліва тычыцца сучаснікаў), то мусім выкарыстоўваць нейкія паслядоўныя правілы. ТКП можна выкарыстоўваць звычайна, але вось тут той прыклад, калі ТКП паказвае сябе як непрыгодная сістэма для перадачы імёнаў асоб, там будзе «Юлюш», што, так сказаць, «ні ў якія вароты». Тут мусіць быць паслядоўным для ўсіх спалучэнняў, дзе i стварае гук замест палаталізацыі зычнага, як Julian, Fabiusz, Heliodor etc., і не стаіць на канцы слова (там іншыя працэсы, як Natalia, Julia, Emilia і г.д.). У польскай мове ў такіх пазіцыях адбываецца пераход i у j, што таксама фіксуе польскі Вікіслоўнік, які абапіраецца на PWN (хаця ў маёй моўнай практыцы, я не чую, каб палякі казалі тут моцнае j, яно досыць рэдукаванае). Беларускія аналагі гэтых імён таксама звычайна ідуць з палаталізацыяй, як імёны Гальяш (тое ж Eliasz), Валяр’ян (Walerian), Фабіян (Fabian), Емяльян (Emilian), але на usz на канцы — маем скарачэнне да й: Юлій, Арсеній. У любым выпадку я бачу нейкі паралелізм у перадачы ёты ў беларускім і польскім літаратурным вымаўленні (калі няма j у вымаўленні, то не палаталізуем), застаецца толькі пытанне, пісаць ь ці і перад палаталізаванай галоснай. У дадзеным выпадку, раз маем у крыніцах ужо форму Юльюш, то можна пайсці па больш бяспечнай сцежцы ў дадзены момант і абраць гэтую форму як эталон. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:02, 21 ліпеня 2025 (+03) :::Падтрымаю пададзеныя вышэй аргументы — форма "Юльюш" выглядае найболей распаўсюджанай ў аўтарытэтных крыніцах. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 17:54, 27 снежня 2025 (+03) : {{Супраць}}. У беларускіх крыніцах часцей Юліуш.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:14, 13 сакавіка 2026 (+03) ::А можаце падаць больш канкрэтыкі? Пакуль што цяжка да канца сфармуляваць кансэнсус. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:09, 24 сакавіка 2026 (+03) : Ці гэтых кейсаў так шмат, каб мы за адно абмеркаванне перайменоўвалі адразу ўсіх? Можа лепш выносіць кожнага асобна? Усё ж часам гэта будзе не толькі пытанне транскрыпцыі, але і аўтарытэтных крыніц. Я не зусім бачу сэнс падводзіць такі "шырокі" вынік. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:54, 19 красавіка 2026 (+03) {{/Падвал}} [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Супольнасць]] 1qoxhn4ppawzdouk045s17ated4usrj 5135035 5135033 2026-05-02T18:33:25Z Emilia Noah 155537 5135035 wikitext text/x-wiki {{Index box}} {{shortcut|ВП:ДП}} {{/Шапка}} = Бягучыя абмеркаванні = {{Кнопка 2|Дадаць тэму|url=https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Вікіпедыя:Да_перайменавання&action=edit&section=1|class=mw-ui-progressive}} ''Новыя тэмы, калі ласка, дадавайце зверху спіса абмеркаванняў'' == [[Хагіс]] → [[Хэгіс]] == Крыніц няма, акрамя [https://verbum.by/?q=%D0%A5%D1%8D%D0%B3%D1%96%D1%81 Англійска-беларускага слоўніка (Т. Суша, 2013)], таму прапаную перайменаваць паводле яго. --[[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:09, 2 мая 2026 (+03) == [[Уільям С’юард Бероуз]] → [[Уільям С’юард Бараўз]] == У такім напісанні прозвішча супярэчыць правілам беларускага правапісу. Крыніц, якія пацвярджалі б нейкую традыцыю ў напісанні прозвішча пісьменніка я не знайшоў. Таму прапаную перайменаваць адпаведна [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя]].--[[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:32, 12 красавіка 2026 (+03) {{перайменаваць}}, Згодна з інструкцыяй БелЭн па перадачы англамоўных імёнаў і прозвішч, а таксама з апошнімі змяненнямі ў акадэмічным правапісе (2008). [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:20, 12 красавіка 2026 (+03) == [[ВАЛЛ-І]] → [[УАЛЛ-І]] == Прапаную перайменаваць артыкул згодна з [https://kinakipa.site/movie?id=279102 існуючым перакладам] дадзенага мульціка. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 10:54, 20 красавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, але трэба дадаць інфармацыю пра пераклад і ўвогуле крыху палепшыць старонку. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:35, 26 красавіка 2026 (+03) : Не знайшоў АК за "УАЛЛ-І" акрамя Кінакіпы. Тым часам за "ВАЛЛ-І" можна сустрэць [https://euroradio.fm/u-los-andzhelese-vall-i-pryznali-filmam-goda Euroradio], [https://web.archive.org/web/20230110014627/https://nashaniva.com/69780 Nashaniva], [https://1387.io/jak-zacikavic-dzjacej-i-daroslyh-tjemaj-berazhlivaga-sta-lennja-da-pryrody-raskazala-jekolag-julija-prylishch/ 1387]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:41, 26 красавіка 2026 (+03) ::Калі б не было перакладу самой стужкі, то пададзеныя крыніцы мелі б прыярытэт. З улікам таго, што ёсць ужо пераклад (які атрымаў сваю агучку), то не зусім разумею, чаму старонка мае называцца паводле тых крыніц, якія былі зроблены да перакладу самога мульціка. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:54, 26 красавіка 2026 (+03) :::пераклад не афіцыйны, дый бывае, што перакладаў некалькі, таму мусім таксама глядзець на словаўжыванне ў розных крыніцах. Думаю, варта перайменаваць, але ў лідзе падаць дзве формы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:00, 26 красавіка 2026 (+03) ::: Хто адказны за пераклад? Якая акадэмічнасць гэтага перакладу? Пераклад - гэта добрая справа, але ён яшчэ не гарантуе, што менавіта гэтая назва будзе абраная для артыкула. Мы не ведаем, хто і ў якіх умовах яго перакладаў. Калі гэта быў хтосьці з НАН РБ - адна справа, калі гэта аматарскі пераклад - іншая. Калі пераклад з’яўляецца аматарскім, то чаму мы павінны ставіць яго вышэй за некалькі беларускамоўных крыніц? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:01, 26 красавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} Мультфільм з назвай УАЛЛ-І існуе, яго можна фізічна паглядзець (хоць пераклад, безумоўна, неафіцыйны). Будзьма шчырымі, афіцыйны мы наўрад ці пабачым. WALL-I(англійскі) і ВАЛЛ-И(расейскі), ВОЛЛ-І(украінскі) гэтаксама ёсць, але не ВАЛЛ-І. Увогуле не разумею заганнай практыкі нашых СМІ аднаасабова перакладаць назвы твораў, варта было б даваць арыгінальную назву і МАГЧЫМЫ пераклад у дужках. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 20:07, 26 красавіка 2026 (+03) == Сысуны і млекакормячыя == У суседнім беларускім раздзеле яўна замацаваліся «Сысуны». У нас жа, гледзячы па рэзультатам пошуку, пераважаюць «Млекакормячыя», хаця і сысуноў хапае. У сувязі з гэтым прапаную прывесці ўсё да адной назвы, прынамсі ў назвах артыкулаў, катэгорыях і шаблонах. Да якой з назваў варта прыводзіць усё — мусіць рашыць супольнасць, бо абодва слова раўназначныя. На выпадак калі супольнасць вырашыць прывесці ўсё да «Млекакормячыя» падрыхтаваў спіс (спадзяюся што поўны) артыкулаў якія трэба будзе перайменаваць: ==== Катэгорыі ==== [[:Катэгорыя:Сысуны Паўднёвай Амерыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Азіі]], [[:Катэгорыя:Сысуны паводле рэгіёнаў]], [[:Катэгорыя:Сысуны Еўразіі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Паўночнай Амерыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Аўстраліі і Акіяніі]], [[:Катэгорыя:Сысуны пліяцэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны палеагену]], [[:Катэгорыя:Сысуны неагену]], [[:Катэгорыя:Сысуны міяцэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны алігацэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны Беларусі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Афрыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Аўстраліі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Еўропы]], [[:Катэгорыя:Сысуны плейстацэну]], [[:Катэгорыя:Вымерлыя сысуны]], [[:Катэгорыя:Спісы сысуноў]], [[:Катэгорыя:Атрады сысуноў]], [[:Катэгорыя:Сямействы сысуноў]], ==== Шаблоны ==== [[:Шаблон:Сысуны]] Далей не ўпэўнены, ці варта чапаць: [[:Шаблон:Картка Экалагічны рэгіён]], [[:Шаблон:Картка Экалагічны рэгіён/Дакументацыя]],[[:Шаблон:Экарэгіён]], [[:Шаблон:Экарэгіён/Дакументацыя]]. ==== Артыкулы ==== [[Спіс сысуноў Беларусі]], [[Спіс сысуноў Азербайджана]] --[[Удзельнік:Observr1|Observr1]] ([[Размовы з удзельнікам:Observr1|размовы]]) 11:22, 7 красавіка 2026 (+03) : падпішыцеся калі ласка праз <nowiki>~~~~</nowiki>. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:31, 6 красавіка 2026 (+03) :Раз назва галоўнага [[млекакормячыя]], то і іншыя назвы мусяць адпавядаць. У БелЭн таксама пераважае форма «млекакормячыя». Таму я за тое, каб {{перайменаваць}} усё [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:35, 6 красавіка 2026 (+03) {{перайменаваць}} згодна з БелЭн. Там першым пішуць млекакормячыя. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) :{{Перайменаваць}} згодна з БелЭн ([https://belarus.belarusenc.by/belarus/detail-article.php?ID=4684#h1 на сайце - таксама млекакормячыя]), пакінуўшы перасылку са старой назвы на актуальную.--[[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 12:28, 7 красавіка 2026 (+03) == [[Неверагодны лёс Амэлі Пулен]] → [[Неверагодны лёс Амелі Пулен]] == Збіраюся бліжэйшым часам папрацаваць над гэтым артыкулам, значна палепшыць яго пад юбілей фільма. І першае ж пытанне наконт назвы. Я разумею, што фільм выходзіў у беларускім перакладзе пад загалоўкам «Неверагодны лёс Ам'''э'''лі Пулен», аднак, відаць, той пераклад арыентаваўся на тарашкевіцу. А імя Amélie ў іншых артыкулах БеВікі перадаецца праз '''е'''. Прапаную назву пакінуць як ёсць, але імя змяніць дзеля ўніфікацыі. Якія будуць меркаванні? --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 15:54, 6 красавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} для ўніфікацыі згодна з БелВікі. Дакладнай інструкцыі не маю для французскамоўных імёнаў, таму пакуль так. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:43, 6 красавіка 2026 (+03) :{{Не пераймяноўваць}} У нас ёсць канкрэтная крыніца - беларускі пераклад (не буду ўдавацца ў пытанні ягонай афіцыйнасці і легальнасці) і мы робім згодна з ёю. Калі фільм выйдзе пад іншай назвай - будзе сэнс задумацца над перайменаваннем. Само напісанне праз "е" досыць спрэчнае, у французскай там змякчэння няма, а пра доўгую традыцыю адаптацыі імя Amélie у беларускай мове гаварыць не выпадае (папраўце, калі не маю рацыі). [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:21, 7 красавіка 2026 (+03) :: Удакладню думку. Мне здаецца, што, змяніўшы літару, мы ўсё адно робім згодна з крыніцай, проста адаптуем да правапісу. Умоўна, было б у назве слова "сьнег" праз "ь" — думаю, назву б узялі, а "ь" прыбралі. А наконт традыцыі: я не меў на ўвазе, што існуе нейкая сталая традыцыя адаптацыі гэтага імя на беларускую. Я больш пісаў пра ўніфікацыю. Мы маем шэраг артыкулаў на БеВікі з гэтым і падобнымі імёнамі праз "е": [[Амелі Натомб]], [[Амелі Марэсмо]], [[Амелія Арлеанская]] і г.д. — і ніводнага праз "э". Думка была менавіта аб захаванні паслядоўнасці. Раз тут так павялося, то, мабыць, варта так і працягваць, ну ці пераймяноўваць адразу ўсе. --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 01:49, 7 красавіка 2026 (+03) :::Ва ўсіх пададзеныя артыкулах няма аніводнай беларускамоўнай крыніцы, таму асмелюся сцвярджаць, што гэта пераклады, магчыма машынныя. Таму іхная аўтарытэтнасць - пад пытаннем. [[Амелія Арлеанская]] - адаптавана, бадай, з партугальскай, бо ''Amélia'', а не ''Amélie'', таму разглядаць яе трэба асобна. :::Падсумоўваючы, я б галасаваў за тое, каб каб {{Перайменаваць}} да формы ''Амэлі'' артыкулы [[Амелі Натомб]] і [[Амелі Марэсмо]], бо :::1) Маем хоць якую беларускамоўную крыніцу :::2) Гэта не супярэчыць сучаснаму правапісу :::3) Гэта бліжэй да арыгінальнага вымаўлення [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 10:01, 7 красавіка 2026 (+03) :::: Наконт арыгінальнага вымаўлення пракансультаваўся з універсітэцкай выкладчыцай французскай мовы. Атрымаў такі адказ: «Э» ў гэтым слове максімальна ненатуральны для французскай мовы. Амаль паўсюль дзейнічае правіла «адкрыты склад — закрыты гук, закрыты склад — адкрыты гук». Спрэчка тут упіраецца ў захаванне зычнага. Калі хочацца захаваць цвёрды «м», то лагічна браць літару «э», але сам галосны ў імені бліжэйшы да таго, які мы звычайна перадаем праз «е». Так, напрыклад, імя ''Léa'' не перадаецца як Лэа, а літара тая ж. :::: Наконт беларускіх крыніц: знайшоў згадку гэтага фільма ў БелЭн, у артыкуле «Францыя» (том 16, старонка 478). Там падаецца скарочаная назва «Амелі», праз «е». --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 15:45, 18 красавіка 2026 (+03) У такой сітуацыі лепей тады {{Не пераймяноўваць}} Амэлі на Амелі [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 15:27, 7 красавіка 2026 (+03) == [[Кейт Бекінсейл]] → [[Кейт Бэкінсэйл]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача галосных «э» і «е»'''<br> Паводле правіл беларускай арфаграфіі пры перадачы іншамоўных імёнаў: літара «э» ўжываецца ў пачатку слова і пасля цвёрдых зычных; літара «е» пішацца толькі пасля '''к, г, л.''' У прозвішчы Beckinsale галосны '''[e]''' пасля зычных '''B''' і '''S''' павінен перадавацца праз «э», бо яны не ўваходзяць у групу выключэнняў (к, г, л). [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:56, 26 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, але ўвага тая ж, што і ніжэй: Хацелася б ведаць крыніцу і канкрэтнага аўтара гэтай нормы. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:50, 6 красавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}}. Наконт норм, якімі кіруемся, падтрымліваю. Пане @[[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]], указвайце калі ласка атрыбуцыю да крыніц больш выразна «Згодна з такой вось крыніцай, трэба пісаць вось так», а не проста «трэба пісаць вось так». + гэтыя крыніцы трэба будзе апрацаваць і зрабіць асобную старонку па прыкладзе [[Польска-беларуская практычная транскрыпцыя]] і іншых падобных, каб ужо метадычна працаваць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:39, 26 красавіка 2026 (+03) ::Хутка зробім старонку для інструкцыі, добра) Дадзеная інструкцыя - даведка да БелЭн па перадачы англамоўных імёнаў + змяненні ў беларускам правапісе 2008 года. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:00, 26 красавіка 2026 (+03) == [[Цімаці Снайдэр]] → [[Тымаці Снайдэр]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача галосных «і» і «ы» пасля зычных'''<br> У беларускай мове выбар паміж «і» і «ы» пасля зычных рэгулюецца іх цвёрдасцю/мяккасцю: «і» ўжываецца пасля парных па мяккасці зычных, «ы» — пасля няпарных цвёрдых зычных, а таксама пасля «т» і «д», калі яны не знаходзяцца ў канцы слова.<br> У імені Timothy гук [ɪ] пасля «т» у сярэдзіне слова павінен перадавацца праз «ы», бо «т» тут цвёрды і не ў канцы слова. <br> «-ці» пакідаем як у прыкладзе «Гаіці» або «[https://verbum.by/s/encyclopedias?q=%D0%A2%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D1%86%D1%96 Хант Тымаці]»<br> Адпаведна прапаную далей пісаць «Тымаці» замест «Цімаці» для імя «Timothy». [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:56, 26 сакавіка 2026 (+03) :Адназначнае {{Перайменаваць}}, праца гэтага аўтара перакладзена на беларускую, дзе ён падпісаны як Тымаці ці Тыматы (залежна ад правапісу). [https://rusneb.ru/catalog/000202_000005_33411099/ Тут], [https://dziejaslou.by/old/www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/snaj1102ec.html тут] [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:52, 6 красавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:37, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Хезер Мойс]] → [[Хэдэр Мойс]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача гука [h]''' <br> Паводле сучаснай практыкі, у іншамоўных онімах, якія ўвайшлі ва ўжытак у другой палове XX стагоддзя і пазней, гук [h] перадаецца праз «х», у адрозненне ад традыцыйных імёнаў, дзе замацавалася «г».<br> Імя Heather не належыць да традыцыйна засвоеных, таму выкарыстанне «х» (Хэдэр) з’яўляецца нарматыўным.<br> '''Перадача галоснага [ɛ]<br>''' У пачатку слова і пасля цвёрдых зычных гук [ɛ] перадаецца літарай «э». Форма «Хезер» з «е» не адпавядае гэтаму правілу, бо «е» ў беларускай мове абазначае мяккасць папярэдняга зычнага і гук [je].<br> '''Перадача гуку [ð]<br>''' Часам сустракаецца перадача праз «з», але гэта выключэнні, абумоўленыя традыцыяй (Rutherford → Рэзерфорд). Паколькі імя Heather не з’яўляецца традыцыйным, нарматыўнай будзе перадача «д»: Хэдэр, а не «Хезер».<br> '''Перадача спалучэння -er<br>''' У іншамоўных імёнах канчатак -er перадаецца як «-эр»: * у пачатку слова, * пасля галосных, * пасля цвёрдых зычных (акрамя к, г, л, дзе магчыма «-ер»). У дадзеным выпадку «-ther» → «-дэр», таму «Хэдэр» адпавядае норме.<br> Тое ж самае прапаную зрабіць для артыкула «[[Хэзер Нова]]» [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:20, 25 сакавіка 2026 (+03) :у [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя]] асобна разглядаў гэта імя, тут не ўлічылі перадачу гуку [ð], які звычайна перадаецца як "д", з чаго атрымліваем форму «Хэдэр». [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:02, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Я кіраваўся збольшага інструкцыяй па перадачы англамоўных імёнаў (БелЭн). (+ [https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2008-186/2008-186(003-066).pdf&oldDocPage=1 апошнія змяненні ў правапісе], § 4. Перадача акання на пісьме) [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 14:13, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} усіх на Хэдэр. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:51, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, бо сапраўды, нейкай традыцыі ў напісанні гэтага імя няма, ва ўсякім выпадку з аналізу крыніц я не заўважыў. Аднак зазначу, што хацелася б ведаць крыніцу і канкрэтнага аўтара гэтай нормы. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:49, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Паляўнічыя за прывідамі (фільм, 1984)]] → [[Лаўцы прывідаў (фільм, 1984)]] == На дадзены момант існуе пераклад гэтай кінастужкі, таму прапаную перайменаваць згодна з [https://kinakipa.site/movie?id=2467 існуючым перакладам]. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:20, 25 сакавіка 2026 (+03) : падпішыцеся, дадаўшы ў канцы паведамлення <nowiki>~~~~</nowiki>. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:18, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Зроблена! [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:42, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} згодна з беларускім перакладам. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:57, 25 сакавіка 2026 (+03) :Згоды з аргуменіацыяй, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:53, 6 красавіка 2026 (+03) : {{не пераймяноўваць}}. Назва «Паляўнічыя за прывідамі» сустракаецца ў такіх выданнях, як [https://belsat.eu/83131477/nam-i-tak-strashna-shto-paglyadzets-na-gelauin-kab-zahavats-nervy Белсат], [https://novychas.online/kultura/top-10-filmau-dlja-ljohkaha-letnjaha-veczara Новы Час], [https://zviazda.by/editions/news/kantsert-stary-novy-god-z-three-sticks-praysho-dnyami-belaruskay-dzyarzha-nay-filarmonii/ Звязда]. Нельга сказаць, што альтэрнатыўны варыянт памылковы, аднак мы мусім абапірацца на тое, наколькі надзейныя і аўтарытэтныя беларускамоўныя крыніцы спасылаюцца на тэму артыкула. Кінакіпа як стрымінгавая платформа можа займацца ўласнымі перакладамі, і яны нават могуць быць вельмі якаснымі, але прыведзеныя вышэй рэсурсы пакуль маюць большую сукупную аўтарытэтнасць. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:41, 25 красавіка 2026 (+03) ::::::За пераклад адказны [https://t.me/PierakladyArcioma Arciom], пераклады якога таксама можна сустрэць у такіх сэрвісах як [https://voka.tv/ru-RU/collections/cinevoka-kino-pa-belarusku CINEVOKA]. Акадэмічнасць перакладу адпавядае цяперашняму правапісу. Хто вызначае акадэмічнасць артыкулаў ад Звязды, НН, Белсат, ад якіх можна сустрэць машынны пераклад назваў з рускай мовы або англійскай? Якая вартасць такіх перакладаў? Калі б мы мелі некалькі перакладаў, то можна было б думаць над тым, што папулярней, а так мы маем пакуль адзін пераклад, а не некалькі ў артыкулаў СМІ, якія невядома якім чынам правяраюць. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:16, 26 красавіка 2026 (+03) ::::::: Ну, у нас з аднаго боку аматарскі пераклад, а з іншага тры інфармацыйныя беларускамоўныя рэсурсы. Канешне, усе тры могуць лупіць недакладныя пераклады ці калькі. Толькі вось гэта, па-першае, неабавязкова з’яўляецца праўдай у гэтым выпадку, а па-другое - незразумела, чаму пераклад аматара павінен быць вышэй за іх. ::::::: У нас існуе простае правіла датычна наймення артыкулаў: назвы грунтуюцца на тым, як на тэму артыкула спасылаюцца '''надзейныя і аўтарытэтныя беларускамоўныя''' крыніцы. Для мяне надзейнасць і аўтарытэтнасць [[Звязда|Звязды]] і [[Белсат]]а з’яўляюцца больш відавочнымі ў гэтым пытанні. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:39, 26 красавіка 2026 (+03) == [[Кавалак жыцця]] → [[Шматочак жыцця]] == Недарэчны пераклад з украінскай мовы. Кавалак — гэта кусок. Шматок — гэта невялікі кавалак. Шматочак — гэта зусім маленькі кавалак. Калі перакладаць англійскае слова «''slice''», то варта падумаць над адпаведнікамі (напрыклад: скібачка, лустачка). [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:48, 23 лютага 2026 (+03) :Выглядае як "скрылёк", прынамсі, так найболей імаверна можна перакласці slice. Вядома, хацелася б хоць якую крыніцу, але ўчора шукаў і поўны нуль. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:52, 23 лютага 2026 (+03) ::артыкул перакладаўся з украінскага аналага, але ў рускай мове такая самая канструкцыя. [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 00:43, 25 лютага 2026 (+03) :А навошта перакладаць "slice of life" даслоўна? Гэта устойлівы выраз англійскай мовы, не? Прапаную выкарыстоўваць фактычнае значэнне: штодзённасць ці паўсядзённасць як назву артыкула. [[Удзельнік:DzBar|DzBar]] ([[Размовы з удзельнікам:DzBar|размовы]]) 15:26, 23 лютага 2026 (+03) ::таму што калька ўжо пранікла ў рус., укр. і іншыя мовы, а слова Шмадзённасць мае нашмат большы спектр значэнняў. [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 00:42, 25 лютага 2026 (+03) :::Магчыма нешта недзе і пранікла, але калі выбраць на буйных англійских базах даных (сайтах) мангу ці анімэ і глядзець яе жанры на адпаведных буйных рускамоўных сайтах, там заўсёды "slice of life" - гэта "повседневность". Магу памыляцца, але іншых аўтарытэтных крыніц па гэтым пытанні няма. [[Удзельнік:DzBar|DzBar]] ([[Размовы з удзельнікам:DzBar|размовы]]) 17:22, 25 лютага 2026 (+03) :А гэта ж гучыць як "слайс"? Калі так, то можна яшчэ пашукаць, не падумаў адразу пра гэты варыянт. І наогул "слайс" ужо запазычана, можа, пераклад не трэба, калі яшчэ няма сваёй устойлівай формы. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 16:37, 25 лютага 2026 (+03) ::падтрымліваю варыянт з тым, каб пакінуць англійскую назву, пакуль не замацуецца ў АК нейкі пераклад. Пераклад можна даць у дужках. Калі ў беларускамоўных АК ёсць нейкія іншыя назвы, іх можна дадаць у лід. Інакш — прыбраць усё без АК. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:15, 24 сакавіка 2026 (+03) == Сьюзен, С’юзан, Сьюзан → Сюзан == Маем шэраг артыкулаў з розным напісаннем імені Susan, патрэбная нейкая уніфікацыя: * [[Сьюзен Хэйвард]] * [[С’юзан Сарандан]] * [[Сьюзен Пэвэнсі]] * [[Сьюзан Вулдрыдж]] * [[Сьюзан Полгар]] * [[Сьюзан Дэнфард]] * [[С’юзан Франсія]] Варыянт ''Сюзан'' прапанаваны ў Добрапісе Саўкі. Іншых варыянтаў, акрамя Сюзанны, не знайшоў, але Сюзан і Сюзанна ўсё ж розныя формы імені. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 23:43, 18 лютага 2026 (+03) :Звяртаю ўвагу, што сярод прыведзеных імён не ўсе з англійскай мовы. Далей пішу толькі пра англійскі адпаведнік. У арыгінале — Susan ([ˈsuː.zən]), тут маем дзве праблемныя галосныя. Сістэма Саўкі не ідзе ў згодзе з моўнай практыкай і навязвае ўсё ж больш пазіцыю аўтара (згодна з ім мусіць быць таксама Барак Оўбама, Джордж Ўошынгтан). [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя|Тут]] дрэнна прапісана пра [uː], нельга нічога сказаць, вырашылі бы крыніцы. З [ə] таксама неадназначна, у такой пазіцыі часцей перадаецца як «а», але можа быць і як «е» (але малаімаверна «э»). Трэба глядзець на словаўжыванне. Праз гугл кнігі знаходжу 2 разы С’юзэн (варыянт з «э» адкідваем), 4 разы С’юзан (2 з якіх пра [[Сьюзен Зонтаг]]), 4 Сьюзан, 6 Сьюзен (прычым знайшоў у БелЭН Хелмс Сьюзен і «Лэдзі Сьюзен» ад Джэйн Осцін), 5-6 Сюзан (ізноў Зонтаг спрабуюць перадаць, не лічыў ужыванне Сюзан у БелЭН, але для плошчы Сюзан Дэлаль у Тэль-Авіве), 1 Сюзэн, 2 Сюзен. :Мне агульны агляд хутчэй падказвае, што Сьюзен будзе найбольш паслядоўным варыянтам паводле крыніц. Найбольш вагу тут дадае БелЭН. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 03:40, 19 лютага 2026 (+03) :Якраз паводле інструкцыі БелЭн правільна будзе '''Сьюзен''')Таму прапаную {{Перайменаваць |ўніфікаваць}} да '''першага варыянта''' [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:07, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Цёрнер]] → Тэрнер == Удзельнік [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] у шмат якіх артыкулах паправіў, калі слушна, гэта вымагае шэрагу перейменаванняў. Ён аргументуе такім чынам: "Паводле правілаў беларускага правапісу 2008. §12 Зычныя д, т і дз, ц 6 Зычныя дз, ц пішуцца ў некаторых словах, правапіс якіх вызначаецца па слоўніку: мундзір, гетэрадзін, дзюна, дзюшэс, бардзюр, арцель, цір, цітр, эцюд, цюль, нацюрморт, уверцюра, накцюрн, цюркскі, цюльпан, каранцін. Гук [ɜ] у спалучэннях з R перадаецца ер/эр/ёр". --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:38, 23 студзеня 2026 (+03) :перапрашаю, вось да ўсіх Тэрнераў важны аргумент з Правілаў арфаграфіі :§12 Зычныя д, т і дз, :4. У запазычаных словах (а таксама ў вытворных ад іх) цвёрдыя д, т, як правіла, пішуцца нязменна: рэйсфедар, дэлегат, дэманстрацыя, медыцына, апладысменты, індык, літаратура, майстар, матэрыял, універсітэт, кватэра, тэхніка, тыраж, скептык, ерэтык, пластык, тэарэтык, авантура, дыктатура. [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 21:42, 23 студзеня 2026 (+03) ::Таксама БелЭН фіксуе Тэрнер (Turner) Джозеф Мэлрард Уільям [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 21:45, 23 студзеня 2026 (+03) :::як разумею, там будзе [ɜː] у RP пасля T, праблемнае месца. Розныя маем прыклады, як Кёрціс, Бёрніт, але гэта іншы род зычных, што істотна тут. Мне здаецца, што прыведзеныя правілы можна трактаваць па рознаму. Тое, што для нас гучыць мякка фактычна не заўсёды з’яўляецца мяккім зычным у арыгінальнай мове. Ну вось чым адрозніваецца t у французскіх nature mort і tirage? То бок, усё, што тычыцца запазычанняў тут можна трактаваць шырока. У той жа час, добра, што знайшлі ўжыванне ў БелЭН, гэта дадае ўпэўненасці ў такой форме. Калі ў крыніцах няма Цёрнер, то {{перайменаваць}}. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:46, 3 лютага 2026 (+03) ::::Я таксама звяртаўся да прафэсійнага перакладчыка з пытаннем пра Тэрнэра, Іыны Тыма. Віталь Станішэўскі: ::::„Уласныя імёны могуць замацоўвацца ў узусе і ў аўтарытэтных крыніцах і згодна з іх стыхійным асваеннем. Калі канкрэтна ў аўтарытэтных крыніцах няма спадарыні Тыны, то сам Бог наказаў асвойваць па правілах. ::::Калі сістэмна, то Тэрнэр - цалкам нармальна. "Т" захоўваецца, а тое, што не так блізка да [з:], невялікая страта, бо ўсё адно забяспечваецца "адваротная сумяшчальнасць", вымаўляецца ўсё тое ж у арыгінале“. [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 14:30, 3 лютага 2026 (+03) :::::Агулам, я тут са спадаром Віталём пагаджуся, але хочацца дадаткова падкрэсліць, што гэтыя правілы, як і многія іншыя, досыць размытыя і іх можна па-рознаму трактаваць, калі ўжо прыдраліся да літары закона. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:45, 3 лютага 2026 (+03) :'''Перадача спалучэнняў -er і -ur''' :У беларускай перадачы іншамоўных імёнаў спалучэнні ''-er'' і ''-ur'' перадаюцца як «-эр»: :* у пачатку слова, :* пасля галосных, :* пасля беларускіх цвёрдых зычных. :Форма «-ер» ужываецца толькі пасля зычных '''к, г, л'''. :У прозвішчы ''Turner'' галосны [ɜː] у абедзвюх пазіцыях (''Tur-'' і ''-ner'') адпавядае беларускай перадачы '''«эр»''', таму правільна: '''Тэрнэр'''. Тым болей што тут мы карыстаемся [https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2008-186/2008-186(003-066).pdf&oldDocPage=1 апошнімі змяненнямі ў правапісе], § 4. Перадача акання на пісьме для -er. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:05, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Сінавіяльны сустаў]] → [[Сустаў]] == Варта вызваліць старонку [[Сустаў]] ад цяперашняй некарэктнай перасылкі на [[Злучэнне (анатомія)]] і зрабіць яе асноўнай назвай артыкула [[Сінавіяльны сустаў]]. Паняцце Сінавіяльны сустаў не існуе. Слоўнік БДМУ (Ярашэвіч С.П., Піўчанка П.Р., Грынкевіч А.І., Любецкая К.П. Анатомия: словарь. — Мінск: БДМУ, 2016. — ISBN 978-985-567-629-5.) прыводзіць беларускія пераклады лацінскіх тэрмінаў: junctura — злучэнне, junctura synovialis — сінавіяльнае злучэнне, сустаў, дыяртроз, перапыннае злучэнне. Мяркую, «сустаў» будзе найбольш распаўсюджаным з сінонімаў, а астатнія можна зрабіць перасылкамі. Першапачатковая блытаніна выклікана тым, што паняцце [https://www.wikidata.org/wiki/Q9644 joint] (i.e., junctura, злучэнне) на Вікіданых была і застаецца некарэктна злучанай з артыкуламі пра суставы на іншых славянскіх Вікіпедыях. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 20:11, 17 студзеня 2026 (+03) :калі ўсё так, як вы кажаце, можна будзе яшчэ і ў вікіданых папрацаваць, каб усё прывесці да ладу. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:04, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Семятычы]] → [[Сямятычы]] == {{закрыта}} Традыцыйная і найбольш распаўсюджаная беларуская назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:11, 17 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} + заўвага па крыніцах вышэй [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:07, 25 сакавіка 2026 (+03) :Крыніцы ёсць, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:53, 30 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кансэнсус ёсць. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:54, 1 мая 2026 (+03) == [[Гонёндз]] → [[Ганёндз]] == {{закрыта}} Традыцыйная беларускай назва. Замацаваная ў тым ліку ў нашай Вікі, гл. [[Пётр з Ганёндза]].--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:05, 16 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} + заўвага па крыніцах вышэй [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:08, 25 сакавіка 2026 (+03) :Крыніцы ёсць, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:54, 30 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць кансэнсус. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:51, 1 мая 2026 (+03) == [[Бельск Падляскі]] → [[Бельск-Падляшскі]] == Замацаваная ў беларускай мове традыцыйная назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:01, 16 студзеня 2026 (+03) == [[Хрэптоўцы]] → [[Храптоўцы]] == Чарговы прыклад шкоднай дзейнасці [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] у справе тапаніміі. Перанесці пад распаўсюджаную назву, а не пад выдуманую.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:32, 15 студзеня 2026 (+03) :слабаватая крыніца, не знаходзіце? [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:10, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Каб знаходзіць — трэба шукаць. У вас лепшых для любога іншага напісання няма. Першае ж напісанне парушае нормы беларускай мовы, таму другое ёсць цалкам лагічным. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:14, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Ласосьна Велька]] → [[Ласосна Вялікая]] == {{закрыта}} Правільная назва па-беларуску.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:12, 14 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:12, 25 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана згодна з крыніцамі. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:52, 1 мая 2026 (+03) == [[Длугасельцы]] → [[Даўгасельцы]] == {{закрыта}} Правільная назва па-беларуску.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:14, 13 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:12, 25 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана згодна з крыніцамі. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:52, 1 мая 2026 (+03) == [[Іван Дыамідавіч Антошкін]] → [[Іван Дыямідавіч Антошкін]] == Гл. [[Размовы:Іван Дыамідавіч Антошкін#Дыямідавіч?|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 13:23, 1 снежня 2025 (+03) :варта разгледзець варыянт «Дыямедавіч», як у паданай крыніцы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:53, 2 снежня 2025 (+03) == [[Рэспубліка Арменіі]] → [[Першая Рэспубліка Арменія]] == ''Рэспубліка Арменіі'' напісана з памылкай. А [[Рэспубліка Арменія]] — назва цяперашняй армянскай дзяржавы. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 15:39, 29 кастрычніка 2025 (+03) :заўважу, што варта звярнуць, што ў першым выпадку ідзе кіраванне з родным склонам, а ў другім дапасаванне — гэта розныя назвы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:35, 2 лістапада 2025 (+03) :{{Перайменаваць}}. Дзве розныя дзяржавы. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:52, 9 студзеня 2026 (+03) == [[Валаваны]] → [[Канапэ]] == {{закрыта}} Валаваны не фіксуюцца ў слоўніках, канапэ ёсць у БРС 2012 на вербуме. Дый увогуле варта праверыць, ці ўжываецца гэтае «валаваны» недзе яшчэ і ці варта яго пакідаць у артыкуле. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:27, 13 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул перайменаваны згодна з крыніцамі. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:40, 1 мая 2026 (+03) == [[Сеціўнае таварыства па надаванні імёнаў і нумароў]] == Відавочна, што пераклад наймення арганізацыі вельмі вольны і трэба пераймяноўваць, але як -- не рызыкну прапаноўваць варыянт. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 08:42, 22 верасня 2025 (+03) : Перайменаваць наступным чынам: Інтэрнэт-карпарацыя па прысваенні імёнаў і нумароў. Саманазву на рускай мове можна паглядзець [https://www.icann.org/ru/system/files/files/getting-to-know-icann-quicklook-30apr20-ru.pdf тут]. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:51, 22 верасня 2025 (+03) ::Рускі пераклад выглядае не вельмі ўдала. Не зразумела, чему менавіта "інтэрнэт-карпарацыя" - выглядае або як кампанія, дзейнасць якой звязана з Інтернетам, або як нейкае сеціўнае аб'яднанне, а не міжнародная арганізацыя. ::ChatGPT прапанаваў варыянт "Карпарацыя па прызначэнні імёнаў і нумароў у Інтэрнэце" і мне такая форма падаецца нашмат больш удалай. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:06, 23 верасня 2025 (+03) :::мне здаецца, трэба ў першую чаргу арыентавацца на арыгінальную назву, дзе ідзе Internet Corporation, што з’яўляецца даволі вузкай і канкрэтнай назвай профілю фірмы, але яна, нібы, больш нідзе не ўжываецца для іншых арганізацый. Некаторыя раздзелы як назву старонкі пакідаюць ICANN і падаюць вольны пераклад у дужках. Можа і нам варта так зрабіць [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:43, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Так, ICANN як галоўная назва - добры варыянт. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 22:10, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Таксама падтрымаю варыянт "ICANN" [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 15:40, 14 студзеня 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Пахаваныя на Арлінгтонскіх нацыянальных могілках]] → [[:Катэгорыя:Пахаваныя на Арлінгтанскіх нацыянальных могілках]] == Гл. [[Размовы пра катэгорыю:Пахаваныя на Арлінгтонскіх нацыянальных могілках|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 21:17, 4 верасня 2025 (+03) :{{перайменаваць}}. Гэта не выключэнне а-ля Вашынгтон. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:08, 11 верасня 2025 (+03) == [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на ідыш]] → ? == Таксама [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на іўрыце]] і [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на эсперанта]]. Словазлучэнні тыпу "пісьменнік на нейкай мове" немагчымыя. А ў «Тлумачальным слоўніку беларускай літаратурнай мовы» пад рэдакцыяй Капылова "ідыш" скланяецца. Але ў іншай назве можа і не трэба будзе гэтае слова --[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 22:27, 3 жніўня 2025 (+03) :[[:Катэгорыя:Ідышамоўныя пісьменнікі]], [[:Катэгорыя:Іўрытамоўныя пісьменнікі]], [[:Катэгорыя:Эсперантамоўныя пісьменнікі]] -- па-мойму, будзе паслядоўна. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 13:21, 20 лістапада 2025 (+03) == [[Юліуш]], [[Юліўш]], [[Юліюш]], [[Юльюш]] → [[Юліюш]] == У беларускай Вікіпедыі сустракаюцца розныя варыянты гэтага польскага імя, варта б было, каб быў адзіны. Пытанне паўстала пры падрыхтоўцы артыкула пра {{lang-pl|Juliusz Machulski}}. На вырыянце "Юліюш" не настойваю, але пры пошуку ў беларускіх медыя сустракаецца. Таксама ўжо маем пэўны "ўзор" - Геніюш (Geniusz???). Таксама вынікі гэтага абмеркавання, на мой погляд, могуць паўплываць на перадачу такіх імён як Dariusz, Mariusz, Eugeniusz і пад. --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 09:16, 3 чэрвеня 2025 (+03) :У Беларускай Энцыклапедыі - Юл'''ью'''ш Славацкі. У Энцыклапедыя гісторыі Беларусі - Юл'''іу'''ш Фартунат Косак. [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 11:24, 3 чэрвеня 2025 (+03) ::Юліуш на маё вока выглядае вельмі экзатычна, хаця маем жа афіцыйна слова "менеджар". [[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 22:20, 3 чэрвеня 2025 (+03) ::Юліуш, вядома ж, не адпавядае правапісу. А чытаецца з устаўным [ў] - іўу Прынамсі, я так помню--[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 12:00, 11 чэрвеня 2025 (+03) :::Калі не адпавядае нават правапісу, і будзе супольнасцю прынятае адпаведнае рашэнне, то трэба ў Вікіпедыі паправіць Юліушаў - у нас яны сустракаюцца ў тэкстах артыкулаў, а ёсць і асобныя артыкулы [[Юліуш Косак|'''Юліуш''' Косак]], [[Ігнацы Юліуш Пілсудскі|Ігнацы '''Юліуш''' Пілсудскі]] --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 17:16, 11 чэрвеня 2025 (+03) ::тут пытанне транскрыпцый, якое можа ісці ўразрэз з беларускім традыцыйным напісаннем і вымаўленнем. Можа атрымацца як англійскім імем Isaac, якое ў залежнасці ад асобы пішацца па рознаму, як склалася ў крыніцах. Таму і з некаторымі польскімі імёнамі для некаторых асоб можа дамінаваць нейкая свая форма ў крыніцах і мы мусім яе пакідаць (таму дакладна Юльюш Славацкі, бо АК), але калі ў беларускіх тэкстах няма сталай перадачы імя для нейкай асобы (асабліва тычыцца сучаснікаў), то мусім выкарыстоўваць нейкія паслядоўныя правілы. ТКП можна выкарыстоўваць звычайна, але вось тут той прыклад, калі ТКП паказвае сябе як непрыгодная сістэма для перадачы імёнаў асоб, там будзе «Юлюш», што, так сказаць, «ні ў якія вароты». Тут мусіць быць паслядоўным для ўсіх спалучэнняў, дзе i стварае гук замест палаталізацыі зычнага, як Julian, Fabiusz, Heliodor etc., і не стаіць на канцы слова (там іншыя працэсы, як Natalia, Julia, Emilia і г.д.). У польскай мове ў такіх пазіцыях адбываецца пераход i у j, што таксама фіксуе польскі Вікіслоўнік, які абапіраецца на PWN (хаця ў маёй моўнай практыцы, я не чую, каб палякі казалі тут моцнае j, яно досыць рэдукаванае). Беларускія аналагі гэтых імён таксама звычайна ідуць з палаталізацыяй, як імёны Гальяш (тое ж Eliasz), Валяр’ян (Walerian), Фабіян (Fabian), Емяльян (Emilian), але на usz на канцы — маем скарачэнне да й: Юлій, Арсеній. У любым выпадку я бачу нейкі паралелізм у перадачы ёты ў беларускім і польскім літаратурным вымаўленні (калі няма j у вымаўленні, то не палаталізуем), застаецца толькі пытанне, пісаць ь ці і перад палаталізаванай галоснай. У дадзеным выпадку, раз маем у крыніцах ужо форму Юльюш, то можна пайсці па больш бяспечнай сцежцы ў дадзены момант і абраць гэтую форму як эталон. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:02, 21 ліпеня 2025 (+03) :::Падтрымаю пададзеныя вышэй аргументы — форма "Юльюш" выглядае найболей распаўсюджанай ў аўтарытэтных крыніцах. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 17:54, 27 снежня 2025 (+03) : {{Супраць}}. У беларускіх крыніцах часцей Юліуш.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:14, 13 сакавіка 2026 (+03) ::А можаце падаць больш канкрэтыкі? Пакуль што цяжка да канца сфармуляваць кансэнсус. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:09, 24 сакавіка 2026 (+03) : Ці гэтых кейсаў так шмат, каб мы за адно абмеркаванне перайменоўвалі адразу ўсіх? Можа лепш выносіць кожнага асобна? Усё ж часам гэта будзе не толькі пытанне транскрыпцыі, але і аўтарытэтных крыніц. Я не зусім бачу сэнс падводзіць такі "шырокі" вынік. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:54, 19 красавіка 2026 (+03) {{/Падвал}} [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Супольнасць]] nvuersz5aza24sgl1jlilyn4mzrx48p 5135037 5135035 2026-05-02T18:34:40Z Emilia Noah 155537 5135037 wikitext text/x-wiki {{Index box}} {{shortcut|ВП:ДП}} {{/Шапка}} = Бягучыя абмеркаванні = {{Кнопка 2|Дадаць тэму|url=https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Вікіпедыя:Да_перайменавання&action=edit&section=1|class=mw-ui-progressive}} ''Новыя тэмы, калі ласка, дадавайце зверху спіса абмеркаванняў'' == [[Хагіс]] → [[Хэгіс]] == Крыніц няма, акрамя [https://verbum.by/?q=%D0%A5%D1%8D%D0%B3%D1%96%D1%81 Англійска-беларускага слоўніка (Т. Суша, 2013)], таму прапаную перайменаваць паводле яго. --[[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:09, 2 мая 2026 (+03) == [[Уільям С’юард Бероуз]] → [[Уільям С’юард Бараўз]] == У такім напісанні прозвішча супярэчыць правілам беларускага правапісу. Крыніц, якія пацвярджалі б нейкую традыцыю ў напісанні прозвішча пісьменніка я не знайшоў. Таму прапаную перайменаваць адпаведна [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя]].--[[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:32, 12 красавіка 2026 (+03) {{перайменаваць}}, Згодна з інструкцыяй БелЭн па перадачы англамоўных імёнаў і прозвішч, а таксама з апошнімі змяненнямі ў акадэмічным правапісе (2008). [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:20, 12 красавіка 2026 (+03) == [[ВАЛЛ-І]] → [[УАЛЛ-І]] == Прапаную перайменаваць артыкул згодна з [https://kinakipa.site/movie?id=279102 існуючым перакладам] дадзенага мульціка. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 10:54, 20 красавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, але трэба дадаць інфармацыю пра пераклад і ўвогуле крыху палепшыць старонку. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:35, 26 красавіка 2026 (+03) : Не знайшоў АК за "УАЛЛ-І" акрамя Кінакіпы. Тым часам за "ВАЛЛ-І" можна сустрэць [https://euroradio.fm/u-los-andzhelese-vall-i-pryznali-filmam-goda Euroradio], [https://web.archive.org/web/20230110014627/https://nashaniva.com/69780 Nashaniva], [https://1387.io/jak-zacikavic-dzjacej-i-daroslyh-tjemaj-berazhlivaga-sta-lennja-da-pryrody-raskazala-jekolag-julija-prylishch/ 1387]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:41, 26 красавіка 2026 (+03) ::Калі б не было перакладу самой стужкі, то пададзеныя крыніцы мелі б прыярытэт. З улікам таго, што ёсць ужо пераклад (які атрымаў сваю агучку), то не зусім разумею, чаму старонка мае называцца паводле тых крыніц, якія былі зроблены да перакладу самога мульціка. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:54, 26 красавіка 2026 (+03) :::пераклад не афіцыйны, дый бывае, што перакладаў некалькі, таму мусім таксама глядзець на словаўжыванне ў розных крыніцах. Думаю, варта перайменаваць, але ў лідзе падаць дзве формы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:00, 26 красавіка 2026 (+03) ::: Хто адказны за пераклад? Якая акадэмічнасць гэтага перакладу? Пераклад - гэта добрая справа, але ён яшчэ не гарантуе, што менавіта гэтая назва будзе абраная для артыкула. Мы не ведаем, хто і ў якіх умовах яго перакладаў. Калі гэта быў хтосьці з НАН РБ - адна справа, калі гэта аматарскі пераклад - іншая. Калі пераклад з’яўляецца аматарскім, то чаму мы павінны ставіць яго вышэй за некалькі беларускамоўных крыніц? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:01, 26 красавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} Мультфільм з назвай УАЛЛ-І існуе, яго можна фізічна паглядзець (хоць пераклад, безумоўна, неафіцыйны). Будзьма шчырымі, афіцыйны мы наўрад ці пабачым. WALL-I(англійскі) і ВАЛЛ-И(расейскі), ВОЛЛ-І(украінскі) гэтаксама ёсць, але не ВАЛЛ-І. Увогуле не разумею заганнай практыкі нашых СМІ аднаасабова перакладаць назвы твораў, варта было б даваць арыгінальную назву і МАГЧЫМЫ пераклад у дужках. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 20:07, 26 красавіка 2026 (+03) == Сысуны і млекакормячыя == У суседнім беларускім раздзеле яўна замацаваліся «Сысуны». У нас жа, гледзячы па рэзультатам пошуку, пераважаюць «Млекакормячыя», хаця і сысуноў хапае. У сувязі з гэтым прапаную прывесці ўсё да адной назвы, прынамсі ў назвах артыкулаў, катэгорыях і шаблонах. Да якой з назваў варта прыводзіць усё — мусіць рашыць супольнасць, бо абодва слова раўназначныя. На выпадак калі супольнасць вырашыць прывесці ўсё да «Млекакормячыя» падрыхтаваў спіс (спадзяюся што поўны) артыкулаў якія трэба будзе перайменаваць: ==== Катэгорыі ==== [[:Катэгорыя:Сысуны Паўднёвай Амерыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Азіі]], [[:Катэгорыя:Сысуны паводле рэгіёнаў]], [[:Катэгорыя:Сысуны Еўразіі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Паўночнай Амерыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Аўстраліі і Акіяніі]], [[:Катэгорыя:Сысуны пліяцэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны палеагену]], [[:Катэгорыя:Сысуны неагену]], [[:Катэгорыя:Сысуны міяцэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны алігацэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны Беларусі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Афрыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Аўстраліі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Еўропы]], [[:Катэгорыя:Сысуны плейстацэну]], [[:Катэгорыя:Вымерлыя сысуны]], [[:Катэгорыя:Спісы сысуноў]], [[:Катэгорыя:Атрады сысуноў]], [[:Катэгорыя:Сямействы сысуноў]], ==== Шаблоны ==== [[:Шаблон:Сысуны]] Далей не ўпэўнены, ці варта чапаць: [[:Шаблон:Картка Экалагічны рэгіён]], [[:Шаблон:Картка Экалагічны рэгіён/Дакументацыя]],[[:Шаблон:Экарэгіён]], [[:Шаблон:Экарэгіён/Дакументацыя]]. ==== Артыкулы ==== [[Спіс сысуноў Беларусі]], [[Спіс сысуноў Азербайджана]] --[[Удзельнік:Observr1|Observr1]] ([[Размовы з удзельнікам:Observr1|размовы]]) 11:22, 7 красавіка 2026 (+03) : падпішыцеся калі ласка праз <nowiki>~~~~</nowiki>. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:31, 6 красавіка 2026 (+03) :Раз назва галоўнага [[млекакормячыя]], то і іншыя назвы мусяць адпавядаць. У БелЭн таксама пераважае форма «млекакормячыя». Таму я за тое, каб {{перайменаваць}} усё [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:35, 6 красавіка 2026 (+03) {{перайменаваць}} згодна з БелЭн. Там першым пішуць млекакормячыя. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) :{{Перайменаваць}} згодна з БелЭн ([https://belarus.belarusenc.by/belarus/detail-article.php?ID=4684#h1 на сайце - таксама млекакормячыя]), пакінуўшы перасылку са старой назвы на актуальную.--[[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 12:28, 7 красавіка 2026 (+03) == [[Неверагодны лёс Амэлі Пулен]] → [[Неверагодны лёс Амелі Пулен]] == Збіраюся бліжэйшым часам папрацаваць над гэтым артыкулам, значна палепшыць яго пад юбілей фільма. І першае ж пытанне наконт назвы. Я разумею, што фільм выходзіў у беларускім перакладзе пад загалоўкам «Неверагодны лёс Ам'''э'''лі Пулен», аднак, відаць, той пераклад арыентаваўся на тарашкевіцу. А імя Amélie ў іншых артыкулах БеВікі перадаецца праз '''е'''. Прапаную назву пакінуць як ёсць, але імя змяніць дзеля ўніфікацыі. Якія будуць меркаванні? --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 15:54, 6 красавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} для ўніфікацыі згодна з БелВікі. Дакладнай інструкцыі не маю для французскамоўных імёнаў, таму пакуль так. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:43, 6 красавіка 2026 (+03) :{{Не пераймяноўваць}} У нас ёсць канкрэтная крыніца - беларускі пераклад (не буду ўдавацца ў пытанні ягонай афіцыйнасці і легальнасці) і мы робім згодна з ёю. Калі фільм выйдзе пад іншай назвай - будзе сэнс задумацца над перайменаваннем. Само напісанне праз "е" досыць спрэчнае, у французскай там змякчэння няма, а пра доўгую традыцыю адаптацыі імя Amélie у беларускай мове гаварыць не выпадае (папраўце, калі не маю рацыі). [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:21, 7 красавіка 2026 (+03) :: Удакладню думку. Мне здаецца, што, змяніўшы літару, мы ўсё адно робім згодна з крыніцай, проста адаптуем да правапісу. Умоўна, было б у назве слова "сьнег" праз "ь" — думаю, назву б узялі, а "ь" прыбралі. А наконт традыцыі: я не меў на ўвазе, што існуе нейкая сталая традыцыя адаптацыі гэтага імя на беларускую. Я больш пісаў пра ўніфікацыю. Мы маем шэраг артыкулаў на БеВікі з гэтым і падобнымі імёнамі праз "е": [[Амелі Натомб]], [[Амелі Марэсмо]], [[Амелія Арлеанская]] і г.д. — і ніводнага праз "э". Думка была менавіта аб захаванні паслядоўнасці. Раз тут так павялося, то, мабыць, варта так і працягваць, ну ці пераймяноўваць адразу ўсе. --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 01:49, 7 красавіка 2026 (+03) :::Ва ўсіх пададзеныя артыкулах няма аніводнай беларускамоўнай крыніцы, таму асмелюся сцвярджаць, што гэта пераклады, магчыма машынныя. Таму іхная аўтарытэтнасць - пад пытаннем. [[Амелія Арлеанская]] - адаптавана, бадай, з партугальскай, бо ''Amélia'', а не ''Amélie'', таму разглядаць яе трэба асобна. :::Падсумоўваючы, я б галасаваў за тое, каб каб {{Перайменаваць}} да формы ''Амэлі'' артыкулы [[Амелі Натомб]] і [[Амелі Марэсмо]], бо :::1) Маем хоць якую беларускамоўную крыніцу :::2) Гэта не супярэчыць сучаснаму правапісу :::3) Гэта бліжэй да арыгінальнага вымаўлення [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 10:01, 7 красавіка 2026 (+03) :::: Наконт арыгінальнага вымаўлення пракансультаваўся з універсітэцкай выкладчыцай французскай мовы. Атрымаў такі адказ: «Э» ў гэтым слове максімальна ненатуральны для французскай мовы. Амаль паўсюль дзейнічае правіла «адкрыты склад — закрыты гук, закрыты склад — адкрыты гук». Спрэчка тут упіраецца ў захаванне зычнага. Калі хочацца захаваць цвёрды «м», то лагічна браць літару «э», але сам галосны ў імені бліжэйшы да таго, які мы звычайна перадаем праз «е». Так, напрыклад, імя ''Léa'' не перадаецца як Лэа, а літара тая ж. :::: Наконт беларускіх крыніц: знайшоў згадку гэтага фільма ў БелЭн, у артыкуле «Францыя» (том 16, старонка 478). Там падаецца скарочаная назва «Амелі», праз «е». --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 15:45, 18 красавіка 2026 (+03) У такой сітуацыі лепей тады {{Не пераймяноўваць}} Амэлі на Амелі [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 15:27, 7 красавіка 2026 (+03) == [[Кейт Бекінсейл]] → [[Кейт Бэкінсэйл]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача галосных «э» і «е»'''<br> Паводле правіл беларускай арфаграфіі пры перадачы іншамоўных імёнаў: літара «э» ўжываецца ў пачатку слова і пасля цвёрдых зычных; літара «е» пішацца толькі пасля '''к, г, л.''' У прозвішчы Beckinsale галосны '''[e]''' пасля зычных '''B''' і '''S''' павінен перадавацца праз «э», бо яны не ўваходзяць у групу выключэнняў (к, г, л). [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:56, 26 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, але ўвага тая ж, што і ніжэй: Хацелася б ведаць крыніцу і канкрэтнага аўтара гэтай нормы. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:50, 6 красавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}}. Наконт норм, якімі кіруемся, падтрымліваю. Пане @[[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]], указвайце калі ласка атрыбуцыю да крыніц больш выразна «Згодна з такой вось крыніцай, трэба пісаць вось так», а не проста «трэба пісаць вось так». + гэтыя крыніцы трэба будзе апрацаваць і зрабіць асобную старонку па прыкладзе [[Польска-беларуская практычная транскрыпцыя]] і іншых падобных, каб ужо метадычна працаваць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:39, 26 красавіка 2026 (+03) ::Хутка зробім старонку для інструкцыі, добра) Дадзеная інструкцыя - даведка да БелЭн па перадачы англамоўных імёнаў + змяненні ў беларускам правапісе 2008 года. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:00, 26 красавіка 2026 (+03) == [[Цімаці Снайдэр]] → [[Тымаці Снайдэр]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача галосных «і» і «ы» пасля зычных'''<br> У беларускай мове выбар паміж «і» і «ы» пасля зычных рэгулюецца іх цвёрдасцю/мяккасцю: «і» ўжываецца пасля парных па мяккасці зычных, «ы» — пасля няпарных цвёрдых зычных, а таксама пасля «т» і «д», калі яны не знаходзяцца ў канцы слова.<br> У імені Timothy гук [ɪ] пасля «т» у сярэдзіне слова павінен перадавацца праз «ы», бо «т» тут цвёрды і не ў канцы слова. <br> «-ці» пакідаем як у прыкладзе «Гаіці» або «[https://verbum.by/s/encyclopedias?q=%D0%A2%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D1%86%D1%96 Хант Тымаці]»<br> Адпаведна прапаную далей пісаць «Тымаці» замест «Цімаці» для імя «Timothy». [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:56, 26 сакавіка 2026 (+03) :Адназначнае {{Перайменаваць}}, праца гэтага аўтара перакладзена на беларускую, дзе ён падпісаны як Тымаці ці Тыматы (залежна ад правапісу). [https://rusneb.ru/catalog/000202_000005_33411099/ Тут], [https://dziejaslou.by/old/www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/snaj1102ec.html тут] [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:52, 6 красавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:37, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Хезер Мойс]] → [[Хэдэр Мойс]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача гука [h]''' <br> Паводле сучаснай практыкі, у іншамоўных онімах, якія ўвайшлі ва ўжытак у другой палове XX стагоддзя і пазней, гук [h] перадаецца праз «х», у адрозненне ад традыцыйных імёнаў, дзе замацавалася «г».<br> Імя Heather не належыць да традыцыйна засвоеных, таму выкарыстанне «х» (Хэдэр) з’яўляецца нарматыўным.<br> '''Перадача галоснага [ɛ]<br>''' У пачатку слова і пасля цвёрдых зычных гук [ɛ] перадаецца літарай «э». Форма «Хезер» з «е» не адпавядае гэтаму правілу, бо «е» ў беларускай мове абазначае мяккасць папярэдняга зычнага і гук [je].<br> '''Перадача гуку [ð]<br>''' Часам сустракаецца перадача праз «з», але гэта выключэнні, абумоўленыя традыцыяй (Rutherford → Рэзерфорд). Паколькі імя Heather не з’яўляецца традыцыйным, нарматыўнай будзе перадача «д»: Хэдэр, а не «Хезер».<br> '''Перадача спалучэння -er<br>''' У іншамоўных імёнах канчатак -er перадаецца як «-эр»: * у пачатку слова, * пасля галосных, * пасля цвёрдых зычных (акрамя к, г, л, дзе магчыма «-ер»). У дадзеным выпадку «-ther» → «-дэр», таму «Хэдэр» адпавядае норме.<br> Тое ж самае прапаную зрабіць для артыкула «[[Хэзер Нова]]» [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:20, 25 сакавіка 2026 (+03) :у [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя]] асобна разглядаў гэта імя, тут не ўлічылі перадачу гуку [ð], які звычайна перадаецца як "д", з чаго атрымліваем форму «Хэдэр». [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:02, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Я кіраваўся збольшага інструкцыяй па перадачы англамоўных імёнаў (БелЭн). (+ [https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2008-186/2008-186(003-066).pdf&oldDocPage=1 апошнія змяненні ў правапісе], § 4. Перадача акання на пісьме) [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 14:13, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} усіх на Хэдэр. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:51, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, бо сапраўды, нейкай традыцыі ў напісанні гэтага імя няма, ва ўсякім выпадку з аналізу крыніц я не заўважыў. Аднак зазначу, што хацелася б ведаць крыніцу і канкрэтнага аўтара гэтай нормы. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:49, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Паляўнічыя за прывідамі (фільм, 1984)]] → [[Лаўцы прывідаў (фільм, 1984)]] == На дадзены момант існуе пераклад гэтай кінастужкі, таму прапаную перайменаваць згодна з [https://kinakipa.site/movie?id=2467 існуючым перакладам]. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:20, 25 сакавіка 2026 (+03) : падпішыцеся, дадаўшы ў канцы паведамлення <nowiki>~~~~</nowiki>. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:18, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Зроблена! [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:42, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} згодна з беларускім перакладам. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:57, 25 сакавіка 2026 (+03) :Згоды з аргуменіацыяй, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:53, 6 красавіка 2026 (+03) : {{не пераймяноўваць}}. Назва «Паляўнічыя за прывідамі» сустракаецца ў такіх выданнях, як [https://belsat.eu/83131477/nam-i-tak-strashna-shto-paglyadzets-na-gelauin-kab-zahavats-nervy Белсат], [https://novychas.online/kultura/top-10-filmau-dlja-ljohkaha-letnjaha-veczara Новы Час], [https://zviazda.by/editions/news/kantsert-stary-novy-god-z-three-sticks-praysho-dnyami-belaruskay-dzyarzha-nay-filarmonii/ Звязда]. Нельга сказаць, што альтэрнатыўны варыянт памылковы, аднак мы мусім абапірацца на тое, наколькі надзейныя і аўтарытэтныя беларускамоўныя крыніцы спасылаюцца на тэму артыкула. Кінакіпа як стрымінгавая платформа можа займацца ўласнымі перакладамі, і яны нават могуць быць вельмі якаснымі, але прыведзеныя вышэй рэсурсы пакуль маюць большую сукупную аўтарытэтнасць. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:41, 25 красавіка 2026 (+03) ::::::За пераклад адказны [https://t.me/PierakladyArcioma Arciom], пераклады якога таксама можна сустрэць у такіх сэрвісах як [https://voka.tv/ru-RU/collections/cinevoka-kino-pa-belarusku CINEVOKA]. Акадэмічнасць перакладу адпавядае цяперашняму правапісу. Хто вызначае акадэмічнасць артыкулаў ад Звязды, НН, Белсат, ад якіх можна сустрэць машынны пераклад назваў з рускай мовы або англійскай? Якая вартасць такіх перакладаў? Калі б мы мелі некалькі перакладаў, то можна было б думаць над тым, што папулярней, а так мы маем пакуль адзін пераклад, а не некалькі ў артыкулаў СМІ, якія невядома якім чынам правяраюць. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:16, 26 красавіка 2026 (+03) ::::::: Ну, у нас з аднаго боку аматарскі пераклад, а з іншага тры інфармацыйныя беларускамоўныя рэсурсы. Канешне, усе тры могуць лупіць недакладныя пераклады ці калькі. Толькі вось гэта, па-першае, неабавязкова з’яўляецца праўдай у гэтым выпадку, а па-другое - незразумела, чаму пераклад аматара павінен быць вышэй за іх. ::::::: У нас існуе простае правіла датычна наймення артыкулаў: назвы грунтуюцца на тым, як на тэму артыкула спасылаюцца '''надзейныя і аўтарытэтныя беларускамоўныя''' крыніцы. Для мяне надзейнасць і аўтарытэтнасць [[Звязда|Звязды]] і [[Белсат]]а з’яўляюцца больш відавочнымі ў гэтым пытанні. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:39, 26 красавіка 2026 (+03) == [[Кавалак жыцця]] → [[Шматочак жыцця]] == Недарэчны пераклад з украінскай мовы. Кавалак — гэта кусок. Шматок — гэта невялікі кавалак. Шматочак — гэта зусім маленькі кавалак. Калі перакладаць англійскае слова «''slice''», то варта падумаць над адпаведнікамі (напрыклад: скібачка, лустачка). [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:48, 23 лютага 2026 (+03) :Выглядае як "скрылёк", прынамсі, так найболей імаверна можна перакласці slice. Вядома, хацелася б хоць якую крыніцу, але ўчора шукаў і поўны нуль. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:52, 23 лютага 2026 (+03) ::артыкул перакладаўся з украінскага аналага, але ў рускай мове такая самая канструкцыя. [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 00:43, 25 лютага 2026 (+03) :А навошта перакладаць "slice of life" даслоўна? Гэта устойлівы выраз англійскай мовы, не? Прапаную выкарыстоўваць фактычнае значэнне: штодзённасць ці паўсядзённасць як назву артыкула. [[Удзельнік:DzBar|DzBar]] ([[Размовы з удзельнікам:DzBar|размовы]]) 15:26, 23 лютага 2026 (+03) ::таму што калька ўжо пранікла ў рус., укр. і іншыя мовы, а слова Шмадзённасць мае нашмат большы спектр значэнняў. [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 00:42, 25 лютага 2026 (+03) :::Магчыма нешта недзе і пранікла, але калі выбраць на буйных англійских базах даных (сайтах) мангу ці анімэ і глядзець яе жанры на адпаведных буйных рускамоўных сайтах, там заўсёды "slice of life" - гэта "повседневность". Магу памыляцца, але іншых аўтарытэтных крыніц па гэтым пытанні няма. [[Удзельнік:DzBar|DzBar]] ([[Размовы з удзельнікам:DzBar|размовы]]) 17:22, 25 лютага 2026 (+03) :А гэта ж гучыць як "слайс"? Калі так, то можна яшчэ пашукаць, не падумаў адразу пра гэты варыянт. І наогул "слайс" ужо запазычана, можа, пераклад не трэба, калі яшчэ няма сваёй устойлівай формы. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 16:37, 25 лютага 2026 (+03) ::падтрымліваю варыянт з тым, каб пакінуць англійскую назву, пакуль не замацуецца ў АК нейкі пераклад. Пераклад можна даць у дужках. Калі ў беларускамоўных АК ёсць нейкія іншыя назвы, іх можна дадаць у лід. Інакш — прыбраць усё без АК. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:15, 24 сакавіка 2026 (+03) == Сьюзен, С’юзан, Сьюзан → Сюзан == Маем шэраг артыкулаў з розным напісаннем імені Susan, патрэбная нейкая уніфікацыя: * [[Сьюзен Хэйвард]] * [[С’юзан Сарандан]] * [[Сьюзен Пэвэнсі]] * [[Сьюзан Вулдрыдж]] * [[Сьюзан Полгар]] * [[Сьюзан Дэнфард]] * [[С’юзан Франсія]] Варыянт ''Сюзан'' прапанаваны ў Добрапісе Саўкі. Іншых варыянтаў, акрамя Сюзанны, не знайшоў, але Сюзан і Сюзанна ўсё ж розныя формы імені. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 23:43, 18 лютага 2026 (+03) :Звяртаю ўвагу, што сярод прыведзеных імён не ўсе з англійскай мовы. Далей пішу толькі пра англійскі адпаведнік. У арыгінале — Susan ([ˈsuː.zən]), тут маем дзве праблемныя галосныя. Сістэма Саўкі не ідзе ў згодзе з моўнай практыкай і навязвае ўсё ж больш пазіцыю аўтара (згодна з ім мусіць быць таксама Барак Оўбама, Джордж Ўошынгтан). [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя|Тут]] дрэнна прапісана пра [uː], нельга нічога сказаць, вырашылі бы крыніцы. З [ə] таксама неадназначна, у такой пазіцыі часцей перадаецца як «а», але можа быць і як «е» (але малаімаверна «э»). Трэба глядзець на словаўжыванне. Праз гугл кнігі знаходжу 2 разы С’юзэн (варыянт з «э» адкідваем), 4 разы С’юзан (2 з якіх пра [[Сьюзен Зонтаг]]), 4 Сьюзан, 6 Сьюзен (прычым знайшоў у БелЭН Хелмс Сьюзен і «Лэдзі Сьюзен» ад Джэйн Осцін), 5-6 Сюзан (ізноў Зонтаг спрабуюць перадаць, не лічыў ужыванне Сюзан у БелЭН, але для плошчы Сюзан Дэлаль у Тэль-Авіве), 1 Сюзэн, 2 Сюзен. :Мне агульны агляд хутчэй падказвае, што Сьюзен будзе найбольш паслядоўным варыянтам паводле крыніц. Найбольш вагу тут дадае БелЭН. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 03:40, 19 лютага 2026 (+03) :Якраз паводле інструкцыі БелЭн правільна будзе '''Сьюзен''')Таму прапаную {{Перайменаваць |ўніфікаваць}} да '''першага варыянта''' [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:07, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Цёрнер]] → Тэрнер == Удзельнік [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] у шмат якіх артыкулах паправіў, калі слушна, гэта вымагае шэрагу перейменаванняў. Ён аргументуе такім чынам: "Паводле правілаў беларускага правапісу 2008. §12 Зычныя д, т і дз, ц 6 Зычныя дз, ц пішуцца ў некаторых словах, правапіс якіх вызначаецца па слоўніку: мундзір, гетэрадзін, дзюна, дзюшэс, бардзюр, арцель, цір, цітр, эцюд, цюль, нацюрморт, уверцюра, накцюрн, цюркскі, цюльпан, каранцін. Гук [ɜ] у спалучэннях з R перадаецца ер/эр/ёр". --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:38, 23 студзеня 2026 (+03) :перапрашаю, вось да ўсіх Тэрнераў важны аргумент з Правілаў арфаграфіі :§12 Зычныя д, т і дз, :4. У запазычаных словах (а таксама ў вытворных ад іх) цвёрдыя д, т, як правіла, пішуцца нязменна: рэйсфедар, дэлегат, дэманстрацыя, медыцына, апладысменты, індык, літаратура, майстар, матэрыял, універсітэт, кватэра, тэхніка, тыраж, скептык, ерэтык, пластык, тэарэтык, авантура, дыктатура. [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 21:42, 23 студзеня 2026 (+03) ::Таксама БелЭН фіксуе Тэрнер (Turner) Джозеф Мэлрард Уільям [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 21:45, 23 студзеня 2026 (+03) :::як разумею, там будзе [ɜː] у RP пасля T, праблемнае месца. Розныя маем прыклады, як Кёрціс, Бёрніт, але гэта іншы род зычных, што істотна тут. Мне здаецца, што прыведзеныя правілы можна трактаваць па рознаму. Тое, што для нас гучыць мякка фактычна не заўсёды з’яўляецца мяккім зычным у арыгінальнай мове. Ну вось чым адрозніваецца t у французскіх nature mort і tirage? То бок, усё, што тычыцца запазычанняў тут можна трактаваць шырока. У той жа час, добра, што знайшлі ўжыванне ў БелЭН, гэта дадае ўпэўненасці ў такой форме. Калі ў крыніцах няма Цёрнер, то {{перайменаваць}}. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:46, 3 лютага 2026 (+03) ::::Я таксама звяртаўся да прафэсійнага перакладчыка з пытаннем пра Тэрнэра, Іыны Тыма. Віталь Станішэўскі: ::::„Уласныя імёны могуць замацоўвацца ў узусе і ў аўтарытэтных крыніцах і згодна з іх стыхійным асваеннем. Калі канкрэтна ў аўтарытэтных крыніцах няма спадарыні Тыны, то сам Бог наказаў асвойваць па правілах. ::::Калі сістэмна, то Тэрнэр - цалкам нармальна. "Т" захоўваецца, а тое, што не так блізка да [з:], невялікая страта, бо ўсё адно забяспечваецца "адваротная сумяшчальнасць", вымаўляецца ўсё тое ж у арыгінале“. [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 14:30, 3 лютага 2026 (+03) :::::Агулам, я тут са спадаром Віталём пагаджуся, але хочацца дадаткова падкрэсліць, што гэтыя правілы, як і многія іншыя, досыць размытыя і іх можна па-рознаму трактаваць, калі ўжо прыдраліся да літары закона. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:45, 3 лютага 2026 (+03) :'''Перадача спалучэнняў -er і -ur''' :У беларускай перадачы іншамоўных імёнаў спалучэнні ''-er'' і ''-ur'' перадаюцца як «-эр»: :* у пачатку слова, :* пасля галосных, :* пасля беларускіх цвёрдых зычных. :Форма «-ер» ужываецца толькі пасля зычных '''к, г, л'''. :У прозвішчы ''Turner'' галосны [ɜː] у абедзвюх пазіцыях (''Tur-'' і ''-ner'') адпавядае беларускай перадачы '''«эр»''', таму правільна: '''Тэрнэр'''. Тым болей што тут мы карыстаемся [https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2008-186/2008-186(003-066).pdf&oldDocPage=1 апошнімі змяненнямі ў правапісе], § 4. Перадача акання на пісьме для -er. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:05, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Сінавіяльны сустаў]] → [[Сустаў]] == Варта вызваліць старонку [[Сустаў]] ад цяперашняй некарэктнай перасылкі на [[Злучэнне (анатомія)]] і зрабіць яе асноўнай назвай артыкула [[Сінавіяльны сустаў]]. Паняцце Сінавіяльны сустаў не існуе. Слоўнік БДМУ (Ярашэвіч С.П., Піўчанка П.Р., Грынкевіч А.І., Любецкая К.П. Анатомия: словарь. — Мінск: БДМУ, 2016. — ISBN 978-985-567-629-5.) прыводзіць беларускія пераклады лацінскіх тэрмінаў: junctura — злучэнне, junctura synovialis — сінавіяльнае злучэнне, сустаў, дыяртроз, перапыннае злучэнне. Мяркую, «сустаў» будзе найбольш распаўсюджаным з сінонімаў, а астатнія можна зрабіць перасылкамі. Першапачатковая блытаніна выклікана тым, што паняцце [https://www.wikidata.org/wiki/Q9644 joint] (i.e., junctura, злучэнне) на Вікіданых была і застаецца некарэктна злучанай з артыкуламі пра суставы на іншых славянскіх Вікіпедыях. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 20:11, 17 студзеня 2026 (+03) :калі ўсё так, як вы кажаце, можна будзе яшчэ і ў вікіданых папрацаваць, каб усё прывесці да ладу. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:04, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Гонёндз]] → [[Ганёндз]] == {{закрыта}} Традыцыйная беларускай назва. Замацаваная ў тым ліку ў нашай Вікі, гл. [[Пётр з Ганёндза]].--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:05, 16 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} + заўвага па крыніцах вышэй [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:08, 25 сакавіка 2026 (+03) :Крыніцы ёсць, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:54, 30 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць кансэнсус. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:51, 1 мая 2026 (+03) == [[Бельск Падляскі]] → [[Бельск-Падляшскі]] == Замацаваная ў беларускай мове традыцыйная назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:01, 16 студзеня 2026 (+03) == [[Хрэптоўцы]] → [[Храптоўцы]] == Чарговы прыклад шкоднай дзейнасці [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] у справе тапаніміі. Перанесці пад распаўсюджаную назву, а не пад выдуманую.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:32, 15 студзеня 2026 (+03) :слабаватая крыніца, не знаходзіце? [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:10, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Каб знаходзіць — трэба шукаць. У вас лепшых для любога іншага напісання няма. Першае ж напісанне парушае нормы беларускай мовы, таму другое ёсць цалкам лагічным. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:14, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Ласосьна Велька]] → [[Ласосна Вялікая]] == {{закрыта}} Правільная назва па-беларуску.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:12, 14 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:12, 25 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана згодна з крыніцамі. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:52, 1 мая 2026 (+03) == [[Длугасельцы]] → [[Даўгасельцы]] == {{закрыта}} Правільная назва па-беларуску.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:14, 13 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:12, 25 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана згодна з крыніцамі. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:52, 1 мая 2026 (+03) == [[Іван Дыамідавіч Антошкін]] → [[Іван Дыямідавіч Антошкін]] == Гл. [[Размовы:Іван Дыамідавіч Антошкін#Дыямідавіч?|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 13:23, 1 снежня 2025 (+03) :варта разгледзець варыянт «Дыямедавіч», як у паданай крыніцы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:53, 2 снежня 2025 (+03) == [[Рэспубліка Арменіі]] → [[Першая Рэспубліка Арменія]] == ''Рэспубліка Арменіі'' напісана з памылкай. А [[Рэспубліка Арменія]] — назва цяперашняй армянскай дзяржавы. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 15:39, 29 кастрычніка 2025 (+03) :заўважу, што варта звярнуць, што ў першым выпадку ідзе кіраванне з родным склонам, а ў другім дапасаванне — гэта розныя назвы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:35, 2 лістапада 2025 (+03) :{{Перайменаваць}}. Дзве розныя дзяржавы. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:52, 9 студзеня 2026 (+03) == [[Валаваны]] → [[Канапэ]] == {{закрыта}} Валаваны не фіксуюцца ў слоўніках, канапэ ёсць у БРС 2012 на вербуме. Дый увогуле варта праверыць, ці ўжываецца гэтае «валаваны» недзе яшчэ і ці варта яго пакідаць у артыкуле. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:27, 13 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул перайменаваны згодна з крыніцамі. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:40, 1 мая 2026 (+03) == [[Сеціўнае таварыства па надаванні імёнаў і нумароў]] == Відавочна, што пераклад наймення арганізацыі вельмі вольны і трэба пераймяноўваць, але як -- не рызыкну прапаноўваць варыянт. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 08:42, 22 верасня 2025 (+03) : Перайменаваць наступным чынам: Інтэрнэт-карпарацыя па прысваенні імёнаў і нумароў. Саманазву на рускай мове можна паглядзець [https://www.icann.org/ru/system/files/files/getting-to-know-icann-quicklook-30apr20-ru.pdf тут]. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:51, 22 верасня 2025 (+03) ::Рускі пераклад выглядае не вельмі ўдала. Не зразумела, чему менавіта "інтэрнэт-карпарацыя" - выглядае або як кампанія, дзейнасць якой звязана з Інтернетам, або як нейкае сеціўнае аб'яднанне, а не міжнародная арганізацыя. ::ChatGPT прапанаваў варыянт "Карпарацыя па прызначэнні імёнаў і нумароў у Інтэрнэце" і мне такая форма падаецца нашмат больш удалай. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:06, 23 верасня 2025 (+03) :::мне здаецца, трэба ў першую чаргу арыентавацца на арыгінальную назву, дзе ідзе Internet Corporation, што з’яўляецца даволі вузкай і канкрэтнай назвай профілю фірмы, але яна, нібы, больш нідзе не ўжываецца для іншых арганізацый. Некаторыя раздзелы як назву старонкі пакідаюць ICANN і падаюць вольны пераклад у дужках. Можа і нам варта так зрабіць [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:43, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Так, ICANN як галоўная назва - добры варыянт. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 22:10, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Таксама падтрымаю варыянт "ICANN" [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 15:40, 14 студзеня 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Пахаваныя на Арлінгтонскіх нацыянальных могілках]] → [[:Катэгорыя:Пахаваныя на Арлінгтанскіх нацыянальных могілках]] == Гл. [[Размовы пра катэгорыю:Пахаваныя на Арлінгтонскіх нацыянальных могілках|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 21:17, 4 верасня 2025 (+03) :{{перайменаваць}}. Гэта не выключэнне а-ля Вашынгтон. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:08, 11 верасня 2025 (+03) == [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на ідыш]] → ? == Таксама [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на іўрыце]] і [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на эсперанта]]. Словазлучэнні тыпу "пісьменнік на нейкай мове" немагчымыя. А ў «Тлумачальным слоўніку беларускай літаратурнай мовы» пад рэдакцыяй Капылова "ідыш" скланяецца. Але ў іншай назве можа і не трэба будзе гэтае слова --[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 22:27, 3 жніўня 2025 (+03) :[[:Катэгорыя:Ідышамоўныя пісьменнікі]], [[:Катэгорыя:Іўрытамоўныя пісьменнікі]], [[:Катэгорыя:Эсперантамоўныя пісьменнікі]] -- па-мойму, будзе паслядоўна. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 13:21, 20 лістапада 2025 (+03) == [[Юліуш]], [[Юліўш]], [[Юліюш]], [[Юльюш]] → [[Юліюш]] == У беларускай Вікіпедыі сустракаюцца розныя варыянты гэтага польскага імя, варта б было, каб быў адзіны. Пытанне паўстала пры падрыхтоўцы артыкула пра {{lang-pl|Juliusz Machulski}}. На вырыянце "Юліюш" не настойваю, але пры пошуку ў беларускіх медыя сустракаецца. Таксама ўжо маем пэўны "ўзор" - Геніюш (Geniusz???). Таксама вынікі гэтага абмеркавання, на мой погляд, могуць паўплываць на перадачу такіх імён як Dariusz, Mariusz, Eugeniusz і пад. --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 09:16, 3 чэрвеня 2025 (+03) :У Беларускай Энцыклапедыі - Юл'''ью'''ш Славацкі. У Энцыклапедыя гісторыі Беларусі - Юл'''іу'''ш Фартунат Косак. [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 11:24, 3 чэрвеня 2025 (+03) ::Юліуш на маё вока выглядае вельмі экзатычна, хаця маем жа афіцыйна слова "менеджар". [[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 22:20, 3 чэрвеня 2025 (+03) ::Юліуш, вядома ж, не адпавядае правапісу. А чытаецца з устаўным [ў] - іўу Прынамсі, я так помню--[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 12:00, 11 чэрвеня 2025 (+03) :::Калі не адпавядае нават правапісу, і будзе супольнасцю прынятае адпаведнае рашэнне, то трэба ў Вікіпедыі паправіць Юліушаў - у нас яны сустракаюцца ў тэкстах артыкулаў, а ёсць і асобныя артыкулы [[Юліуш Косак|'''Юліуш''' Косак]], [[Ігнацы Юліуш Пілсудскі|Ігнацы '''Юліуш''' Пілсудскі]] --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 17:16, 11 чэрвеня 2025 (+03) ::тут пытанне транскрыпцый, якое можа ісці ўразрэз з беларускім традыцыйным напісаннем і вымаўленнем. Можа атрымацца як англійскім імем Isaac, якое ў залежнасці ад асобы пішацца па рознаму, як склалася ў крыніцах. Таму і з некаторымі польскімі імёнамі для некаторых асоб можа дамінаваць нейкая свая форма ў крыніцах і мы мусім яе пакідаць (таму дакладна Юльюш Славацкі, бо АК), але калі ў беларускіх тэкстах няма сталай перадачы імя для нейкай асобы (асабліва тычыцца сучаснікаў), то мусім выкарыстоўваць нейкія паслядоўныя правілы. ТКП можна выкарыстоўваць звычайна, але вось тут той прыклад, калі ТКП паказвае сябе як непрыгодная сістэма для перадачы імёнаў асоб, там будзе «Юлюш», што, так сказаць, «ні ў якія вароты». Тут мусіць быць паслядоўным для ўсіх спалучэнняў, дзе i стварае гук замест палаталізацыі зычнага, як Julian, Fabiusz, Heliodor etc., і не стаіць на канцы слова (там іншыя працэсы, як Natalia, Julia, Emilia і г.д.). У польскай мове ў такіх пазіцыях адбываецца пераход i у j, што таксама фіксуе польскі Вікіслоўнік, які абапіраецца на PWN (хаця ў маёй моўнай практыцы, я не чую, каб палякі казалі тут моцнае j, яно досыць рэдукаванае). Беларускія аналагі гэтых імён таксама звычайна ідуць з палаталізацыяй, як імёны Гальяш (тое ж Eliasz), Валяр’ян (Walerian), Фабіян (Fabian), Емяльян (Emilian), але на usz на канцы — маем скарачэнне да й: Юлій, Арсеній. У любым выпадку я бачу нейкі паралелізм у перадачы ёты ў беларускім і польскім літаратурным вымаўленні (калі няма j у вымаўленні, то не палаталізуем), застаецца толькі пытанне, пісаць ь ці і перад палаталізаванай галоснай. У дадзеным выпадку, раз маем у крыніцах ужо форму Юльюш, то можна пайсці па больш бяспечнай сцежцы ў дадзены момант і абраць гэтую форму як эталон. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:02, 21 ліпеня 2025 (+03) :::Падтрымаю пададзеныя вышэй аргументы — форма "Юльюш" выглядае найболей распаўсюджанай ў аўтарытэтных крыніцах. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 17:54, 27 снежня 2025 (+03) : {{Супраць}}. У беларускіх крыніцах часцей Юліуш.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:14, 13 сакавіка 2026 (+03) ::А можаце падаць больш канкрэтыкі? Пакуль што цяжка да канца сфармуляваць кансэнсус. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:09, 24 сакавіка 2026 (+03) : Ці гэтых кейсаў так шмат, каб мы за адно абмеркаванне перайменоўвалі адразу ўсіх? Можа лепш выносіць кожнага асобна? Усё ж часам гэта будзе не толькі пытанне транскрыпцыі, але і аўтарытэтных крыніц. Я не зусім бачу сэнс падводзіць такі "шырокі" вынік. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:54, 19 красавіка 2026 (+03) {{/Падвал}} [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Супольнасць]] te1ell4g4hoy2288qe9p6wkd0yuez8q 5135039 5135037 2026-05-02T18:35:44Z Emilia Noah 155537 5135039 wikitext text/x-wiki {{Index box}} {{shortcut|ВП:ДП}} {{/Шапка}} = Бягучыя абмеркаванні = {{Кнопка 2|Дадаць тэму|url=https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Вікіпедыя:Да_перайменавання&action=edit&section=1|class=mw-ui-progressive}} ''Новыя тэмы, калі ласка, дадавайце зверху спіса абмеркаванняў'' == [[Хагіс]] → [[Хэгіс]] == Крыніц няма, акрамя [https://verbum.by/?q=%D0%A5%D1%8D%D0%B3%D1%96%D1%81 Англійска-беларускага слоўніка (Т. Суша, 2013)], таму прапаную перайменаваць паводле яго. --[[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:09, 2 мая 2026 (+03) == [[Уільям С’юард Бероуз]] → [[Уільям С’юард Бараўз]] == У такім напісанні прозвішча супярэчыць правілам беларускага правапісу. Крыніц, якія пацвярджалі б нейкую традыцыю ў напісанні прозвішча пісьменніка я не знайшоў. Таму прапаную перайменаваць адпаведна [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя]].--[[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:32, 12 красавіка 2026 (+03) {{перайменаваць}}, Згодна з інструкцыяй БелЭн па перадачы англамоўных імёнаў і прозвішч, а таксама з апошнімі змяненнямі ў акадэмічным правапісе (2008). [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:20, 12 красавіка 2026 (+03) == [[ВАЛЛ-І]] → [[УАЛЛ-І]] == Прапаную перайменаваць артыкул згодна з [https://kinakipa.site/movie?id=279102 існуючым перакладам] дадзенага мульціка. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 10:54, 20 красавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, але трэба дадаць інфармацыю пра пераклад і ўвогуле крыху палепшыць старонку. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:35, 26 красавіка 2026 (+03) : Не знайшоў АК за "УАЛЛ-І" акрамя Кінакіпы. Тым часам за "ВАЛЛ-І" можна сустрэць [https://euroradio.fm/u-los-andzhelese-vall-i-pryznali-filmam-goda Euroradio], [https://web.archive.org/web/20230110014627/https://nashaniva.com/69780 Nashaniva], [https://1387.io/jak-zacikavic-dzjacej-i-daroslyh-tjemaj-berazhlivaga-sta-lennja-da-pryrody-raskazala-jekolag-julija-prylishch/ 1387]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:41, 26 красавіка 2026 (+03) ::Калі б не было перакладу самой стужкі, то пададзеныя крыніцы мелі б прыярытэт. З улікам таго, што ёсць ужо пераклад (які атрымаў сваю агучку), то не зусім разумею, чаму старонка мае называцца паводле тых крыніц, якія былі зроблены да перакладу самога мульціка. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:54, 26 красавіка 2026 (+03) :::пераклад не афіцыйны, дый бывае, што перакладаў некалькі, таму мусім таксама глядзець на словаўжыванне ў розных крыніцах. Думаю, варта перайменаваць, але ў лідзе падаць дзве формы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:00, 26 красавіка 2026 (+03) ::: Хто адказны за пераклад? Якая акадэмічнасць гэтага перакладу? Пераклад - гэта добрая справа, але ён яшчэ не гарантуе, што менавіта гэтая назва будзе абраная для артыкула. Мы не ведаем, хто і ў якіх умовах яго перакладаў. Калі гэта быў хтосьці з НАН РБ - адна справа, калі гэта аматарскі пераклад - іншая. Калі пераклад з’яўляецца аматарскім, то чаму мы павінны ставіць яго вышэй за некалькі беларускамоўных крыніц? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:01, 26 красавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} Мультфільм з назвай УАЛЛ-І існуе, яго можна фізічна паглядзець (хоць пераклад, безумоўна, неафіцыйны). Будзьма шчырымі, афіцыйны мы наўрад ці пабачым. WALL-I(англійскі) і ВАЛЛ-И(расейскі), ВОЛЛ-І(украінскі) гэтаксама ёсць, але не ВАЛЛ-І. Увогуле не разумею заганнай практыкі нашых СМІ аднаасабова перакладаць назвы твораў, варта было б даваць арыгінальную назву і МАГЧЫМЫ пераклад у дужках. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 20:07, 26 красавіка 2026 (+03) == Сысуны і млекакормячыя == У суседнім беларускім раздзеле яўна замацаваліся «Сысуны». У нас жа, гледзячы па рэзультатам пошуку, пераважаюць «Млекакормячыя», хаця і сысуноў хапае. У сувязі з гэтым прапаную прывесці ўсё да адной назвы, прынамсі ў назвах артыкулаў, катэгорыях і шаблонах. Да якой з назваў варта прыводзіць усё — мусіць рашыць супольнасць, бо абодва слова раўназначныя. На выпадак калі супольнасць вырашыць прывесці ўсё да «Млекакормячыя» падрыхтаваў спіс (спадзяюся што поўны) артыкулаў якія трэба будзе перайменаваць: ==== Катэгорыі ==== [[:Катэгорыя:Сысуны Паўднёвай Амерыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Азіі]], [[:Катэгорыя:Сысуны паводле рэгіёнаў]], [[:Катэгорыя:Сысуны Еўразіі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Паўночнай Амерыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Аўстраліі і Акіяніі]], [[:Катэгорыя:Сысуны пліяцэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны палеагену]], [[:Катэгорыя:Сысуны неагену]], [[:Катэгорыя:Сысуны міяцэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны алігацэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны Беларусі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Афрыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Аўстраліі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Еўропы]], [[:Катэгорыя:Сысуны плейстацэну]], [[:Катэгорыя:Вымерлыя сысуны]], [[:Катэгорыя:Спісы сысуноў]], [[:Катэгорыя:Атрады сысуноў]], [[:Катэгорыя:Сямействы сысуноў]], ==== Шаблоны ==== [[:Шаблон:Сысуны]] Далей не ўпэўнены, ці варта чапаць: [[:Шаблон:Картка Экалагічны рэгіён]], [[:Шаблон:Картка Экалагічны рэгіён/Дакументацыя]],[[:Шаблон:Экарэгіён]], [[:Шаблон:Экарэгіён/Дакументацыя]]. ==== Артыкулы ==== [[Спіс сысуноў Беларусі]], [[Спіс сысуноў Азербайджана]] --[[Удзельнік:Observr1|Observr1]] ([[Размовы з удзельнікам:Observr1|размовы]]) 11:22, 7 красавіка 2026 (+03) : падпішыцеся калі ласка праз <nowiki>~~~~</nowiki>. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:31, 6 красавіка 2026 (+03) :Раз назва галоўнага [[млекакормячыя]], то і іншыя назвы мусяць адпавядаць. У БелЭн таксама пераважае форма «млекакормячыя». Таму я за тое, каб {{перайменаваць}} усё [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:35, 6 красавіка 2026 (+03) {{перайменаваць}} згодна з БелЭн. Там першым пішуць млекакормячыя. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) :{{Перайменаваць}} згодна з БелЭн ([https://belarus.belarusenc.by/belarus/detail-article.php?ID=4684#h1 на сайце - таксама млекакормячыя]), пакінуўшы перасылку са старой назвы на актуальную.--[[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 12:28, 7 красавіка 2026 (+03) == [[Неверагодны лёс Амэлі Пулен]] → [[Неверагодны лёс Амелі Пулен]] == Збіраюся бліжэйшым часам папрацаваць над гэтым артыкулам, значна палепшыць яго пад юбілей фільма. І першае ж пытанне наконт назвы. Я разумею, што фільм выходзіў у беларускім перакладзе пад загалоўкам «Неверагодны лёс Ам'''э'''лі Пулен», аднак, відаць, той пераклад арыентаваўся на тарашкевіцу. А імя Amélie ў іншых артыкулах БеВікі перадаецца праз '''е'''. Прапаную назву пакінуць як ёсць, але імя змяніць дзеля ўніфікацыі. Якія будуць меркаванні? --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 15:54, 6 красавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} для ўніфікацыі згодна з БелВікі. Дакладнай інструкцыі не маю для французскамоўных імёнаў, таму пакуль так. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:43, 6 красавіка 2026 (+03) :{{Не пераймяноўваць}} У нас ёсць канкрэтная крыніца - беларускі пераклад (не буду ўдавацца ў пытанні ягонай афіцыйнасці і легальнасці) і мы робім згодна з ёю. Калі фільм выйдзе пад іншай назвай - будзе сэнс задумацца над перайменаваннем. Само напісанне праз "е" досыць спрэчнае, у французскай там змякчэння няма, а пра доўгую традыцыю адаптацыі імя Amélie у беларускай мове гаварыць не выпадае (папраўце, калі не маю рацыі). [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:21, 7 красавіка 2026 (+03) :: Удакладню думку. Мне здаецца, што, змяніўшы літару, мы ўсё адно робім згодна з крыніцай, проста адаптуем да правапісу. Умоўна, было б у назве слова "сьнег" праз "ь" — думаю, назву б узялі, а "ь" прыбралі. А наконт традыцыі: я не меў на ўвазе, што існуе нейкая сталая традыцыя адаптацыі гэтага імя на беларускую. Я больш пісаў пра ўніфікацыю. Мы маем шэраг артыкулаў на БеВікі з гэтым і падобнымі імёнамі праз "е": [[Амелі Натомб]], [[Амелі Марэсмо]], [[Амелія Арлеанская]] і г.д. — і ніводнага праз "э". Думка была менавіта аб захаванні паслядоўнасці. Раз тут так павялося, то, мабыць, варта так і працягваць, ну ці пераймяноўваць адразу ўсе. --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 01:49, 7 красавіка 2026 (+03) :::Ва ўсіх пададзеныя артыкулах няма аніводнай беларускамоўнай крыніцы, таму асмелюся сцвярджаць, што гэта пераклады, магчыма машынныя. Таму іхная аўтарытэтнасць - пад пытаннем. [[Амелія Арлеанская]] - адаптавана, бадай, з партугальскай, бо ''Amélia'', а не ''Amélie'', таму разглядаць яе трэба асобна. :::Падсумоўваючы, я б галасаваў за тое, каб каб {{Перайменаваць}} да формы ''Амэлі'' артыкулы [[Амелі Натомб]] і [[Амелі Марэсмо]], бо :::1) Маем хоць якую беларускамоўную крыніцу :::2) Гэта не супярэчыць сучаснаму правапісу :::3) Гэта бліжэй да арыгінальнага вымаўлення [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 10:01, 7 красавіка 2026 (+03) :::: Наконт арыгінальнага вымаўлення пракансультаваўся з універсітэцкай выкладчыцай французскай мовы. Атрымаў такі адказ: «Э» ў гэтым слове максімальна ненатуральны для французскай мовы. Амаль паўсюль дзейнічае правіла «адкрыты склад — закрыты гук, закрыты склад — адкрыты гук». Спрэчка тут упіраецца ў захаванне зычнага. Калі хочацца захаваць цвёрды «м», то лагічна браць літару «э», але сам галосны ў імені бліжэйшы да таго, які мы звычайна перадаем праз «е». Так, напрыклад, імя ''Léa'' не перадаецца як Лэа, а літара тая ж. :::: Наконт беларускіх крыніц: знайшоў згадку гэтага фільма ў БелЭн, у артыкуле «Францыя» (том 16, старонка 478). Там падаецца скарочаная назва «Амелі», праз «е». --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 15:45, 18 красавіка 2026 (+03) У такой сітуацыі лепей тады {{Не пераймяноўваць}} Амэлі на Амелі [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 15:27, 7 красавіка 2026 (+03) == [[Кейт Бекінсейл]] → [[Кейт Бэкінсэйл]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача галосных «э» і «е»'''<br> Паводле правіл беларускай арфаграфіі пры перадачы іншамоўных імёнаў: літара «э» ўжываецца ў пачатку слова і пасля цвёрдых зычных; літара «е» пішацца толькі пасля '''к, г, л.''' У прозвішчы Beckinsale галосны '''[e]''' пасля зычных '''B''' і '''S''' павінен перадавацца праз «э», бо яны не ўваходзяць у групу выключэнняў (к, г, л). [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:56, 26 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, але ўвага тая ж, што і ніжэй: Хацелася б ведаць крыніцу і канкрэтнага аўтара гэтай нормы. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:50, 6 красавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}}. Наконт норм, якімі кіруемся, падтрымліваю. Пане @[[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]], указвайце калі ласка атрыбуцыю да крыніц больш выразна «Згодна з такой вось крыніцай, трэба пісаць вось так», а не проста «трэба пісаць вось так». + гэтыя крыніцы трэба будзе апрацаваць і зрабіць асобную старонку па прыкладзе [[Польска-беларуская практычная транскрыпцыя]] і іншых падобных, каб ужо метадычна працаваць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:39, 26 красавіка 2026 (+03) ::Хутка зробім старонку для інструкцыі, добра) Дадзеная інструкцыя - даведка да БелЭн па перадачы англамоўных імёнаў + змяненні ў беларускам правапісе 2008 года. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:00, 26 красавіка 2026 (+03) == [[Цімаці Снайдэр]] → [[Тымаці Снайдэр]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача галосных «і» і «ы» пасля зычных'''<br> У беларускай мове выбар паміж «і» і «ы» пасля зычных рэгулюецца іх цвёрдасцю/мяккасцю: «і» ўжываецца пасля парных па мяккасці зычных, «ы» — пасля няпарных цвёрдых зычных, а таксама пасля «т» і «д», калі яны не знаходзяцца ў канцы слова.<br> У імені Timothy гук [ɪ] пасля «т» у сярэдзіне слова павінен перадавацца праз «ы», бо «т» тут цвёрды і не ў канцы слова. <br> «-ці» пакідаем як у прыкладзе «Гаіці» або «[https://verbum.by/s/encyclopedias?q=%D0%A2%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D1%86%D1%96 Хант Тымаці]»<br> Адпаведна прапаную далей пісаць «Тымаці» замест «Цімаці» для імя «Timothy». [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:56, 26 сакавіка 2026 (+03) :Адназначнае {{Перайменаваць}}, праца гэтага аўтара перакладзена на беларускую, дзе ён падпісаны як Тымаці ці Тыматы (залежна ад правапісу). [https://rusneb.ru/catalog/000202_000005_33411099/ Тут], [https://dziejaslou.by/old/www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/snaj1102ec.html тут] [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:52, 6 красавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:37, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Хезер Мойс]] → [[Хэдэр Мойс]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача гука [h]''' <br> Паводле сучаснай практыкі, у іншамоўных онімах, якія ўвайшлі ва ўжытак у другой палове XX стагоддзя і пазней, гук [h] перадаецца праз «х», у адрозненне ад традыцыйных імёнаў, дзе замацавалася «г».<br> Імя Heather не належыць да традыцыйна засвоеных, таму выкарыстанне «х» (Хэдэр) з’яўляецца нарматыўным.<br> '''Перадача галоснага [ɛ]<br>''' У пачатку слова і пасля цвёрдых зычных гук [ɛ] перадаецца літарай «э». Форма «Хезер» з «е» не адпавядае гэтаму правілу, бо «е» ў беларускай мове абазначае мяккасць папярэдняга зычнага і гук [je].<br> '''Перадача гуку [ð]<br>''' Часам сустракаецца перадача праз «з», але гэта выключэнні, абумоўленыя традыцыяй (Rutherford → Рэзерфорд). Паколькі імя Heather не з’яўляецца традыцыйным, нарматыўнай будзе перадача «д»: Хэдэр, а не «Хезер».<br> '''Перадача спалучэння -er<br>''' У іншамоўных імёнах канчатак -er перадаецца як «-эр»: * у пачатку слова, * пасля галосных, * пасля цвёрдых зычных (акрамя к, г, л, дзе магчыма «-ер»). У дадзеным выпадку «-ther» → «-дэр», таму «Хэдэр» адпавядае норме.<br> Тое ж самае прапаную зрабіць для артыкула «[[Хэзер Нова]]» [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:20, 25 сакавіка 2026 (+03) :у [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя]] асобна разглядаў гэта імя, тут не ўлічылі перадачу гуку [ð], які звычайна перадаецца як "д", з чаго атрымліваем форму «Хэдэр». [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:02, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Я кіраваўся збольшага інструкцыяй па перадачы англамоўных імёнаў (БелЭн). (+ [https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2008-186/2008-186(003-066).pdf&oldDocPage=1 апошнія змяненні ў правапісе], § 4. Перадача акання на пісьме) [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 14:13, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} усіх на Хэдэр. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:51, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, бо сапраўды, нейкай традыцыі ў напісанні гэтага імя няма, ва ўсякім выпадку з аналізу крыніц я не заўважыў. Аднак зазначу, што хацелася б ведаць крыніцу і канкрэтнага аўтара гэтай нормы. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:49, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Паляўнічыя за прывідамі (фільм, 1984)]] → [[Лаўцы прывідаў (фільм, 1984)]] == На дадзены момант існуе пераклад гэтай кінастужкі, таму прапаную перайменаваць згодна з [https://kinakipa.site/movie?id=2467 існуючым перакладам]. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:20, 25 сакавіка 2026 (+03) : падпішыцеся, дадаўшы ў канцы паведамлення <nowiki>~~~~</nowiki>. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:18, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Зроблена! [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:42, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} згодна з беларускім перакладам. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:57, 25 сакавіка 2026 (+03) :Згоды з аргуменіацыяй, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:53, 6 красавіка 2026 (+03) : {{не пераймяноўваць}}. Назва «Паляўнічыя за прывідамі» сустракаецца ў такіх выданнях, як [https://belsat.eu/83131477/nam-i-tak-strashna-shto-paglyadzets-na-gelauin-kab-zahavats-nervy Белсат], [https://novychas.online/kultura/top-10-filmau-dlja-ljohkaha-letnjaha-veczara Новы Час], [https://zviazda.by/editions/news/kantsert-stary-novy-god-z-three-sticks-praysho-dnyami-belaruskay-dzyarzha-nay-filarmonii/ Звязда]. Нельга сказаць, што альтэрнатыўны варыянт памылковы, аднак мы мусім абапірацца на тое, наколькі надзейныя і аўтарытэтныя беларускамоўныя крыніцы спасылаюцца на тэму артыкула. Кінакіпа як стрымінгавая платформа можа займацца ўласнымі перакладамі, і яны нават могуць быць вельмі якаснымі, але прыведзеныя вышэй рэсурсы пакуль маюць большую сукупную аўтарытэтнасць. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:41, 25 красавіка 2026 (+03) ::::::За пераклад адказны [https://t.me/PierakladyArcioma Arciom], пераклады якога таксама можна сустрэць у такіх сэрвісах як [https://voka.tv/ru-RU/collections/cinevoka-kino-pa-belarusku CINEVOKA]. Акадэмічнасць перакладу адпавядае цяперашняму правапісу. Хто вызначае акадэмічнасць артыкулаў ад Звязды, НН, Белсат, ад якіх можна сустрэць машынны пераклад назваў з рускай мовы або англійскай? Якая вартасць такіх перакладаў? Калі б мы мелі некалькі перакладаў, то можна было б думаць над тым, што папулярней, а так мы маем пакуль адзін пераклад, а не некалькі ў артыкулаў СМІ, якія невядома якім чынам правяраюць. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:16, 26 красавіка 2026 (+03) ::::::: Ну, у нас з аднаго боку аматарскі пераклад, а з іншага тры інфармацыйныя беларускамоўныя рэсурсы. Канешне, усе тры могуць лупіць недакладныя пераклады ці калькі. Толькі вось гэта, па-першае, неабавязкова з’яўляецца праўдай у гэтым выпадку, а па-другое - незразумела, чаму пераклад аматара павінен быць вышэй за іх. ::::::: У нас існуе простае правіла датычна наймення артыкулаў: назвы грунтуюцца на тым, як на тэму артыкула спасылаюцца '''надзейныя і аўтарытэтныя беларускамоўныя''' крыніцы. Для мяне надзейнасць і аўтарытэтнасць [[Звязда|Звязды]] і [[Белсат]]а з’яўляюцца больш відавочнымі ў гэтым пытанні. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:39, 26 красавіка 2026 (+03) == [[Кавалак жыцця]] → [[Шматочак жыцця]] == Недарэчны пераклад з украінскай мовы. Кавалак — гэта кусок. Шматок — гэта невялікі кавалак. Шматочак — гэта зусім маленькі кавалак. Калі перакладаць англійскае слова «''slice''», то варта падумаць над адпаведнікамі (напрыклад: скібачка, лустачка). [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:48, 23 лютага 2026 (+03) :Выглядае як "скрылёк", прынамсі, так найболей імаверна можна перакласці slice. Вядома, хацелася б хоць якую крыніцу, але ўчора шукаў і поўны нуль. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:52, 23 лютага 2026 (+03) ::артыкул перакладаўся з украінскага аналага, але ў рускай мове такая самая канструкцыя. [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 00:43, 25 лютага 2026 (+03) :А навошта перакладаць "slice of life" даслоўна? Гэта устойлівы выраз англійскай мовы, не? Прапаную выкарыстоўваць фактычнае значэнне: штодзённасць ці паўсядзённасць як назву артыкула. [[Удзельнік:DzBar|DzBar]] ([[Размовы з удзельнікам:DzBar|размовы]]) 15:26, 23 лютага 2026 (+03) ::таму што калька ўжо пранікла ў рус., укр. і іншыя мовы, а слова Шмадзённасць мае нашмат большы спектр значэнняў. [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 00:42, 25 лютага 2026 (+03) :::Магчыма нешта недзе і пранікла, але калі выбраць на буйных англійских базах даных (сайтах) мангу ці анімэ і глядзець яе жанры на адпаведных буйных рускамоўных сайтах, там заўсёды "slice of life" - гэта "повседневность". Магу памыляцца, але іншых аўтарытэтных крыніц па гэтым пытанні няма. [[Удзельнік:DzBar|DzBar]] ([[Размовы з удзельнікам:DzBar|размовы]]) 17:22, 25 лютага 2026 (+03) :А гэта ж гучыць як "слайс"? Калі так, то можна яшчэ пашукаць, не падумаў адразу пра гэты варыянт. І наогул "слайс" ужо запазычана, можа, пераклад не трэба, калі яшчэ няма сваёй устойлівай формы. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 16:37, 25 лютага 2026 (+03) ::падтрымліваю варыянт з тым, каб пакінуць англійскую назву, пакуль не замацуецца ў АК нейкі пераклад. Пераклад можна даць у дужках. Калі ў беларускамоўных АК ёсць нейкія іншыя назвы, іх можна дадаць у лід. Інакш — прыбраць усё без АК. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:15, 24 сакавіка 2026 (+03) == Сьюзен, С’юзан, Сьюзан → Сюзан == Маем шэраг артыкулаў з розным напісаннем імені Susan, патрэбная нейкая уніфікацыя: * [[Сьюзен Хэйвард]] * [[С’юзан Сарандан]] * [[Сьюзен Пэвэнсі]] * [[Сьюзан Вулдрыдж]] * [[Сьюзан Полгар]] * [[Сьюзан Дэнфард]] * [[С’юзан Франсія]] Варыянт ''Сюзан'' прапанаваны ў Добрапісе Саўкі. Іншых варыянтаў, акрамя Сюзанны, не знайшоў, але Сюзан і Сюзанна ўсё ж розныя формы імені. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 23:43, 18 лютага 2026 (+03) :Звяртаю ўвагу, што сярод прыведзеных імён не ўсе з англійскай мовы. Далей пішу толькі пра англійскі адпаведнік. У арыгінале — Susan ([ˈsuː.zən]), тут маем дзве праблемныя галосныя. Сістэма Саўкі не ідзе ў згодзе з моўнай практыкай і навязвае ўсё ж больш пазіцыю аўтара (згодна з ім мусіць быць таксама Барак Оўбама, Джордж Ўошынгтан). [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя|Тут]] дрэнна прапісана пра [uː], нельга нічога сказаць, вырашылі бы крыніцы. З [ə] таксама неадназначна, у такой пазіцыі часцей перадаецца як «а», але можа быць і як «е» (але малаімаверна «э»). Трэба глядзець на словаўжыванне. Праз гугл кнігі знаходжу 2 разы С’юзэн (варыянт з «э» адкідваем), 4 разы С’юзан (2 з якіх пра [[Сьюзен Зонтаг]]), 4 Сьюзан, 6 Сьюзен (прычым знайшоў у БелЭН Хелмс Сьюзен і «Лэдзі Сьюзен» ад Джэйн Осцін), 5-6 Сюзан (ізноў Зонтаг спрабуюць перадаць, не лічыў ужыванне Сюзан у БелЭН, але для плошчы Сюзан Дэлаль у Тэль-Авіве), 1 Сюзэн, 2 Сюзен. :Мне агульны агляд хутчэй падказвае, што Сьюзен будзе найбольш паслядоўным варыянтам паводле крыніц. Найбольш вагу тут дадае БелЭН. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 03:40, 19 лютага 2026 (+03) :Якраз паводле інструкцыі БелЭн правільна будзе '''Сьюзен''')Таму прапаную {{Перайменаваць |ўніфікаваць}} да '''першага варыянта''' [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:07, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Цёрнер]] → Тэрнер == Удзельнік [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] у шмат якіх артыкулах паправіў, калі слушна, гэта вымагае шэрагу перейменаванняў. Ён аргументуе такім чынам: "Паводле правілаў беларускага правапісу 2008. §12 Зычныя д, т і дз, ц 6 Зычныя дз, ц пішуцца ў некаторых словах, правапіс якіх вызначаецца па слоўніку: мундзір, гетэрадзін, дзюна, дзюшэс, бардзюр, арцель, цір, цітр, эцюд, цюль, нацюрморт, уверцюра, накцюрн, цюркскі, цюльпан, каранцін. Гук [ɜ] у спалучэннях з R перадаецца ер/эр/ёр". --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:38, 23 студзеня 2026 (+03) :перапрашаю, вось да ўсіх Тэрнераў важны аргумент з Правілаў арфаграфіі :§12 Зычныя д, т і дз, :4. У запазычаных словах (а таксама ў вытворных ад іх) цвёрдыя д, т, як правіла, пішуцца нязменна: рэйсфедар, дэлегат, дэманстрацыя, медыцына, апладысменты, індык, літаратура, майстар, матэрыял, універсітэт, кватэра, тэхніка, тыраж, скептык, ерэтык, пластык, тэарэтык, авантура, дыктатура. [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 21:42, 23 студзеня 2026 (+03) ::Таксама БелЭН фіксуе Тэрнер (Turner) Джозеф Мэлрард Уільям [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 21:45, 23 студзеня 2026 (+03) :::як разумею, там будзе [ɜː] у RP пасля T, праблемнае месца. Розныя маем прыклады, як Кёрціс, Бёрніт, але гэта іншы род зычных, што істотна тут. Мне здаецца, што прыведзеныя правілы можна трактаваць па рознаму. Тое, што для нас гучыць мякка фактычна не заўсёды з’яўляецца мяккім зычным у арыгінальнай мове. Ну вось чым адрозніваецца t у французскіх nature mort і tirage? То бок, усё, што тычыцца запазычанняў тут можна трактаваць шырока. У той жа час, добра, што знайшлі ўжыванне ў БелЭН, гэта дадае ўпэўненасці ў такой форме. Калі ў крыніцах няма Цёрнер, то {{перайменаваць}}. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:46, 3 лютага 2026 (+03) ::::Я таксама звяртаўся да прафэсійнага перакладчыка з пытаннем пра Тэрнэра, Іыны Тыма. Віталь Станішэўскі: ::::„Уласныя імёны могуць замацоўвацца ў узусе і ў аўтарытэтных крыніцах і згодна з іх стыхійным асваеннем. Калі канкрэтна ў аўтарытэтных крыніцах няма спадарыні Тыны, то сам Бог наказаў асвойваць па правілах. ::::Калі сістэмна, то Тэрнэр - цалкам нармальна. "Т" захоўваецца, а тое, што не так блізка да [з:], невялікая страта, бо ўсё адно забяспечваецца "адваротная сумяшчальнасць", вымаўляецца ўсё тое ж у арыгінале“. [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 14:30, 3 лютага 2026 (+03) :::::Агулам, я тут са спадаром Віталём пагаджуся, але хочацца дадаткова падкрэсліць, што гэтыя правілы, як і многія іншыя, досыць размытыя і іх можна па-рознаму трактаваць, калі ўжо прыдраліся да літары закона. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:45, 3 лютага 2026 (+03) :'''Перадача спалучэнняў -er і -ur''' :У беларускай перадачы іншамоўных імёнаў спалучэнні ''-er'' і ''-ur'' перадаюцца як «-эр»: :* у пачатку слова, :* пасля галосных, :* пасля беларускіх цвёрдых зычных. :Форма «-ер» ужываецца толькі пасля зычных '''к, г, л'''. :У прозвішчы ''Turner'' галосны [ɜː] у абедзвюх пазіцыях (''Tur-'' і ''-ner'') адпавядае беларускай перадачы '''«эр»''', таму правільна: '''Тэрнэр'''. Тым болей што тут мы карыстаемся [https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2008-186/2008-186(003-066).pdf&oldDocPage=1 апошнімі змяненнямі ў правапісе], § 4. Перадача акання на пісьме для -er. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:05, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Сінавіяльны сустаў]] → [[Сустаў]] == Варта вызваліць старонку [[Сустаў]] ад цяперашняй некарэктнай перасылкі на [[Злучэнне (анатомія)]] і зрабіць яе асноўнай назвай артыкула [[Сінавіяльны сустаў]]. Паняцце Сінавіяльны сустаў не існуе. Слоўнік БДМУ (Ярашэвіч С.П., Піўчанка П.Р., Грынкевіч А.І., Любецкая К.П. Анатомия: словарь. — Мінск: БДМУ, 2016. — ISBN 978-985-567-629-5.) прыводзіць беларускія пераклады лацінскіх тэрмінаў: junctura — злучэнне, junctura synovialis — сінавіяльнае злучэнне, сустаў, дыяртроз, перапыннае злучэнне. Мяркую, «сустаў» будзе найбольш распаўсюджаным з сінонімаў, а астатнія можна зрабіць перасылкамі. Першапачатковая блытаніна выклікана тым, што паняцце [https://www.wikidata.org/wiki/Q9644 joint] (i.e., junctura, злучэнне) на Вікіданых была і застаецца некарэктна злучанай з артыкуламі пра суставы на іншых славянскіх Вікіпедыях. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 20:11, 17 студзеня 2026 (+03) :калі ўсё так, як вы кажаце, можна будзе яшчэ і ў вікіданых папрацаваць, каб усё прывесці да ладу. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:04, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Бельск Падляскі]] → [[Бельск-Падляшскі]] == Замацаваная ў беларускай мове традыцыйная назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:01, 16 студзеня 2026 (+03) == [[Хрэптоўцы]] → [[Храптоўцы]] == Чарговы прыклад шкоднай дзейнасці [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] у справе тапаніміі. Перанесці пад распаўсюджаную назву, а не пад выдуманую.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:32, 15 студзеня 2026 (+03) :слабаватая крыніца, не знаходзіце? [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:10, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Каб знаходзіць — трэба шукаць. У вас лепшых для любога іншага напісання няма. Першае ж напісанне парушае нормы беларускай мовы, таму другое ёсць цалкам лагічным. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:14, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Ласосьна Велька]] → [[Ласосна Вялікая]] == {{закрыта}} Правільная назва па-беларуску.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:12, 14 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:12, 25 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана згодна з крыніцамі. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:52, 1 мая 2026 (+03) == [[Длугасельцы]] → [[Даўгасельцы]] == {{закрыта}} Правільная назва па-беларуску.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:14, 13 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:12, 25 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана згодна з крыніцамі. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:52, 1 мая 2026 (+03) == [[Іван Дыамідавіч Антошкін]] → [[Іван Дыямідавіч Антошкін]] == Гл. [[Размовы:Іван Дыамідавіч Антошкін#Дыямідавіч?|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 13:23, 1 снежня 2025 (+03) :варта разгледзець варыянт «Дыямедавіч», як у паданай крыніцы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:53, 2 снежня 2025 (+03) == [[Рэспубліка Арменіі]] → [[Першая Рэспубліка Арменія]] == ''Рэспубліка Арменіі'' напісана з памылкай. А [[Рэспубліка Арменія]] — назва цяперашняй армянскай дзяржавы. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 15:39, 29 кастрычніка 2025 (+03) :заўважу, што варта звярнуць, што ў першым выпадку ідзе кіраванне з родным склонам, а ў другім дапасаванне — гэта розныя назвы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:35, 2 лістапада 2025 (+03) :{{Перайменаваць}}. Дзве розныя дзяржавы. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:52, 9 студзеня 2026 (+03) == [[Валаваны]] → [[Канапэ]] == {{закрыта}} Валаваны не фіксуюцца ў слоўніках, канапэ ёсць у БРС 2012 на вербуме. Дый увогуле варта праверыць, ці ўжываецца гэтае «валаваны» недзе яшчэ і ці варта яго пакідаць у артыкуле. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:27, 13 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул перайменаваны згодна з крыніцамі. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:40, 1 мая 2026 (+03) == [[Сеціўнае таварыства па надаванні імёнаў і нумароў]] == Відавочна, што пераклад наймення арганізацыі вельмі вольны і трэба пераймяноўваць, але як -- не рызыкну прапаноўваць варыянт. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 08:42, 22 верасня 2025 (+03) : Перайменаваць наступным чынам: Інтэрнэт-карпарацыя па прысваенні імёнаў і нумароў. Саманазву на рускай мове можна паглядзець [https://www.icann.org/ru/system/files/files/getting-to-know-icann-quicklook-30apr20-ru.pdf тут]. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:51, 22 верасня 2025 (+03) ::Рускі пераклад выглядае не вельмі ўдала. Не зразумела, чему менавіта "інтэрнэт-карпарацыя" - выглядае або як кампанія, дзейнасць якой звязана з Інтернетам, або як нейкае сеціўнае аб'яднанне, а не міжнародная арганізацыя. ::ChatGPT прапанаваў варыянт "Карпарацыя па прызначэнні імёнаў і нумароў у Інтэрнэце" і мне такая форма падаецца нашмат больш удалай. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:06, 23 верасня 2025 (+03) :::мне здаецца, трэба ў першую чаргу арыентавацца на арыгінальную назву, дзе ідзе Internet Corporation, што з’яўляецца даволі вузкай і канкрэтнай назвай профілю фірмы, але яна, нібы, больш нідзе не ўжываецца для іншых арганізацый. Некаторыя раздзелы як назву старонкі пакідаюць ICANN і падаюць вольны пераклад у дужках. Можа і нам варта так зрабіць [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:43, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Так, ICANN як галоўная назва - добры варыянт. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 22:10, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Таксама падтрымаю варыянт "ICANN" [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 15:40, 14 студзеня 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Пахаваныя на Арлінгтонскіх нацыянальных могілках]] → [[:Катэгорыя:Пахаваныя на Арлінгтанскіх нацыянальных могілках]] == Гл. [[Размовы пра катэгорыю:Пахаваныя на Арлінгтонскіх нацыянальных могілках|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 21:17, 4 верасня 2025 (+03) :{{перайменаваць}}. Гэта не выключэнне а-ля Вашынгтон. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:08, 11 верасня 2025 (+03) == [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на ідыш]] → ? == Таксама [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на іўрыце]] і [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на эсперанта]]. Словазлучэнні тыпу "пісьменнік на нейкай мове" немагчымыя. А ў «Тлумачальным слоўніку беларускай літаратурнай мовы» пад рэдакцыяй Капылова "ідыш" скланяецца. Але ў іншай назве можа і не трэба будзе гэтае слова --[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 22:27, 3 жніўня 2025 (+03) :[[:Катэгорыя:Ідышамоўныя пісьменнікі]], [[:Катэгорыя:Іўрытамоўныя пісьменнікі]], [[:Катэгорыя:Эсперантамоўныя пісьменнікі]] -- па-мойму, будзе паслядоўна. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 13:21, 20 лістапада 2025 (+03) == [[Юліуш]], [[Юліўш]], [[Юліюш]], [[Юльюш]] → [[Юліюш]] == У беларускай Вікіпедыі сустракаюцца розныя варыянты гэтага польскага імя, варта б было, каб быў адзіны. Пытанне паўстала пры падрыхтоўцы артыкула пра {{lang-pl|Juliusz Machulski}}. На вырыянце "Юліюш" не настойваю, але пры пошуку ў беларускіх медыя сустракаецца. Таксама ўжо маем пэўны "ўзор" - Геніюш (Geniusz???). Таксама вынікі гэтага абмеркавання, на мой погляд, могуць паўплываць на перадачу такіх імён як Dariusz, Mariusz, Eugeniusz і пад. --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 09:16, 3 чэрвеня 2025 (+03) :У Беларускай Энцыклапедыі - Юл'''ью'''ш Славацкі. У Энцыклапедыя гісторыі Беларусі - Юл'''іу'''ш Фартунат Косак. [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 11:24, 3 чэрвеня 2025 (+03) ::Юліуш на маё вока выглядае вельмі экзатычна, хаця маем жа афіцыйна слова "менеджар". [[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 22:20, 3 чэрвеня 2025 (+03) ::Юліуш, вядома ж, не адпавядае правапісу. А чытаецца з устаўным [ў] - іўу Прынамсі, я так помню--[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 12:00, 11 чэрвеня 2025 (+03) :::Калі не адпавядае нават правапісу, і будзе супольнасцю прынятае адпаведнае рашэнне, то трэба ў Вікіпедыі паправіць Юліушаў - у нас яны сустракаюцца ў тэкстах артыкулаў, а ёсць і асобныя артыкулы [[Юліуш Косак|'''Юліуш''' Косак]], [[Ігнацы Юліуш Пілсудскі|Ігнацы '''Юліуш''' Пілсудскі]] --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 17:16, 11 чэрвеня 2025 (+03) ::тут пытанне транскрыпцый, якое можа ісці ўразрэз з беларускім традыцыйным напісаннем і вымаўленнем. Можа атрымацца як англійскім імем Isaac, якое ў залежнасці ад асобы пішацца па рознаму, як склалася ў крыніцах. Таму і з некаторымі польскімі імёнамі для некаторых асоб можа дамінаваць нейкая свая форма ў крыніцах і мы мусім яе пакідаць (таму дакладна Юльюш Славацкі, бо АК), але калі ў беларускіх тэкстах няма сталай перадачы імя для нейкай асобы (асабліва тычыцца сучаснікаў), то мусім выкарыстоўваць нейкія паслядоўныя правілы. ТКП можна выкарыстоўваць звычайна, але вось тут той прыклад, калі ТКП паказвае сябе як непрыгодная сістэма для перадачы імёнаў асоб, там будзе «Юлюш», што, так сказаць, «ні ў якія вароты». Тут мусіць быць паслядоўным для ўсіх спалучэнняў, дзе i стварае гук замест палаталізацыі зычнага, як Julian, Fabiusz, Heliodor etc., і не стаіць на канцы слова (там іншыя працэсы, як Natalia, Julia, Emilia і г.д.). У польскай мове ў такіх пазіцыях адбываецца пераход i у j, што таксама фіксуе польскі Вікіслоўнік, які абапіраецца на PWN (хаця ў маёй моўнай практыцы, я не чую, каб палякі казалі тут моцнае j, яно досыць рэдукаванае). Беларускія аналагі гэтых імён таксама звычайна ідуць з палаталізацыяй, як імёны Гальяш (тое ж Eliasz), Валяр’ян (Walerian), Фабіян (Fabian), Емяльян (Emilian), але на usz на канцы — маем скарачэнне да й: Юлій, Арсеній. У любым выпадку я бачу нейкі паралелізм у перадачы ёты ў беларускім і польскім літаратурным вымаўленні (калі няма j у вымаўленні, то не палаталізуем), застаецца толькі пытанне, пісаць ь ці і перад палаталізаванай галоснай. У дадзеным выпадку, раз маем у крыніцах ужо форму Юльюш, то можна пайсці па больш бяспечнай сцежцы ў дадзены момант і абраць гэтую форму як эталон. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:02, 21 ліпеня 2025 (+03) :::Падтрымаю пададзеныя вышэй аргументы — форма "Юльюш" выглядае найболей распаўсюджанай ў аўтарытэтных крыніцах. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 17:54, 27 снежня 2025 (+03) : {{Супраць}}. У беларускіх крыніцах часцей Юліуш.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:14, 13 сакавіка 2026 (+03) ::А можаце падаць больш канкрэтыкі? Пакуль што цяжка да канца сфармуляваць кансэнсус. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:09, 24 сакавіка 2026 (+03) : Ці гэтых кейсаў так шмат, каб мы за адно абмеркаванне перайменоўвалі адразу ўсіх? Можа лепш выносіць кожнага асобна? Усё ж часам гэта будзе не толькі пытанне транскрыпцыі, але і аўтарытэтных крыніц. Я не зусім бачу сэнс падводзіць такі "шырокі" вынік. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:54, 19 красавіка 2026 (+03) {{/Падвал}} [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Супольнасць]] 7g0p9vx8ty9ulyc1q04xqd9h4wx8oi8 5135041 5135039 2026-05-02T18:36:41Z Emilia Noah 155537 5135041 wikitext text/x-wiki {{Index box}} {{shortcut|ВП:ДП}} {{/Шапка}} = Бягучыя абмеркаванні = {{Кнопка 2|Дадаць тэму|url=https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Вікіпедыя:Да_перайменавання&action=edit&section=1|class=mw-ui-progressive}} ''Новыя тэмы, калі ласка, дадавайце зверху спіса абмеркаванняў'' == [[Хагіс]] → [[Хэгіс]] == Крыніц няма, акрамя [https://verbum.by/?q=%D0%A5%D1%8D%D0%B3%D1%96%D1%81 Англійска-беларускага слоўніка (Т. Суша, 2013)], таму прапаную перайменаваць паводле яго. --[[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:09, 2 мая 2026 (+03) == [[Уільям С’юард Бероуз]] → [[Уільям С’юард Бараўз]] == У такім напісанні прозвішча супярэчыць правілам беларускага правапісу. Крыніц, якія пацвярджалі б нейкую традыцыю ў напісанні прозвішча пісьменніка я не знайшоў. Таму прапаную перайменаваць адпаведна [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя]].--[[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:32, 12 красавіка 2026 (+03) {{перайменаваць}}, Згодна з інструкцыяй БелЭн па перадачы англамоўных імёнаў і прозвішч, а таксама з апошнімі змяненнямі ў акадэмічным правапісе (2008). [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:20, 12 красавіка 2026 (+03) == [[ВАЛЛ-І]] → [[УАЛЛ-І]] == Прапаную перайменаваць артыкул згодна з [https://kinakipa.site/movie?id=279102 існуючым перакладам] дадзенага мульціка. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 10:54, 20 красавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, але трэба дадаць інфармацыю пра пераклад і ўвогуле крыху палепшыць старонку. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:35, 26 красавіка 2026 (+03) : Не знайшоў АК за "УАЛЛ-І" акрамя Кінакіпы. Тым часам за "ВАЛЛ-І" можна сустрэць [https://euroradio.fm/u-los-andzhelese-vall-i-pryznali-filmam-goda Euroradio], [https://web.archive.org/web/20230110014627/https://nashaniva.com/69780 Nashaniva], [https://1387.io/jak-zacikavic-dzjacej-i-daroslyh-tjemaj-berazhlivaga-sta-lennja-da-pryrody-raskazala-jekolag-julija-prylishch/ 1387]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:41, 26 красавіка 2026 (+03) ::Калі б не было перакладу самой стужкі, то пададзеныя крыніцы мелі б прыярытэт. З улікам таго, што ёсць ужо пераклад (які атрымаў сваю агучку), то не зусім разумею, чаму старонка мае называцца паводле тых крыніц, якія былі зроблены да перакладу самога мульціка. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:54, 26 красавіка 2026 (+03) :::пераклад не афіцыйны, дый бывае, што перакладаў некалькі, таму мусім таксама глядзець на словаўжыванне ў розных крыніцах. Думаю, варта перайменаваць, але ў лідзе падаць дзве формы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:00, 26 красавіка 2026 (+03) ::: Хто адказны за пераклад? Якая акадэмічнасць гэтага перакладу? Пераклад - гэта добрая справа, але ён яшчэ не гарантуе, што менавіта гэтая назва будзе абраная для артыкула. Мы не ведаем, хто і ў якіх умовах яго перакладаў. Калі гэта быў хтосьці з НАН РБ - адна справа, калі гэта аматарскі пераклад - іншая. Калі пераклад з’яўляецца аматарскім, то чаму мы павінны ставіць яго вышэй за некалькі беларускамоўных крыніц? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:01, 26 красавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} Мультфільм з назвай УАЛЛ-І існуе, яго можна фізічна паглядзець (хоць пераклад, безумоўна, неафіцыйны). Будзьма шчырымі, афіцыйны мы наўрад ці пабачым. WALL-I(англійскі) і ВАЛЛ-И(расейскі), ВОЛЛ-І(украінскі) гэтаксама ёсць, але не ВАЛЛ-І. Увогуле не разумею заганнай практыкі нашых СМІ аднаасабова перакладаць назвы твораў, варта было б даваць арыгінальную назву і МАГЧЫМЫ пераклад у дужках. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 20:07, 26 красавіка 2026 (+03) == Сысуны і млекакормячыя == У суседнім беларускім раздзеле яўна замацаваліся «Сысуны». У нас жа, гледзячы па рэзультатам пошуку, пераважаюць «Млекакормячыя», хаця і сысуноў хапае. У сувязі з гэтым прапаную прывесці ўсё да адной назвы, прынамсі ў назвах артыкулаў, катэгорыях і шаблонах. Да якой з назваў варта прыводзіць усё — мусіць рашыць супольнасць, бо абодва слова раўназначныя. На выпадак калі супольнасць вырашыць прывесці ўсё да «Млекакормячыя» падрыхтаваў спіс (спадзяюся што поўны) артыкулаў якія трэба будзе перайменаваць: ==== Катэгорыі ==== [[:Катэгорыя:Сысуны Паўднёвай Амерыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Азіі]], [[:Катэгорыя:Сысуны паводле рэгіёнаў]], [[:Катэгорыя:Сысуны Еўразіі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Паўночнай Амерыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Аўстраліі і Акіяніі]], [[:Катэгорыя:Сысуны пліяцэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны палеагену]], [[:Катэгорыя:Сысуны неагену]], [[:Катэгорыя:Сысуны міяцэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны алігацэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны Беларусі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Афрыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Аўстраліі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Еўропы]], [[:Катэгорыя:Сысуны плейстацэну]], [[:Катэгорыя:Вымерлыя сысуны]], [[:Катэгорыя:Спісы сысуноў]], [[:Катэгорыя:Атрады сысуноў]], [[:Катэгорыя:Сямействы сысуноў]], ==== Шаблоны ==== [[:Шаблон:Сысуны]] Далей не ўпэўнены, ці варта чапаць: [[:Шаблон:Картка Экалагічны рэгіён]], [[:Шаблон:Картка Экалагічны рэгіён/Дакументацыя]],[[:Шаблон:Экарэгіён]], [[:Шаблон:Экарэгіён/Дакументацыя]]. ==== Артыкулы ==== [[Спіс сысуноў Беларусі]], [[Спіс сысуноў Азербайджана]] --[[Удзельнік:Observr1|Observr1]] ([[Размовы з удзельнікам:Observr1|размовы]]) 11:22, 7 красавіка 2026 (+03) : падпішыцеся калі ласка праз <nowiki>~~~~</nowiki>. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:31, 6 красавіка 2026 (+03) :Раз назва галоўнага [[млекакормячыя]], то і іншыя назвы мусяць адпавядаць. У БелЭн таксама пераважае форма «млекакормячыя». Таму я за тое, каб {{перайменаваць}} усё [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:35, 6 красавіка 2026 (+03) {{перайменаваць}} згодна з БелЭн. Там першым пішуць млекакормячыя. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) :{{Перайменаваць}} згодна з БелЭн ([https://belarus.belarusenc.by/belarus/detail-article.php?ID=4684#h1 на сайце - таксама млекакормячыя]), пакінуўшы перасылку са старой назвы на актуальную.--[[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 12:28, 7 красавіка 2026 (+03) == [[Неверагодны лёс Амэлі Пулен]] → [[Неверагодны лёс Амелі Пулен]] == Збіраюся бліжэйшым часам папрацаваць над гэтым артыкулам, значна палепшыць яго пад юбілей фільма. І першае ж пытанне наконт назвы. Я разумею, што фільм выходзіў у беларускім перакладзе пад загалоўкам «Неверагодны лёс Ам'''э'''лі Пулен», аднак, відаць, той пераклад арыентаваўся на тарашкевіцу. А імя Amélie ў іншых артыкулах БеВікі перадаецца праз '''е'''. Прапаную назву пакінуць як ёсць, але імя змяніць дзеля ўніфікацыі. Якія будуць меркаванні? --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 15:54, 6 красавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} для ўніфікацыі згодна з БелВікі. Дакладнай інструкцыі не маю для французскамоўных імёнаў, таму пакуль так. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:43, 6 красавіка 2026 (+03) :{{Не пераймяноўваць}} У нас ёсць канкрэтная крыніца - беларускі пераклад (не буду ўдавацца ў пытанні ягонай афіцыйнасці і легальнасці) і мы робім згодна з ёю. Калі фільм выйдзе пад іншай назвай - будзе сэнс задумацца над перайменаваннем. Само напісанне праз "е" досыць спрэчнае, у французскай там змякчэння няма, а пра доўгую традыцыю адаптацыі імя Amélie у беларускай мове гаварыць не выпадае (папраўце, калі не маю рацыі). [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:21, 7 красавіка 2026 (+03) :: Удакладню думку. Мне здаецца, што, змяніўшы літару, мы ўсё адно робім згодна з крыніцай, проста адаптуем да правапісу. Умоўна, было б у назве слова "сьнег" праз "ь" — думаю, назву б узялі, а "ь" прыбралі. А наконт традыцыі: я не меў на ўвазе, што існуе нейкая сталая традыцыя адаптацыі гэтага імя на беларускую. Я больш пісаў пра ўніфікацыю. Мы маем шэраг артыкулаў на БеВікі з гэтым і падобнымі імёнамі праз "е": [[Амелі Натомб]], [[Амелі Марэсмо]], [[Амелія Арлеанская]] і г.д. — і ніводнага праз "э". Думка была менавіта аб захаванні паслядоўнасці. Раз тут так павялося, то, мабыць, варта так і працягваць, ну ці пераймяноўваць адразу ўсе. --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 01:49, 7 красавіка 2026 (+03) :::Ва ўсіх пададзеныя артыкулах няма аніводнай беларускамоўнай крыніцы, таму асмелюся сцвярджаць, што гэта пераклады, магчыма машынныя. Таму іхная аўтарытэтнасць - пад пытаннем. [[Амелія Арлеанская]] - адаптавана, бадай, з партугальскай, бо ''Amélia'', а не ''Amélie'', таму разглядаць яе трэба асобна. :::Падсумоўваючы, я б галасаваў за тое, каб каб {{Перайменаваць}} да формы ''Амэлі'' артыкулы [[Амелі Натомб]] і [[Амелі Марэсмо]], бо :::1) Маем хоць якую беларускамоўную крыніцу :::2) Гэта не супярэчыць сучаснаму правапісу :::3) Гэта бліжэй да арыгінальнага вымаўлення [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 10:01, 7 красавіка 2026 (+03) :::: Наконт арыгінальнага вымаўлення пракансультаваўся з універсітэцкай выкладчыцай французскай мовы. Атрымаў такі адказ: «Э» ў гэтым слове максімальна ненатуральны для французскай мовы. Амаль паўсюль дзейнічае правіла «адкрыты склад — закрыты гук, закрыты склад — адкрыты гук». Спрэчка тут упіраецца ў захаванне зычнага. Калі хочацца захаваць цвёрды «м», то лагічна браць літару «э», але сам галосны ў імені бліжэйшы да таго, які мы звычайна перадаем праз «е». Так, напрыклад, імя ''Léa'' не перадаецца як Лэа, а літара тая ж. :::: Наконт беларускіх крыніц: знайшоў згадку гэтага фільма ў БелЭн, у артыкуле «Францыя» (том 16, старонка 478). Там падаецца скарочаная назва «Амелі», праз «е». --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 15:45, 18 красавіка 2026 (+03) У такой сітуацыі лепей тады {{Не пераймяноўваць}} Амэлі на Амелі [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 15:27, 7 красавіка 2026 (+03) == [[Кейт Бекінсейл]] → [[Кейт Бэкінсэйл]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача галосных «э» і «е»'''<br> Паводле правіл беларускай арфаграфіі пры перадачы іншамоўных імёнаў: літара «э» ўжываецца ў пачатку слова і пасля цвёрдых зычных; літара «е» пішацца толькі пасля '''к, г, л.''' У прозвішчы Beckinsale галосны '''[e]''' пасля зычных '''B''' і '''S''' павінен перадавацца праз «э», бо яны не ўваходзяць у групу выключэнняў (к, г, л). [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:56, 26 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, але ўвага тая ж, што і ніжэй: Хацелася б ведаць крыніцу і канкрэтнага аўтара гэтай нормы. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:50, 6 красавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}}. Наконт норм, якімі кіруемся, падтрымліваю. Пане @[[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]], указвайце калі ласка атрыбуцыю да крыніц больш выразна «Згодна з такой вось крыніцай, трэба пісаць вось так», а не проста «трэба пісаць вось так». + гэтыя крыніцы трэба будзе апрацаваць і зрабіць асобную старонку па прыкладзе [[Польска-беларуская практычная транскрыпцыя]] і іншых падобных, каб ужо метадычна працаваць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:39, 26 красавіка 2026 (+03) ::Хутка зробім старонку для інструкцыі, добра) Дадзеная інструкцыя - даведка да БелЭн па перадачы англамоўных імёнаў + змяненні ў беларускам правапісе 2008 года. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:00, 26 красавіка 2026 (+03) == [[Цімаці Снайдэр]] → [[Тымаці Снайдэр]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача галосных «і» і «ы» пасля зычных'''<br> У беларускай мове выбар паміж «і» і «ы» пасля зычных рэгулюецца іх цвёрдасцю/мяккасцю: «і» ўжываецца пасля парных па мяккасці зычных, «ы» — пасля няпарных цвёрдых зычных, а таксама пасля «т» і «д», калі яны не знаходзяцца ў канцы слова.<br> У імені Timothy гук [ɪ] пасля «т» у сярэдзіне слова павінен перадавацца праз «ы», бо «т» тут цвёрды і не ў канцы слова. <br> «-ці» пакідаем як у прыкладзе «Гаіці» або «[https://verbum.by/s/encyclopedias?q=%D0%A2%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D1%86%D1%96 Хант Тымаці]»<br> Адпаведна прапаную далей пісаць «Тымаці» замест «Цімаці» для імя «Timothy». [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:56, 26 сакавіка 2026 (+03) :Адназначнае {{Перайменаваць}}, праца гэтага аўтара перакладзена на беларускую, дзе ён падпісаны як Тымаці ці Тыматы (залежна ад правапісу). [https://rusneb.ru/catalog/000202_000005_33411099/ Тут], [https://dziejaslou.by/old/www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/snaj1102ec.html тут] [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:52, 6 красавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:37, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Хезер Мойс]] → [[Хэдэр Мойс]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача гука [h]''' <br> Паводле сучаснай практыкі, у іншамоўных онімах, якія ўвайшлі ва ўжытак у другой палове XX стагоддзя і пазней, гук [h] перадаецца праз «х», у адрозненне ад традыцыйных імёнаў, дзе замацавалася «г».<br> Імя Heather не належыць да традыцыйна засвоеных, таму выкарыстанне «х» (Хэдэр) з’яўляецца нарматыўным.<br> '''Перадача галоснага [ɛ]<br>''' У пачатку слова і пасля цвёрдых зычных гук [ɛ] перадаецца літарай «э». Форма «Хезер» з «е» не адпавядае гэтаму правілу, бо «е» ў беларускай мове абазначае мяккасць папярэдняга зычнага і гук [je].<br> '''Перадача гуку [ð]<br>''' Часам сустракаецца перадача праз «з», але гэта выключэнні, абумоўленыя традыцыяй (Rutherford → Рэзерфорд). Паколькі імя Heather не з’яўляецца традыцыйным, нарматыўнай будзе перадача «д»: Хэдэр, а не «Хезер».<br> '''Перадача спалучэння -er<br>''' У іншамоўных імёнах канчатак -er перадаецца як «-эр»: * у пачатку слова, * пасля галосных, * пасля цвёрдых зычных (акрамя к, г, л, дзе магчыма «-ер»). У дадзеным выпадку «-ther» → «-дэр», таму «Хэдэр» адпавядае норме.<br> Тое ж самае прапаную зрабіць для артыкула «[[Хэзер Нова]]» [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:20, 25 сакавіка 2026 (+03) :у [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя]] асобна разглядаў гэта імя, тут не ўлічылі перадачу гуку [ð], які звычайна перадаецца як "д", з чаго атрымліваем форму «Хэдэр». [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:02, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Я кіраваўся збольшага інструкцыяй па перадачы англамоўных імёнаў (БелЭн). (+ [https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2008-186/2008-186(003-066).pdf&oldDocPage=1 апошнія змяненні ў правапісе], § 4. Перадача акання на пісьме) [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 14:13, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} усіх на Хэдэр. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:51, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, бо сапраўды, нейкай традыцыі ў напісанні гэтага імя няма, ва ўсякім выпадку з аналізу крыніц я не заўважыў. Аднак зазначу, што хацелася б ведаць крыніцу і канкрэтнага аўтара гэтай нормы. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:49, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Паляўнічыя за прывідамі (фільм, 1984)]] → [[Лаўцы прывідаў (фільм, 1984)]] == На дадзены момант існуе пераклад гэтай кінастужкі, таму прапаную перайменаваць згодна з [https://kinakipa.site/movie?id=2467 існуючым перакладам]. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:20, 25 сакавіка 2026 (+03) : падпішыцеся, дадаўшы ў канцы паведамлення <nowiki>~~~~</nowiki>. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:18, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Зроблена! [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:42, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} згодна з беларускім перакладам. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:57, 25 сакавіка 2026 (+03) :Згоды з аргуменіацыяй, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:53, 6 красавіка 2026 (+03) : {{не пераймяноўваць}}. Назва «Паляўнічыя за прывідамі» сустракаецца ў такіх выданнях, як [https://belsat.eu/83131477/nam-i-tak-strashna-shto-paglyadzets-na-gelauin-kab-zahavats-nervy Белсат], [https://novychas.online/kultura/top-10-filmau-dlja-ljohkaha-letnjaha-veczara Новы Час], [https://zviazda.by/editions/news/kantsert-stary-novy-god-z-three-sticks-praysho-dnyami-belaruskay-dzyarzha-nay-filarmonii/ Звязда]. Нельга сказаць, што альтэрнатыўны варыянт памылковы, аднак мы мусім абапірацца на тое, наколькі надзейныя і аўтарытэтныя беларускамоўныя крыніцы спасылаюцца на тэму артыкула. Кінакіпа як стрымінгавая платформа можа займацца ўласнымі перакладамі, і яны нават могуць быць вельмі якаснымі, але прыведзеныя вышэй рэсурсы пакуль маюць большую сукупную аўтарытэтнасць. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:41, 25 красавіка 2026 (+03) ::::::За пераклад адказны [https://t.me/PierakladyArcioma Arciom], пераклады якога таксама можна сустрэць у такіх сэрвісах як [https://voka.tv/ru-RU/collections/cinevoka-kino-pa-belarusku CINEVOKA]. Акадэмічнасць перакладу адпавядае цяперашняму правапісу. Хто вызначае акадэмічнасць артыкулаў ад Звязды, НН, Белсат, ад якіх можна сустрэць машынны пераклад назваў з рускай мовы або англійскай? Якая вартасць такіх перакладаў? Калі б мы мелі некалькі перакладаў, то можна было б думаць над тым, што папулярней, а так мы маем пакуль адзін пераклад, а не некалькі ў артыкулаў СМІ, якія невядома якім чынам правяраюць. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:16, 26 красавіка 2026 (+03) ::::::: Ну, у нас з аднаго боку аматарскі пераклад, а з іншага тры інфармацыйныя беларускамоўныя рэсурсы. Канешне, усе тры могуць лупіць недакладныя пераклады ці калькі. Толькі вось гэта, па-першае, неабавязкова з’яўляецца праўдай у гэтым выпадку, а па-другое - незразумела, чаму пераклад аматара павінен быць вышэй за іх. ::::::: У нас існуе простае правіла датычна наймення артыкулаў: назвы грунтуюцца на тым, як на тэму артыкула спасылаюцца '''надзейныя і аўтарытэтныя беларускамоўныя''' крыніцы. Для мяне надзейнасць і аўтарытэтнасць [[Звязда|Звязды]] і [[Белсат]]а з’яўляюцца больш відавочнымі ў гэтым пытанні. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:39, 26 красавіка 2026 (+03) == [[Кавалак жыцця]] → [[Шматочак жыцця]] == Недарэчны пераклад з украінскай мовы. Кавалак — гэта кусок. Шматок — гэта невялікі кавалак. Шматочак — гэта зусім маленькі кавалак. Калі перакладаць англійскае слова «''slice''», то варта падумаць над адпаведнікамі (напрыклад: скібачка, лустачка). [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:48, 23 лютага 2026 (+03) :Выглядае як "скрылёк", прынамсі, так найболей імаверна можна перакласці slice. Вядома, хацелася б хоць якую крыніцу, але ўчора шукаў і поўны нуль. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:52, 23 лютага 2026 (+03) ::артыкул перакладаўся з украінскага аналага, але ў рускай мове такая самая канструкцыя. [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 00:43, 25 лютага 2026 (+03) :А навошта перакладаць "slice of life" даслоўна? Гэта устойлівы выраз англійскай мовы, не? Прапаную выкарыстоўваць фактычнае значэнне: штодзённасць ці паўсядзённасць як назву артыкула. [[Удзельнік:DzBar|DzBar]] ([[Размовы з удзельнікам:DzBar|размовы]]) 15:26, 23 лютага 2026 (+03) ::таму што калька ўжо пранікла ў рус., укр. і іншыя мовы, а слова Шмадзённасць мае нашмат большы спектр значэнняў. [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 00:42, 25 лютага 2026 (+03) :::Магчыма нешта недзе і пранікла, але калі выбраць на буйных англійских базах даных (сайтах) мангу ці анімэ і глядзець яе жанры на адпаведных буйных рускамоўных сайтах, там заўсёды "slice of life" - гэта "повседневность". Магу памыляцца, але іншых аўтарытэтных крыніц па гэтым пытанні няма. [[Удзельнік:DzBar|DzBar]] ([[Размовы з удзельнікам:DzBar|размовы]]) 17:22, 25 лютага 2026 (+03) :А гэта ж гучыць як "слайс"? Калі так, то можна яшчэ пашукаць, не падумаў адразу пра гэты варыянт. І наогул "слайс" ужо запазычана, можа, пераклад не трэба, калі яшчэ няма сваёй устойлівай формы. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 16:37, 25 лютага 2026 (+03) ::падтрымліваю варыянт з тым, каб пакінуць англійскую назву, пакуль не замацуецца ў АК нейкі пераклад. Пераклад можна даць у дужках. Калі ў беларускамоўных АК ёсць нейкія іншыя назвы, іх можна дадаць у лід. Інакш — прыбраць усё без АК. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:15, 24 сакавіка 2026 (+03) == Сьюзен, С’юзан, Сьюзан → Сюзан == Маем шэраг артыкулаў з розным напісаннем імені Susan, патрэбная нейкая уніфікацыя: * [[Сьюзен Хэйвард]] * [[С’юзан Сарандан]] * [[Сьюзен Пэвэнсі]] * [[Сьюзан Вулдрыдж]] * [[Сьюзан Полгар]] * [[Сьюзан Дэнфард]] * [[С’юзан Франсія]] Варыянт ''Сюзан'' прапанаваны ў Добрапісе Саўкі. Іншых варыянтаў, акрамя Сюзанны, не знайшоў, але Сюзан і Сюзанна ўсё ж розныя формы імені. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 23:43, 18 лютага 2026 (+03) :Звяртаю ўвагу, што сярод прыведзеных імён не ўсе з англійскай мовы. Далей пішу толькі пра англійскі адпаведнік. У арыгінале — Susan ([ˈsuː.zən]), тут маем дзве праблемныя галосныя. Сістэма Саўкі не ідзе ў згодзе з моўнай практыкай і навязвае ўсё ж больш пазіцыю аўтара (згодна з ім мусіць быць таксама Барак Оўбама, Джордж Ўошынгтан). [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя|Тут]] дрэнна прапісана пра [uː], нельга нічога сказаць, вырашылі бы крыніцы. З [ə] таксама неадназначна, у такой пазіцыі часцей перадаецца як «а», але можа быць і як «е» (але малаімаверна «э»). Трэба глядзець на словаўжыванне. Праз гугл кнігі знаходжу 2 разы С’юзэн (варыянт з «э» адкідваем), 4 разы С’юзан (2 з якіх пра [[Сьюзен Зонтаг]]), 4 Сьюзан, 6 Сьюзен (прычым знайшоў у БелЭН Хелмс Сьюзен і «Лэдзі Сьюзен» ад Джэйн Осцін), 5-6 Сюзан (ізноў Зонтаг спрабуюць перадаць, не лічыў ужыванне Сюзан у БелЭН, але для плошчы Сюзан Дэлаль у Тэль-Авіве), 1 Сюзэн, 2 Сюзен. :Мне агульны агляд хутчэй падказвае, што Сьюзен будзе найбольш паслядоўным варыянтам паводле крыніц. Найбольш вагу тут дадае БелЭН. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 03:40, 19 лютага 2026 (+03) :Якраз паводле інструкцыі БелЭн правільна будзе '''Сьюзен''')Таму прапаную {{Перайменаваць |ўніфікаваць}} да '''першага варыянта''' [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:07, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Цёрнер]] → Тэрнер == Удзельнік [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] у шмат якіх артыкулах паправіў, калі слушна, гэта вымагае шэрагу перейменаванняў. Ён аргументуе такім чынам: "Паводле правілаў беларускага правапісу 2008. §12 Зычныя д, т і дз, ц 6 Зычныя дз, ц пішуцца ў некаторых словах, правапіс якіх вызначаецца па слоўніку: мундзір, гетэрадзін, дзюна, дзюшэс, бардзюр, арцель, цір, цітр, эцюд, цюль, нацюрморт, уверцюра, накцюрн, цюркскі, цюльпан, каранцін. Гук [ɜ] у спалучэннях з R перадаецца ер/эр/ёр". --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:38, 23 студзеня 2026 (+03) :перапрашаю, вось да ўсіх Тэрнераў важны аргумент з Правілаў арфаграфіі :§12 Зычныя д, т і дз, :4. У запазычаных словах (а таксама ў вытворных ад іх) цвёрдыя д, т, як правіла, пішуцца нязменна: рэйсфедар, дэлегат, дэманстрацыя, медыцына, апладысменты, індык, літаратура, майстар, матэрыял, універсітэт, кватэра, тэхніка, тыраж, скептык, ерэтык, пластык, тэарэтык, авантура, дыктатура. [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 21:42, 23 студзеня 2026 (+03) ::Таксама БелЭН фіксуе Тэрнер (Turner) Джозеф Мэлрард Уільям [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 21:45, 23 студзеня 2026 (+03) :::як разумею, там будзе [ɜː] у RP пасля T, праблемнае месца. Розныя маем прыклады, як Кёрціс, Бёрніт, але гэта іншы род зычных, што істотна тут. Мне здаецца, што прыведзеныя правілы можна трактаваць па рознаму. Тое, што для нас гучыць мякка фактычна не заўсёды з’яўляецца мяккім зычным у арыгінальнай мове. Ну вось чым адрозніваецца t у французскіх nature mort і tirage? То бок, усё, што тычыцца запазычанняў тут можна трактаваць шырока. У той жа час, добра, што знайшлі ўжыванне ў БелЭН, гэта дадае ўпэўненасці ў такой форме. Калі ў крыніцах няма Цёрнер, то {{перайменаваць}}. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:46, 3 лютага 2026 (+03) ::::Я таксама звяртаўся да прафэсійнага перакладчыка з пытаннем пра Тэрнэра, Іыны Тыма. Віталь Станішэўскі: ::::„Уласныя імёны могуць замацоўвацца ў узусе і ў аўтарытэтных крыніцах і згодна з іх стыхійным асваеннем. Калі канкрэтна ў аўтарытэтных крыніцах няма спадарыні Тыны, то сам Бог наказаў асвойваць па правілах. ::::Калі сістэмна, то Тэрнэр - цалкам нармальна. "Т" захоўваецца, а тое, што не так блізка да [з:], невялікая страта, бо ўсё адно забяспечваецца "адваротная сумяшчальнасць", вымаўляецца ўсё тое ж у арыгінале“. [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 14:30, 3 лютага 2026 (+03) :::::Агулам, я тут са спадаром Віталём пагаджуся, але хочацца дадаткова падкрэсліць, што гэтыя правілы, як і многія іншыя, досыць размытыя і іх можна па-рознаму трактаваць, калі ўжо прыдраліся да літары закона. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:45, 3 лютага 2026 (+03) :'''Перадача спалучэнняў -er і -ur''' :У беларускай перадачы іншамоўных імёнаў спалучэнні ''-er'' і ''-ur'' перадаюцца як «-эр»: :* у пачатку слова, :* пасля галосных, :* пасля беларускіх цвёрдых зычных. :Форма «-ер» ужываецца толькі пасля зычных '''к, г, л'''. :У прозвішчы ''Turner'' галосны [ɜː] у абедзвюх пазіцыях (''Tur-'' і ''-ner'') адпавядае беларускай перадачы '''«эр»''', таму правільна: '''Тэрнэр'''. Тым болей што тут мы карыстаемся [https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2008-186/2008-186(003-066).pdf&oldDocPage=1 апошнімі змяненнямі ў правапісе], § 4. Перадача акання на пісьме для -er. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:05, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Сінавіяльны сустаў]] → [[Сустаў]] == Варта вызваліць старонку [[Сустаў]] ад цяперашняй некарэктнай перасылкі на [[Злучэнне (анатомія)]] і зрабіць яе асноўнай назвай артыкула [[Сінавіяльны сустаў]]. Паняцце Сінавіяльны сустаў не існуе. Слоўнік БДМУ (Ярашэвіч С.П., Піўчанка П.Р., Грынкевіч А.І., Любецкая К.П. Анатомия: словарь. — Мінск: БДМУ, 2016. — ISBN 978-985-567-629-5.) прыводзіць беларускія пераклады лацінскіх тэрмінаў: junctura — злучэнне, junctura synovialis — сінавіяльнае злучэнне, сустаў, дыяртроз, перапыннае злучэнне. Мяркую, «сустаў» будзе найбольш распаўсюджаным з сінонімаў, а астатнія можна зрабіць перасылкамі. Першапачатковая блытаніна выклікана тым, што паняцце [https://www.wikidata.org/wiki/Q9644 joint] (i.e., junctura, злучэнне) на Вікіданых была і застаецца некарэктна злучанай з артыкуламі пра суставы на іншых славянскіх Вікіпедыях. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 20:11, 17 студзеня 2026 (+03) :калі ўсё так, як вы кажаце, можна будзе яшчэ і ў вікіданых папрацаваць, каб усё прывесці да ладу. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:04, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Бельск Падляскі]] → [[Бельск-Падляшскі]] == Замацаваная ў беларускай мове традыцыйная назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:01, 16 студзеня 2026 (+03) == [[Хрэптоўцы]] → [[Храптоўцы]] == Чарговы прыклад шкоднай дзейнасці [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] у справе тапаніміі. Перанесці пад распаўсюджаную назву, а не пад выдуманую.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:32, 15 студзеня 2026 (+03) :слабаватая крыніца, не знаходзіце? [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:10, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Каб знаходзіць — трэба шукаць. У вас лепшых для любога іншага напісання няма. Першае ж напісанне парушае нормы беларускай мовы, таму другое ёсць цалкам лагічным. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:14, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Длугасельцы]] → [[Даўгасельцы]] == {{закрыта}} Правільная назва па-беларуску.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:14, 13 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:12, 25 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана згодна з крыніцамі. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:52, 1 мая 2026 (+03) == [[Іван Дыамідавіч Антошкін]] → [[Іван Дыямідавіч Антошкін]] == Гл. [[Размовы:Іван Дыамідавіч Антошкін#Дыямідавіч?|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 13:23, 1 снежня 2025 (+03) :варта разгледзець варыянт «Дыямедавіч», як у паданай крыніцы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:53, 2 снежня 2025 (+03) == [[Рэспубліка Арменіі]] → [[Першая Рэспубліка Арменія]] == ''Рэспубліка Арменіі'' напісана з памылкай. А [[Рэспубліка Арменія]] — назва цяперашняй армянскай дзяржавы. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 15:39, 29 кастрычніка 2025 (+03) :заўважу, што варта звярнуць, што ў першым выпадку ідзе кіраванне з родным склонам, а ў другім дапасаванне — гэта розныя назвы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:35, 2 лістапада 2025 (+03) :{{Перайменаваць}}. Дзве розныя дзяржавы. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:52, 9 студзеня 2026 (+03) == [[Валаваны]] → [[Канапэ]] == {{закрыта}} Валаваны не фіксуюцца ў слоўніках, канапэ ёсць у БРС 2012 на вербуме. Дый увогуле варта праверыць, ці ўжываецца гэтае «валаваны» недзе яшчэ і ці варта яго пакідаць у артыкуле. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:27, 13 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул перайменаваны згодна з крыніцамі. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:40, 1 мая 2026 (+03) == [[Сеціўнае таварыства па надаванні імёнаў і нумароў]] == Відавочна, што пераклад наймення арганізацыі вельмі вольны і трэба пераймяноўваць, але як -- не рызыкну прапаноўваць варыянт. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 08:42, 22 верасня 2025 (+03) : Перайменаваць наступным чынам: Інтэрнэт-карпарацыя па прысваенні імёнаў і нумароў. Саманазву на рускай мове можна паглядзець [https://www.icann.org/ru/system/files/files/getting-to-know-icann-quicklook-30apr20-ru.pdf тут]. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:51, 22 верасня 2025 (+03) ::Рускі пераклад выглядае не вельмі ўдала. Не зразумела, чему менавіта "інтэрнэт-карпарацыя" - выглядае або як кампанія, дзейнасць якой звязана з Інтернетам, або як нейкае сеціўнае аб'яднанне, а не міжнародная арганізацыя. ::ChatGPT прапанаваў варыянт "Карпарацыя па прызначэнні імёнаў і нумароў у Інтэрнэце" і мне такая форма падаецца нашмат больш удалай. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:06, 23 верасня 2025 (+03) :::мне здаецца, трэба ў першую чаргу арыентавацца на арыгінальную назву, дзе ідзе Internet Corporation, што з’яўляецца даволі вузкай і канкрэтнай назвай профілю фірмы, але яна, нібы, больш нідзе не ўжываецца для іншых арганізацый. Некаторыя раздзелы як назву старонкі пакідаюць ICANN і падаюць вольны пераклад у дужках. Можа і нам варта так зрабіць [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:43, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Так, ICANN як галоўная назва - добры варыянт. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 22:10, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Таксама падтрымаю варыянт "ICANN" [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 15:40, 14 студзеня 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Пахаваныя на Арлінгтонскіх нацыянальных могілках]] → [[:Катэгорыя:Пахаваныя на Арлінгтанскіх нацыянальных могілках]] == Гл. [[Размовы пра катэгорыю:Пахаваныя на Арлінгтонскіх нацыянальных могілках|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 21:17, 4 верасня 2025 (+03) :{{перайменаваць}}. Гэта не выключэнне а-ля Вашынгтон. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:08, 11 верасня 2025 (+03) == [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на ідыш]] → ? == Таксама [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на іўрыце]] і [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на эсперанта]]. Словазлучэнні тыпу "пісьменнік на нейкай мове" немагчымыя. А ў «Тлумачальным слоўніку беларускай літаратурнай мовы» пад рэдакцыяй Капылова "ідыш" скланяецца. Але ў іншай назве можа і не трэба будзе гэтае слова --[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 22:27, 3 жніўня 2025 (+03) :[[:Катэгорыя:Ідышамоўныя пісьменнікі]], [[:Катэгорыя:Іўрытамоўныя пісьменнікі]], [[:Катэгорыя:Эсперантамоўныя пісьменнікі]] -- па-мойму, будзе паслядоўна. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 13:21, 20 лістапада 2025 (+03) == [[Юліуш]], [[Юліўш]], [[Юліюш]], [[Юльюш]] → [[Юліюш]] == У беларускай Вікіпедыі сустракаюцца розныя варыянты гэтага польскага імя, варта б было, каб быў адзіны. Пытанне паўстала пры падрыхтоўцы артыкула пра {{lang-pl|Juliusz Machulski}}. На вырыянце "Юліюш" не настойваю, але пры пошуку ў беларускіх медыя сустракаецца. Таксама ўжо маем пэўны "ўзор" - Геніюш (Geniusz???). Таксама вынікі гэтага абмеркавання, на мой погляд, могуць паўплываць на перадачу такіх імён як Dariusz, Mariusz, Eugeniusz і пад. --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 09:16, 3 чэрвеня 2025 (+03) :У Беларускай Энцыклапедыі - Юл'''ью'''ш Славацкі. У Энцыклапедыя гісторыі Беларусі - Юл'''іу'''ш Фартунат Косак. [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 11:24, 3 чэрвеня 2025 (+03) ::Юліуш на маё вока выглядае вельмі экзатычна, хаця маем жа афіцыйна слова "менеджар". [[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 22:20, 3 чэрвеня 2025 (+03) ::Юліуш, вядома ж, не адпавядае правапісу. А чытаецца з устаўным [ў] - іўу Прынамсі, я так помню--[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 12:00, 11 чэрвеня 2025 (+03) :::Калі не адпавядае нават правапісу, і будзе супольнасцю прынятае адпаведнае рашэнне, то трэба ў Вікіпедыі паправіць Юліушаў - у нас яны сустракаюцца ў тэкстах артыкулаў, а ёсць і асобныя артыкулы [[Юліуш Косак|'''Юліуш''' Косак]], [[Ігнацы Юліуш Пілсудскі|Ігнацы '''Юліуш''' Пілсудскі]] --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 17:16, 11 чэрвеня 2025 (+03) ::тут пытанне транскрыпцый, якое можа ісці ўразрэз з беларускім традыцыйным напісаннем і вымаўленнем. Можа атрымацца як англійскім імем Isaac, якое ў залежнасці ад асобы пішацца па рознаму, як склалася ў крыніцах. Таму і з некаторымі польскімі імёнамі для некаторых асоб можа дамінаваць нейкая свая форма ў крыніцах і мы мусім яе пакідаць (таму дакладна Юльюш Славацкі, бо АК), але калі ў беларускіх тэкстах няма сталай перадачы імя для нейкай асобы (асабліва тычыцца сучаснікаў), то мусім выкарыстоўваць нейкія паслядоўныя правілы. ТКП можна выкарыстоўваць звычайна, але вось тут той прыклад, калі ТКП паказвае сябе як непрыгодная сістэма для перадачы імёнаў асоб, там будзе «Юлюш», што, так сказаць, «ні ў якія вароты». Тут мусіць быць паслядоўным для ўсіх спалучэнняў, дзе i стварае гук замест палаталізацыі зычнага, як Julian, Fabiusz, Heliodor etc., і не стаіць на канцы слова (там іншыя працэсы, як Natalia, Julia, Emilia і г.д.). У польскай мове ў такіх пазіцыях адбываецца пераход i у j, што таксама фіксуе польскі Вікіслоўнік, які абапіраецца на PWN (хаця ў маёй моўнай практыцы, я не чую, каб палякі казалі тут моцнае j, яно досыць рэдукаванае). Беларускія аналагі гэтых імён таксама звычайна ідуць з палаталізацыяй, як імёны Гальяш (тое ж Eliasz), Валяр’ян (Walerian), Фабіян (Fabian), Емяльян (Emilian), але на usz на канцы — маем скарачэнне да й: Юлій, Арсеній. У любым выпадку я бачу нейкі паралелізм у перадачы ёты ў беларускім і польскім літаратурным вымаўленні (калі няма j у вымаўленні, то не палаталізуем), застаецца толькі пытанне, пісаць ь ці і перад палаталізаванай галоснай. У дадзеным выпадку, раз маем у крыніцах ужо форму Юльюш, то можна пайсці па больш бяспечнай сцежцы ў дадзены момант і абраць гэтую форму як эталон. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:02, 21 ліпеня 2025 (+03) :::Падтрымаю пададзеныя вышэй аргументы — форма "Юльюш" выглядае найболей распаўсюджанай ў аўтарытэтных крыніцах. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 17:54, 27 снежня 2025 (+03) : {{Супраць}}. У беларускіх крыніцах часцей Юліуш.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:14, 13 сакавіка 2026 (+03) ::А можаце падаць больш канкрэтыкі? Пакуль што цяжка да канца сфармуляваць кансэнсус. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:09, 24 сакавіка 2026 (+03) : Ці гэтых кейсаў так шмат, каб мы за адно абмеркаванне перайменоўвалі адразу ўсіх? Можа лепш выносіць кожнага асобна? Усё ж часам гэта будзе не толькі пытанне транскрыпцыі, але і аўтарытэтных крыніц. Я не зусім бачу сэнс падводзіць такі "шырокі" вынік. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:54, 19 красавіка 2026 (+03) {{/Падвал}} [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Супольнасць]] 1dpyw1ocdayaf8wwu4bi5a4xsjskyes 5135043 5135041 2026-05-02T18:37:34Z Emilia Noah 155537 5135043 wikitext text/x-wiki {{Index box}} {{shortcut|ВП:ДП}} {{/Шапка}} = Бягучыя абмеркаванні = {{Кнопка 2|Дадаць тэму|url=https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Вікіпедыя:Да_перайменавання&action=edit&section=1|class=mw-ui-progressive}} ''Новыя тэмы, калі ласка, дадавайце зверху спіса абмеркаванняў'' == [[Хагіс]] → [[Хэгіс]] == Крыніц няма, акрамя [https://verbum.by/?q=%D0%A5%D1%8D%D0%B3%D1%96%D1%81 Англійска-беларускага слоўніка (Т. Суша, 2013)], таму прапаную перайменаваць паводле яго. --[[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:09, 2 мая 2026 (+03) == [[Уільям С’юард Бероуз]] → [[Уільям С’юард Бараўз]] == У такім напісанні прозвішча супярэчыць правілам беларускага правапісу. Крыніц, якія пацвярджалі б нейкую традыцыю ў напісанні прозвішча пісьменніка я не знайшоў. Таму прапаную перайменаваць адпаведна [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя]].--[[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:32, 12 красавіка 2026 (+03) {{перайменаваць}}, Згодна з інструкцыяй БелЭн па перадачы англамоўных імёнаў і прозвішч, а таксама з апошнімі змяненнямі ў акадэмічным правапісе (2008). [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:20, 12 красавіка 2026 (+03) == [[ВАЛЛ-І]] → [[УАЛЛ-І]] == Прапаную перайменаваць артыкул згодна з [https://kinakipa.site/movie?id=279102 існуючым перакладам] дадзенага мульціка. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 10:54, 20 красавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, але трэба дадаць інфармацыю пра пераклад і ўвогуле крыху палепшыць старонку. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:35, 26 красавіка 2026 (+03) : Не знайшоў АК за "УАЛЛ-І" акрамя Кінакіпы. Тым часам за "ВАЛЛ-І" можна сустрэць [https://euroradio.fm/u-los-andzhelese-vall-i-pryznali-filmam-goda Euroradio], [https://web.archive.org/web/20230110014627/https://nashaniva.com/69780 Nashaniva], [https://1387.io/jak-zacikavic-dzjacej-i-daroslyh-tjemaj-berazhlivaga-sta-lennja-da-pryrody-raskazala-jekolag-julija-prylishch/ 1387]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:41, 26 красавіка 2026 (+03) ::Калі б не было перакладу самой стужкі, то пададзеныя крыніцы мелі б прыярытэт. З улікам таго, што ёсць ужо пераклад (які атрымаў сваю агучку), то не зусім разумею, чаму старонка мае называцца паводле тых крыніц, якія былі зроблены да перакладу самога мульціка. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:54, 26 красавіка 2026 (+03) :::пераклад не афіцыйны, дый бывае, што перакладаў некалькі, таму мусім таксама глядзець на словаўжыванне ў розных крыніцах. Думаю, варта перайменаваць, але ў лідзе падаць дзве формы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:00, 26 красавіка 2026 (+03) ::: Хто адказны за пераклад? Якая акадэмічнасць гэтага перакладу? Пераклад - гэта добрая справа, але ён яшчэ не гарантуе, што менавіта гэтая назва будзе абраная для артыкула. Мы не ведаем, хто і ў якіх умовах яго перакладаў. Калі гэта быў хтосьці з НАН РБ - адна справа, калі гэта аматарскі пераклад - іншая. Калі пераклад з’яўляецца аматарскім, то чаму мы павінны ставіць яго вышэй за некалькі беларускамоўных крыніц? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:01, 26 красавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} Мультфільм з назвай УАЛЛ-І існуе, яго можна фізічна паглядзець (хоць пераклад, безумоўна, неафіцыйны). Будзьма шчырымі, афіцыйны мы наўрад ці пабачым. WALL-I(англійскі) і ВАЛЛ-И(расейскі), ВОЛЛ-І(украінскі) гэтаксама ёсць, але не ВАЛЛ-І. Увогуле не разумею заганнай практыкі нашых СМІ аднаасабова перакладаць назвы твораў, варта было б даваць арыгінальную назву і МАГЧЫМЫ пераклад у дужках. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 20:07, 26 красавіка 2026 (+03) == Сысуны і млекакормячыя == У суседнім беларускім раздзеле яўна замацаваліся «Сысуны». У нас жа, гледзячы па рэзультатам пошуку, пераважаюць «Млекакормячыя», хаця і сысуноў хапае. У сувязі з гэтым прапаную прывесці ўсё да адной назвы, прынамсі ў назвах артыкулаў, катэгорыях і шаблонах. Да якой з назваў варта прыводзіць усё — мусіць рашыць супольнасць, бо абодва слова раўназначныя. На выпадак калі супольнасць вырашыць прывесці ўсё да «Млекакормячыя» падрыхтаваў спіс (спадзяюся што поўны) артыкулаў якія трэба будзе перайменаваць: ==== Катэгорыі ==== [[:Катэгорыя:Сысуны Паўднёвай Амерыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Азіі]], [[:Катэгорыя:Сысуны паводле рэгіёнаў]], [[:Катэгорыя:Сысуны Еўразіі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Паўночнай Амерыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Аўстраліі і Акіяніі]], [[:Катэгорыя:Сысуны пліяцэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны палеагену]], [[:Катэгорыя:Сысуны неагену]], [[:Катэгорыя:Сысуны міяцэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны алігацэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны Беларусі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Афрыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Аўстраліі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Еўропы]], [[:Катэгорыя:Сысуны плейстацэну]], [[:Катэгорыя:Вымерлыя сысуны]], [[:Катэгорыя:Спісы сысуноў]], [[:Катэгорыя:Атрады сысуноў]], [[:Катэгорыя:Сямействы сысуноў]], ==== Шаблоны ==== [[:Шаблон:Сысуны]] Далей не ўпэўнены, ці варта чапаць: [[:Шаблон:Картка Экалагічны рэгіён]], [[:Шаблон:Картка Экалагічны рэгіён/Дакументацыя]],[[:Шаблон:Экарэгіён]], [[:Шаблон:Экарэгіён/Дакументацыя]]. ==== Артыкулы ==== [[Спіс сысуноў Беларусі]], [[Спіс сысуноў Азербайджана]] --[[Удзельнік:Observr1|Observr1]] ([[Размовы з удзельнікам:Observr1|размовы]]) 11:22, 7 красавіка 2026 (+03) : падпішыцеся калі ласка праз <nowiki>~~~~</nowiki>. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:31, 6 красавіка 2026 (+03) :Раз назва галоўнага [[млекакормячыя]], то і іншыя назвы мусяць адпавядаць. У БелЭн таксама пераважае форма «млекакормячыя». Таму я за тое, каб {{перайменаваць}} усё [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:35, 6 красавіка 2026 (+03) {{перайменаваць}} згодна з БелЭн. Там першым пішуць млекакормячыя. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) :{{Перайменаваць}} згодна з БелЭн ([https://belarus.belarusenc.by/belarus/detail-article.php?ID=4684#h1 на сайце - таксама млекакормячыя]), пакінуўшы перасылку са старой назвы на актуальную.--[[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 12:28, 7 красавіка 2026 (+03) == [[Неверагодны лёс Амэлі Пулен]] → [[Неверагодны лёс Амелі Пулен]] == Збіраюся бліжэйшым часам папрацаваць над гэтым артыкулам, значна палепшыць яго пад юбілей фільма. І першае ж пытанне наконт назвы. Я разумею, што фільм выходзіў у беларускім перакладзе пад загалоўкам «Неверагодны лёс Ам'''э'''лі Пулен», аднак, відаць, той пераклад арыентаваўся на тарашкевіцу. А імя Amélie ў іншых артыкулах БеВікі перадаецца праз '''е'''. Прапаную назву пакінуць як ёсць, але імя змяніць дзеля ўніфікацыі. Якія будуць меркаванні? --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 15:54, 6 красавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} для ўніфікацыі згодна з БелВікі. Дакладнай інструкцыі не маю для французскамоўных імёнаў, таму пакуль так. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:43, 6 красавіка 2026 (+03) :{{Не пераймяноўваць}} У нас ёсць канкрэтная крыніца - беларускі пераклад (не буду ўдавацца ў пытанні ягонай афіцыйнасці і легальнасці) і мы робім згодна з ёю. Калі фільм выйдзе пад іншай назвай - будзе сэнс задумацца над перайменаваннем. Само напісанне праз "е" досыць спрэчнае, у французскай там змякчэння няма, а пра доўгую традыцыю адаптацыі імя Amélie у беларускай мове гаварыць не выпадае (папраўце, калі не маю рацыі). [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:21, 7 красавіка 2026 (+03) :: Удакладню думку. Мне здаецца, што, змяніўшы літару, мы ўсё адно робім згодна з крыніцай, проста адаптуем да правапісу. Умоўна, было б у назве слова "сьнег" праз "ь" — думаю, назву б узялі, а "ь" прыбралі. А наконт традыцыі: я не меў на ўвазе, што існуе нейкая сталая традыцыя адаптацыі гэтага імя на беларускую. Я больш пісаў пра ўніфікацыю. Мы маем шэраг артыкулаў на БеВікі з гэтым і падобнымі імёнамі праз "е": [[Амелі Натомб]], [[Амелі Марэсмо]], [[Амелія Арлеанская]] і г.д. — і ніводнага праз "э". Думка была менавіта аб захаванні паслядоўнасці. Раз тут так павялося, то, мабыць, варта так і працягваць, ну ці пераймяноўваць адразу ўсе. --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 01:49, 7 красавіка 2026 (+03) :::Ва ўсіх пададзеныя артыкулах няма аніводнай беларускамоўнай крыніцы, таму асмелюся сцвярджаць, што гэта пераклады, магчыма машынныя. Таму іхная аўтарытэтнасць - пад пытаннем. [[Амелія Арлеанская]] - адаптавана, бадай, з партугальскай, бо ''Amélia'', а не ''Amélie'', таму разглядаць яе трэба асобна. :::Падсумоўваючы, я б галасаваў за тое, каб каб {{Перайменаваць}} да формы ''Амэлі'' артыкулы [[Амелі Натомб]] і [[Амелі Марэсмо]], бо :::1) Маем хоць якую беларускамоўную крыніцу :::2) Гэта не супярэчыць сучаснаму правапісу :::3) Гэта бліжэй да арыгінальнага вымаўлення [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 10:01, 7 красавіка 2026 (+03) :::: Наконт арыгінальнага вымаўлення пракансультаваўся з універсітэцкай выкладчыцай французскай мовы. Атрымаў такі адказ: «Э» ў гэтым слове максімальна ненатуральны для французскай мовы. Амаль паўсюль дзейнічае правіла «адкрыты склад — закрыты гук, закрыты склад — адкрыты гук». Спрэчка тут упіраецца ў захаванне зычнага. Калі хочацца захаваць цвёрды «м», то лагічна браць літару «э», але сам галосны ў імені бліжэйшы да таго, які мы звычайна перадаем праз «е». Так, напрыклад, імя ''Léa'' не перадаецца як Лэа, а літара тая ж. :::: Наконт беларускіх крыніц: знайшоў згадку гэтага фільма ў БелЭн, у артыкуле «Францыя» (том 16, старонка 478). Там падаецца скарочаная назва «Амелі», праз «е». --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 15:45, 18 красавіка 2026 (+03) У такой сітуацыі лепей тады {{Не пераймяноўваць}} Амэлі на Амелі [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 15:27, 7 красавіка 2026 (+03) == [[Кейт Бекінсейл]] → [[Кейт Бэкінсэйл]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача галосных «э» і «е»'''<br> Паводле правіл беларускай арфаграфіі пры перадачы іншамоўных імёнаў: літара «э» ўжываецца ў пачатку слова і пасля цвёрдых зычных; літара «е» пішацца толькі пасля '''к, г, л.''' У прозвішчы Beckinsale галосны '''[e]''' пасля зычных '''B''' і '''S''' павінен перадавацца праз «э», бо яны не ўваходзяць у групу выключэнняў (к, г, л). [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:56, 26 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, але ўвага тая ж, што і ніжэй: Хацелася б ведаць крыніцу і канкрэтнага аўтара гэтай нормы. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:50, 6 красавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}}. Наконт норм, якімі кіруемся, падтрымліваю. Пане @[[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]], указвайце калі ласка атрыбуцыю да крыніц больш выразна «Згодна з такой вось крыніцай, трэба пісаць вось так», а не проста «трэба пісаць вось так». + гэтыя крыніцы трэба будзе апрацаваць і зрабіць асобную старонку па прыкладзе [[Польска-беларуская практычная транскрыпцыя]] і іншых падобных, каб ужо метадычна працаваць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:39, 26 красавіка 2026 (+03) ::Хутка зробім старонку для інструкцыі, добра) Дадзеная інструкцыя - даведка да БелЭн па перадачы англамоўных імёнаў + змяненні ў беларускам правапісе 2008 года. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:00, 26 красавіка 2026 (+03) == [[Цімаці Снайдэр]] → [[Тымаці Снайдэр]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача галосных «і» і «ы» пасля зычных'''<br> У беларускай мове выбар паміж «і» і «ы» пасля зычных рэгулюецца іх цвёрдасцю/мяккасцю: «і» ўжываецца пасля парных па мяккасці зычных, «ы» — пасля няпарных цвёрдых зычных, а таксама пасля «т» і «д», калі яны не знаходзяцца ў канцы слова.<br> У імені Timothy гук [ɪ] пасля «т» у сярэдзіне слова павінен перадавацца праз «ы», бо «т» тут цвёрды і не ў канцы слова. <br> «-ці» пакідаем як у прыкладзе «Гаіці» або «[https://verbum.by/s/encyclopedias?q=%D0%A2%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D1%86%D1%96 Хант Тымаці]»<br> Адпаведна прапаную далей пісаць «Тымаці» замест «Цімаці» для імя «Timothy». [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:56, 26 сакавіка 2026 (+03) :Адназначнае {{Перайменаваць}}, праца гэтага аўтара перакладзена на беларускую, дзе ён падпісаны як Тымаці ці Тыматы (залежна ад правапісу). [https://rusneb.ru/catalog/000202_000005_33411099/ Тут], [https://dziejaslou.by/old/www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/snaj1102ec.html тут] [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:52, 6 красавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:37, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Хезер Мойс]] → [[Хэдэр Мойс]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача гука [h]''' <br> Паводле сучаснай практыкі, у іншамоўных онімах, якія ўвайшлі ва ўжытак у другой палове XX стагоддзя і пазней, гук [h] перадаецца праз «х», у адрозненне ад традыцыйных імёнаў, дзе замацавалася «г».<br> Імя Heather не належыць да традыцыйна засвоеных, таму выкарыстанне «х» (Хэдэр) з’яўляецца нарматыўным.<br> '''Перадача галоснага [ɛ]<br>''' У пачатку слова і пасля цвёрдых зычных гук [ɛ] перадаецца літарай «э». Форма «Хезер» з «е» не адпавядае гэтаму правілу, бо «е» ў беларускай мове абазначае мяккасць папярэдняга зычнага і гук [je].<br> '''Перадача гуку [ð]<br>''' Часам сустракаецца перадача праз «з», але гэта выключэнні, абумоўленыя традыцыяй (Rutherford → Рэзерфорд). Паколькі імя Heather не з’яўляецца традыцыйным, нарматыўнай будзе перадача «д»: Хэдэр, а не «Хезер».<br> '''Перадача спалучэння -er<br>''' У іншамоўных імёнах канчатак -er перадаецца як «-эр»: * у пачатку слова, * пасля галосных, * пасля цвёрдых зычных (акрамя к, г, л, дзе магчыма «-ер»). У дадзеным выпадку «-ther» → «-дэр», таму «Хэдэр» адпавядае норме.<br> Тое ж самае прапаную зрабіць для артыкула «[[Хэзер Нова]]» [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:20, 25 сакавіка 2026 (+03) :у [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя]] асобна разглядаў гэта імя, тут не ўлічылі перадачу гуку [ð], які звычайна перадаецца як "д", з чаго атрымліваем форму «Хэдэр». [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:02, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Я кіраваўся збольшага інструкцыяй па перадачы англамоўных імёнаў (БелЭн). (+ [https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2008-186/2008-186(003-066).pdf&oldDocPage=1 апошнія змяненні ў правапісе], § 4. Перадача акання на пісьме) [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 14:13, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} усіх на Хэдэр. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:51, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, бо сапраўды, нейкай традыцыі ў напісанні гэтага імя няма, ва ўсякім выпадку з аналізу крыніц я не заўважыў. Аднак зазначу, што хацелася б ведаць крыніцу і канкрэтнага аўтара гэтай нормы. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:49, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Паляўнічыя за прывідамі (фільм, 1984)]] → [[Лаўцы прывідаў (фільм, 1984)]] == На дадзены момант існуе пераклад гэтай кінастужкі, таму прапаную перайменаваць згодна з [https://kinakipa.site/movie?id=2467 існуючым перакладам]. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:20, 25 сакавіка 2026 (+03) : падпішыцеся, дадаўшы ў канцы паведамлення <nowiki>~~~~</nowiki>. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:18, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Зроблена! [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:42, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} згодна з беларускім перакладам. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:57, 25 сакавіка 2026 (+03) :Згоды з аргуменіацыяй, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:53, 6 красавіка 2026 (+03) : {{не пераймяноўваць}}. Назва «Паляўнічыя за прывідамі» сустракаецца ў такіх выданнях, як [https://belsat.eu/83131477/nam-i-tak-strashna-shto-paglyadzets-na-gelauin-kab-zahavats-nervy Белсат], [https://novychas.online/kultura/top-10-filmau-dlja-ljohkaha-letnjaha-veczara Новы Час], [https://zviazda.by/editions/news/kantsert-stary-novy-god-z-three-sticks-praysho-dnyami-belaruskay-dzyarzha-nay-filarmonii/ Звязда]. Нельга сказаць, што альтэрнатыўны варыянт памылковы, аднак мы мусім абапірацца на тое, наколькі надзейныя і аўтарытэтныя беларускамоўныя крыніцы спасылаюцца на тэму артыкула. Кінакіпа як стрымінгавая платформа можа займацца ўласнымі перакладамі, і яны нават могуць быць вельмі якаснымі, але прыведзеныя вышэй рэсурсы пакуль маюць большую сукупную аўтарытэтнасць. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:41, 25 красавіка 2026 (+03) ::::::За пераклад адказны [https://t.me/PierakladyArcioma Arciom], пераклады якога таксама можна сустрэць у такіх сэрвісах як [https://voka.tv/ru-RU/collections/cinevoka-kino-pa-belarusku CINEVOKA]. Акадэмічнасць перакладу адпавядае цяперашняму правапісу. Хто вызначае акадэмічнасць артыкулаў ад Звязды, НН, Белсат, ад якіх можна сустрэць машынны пераклад назваў з рускай мовы або англійскай? Якая вартасць такіх перакладаў? Калі б мы мелі некалькі перакладаў, то можна было б думаць над тым, што папулярней, а так мы маем пакуль адзін пераклад, а не некалькі ў артыкулаў СМІ, якія невядома якім чынам правяраюць. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:16, 26 красавіка 2026 (+03) ::::::: Ну, у нас з аднаго боку аматарскі пераклад, а з іншага тры інфармацыйныя беларускамоўныя рэсурсы. Канешне, усе тры могуць лупіць недакладныя пераклады ці калькі. Толькі вось гэта, па-першае, неабавязкова з’яўляецца праўдай у гэтым выпадку, а па-другое - незразумела, чаму пераклад аматара павінен быць вышэй за іх. ::::::: У нас існуе простае правіла датычна наймення артыкулаў: назвы грунтуюцца на тым, як на тэму артыкула спасылаюцца '''надзейныя і аўтарытэтныя беларускамоўныя''' крыніцы. Для мяне надзейнасць і аўтарытэтнасць [[Звязда|Звязды]] і [[Белсат]]а з’яўляюцца больш відавочнымі ў гэтым пытанні. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:39, 26 красавіка 2026 (+03) == [[Кавалак жыцця]] → [[Шматочак жыцця]] == Недарэчны пераклад з украінскай мовы. Кавалак — гэта кусок. Шматок — гэта невялікі кавалак. Шматочак — гэта зусім маленькі кавалак. Калі перакладаць англійскае слова «''slice''», то варта падумаць над адпаведнікамі (напрыклад: скібачка, лустачка). [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:48, 23 лютага 2026 (+03) :Выглядае як "скрылёк", прынамсі, так найболей імаверна можна перакласці slice. Вядома, хацелася б хоць якую крыніцу, але ўчора шукаў і поўны нуль. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:52, 23 лютага 2026 (+03) ::артыкул перакладаўся з украінскага аналага, але ў рускай мове такая самая канструкцыя. [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 00:43, 25 лютага 2026 (+03) :А навошта перакладаць "slice of life" даслоўна? Гэта устойлівы выраз англійскай мовы, не? Прапаную выкарыстоўваць фактычнае значэнне: штодзённасць ці паўсядзённасць як назву артыкула. [[Удзельнік:DzBar|DzBar]] ([[Размовы з удзельнікам:DzBar|размовы]]) 15:26, 23 лютага 2026 (+03) ::таму што калька ўжо пранікла ў рус., укр. і іншыя мовы, а слова Шмадзённасць мае нашмат большы спектр значэнняў. [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 00:42, 25 лютага 2026 (+03) :::Магчыма нешта недзе і пранікла, але калі выбраць на буйных англійских базах даных (сайтах) мангу ці анімэ і глядзець яе жанры на адпаведных буйных рускамоўных сайтах, там заўсёды "slice of life" - гэта "повседневность". Магу памыляцца, але іншых аўтарытэтных крыніц па гэтым пытанні няма. [[Удзельнік:DzBar|DzBar]] ([[Размовы з удзельнікам:DzBar|размовы]]) 17:22, 25 лютага 2026 (+03) :А гэта ж гучыць як "слайс"? Калі так, то можна яшчэ пашукаць, не падумаў адразу пра гэты варыянт. І наогул "слайс" ужо запазычана, можа, пераклад не трэба, калі яшчэ няма сваёй устойлівай формы. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 16:37, 25 лютага 2026 (+03) ::падтрымліваю варыянт з тым, каб пакінуць англійскую назву, пакуль не замацуецца ў АК нейкі пераклад. Пераклад можна даць у дужках. Калі ў беларускамоўных АК ёсць нейкія іншыя назвы, іх можна дадаць у лід. Інакш — прыбраць усё без АК. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:15, 24 сакавіка 2026 (+03) == Сьюзен, С’юзан, Сьюзан → Сюзан == Маем шэраг артыкулаў з розным напісаннем імені Susan, патрэбная нейкая уніфікацыя: * [[Сьюзен Хэйвард]] * [[С’юзан Сарандан]] * [[Сьюзен Пэвэнсі]] * [[Сьюзан Вулдрыдж]] * [[Сьюзан Полгар]] * [[Сьюзан Дэнфард]] * [[С’юзан Франсія]] Варыянт ''Сюзан'' прапанаваны ў Добрапісе Саўкі. Іншых варыянтаў, акрамя Сюзанны, не знайшоў, але Сюзан і Сюзанна ўсё ж розныя формы імені. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 23:43, 18 лютага 2026 (+03) :Звяртаю ўвагу, што сярод прыведзеных імён не ўсе з англійскай мовы. Далей пішу толькі пра англійскі адпаведнік. У арыгінале — Susan ([ˈsuː.zən]), тут маем дзве праблемныя галосныя. Сістэма Саўкі не ідзе ў згодзе з моўнай практыкай і навязвае ўсё ж больш пазіцыю аўтара (згодна з ім мусіць быць таксама Барак Оўбама, Джордж Ўошынгтан). [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя|Тут]] дрэнна прапісана пра [uː], нельга нічога сказаць, вырашылі бы крыніцы. З [ə] таксама неадназначна, у такой пазіцыі часцей перадаецца як «а», але можа быць і як «е» (але малаімаверна «э»). Трэба глядзець на словаўжыванне. Праз гугл кнігі знаходжу 2 разы С’юзэн (варыянт з «э» адкідваем), 4 разы С’юзан (2 з якіх пра [[Сьюзен Зонтаг]]), 4 Сьюзан, 6 Сьюзен (прычым знайшоў у БелЭН Хелмс Сьюзен і «Лэдзі Сьюзен» ад Джэйн Осцін), 5-6 Сюзан (ізноў Зонтаг спрабуюць перадаць, не лічыў ужыванне Сюзан у БелЭН, але для плошчы Сюзан Дэлаль у Тэль-Авіве), 1 Сюзэн, 2 Сюзен. :Мне агульны агляд хутчэй падказвае, што Сьюзен будзе найбольш паслядоўным варыянтам паводле крыніц. Найбольш вагу тут дадае БелЭН. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 03:40, 19 лютага 2026 (+03) :Якраз паводле інструкцыі БелЭн правільна будзе '''Сьюзен''')Таму прапаную {{Перайменаваць |ўніфікаваць}} да '''першага варыянта''' [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:07, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Цёрнер]] → Тэрнер == Удзельнік [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] у шмат якіх артыкулах паправіў, калі слушна, гэта вымагае шэрагу перейменаванняў. Ён аргументуе такім чынам: "Паводле правілаў беларускага правапісу 2008. §12 Зычныя д, т і дз, ц 6 Зычныя дз, ц пішуцца ў некаторых словах, правапіс якіх вызначаецца па слоўніку: мундзір, гетэрадзін, дзюна, дзюшэс, бардзюр, арцель, цір, цітр, эцюд, цюль, нацюрморт, уверцюра, накцюрн, цюркскі, цюльпан, каранцін. Гук [ɜ] у спалучэннях з R перадаецца ер/эр/ёр". --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:38, 23 студзеня 2026 (+03) :перапрашаю, вось да ўсіх Тэрнераў важны аргумент з Правілаў арфаграфіі :§12 Зычныя д, т і дз, :4. У запазычаных словах (а таксама ў вытворных ад іх) цвёрдыя д, т, як правіла, пішуцца нязменна: рэйсфедар, дэлегат, дэманстрацыя, медыцына, апладысменты, індык, літаратура, майстар, матэрыял, універсітэт, кватэра, тэхніка, тыраж, скептык, ерэтык, пластык, тэарэтык, авантура, дыктатура. [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 21:42, 23 студзеня 2026 (+03) ::Таксама БелЭН фіксуе Тэрнер (Turner) Джозеф Мэлрард Уільям [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 21:45, 23 студзеня 2026 (+03) :::як разумею, там будзе [ɜː] у RP пасля T, праблемнае месца. Розныя маем прыклады, як Кёрціс, Бёрніт, але гэта іншы род зычных, што істотна тут. Мне здаецца, што прыведзеныя правілы можна трактаваць па рознаму. Тое, што для нас гучыць мякка фактычна не заўсёды з’яўляецца мяккім зычным у арыгінальнай мове. Ну вось чым адрозніваецца t у французскіх nature mort і tirage? То бок, усё, што тычыцца запазычанняў тут можна трактаваць шырока. У той жа час, добра, што знайшлі ўжыванне ў БелЭН, гэта дадае ўпэўненасці ў такой форме. Калі ў крыніцах няма Цёрнер, то {{перайменаваць}}. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:46, 3 лютага 2026 (+03) ::::Я таксама звяртаўся да прафэсійнага перакладчыка з пытаннем пра Тэрнэра, Іыны Тыма. Віталь Станішэўскі: ::::„Уласныя імёны могуць замацоўвацца ў узусе і ў аўтарытэтных крыніцах і згодна з іх стыхійным асваеннем. Калі канкрэтна ў аўтарытэтных крыніцах няма спадарыні Тыны, то сам Бог наказаў асвойваць па правілах. ::::Калі сістэмна, то Тэрнэр - цалкам нармальна. "Т" захоўваецца, а тое, што не так блізка да [з:], невялікая страта, бо ўсё адно забяспечваецца "адваротная сумяшчальнасць", вымаўляецца ўсё тое ж у арыгінале“. [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 14:30, 3 лютага 2026 (+03) :::::Агулам, я тут са спадаром Віталём пагаджуся, але хочацца дадаткова падкрэсліць, што гэтыя правілы, як і многія іншыя, досыць размытыя і іх можна па-рознаму трактаваць, калі ўжо прыдраліся да літары закона. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:45, 3 лютага 2026 (+03) :'''Перадача спалучэнняў -er і -ur''' :У беларускай перадачы іншамоўных імёнаў спалучэнні ''-er'' і ''-ur'' перадаюцца як «-эр»: :* у пачатку слова, :* пасля галосных, :* пасля беларускіх цвёрдых зычных. :Форма «-ер» ужываецца толькі пасля зычных '''к, г, л'''. :У прозвішчы ''Turner'' галосны [ɜː] у абедзвюх пазіцыях (''Tur-'' і ''-ner'') адпавядае беларускай перадачы '''«эр»''', таму правільна: '''Тэрнэр'''. Тым болей што тут мы карыстаемся [https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2008-186/2008-186(003-066).pdf&oldDocPage=1 апошнімі змяненнямі ў правапісе], § 4. Перадача акання на пісьме для -er. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:05, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Сінавіяльны сустаў]] → [[Сустаў]] == Варта вызваліць старонку [[Сустаў]] ад цяперашняй некарэктнай перасылкі на [[Злучэнне (анатомія)]] і зрабіць яе асноўнай назвай артыкула [[Сінавіяльны сустаў]]. Паняцце Сінавіяльны сустаў не існуе. Слоўнік БДМУ (Ярашэвіч С.П., Піўчанка П.Р., Грынкевіч А.І., Любецкая К.П. Анатомия: словарь. — Мінск: БДМУ, 2016. — ISBN 978-985-567-629-5.) прыводзіць беларускія пераклады лацінскіх тэрмінаў: junctura — злучэнне, junctura synovialis — сінавіяльнае злучэнне, сустаў, дыяртроз, перапыннае злучэнне. Мяркую, «сустаў» будзе найбольш распаўсюджаным з сінонімаў, а астатнія можна зрабіць перасылкамі. Першапачатковая блытаніна выклікана тым, што паняцце [https://www.wikidata.org/wiki/Q9644 joint] (i.e., junctura, злучэнне) на Вікіданых была і застаецца некарэктна злучанай з артыкуламі пра суставы на іншых славянскіх Вікіпедыях. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 20:11, 17 студзеня 2026 (+03) :калі ўсё так, як вы кажаце, можна будзе яшчэ і ў вікіданых папрацаваць, каб усё прывесці да ладу. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:04, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Бельск Падляскі]] → [[Бельск-Падляшскі]] == Замацаваная ў беларускай мове традыцыйная назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:01, 16 студзеня 2026 (+03) == [[Хрэптоўцы]] → [[Храптоўцы]] == Чарговы прыклад шкоднай дзейнасці [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] у справе тапаніміі. Перанесці пад распаўсюджаную назву, а не пад выдуманую.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:32, 15 студзеня 2026 (+03) :слабаватая крыніца, не знаходзіце? [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:10, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Каб знаходзіць — трэба шукаць. У вас лепшых для любога іншага напісання няма. Першае ж напісанне парушае нормы беларускай мовы, таму другое ёсць цалкам лагічным. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:14, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Іван Дыамідавіч Антошкін]] → [[Іван Дыямідавіч Антошкін]] == Гл. [[Размовы:Іван Дыамідавіч Антошкін#Дыямідавіч?|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 13:23, 1 снежня 2025 (+03) :варта разгледзець варыянт «Дыямедавіч», як у паданай крыніцы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:53, 2 снежня 2025 (+03) == [[Рэспубліка Арменіі]] → [[Першая Рэспубліка Арменія]] == ''Рэспубліка Арменіі'' напісана з памылкай. А [[Рэспубліка Арменія]] — назва цяперашняй армянскай дзяржавы. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 15:39, 29 кастрычніка 2025 (+03) :заўважу, што варта звярнуць, што ў першым выпадку ідзе кіраванне з родным склонам, а ў другім дапасаванне — гэта розныя назвы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:35, 2 лістапада 2025 (+03) :{{Перайменаваць}}. Дзве розныя дзяржавы. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:52, 9 студзеня 2026 (+03) == [[Валаваны]] → [[Канапэ]] == {{закрыта}} Валаваны не фіксуюцца ў слоўніках, канапэ ёсць у БРС 2012 на вербуме. Дый увогуле варта праверыць, ці ўжываецца гэтае «валаваны» недзе яшчэ і ці варта яго пакідаць у артыкуле. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:27, 13 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул перайменаваны згодна з крыніцамі. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:40, 1 мая 2026 (+03) == [[Сеціўнае таварыства па надаванні імёнаў і нумароў]] == Відавочна, што пераклад наймення арганізацыі вельмі вольны і трэба пераймяноўваць, але як -- не рызыкну прапаноўваць варыянт. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 08:42, 22 верасня 2025 (+03) : Перайменаваць наступным чынам: Інтэрнэт-карпарацыя па прысваенні імёнаў і нумароў. Саманазву на рускай мове можна паглядзець [https://www.icann.org/ru/system/files/files/getting-to-know-icann-quicklook-30apr20-ru.pdf тут]. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:51, 22 верасня 2025 (+03) ::Рускі пераклад выглядае не вельмі ўдала. Не зразумела, чему менавіта "інтэрнэт-карпарацыя" - выглядае або як кампанія, дзейнасць якой звязана з Інтернетам, або як нейкае сеціўнае аб'яднанне, а не міжнародная арганізацыя. ::ChatGPT прапанаваў варыянт "Карпарацыя па прызначэнні імёнаў і нумароў у Інтэрнэце" і мне такая форма падаецца нашмат больш удалай. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:06, 23 верасня 2025 (+03) :::мне здаецца, трэба ў першую чаргу арыентавацца на арыгінальную назву, дзе ідзе Internet Corporation, што з’яўляецца даволі вузкай і канкрэтнай назвай профілю фірмы, але яна, нібы, больш нідзе не ўжываецца для іншых арганізацый. Некаторыя раздзелы як назву старонкі пакідаюць ICANN і падаюць вольны пераклад у дужках. Можа і нам варта так зрабіць [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:43, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Так, ICANN як галоўная назва - добры варыянт. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 22:10, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Таксама падтрымаю варыянт "ICANN" [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 15:40, 14 студзеня 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Пахаваныя на Арлінгтонскіх нацыянальных могілках]] → [[:Катэгорыя:Пахаваныя на Арлінгтанскіх нацыянальных могілках]] == Гл. [[Размовы пра катэгорыю:Пахаваныя на Арлінгтонскіх нацыянальных могілках|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 21:17, 4 верасня 2025 (+03) :{{перайменаваць}}. Гэта не выключэнне а-ля Вашынгтон. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:08, 11 верасня 2025 (+03) == [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на ідыш]] → ? == Таксама [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на іўрыце]] і [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на эсперанта]]. Словазлучэнні тыпу "пісьменнік на нейкай мове" немагчымыя. А ў «Тлумачальным слоўніку беларускай літаратурнай мовы» пад рэдакцыяй Капылова "ідыш" скланяецца. Але ў іншай назве можа і не трэба будзе гэтае слова --[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 22:27, 3 жніўня 2025 (+03) :[[:Катэгорыя:Ідышамоўныя пісьменнікі]], [[:Катэгорыя:Іўрытамоўныя пісьменнікі]], [[:Катэгорыя:Эсперантамоўныя пісьменнікі]] -- па-мойму, будзе паслядоўна. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 13:21, 20 лістапада 2025 (+03) == [[Юліуш]], [[Юліўш]], [[Юліюш]], [[Юльюш]] → [[Юліюш]] == У беларускай Вікіпедыі сустракаюцца розныя варыянты гэтага польскага імя, варта б было, каб быў адзіны. Пытанне паўстала пры падрыхтоўцы артыкула пра {{lang-pl|Juliusz Machulski}}. На вырыянце "Юліюш" не настойваю, але пры пошуку ў беларускіх медыя сустракаецца. Таксама ўжо маем пэўны "ўзор" - Геніюш (Geniusz???). Таксама вынікі гэтага абмеркавання, на мой погляд, могуць паўплываць на перадачу такіх імён як Dariusz, Mariusz, Eugeniusz і пад. --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 09:16, 3 чэрвеня 2025 (+03) :У Беларускай Энцыклапедыі - Юл'''ью'''ш Славацкі. У Энцыклапедыя гісторыі Беларусі - Юл'''іу'''ш Фартунат Косак. [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 11:24, 3 чэрвеня 2025 (+03) ::Юліуш на маё вока выглядае вельмі экзатычна, хаця маем жа афіцыйна слова "менеджар". [[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 22:20, 3 чэрвеня 2025 (+03) ::Юліуш, вядома ж, не адпавядае правапісу. А чытаецца з устаўным [ў] - іўу Прынамсі, я так помню--[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 12:00, 11 чэрвеня 2025 (+03) :::Калі не адпавядае нават правапісу, і будзе супольнасцю прынятае адпаведнае рашэнне, то трэба ў Вікіпедыі паправіць Юліушаў - у нас яны сустракаюцца ў тэкстах артыкулаў, а ёсць і асобныя артыкулы [[Юліуш Косак|'''Юліуш''' Косак]], [[Ігнацы Юліуш Пілсудскі|Ігнацы '''Юліуш''' Пілсудскі]] --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 17:16, 11 чэрвеня 2025 (+03) ::тут пытанне транскрыпцый, якое можа ісці ўразрэз з беларускім традыцыйным напісаннем і вымаўленнем. Можа атрымацца як англійскім імем Isaac, якое ў залежнасці ад асобы пішацца па рознаму, як склалася ў крыніцах. Таму і з некаторымі польскімі імёнамі для некаторых асоб можа дамінаваць нейкая свая форма ў крыніцах і мы мусім яе пакідаць (таму дакладна Юльюш Славацкі, бо АК), але калі ў беларускіх тэкстах няма сталай перадачы імя для нейкай асобы (асабліва тычыцца сучаснікаў), то мусім выкарыстоўваць нейкія паслядоўныя правілы. ТКП можна выкарыстоўваць звычайна, але вось тут той прыклад, калі ТКП паказвае сябе як непрыгодная сістэма для перадачы імёнаў асоб, там будзе «Юлюш», што, так сказаць, «ні ў якія вароты». Тут мусіць быць паслядоўным для ўсіх спалучэнняў, дзе i стварае гук замест палаталізацыі зычнага, як Julian, Fabiusz, Heliodor etc., і не стаіць на канцы слова (там іншыя працэсы, як Natalia, Julia, Emilia і г.д.). У польскай мове ў такіх пазіцыях адбываецца пераход i у j, што таксама фіксуе польскі Вікіслоўнік, які абапіраецца на PWN (хаця ў маёй моўнай практыцы, я не чую, каб палякі казалі тут моцнае j, яно досыць рэдукаванае). Беларускія аналагі гэтых імён таксама звычайна ідуць з палаталізацыяй, як імёны Гальяш (тое ж Eliasz), Валяр’ян (Walerian), Фабіян (Fabian), Емяльян (Emilian), але на usz на канцы — маем скарачэнне да й: Юлій, Арсеній. У любым выпадку я бачу нейкі паралелізм у перадачы ёты ў беларускім і польскім літаратурным вымаўленні (калі няма j у вымаўленні, то не палаталізуем), застаецца толькі пытанне, пісаць ь ці і перад палаталізаванай галоснай. У дадзеным выпадку, раз маем у крыніцах ужо форму Юльюш, то можна пайсці па больш бяспечнай сцежцы ў дадзены момант і абраць гэтую форму як эталон. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:02, 21 ліпеня 2025 (+03) :::Падтрымаю пададзеныя вышэй аргументы — форма "Юльюш" выглядае найболей распаўсюджанай ў аўтарытэтных крыніцах. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 17:54, 27 снежня 2025 (+03) : {{Супраць}}. У беларускіх крыніцах часцей Юліуш.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:14, 13 сакавіка 2026 (+03) ::А можаце падаць больш канкрэтыкі? Пакуль што цяжка да канца сфармуляваць кансэнсус. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:09, 24 сакавіка 2026 (+03) : Ці гэтых кейсаў так шмат, каб мы за адно абмеркаванне перайменоўвалі адразу ўсіх? Можа лепш выносіць кожнага асобна? Усё ж часам гэта будзе не толькі пытанне транскрыпцыі, але і аўтарытэтных крыніц. Я не зусім бачу сэнс падводзіць такі "шырокі" вынік. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:54, 19 красавіка 2026 (+03) {{/Падвал}} [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Супольнасць]] n62j3p0zhc3khmu5bxv95nhgw8j2ctm 5135046 5135043 2026-05-02T18:38:22Z Emilia Noah 155537 5135046 wikitext text/x-wiki {{Index box}} {{shortcut|ВП:ДП}} {{/Шапка}} = Бягучыя абмеркаванні = {{Кнопка 2|Дадаць тэму|url=https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Вікіпедыя:Да_перайменавання&action=edit&section=1|class=mw-ui-progressive}} ''Новыя тэмы, калі ласка, дадавайце зверху спіса абмеркаванняў'' == [[Хагіс]] → [[Хэгіс]] == Крыніц няма, акрамя [https://verbum.by/?q=%D0%A5%D1%8D%D0%B3%D1%96%D1%81 Англійска-беларускага слоўніка (Т. Суша, 2013)], таму прапаную перайменаваць паводле яго. --[[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:09, 2 мая 2026 (+03) == [[Уільям С’юард Бероуз]] → [[Уільям С’юард Бараўз]] == У такім напісанні прозвішча супярэчыць правілам беларускага правапісу. Крыніц, якія пацвярджалі б нейкую традыцыю ў напісанні прозвішча пісьменніка я не знайшоў. Таму прапаную перайменаваць адпаведна [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя]].--[[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:32, 12 красавіка 2026 (+03) {{перайменаваць}}, Згодна з інструкцыяй БелЭн па перадачы англамоўных імёнаў і прозвішч, а таксама з апошнімі змяненнямі ў акадэмічным правапісе (2008). [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:20, 12 красавіка 2026 (+03) == [[ВАЛЛ-І]] → [[УАЛЛ-І]] == Прапаную перайменаваць артыкул згодна з [https://kinakipa.site/movie?id=279102 існуючым перакладам] дадзенага мульціка. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 10:54, 20 красавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, але трэба дадаць інфармацыю пра пераклад і ўвогуле крыху палепшыць старонку. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:35, 26 красавіка 2026 (+03) : Не знайшоў АК за "УАЛЛ-І" акрамя Кінакіпы. Тым часам за "ВАЛЛ-І" можна сустрэць [https://euroradio.fm/u-los-andzhelese-vall-i-pryznali-filmam-goda Euroradio], [https://web.archive.org/web/20230110014627/https://nashaniva.com/69780 Nashaniva], [https://1387.io/jak-zacikavic-dzjacej-i-daroslyh-tjemaj-berazhlivaga-sta-lennja-da-pryrody-raskazala-jekolag-julija-prylishch/ 1387]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:41, 26 красавіка 2026 (+03) ::Калі б не было перакладу самой стужкі, то пададзеныя крыніцы мелі б прыярытэт. З улікам таго, што ёсць ужо пераклад (які атрымаў сваю агучку), то не зусім разумею, чаму старонка мае называцца паводле тых крыніц, якія былі зроблены да перакладу самога мульціка. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:54, 26 красавіка 2026 (+03) :::пераклад не афіцыйны, дый бывае, што перакладаў некалькі, таму мусім таксама глядзець на словаўжыванне ў розных крыніцах. Думаю, варта перайменаваць, але ў лідзе падаць дзве формы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:00, 26 красавіка 2026 (+03) ::: Хто адказны за пераклад? Якая акадэмічнасць гэтага перакладу? Пераклад - гэта добрая справа, але ён яшчэ не гарантуе, што менавіта гэтая назва будзе абраная для артыкула. Мы не ведаем, хто і ў якіх умовах яго перакладаў. Калі гэта быў хтосьці з НАН РБ - адна справа, калі гэта аматарскі пераклад - іншая. Калі пераклад з’яўляецца аматарскім, то чаму мы павінны ставіць яго вышэй за некалькі беларускамоўных крыніц? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:01, 26 красавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} Мультфільм з назвай УАЛЛ-І існуе, яго можна фізічна паглядзець (хоць пераклад, безумоўна, неафіцыйны). Будзьма шчырымі, афіцыйны мы наўрад ці пабачым. WALL-I(англійскі) і ВАЛЛ-И(расейскі), ВОЛЛ-І(украінскі) гэтаксама ёсць, але не ВАЛЛ-І. Увогуле не разумею заганнай практыкі нашых СМІ аднаасабова перакладаць назвы твораў, варта было б даваць арыгінальную назву і МАГЧЫМЫ пераклад у дужках. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 20:07, 26 красавіка 2026 (+03) == Сысуны і млекакормячыя == У суседнім беларускім раздзеле яўна замацаваліся «Сысуны». У нас жа, гледзячы па рэзультатам пошуку, пераважаюць «Млекакормячыя», хаця і сысуноў хапае. У сувязі з гэтым прапаную прывесці ўсё да адной назвы, прынамсі ў назвах артыкулаў, катэгорыях і шаблонах. Да якой з назваў варта прыводзіць усё — мусіць рашыць супольнасць, бо абодва слова раўназначныя. На выпадак калі супольнасць вырашыць прывесці ўсё да «Млекакормячыя» падрыхтаваў спіс (спадзяюся што поўны) артыкулаў якія трэба будзе перайменаваць: ==== Катэгорыі ==== [[:Катэгорыя:Сысуны Паўднёвай Амерыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Азіі]], [[:Катэгорыя:Сысуны паводле рэгіёнаў]], [[:Катэгорыя:Сысуны Еўразіі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Паўночнай Амерыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Аўстраліі і Акіяніі]], [[:Катэгорыя:Сысуны пліяцэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны палеагену]], [[:Катэгорыя:Сысуны неагену]], [[:Катэгорыя:Сысуны міяцэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны алігацэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны Беларусі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Афрыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Аўстраліі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Еўропы]], [[:Катэгорыя:Сысуны плейстацэну]], [[:Катэгорыя:Вымерлыя сысуны]], [[:Катэгорыя:Спісы сысуноў]], [[:Катэгорыя:Атрады сысуноў]], [[:Катэгорыя:Сямействы сысуноў]], ==== Шаблоны ==== [[:Шаблон:Сысуны]] Далей не ўпэўнены, ці варта чапаць: [[:Шаблон:Картка Экалагічны рэгіён]], [[:Шаблон:Картка Экалагічны рэгіён/Дакументацыя]],[[:Шаблон:Экарэгіён]], [[:Шаблон:Экарэгіён/Дакументацыя]]. ==== Артыкулы ==== [[Спіс сысуноў Беларусі]], [[Спіс сысуноў Азербайджана]] --[[Удзельнік:Observr1|Observr1]] ([[Размовы з удзельнікам:Observr1|размовы]]) 11:22, 7 красавіка 2026 (+03) : падпішыцеся калі ласка праз <nowiki>~~~~</nowiki>. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:31, 6 красавіка 2026 (+03) :Раз назва галоўнага [[млекакормячыя]], то і іншыя назвы мусяць адпавядаць. У БелЭн таксама пераважае форма «млекакормячыя». Таму я за тое, каб {{перайменаваць}} усё [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:35, 6 красавіка 2026 (+03) {{перайменаваць}} згодна з БелЭн. Там першым пішуць млекакормячыя. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) :{{Перайменаваць}} згодна з БелЭн ([https://belarus.belarusenc.by/belarus/detail-article.php?ID=4684#h1 на сайце - таксама млекакормячыя]), пакінуўшы перасылку са старой назвы на актуальную.--[[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 12:28, 7 красавіка 2026 (+03) == [[Неверагодны лёс Амэлі Пулен]] → [[Неверагодны лёс Амелі Пулен]] == Збіраюся бліжэйшым часам папрацаваць над гэтым артыкулам, значна палепшыць яго пад юбілей фільма. І першае ж пытанне наконт назвы. Я разумею, што фільм выходзіў у беларускім перакладзе пад загалоўкам «Неверагодны лёс Ам'''э'''лі Пулен», аднак, відаць, той пераклад арыентаваўся на тарашкевіцу. А імя Amélie ў іншых артыкулах БеВікі перадаецца праз '''е'''. Прапаную назву пакінуць як ёсць, але імя змяніць дзеля ўніфікацыі. Якія будуць меркаванні? --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 15:54, 6 красавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} для ўніфікацыі згодна з БелВікі. Дакладнай інструкцыі не маю для французскамоўных імёнаў, таму пакуль так. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:43, 6 красавіка 2026 (+03) :{{Не пераймяноўваць}} У нас ёсць канкрэтная крыніца - беларускі пераклад (не буду ўдавацца ў пытанні ягонай афіцыйнасці і легальнасці) і мы робім згодна з ёю. Калі фільм выйдзе пад іншай назвай - будзе сэнс задумацца над перайменаваннем. Само напісанне праз "е" досыць спрэчнае, у французскай там змякчэння няма, а пра доўгую традыцыю адаптацыі імя Amélie у беларускай мове гаварыць не выпадае (папраўце, калі не маю рацыі). [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:21, 7 красавіка 2026 (+03) :: Удакладню думку. Мне здаецца, што, змяніўшы літару, мы ўсё адно робім згодна з крыніцай, проста адаптуем да правапісу. Умоўна, было б у назве слова "сьнег" праз "ь" — думаю, назву б узялі, а "ь" прыбралі. А наконт традыцыі: я не меў на ўвазе, што існуе нейкая сталая традыцыя адаптацыі гэтага імя на беларускую. Я больш пісаў пра ўніфікацыю. Мы маем шэраг артыкулаў на БеВікі з гэтым і падобнымі імёнамі праз "е": [[Амелі Натомб]], [[Амелі Марэсмо]], [[Амелія Арлеанская]] і г.д. — і ніводнага праз "э". Думка была менавіта аб захаванні паслядоўнасці. Раз тут так павялося, то, мабыць, варта так і працягваць, ну ці пераймяноўваць адразу ўсе. --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 01:49, 7 красавіка 2026 (+03) :::Ва ўсіх пададзеныя артыкулах няма аніводнай беларускамоўнай крыніцы, таму асмелюся сцвярджаць, што гэта пераклады, магчыма машынныя. Таму іхная аўтарытэтнасць - пад пытаннем. [[Амелія Арлеанская]] - адаптавана, бадай, з партугальскай, бо ''Amélia'', а не ''Amélie'', таму разглядаць яе трэба асобна. :::Падсумоўваючы, я б галасаваў за тое, каб каб {{Перайменаваць}} да формы ''Амэлі'' артыкулы [[Амелі Натомб]] і [[Амелі Марэсмо]], бо :::1) Маем хоць якую беларускамоўную крыніцу :::2) Гэта не супярэчыць сучаснаму правапісу :::3) Гэта бліжэй да арыгінальнага вымаўлення [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 10:01, 7 красавіка 2026 (+03) :::: Наконт арыгінальнага вымаўлення пракансультаваўся з універсітэцкай выкладчыцай французскай мовы. Атрымаў такі адказ: «Э» ў гэтым слове максімальна ненатуральны для французскай мовы. Амаль паўсюль дзейнічае правіла «адкрыты склад — закрыты гук, закрыты склад — адкрыты гук». Спрэчка тут упіраецца ў захаванне зычнага. Калі хочацца захаваць цвёрды «м», то лагічна браць літару «э», але сам галосны ў імені бліжэйшы да таго, які мы звычайна перадаем праз «е». Так, напрыклад, імя ''Léa'' не перадаецца як Лэа, а літара тая ж. :::: Наконт беларускіх крыніц: знайшоў згадку гэтага фільма ў БелЭн, у артыкуле «Францыя» (том 16, старонка 478). Там падаецца скарочаная назва «Амелі», праз «е». --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 15:45, 18 красавіка 2026 (+03) У такой сітуацыі лепей тады {{Не пераймяноўваць}} Амэлі на Амелі [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 15:27, 7 красавіка 2026 (+03) == [[Кейт Бекінсейл]] → [[Кейт Бэкінсэйл]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача галосных «э» і «е»'''<br> Паводле правіл беларускай арфаграфіі пры перадачы іншамоўных імёнаў: літара «э» ўжываецца ў пачатку слова і пасля цвёрдых зычных; літара «е» пішацца толькі пасля '''к, г, л.''' У прозвішчы Beckinsale галосны '''[e]''' пасля зычных '''B''' і '''S''' павінен перадавацца праз «э», бо яны не ўваходзяць у групу выключэнняў (к, г, л). [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:56, 26 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, але ўвага тая ж, што і ніжэй: Хацелася б ведаць крыніцу і канкрэтнага аўтара гэтай нормы. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:50, 6 красавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}}. Наконт норм, якімі кіруемся, падтрымліваю. Пане @[[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]], указвайце калі ласка атрыбуцыю да крыніц больш выразна «Згодна з такой вось крыніцай, трэба пісаць вось так», а не проста «трэба пісаць вось так». + гэтыя крыніцы трэба будзе апрацаваць і зрабіць асобную старонку па прыкладзе [[Польска-беларуская практычная транскрыпцыя]] і іншых падобных, каб ужо метадычна працаваць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:39, 26 красавіка 2026 (+03) ::Хутка зробім старонку для інструкцыі, добра) Дадзеная інструкцыя - даведка да БелЭн па перадачы англамоўных імёнаў + змяненні ў беларускам правапісе 2008 года. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:00, 26 красавіка 2026 (+03) == [[Цімаці Снайдэр]] → [[Тымаці Снайдэр]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача галосных «і» і «ы» пасля зычных'''<br> У беларускай мове выбар паміж «і» і «ы» пасля зычных рэгулюецца іх цвёрдасцю/мяккасцю: «і» ўжываецца пасля парных па мяккасці зычных, «ы» — пасля няпарных цвёрдых зычных, а таксама пасля «т» і «д», калі яны не знаходзяцца ў канцы слова.<br> У імені Timothy гук [ɪ] пасля «т» у сярэдзіне слова павінен перадавацца праз «ы», бо «т» тут цвёрды і не ў канцы слова. <br> «-ці» пакідаем як у прыкладзе «Гаіці» або «[https://verbum.by/s/encyclopedias?q=%D0%A2%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D1%86%D1%96 Хант Тымаці]»<br> Адпаведна прапаную далей пісаць «Тымаці» замест «Цімаці» для імя «Timothy». [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:56, 26 сакавіка 2026 (+03) :Адназначнае {{Перайменаваць}}, праца гэтага аўтара перакладзена на беларускую, дзе ён падпісаны як Тымаці ці Тыматы (залежна ад правапісу). [https://rusneb.ru/catalog/000202_000005_33411099/ Тут], [https://dziejaslou.by/old/www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/snaj1102ec.html тут] [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:52, 6 красавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:37, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Хезер Мойс]] → [[Хэдэр Мойс]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача гука [h]''' <br> Паводле сучаснай практыкі, у іншамоўных онімах, якія ўвайшлі ва ўжытак у другой палове XX стагоддзя і пазней, гук [h] перадаецца праз «х», у адрозненне ад традыцыйных імёнаў, дзе замацавалася «г».<br> Імя Heather не належыць да традыцыйна засвоеных, таму выкарыстанне «х» (Хэдэр) з’яўляецца нарматыўным.<br> '''Перадача галоснага [ɛ]<br>''' У пачатку слова і пасля цвёрдых зычных гук [ɛ] перадаецца літарай «э». Форма «Хезер» з «е» не адпавядае гэтаму правілу, бо «е» ў беларускай мове абазначае мяккасць папярэдняга зычнага і гук [je].<br> '''Перадача гуку [ð]<br>''' Часам сустракаецца перадача праз «з», але гэта выключэнні, абумоўленыя традыцыяй (Rutherford → Рэзерфорд). Паколькі імя Heather не з’яўляецца традыцыйным, нарматыўнай будзе перадача «д»: Хэдэр, а не «Хезер».<br> '''Перадача спалучэння -er<br>''' У іншамоўных імёнах канчатак -er перадаецца як «-эр»: * у пачатку слова, * пасля галосных, * пасля цвёрдых зычных (акрамя к, г, л, дзе магчыма «-ер»). У дадзеным выпадку «-ther» → «-дэр», таму «Хэдэр» адпавядае норме.<br> Тое ж самае прапаную зрабіць для артыкула «[[Хэзер Нова]]» [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:20, 25 сакавіка 2026 (+03) :у [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя]] асобна разглядаў гэта імя, тут не ўлічылі перадачу гуку [ð], які звычайна перадаецца як "д", з чаго атрымліваем форму «Хэдэр». [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:02, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Я кіраваўся збольшага інструкцыяй па перадачы англамоўных імёнаў (БелЭн). (+ [https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2008-186/2008-186(003-066).pdf&oldDocPage=1 апошнія змяненні ў правапісе], § 4. Перадача акання на пісьме) [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 14:13, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} усіх на Хэдэр. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:51, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, бо сапраўды, нейкай традыцыі ў напісанні гэтага імя няма, ва ўсякім выпадку з аналізу крыніц я не заўважыў. Аднак зазначу, што хацелася б ведаць крыніцу і канкрэтнага аўтара гэтай нормы. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:49, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Паляўнічыя за прывідамі (фільм, 1984)]] → [[Лаўцы прывідаў (фільм, 1984)]] == На дадзены момант існуе пераклад гэтай кінастужкі, таму прапаную перайменаваць згодна з [https://kinakipa.site/movie?id=2467 існуючым перакладам]. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:20, 25 сакавіка 2026 (+03) : падпішыцеся, дадаўшы ў канцы паведамлення <nowiki>~~~~</nowiki>. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:18, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Зроблена! [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:42, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} згодна з беларускім перакладам. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:57, 25 сакавіка 2026 (+03) :Згоды з аргуменіацыяй, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:53, 6 красавіка 2026 (+03) : {{не пераймяноўваць}}. Назва «Паляўнічыя за прывідамі» сустракаецца ў такіх выданнях, як [https://belsat.eu/83131477/nam-i-tak-strashna-shto-paglyadzets-na-gelauin-kab-zahavats-nervy Белсат], [https://novychas.online/kultura/top-10-filmau-dlja-ljohkaha-letnjaha-veczara Новы Час], [https://zviazda.by/editions/news/kantsert-stary-novy-god-z-three-sticks-praysho-dnyami-belaruskay-dzyarzha-nay-filarmonii/ Звязда]. Нельга сказаць, што альтэрнатыўны варыянт памылковы, аднак мы мусім абапірацца на тое, наколькі надзейныя і аўтарытэтныя беларускамоўныя крыніцы спасылаюцца на тэму артыкула. Кінакіпа як стрымінгавая платформа можа займацца ўласнымі перакладамі, і яны нават могуць быць вельмі якаснымі, але прыведзеныя вышэй рэсурсы пакуль маюць большую сукупную аўтарытэтнасць. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:41, 25 красавіка 2026 (+03) ::::::За пераклад адказны [https://t.me/PierakladyArcioma Arciom], пераклады якога таксама можна сустрэць у такіх сэрвісах як [https://voka.tv/ru-RU/collections/cinevoka-kino-pa-belarusku CINEVOKA]. Акадэмічнасць перакладу адпавядае цяперашняму правапісу. Хто вызначае акадэмічнасць артыкулаў ад Звязды, НН, Белсат, ад якіх можна сустрэць машынны пераклад назваў з рускай мовы або англійскай? Якая вартасць такіх перакладаў? Калі б мы мелі некалькі перакладаў, то можна было б думаць над тым, што папулярней, а так мы маем пакуль адзін пераклад, а не некалькі ў артыкулаў СМІ, якія невядома якім чынам правяраюць. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:16, 26 красавіка 2026 (+03) ::::::: Ну, у нас з аднаго боку аматарскі пераклад, а з іншага тры інфармацыйныя беларускамоўныя рэсурсы. Канешне, усе тры могуць лупіць недакладныя пераклады ці калькі. Толькі вось гэта, па-першае, неабавязкова з’яўляецца праўдай у гэтым выпадку, а па-другое - незразумела, чаму пераклад аматара павінен быць вышэй за іх. ::::::: У нас існуе простае правіла датычна наймення артыкулаў: назвы грунтуюцца на тым, як на тэму артыкула спасылаюцца '''надзейныя і аўтарытэтныя беларускамоўныя''' крыніцы. Для мяне надзейнасць і аўтарытэтнасць [[Звязда|Звязды]] і [[Белсат]]а з’яўляюцца больш відавочнымі ў гэтым пытанні. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:39, 26 красавіка 2026 (+03) == [[Кавалак жыцця]] → [[Шматочак жыцця]] == Недарэчны пераклад з украінскай мовы. Кавалак — гэта кусок. Шматок — гэта невялікі кавалак. Шматочак — гэта зусім маленькі кавалак. Калі перакладаць англійскае слова «''slice''», то варта падумаць над адпаведнікамі (напрыклад: скібачка, лустачка). [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:48, 23 лютага 2026 (+03) :Выглядае як "скрылёк", прынамсі, так найболей імаверна можна перакласці slice. Вядома, хацелася б хоць якую крыніцу, але ўчора шукаў і поўны нуль. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:52, 23 лютага 2026 (+03) ::артыкул перакладаўся з украінскага аналага, але ў рускай мове такая самая канструкцыя. [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 00:43, 25 лютага 2026 (+03) :А навошта перакладаць "slice of life" даслоўна? Гэта устойлівы выраз англійскай мовы, не? Прапаную выкарыстоўваць фактычнае значэнне: штодзённасць ці паўсядзённасць як назву артыкула. [[Удзельнік:DzBar|DzBar]] ([[Размовы з удзельнікам:DzBar|размовы]]) 15:26, 23 лютага 2026 (+03) ::таму што калька ўжо пранікла ў рус., укр. і іншыя мовы, а слова Шмадзённасць мае нашмат большы спектр значэнняў. [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 00:42, 25 лютага 2026 (+03) :::Магчыма нешта недзе і пранікла, але калі выбраць на буйных англійских базах даных (сайтах) мангу ці анімэ і глядзець яе жанры на адпаведных буйных рускамоўных сайтах, там заўсёды "slice of life" - гэта "повседневность". Магу памыляцца, але іншых аўтарытэтных крыніц па гэтым пытанні няма. [[Удзельнік:DzBar|DzBar]] ([[Размовы з удзельнікам:DzBar|размовы]]) 17:22, 25 лютага 2026 (+03) :А гэта ж гучыць як "слайс"? Калі так, то можна яшчэ пашукаць, не падумаў адразу пра гэты варыянт. І наогул "слайс" ужо запазычана, можа, пераклад не трэба, калі яшчэ няма сваёй устойлівай формы. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 16:37, 25 лютага 2026 (+03) ::падтрымліваю варыянт з тым, каб пакінуць англійскую назву, пакуль не замацуецца ў АК нейкі пераклад. Пераклад можна даць у дужках. Калі ў беларускамоўных АК ёсць нейкія іншыя назвы, іх можна дадаць у лід. Інакш — прыбраць усё без АК. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:15, 24 сакавіка 2026 (+03) == Сьюзен, С’юзан, Сьюзан → Сюзан == Маем шэраг артыкулаў з розным напісаннем імені Susan, патрэбная нейкая уніфікацыя: * [[Сьюзен Хэйвард]] * [[С’юзан Сарандан]] * [[Сьюзен Пэвэнсі]] * [[Сьюзан Вулдрыдж]] * [[Сьюзан Полгар]] * [[Сьюзан Дэнфард]] * [[С’юзан Франсія]] Варыянт ''Сюзан'' прапанаваны ў Добрапісе Саўкі. Іншых варыянтаў, акрамя Сюзанны, не знайшоў, але Сюзан і Сюзанна ўсё ж розныя формы імені. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 23:43, 18 лютага 2026 (+03) :Звяртаю ўвагу, што сярод прыведзеных імён не ўсе з англійскай мовы. Далей пішу толькі пра англійскі адпаведнік. У арыгінале — Susan ([ˈsuː.zən]), тут маем дзве праблемныя галосныя. Сістэма Саўкі не ідзе ў згодзе з моўнай практыкай і навязвае ўсё ж больш пазіцыю аўтара (згодна з ім мусіць быць таксама Барак Оўбама, Джордж Ўошынгтан). [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя|Тут]] дрэнна прапісана пра [uː], нельга нічога сказаць, вырашылі бы крыніцы. З [ə] таксама неадназначна, у такой пазіцыі часцей перадаецца як «а», але можа быць і як «е» (але малаімаверна «э»). Трэба глядзець на словаўжыванне. Праз гугл кнігі знаходжу 2 разы С’юзэн (варыянт з «э» адкідваем), 4 разы С’юзан (2 з якіх пра [[Сьюзен Зонтаг]]), 4 Сьюзан, 6 Сьюзен (прычым знайшоў у БелЭН Хелмс Сьюзен і «Лэдзі Сьюзен» ад Джэйн Осцін), 5-6 Сюзан (ізноў Зонтаг спрабуюць перадаць, не лічыў ужыванне Сюзан у БелЭН, але для плошчы Сюзан Дэлаль у Тэль-Авіве), 1 Сюзэн, 2 Сюзен. :Мне агульны агляд хутчэй падказвае, што Сьюзен будзе найбольш паслядоўным варыянтам паводле крыніц. Найбольш вагу тут дадае БелЭН. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 03:40, 19 лютага 2026 (+03) :Якраз паводле інструкцыі БелЭн правільна будзе '''Сьюзен''')Таму прапаную {{Перайменаваць |ўніфікаваць}} да '''першага варыянта''' [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:07, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Цёрнер]] → Тэрнер == Удзельнік [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] у шмат якіх артыкулах паправіў, калі слушна, гэта вымагае шэрагу перейменаванняў. Ён аргументуе такім чынам: "Паводле правілаў беларускага правапісу 2008. §12 Зычныя д, т і дз, ц 6 Зычныя дз, ц пішуцца ў некаторых словах, правапіс якіх вызначаецца па слоўніку: мундзір, гетэрадзін, дзюна, дзюшэс, бардзюр, арцель, цір, цітр, эцюд, цюль, нацюрморт, уверцюра, накцюрн, цюркскі, цюльпан, каранцін. Гук [ɜ] у спалучэннях з R перадаецца ер/эр/ёр". --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:38, 23 студзеня 2026 (+03) :перапрашаю, вось да ўсіх Тэрнераў важны аргумент з Правілаў арфаграфіі :§12 Зычныя д, т і дз, :4. У запазычаных словах (а таксама ў вытворных ад іх) цвёрдыя д, т, як правіла, пішуцца нязменна: рэйсфедар, дэлегат, дэманстрацыя, медыцына, апладысменты, індык, літаратура, майстар, матэрыял, універсітэт, кватэра, тэхніка, тыраж, скептык, ерэтык, пластык, тэарэтык, авантура, дыктатура. [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 21:42, 23 студзеня 2026 (+03) ::Таксама БелЭН фіксуе Тэрнер (Turner) Джозеф Мэлрард Уільям [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 21:45, 23 студзеня 2026 (+03) :::як разумею, там будзе [ɜː] у RP пасля T, праблемнае месца. Розныя маем прыклады, як Кёрціс, Бёрніт, але гэта іншы род зычных, што істотна тут. Мне здаецца, што прыведзеныя правілы можна трактаваць па рознаму. Тое, што для нас гучыць мякка фактычна не заўсёды з’яўляецца мяккім зычным у арыгінальнай мове. Ну вось чым адрозніваецца t у французскіх nature mort і tirage? То бок, усё, што тычыцца запазычанняў тут можна трактаваць шырока. У той жа час, добра, што знайшлі ўжыванне ў БелЭН, гэта дадае ўпэўненасці ў такой форме. Калі ў крыніцах няма Цёрнер, то {{перайменаваць}}. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:46, 3 лютага 2026 (+03) ::::Я таксама звяртаўся да прафэсійнага перакладчыка з пытаннем пра Тэрнэра, Іыны Тыма. Віталь Станішэўскі: ::::„Уласныя імёны могуць замацоўвацца ў узусе і ў аўтарытэтных крыніцах і згодна з іх стыхійным асваеннем. Калі канкрэтна ў аўтарытэтных крыніцах няма спадарыні Тыны, то сам Бог наказаў асвойваць па правілах. ::::Калі сістэмна, то Тэрнэр - цалкам нармальна. "Т" захоўваецца, а тое, што не так блізка да [з:], невялікая страта, бо ўсё адно забяспечваецца "адваротная сумяшчальнасць", вымаўляецца ўсё тое ж у арыгінале“. [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 14:30, 3 лютага 2026 (+03) :::::Агулам, я тут са спадаром Віталём пагаджуся, але хочацца дадаткова падкрэсліць, што гэтыя правілы, як і многія іншыя, досыць размытыя і іх можна па-рознаму трактаваць, калі ўжо прыдраліся да літары закона. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:45, 3 лютага 2026 (+03) :'''Перадача спалучэнняў -er і -ur''' :У беларускай перадачы іншамоўных імёнаў спалучэнні ''-er'' і ''-ur'' перадаюцца як «-эр»: :* у пачатку слова, :* пасля галосных, :* пасля беларускіх цвёрдых зычных. :Форма «-ер» ужываецца толькі пасля зычных '''к, г, л'''. :У прозвішчы ''Turner'' галосны [ɜː] у абедзвюх пазіцыях (''Tur-'' і ''-ner'') адпавядае беларускай перадачы '''«эр»''', таму правільна: '''Тэрнэр'''. Тым болей што тут мы карыстаемся [https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2008-186/2008-186(003-066).pdf&oldDocPage=1 апошнімі змяненнямі ў правапісе], § 4. Перадача акання на пісьме для -er. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:05, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Сінавіяльны сустаў]] → [[Сустаў]] == Варта вызваліць старонку [[Сустаў]] ад цяперашняй некарэктнай перасылкі на [[Злучэнне (анатомія)]] і зрабіць яе асноўнай назвай артыкула [[Сінавіяльны сустаў]]. Паняцце Сінавіяльны сустаў не існуе. Слоўнік БДМУ (Ярашэвіч С.П., Піўчанка П.Р., Грынкевіч А.І., Любецкая К.П. Анатомия: словарь. — Мінск: БДМУ, 2016. — ISBN 978-985-567-629-5.) прыводзіць беларускія пераклады лацінскіх тэрмінаў: junctura — злучэнне, junctura synovialis — сінавіяльнае злучэнне, сустаў, дыяртроз, перапыннае злучэнне. Мяркую, «сустаў» будзе найбольш распаўсюджаным з сінонімаў, а астатнія можна зрабіць перасылкамі. Першапачатковая блытаніна выклікана тым, што паняцце [https://www.wikidata.org/wiki/Q9644 joint] (i.e., junctura, злучэнне) на Вікіданых была і застаецца некарэктна злучанай з артыкуламі пра суставы на іншых славянскіх Вікіпедыях. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 20:11, 17 студзеня 2026 (+03) :калі ўсё так, як вы кажаце, можна будзе яшчэ і ў вікіданых папрацаваць, каб усё прывесці да ладу. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:04, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Бельск Падляскі]] → [[Бельск-Падляшскі]] == Замацаваная ў беларускай мове традыцыйная назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:01, 16 студзеня 2026 (+03) == [[Хрэптоўцы]] → [[Храптоўцы]] == Чарговы прыклад шкоднай дзейнасці [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] у справе тапаніміі. Перанесці пад распаўсюджаную назву, а не пад выдуманую.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:32, 15 студзеня 2026 (+03) :слабаватая крыніца, не знаходзіце? [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:10, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Каб знаходзіць — трэба шукаць. У вас лепшых для любога іншага напісання няма. Першае ж напісанне парушае нормы беларускай мовы, таму другое ёсць цалкам лагічным. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:14, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Іван Дыамідавіч Антошкін]] → [[Іван Дыямідавіч Антошкін]] == Гл. [[Размовы:Іван Дыамідавіч Антошкін#Дыямідавіч?|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 13:23, 1 снежня 2025 (+03) :варта разгледзець варыянт «Дыямедавіч», як у паданай крыніцы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:53, 2 снежня 2025 (+03) == [[Рэспубліка Арменіі]] → [[Першая Рэспубліка Арменія]] == ''Рэспубліка Арменіі'' напісана з памылкай. А [[Рэспубліка Арменія]] — назва цяперашняй армянскай дзяржавы. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 15:39, 29 кастрычніка 2025 (+03) :заўважу, што варта звярнуць, што ў першым выпадку ідзе кіраванне з родным склонам, а ў другім дапасаванне — гэта розныя назвы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:35, 2 лістапада 2025 (+03) :{{Перайменаваць}}. Дзве розныя дзяржавы. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:52, 9 студзеня 2026 (+03) == [[Сеціўнае таварыства па надаванні імёнаў і нумароў]] == Відавочна, што пераклад наймення арганізацыі вельмі вольны і трэба пераймяноўваць, але як -- не рызыкну прапаноўваць варыянт. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 08:42, 22 верасня 2025 (+03) : Перайменаваць наступным чынам: Інтэрнэт-карпарацыя па прысваенні імёнаў і нумароў. Саманазву на рускай мове можна паглядзець [https://www.icann.org/ru/system/files/files/getting-to-know-icann-quicklook-30apr20-ru.pdf тут]. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:51, 22 верасня 2025 (+03) ::Рускі пераклад выглядае не вельмі ўдала. Не зразумела, чему менавіта "інтэрнэт-карпарацыя" - выглядае або як кампанія, дзейнасць якой звязана з Інтернетам, або як нейкае сеціўнае аб'яднанне, а не міжнародная арганізацыя. ::ChatGPT прапанаваў варыянт "Карпарацыя па прызначэнні імёнаў і нумароў у Інтэрнэце" і мне такая форма падаецца нашмат больш удалай. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:06, 23 верасня 2025 (+03) :::мне здаецца, трэба ў першую чаргу арыентавацца на арыгінальную назву, дзе ідзе Internet Corporation, што з’яўляецца даволі вузкай і канкрэтнай назвай профілю фірмы, але яна, нібы, больш нідзе не ўжываецца для іншых арганізацый. Некаторыя раздзелы як назву старонкі пакідаюць ICANN і падаюць вольны пераклад у дужках. Можа і нам варта так зрабіць [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:43, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Так, ICANN як галоўная назва - добры варыянт. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 22:10, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Таксама падтрымаю варыянт "ICANN" [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 15:40, 14 студзеня 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Пахаваныя на Арлінгтонскіх нацыянальных могілках]] → [[:Катэгорыя:Пахаваныя на Арлінгтанскіх нацыянальных могілках]] == Гл. [[Размовы пра катэгорыю:Пахаваныя на Арлінгтонскіх нацыянальных могілках|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 21:17, 4 верасня 2025 (+03) :{{перайменаваць}}. Гэта не выключэнне а-ля Вашынгтон. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:08, 11 верасня 2025 (+03) == [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на ідыш]] → ? == Таксама [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на іўрыце]] і [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на эсперанта]]. Словазлучэнні тыпу "пісьменнік на нейкай мове" немагчымыя. А ў «Тлумачальным слоўніку беларускай літаратурнай мовы» пад рэдакцыяй Капылова "ідыш" скланяецца. Але ў іншай назве можа і не трэба будзе гэтае слова --[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 22:27, 3 жніўня 2025 (+03) :[[:Катэгорыя:Ідышамоўныя пісьменнікі]], [[:Катэгорыя:Іўрытамоўныя пісьменнікі]], [[:Катэгорыя:Эсперантамоўныя пісьменнікі]] -- па-мойму, будзе паслядоўна. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 13:21, 20 лістапада 2025 (+03) == [[Юліуш]], [[Юліўш]], [[Юліюш]], [[Юльюш]] → [[Юліюш]] == У беларускай Вікіпедыі сустракаюцца розныя варыянты гэтага польскага імя, варта б было, каб быў адзіны. Пытанне паўстала пры падрыхтоўцы артыкула пра {{lang-pl|Juliusz Machulski}}. На вырыянце "Юліюш" не настойваю, але пры пошуку ў беларускіх медыя сустракаецца. Таксама ўжо маем пэўны "ўзор" - Геніюш (Geniusz???). Таксама вынікі гэтага абмеркавання, на мой погляд, могуць паўплываць на перадачу такіх імён як Dariusz, Mariusz, Eugeniusz і пад. --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 09:16, 3 чэрвеня 2025 (+03) :У Беларускай Энцыклапедыі - Юл'''ью'''ш Славацкі. У Энцыклапедыя гісторыі Беларусі - Юл'''іу'''ш Фартунат Косак. [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 11:24, 3 чэрвеня 2025 (+03) ::Юліуш на маё вока выглядае вельмі экзатычна, хаця маем жа афіцыйна слова "менеджар". [[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 22:20, 3 чэрвеня 2025 (+03) ::Юліуш, вядома ж, не адпавядае правапісу. А чытаецца з устаўным [ў] - іўу Прынамсі, я так помню--[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 12:00, 11 чэрвеня 2025 (+03) :::Калі не адпавядае нават правапісу, і будзе супольнасцю прынятае адпаведнае рашэнне, то трэба ў Вікіпедыі паправіць Юліушаў - у нас яны сустракаюцца ў тэкстах артыкулаў, а ёсць і асобныя артыкулы [[Юліуш Косак|'''Юліуш''' Косак]], [[Ігнацы Юліуш Пілсудскі|Ігнацы '''Юліуш''' Пілсудскі]] --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 17:16, 11 чэрвеня 2025 (+03) ::тут пытанне транскрыпцый, якое можа ісці ўразрэз з беларускім традыцыйным напісаннем і вымаўленнем. Можа атрымацца як англійскім імем Isaac, якое ў залежнасці ад асобы пішацца па рознаму, як склалася ў крыніцах. Таму і з некаторымі польскімі імёнамі для некаторых асоб можа дамінаваць нейкая свая форма ў крыніцах і мы мусім яе пакідаць (таму дакладна Юльюш Славацкі, бо АК), але калі ў беларускіх тэкстах няма сталай перадачы імя для нейкай асобы (асабліва тычыцца сучаснікаў), то мусім выкарыстоўваць нейкія паслядоўныя правілы. ТКП можна выкарыстоўваць звычайна, але вось тут той прыклад, калі ТКП паказвае сябе як непрыгодная сістэма для перадачы імёнаў асоб, там будзе «Юлюш», што, так сказаць, «ні ў якія вароты». Тут мусіць быць паслядоўным для ўсіх спалучэнняў, дзе i стварае гук замест палаталізацыі зычнага, як Julian, Fabiusz, Heliodor etc., і не стаіць на канцы слова (там іншыя працэсы, як Natalia, Julia, Emilia і г.д.). У польскай мове ў такіх пазіцыях адбываецца пераход i у j, што таксама фіксуе польскі Вікіслоўнік, які абапіраецца на PWN (хаця ў маёй моўнай практыцы, я не чую, каб палякі казалі тут моцнае j, яно досыць рэдукаванае). Беларускія аналагі гэтых імён таксама звычайна ідуць з палаталізацыяй, як імёны Гальяш (тое ж Eliasz), Валяр’ян (Walerian), Фабіян (Fabian), Емяльян (Emilian), але на usz на канцы — маем скарачэнне да й: Юлій, Арсеній. У любым выпадку я бачу нейкі паралелізм у перадачы ёты ў беларускім і польскім літаратурным вымаўленні (калі няма j у вымаўленні, то не палаталізуем), застаецца толькі пытанне, пісаць ь ці і перад палаталізаванай галоснай. У дадзеным выпадку, раз маем у крыніцах ужо форму Юльюш, то можна пайсці па больш бяспечнай сцежцы ў дадзены момант і абраць гэтую форму як эталон. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:02, 21 ліпеня 2025 (+03) :::Падтрымаю пададзеныя вышэй аргументы — форма "Юльюш" выглядае найболей распаўсюджанай ў аўтарытэтных крыніцах. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 17:54, 27 снежня 2025 (+03) : {{Супраць}}. У беларускіх крыніцах часцей Юліуш.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:14, 13 сакавіка 2026 (+03) ::А можаце падаць больш канкрэтыкі? Пакуль што цяжка да канца сфармуляваць кансэнсус. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:09, 24 сакавіка 2026 (+03) : Ці гэтых кейсаў так шмат, каб мы за адно абмеркаванне перайменоўвалі адразу ўсіх? Можа лепш выносіць кожнага асобна? Усё ж часам гэта будзе не толькі пытанне транскрыпцыі, але і аўтарытэтных крыніц. Я не зусім бачу сэнс падводзіць такі "шырокі" вынік. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:54, 19 красавіка 2026 (+03) {{/Падвал}} [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Супольнасць]] 2e975tzgej4phdgi77plfyycfi0m883 5135048 5135046 2026-05-02T18:39:55Z Emilia Noah 155537 /* Юліуш, Юліўш, Юліюш, Юльюш → Юліюш */ Адказ 5135048 wikitext text/x-wiki {{Index box}} {{shortcut|ВП:ДП}} {{/Шапка}} = Бягучыя абмеркаванні = {{Кнопка 2|Дадаць тэму|url=https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Вікіпедыя:Да_перайменавання&action=edit&section=1|class=mw-ui-progressive}} ''Новыя тэмы, калі ласка, дадавайце зверху спіса абмеркаванняў'' == [[Хагіс]] → [[Хэгіс]] == Крыніц няма, акрамя [https://verbum.by/?q=%D0%A5%D1%8D%D0%B3%D1%96%D1%81 Англійска-беларускага слоўніка (Т. Суша, 2013)], таму прапаную перайменаваць паводле яго. --[[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:09, 2 мая 2026 (+03) == [[Уільям С’юард Бероуз]] → [[Уільям С’юард Бараўз]] == У такім напісанні прозвішча супярэчыць правілам беларускага правапісу. Крыніц, якія пацвярджалі б нейкую традыцыю ў напісанні прозвішча пісьменніка я не знайшоў. Таму прапаную перайменаваць адпаведна [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя]].--[[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:32, 12 красавіка 2026 (+03) {{перайменаваць}}, Згодна з інструкцыяй БелЭн па перадачы англамоўных імёнаў і прозвішч, а таксама з апошнімі змяненнямі ў акадэмічным правапісе (2008). [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:20, 12 красавіка 2026 (+03) == [[ВАЛЛ-І]] → [[УАЛЛ-І]] == Прапаную перайменаваць артыкул згодна з [https://kinakipa.site/movie?id=279102 існуючым перакладам] дадзенага мульціка. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 10:54, 20 красавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, але трэба дадаць інфармацыю пра пераклад і ўвогуле крыху палепшыць старонку. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:35, 26 красавіка 2026 (+03) : Не знайшоў АК за "УАЛЛ-І" акрамя Кінакіпы. Тым часам за "ВАЛЛ-І" можна сустрэць [https://euroradio.fm/u-los-andzhelese-vall-i-pryznali-filmam-goda Euroradio], [https://web.archive.org/web/20230110014627/https://nashaniva.com/69780 Nashaniva], [https://1387.io/jak-zacikavic-dzjacej-i-daroslyh-tjemaj-berazhlivaga-sta-lennja-da-pryrody-raskazala-jekolag-julija-prylishch/ 1387]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:41, 26 красавіка 2026 (+03) ::Калі б не было перакладу самой стужкі, то пададзеныя крыніцы мелі б прыярытэт. З улікам таго, што ёсць ужо пераклад (які атрымаў сваю агучку), то не зусім разумею, чаму старонка мае называцца паводле тых крыніц, якія былі зроблены да перакладу самога мульціка. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:54, 26 красавіка 2026 (+03) :::пераклад не афіцыйны, дый бывае, што перакладаў некалькі, таму мусім таксама глядзець на словаўжыванне ў розных крыніцах. Думаю, варта перайменаваць, але ў лідзе падаць дзве формы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:00, 26 красавіка 2026 (+03) ::: Хто адказны за пераклад? Якая акадэмічнасць гэтага перакладу? Пераклад - гэта добрая справа, але ён яшчэ не гарантуе, што менавіта гэтая назва будзе абраная для артыкула. Мы не ведаем, хто і ў якіх умовах яго перакладаў. Калі гэта быў хтосьці з НАН РБ - адна справа, калі гэта аматарскі пераклад - іншая. Калі пераклад з’яўляецца аматарскім, то чаму мы павінны ставіць яго вышэй за некалькі беларускамоўных крыніц? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:01, 26 красавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} Мультфільм з назвай УАЛЛ-І існуе, яго можна фізічна паглядзець (хоць пераклад, безумоўна, неафіцыйны). Будзьма шчырымі, афіцыйны мы наўрад ці пабачым. WALL-I(англійскі) і ВАЛЛ-И(расейскі), ВОЛЛ-І(украінскі) гэтаксама ёсць, але не ВАЛЛ-І. Увогуле не разумею заганнай практыкі нашых СМІ аднаасабова перакладаць назвы твораў, варта было б даваць арыгінальную назву і МАГЧЫМЫ пераклад у дужках. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 20:07, 26 красавіка 2026 (+03) == Сысуны і млекакормячыя == У суседнім беларускім раздзеле яўна замацаваліся «Сысуны». У нас жа, гледзячы па рэзультатам пошуку, пераважаюць «Млекакормячыя», хаця і сысуноў хапае. У сувязі з гэтым прапаную прывесці ўсё да адной назвы, прынамсі ў назвах артыкулаў, катэгорыях і шаблонах. Да якой з назваў варта прыводзіць усё — мусіць рашыць супольнасць, бо абодва слова раўназначныя. На выпадак калі супольнасць вырашыць прывесці ўсё да «Млекакормячыя» падрыхтаваў спіс (спадзяюся што поўны) артыкулаў якія трэба будзе перайменаваць: ==== Катэгорыі ==== [[:Катэгорыя:Сысуны Паўднёвай Амерыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Азіі]], [[:Катэгорыя:Сысуны паводле рэгіёнаў]], [[:Катэгорыя:Сысуны Еўразіі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Паўночнай Амерыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Аўстраліі і Акіяніі]], [[:Катэгорыя:Сысуны пліяцэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны палеагену]], [[:Катэгорыя:Сысуны неагену]], [[:Катэгорыя:Сысуны міяцэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны алігацэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны Беларусі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Афрыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Аўстраліі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Еўропы]], [[:Катэгорыя:Сысуны плейстацэну]], [[:Катэгорыя:Вымерлыя сысуны]], [[:Катэгорыя:Спісы сысуноў]], [[:Катэгорыя:Атрады сысуноў]], [[:Катэгорыя:Сямействы сысуноў]], ==== Шаблоны ==== [[:Шаблон:Сысуны]] Далей не ўпэўнены, ці варта чапаць: [[:Шаблон:Картка Экалагічны рэгіён]], [[:Шаблон:Картка Экалагічны рэгіён/Дакументацыя]],[[:Шаблон:Экарэгіён]], [[:Шаблон:Экарэгіён/Дакументацыя]]. ==== Артыкулы ==== [[Спіс сысуноў Беларусі]], [[Спіс сысуноў Азербайджана]] --[[Удзельнік:Observr1|Observr1]] ([[Размовы з удзельнікам:Observr1|размовы]]) 11:22, 7 красавіка 2026 (+03) : падпішыцеся калі ласка праз <nowiki>~~~~</nowiki>. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:31, 6 красавіка 2026 (+03) :Раз назва галоўнага [[млекакормячыя]], то і іншыя назвы мусяць адпавядаць. У БелЭн таксама пераважае форма «млекакормячыя». Таму я за тое, каб {{перайменаваць}} усё [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:35, 6 красавіка 2026 (+03) {{перайменаваць}} згодна з БелЭн. Там першым пішуць млекакормячыя. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) :{{Перайменаваць}} згодна з БелЭн ([https://belarus.belarusenc.by/belarus/detail-article.php?ID=4684#h1 на сайце - таксама млекакормячыя]), пакінуўшы перасылку са старой назвы на актуальную.--[[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 12:28, 7 красавіка 2026 (+03) == [[Неверагодны лёс Амэлі Пулен]] → [[Неверагодны лёс Амелі Пулен]] == Збіраюся бліжэйшым часам папрацаваць над гэтым артыкулам, значна палепшыць яго пад юбілей фільма. І першае ж пытанне наконт назвы. Я разумею, што фільм выходзіў у беларускім перакладзе пад загалоўкам «Неверагодны лёс Ам'''э'''лі Пулен», аднак, відаць, той пераклад арыентаваўся на тарашкевіцу. А імя Amélie ў іншых артыкулах БеВікі перадаецца праз '''е'''. Прапаную назву пакінуць як ёсць, але імя змяніць дзеля ўніфікацыі. Якія будуць меркаванні? --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 15:54, 6 красавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} для ўніфікацыі згодна з БелВікі. Дакладнай інструкцыі не маю для французскамоўных імёнаў, таму пакуль так. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:43, 6 красавіка 2026 (+03) :{{Не пераймяноўваць}} У нас ёсць канкрэтная крыніца - беларускі пераклад (не буду ўдавацца ў пытанні ягонай афіцыйнасці і легальнасці) і мы робім згодна з ёю. Калі фільм выйдзе пад іншай назвай - будзе сэнс задумацца над перайменаваннем. Само напісанне праз "е" досыць спрэчнае, у французскай там змякчэння няма, а пра доўгую традыцыю адаптацыі імя Amélie у беларускай мове гаварыць не выпадае (папраўце, калі не маю рацыі). [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:21, 7 красавіка 2026 (+03) :: Удакладню думку. Мне здаецца, што, змяніўшы літару, мы ўсё адно робім згодна з крыніцай, проста адаптуем да правапісу. Умоўна, было б у назве слова "сьнег" праз "ь" — думаю, назву б узялі, а "ь" прыбралі. А наконт традыцыі: я не меў на ўвазе, што існуе нейкая сталая традыцыя адаптацыі гэтага імя на беларускую. Я больш пісаў пра ўніфікацыю. Мы маем шэраг артыкулаў на БеВікі з гэтым і падобнымі імёнамі праз "е": [[Амелі Натомб]], [[Амелі Марэсмо]], [[Амелія Арлеанская]] і г.д. — і ніводнага праз "э". Думка была менавіта аб захаванні паслядоўнасці. Раз тут так павялося, то, мабыць, варта так і працягваць, ну ці пераймяноўваць адразу ўсе. --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 01:49, 7 красавіка 2026 (+03) :::Ва ўсіх пададзеныя артыкулах няма аніводнай беларускамоўнай крыніцы, таму асмелюся сцвярджаць, што гэта пераклады, магчыма машынныя. Таму іхная аўтарытэтнасць - пад пытаннем. [[Амелія Арлеанская]] - адаптавана, бадай, з партугальскай, бо ''Amélia'', а не ''Amélie'', таму разглядаць яе трэба асобна. :::Падсумоўваючы, я б галасаваў за тое, каб каб {{Перайменаваць}} да формы ''Амэлі'' артыкулы [[Амелі Натомб]] і [[Амелі Марэсмо]], бо :::1) Маем хоць якую беларускамоўную крыніцу :::2) Гэта не супярэчыць сучаснаму правапісу :::3) Гэта бліжэй да арыгінальнага вымаўлення [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 10:01, 7 красавіка 2026 (+03) :::: Наконт арыгінальнага вымаўлення пракансультаваўся з універсітэцкай выкладчыцай французскай мовы. Атрымаў такі адказ: «Э» ў гэтым слове максімальна ненатуральны для французскай мовы. Амаль паўсюль дзейнічае правіла «адкрыты склад — закрыты гук, закрыты склад — адкрыты гук». Спрэчка тут упіраецца ў захаванне зычнага. Калі хочацца захаваць цвёрды «м», то лагічна браць літару «э», але сам галосны ў імені бліжэйшы да таго, які мы звычайна перадаем праз «е». Так, напрыклад, імя ''Léa'' не перадаецца як Лэа, а літара тая ж. :::: Наконт беларускіх крыніц: знайшоў згадку гэтага фільма ў БелЭн, у артыкуле «Францыя» (том 16, старонка 478). Там падаецца скарочаная назва «Амелі», праз «е». --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 15:45, 18 красавіка 2026 (+03) У такой сітуацыі лепей тады {{Не пераймяноўваць}} Амэлі на Амелі [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 15:27, 7 красавіка 2026 (+03) == [[Кейт Бекінсейл]] → [[Кейт Бэкінсэйл]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача галосных «э» і «е»'''<br> Паводле правіл беларускай арфаграфіі пры перадачы іншамоўных імёнаў: літара «э» ўжываецца ў пачатку слова і пасля цвёрдых зычных; літара «е» пішацца толькі пасля '''к, г, л.''' У прозвішчы Beckinsale галосны '''[e]''' пасля зычных '''B''' і '''S''' павінен перадавацца праз «э», бо яны не ўваходзяць у групу выключэнняў (к, г, л). [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:56, 26 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, але ўвага тая ж, што і ніжэй: Хацелася б ведаць крыніцу і канкрэтнага аўтара гэтай нормы. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:50, 6 красавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}}. Наконт норм, якімі кіруемся, падтрымліваю. Пане @[[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]], указвайце калі ласка атрыбуцыю да крыніц больш выразна «Згодна з такой вось крыніцай, трэба пісаць вось так», а не проста «трэба пісаць вось так». + гэтыя крыніцы трэба будзе апрацаваць і зрабіць асобную старонку па прыкладзе [[Польска-беларуская практычная транскрыпцыя]] і іншых падобных, каб ужо метадычна працаваць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:39, 26 красавіка 2026 (+03) ::Хутка зробім старонку для інструкцыі, добра) Дадзеная інструкцыя - даведка да БелЭн па перадачы англамоўных імёнаў + змяненні ў беларускам правапісе 2008 года. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:00, 26 красавіка 2026 (+03) == [[Цімаці Снайдэр]] → [[Тымаці Снайдэр]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача галосных «і» і «ы» пасля зычных'''<br> У беларускай мове выбар паміж «і» і «ы» пасля зычных рэгулюецца іх цвёрдасцю/мяккасцю: «і» ўжываецца пасля парных па мяккасці зычных, «ы» — пасля няпарных цвёрдых зычных, а таксама пасля «т» і «д», калі яны не знаходзяцца ў канцы слова.<br> У імені Timothy гук [ɪ] пасля «т» у сярэдзіне слова павінен перадавацца праз «ы», бо «т» тут цвёрды і не ў канцы слова. <br> «-ці» пакідаем як у прыкладзе «Гаіці» або «[https://verbum.by/s/encyclopedias?q=%D0%A2%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D1%86%D1%96 Хант Тымаці]»<br> Адпаведна прапаную далей пісаць «Тымаці» замест «Цімаці» для імя «Timothy». [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:56, 26 сакавіка 2026 (+03) :Адназначнае {{Перайменаваць}}, праца гэтага аўтара перакладзена на беларускую, дзе ён падпісаны як Тымаці ці Тыматы (залежна ад правапісу). [https://rusneb.ru/catalog/000202_000005_33411099/ Тут], [https://dziejaslou.by/old/www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/snaj1102ec.html тут] [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:52, 6 красавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:37, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Хезер Мойс]] → [[Хэдэр Мойс]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача гука [h]''' <br> Паводле сучаснай практыкі, у іншамоўных онімах, якія ўвайшлі ва ўжытак у другой палове XX стагоддзя і пазней, гук [h] перадаецца праз «х», у адрозненне ад традыцыйных імёнаў, дзе замацавалася «г».<br> Імя Heather не належыць да традыцыйна засвоеных, таму выкарыстанне «х» (Хэдэр) з’яўляецца нарматыўным.<br> '''Перадача галоснага [ɛ]<br>''' У пачатку слова і пасля цвёрдых зычных гук [ɛ] перадаецца літарай «э». Форма «Хезер» з «е» не адпавядае гэтаму правілу, бо «е» ў беларускай мове абазначае мяккасць папярэдняга зычнага і гук [je].<br> '''Перадача гуку [ð]<br>''' Часам сустракаецца перадача праз «з», але гэта выключэнні, абумоўленыя традыцыяй (Rutherford → Рэзерфорд). Паколькі імя Heather не з’яўляецца традыцыйным, нарматыўнай будзе перадача «д»: Хэдэр, а не «Хезер».<br> '''Перадача спалучэння -er<br>''' У іншамоўных імёнах канчатак -er перадаецца як «-эр»: * у пачатку слова, * пасля галосных, * пасля цвёрдых зычных (акрамя к, г, л, дзе магчыма «-ер»). У дадзеным выпадку «-ther» → «-дэр», таму «Хэдэр» адпавядае норме.<br> Тое ж самае прапаную зрабіць для артыкула «[[Хэзер Нова]]» [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:20, 25 сакавіка 2026 (+03) :у [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя]] асобна разглядаў гэта імя, тут не ўлічылі перадачу гуку [ð], які звычайна перадаецца як "д", з чаго атрымліваем форму «Хэдэр». [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:02, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Я кіраваўся збольшага інструкцыяй па перадачы англамоўных імёнаў (БелЭн). (+ [https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2008-186/2008-186(003-066).pdf&oldDocPage=1 апошнія змяненні ў правапісе], § 4. Перадача акання на пісьме) [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 14:13, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} усіх на Хэдэр. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:51, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, бо сапраўды, нейкай традыцыі ў напісанні гэтага імя няма, ва ўсякім выпадку з аналізу крыніц я не заўважыў. Аднак зазначу, што хацелася б ведаць крыніцу і канкрэтнага аўтара гэтай нормы. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:49, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Паляўнічыя за прывідамі (фільм, 1984)]] → [[Лаўцы прывідаў (фільм, 1984)]] == На дадзены момант існуе пераклад гэтай кінастужкі, таму прапаную перайменаваць згодна з [https://kinakipa.site/movie?id=2467 існуючым перакладам]. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:20, 25 сакавіка 2026 (+03) : падпішыцеся, дадаўшы ў канцы паведамлення <nowiki>~~~~</nowiki>. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:18, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Зроблена! [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:42, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} згодна з беларускім перакладам. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:57, 25 сакавіка 2026 (+03) :Згоды з аргуменіацыяй, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:53, 6 красавіка 2026 (+03) : {{не пераймяноўваць}}. Назва «Паляўнічыя за прывідамі» сустракаецца ў такіх выданнях, як [https://belsat.eu/83131477/nam-i-tak-strashna-shto-paglyadzets-na-gelauin-kab-zahavats-nervy Белсат], [https://novychas.online/kultura/top-10-filmau-dlja-ljohkaha-letnjaha-veczara Новы Час], [https://zviazda.by/editions/news/kantsert-stary-novy-god-z-three-sticks-praysho-dnyami-belaruskay-dzyarzha-nay-filarmonii/ Звязда]. Нельга сказаць, што альтэрнатыўны варыянт памылковы, аднак мы мусім абапірацца на тое, наколькі надзейныя і аўтарытэтныя беларускамоўныя крыніцы спасылаюцца на тэму артыкула. Кінакіпа як стрымінгавая платформа можа займацца ўласнымі перакладамі, і яны нават могуць быць вельмі якаснымі, але прыведзеныя вышэй рэсурсы пакуль маюць большую сукупную аўтарытэтнасць. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:41, 25 красавіка 2026 (+03) ::::::За пераклад адказны [https://t.me/PierakladyArcioma Arciom], пераклады якога таксама можна сустрэць у такіх сэрвісах як [https://voka.tv/ru-RU/collections/cinevoka-kino-pa-belarusku CINEVOKA]. Акадэмічнасць перакладу адпавядае цяперашняму правапісу. Хто вызначае акадэмічнасць артыкулаў ад Звязды, НН, Белсат, ад якіх можна сустрэць машынны пераклад назваў з рускай мовы або англійскай? Якая вартасць такіх перакладаў? Калі б мы мелі некалькі перакладаў, то можна было б думаць над тым, што папулярней, а так мы маем пакуль адзін пераклад, а не некалькі ў артыкулаў СМІ, якія невядома якім чынам правяраюць. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:16, 26 красавіка 2026 (+03) ::::::: Ну, у нас з аднаго боку аматарскі пераклад, а з іншага тры інфармацыйныя беларускамоўныя рэсурсы. Канешне, усе тры могуць лупіць недакладныя пераклады ці калькі. Толькі вось гэта, па-першае, неабавязкова з’яўляецца праўдай у гэтым выпадку, а па-другое - незразумела, чаму пераклад аматара павінен быць вышэй за іх. ::::::: У нас існуе простае правіла датычна наймення артыкулаў: назвы грунтуюцца на тым, як на тэму артыкула спасылаюцца '''надзейныя і аўтарытэтныя беларускамоўныя''' крыніцы. Для мяне надзейнасць і аўтарытэтнасць [[Звязда|Звязды]] і [[Белсат]]а з’яўляюцца больш відавочнымі ў гэтым пытанні. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:39, 26 красавіка 2026 (+03) == [[Кавалак жыцця]] → [[Шматочак жыцця]] == Недарэчны пераклад з украінскай мовы. Кавалак — гэта кусок. Шматок — гэта невялікі кавалак. Шматочак — гэта зусім маленькі кавалак. Калі перакладаць англійскае слова «''slice''», то варта падумаць над адпаведнікамі (напрыклад: скібачка, лустачка). [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:48, 23 лютага 2026 (+03) :Выглядае як "скрылёк", прынамсі, так найболей імаверна можна перакласці slice. Вядома, хацелася б хоць якую крыніцу, але ўчора шукаў і поўны нуль. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:52, 23 лютага 2026 (+03) ::артыкул перакладаўся з украінскага аналага, але ў рускай мове такая самая канструкцыя. [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 00:43, 25 лютага 2026 (+03) :А навошта перакладаць "slice of life" даслоўна? Гэта устойлівы выраз англійскай мовы, не? Прапаную выкарыстоўваць фактычнае значэнне: штодзённасць ці паўсядзённасць як назву артыкула. [[Удзельнік:DzBar|DzBar]] ([[Размовы з удзельнікам:DzBar|размовы]]) 15:26, 23 лютага 2026 (+03) ::таму што калька ўжо пранікла ў рус., укр. і іншыя мовы, а слова Шмадзённасць мае нашмат большы спектр значэнняў. [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 00:42, 25 лютага 2026 (+03) :::Магчыма нешта недзе і пранікла, але калі выбраць на буйных англійских базах даных (сайтах) мангу ці анімэ і глядзець яе жанры на адпаведных буйных рускамоўных сайтах, там заўсёды "slice of life" - гэта "повседневность". Магу памыляцца, але іншых аўтарытэтных крыніц па гэтым пытанні няма. [[Удзельнік:DzBar|DzBar]] ([[Размовы з удзельнікам:DzBar|размовы]]) 17:22, 25 лютага 2026 (+03) :А гэта ж гучыць як "слайс"? Калі так, то можна яшчэ пашукаць, не падумаў адразу пра гэты варыянт. І наогул "слайс" ужо запазычана, можа, пераклад не трэба, калі яшчэ няма сваёй устойлівай формы. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 16:37, 25 лютага 2026 (+03) ::падтрымліваю варыянт з тым, каб пакінуць англійскую назву, пакуль не замацуецца ў АК нейкі пераклад. Пераклад можна даць у дужках. Калі ў беларускамоўных АК ёсць нейкія іншыя назвы, іх можна дадаць у лід. Інакш — прыбраць усё без АК. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:15, 24 сакавіка 2026 (+03) == Сьюзен, С’юзан, Сьюзан → Сюзан == Маем шэраг артыкулаў з розным напісаннем імені Susan, патрэбная нейкая уніфікацыя: * [[Сьюзен Хэйвард]] * [[С’юзан Сарандан]] * [[Сьюзен Пэвэнсі]] * [[Сьюзан Вулдрыдж]] * [[Сьюзан Полгар]] * [[Сьюзан Дэнфард]] * [[С’юзан Франсія]] Варыянт ''Сюзан'' прапанаваны ў Добрапісе Саўкі. Іншых варыянтаў, акрамя Сюзанны, не знайшоў, але Сюзан і Сюзанна ўсё ж розныя формы імені. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 23:43, 18 лютага 2026 (+03) :Звяртаю ўвагу, што сярод прыведзеных імён не ўсе з англійскай мовы. Далей пішу толькі пра англійскі адпаведнік. У арыгінале — Susan ([ˈsuː.zən]), тут маем дзве праблемныя галосныя. Сістэма Саўкі не ідзе ў згодзе з моўнай практыкай і навязвае ўсё ж больш пазіцыю аўтара (згодна з ім мусіць быць таксама Барак Оўбама, Джордж Ўошынгтан). [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя|Тут]] дрэнна прапісана пра [uː], нельга нічога сказаць, вырашылі бы крыніцы. З [ə] таксама неадназначна, у такой пазіцыі часцей перадаецца як «а», але можа быць і як «е» (але малаімаверна «э»). Трэба глядзець на словаўжыванне. Праз гугл кнігі знаходжу 2 разы С’юзэн (варыянт з «э» адкідваем), 4 разы С’юзан (2 з якіх пра [[Сьюзен Зонтаг]]), 4 Сьюзан, 6 Сьюзен (прычым знайшоў у БелЭН Хелмс Сьюзен і «Лэдзі Сьюзен» ад Джэйн Осцін), 5-6 Сюзан (ізноў Зонтаг спрабуюць перадаць, не лічыў ужыванне Сюзан у БелЭН, але для плошчы Сюзан Дэлаль у Тэль-Авіве), 1 Сюзэн, 2 Сюзен. :Мне агульны агляд хутчэй падказвае, што Сьюзен будзе найбольш паслядоўным варыянтам паводле крыніц. Найбольш вагу тут дадае БелЭН. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 03:40, 19 лютага 2026 (+03) :Якраз паводле інструкцыі БелЭн правільна будзе '''Сьюзен''')Таму прапаную {{Перайменаваць |ўніфікаваць}} да '''першага варыянта''' [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:07, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Цёрнер]] → Тэрнер == Удзельнік [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] у шмат якіх артыкулах паправіў, калі слушна, гэта вымагае шэрагу перейменаванняў. Ён аргументуе такім чынам: "Паводле правілаў беларускага правапісу 2008. §12 Зычныя д, т і дз, ц 6 Зычныя дз, ц пішуцца ў некаторых словах, правапіс якіх вызначаецца па слоўніку: мундзір, гетэрадзін, дзюна, дзюшэс, бардзюр, арцель, цір, цітр, эцюд, цюль, нацюрморт, уверцюра, накцюрн, цюркскі, цюльпан, каранцін. Гук [ɜ] у спалучэннях з R перадаецца ер/эр/ёр". --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:38, 23 студзеня 2026 (+03) :перапрашаю, вось да ўсіх Тэрнераў важны аргумент з Правілаў арфаграфіі :§12 Зычныя д, т і дз, :4. У запазычаных словах (а таксама ў вытворных ад іх) цвёрдыя д, т, як правіла, пішуцца нязменна: рэйсфедар, дэлегат, дэманстрацыя, медыцына, апладысменты, індык, літаратура, майстар, матэрыял, універсітэт, кватэра, тэхніка, тыраж, скептык, ерэтык, пластык, тэарэтык, авантура, дыктатура. [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 21:42, 23 студзеня 2026 (+03) ::Таксама БелЭН фіксуе Тэрнер (Turner) Джозеф Мэлрард Уільям [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 21:45, 23 студзеня 2026 (+03) :::як разумею, там будзе [ɜː] у RP пасля T, праблемнае месца. Розныя маем прыклады, як Кёрціс, Бёрніт, але гэта іншы род зычных, што істотна тут. Мне здаецца, што прыведзеныя правілы можна трактаваць па рознаму. Тое, што для нас гучыць мякка фактычна не заўсёды з’яўляецца мяккім зычным у арыгінальнай мове. Ну вось чым адрозніваецца t у французскіх nature mort і tirage? То бок, усё, што тычыцца запазычанняў тут можна трактаваць шырока. У той жа час, добра, што знайшлі ўжыванне ў БелЭН, гэта дадае ўпэўненасці ў такой форме. Калі ў крыніцах няма Цёрнер, то {{перайменаваць}}. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:46, 3 лютага 2026 (+03) ::::Я таксама звяртаўся да прафэсійнага перакладчыка з пытаннем пра Тэрнэра, Іыны Тыма. Віталь Станішэўскі: ::::„Уласныя імёны могуць замацоўвацца ў узусе і ў аўтарытэтных крыніцах і згодна з іх стыхійным асваеннем. Калі канкрэтна ў аўтарытэтных крыніцах няма спадарыні Тыны, то сам Бог наказаў асвойваць па правілах. ::::Калі сістэмна, то Тэрнэр - цалкам нармальна. "Т" захоўваецца, а тое, што не так блізка да [з:], невялікая страта, бо ўсё адно забяспечваецца "адваротная сумяшчальнасць", вымаўляецца ўсё тое ж у арыгінале“. [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 14:30, 3 лютага 2026 (+03) :::::Агулам, я тут са спадаром Віталём пагаджуся, але хочацца дадаткова падкрэсліць, што гэтыя правілы, як і многія іншыя, досыць размытыя і іх можна па-рознаму трактаваць, калі ўжо прыдраліся да літары закона. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:45, 3 лютага 2026 (+03) :'''Перадача спалучэнняў -er і -ur''' :У беларускай перадачы іншамоўных імёнаў спалучэнні ''-er'' і ''-ur'' перадаюцца як «-эр»: :* у пачатку слова, :* пасля галосных, :* пасля беларускіх цвёрдых зычных. :Форма «-ер» ужываецца толькі пасля зычных '''к, г, л'''. :У прозвішчы ''Turner'' галосны [ɜː] у абедзвюх пазіцыях (''Tur-'' і ''-ner'') адпавядае беларускай перадачы '''«эр»''', таму правільна: '''Тэрнэр'''. Тым болей што тут мы карыстаемся [https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2008-186/2008-186(003-066).pdf&oldDocPage=1 апошнімі змяненнямі ў правапісе], § 4. Перадача акання на пісьме для -er. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:05, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Сінавіяльны сустаў]] → [[Сустаў]] == Варта вызваліць старонку [[Сустаў]] ад цяперашняй некарэктнай перасылкі на [[Злучэнне (анатомія)]] і зрабіць яе асноўнай назвай артыкула [[Сінавіяльны сустаў]]. Паняцце Сінавіяльны сустаў не існуе. Слоўнік БДМУ (Ярашэвіч С.П., Піўчанка П.Р., Грынкевіч А.І., Любецкая К.П. Анатомия: словарь. — Мінск: БДМУ, 2016. — ISBN 978-985-567-629-5.) прыводзіць беларускія пераклады лацінскіх тэрмінаў: junctura — злучэнне, junctura synovialis — сінавіяльнае злучэнне, сустаў, дыяртроз, перапыннае злучэнне. Мяркую, «сустаў» будзе найбольш распаўсюджаным з сінонімаў, а астатнія можна зрабіць перасылкамі. Першапачатковая блытаніна выклікана тым, што паняцце [https://www.wikidata.org/wiki/Q9644 joint] (i.e., junctura, злучэнне) на Вікіданых была і застаецца некарэктна злучанай з артыкуламі пра суставы на іншых славянскіх Вікіпедыях. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 20:11, 17 студзеня 2026 (+03) :калі ўсё так, як вы кажаце, можна будзе яшчэ і ў вікіданых папрацаваць, каб усё прывесці да ладу. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:04, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Бельск Падляскі]] → [[Бельск-Падляшскі]] == Замацаваная ў беларускай мове традыцыйная назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:01, 16 студзеня 2026 (+03) == [[Хрэптоўцы]] → [[Храптоўцы]] == Чарговы прыклад шкоднай дзейнасці [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] у справе тапаніміі. Перанесці пад распаўсюджаную назву, а не пад выдуманую.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:32, 15 студзеня 2026 (+03) :слабаватая крыніца, не знаходзіце? [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:10, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Каб знаходзіць — трэба шукаць. У вас лепшых для любога іншага напісання няма. Першае ж напісанне парушае нормы беларускай мовы, таму другое ёсць цалкам лагічным. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:14, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Іван Дыамідавіч Антошкін]] → [[Іван Дыямідавіч Антошкін]] == Гл. [[Размовы:Іван Дыамідавіч Антошкін#Дыямідавіч?|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 13:23, 1 снежня 2025 (+03) :варта разгледзець варыянт «Дыямедавіч», як у паданай крыніцы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:53, 2 снежня 2025 (+03) == [[Рэспубліка Арменіі]] → [[Першая Рэспубліка Арменія]] == ''Рэспубліка Арменіі'' напісана з памылкай. А [[Рэспубліка Арменія]] — назва цяперашняй армянскай дзяржавы. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 15:39, 29 кастрычніка 2025 (+03) :заўважу, што варта звярнуць, што ў першым выпадку ідзе кіраванне з родным склонам, а ў другім дапасаванне — гэта розныя назвы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:35, 2 лістапада 2025 (+03) :{{Перайменаваць}}. Дзве розныя дзяржавы. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:52, 9 студзеня 2026 (+03) == [[Сеціўнае таварыства па надаванні імёнаў і нумароў]] == Відавочна, што пераклад наймення арганізацыі вельмі вольны і трэба пераймяноўваць, але як -- не рызыкну прапаноўваць варыянт. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 08:42, 22 верасня 2025 (+03) : Перайменаваць наступным чынам: Інтэрнэт-карпарацыя па прысваенні імёнаў і нумароў. Саманазву на рускай мове можна паглядзець [https://www.icann.org/ru/system/files/files/getting-to-know-icann-quicklook-30apr20-ru.pdf тут]. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:51, 22 верасня 2025 (+03) ::Рускі пераклад выглядае не вельмі ўдала. Не зразумела, чему менавіта "інтэрнэт-карпарацыя" - выглядае або як кампанія, дзейнасць якой звязана з Інтернетам, або як нейкае сеціўнае аб'яднанне, а не міжнародная арганізацыя. ::ChatGPT прапанаваў варыянт "Карпарацыя па прызначэнні імёнаў і нумароў у Інтэрнэце" і мне такая форма падаецца нашмат больш удалай. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:06, 23 верасня 2025 (+03) :::мне здаецца, трэба ў першую чаргу арыентавацца на арыгінальную назву, дзе ідзе Internet Corporation, што з’яўляецца даволі вузкай і канкрэтнай назвай профілю фірмы, але яна, нібы, больш нідзе не ўжываецца для іншых арганізацый. Некаторыя раздзелы як назву старонкі пакідаюць ICANN і падаюць вольны пераклад у дужках. Можа і нам варта так зрабіць [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:43, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Так, ICANN як галоўная назва - добры варыянт. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 22:10, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Таксама падтрымаю варыянт "ICANN" [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 15:40, 14 студзеня 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Пахаваныя на Арлінгтонскіх нацыянальных могілках]] → [[:Катэгорыя:Пахаваныя на Арлінгтанскіх нацыянальных могілках]] == Гл. [[Размовы пра катэгорыю:Пахаваныя на Арлінгтонскіх нацыянальных могілках|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 21:17, 4 верасня 2025 (+03) :{{перайменаваць}}. Гэта не выключэнне а-ля Вашынгтон. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:08, 11 верасня 2025 (+03) == [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на ідыш]] → ? == Таксама [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на іўрыце]] і [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на эсперанта]]. Словазлучэнні тыпу "пісьменнік на нейкай мове" немагчымыя. А ў «Тлумачальным слоўніку беларускай літаратурнай мовы» пад рэдакцыяй Капылова "ідыш" скланяецца. Але ў іншай назве можа і не трэба будзе гэтае слова --[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 22:27, 3 жніўня 2025 (+03) :[[:Катэгорыя:Ідышамоўныя пісьменнікі]], [[:Катэгорыя:Іўрытамоўныя пісьменнікі]], [[:Катэгорыя:Эсперантамоўныя пісьменнікі]] -- па-мойму, будзе паслядоўна. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 13:21, 20 лістапада 2025 (+03) == [[Юліуш]], [[Юліўш]], [[Юліюш]], [[Юльюш]] → [[Юліюш]] == У беларускай Вікіпедыі сустракаюцца розныя варыянты гэтага польскага імя, варта б было, каб быў адзіны. Пытанне паўстала пры падрыхтоўцы артыкула пра {{lang-pl|Juliusz Machulski}}. На вырыянце "Юліюш" не настойваю, але пры пошуку ў беларускіх медыя сустракаецца. Таксама ўжо маем пэўны "ўзор" - Геніюш (Geniusz???). Таксама вынікі гэтага абмеркавання, на мой погляд, могуць паўплываць на перадачу такіх імён як Dariusz, Mariusz, Eugeniusz і пад. --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 09:16, 3 чэрвеня 2025 (+03) :У Беларускай Энцыклапедыі - Юл'''ью'''ш Славацкі. У Энцыклапедыя гісторыі Беларусі - Юл'''іу'''ш Фартунат Косак. [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 11:24, 3 чэрвеня 2025 (+03) ::Юліуш на маё вока выглядае вельмі экзатычна, хаця маем жа афіцыйна слова "менеджар". [[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 22:20, 3 чэрвеня 2025 (+03) ::Юліуш, вядома ж, не адпавядае правапісу. А чытаецца з устаўным [ў] - іўу Прынамсі, я так помню--[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 12:00, 11 чэрвеня 2025 (+03) :::Калі не адпавядае нават правапісу, і будзе супольнасцю прынятае адпаведнае рашэнне, то трэба ў Вікіпедыі паправіць Юліушаў - у нас яны сустракаюцца ў тэкстах артыкулаў, а ёсць і асобныя артыкулы [[Юліуш Косак|'''Юліуш''' Косак]], [[Ігнацы Юліуш Пілсудскі|Ігнацы '''Юліуш''' Пілсудскі]] --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 17:16, 11 чэрвеня 2025 (+03) ::тут пытанне транскрыпцый, якое можа ісці ўразрэз з беларускім традыцыйным напісаннем і вымаўленнем. Можа атрымацца як англійскім імем Isaac, якое ў залежнасці ад асобы пішацца па рознаму, як склалася ў крыніцах. Таму і з некаторымі польскімі імёнамі для некаторых асоб можа дамінаваць нейкая свая форма ў крыніцах і мы мусім яе пакідаць (таму дакладна Юльюш Славацкі, бо АК), але калі ў беларускіх тэкстах няма сталай перадачы імя для нейкай асобы (асабліва тычыцца сучаснікаў), то мусім выкарыстоўваць нейкія паслядоўныя правілы. ТКП можна выкарыстоўваць звычайна, але вось тут той прыклад, калі ТКП паказвае сябе як непрыгодная сістэма для перадачы імёнаў асоб, там будзе «Юлюш», што, так сказаць, «ні ў якія вароты». Тут мусіць быць паслядоўным для ўсіх спалучэнняў, дзе i стварае гук замест палаталізацыі зычнага, як Julian, Fabiusz, Heliodor etc., і не стаіць на канцы слова (там іншыя працэсы, як Natalia, Julia, Emilia і г.д.). У польскай мове ў такіх пазіцыях адбываецца пераход i у j, што таксама фіксуе польскі Вікіслоўнік, які абапіраецца на PWN (хаця ў маёй моўнай практыцы, я не чую, каб палякі казалі тут моцнае j, яно досыць рэдукаванае). Беларускія аналагі гэтых імён таксама звычайна ідуць з палаталізацыяй, як імёны Гальяш (тое ж Eliasz), Валяр’ян (Walerian), Фабіян (Fabian), Емяльян (Emilian), але на usz на канцы — маем скарачэнне да й: Юлій, Арсеній. У любым выпадку я бачу нейкі паралелізм у перадачы ёты ў беларускім і польскім літаратурным вымаўленні (калі няма j у вымаўленні, то не палаталізуем), застаецца толькі пытанне, пісаць ь ці і перад палаталізаванай галоснай. У дадзеным выпадку, раз маем у крыніцах ужо форму Юльюш, то можна пайсці па больш бяспечнай сцежцы ў дадзены момант і абраць гэтую форму як эталон. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:02, 21 ліпеня 2025 (+03) :::Падтрымаю пададзеныя вышэй аргументы — форма "Юльюш" выглядае найболей распаўсюджанай ў аўтарытэтных крыніцах. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 17:54, 27 снежня 2025 (+03) : {{Супраць}}. У беларускіх крыніцах часцей Юліуш.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:14, 13 сакавіка 2026 (+03) ::А можаце падаць больш канкрэтыкі? Пакуль што цяжка да канца сфармуляваць кансэнсус. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:09, 24 сакавіка 2026 (+03) : Ці гэтых кейсаў так шмат, каб мы за адно абмеркаванне перайменоўвалі адразу ўсіх? Можа лепш выносіць кожнага асобна? Усё ж часам гэта будзе не толькі пытанне транскрыпцыі, але і аўтарытэтных крыніц. Я не зусім бачу сэнс падводзіць такі "шырокі" вынік. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:54, 19 красавіка 2026 (+03) ::Згодная з такім падыходам. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 21:39, 2 мая 2026 (+03) {{/Падвал}} [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Супольнасць]] insl048ta2khlxqo11366d5gsv45vka Берасцейская Біблія 0 135397 5135230 5113137 2026-05-03T09:04:01Z Economico-geographer 399 дапаўненне 5135230 wikitext text/x-wiki {{Пераклад Бібліі | назва = Берасцейская Біблія | выява = [[Файл:Брэсцкая Біблія.jpg|thumb|250px|Берасцейская Біблія. [[Цэнтральная навуковая бібліятэка імя Я. Коласа НАН Беларусі]]]] | поўная назва = <small>Biblia święta, tho iest, Księgi Starego y Nowego Zakonu, właśnie z Żydowskiego Greckiego y Łacińskiego, nowo na Polski ięzyk, z pilnością y wiernie wyłożone</small> | іншыя назвы = Biblia Brzeska | скарачэнне = | мова перакладу = [[польская мова|польская]] | публікацыя_СЗ = | публікацыя_НЗ = | публікацыя_цалкам = 1563 | неканон = | аўтар = | крыніца перакладу = | мова крыніцы = | тып перакладу = | выдавецтва = [[Берасцейскія друкарні|Берасцейская друкарня]] | тыраж = | канон = пратэстанцкі | спасылка = https://biblia-online.pl/Biblia/Brzeska | Рд1:1-3 = <small>Naprzód stworzył Bóg niebo i ziemię. A ziemia była niekształtowna i próżna i były ciemności nad przepaściami, a duch Boży przenaszał się nad wodami. Tedy rzekł Bóg: Niech będzie światłość! I stała się światłość.</small> | Пс1:1-2 = <small>Szczęśliwy jest ten człowiek, który nie chodził w radzie niepobożnych, a nie stanął na drodze grzesznych, ani siedział na stolicy pośmiewców. Ale w zakonie Pańskim jest chuć jego, a w nim rozmyśla we dnie i w nocy.</small> | Ян3:16 = <small>Abowiemci Bóg tak umiłował świat, iż Syna swego jednorodzonego dał, aby wszelki, kto wierzy weń, nie zginął, lecz aby miał żywot wieczny.</small> | 2Цім3:16-17 = <small>Wszytko Pismo od Boga natchnione jest i pożyteczne ku nauce, ku strofowaniu, ku karaniu i ku ćwiczeniu, które jest w sprawiedliwości. Aby człowiek Boży był doskonałym, ku wszelkiej sprawie dobrej dostatecznie nauczony.</small> }} '''Берасцейская Бі́блія''' — помнік кнігадрукавання XVI стагоддзя. Назва паходзіць ад месца выдання; вядомая таксама як '''Радзівілаўская Біблія''' паводле фундатара і '''Піньчаўская Біблія''' — паводле месца выканання перакладу. == Апісанне == Арыгінальная назва: «Biblia święta, tho iest, Księgi Starego y Nowego Zakonu, właśnie z Żydowskiego Greckiego y Łacińskiego, nowo na Polski ięzyk, z pilnością y wiernie wyłożone». Гэта другі (пасля [[Каталіцтва|каталіцкай]] [[Біблія Леапаліты|Бібліі Леапаліты]]) поўны пераклад [[Біблія|Святога Пісьма]] на [[Польская мова|польскую мову]] літаратурную мову XVI стагоддзя, выдадзены на сродкі [[Мікалай Радзівіл Чорны|Мікалая Радзівіла Чорнага]] ў [[1563]] годзе. Стаў адным з першых поўных перакладаў новага часу з моў арыгіналу: [[іўрыт]]а і [[Грэчаская мова|грэчаскай мовы]]. Самая вялікая і багата аформленая беларуская друкаваная кніга XVI стагоддзя<ref name=":0">[https://www.youtube.com/watch?v=NwNHv5ciNuk Берасцейская Біблія — 30 сведчанняў каштоўнасці]</ref>. Кнігу адкрывае ліст-прысвячэнне, які Радзівіл Чорны адрасаваў каралю [[Жыгімонт II Аўгуст|Жыгімонту II Аўгусту]]. Мае вялікі аб’ём (каля 1500 старонак) фаліянтнага фармату. Акрамя біблейскіх тэкстаў уключае прадмовы і прысвячэнні, каментарыі і прадметны паказальнік (што было ўпершыню прыменена ў беларускім кнігадрукаванні). Надрукавана {{нп3|Гатычны шрыфт|гатычным шрыфтам|ru|Готическое письмо}} у дзве калонкі па 58 радкоў у кожнай. Выданне багата упрыгожана: маюцца гравіраваныя тытульныя аркушы, прыгожыя ініцыялы, 14 арыгінальных гравюр-ілюстрацый у тэхніцы ксілаграфіі. З вялікім майстэрствам выкананы застаўкі, віньеткі, вялікія літары-ініцыялы<ref name=":0" />. == Захаваныя асобнікі == У свеце вядома больш за 130 асобнікаў (пераважная большасць з іх дэфектныя), якія захоўваюцца ў Беларусі, Аўстрыі, Вялікабрытаніі, Германіі, ЗША, Латвіі, Літве, Польшчы, Расіі, Украіне, Францыі, Чэхіі і Швецыі<ref name=":1">Суша, А. А. Асэнсаванне шэдэўра. Берасцейская Біблія / Алесь Суша. — Мінск : Нацыянальная бібліятэка Беларусі, 2020. — 259 с., [4] л. — С. 147.</ref>. У Беларусі асобнікі Берасцейскай Бібліі захоўваюцца ў [[Цэнтральная навуковая бібліятэка імя Я. Коласа НАН Беларусі|Цэнтральнай навуковай бібліятэцы імя Якуба Коласа НАН Беларусі]], [[Брэсцкая абласная бібліятэка імя М. Горкага|Брэсцкай абласной бібліятэцы]] і [[Музей гісторыі горада Брэста|Музеі гісторыі горада Брэста]]<ref name=":2">[https://www.youtube.com/watch?v=qS58jcgWkn0 Берасцейская Біблія: Асэнсаванне шэдэўра — прэзентацыя кнігі]</ref>. == Публікацыі і ўшанаванне == * У 16 ст. Берасцейская Біблія неаднаразова перавыдавалася. Каля дзесяці разоў выходзілі выданні яе розных частак. * У 2001 г. у Германіі выйшаў рэпрынт Бібліі: Biblia Święta, to jest Księgi Starego i Nowego Zakonu, właśnie z Żydowskiego, Greckiego, i Łacińskiego, nowo na Polski język z pilnością i wiernie wyłożone // Biblia Slavica / Hrsg. von H. Rothe und F. Scholz unter Mitarbeit von Ch. Chanick und L. Udolph. Seria II: Polnische Bibeln. — Paderborn — München — Wien — Zürich, 2001. * У 2019 г. [[Нацыянальная бібліятэка Беларусі]] па ініцыятыве і пад навуковым кантролем [[Алесь Суша (культуролаг)|Алеся Сушы]] ажыццявіла факсімільнае ўзнаўленне Берасцейскай Бібліі. А праз год выйшла навуковая манаграфія пра саму Берасцейскую Біблію<ref name=":1" /><ref name=":2" />. * У 2019 г. з нагоды святкавання 1000-годдзя [[Берасце|Берасця]] прайшло мноства ўрачыстых мерапрыемстваў, звязаных з ушанаваннем Берасцейскай Бібліі. Яны адбыліся ў Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі, Брэсцкай абласной бібліятэцы, Музеі гісторыі горада Брэста і інш.<ref>[https://www.nlb.by/by/events/334175/ Берасцейская Біблія: адкрыты дотык] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210121110552/https://www.nlb.by/by/events/334175/ |date=21 студзеня 2021 }}. — 2019.</ref> == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == {{Commonscat|Biblia Brzeska}} * [[Алесь Суша (культуролаг)|Суша, А. А.]] Асэнсаванне шэдэўра. Берасцейская Біблія / Алесь Суша (культуролаг). — Мінск : Нацыянальная бібліятэка Беларусі, 2020. — 259 с., [4] л. * [https://biblia-online.pl/Biblia/Brzeska Берасцейская Біблія анлайн] * [http://www.literatura.hg.pl/brzeska/brzeska.htm Берасцейская Біблія анлайн] * [http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/docmetadata?id=2752&from=&dirids=1 Берасцейская Біблія анлайн з архіваў Велікапольскай лічбавай бібліятэкі] * [http://www.pbi.edu.pl/show.php?pub=41030 Берасцейская Біблія анлайн з архіваў Польскай інтэрнэт-бібліятэкі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120818164456/http://www.pbi.edu.pl/show.php?pub=41030 |date=18 жніўня 2012 }} * [http://libarts.basnet.by/view.php?dir=7 Берасцейская Біблія : ] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130621185043/http://libarts.basnet.by/view.php?dir=7 |date=21 чэрвеня 2013 }} віртуальная выстаўка на сайце Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Я.Коласа НАН Беларусі {{ref-ru}} {{Пераклады Бібліі на польскую мову}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Гісторыя Брэста]] [[Катэгорыя:Пераклады Бібліі]] [[Катэгорыя:Радзівілы]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1563 годзе]] fwoaeodmz3zs4saf4h8j6jrd6tva13w Марыя Аляксандраўна Баброва 0 140925 5135132 4395671 2026-05-03T02:31:27Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135132 wikitext text/x-wiki {{Ваенны дзеяч |поўнае імя = Марыя Аляксандраўна Броніна |арыгінал імя = |дата нараджэння = 1897 |месца нараджэння = в. [[Вёска Локшы|Локшы]], [[Віцебская губерня]] |дата смерці = 28.4.1920 |месца смерці = |партрэт = |подпіс = |мянушка = |псеўданім = Марыя Аляксандраўна Баброва |прыналежнасць = |гады службы = |званне = |род войскаў = |камандаваў = |частка = |бітвы = Грамадзянская вайна ў Беларусі |узнагароды = |Commons = |сувязі = |у адстаўцы = |роспіс = }} {{цёзкі2|Баброва}} {{цёзкі2|Броніна}} '''Марыя Аляксандраўна Баброва''' (сапраўднае прозвішча '''Броніна'''; {{ДН|||1897}}, в. [[Вёска Локшы|Локшы]], [[Віцебская губерня]]<ref>Цяпер [[Віцебская вобласць]]</ref> — {{ДС|28|4|1920}}) — адзін з кіраўнікоў партызанскага падполля і партызанскага руху ў Бабруйску і [[Бабруйскі павет|Бабруйскім павеце]] ў гады Грамадзянскай вайны і ваеннай інтэрвенцыі 1919-20 гадоў. Член КПСС<ref name="БС">{{кніга |аўтар = |частка = Боброва |загаловак = Биографический справочник |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданне = |месца = Мн. |выдавецтва = «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки |год = 1982 |том = 5 |старонкі = 61 |старонак = 737 |серыя = |isbn = |тыраж = }}</ref>. == Біяграфія == У пачатку 1920 накіравана ЦК КП(б)ЛіБ на ўмацаванне Бабруйскага падпольнага камітэта КП(б)ЛіБ. 25 красавіка 1920 г. арыштаваная польскімі ўладамі падчас павятовай падпольнай партыйнай канферэнцыі, якая праходзіла ў Бабруйску на яе кватэры. Была хворая на тыф<ref>{{Cite web |url=http://www.marakou.by/by/davedniki/represavanyya-litaratary/tom-iii-kniga-i?id=26945 |title=БАБРОВА Марыя Аляксандраўна |access-date=31 кастрычніка 2012 |archive-date=15 лютага 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220215102830/http://www.marakou.by/by/davedniki/represavanyya-litaratary/tom-iii-kniga-i?id=26945 |url-status=dead }}</ref>. Пасля катаванняў расстраляна. Яе імем названа вуліца ў [[Бабруйск|Бабруйску]]<ref name="БС"/>. {{зноскі}} == Спасылкі == * [http://www.marakou.by/by/davedniki/represavanyya-litaratary/tom-iii-kniga-i?id=26945 БАБРОВА Марыя Аляксандраўна] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220215102830/http://www.marakou.by/by/davedniki/represavanyya-litaratary/tom-iii-kniga-i?id=26945 |date=15 лютага 2022 }} {{DEFAULTSORT:Броніна Марыя Аляксандраўна}} [[Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі]] [[Катэгорыя:Члены КПСС]] [[Катэгорыя:Расстраляныя ў Беларусі]] qcx84846io0qcaiaofn0luk8vc3yfej Пераклад Бібліі Дзекуць-Малея 0 141340 5135245 5113027 2026-05-03T09:32:50Z Economico-geographer 399 дапаўненне 5135245 wikitext text/x-wiki {{Пераклад Бібліі | назва = Пераклад Бібліі Лукаша Дзекуць-Малея і Антона Луцкевіча | выява = | поўная назва = НОВЫ ЗАПАВЕТ Госпада нашага Ісуса Хрыста. ПСАЛЬМЫ. | іншыя назвы = | скарачэнне = | мова перакладу = [[Беларуская мова|беларуская]] | публікацыя_СЗ = | публікацыя_НЗ = [[1931]] | публікацыя_цалкам = | неканон = не ўключаны | аўтар = [[Лукаш Дзекуць-Малей]], [[Антон Луцкевіч]] | крыніца перакладу = | мова крыніцы = | тып перакладу = | выдавецтва = | тыраж = | канон = пратэстанцкі | спасылка = [http://casasloviec.co.uk/index.php-do=cat&category=dmluck.htm Часасловец], [https://bible.by/ldnt/ Библия Онлайн] | Пс1:1-2 = <small>Шчасьлівы чалавек, што ня ходзе на раду бязбожных, ня ўзыходзіць на шлях грэшнікаў і паміж насьмешнікаў не засядае, але любасьць знаходзе ў Законе Госпада і аб Законе Ягоным разважае ўдзень і ўначы.</small> | Ян3:16 = <small>Бо так палюбіў Бог сьвет, што аддаў Сына Свайго Адзінароднага, каб усякі, хто веруе ў Яго, ня згінуў, але меў жыцьцё вечнае.</small> }} [[Файл:Арыгінал рукапісу аднаго з першых беларускіх перакладаў Бібліі, які быў выкананы Л.Дзекуць-Малеем і А.Луцкевічам у 1930 годзе.jpg|250px|міні|Арыгінал рукапісу перакладу Бібліі, які быў выкананы Л. Дзекуць-Малеем і А. Луцкевічам у 1930 годзе. Почырк Л. Дзекуць-Малея]] '''Перакла́д Лу́каша Дзе́куць-Мале́я''' — [[Беларуская мова|беларускамоўныя]] [[Новы Запавет]] і [[Псалмы]], выдадзеныя «[[тарашкевіца]]й» цягам 1927—1931 гадоў у перакладзе [[Баптызм|баптысцкага]] прэсвітара з [[Брэст]]а [[Лукаш Дзекуць-Малей|Лукаша Дзекуць-Малея]] на пачатку [[1920-я|1920-х гадоў]]. Узяцца за справу перакладу Лукаша Дзекуць-Малея разам з жонкай вымусіў недахоп рэлігійных выданняў на пачатку XX стагоддзя. У [[1927]]—[[1930]] гадах баптысцкае выдавецтва «Компас» надрукавала паасобныя Евангеллі і некалькі брашураў беларускай мовай<ref name="paabapał">{{Спасылка|год = 8 мая 2009|url = http://paabapal.blogspot.com/2009/05/blog-post_08.html|загаловак = Пераклады Бібліі на беларускую мову|выданне = Думкі паабапал жыцця|дата = 5 лістапада 2012}}</ref>. Пры перакладзе Дзекуць-Малей карыстаўся дапамогай і заўвагамі [[Антон Луцкевіч|Антона Луцкевіча]], які ўзяўся перакладаць цэлы [[Новы Запавет]]. У 1931 іх супольны пераклад Новага Запавету і [[Псалтыр|псалмоў]] быў выдадзены ў [[Гельсінгфорс]]е ([[Фінляндыя]])<ref name="paabapał" />. Пасля гэты пераклад перавыдаваўся яшчэ тройчы (1948, 1985 і 1991), дасягнуўшы агульнага тыражу амаль 50 000 асобнікаў. Ён дагэтуль лічыцца адным з найлепшых беларускіх перакладаў<ref>{{Спасылка|аўтар = Рэдакцыя часопіса «Arche».|год = 17 сакавіка 2012|url = http://arche.by/by/page/ideas/9289|загаловак = Пад штандарам Евангелля. Прадмова да новага «Arche»|выдавецтва = [[Arche]]|дата = 5 лістапада 2012|title = Архіўная копія|access-date = 6 лістапада 2012|archive-url = https://web.archive.org/web/20120730054408/http://arche.by/by/page/ideas/9289|archive-date = 30 ліпеня 2012|url-status = dead}}</ref>. Да з’яўлення свайго перакладу ім карысталіся каталіцкія святары падчас набажэнстваў, аддаючы перавагу нават перад [[Пераклад Бібліі Чарняўскага|перакладам ксяндза Чарняўскага]]<ref>{{Спасылка|аўтар = Ксёндз доктар [[Ян Крэміс]].|год = 14 лістапада 2008|url = http://catholic.by/p2/index.php?option=com_content&task=view&id=5717&Itemid=49&rrr|загаловак = Гісторыя перакладаў тэксту Свяшчэннага Пісання на беларускую мову, здзейсненых Секцыяй па перакладзе літургічных тэкстаў і афіцыйных дакументаў Касцёлу пры ККББ|выдавецтва = Рымска-каталіцкі касцёл на Беларусі|дата = 5 лістапада 2012}}</ref>. == Бібліяграфія == * {{Кніга |загаловак = Паводле МАЦЬВЕА сьв. Эвангельле |месца = Лодзь |выдавецтва = Компас |год = 1927 |старонак = 90 }} * {{Кніга |загаловак = Паводле МАРКА сьв. Эвангельле |месца = Лодзь |выдавецтва = Компас |год = 1928 |старонак = 51 }} * {{Кніга |загаловак = Паводле ІОАНА сьв. Эвангельле |месца = Лодзь |выдавецтва = Компас |год = б.д. |старонак = 62 }} * {{Кніга |загаловак = НОВЫ ЗАПАВЕТ Госпада нашага Ісуса Хрыста і ПСАЛЬМЫ |месца = Гельсінкфорс |выдавецтва = Брытанскае і Замежнае Біблейскае Таварыства |год = 1931 |старонак = 354 }} * {{Кніга |загаловак = НОВЫ ЗАПАВЕТ Госпада нашага Ісуса Хрыста і ПСАЛЬМЫ |выданне = Другое выданне без змен |месца = Лондан |год = 1948 }} == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Кніга |загаловак = Лукаш Дзекуць-Малей і беларускія пераклады Бібліі: зборнік матэрыялаў, артыкулаў і дакументаў |адказны = Рэдкал.: А.У. Унучак (гал. рэд.) і інш. |месца = Брэст |выдавецтва = Альтернатива |год = 2011 |старонак = 200 |isbn = 978-985-521-265-3 }} {{Беларускія пераклады Бібліі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Дзекуць-Малей}} [[Катэгорыя:Пратэстанцкія пераклады Бібліі]] nv5j97dibvx7qv6s70g3d63z8icftkj Забаронены горад 0 149622 5135161 5090845 2026-05-03T06:46:14Z DzBar 156353 дададзена [[Катэгорыя:Забаронены горад]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5135161 wikitext text/x-wiki {{Славутасць | Выява = The Forbidden City - View from Coal Hill.jpg }} [[Файл:Gugun_panorama-2005-1.jpg|міні|250пкс|Пекін, Забаронены горад]] [[Файл:Gugun_panorama-2005-2.jpg|міні|250пкс|Вежа паўночна-заходняга вугла сцяны Забароненага горада]] '''Забаронены горад''' ({{Кітайская||紫禁城|Zǐjìnchéng|Цзыцзіньчэн|[[Пурпурны колер|Пурпурны]] забаронены горад}}; у нашы дні звычайна называецца {{Кітайская||故宫|Gùgōng|'''Гугун'''|Былы палац}}<ref>Як хадзячую назву, слоўнікі перакладаюць 故宫 (gùgōng) як «Палац былой імператарскай дынастыі»</ref>) — самы вялікі палацавы комплекс у свеце (961 x 753 метра, 720 тыс. м², 980 будынкаў)<ref name="Rooms">{{Cite web|lang=zh|url=http://www.singtaonet.com/arts/t20060927_343639.html|title=故宫到底有多少间房|website=Singtao Net|subtitle=ru:Сколько комнат в Запретном городе)|date=2006-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20070718140600/http://www.singtaonet.com/arts/t20060927_343639.html|archive-date=2007-07-18|access-date=2007-07-05|url-status=dead}}</ref>. Знаходзіцца ў цэнтры [[Пекін]]а, на поўнач ад галоўнай [[Плошча Цяньаньмэнь|плошчы Цяньаньмэнь]] і на ўсход ад [[Чжуннаньхай|азёрнага квартала]] (рэзідэнцыі сучасных кіраўнікоў краіны). Галоўны палацавы комплекс кітайскіх імператараў пачынаючы з [[Імперыя Мін|дынастыі Мін]] і да канца [[Імперыя Цын|дынастыі Цын]], гэта значыць з 1420 па 1912 гады; на працягу ўсяго гэтага часу служыў як месцам жыхарства імператараў і членаў іх сем’яў, так і цырыманіяльным і палітычным цэнтрам кітайскага ўрада. Адсюль {{нп3|Паднябесная|Паднябеснай|ru|Поднебесная}} кіравалі 24 імператара дынастый Мін і Цын. Пабудаваны ў перыяд з 1406 па 1420 гады як палац кітайскіх імператараў мін, палацавы комплекс з тых часоў зведаў мноства змен<ref name="Rooms"/>. Будучы ўзорам традыцыйнай {{нп3|Архитэктура Кітая|кітайскай палацавай архітэктуры|ru|Архитектура Китая}}<ref name="UNESCO">{{Cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/439|title=UNESCO Объекты мирового наследия: Императорские дворцы династий Мин и Цин в Пекине и Шеньяне|publisher=UNESCO|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226004011/http://whc.unesco.org/en/list/439|archive-date=2018-12-26|access-date=2007-05-04|url-status=live}}</ref>, комплекс паўплываў на культурнае і архітэктурнае развіццё як Усходняй Азіі, так і іншых рэгіёнаў. З 1925 года Забаронены горад знаходзіцца ў падпарадкаванні [[Палацавы музей (Пекін)|Палацавага музея]], чыя шырокая калекцыя твораў мастацтва і артэфактаў была сфарміравана на базе імператарскіх калекцый дынастый Мін і Цын. Частка былой музейнай калекцыі зараз размешчана ў {{нп3|Музей імператарскага палаца|Музеі імператарскага палаца|ru|Музей императорского дворца}} ў [[Тайбэй|Тайбэі]]; абодва музеі бяруць свой пачатак ад адной і той жа ўстановы, аднак пасля [[Грамадзянская вайна ў Кітаі|Грамадзянскай вайны ў Кітаі]] падзяліліся. У [[1987|1987 годзе]] Забаронены горад першым з кітайскіх аб’ектаў быў занесены [[ЮНЕСКА]] у спіс [[Сусветная спадчына|Сусветнай спадчыны чалавецтва]]<ref name="UNESCO"/>. Уключаны ЮНЕСКА ў лік найбуйнейшых у свеце збораў захаваных старажытных драўляных будынкаў. [[Файл:Forbidden-City-Bronze-Tortoise-4015.jpg|справа|міні|250px|{{нп3|Чарапахі ў кітайскай міфалогіі|Чарапаха|ru|Черепахи в китайской мифологии}} ў Забароненым горадзе]] == Назва == [[Файл:BuildingDecoration.jpg|міні|250px|Паліваны дэкор будынка]] Распаўсюджанае найменне «Забаронены горад» — пераклад кітайскай назвы ''Цзыцзіньчэн'' (Пурпурны забаронены горад). Іншай назвай, якая мае такое ж паходжанне, выступае «Забаронены палац»<ref>{{артыкул|аўтар=Gan, Guo-hui|загаловак=Perspective of urban land use in Beijing|год=1990|мова=en|выданне={{Нп3|GeoJournal}}|выдавецтва=[[Springer Science+Business Media|Springer]]|месяц=4|том=20|нумар=4|старонкі=359—364|doi=10.1007/bf00174975|issn=0343-2521}}</ref>. Назва «''Цзыцзіньчэн''» шматузроўневая па сваім значэнні: * ''Цзы'', або «Пурпурны», мае на ўвазе {{нп3|Палярысіма|Палярную зорку|ru|Поляриссима}}, якая ў Старажытным Кітаі называлася ''зоркай Цывей'' і ў традыцыйнай {{нп3|Кітайскі гараскоп|кітайскай астралогіі|ru|Китайский гороскоп}} была нябесным прытулкам {{нп3|Юй-дзі|Нябеснага Імператара|ru|Юй-ди}}. Навакольная нябесная вобласць — {{нп3|Кітайскія сузор’і|Тры агароджы|ru|Китайские созвездия}} ({{Кітайская||紫微垣|Zǐwēiyuán||Ёмішча Цывей}}) — была сферай Нябеснага імператара і яго сям’і. Забаронены горад як рэзідэнцыя зямнога імператара быў зямным эквівалентам гэтай сферы. * ''Цзінь'', або «''Забаронены''», ставілася да таго факту, што ніхто не мог увайсці ў палац або пакінуць яго без найвышэйшага дазволу. Забаронены горад у самым сэрцы Пекіна быў адрэзаны ад астатняга горада равамі і пурпурно-чырвонымі сценамі; толькі [[імператар]] і яго набліжаныя мелі права тут знаходзіцца, а для простага люду гэтая частка Пекіна была недаступная. Яшчэ ў [[XIX стагоддзе|XIX стагоддзі]] замежнікі амаль ніколі там не бывалі, таму, калі Пекін быў узяты ў 1900 годзе пры падаўленні [[Іхэтуаньскае паўстанне|Баксёрскага паўстання]], многія еўрапейцы і амерыканцы пісалі, як яны змаглі ўпершыню наведаць таямнічы палацавы комплекс. * ''Чэн'' азначае «горад»<ref name="Yu 18">Yu (1984), p. 18</ref>. Сёння гэты аб’ект па-кітайску вядомы, часцей за ўсё, як ''Гугун'', што азначае «Былы палац»<ref>У агульным сэнсе, «гугун» абазначае таксама ўсе былыя палацы; яшчэ адным выдатным прыкладам такіх з’яўляюцца былы імператарскі ([[Мукдэнскі палац]]) у [[Шэньян]]е.</ref>. == Гісторыя == === Збудаванне і дынастыя Мін === [[Файл:Yongle-Emperor1.jpg|міні|250px|Пабудаваць Забаронены горад загадаў імператар [[Юнлэ]]]] У эпоху мангольскай [[Юань (імперыя)|дынастыі Юань]] месцазнаходжанне Забароненага горада знаходзілася на тэрыторыі {{нп3|Ханбалык|Імперскага горада|ru|Ханбалык}}. Пасля падзення дынастыі Юань, імператар [[Чжу Юаньчжан|Хун’у]] дынастыі Мін перамясціў сталіцу з паўночнага Пекіна ў Паўднёвы [[Нанкін]], а ў 1369 годзе распарадзіўся зраўнаваць палацы з зямлёй. Для яго сына Чжу Дзі быў вынайдзены тытул прынца Янь, з рэзідэнцыяй у Пекіне. У 1402 Чжу Дзі ўзурпаваў трон і стаў [[Юнлэ|імператарам]], які кіраваў пад {{нп3|Дэвіз праўлення|дэвізам|ru|Девиз правления}} «Юнлэ». Ён зрабіў Пекін другараднай сталіцай імперыі Мін, і ў 1406 годзе па яго ўказанні пачалося будаўніцтва таго, што пазней стала Забароненым горадам<ref name="Yu 18">Yu (1984), p. 18</ref>. У той жа самы час імператар разгарнуў іншы параўнальны па маштабах праект: будаўніцтва комплексу {{нп3|Даос|даоскіх|ru|Даос}} храмаў і манастыроў на гары [[Уданшань]], які, зрэшты ён так і не наведаў. План Забароненага горада быў распрацаваны мноствам архітэктараў і дойлідаў, а затым вывучаны імператарскім Міністэрствам працы<ref name="journal" />. У лік галоўных архітэктараў і інжынераў ўвайшлі Каі Сінь ({{lang-zh|蔡信}})<ref name="journal">{{Cite web|lang=en|url=http://www.pacificrim.usfca.edu/research/perspectives/mallas.pdf|title=Vatican City and the Forbidden City; St. Peter's Square and Tiananmen Square: A Comparative Analysis. Page 5|website=Asia-Pacific: Perspectives|format=PDF|publisher=University of San Francisco|archive-url=https://web.archive.org/web/20100627021008/http://www.pacificrim.usfca.edu/research/perspectives/mallas.pdf|archive-date=2011-04-20}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=http://www.umanitoba.ca/cm/vol4/no1/crickets.html|title=The Cricket's Cage|author=Stefan Czernecki and reviewed by Dave Jenkinson|website=CM Magazine|publisher=[[Манитобский университет|University of Manitoba]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304060153/http://www.umanitoba.ca/cm/vol4/no1/crickets.html|archive-date=2016-03-04|access-date=2015-11-10|url-status=live}}</ref>, [[В’еты|в’етнамскі]] еўнух {{нп3|Нгуен Ан|||Nguyễn An}}<ref>{{кніга|спасылка=https://books.google.com/?id=aU5hBMxNgWQC&dq=Perpetual+Happiness&printsec=frontcover|аўтар=Tsai, Shih|загаловак=Perpetual Happiness: The Ming Emperor Yongle|год=2002|мова=en|выдавецтва=Seattle : University of Washington Press, c2001, p126|isbn=978-0-295-98124-6}}</ref>, {{нп3|Куаі Сіань|||Kuai Xiang}}, Лу Сіань ({{lang-en|陸祥}}) і іншыя<ref name="journal" />. Будаўніцтва працягвалася 15 гадоў, запатрабаваўшы працы ста тысяч майстэрскіх рамеснікаў-майстроў {{нп3|Каменярэзныя рамёствы Кітая|разьбы па каменю|ru|Камнерезные ремёсла Китая}}, дрэве, мастакоў і т. д. — і да мільёна будаўнікоў<ref name="Yang 15">Yang (2003), p. 15</ref>. Калоны найважнейшых залаў былі выкананы з суцэльных бярвенняў каштоўнага «кітайскага [[Лаўровыя|лаўра]] (махіла») — ''{{Не перакладзена 3|наньму|наньму||Nanmu}}'' ({{Кітайская||[[:zh:楠木|楠木]]|nánmù}}), — {{bt-bellat||Phoebe nanmu}}, які сустракаецца ў джунглях Паўднёва-Заходняга Кітая. Паўтарыць такое дасягненне ў наступныя гады не ўдалося: велізарныя калоны, якія мы бачым сёння, былі збудаваныя зноўку пры дынастыі Цын, з выкарыстаннем разнастайных парод [[Хвоя|хвоі]]<ref>Адзіная захаваная зала вялікага памеру, пабудаваная з суцэльнага бярвення ''наньму'', знаходзіцца ў грабніцы Чжу Дзі — адной з [[Мінскія магілы|грабніц Мін]] за межамі Пекіна. Гэта зала толькі крыху менш Залы Вярхоўнай гармоніі Забароненага горада ([http://www.china.org.cn/english/features/atam/115650.htm The Thirteen Ming Tombs in Beijing] {{Wayback}})</ref>. Вялізныя тэрасы і вялікія каменныя разьбяныя арнаменты былі зробленыя з каменю, здабытага ў каменяломнях пад Пекінам. Самыя буйныя фрагменты немагчыма было даставіць звычайнымі сродкамі; замест гэтага, уздоўж маршруту былі выкапаныя студні, вадой з якіх у разгар зімы палівалі дарогу. Такім чынам ствараўся пласт лёду, па якім цягнулі камяні<ref name="CCTV4">{{cite video|people=China Central Television, The Palace Museum|date=2005|url=http://www.cctv.com/history/special/C15041/01/index.shtml|title=Gugong: "I. Building the Forbidden City"|medium=Documentary|location=China|publisher=CCTV}} {{Cite web|url=http://www.cctv.com/history/special/C15041/01/index.shtml|title=Источник|archive-url=https://web.archive.org/web/20101024063334/http://www.cctv.com/history/special/C15041/01/index.shtml|archive-date=2010-10-24|access-date=2015-11-10|url-status=unfit}}</ref>. Падлогі найбуйнейшых залаў былі выбрукаваныя «залатымі цаглінамі» ({{Кітайская||金砖|jīnzhuān}}) з абпаленай гліны, здабытай у сямі паветах прэфектур [[Сучжоў]] і {{нп3|Сунцзян||ru|Сунцзян}}<ref name="Yu 21">Yu (1984), p. 21</ref>. Абпал кожнай партыі займаў месяцы; у выніку былі атрыманы гладкія цагліны, якія пры ўдары выдавалі металічны гук<ref name="Yang 15">Yang (2003), p. 15</ref>. Большая частка ўнутранага брукавання, якое мы бачым сёння, прадстаўляе сабой арыгіналы, узрост якіх складае шэсць стагоддзяў. [[Файл:Verbotene-Stadt1500.jpg|міні|250px|Забаронены горад, як ён намаляваны на малюнку эпохі [[Імперыя Мін|дынастыі Мін]]]] [[Файл:The_Forbidden_City_-_View_from_Coal_Hill.jpg|злева|250px|міні|Від на Забаронены горад з гары Цзіньшань.]] Глеба, вынятая падчас збудавання рова, была складзеная на поўнач ад палаца, для стварэння штучнага {{нп3|Цзіншань (парк)|ўзгорка Цзіньшань|ru|Цзиншань (парк)}}<ref name="Yu 20">Yu (1984), p. 20</ref>. Яшчэ да таго, як палац быў скончаны, Чжу Дзі пераехаў у Пекін пад выглядам таго, хто «вандруе і палюе» (巡狩): адміністрацыйны цэнтр імперыі паступова зрушыўся з Нанкіна ў Пекін. Калі ў 1420 годзе палац быў скончаны, Чжу Дзі пераехаў у яго, а Пекін афіцыйна стаў асноўнай сталіцай імперыі. Аднак не прайшло і дзевяці месяцаў пасля завяршэння іх будаўніцтва, як тры галоўныя залы, уключаючы тронную, згарэлі. Аднаўленне іх заняло 23 гады. Забаронены горад валодаў унікальнымі для свайго часу характарыстыкамі. Ва ўсім палацавым комплексе няма ніводнай печкавай трубы. З самага пачатку, пасля пабудовы, тут была ўладкованая сістэма ацяплення, праведзеная пад падлогамі жылых пабудоў. Крыніцы цяпла знаходзіліся за межамі пабудоў, да іх былі праведзены падземныя трубы, па якіх і паступала цёплае паветра. Таксама насельнікі Забароненага горада для абагравання выкарыстоўвалі асаблівыя жароўні з драўняным вуглём, пры гарэнні не меў дыму і паху. Гэтыя жароўні былі абсталяваны спецыяльным каўпаком, што выключаў выпадковы выкід гарачых вуглёў. Па гэтай прычыне неабходнасць у печкавых трубах у палацы адпадала. Такая сістэма ацяплення была экалагічнай і істотна падвышала супрацьпажарную бяспеку ў Забароненым горадзе, які, у асноўным, пабудаваны з дрэва. З 1420 па 1644 гады Забаронены горад быў рэзідэнцыяй дынастыі Мін. У красавіку 1644 года яго захапілі войскі паўстанцаў пад правадырствам [[Лі Цзычэн]]а, і імператар {{нп3|Чунчжэнь||ru|Чунчжэнь}} — апошні імператар дынастыі Мін — павесіўся на ўзгорку {{нп3|Цзіншань (парк)|Цзіньшань|ru|Цзиншань (парк)}}. Лі Цзычэн абвясціў сябе імператарам дынастыі Шунь у Зале ваеннай велічы<ref>Yang (2003), p. 69</ref>. Аднак неўзабаве ён бег, паколькі спасаваў перад аб’яднанымі сіламі былога мінскага генерала [[У Саньгуй|У Саньгуя]] і [[Маньчжуры|маньчжурскіх]] армій, па ходзе справы аддаўшы агню часткі Забароненага горада<ref>p 3734, {{кніга |загаловак=朝鲜李朝实录中的中国史料 (Кітайскія гістарычныя матэрыялы ў Аналах дынастыі І) |год=1980 |выдавецтва={{Нп3|Zhonghua Book Company}} |месца=Beijing |id=CN / D829.312 |мова=ru |аўтар={{Нп3|Wu Han (PRC)|Wu, Han|en|Wu Han (PRC)}}}}</ref>. === Дынастыя Цын === [[Файл:Kangxi-Verbotene-Stadt1.jpg|міні|250px|Імператар [[Кансі]] вяртаецца ў Забаронены горад пасля паездкі на поўдзень.]] Да кастрычніка 1644 года маньчжуры дамагліся панавання ў Паўночным Кітаі, і прынц-рэгент {{нп3|Даргонь||ru|Доргонь}} абвясціў дынастыю Цын у якасці пераемніка Мін. У Забароненым горадзе адбылася цырымонія аб’явы маладога імператара [[Шуньчжы]] кіраўніком усяго Кітая<ref>[[Го Можо|Guo Muoruo]]. 甲申三百年祭 ''(ru:Празднование 300-го юбилея года Джиа-Шенг)''. New China Daily. 1944{{ref-zh}}</ref>. Кіраўнікі Цын ў асноўным падтрымлівалі мінскую структуру палаца, за выключэннем назваў некаторых ключавых будынкаў. У назвах, прысвоеных дынастыяй Мін, перавага аддавалася знаку ''джы'' ({{Кітайская|極|极}}), які азначае «перавагу» або «выключнасць», у той час як у новых цынскіх назвах аддавалі перавагу тэрмінам, якія азначаюць «мір» і «гармонію»; напрыклад, ''Хуаньджыдзянь,'' «Зала Імперскай перавагі», быў перайменаваны ў ''Тайхэдзянь'', «Залу Вярхоўнай гармоніі». [[Файл:Nieuhof-p-189-Mogolsche-gezant-Lach-van-Kley-plate-315.jpg|злева|міні|250px|[[Турфан]]ская дэлегацыя ў Забароненым горадзе (1656 год)]] Акрамя таго, паказальнікі і {{нп3|Шыльдзік|таблічкі з назвамі|ru|Шильдик}} былі зроблены дзвюхмоўнымі (на [[Кітайская мова|кітайскай]] і [[Маньчжурская мова|маньчжурскай]])<ref>{{Cite web|lang=zh|url=http://ha.people.com.cn/news/2006/06/16/109613.htm|title=故宫外朝宫殿为何无满文？ (Почему в залах Внешнего Двора нет надписей на маньчжурском?)|website=People Net|date=2006-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20081201185034/http://ha.people.com.cn/news/2006/06/16/109613.htm|archive-date=2008-12-01|access-date=2007-07-12|url-status=dead}}</ref>, а галоўная частка афіцыйнай апачывальні імператрыцы, — Зала Зямнога спакою, — стала [[Шаманізм|шаманістычным]] свяцілішчам<ref>{{Cite web|lang=zh|url=http://125.35.3.4/China/phoweb/BuildingPage/1/B488.htm|title=坤宁宫|author=Zhou Suqin|website=The Palace Museum|subtitle=ru:Дворец Земного Спокойствия|archive-url=https://web.archive.org/web/20070929095215/http://125.35.3.4/China/phoweb/BuildingPage/1/B488.htm|archive-date=2007-09-29|access-date=2007-07-12|url-status=dead}}</ref>. Такім чынам, Забаронены горад стаў цэнтрам улады дынастыі Цын. Аднак у [[Імперыя Цын|Цынскую]] эпоху многія імператары наведваліся ў Забаронены горад толькі для фармальных прыёмаў, праводзячы большую частку часу за горадам, у {{нп3|Летні палац (Пекін)|Летнім палацы|ru|Летний дворец (Пекин)}} або палацы {{нп3|Юаньмін’юань||ru|Юаньминъюань}}. [[Файл:1756_Bellin_View_of_the_Grand_Throne_Room_in_the_Forbidden_City,_Beijing,_China_-_Geographicus_-_LeGrandThroneImperial-bellin-1756.jpg|міні|250px|Від на Вялікую Тронную залу ў Забароненым горадзе, {{нп3|Жак-Нікала Білён||ru|Билён, Жак-Никола}}, 1756]] У 1860 годзе, падчас [[Другая опіумная вайна|Другой опіумнай вайны]], англа-французскія сілы авалодалі забароненым горадам і акупавалі яго аж да канца вайны<ref name="CCTV11">{{cite video|people=China Central Television, The Palace Museum|date=2005|url=http://www.cctv.com/history/special/C15041/01/index.shtml|title=Gugong: "XI. Flight of the National Treasures"|medium=Documentary|location=China|publisher=CCTV}} {{Cite web|url=http://www.cctv.com/history/special/C15041/01/index.shtml|title=Источник|archive-url=https://web.archive.org/web/20101024063334/http://www.cctv.com/history/special/C15041/01/index.shtml|archive-date=2010-10-24|access-date=2015-11-10|url-status=unfit}}</ref>. У 1900 годзе імператрыца [[Цысі]] бегла з Забароненага горада падчас [[Іхэтуаньскае паўстанне|Баксёрскага паўстання]], пакінуўшы яго пад акупацыяй войскаў [[Альянс васьмі дзяржаў|дзяржаў дагавора]] аж да наступнага года. Забаронены горад служыў домам дваццаці чатырох імператарам, — чатырнаццаці дынастыі Мін і дзесяці дынастыі Цын, — пасля {{нп3|Сіньхайская рэвалюцыя|звяржэння цінскай дынастыі|ru|Синьхайская революция}} ў 1911—1912 гадах і адрачэння [[Пу І]], апошняга імператара Кітая, у 1912 годзе, Забаронены горад перастаў быць палітычным цэнтрам краіны. Аднак, паводле пагаднення, заключанага паміж [[Айсінь Гёро|імператарскім домам Цын]] і Урадам новай [[Тайвань|Кітайскай Рэспублікі]], Пу І было дазволена — фактычна, загадана — пражываць у межах сцен Забароненага горада. Пу І і яго сям’я захавалі за сабой права карыстання Унутраным палацам, а знешні палац быў перададзены рэспубліканскім уладам. У 1914 годзе ў знешнім палацы быў заснаваны музей<ref>Yang (2003), p. 137</ref>. === Пасля рэвалюцыі === [[Файл:TropasRepublicanasCiudadProhibida19170712--fightforrepublic00putn.jpeg|міні|250px|Рэспубліканскія войскі вядуць бой з мэтай адбіць Забаронены горад 12 ліпеня 1917 года, пасля распачатай генералам {{нп3|Чжан Сюнь|Чжан Сюнем|ru|Чжан Сюнь}} спробы рэстаўрацыі імперыі]] У перыяд {{нп3|Бэянскі ўрад|Бэянскага ўрада|ru|Бэйянское правительство}} Кітайскай Рэспублікі расла незадаволенасць знаходжаннем Пу І ў палацы<ref name="Yan4">{{кніга |загаловак=正说清朝十二帝 (Праўдзівыя гісторыі дванаццаці імператараў Цын) |спасылка=http://culture.people.com.cn/GB/40472/55544/55547/55560/3875789.html |год=2004 |выдавецтва={{Нп3|Zhonghua Book Company}} |месца=Beijing |isbn=7-101-04445-X |мова=zh |частка=国民—战犯—公民 (Падданы - Ваенны злачынец - Грамадзянін) |аўтар={{Нп3|Yan Chongnian|Yan, Chongnian|en|Yan Chongnian}} |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303182003/http://culture.people.com.cn/GB/40472/55544/55547/55560/3875789.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303182003/http://culture.people.com.cn/GB/40472/55544/55547/55560/3875789.html |archivedate=3 сакавіка 2016 }}</ref>. У 1923 годзе {{нп3|Рэджынальд Джонстан||ru|Джонстон, Реджинальд}}, настаўнік англійскай мовы Пу І, распавёў яму, што {{нп3|Еўнух|еўнухі|ru|Евнух}} употай выносяць з палаца каштоўнасці і прадаюць іх у антыкварных крамах. Пу І замовіў аўдыт палацавых калекцый. Перш чым пачаўся аўдыт, пажар знішчыў сады Палаца стваральнага росквіту (建福宫), у якім захоўвалася вялікая частка калекцыі твораў мастацтва імператара [[Цяньлун]]а<ref name="Jianfu1">{{Cite web|lang=en|url=http://english.cri.cn/4406/2007/02/12/1281@195333.htm|title=Forbidden City 4__Destruction and Rebuilding|website=CRI Online|date=2007-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20090901103733/http://english.cri.cn/4406/2007/02/12/1281@195333.htm|archive-date=2009-09-01|access-date=2007-07-20|url-status=dead}}</ref>. У сваіх мемуарах Пу І сцвярджаў, што пажар быў уладкаваны еўнухамі для ўтойвання учыненых імі растрат. Гэты пажар яшчэ ўзмацніў грамадскае раздражненне тым фактам, што Пу І працягвае займаць палац<ref>{{кніга|спасылка=https://archive.org/details/fromemperortocit00puyi_0|аўтар=Aisin-Gioro, Puyi|загаловак=From Emperor to citizen : the autobiography of Aisin-Gioro Pu Yi|год=1964|мова=en|месца=Beijing|выдавецтва=Foreign Language Press|isbn=0-19-282099-0}}</ref>. Сады былі адноўлены толькі ў 2005 годзе<ref name="Jianfu2">{{Cite web|lang=en|url=http://www.chinaheritagefund.com/jfg.html|title=Jianfu Palace Garden|publisher=China Heritage Fund|archive-url=https://web.archive.org/web/20111006085051/http://www.chinaheritagefund.com/jfg.html|archive-date=2011-10-06|access-date=2007-07-20|url-status=dead}}</ref>. [[Файл:Qing-Purple-canpoy-with-magic-fungi-design-3982.jpg|злева|міні|250px|[[Балдахін]], упрыгожаны чароўнымі грыбамі — толькі адзін з сотняў тысяч экспанатаў музея]] У 1924 годзе ў выніку путчу Пекінам авалодаў генерал {{нп3|Фэн Юйсян||ru|Фэн Юйсян}}. Дэнансуючы папярэдняе пагадненне з імператарскім домам Цын, Фэн выгнаў Пу І з палаца<ref name="Yan4"/>. Шырокая калекцыя прадметаў мастацтва, сабраная мінскімі і цынскімі імператарамі, перайшла ў рукі Рэспублікі. На іх аснове 10 кастрычніка 1925 года ({{нп3|Свята Дзвюх Дзясятак||ru|Праздник Двух Десяток}}) у былым імператарскім палацы быў створаны адпаведна названы музей ({{Кітайская||故宫博物院|Gùgōng Bówùyùan|Гугун Боуюань|Музей „Былы імператарскі палац“}}), часта вядомы і на іншых мовах як Музей «Гугун»<ref>{{Cite web|url=http://russian.china.org.cn/travel/archive/bjbwg/2007-07/30/content_8597776.htm|title=Музей Гугун|archive-url=https://web.archive.org/web/20170721200826/http://russian.china.org.cn/travel/archive/bjbwg/2007-07/30/content_8597776.htm|archive-date=2017-07-21|access-date=2009-03-07|url-status=live}}</ref>. Зрэшты, у музея быў значна меншага памеру папярэднік, адкрыты ў адным з будынкаў палаца — Зале баявой славы («К») ({{Lang-zh|武英殿}}, Уіндзянь) — ужо ў 1914 годзе. Вялікая колькасць кашноўнасцяў і цікаўных артэфактаў, якія знаходзіліся там, былі паступова каталагізаваныя (каля 1,17 млн адзінак захоўвання паводле вопісу 1925 года) і выстаўлены на агляд публікі<ref>{{Cite web|lang=zh|url=http://culture.people.com.cn/GB/22226/53974/53977/3750782.html|title=故宫X档案: 开院门票 掏五毛钱可劲逛|author=Cao Kun|website=Beijing Legal Evening|subtitle=ru:Секретные материалы Запретного города: Входная плата на открытии 50 центов|date=2005-10-06|publisher=People Net|archive-url=https://web.archive.org/web/20110719143805/http://culture.people.com.cn/GB/22226/53974/53977/3750782.html|archive-date=2011-07-19|access-date=2007-07-25|url-status=dead}}</ref>. У 1933 годзе [[Другая япона-кітайская вайна (1937—1945)|японскае ўварванне ў Кітай]] паставіла пад пагрозу бяспеку гэтых нацыянальных рэліквій, і яны былі вывезены з Забароненага горада. Пачынаючы з 1933 года значная частка калекцыі музея ({{Num|111549|}} адзінак захоўвання, у тым ліку важныя артэфакты і імператарскія троны), былі спакаваныя і эвакуіраваны. Спачатку яны былі адпраўленыя ў [[Нанкін]], а затым у [[Шанхай]]. Аднак неўзабаве {{нп3|Імператарская армія Японіі|японскія войскі|ru|Императорская армия Японии}} сталі пагражаць Шанхаю. Выканаўчы савет прыняў рашэнне эвакуіраваць калекцыі на Далёкі Захад. Артэфакты былі падзелены на тры партыі. Адна накіравалася паўночным маршрутам у бок [[Шэньсі]]. Другая была адпраўлена па [[Янцзы]] на паўднёвы захад краіны, у напрамку [[Сычуань|Сычуаня]] і [[Гуйчжоу]]. Апошняя партыя была транспартавана на поўдзень, у бок [[Гуансі-Чжуанскі аўтаномны раён|Гуансі]]. Хуткасць японскага наступу прымусіла, каб пазбегнуць бамбёжкі і захопу, перамяшчаць артэфакты хутка, часцяком прымаючы рашэнні ўсяго за гадзіну да адпраўкі. У рэшце рэшт усе тры калекцыі апынуліся ў адноснай бяспецы ў Сычуане, дзе яны заставаліся да канца вайны<ref>См. карту маршрутов эвакуации {{Cite web|lang=en|url=http://www.npm.gov.tw/en/administration/about/tradition.htm|title=National Palace Museum – Tradition & Continuity|publisher=National Palace Museum|archive-url=https://web.archive.org/web/20070320073822/http://www.npm.gov.tw/en/administration/about/tradition.htm|archive-date=2007-03-20|access-date=2007-05-01|url-status=dead}}</ref>. Тым часам японская армія захапіла Забаронены горад у Пекіне. Многія супрацоўнікі музея заставаліся ў Пекіне ўсю вайну, і альбо з-за іх прысутнасці, альбо з-за павагі японскіх уладаў да Пу І (які стаў імператарам праяпонскай дзяржавы [[Маньчжоу-го]]), частка калекцыі, якая заставалася падчас вайны ў Пекіне, таксама ацалела. Японская армія змагла вывезці толькі некалькі вялікіх бронзавых чанаў і фрагменты гарматы. Большая частка гэтых трафеяў была пасля вайны знойдзена ў [[Цяньцзінь|Цяньцзіне]]<ref name="CCTV11" />. У 1945 годзе, пасля перамогі над Японіяй і заканчэння Грамадзянскай вайны, артэфакты былі перавезены назад у [[Нанкін]] і [[Пекін]]. Выдатна, што ні адзін з іх не быў ні пашкоджаны, ні згублены<ref>{{Cite web|lang=en|url=http://www.npm.gov.tw/en/administration/about/tradition.htm|title=National Palace Museum – Tradition & Continuity|website=National Palace Museum|archive-url=https://web.archive.org/web/20070320073822/http://www.npm.gov.tw/en/administration/about/tradition.htm|archive-date=2007-03-20|access-date=2007-05-01|url-status=dead}}</ref>. Калекцыі музея ў Пекінскім Забароненым горадзе з тых часоў пашыраліся за кошт перадачы экспанатаў з іншых музеяў краіны і з іншых крыніц. === Палацавы музей на Тайвані === У канцы 1940-х гадоў, калі [[Гаміньдан]] прайграў грамадзянскую вайну ў Кітаі, [[Чан Кайшы]] загадаў перавезці артэфакты музея «Гугун» з Забароненага горада і Нацыянальнага музея ў Нанкіне на [[Тайвань]]. Па меры развіцця падзей, ніякія артэфакты з Пекіна адпраўленыя не былі; аднак многія з лепшых калекцый, якія захоўваліся ў Нанкіне (2972 скрыні з {{Num|13427|}}), былі перапраўлены на Тайвань, дзе яны сталі ядром {{нп3|Музей імператарскага палаца|Музея імператарскага палаца|ru|Музей императорского дворца}} ў [[Тайбэй|Тайбэі]]<ref>{{Cite web|url=http://www.npm.gov.tw/ru/visiting/visit/hours.htm|title=Музей «Гугун» в Тайбэе|archive-url=https://web.archive.org/web/20110827130903/http://www.npm.gov.tw/ru/visiting/visit/hours.htm|archive-date=2011-08-27|access-date=2011-08-09|url-status=live}}</ref><ref name="Three">{{Cite web|lang=zh|url=http://www.people.com.cn/GB/paper447/10416/949293.html|title=三大院长南京说文物|website=Jiangnan Times|subtitle=ru:Три директора музея обсуждают артефакты в Нанкине|date=2003-10-19|publisher=People Net|archive-url=https://web.archive.org/web/20081201133727/http://www.people.com.cn/GB/paper447/10416/949293.html|archive-date=2008-12-01|access-date=2007-07-05|url-status=dead}}</ref>. У выніку паляпшэння адносін паміж КНР і Тайванем у XXI стагоддзі стала магчымым і развіццё кантактаў паміж пекінскім і тайбэйскім музеямі «Гугун». Пачынаючы з 2009 года ў Тайбэі былі праведзены шэраг важных сумесных экспазіцый з прадметамі з абедзвюх (пекінскай і тайбэйскай) калекцый. Аднак з Тайбэя ў Пекін для выставак пакуль толькі пасылаюцца фатаграфіі і відэазапісы, але не арыгіналы экспанатаў, з прычыны неўрэгуляванасці іх прававога статусу: тайваньскі бок не ўпэўнены ў тым, ці дазволяць улады КНР вярнуць на Тайвань пасланыя ў Пекін экспанаты<ref>[http://blogs.wsj.com/chinarealtime/2013/01/28/trust-but-verify-china-taiwan-museum-exchanges/?mod=WSJBlog Trust but Verify: China-Taiwan Museum Exchanges] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20161018193258/http://blogs.wsj.com/chinarealtime/2013/01/28/trust-but-verify-china-taiwan-museum-exchanges/?mod=WSJBlog |date=18 кастрычніка 2016 }} (2013-01-28), WSJ Blog</ref>. === Пры Кітайскай Народнай Рэспубліцы === У 1949 годзе ля {{нп3|Брама Нябеснага Спакою|Брамы Нябеснага Спакою|ru|Врата Небесного Спокойствия}}, прама насупраць Забароненага горада, была абвешчана Кітайская Народная Рэспубліка. На працягу наступных двух дзесяцігоддзяў былі ўнесены розныя прапановы — зраўнаваць з зямлёй або рэканструяваць Забаронены горад, каб разбіць грамадскі парк, пабудаваць транспартную развязку або «забаўляльныя аб’екты»<ref>{{Cite web|lang=zh|url=http://www.gmw.cn/02sz/2006-09/01/content_493893.htm|title=Forbidden City reconstruction plans|author=Wang, Jun|date=2006-09-01|publisher=Guangming Daily|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930235350/http://www.gmw.cn/02sz/2006-09/01/content_493893.htm|archive-date=2007-09-30|access-date=2007-05-01|url-status=dead}}</ref>. У гэты перыяд Забаронены горад зведаў некаторую шкоду, уключаючы разборку трона ў Зале цэнтральнай (поўнай) гармоніі, зняцце таблічак з назвамі з некалькіх будынкаў і садоў, і разбурэнне некаторых невялікіх варот і пабудоў<ref>{{Cite web|lang=zh|url=http://news.eastday.com/eastday/node81741/node81803/node112035/userobject1ai1829390.html|title=Внесено несколько ужасающих предложений по реконструкции Запретного города|first=Jie|last=Chen|website=Yangcheng Evening News|date=2006-02-04|publisher=Eastday|archive-url=https://web.archive.org/web/20190527175620/https://news.eastday.com/eastday/node81741/node81803/node112035/userobject1ai1829390.html|archive-date=2019-05-27|access-date=2007-05-01|url-status=live}}</ref>. Пік шкоды прыйшоўся на перыяд [[Культурная рэвалюцыя ў Кітаі|Культурнай рэвалюцыі]]. У 1966 годзе была мадыфікаваная Зала Пакланення продкам і разбураныя некаторыя артэфакты — дзеля выставак рэвалюцыйных гразевых скульптур. Аднак далейшае разбурэнне было папярэджана, дзякуючы ўмяшанню Прэм’ера [[Чжоу Эньлай|Чжоу Эньлая]], які паслаў армейскі батальён ахоўваць горад. Гэтыя войскі таксама прадухілілі разрабаванне палаца [[Хунвейбіны|Чырвонай гвардыяй]], якая накіравалася на штурм і разбурэнне «{{нп3|Чатыры перажыткі|Чатырох перажыткаў|ru|Четыре пережитка}}». З 1966 па 1971 гады ўсе брамы ў Забаронены горад былі запячатаны, каб выратаваць яго ад далейшага разбурэння<ref>{{Cite web|lang=zh|url=http://cpc.people.com.cn/GB/68742/69115/69120/5005812.html|title="文化大革命"中谁保护了故宫|author=Yinming Xie, Wanlin Qu|website=CPC Documents|subtitle=en:Who protected the Forbidden City in the Cultural Revolution?)|date=2006-11-07|publisher=People Net|archive-url=https://web.archive.org/web/20110519102953/http://cpc.people.com.cn/GB/68742/69115/69120/5005812.html|archive-date=2011-05-19|access-date=2007-07-25|url-status=dead}}</ref>. [[Файл:Food_Court_at_the_Forbidden_City.jpg|справа|міні|250px|[[Рэстаранны панадворак]] на тэрыторыі шасці заходніх палацаў]] Нягледзячы на намаганні, прыкладзеныя для прадухілення камерцыялізацыі палаца, існуе некаторая колькасць камерцыйных прадпрыемстваў — такіх, як сувенірныя крамы і фотакіёскі. Гэтыя камерцыйныя прадпрыемствы часта станавіліся прадметам рознагалоссяў. Кавярня [[Starbucks]]<ref>{{Cite web|lang=en|url=http://www.starbucks.com/retail/locator/MapResults.aspx?storeKey=33319|title=Starbucks Store Locator – Store detail|website=Starbucks|archive-url=https://web.archive.org/web/20070612055602/http://www.starbucks.com/retail/locator/MapResults.aspx?storeKey=33319|archive-date=2007-06-12|access-date=2007-05-01}}</ref>, якая адкрылася ў 2000 годзе<ref>{{Cite web|url=http://seattletimes.nwsource.com/html/businesstechnology/2003788095_webstarbucks13.html|title=Starbucks closes Forbidden City store|author=Mellissa Allison|date=2007-07-13|publisher=The Seattle Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20110623145253/http://seattletimes.nwsource.com/html/businesstechnology/2003788095_webstarbucks13.html|archive-date=2011-06-23|access-date=2007-07-14|url-status=live}}</ref>, справакавала пярэчанні<ref>{{Cite web|url=http://archives.cnn.com/2000/FOOD/news/12/11/china.starbucks.reut/|title=Starbucks brews storm in China's Forbidden City|author=Reuters|date=2000-12-11|publisher=[[CNN]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20070502100933/http://archives.cnn.com/2000/FOOD/news/12/11/china.starbucks.reut/|archive-date=2007-05-02|access-date=2007-05-01}}</ref> і ў канчатковым рахунку 13 ліпеня 2007 года была зачынена. Кітайскія СМІ адзначылі таксама пару сувенірных крам, якія ў 2006 годзе адмовіліся прыняць грамадзян Кітая<ref>{{Cite web|lang=zh|url=http://news.xinhuanet.com/society/2006-08/23/content_4995055.htm|title=Два магазина внутри Запретного города отказывают в доступе гражданам Китая|date=2006-08-23|publisher=Xinhua Net|archive-url=https://web.archive.org/web/20090113150824/http://news.xinhuanet.com/society/2006-08/23/content_4995055.htm|archive-date=2009-01-13|access-date=2007-05-01|url-status=dead}}</ref>. Паводле паведамленняў, мэтай з’яўлялася захаванне атмасферы, у якой замежнікі маглі станавіцца ахвярамі ўспушвання коштаў. Пасля некаторыя каментатары, напрыклад, уплывовы вядучы {{нп3|Phoenix Television|Phoenix TV||Phoenix Television}} {{нп3|Лючу Лювей|||Lüqiu Luwei}}, падвергнулі сумневу саму практыку здачы ў арэнду участкаў у Забароненым горадзе ў якасці месцаў рознічнага гандлю. У 2005 годзе [[IBM]] і палацавы музей анансавалі сумесны праект стварэння на базе Інтэрнэту віртуальнай мадэлі Забароненага горада і асацыяваных з ім аб’ектаў у Пекіне<ref name="IBM">{{Cite web|url=http://www.ibm.com/ibm/ibmgives/grant/arts/forbidden_city.shtml|title=Forbidden City|author=IBM Corp., Corporate Citizenship & Corporate Affairs, Arts & Culture|date=2005-06-16|publisher=IBM.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20080626032804/http://www.ibm.com/ibm/ibmgives/grant/arts/forbidden_city.shtml|archive-date=2008-06-26|access-date=2008-08-01|url-status=dead}}</ref>. У 2008 годзе гэты сеткавы праект культурнай спадчыны быў выпушчаны ў свет пад назвай «Забаронены горад: па-за прасторай і часам». Ён рэалізаваны на [[Англійская мова|англійскай]] і кітайскай мовах. Віртуальны Забаронены горад ўключае ў сябе каля 800 будынкаў і прадстаўляе сабой інтэрактыўныя {{нп3|Трохмерная графіка|трохмерныя||3D computer graphics}} мадэлі пабудоў Забароненага горада і культурных артэфактаў<ref name="IBM" />. [[Файл:Beijing-forbidden9.jpg|міні|250px|Турысты ў палацавым музеі]] У нашы дні палацавы комплекс з’яўляецца адной з галоўных турыстычных славутасцяў Пекіна. Забаронены горад штогод наведваюць каля 7 мільёнаў чалавек; у летні перыяд, колькасць турыстаў дасягае 77 тысяч у дзень. Адказнасць за захаванне і рэстаўрацыю Забароненага горада ўскладзена на Палацавы музей. Абмежаваная вышыня будынкаў, размешчаных вакол яго. У 2005 годзе пачаўся разлічаны на шаснаццаць гадоў праект па рамонце і рэстаўрацыі ўсіх будынкаў Забароненага горада, з мэтай іх вяртання да стану да 1912 года. Гэтая рэстаўрацыя — найбуйнейшая з усіх прадпрынятых за два стагоддзі; яна прадугледжвае пачарговае закрыццё участкаў Забароненага горада для правядзення ацэнкі, рамонту і рэстаўрацыі<ref>{{Cite web|url=http://gjdx.dpm.org.cn/|title=Forbidden City restoration project website|author=Palace Museum|archive-url=https://web.archive.org/web/20070421023644/http://gjdx.dpm.org.cn/|archive-date=2007-04-21|access-date=2007-05-03|url-status=dead}}</ref>. Некаторыя закінутыя або разбураныя ўчасткі перабудоўваюцца, што таксама з’яўляецца складнікам праекта. Сады Палаца стваральнага росквіту, разбураныя пажарам у 1923 годзе, былі адноўлены ў 2005 годзе, аднак застаюцца зачыненымі для публікі<ref name="Jianfu2"/>. Акрамя таго, у іншым стылі быў спраектаваны інтэр’ер, а будынкі выкарыстоўваюцца для правядзення візітаў дзяржаўных дзеячаў<ref name="Jianfu1"/>. == Апісанне == === Навакольная тэрыторыя === [[Файл:Beijing_city_wall_map_ru.svg|міні|250px|Месцазнаходжанне Забароненага горада ў гістарычным цэнтры Пекіна]] Забаронены горад прадстаўляе сабой прамавугольнік з даўжынямі бакоў 961 метр (з поўначы на поўдзень) на 753 метра (з усходу на захад). Ён складаецца з 980 захаваных будынкаў з 8886 «бухтамі» пакояў<ref name="Oakland" /><ref>Паколькі ў традыцыйнай кітайскай архітэктуры буйнейшыя будынкі рэгулярна і з лёгкасцю падпадзяляюцца на разнастайныя планіроўкі, лік пакояў у Забароненым горадзе традыцыйна падлічваецца зыходзячы з колькасці «бухт», пры тым што кожная «бухта» уяўляе сабою прастору, вызначаную чатырма структураўтваральнымі калонамі.</ref> (хоць у гэты лік могуць не ўваходзіць розныя вестыбюлі)<ref name="Oakland">{{Cite web|lang=en|url=http://museumca.org/exhibit/exhib_fc2.html|title=Amazing Facts About the Forbidden City|website=[[Оклендский музей Калифорнии|Oakland Museum of California]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20120614204459/http://museumca.org/exhibit/exhib_fc2.html|archive-date=2012-06-14|url-status=dead}}</ref>. Яшчэ адной часта сустраканай ацэнкай з’яўляецца 9999 пакояў, уключаючы вестыбюлі<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.nytimes.com/2001/08/31/arts/art-review-they-had-expensive-tastes.html?pagewanted=all&src=pm|title=ART REVIEW; They Had Expensive Tastes|author=Glueck, Grace|website=[[The New York Times]]|date=2001-08-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20201021120929/https://www.nytimes.com/2001/08/31/arts/art-review-they-had-expensive-tastes.html?pagewanted=all&src=pm|archive-date=2020-10-21|access-date=2017-09-29|url-status=live}}</ref>; хоць гэтая лічба часта цытуецца, яна не падтрымліваецца дадзенымі пошукаў і, хутчэй за ўсё, прадстаўляе сабой вусную традыцыю<ref>{{Cite web|lang=en|url=http://www.china.org.cn/english/culture/217858.htm|title=Numbers Inside the Forbidden City|website=China.org.cn|date=2007-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924002937/http://www.china.org.cn/english/culture/217858.htm|archive-date=2015-09-24|access-date=2015-11-10|url-status=dead}}</ref>. У цэлым, у Забароненага горада тры вертыкальныя восі; найважнейшыя будынкі размешчаны на цэнтральнай восі «поўнач-поўдзень»<ref name="Yu 25">Yu (1984), p. 25</ref>. Забаронены горад быў спраектаваны так, каб з’яўляцца цэнтрам старажытнага Пекіна. Ён заключаны ўнутры большай, абнесенай сценамі, вобласці, названай Імперскі горад. Імперскі горад, у сваю чаргу, заключаны ўнутры Унутранага горада; на поўдзень ад апошняга знаходзіцца Знешні горад. Забаронены горад працягвае адыгрываць важную ролю ў гарадской схеме Пекіна. Цэнтральны вектар «поўнач-поўдзень» застаецца цэнтральнай воссю горада; гэтая вось працягваецца на поўдзень праз Браму Нябеснага спакою да плошчы [[Цяньаньмэнь]], цырыманіяльнага цэнтра Кітайскай Народнай Рэспублікі, і далей да Юндзімэнь. На поўнач яна працягваецца праз пагорак Цзіньшань да Звонавай і Барабаннай вежаў<ref>{{Cite web|lang=zh|url=http://house.people.com.cn/chengshi/20060530/article_5338.html|title=北京确立城市发展脉络 重塑7.8公里中轴线|website=People Net|subtitle=ru:Пекин закладывает сеть развития города; Восстанавливается 7,8-километровая центральная ось)|date=2006-05-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20181029030720/http://house.people.com.cn/chengshi/20060530/article_5338.html|archive-date=2018-10-29|access-date=2007-07-05|url-status=live}}</ref>. Гэтая вось не арыентавана строга з поўначы на поўдзень, але зрушаная — крыху больш чым на два градусы. У цяперашні час даследчыкі лічаць, што вось была спраектаваная ў эпоху дынастыі Юань такім чынам, каб яна была размешчана на адной лініі з {{нп3|Шанду||ru|Шанду}} — іншай сталіцай іх імперыі<ref>{{Cite web|lang=zh|url=http://www.cas.ac.cn/html/Dir/2005/03/02/5202.htm|title=探秘北京中轴线|first=Feng|last=Pan|website=Science Times|subtitle=ru:Изучая тайны Центральной оси Пекина|date=2005-03-02|publisher=[[Китайская академия наук|CAS]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20071211101908/http://www.cas.ac.cn/html/Dir/2005/03/02/5202.htm|archive-date=2007-12-11|access-date=2007-10-19|url-status=dead}}</ref>. Забаронены горад традыцыйна падзяляецца на дзве часткі. Знешні палац ({{Lang-zh2|外朝}}, Вайчэн), або Пярэдні палац ({{Lang-zh2|前朝}}), уключае паўднёвыя ўчасткі, і выкарыстоўваўся для цырыманіяльных мэтаў. Унутраны палац ({{Lang-zh2|内廷}}, Нэйцін), або Задні палац ({{Lang-zh2|后宫}}), які ўключае паўночныя ўчасткі, з’яўляўся рэзідэнцыяй імператара і яго сям’і і быў прызначаны для заняцця паўсядзённымі дзяржаўнымі справамі. === Сцены і брамы === [[Файл:MeridianGate.jpg|злева|міні|250px|Мерыдыянная (паўдзённая) брама — цэнтральны ўваход у Забаронены горад — з двума выступаючымі крыламі]] Забаронены горад атачаюць сцяна даўжынёй 3400 метраў і вышынёй 7,9 метраў<ref name="CCTV2">{{cite video|people=China Central Television, The Palace Museum|date=2005|url=http://www.cctv.com/history/special/C15041/01/index.shtml|title=Gugong: "II. Ridgeline of a Prosperous Age"|medium=Documentary|location=China|publisher=CCTV}} {{Cite web|url=http://www.cctv.com/history/special/C15041/01/index.shtml|title=Источник|archive-url=https://web.archive.org/web/20101024063334/http://www.cctv.com/history/special/C15041/01/index.shtml|archive-date=2010-10-24|access-date=2015-11-10|url-status=unfit}}</ref>, і [[Роў (фартыфікацыя)|роў]] глыбінёй 6 метраў і шырынёй 52 метры. Шырыня сцен у аснове складае 8,62 метра, да вяршыні яны сыходзяцца да 6,66 метраў<ref name="Yang 25">Yang (2003), p. 25</ref>. Гэтыя сцены служылі ў якасці як [[Абарончая сцяна|ахоўных]], так і ўмацавальных сцен палаца. Яны былі пабудаваны з {{нп3|Землябітныя пабудовы|утрамбаванай зямлі|ru|Землебитные строения}} ў якасці асновы і з абодвух бакоў пакрытыя трыма пластамі спецыяльна абпаленых цаглін, прамежкі паміж якімі былі запоўненыя вапнавым растворам<ref name="Yu 32">Yu (1984), p. 32</ref>. [[Файл:Forbidden_city_map_bg.jpg|справа|міні|250px|План Забароненага горада. ----Чырвоным пункцірам праведзена прыблізная размежавальная лінія паміж Унутраным палацам (поўнач) і Знешнім палацам (поўдзень) Забароненага горада.{{col-begin}} {{col-2}} A. Брама Умэнь.<br /> Б. Брама Шэньумэнь.<br /> В. Брама Сіхуамэнь.<br /> Г. Брама Дунхуамэнь.<br /> Д. Вартавыя вежы.<br /> Е. Брама Тайхэмэнь.<br /> Ж. Павільён Тайхэдзянь.<br /> З. Павільён Чжунхэдзянь.<br /> І. Павільён Баахэдзянь.<br /> К. Флігель Уіндзянь.<br /> {{col-2}} Л. Флігель Вэньхуадзянь.<br /> М. Сад Цынін.<br /> Н. Наньсаньсо.<br /> О. Палац Цяньцынгун.<br /> П. Палац Цзяатайдзянь.<br /> Р. Палац Куньнінгун.<br /> С. Імператарскі сад.<br /> Т. Павільён Янсіньдзянь.<br /> У. Палац Ніншоугун.<br /> {{col-end}} ---- ]] [[Файл:The_Northwest_Corner_Tower_with_Double_Rainbow.jpg|справа|міні|250px|Вежа паўночна-заходняга кута Забароненага горада з двайной вясёлкай]] На чатырох кутах сцяны размешчаны вежы, мудрагелістыя дахі якіх ўпрыгожаны 72 рэбрамі (паўтараючы Павільён прынца Тэнга і Павільён жоўтага жураўля, як яны захаваныя на карцінах эпохі [[Сун|дынастыі Сун]])<ref name="Yu 32">Yu (1984), p. 32</ref>. Для простых людзей, якія жывуць па-за сценамі, гэтыя вежы з’яўляюцца самымі прыкметнымі кампанентамі палаца, і з імі звязана шмат народных паданняў. Паводле легенды, майстрам не ўдалося зноў сабраць кутнюю вежу пасля таго, як яна была разабрана для рамонту ў ранні перыяд дынастыі Цын, і яна была адноўлена толькі пасля ўмяшання несмяротнага цесляра [[Лу Бань|Лу Баня]]<ref name="CCTV2" />. [[Файл:Gate_of_Supreme_Harmony.JPG|злева|міні|250px|Брама Вярхоўнай гармоніі]] [[Файл:Forbiddencity_notopen06.JPG|злева|міні|250px|Усходняя Брама славы падчас рамонтных работ, у перыяд 16-гадовага рэстаўрацыйнага працэсу]] Сцены з кожнага боку забяспечаныя брамамі. У паўднёвай сцяне знаходзіцца галоўная, Мерыдыянная (паўдзённая) брама («А» на схеме) ({{Lang-zh|午門}}, Умэнь). (З плошчы Цяньаньмэнь у Забаронены горад вядзе Браму нябеснага спакою, аднак у тэхнічным сэнсе яна не з’яўляюцца яго часткай; гэта — брама Імперскага горада.) Ад Мерыдыяннай брамы адыходзяць два выступаючых крыла, якія разам з самой брамай фарміруюць тры бакі размешчанай перад імі плошчы (плошча Умэнь, або Мерыдыяннай брамы)<ref name="Yu 33">Yu (1984), p. 33</ref>. Брама забяспечаная пяццю праходамі. Цэнтральны праход з’яўляецца часткай імператарскага шляху — выбрукаванай каменем дарогі, якая фармуе цэнтральную вось Забароненага горада і ўсяго старажытнага Пекіна, і вядзе ад Брамы Кітая на поўдні аж да самага {{нп3|Цзіншань (парк)|Цзіньшань|ru|Цзиншань (парк)}} на поўначы. Па імператарскай дарозе можа хадзіць ці ездзіць толькі імператар (а таксама імператрыца — з нагоды свайго шлюбу — і студэнты, якія паспяхова здалі {{нп3|Кэцзюй|Імператарскі экзамен|ru|Кэцзюй}}<ref name="Yu 25">Yu (1984), p. 25</ref>. На поўначы размешчана Брама Боскай моцы (або Ваеннай Доблесці) («Б») ({{Lang-zh|神武门}}, Шэньумэнь), якая выходзіць на {{нп3|Цзіншань (парк)|парк Цзіньшань|ru|Цзиншань (парк)}}. Усходняя і заходняя брамы называюцца «Усходняя Брама Славы» ({{Lang-zh|东华门}}, Дунхуамэнь) і «Заходняя брама Славы» ({{Lang-zh|西华门}}, Сіхуамэнь). Усе брамы Забароненага горада дэкараваны дзевяццю радамі па дзевяць залатых цвікоў — за выключэннем Усходняй брамы Славы, якая ўпрыгожана толькі васьмю радамі<ref name="Yu 25">Yu (1984), p. 25</ref>. === Планіроўка === [[Файл:Forbidden_City_Beijing_Shenwumen_Gate.JPG|міні|250px|Брама Боскай моцы (Паўночныя вароты). Ніжняя таблічка абвяшчае: «Палацавы музей» ({{Кітайская||故宫博物院}})]] Прайшоўшы праз Мерыдыянную (Паўдзённую) браму, наведвальнік трапляе на вялікую плошчу, працятую звівістай ўнутранай ракой залатой вады, праз якую перакінута пяць мастоў. За плошчай ўзвышаецца брама Вярхоўнай гармоніі. За ёй знаходзіцца плошча Залы Вярхоўнай гармоніі<ref name="Yu 49">Yu (1984), p. 49</ref>. Ад гэтай плошчы падымаецца трох’ярусная тэраса з белага мармуру. На яе вяршыні размешчаны тры залы — цэнтр палацавага комплексу. Гэта — у напрамку з поўдня на поўнач — Зала Вярхоўнай гармоніі («Ж») ({{Lang-zh|太和殿}}, Тайхэдзянь), Зала Цэнтральнай (Поўнай) гармоніі («З») ({{Lang-zh|中和殿}}, Чжунхэдзянь) і Зала Захавання Гармоніі («І») ({{Lang-zh|保和殿}}, Баахэдзянь)<ref name="Yu 48">Yu (1984), p. 48</ref>. Гэта асноўныя памяшканні Знешняга палаца, дзе імператар выконваў свае дзяржаўныя функцыі. [[Файл:Sign_of_the_Hall_of_Supreme_Harmony.JPG|злева|міні|250px|Паказальнік Залы Вярхоўнай гармоніі]] Зала Вярхоўнай гармоніі з’яўляецца самай вялікай, і ўзвышаецца прыкладна на 30 метраў над узроўнем навакольнай плошчы. Гэта — цырыманіяльны цэнтр імперскай улады, і найбуйнейшая захаваная драўляная структура ў Кітаі. Яна складае дзевяць «бухт» у шырыню і пяць у глыбіню — лікі 9 і 5 сімвалічна звязаны з веліччу імператара<ref name="DPM Elements">{{Cite web|lang=zh|url=http://www.dpm.org.cn/|title=Инь, янь и пять элементов в Запретном городе|author=The Palace Museum|archive-url=https://web.archive.org/web/20070701213540/http://www.dpm.org.cn/|archive-date=2007-07-01|access-date=2007-07-05|url-status=live}}</ref>. У столь у цэнтры залы ўмантаваны мудрагелісты [[Кесон (архітэктура)|кесон]], дэкараваны выгнутым цмокам "з рота якога вырываецца група металічных шароў ў форме кандэлябра, названы «Люстэрка {{нп3|Хуан-дзі|Суаньянь|ru|Хуан-ди}}»<ref name="Yu 253">Yu (1984), p. 253</ref>. У эпоху дынастыі Мін імператар збіраў тут двор для абмеркавання дзяржаўных спраў. У перыяд дынастыі Цын, паколькі імператар збіраў двор значна часцей, замест Залы Вярхоўнай гармоніі выкарыстоўвалася менш чапурыстае памяшканне, а гэтая зала была прызначана толькі для цырыманіяльных сітуацый, такіх як {{нп3|каранацыя||ru|Коронация}}, {{нп3|інвестытура||ru|Инвеститура}} і імператарскія вяселлі<ref name="DPM Taihedian">{{Cite web|lang=zh|url=http://www.dpm.org.cn/china/c/c2/c2a.htm|title=太和殿|website=The Palace Museum|subtitle=ru:Зал Верховной гармонии)|archive-url=https://web.archive.org/web/20070617181501/http://www.dpm.org.cn/China/c/c2/c2a.htm|archive-date=2007-06-17|access-date=2007-07-25|url-status=dead}}</ref>. [[Файл:Beijing-forbidden4.jpg|міні|250px|Зала Вярхоўнай гармоніі]] Зала Цэнтральнай (Поўнай) гармоніі — меншая за Залу Вярхоўнай гармоніі, квадратнай формы, выкарыстоўвалася імператарам для падрыхтоўкі і адпачынку да і падчас цырымоній<ref name="DPM Zhonghedian">{{Cite web|lang=zh|url=http://www.dpm.org.cn/China/phoweb/BuildingPage/1/B484.htm|title=中和殿|author=The Palace Museum|subtitle=ru:Зал Центральной (Полной) гармонии|archive-url=https://web.archive.org/web/20070530064123/http://www.dpm.org.cn/China/phoweb/BuildingPage/1/B484.htm|archive-date=2007-05-30|access-date=2007-07-25|url-status=dead}}</ref>. Зала Захавання гармоніі, якая знаходзіцца ззаду яе, выкарыстоўвалася для рэпетыцый цырымоній, а таксама з’яўлялася месцам правядзення фінальнага этапу імператарскага экзамену<ref name="DPM Baohedian">{{Cite web|lang=zh|url=http://www.dpm.org.cn/China/phoweb/BuildingPage/1/B396.htm|title=保和殿|author=The Palace Museum|subtitle=ru:Зал Сохранения гармонии|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930160611/http://www.dpm.org.cn/China/phoweb/BuildingPage/1/B396.htm|archive-date=2007-09-30|access-date=2007-07-25|url-status=dead}}</ref>. Ва ўсіх трох залах прадстаўлены імператарскія троны, самы вялікі і старанна аформлены з якіх — трон у Зале Вярхоўнай гармоніі<ref name="Yu 70">Yu (1984), p. 70</ref>. [[Файл:Forbidden_city_05.jpg|міні|250px|Зала Цэнтральнай (Поўнай) гармоніі (пярэдні план) і Зала Захавання Гармоніі]] У цэнтральнай частцы пахілаў, якія вядуць уверх да тэрас з паўночнага і паўднёвага бакоў, знаходзяцца цырыманіяльныя пандусы — частка імператарскага шляху — аформленыя майстэрскай [[барэльеф]]най разьбой, якая мае сімвалічны сэнс. Паўночны пахіл, які знаходзіцца за Залай Захавання гармоніі, выразаны з суцэльнага кавалка каменя даўжынёй 16,57 метраў, шырынёй 3,07 метра і таўшчынёй 1,7 метра. Ён важыць каля 200 тон і з’яўляецца самым вялікім разьбяным арнаментам такога роду ў Кітаі<ref name="Yang 15">Yang (2003), p. 15</ref>. Паўднёвы пахіл, размешчаны перад Залай Вярхоўнай гармоніі — яшчэ даўжэй, аднак зроблены з двух злучаных паміж сабой каменных пліт; стык быў па-майстэрску скрыты з дапамогай накладзеных адзін на другі разьбяных барэльефаў, і быў знойдзены толькі пасля таго, як у XX стагоддзі эрозія павялічыла прамежак<ref name="Yu 213">Yu (1984), p. 213.</ref>. На паўднёвым захадзе і паўднёвым усходзе Знешняга двара знаходзяцца залы Ваеннай велічы і Літаратурнай славы. Першая выкарыстоўваўся імператарам у розных сітуацыях для прыёму міністраў і правядзення нарад двара, а ў другой размяшчалася ўласная палацавая друкарня. Апошняя выкарыстоўвалася для цырыманіяльных лекцый высокашаноўных канфуцыянскіх навукоўцаў, а пазней стала офісам Вялікага Сакратарыята. Тут захоўваўся асобнік «{{нп3|Чыку цюаньшу||ru|Сыку цюаньшу}}». На паўночным усходзе размешчаны тры паўднёвыя ўчасткі ({{Кітайская||南三所}}), якія былі рэзідэнцыяй кронпрынца<ref name="Yu 49">Yu (1984), p. 49</ref>. === Знешні палац, або Паўднёвы сектар === [[Файл:Gugong.jpg|міні|250px|Палац Нябеснай Чысціні]] Унутраны палац аддзелены ад Знешняга даўгаватай пляцоўкай, размешчанай [[Артаганальнасць|артаганальна]] галоўнай восі горада. Ён служыў домам імператару і яго сям’і. У перыяд дынастыі Цын імператар жыў і працаваў амаль выключна ва Унутраным палацы, а Знешні палац выкарыстоўваўся толькі для цырыманіяльных мэтаў<ref name="Yu 73">Yu (1984), p. 73</ref>. [[Файл:Forbidden_City_August_2012_28.JPG|злева|міні|250px|Трон у Палацы Нябеснай Чысціні]] Ва Унутраным палацы знаходзіліся жылыя памяшканні, дзе жылі, гулялі, пакланяліся багам імператар, імператрыцы, наложніцы, прынцы і прынцэсы. Тут жа знаходзяцца тры імператарскіх сады — Даўгалецця (зялёная вобласць на поўнач ад палаца Ниншоугун на схеме) ({{Lang-zh|宁寿宫花园}}, Ніншоугун), Дабрыні і Спакою («М») ({{Lang-zh|慈宁花园}}, Цынін), і Імператарскі сад («С») ({{Lang-zh|御花园}}, Юйхуаюань). У цэнтры Унутранага палаца знаходзяцца асноўныя памяшканні гэтай часткі Забароненага горада — яшчэ адна група з трох залаў. Гэта, лічачы з поўдня: Зала Нябеснай чысціні («О») ({{Lang-zh|乾清宫}}, Цяньцынгун), зала Аб’яднання і міру («П») ({{Lang-zh|交泰殿}}, Цзяатайдзянь) і Зала Зямнога спакою («Р») ({{Lang-zh|坤宁宫}}, Куньнінгун). Меншыя ў параўнанні з заламі Знешняга палаца, тры залы Унутранага палаца былі афіцыйнымі рэзідэнцыямі імператара і імператрыцы. Імператар, які ўвасабляе [[Інь і ян|ян]] і Неба, займаў Палац Нябеснай чысціні; імператрыца, увасабляючы [[Інь і ян|Інь]] і Зямлю, — Палац Зямнога спакою. Паміж імі знаходзілася зала Аб’яднання і Міру, у якой [[інь і ян]] змешваліся, каб спарадзіць гармонію<ref name="Yu 75">Yu (1984), p. 75</ref>. [[Файл:Forbiddencitythroneroom01.jpg|250px|злева|міні|Трон у зале Захавання Гармоніі]] Палац Нябеснай чысціні прадстаўляе сабой будынак з двума карнізамі і змешчаны на аднаўзроўневай платформе з белага мармуру. Ён звязаны з Брамай Нябеснай Чысціні, размешчанай на поўдзень ад яго, прыпаднятым праходам. У перыяд дынастыі Мін ён быў рэзідэнцыяй імператара. Аднак, пачынаючы з імператара [[Юнчжэн]] дынастыі Цын, імператары жылі не ў гэтым палацы, а ў меншай Зале Разумовага развіцця далей на захад — з павагі да памяці імператара [[Кансі]]<ref name="CCTV2" />; А Палац Нябеснай чысціні стаў імператарскай залай аўдыенцый<ref name="Yu 78">Yu (1984), p. 78</ref>. На даху усталяваны [[Кесон (архітэктура)|кесон]], упрыгожаны выгнутым цмокам. Над тронам вісіць дошка, на якой напісана «Правасуддзе і Гонар» ({{Кітайская||正大光明|zhèngdàguāngmíng}})<ref>Yang (2003), p. 51</ref>. Палац Зямнога спакою — будынак з двума карнізамі, 9 «бухт» у шырыню і 3 у глыбіню. Пры дынастыі Мін ён быў рэзідэнцыяй імператрыцы. У эпоху дынастыі Цын вялікія часткі палаца былі трансфармаваны новымі маньчжурскімі кіраўнікамі пад патрэбы шаманісцкіх рытуалаў. Пачынаючы з перыяду праўлення імператара Юнчжэн, імператрыца перастала пражываць у палацы; аднак, два пакоі ў Палацы Зямнога спакою былі захаваныя, для выкарыстання ў шлюбную ноч імператара<ref name="Yu 80-83">Yu (1984), pp. 80—83.</ref>. Паміж гэтымі двума палацамі размешчана Зала Аб’яднання і Миру, квадратнай формы, з пірамідальным дахам. Тут захоўваюцца 25 імператарскіх {{нп3|Пячатка (Усходняя Азія)|пячатак||Seal (East Asia)}} дынастыі Цын, роўна як і іншыя цырыманіяльныя прыналежнасці<ref name="CCTV3">{{cite video|people=China Central Television, The Palace Museum|date=2005|url=http://www.cctv.com/history/special/C15041/01/index.shtml|title=Gugong: "III. Rites under Heaven "|medium=Documentary|location=China|publisher=CCTV}} {{Cite web |url=http://www.cctv.com/history/special/C15041/01/index.shtml |title=Источник |access-date=2015-11-10 |archive-date=2010-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101024063334/http://www.cctv.com/history/special/C15041/01/index.shtml |url-status=unfit }}</ref>. Ззаду гэтых трох залаў знаходзіцца Імператарскі сад. Адносна маленькі і кампактны па дызайне, сад, тым не менш, уключае ў сябе некалькі майстэрскіх ландшафтных кампанентаў<ref name="Yu 121">Yu (1984), p. 121</ref>. На поўнач ад саду размешчана Брама Боскай моцы. [[Файл:NineDragons01.jpg|міні|250px|Экран дзевяці драконаў перад Палацам Ціхамірнага даўгалецця]] [[Файл:Forbidden_City_Imperial_Guardian_Lions.jpg|злева|міні|250px|Пазалочаны {{нп3|Кітайскі леў|леў|ru|Китайский лев}} перад Палацам Ціхамірнага даўгалецця]] Непасрэдна на захад размешчана Зала Разумовага развіцця. Нязначны спачатку палац, пачынаючы з перыяду імператара Юнчжэн стаў ''de facto'' рэзідэнцыяй і офісам імператара. У апошнія дзесяцігоддзі дынастыі Цын удовыя імператрыцы — у тым ліку [[Цысі|Цы Сі]]- праводзілі нарады двара ва ўсходняй частцы гэтай залы. Вакол Залы Разумовага развіцця знаходзяцца офісы Вялікага савета і іншых ключавых дзяржаўных органаў<ref name="Yu 87">Yu (1984), p. 87</ref>. Паўночна-ўсходні сектар Унутранага палаца заняты Палацам Ціхамірнага даўгалецця ({{Кітайская||寧壽宮}})- комплекс, пабудаваны імператарам [[Цяньлун]] у чаканні свайго сыходу на спакой. Ён люстрана капіюе планіроўку самага Забароненага горада і ўключае ў сябе «знешні палац», «унутраны палац», сады і храмы. Уваход у Палац Ціхамірнага даўгалецця адзначаны Экранам дзевяці драконаў з паліванай чарапіцы<ref name="Yu 115">Yu (1984), p. 115</ref>. Гэты сектар Забароненага горада рэстаўраваўся ў партнёрстве паміж Палацавым музеем і Фондам сусветных помнікаў<ref>{{Cite web|lang=en|url=http://www.wmf.org/sites/default/files/wmf_article/pg_12-17_qianlong_layout.pdf|title=Restoring an Intimate Splendor|author=Powell, Eric|website=World Monuments Fund|archive-url=https://web.archive.org/web/20110516181709/http://www.wmf.org/sites/default/files/wmf_article/pg_12-17_qianlong_layout.pdf|archive-date=2011-05-16}}</ref>. === Унутраны палац, або Паўночны сектар === Рэлігія складала важную частку жыцця імператарскага палаца. Пры дынастыі Цын Палац Зямнога спакою стаў месцам правядзення [[Шаманізм|шаманісцкіх]] цырымоній [[Маньчжуры|маньчжураў]]. Кітайская рэлігія — [[даасізм]] — працягвала адыгрываць важную ролю на ўсім працягу дынастый Мін і Цын. На тэрыторыі Забароненага горада існавала дзве дааісцкіх святыні, адна ў імператарскім садзе і другая ў цэнтральнай зоне Унутранага палаца<ref name="Yu 176">Yu (1984), p. 176</ref>. Яшчэ адной дамінуючай формай рэлігіі ў палацы перыяду дынастыі Цын быў [[будызм]]. Па ўсім унутраным палацы была раскідана вялікая колькасць храмаў і свяцілішчаў — у тым ліку аб’екты [[Тыбецкі будызм|тыбецкага будызму]], або ламаізму. Будысцкая іканаграфія была таксама багата прадстаўлена ў афармленні інтэр’ераў многіх пабудоў<ref name="Yu 177">Yu (1984), p. 177</ref>. Адным з найважнейшых сярод іх з’яўляецца Павільён Кветкавага дажджу. У ім размяшчалася вялікая колькасць будысцкіх статуй, абразоў і [[Мандала|мандал]], сабраных у рытуалістычныя патэрны<ref name="Yu 189-193">Yu (1984), pp. 189—193</ref>. === Рэлігія === [[Файл:Beijing_city_wall_map_ru.svg|міні|250px|Месцазнаходжанне Забароненага горада ў гістарычным цэнтры Пекіна]] Забаронены горад з трох бакоў акружаны імператарскімі садамі. На поўнач ад яго знаходзіцца парк {{нп3|Цзіншань (парк)|Цзіньшань|ru|Цзиншань (парк)}}, вядомы таксама пад назвай «Панарамны пагорак» — штучны пагорак, насыпаны з глебы, вынятай пры пабудове рова і з бліжэйшых азёр<ref name="Yu 20">Yu (1984), p. 20</ref>. На захад размешчаны [[Чжуннаньхай]] — былы імператарскі парк, упісаны паміж двума злучанымі азёрамі, які цяпер служыць цэнтральнай штаб-кватэрай [[Камуністычная партыя Кітая|Камуністычнай партыі Кітая]] і {{нп3|Дзяржаўны савет КНР|Дзяржаўнага савета КНР|ru|Государственный совет КНР}}. На паўночным захадзе знаходзіцца {{нп3|парк Бэйхай||ru|Парк Бэйхай}} — папулярны імператарскі парк, таксама арганізаваны вакол возера, якое злучаецца з двума паўднёвымі азёрамі. На поўдзень ад Забароненага горада размяшчаліся дзве важныя святыні: Імператарскае Свяцілішча сям’і — — або Імператарскі Храм продкаў ({{Кітайская||太庙|Tàimiào}}), — і Імператарскае Свяцілішча дзяржавы ({{Кітайская||太社稷|Tàishèjì}}), у якіх імператар пакланяўся духам сваіх продкаў і духу нацыі, адпаведна. Сёння першая — гэта Зала культуры працоўнага народа Кітая<ref>{{Cite web|url=http://www.china.org.cn/english/features/beijing/31019.htm|title=Working People's Cultural Palace|publisher=China.org.cn|archive-url=https://web.archive.org/web/20071011195047/http://china.org.cn/english/features/beijing/31019.htm|archive-date=2007-10-11|access-date=2007-07-29|url-status=dead}}</ref>, а другі — парк Жангшан, які ўвекавечвае памяць [[Сунь Ятсен]]а<ref>{{Cite web|url=http://www.china.org.cn/english/features/beijing/31020.htm|title=Zhongshan Park|publisher=China.org.cn|archive-url=https://web.archive.org/web/20070819102242/http://www.china.org.cn/english/features/beijing/31020.htm|archive-date=2007-08-19|access-date=2007-07-29|url-status=dead}}</ref>. На поўдзень, уздоўж галоўнай восі, стаяць дзве амаль ідэнтычныя брамы. Гэта Вертыкальная брама ({{Кітайская||端门|Duānmén}}) і больш знакамітая Брама нябеснага спакою, упрыгожаныя партрэтам [[Маа Цзэдун]]а ў цэнтры і двума плакатамі злева і справа: «Няхай жыве Кітайская Народная Рэспубліка» і «Няхай жыве вялікае адзінства народаў свету». Брама Нябеснага спакою злучае тэрыторыю Забароненага горада з сучасным сімвалічным цэнтрам кітайскай дзяржавы — плошчай [[Цяньаньмэнь]]. Хоць у цяперашні час будаўнічыя работы паблізу Забароненага горада жорстка кантралююцца, некантралюемыя і часам палітычна матываваныя разбурэнні і рэканструкцыі, якія ажыццяўляліся на працягу ўсяго мінулага стагоддзя, змянілі аблічча раёнаў, якія атачаюць Забаронены горад. З 2000 года муніцыпальны ўрад Пекіна працуе над высяленнем урадавых і ваенных устаноў, што займаюць некаторыя гістарычныя будынкі, а вакол захаваных частак сцен Імперскага горада разбіты парк. У 2004 годзе быў абноўлены дэкрэт, які тычыцца планіроўкі і абмежавання вышыні будынкаў, прыняты з мэтай ператварыць тэрыторыю Імперскага горада і Паўночны гарадскі сектар у буферную зону Забароненага горада<ref>{{Cite web|lang=zh|url=http://news.xinhuanet.com/newscenter/2005-07/16/content_3225720.htm|title=План буферной зоны Запретного города представлен конференции по Мировому наследию|website=Xinhua Net|date=2005-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20081207165716/http://news.xinhuanet.com/newscenter/2005-07/16/content_3225720.htm|archive-date=2008-12-07|access-date=2007-04-13|url-status=dead}}</ref>. У 2005 годзе Імперскі горад і {{нп3|Парк Бэйхай|Бэйхай|ru|Парк Бэйхай}} (як дадатковы аб’ект {{нп3|Летні палац (Пекін)|Летняга палаца|ru|Летний дворец (Пекин)}}) былі ўключаны ў шорт-ліст выбару наступнага аб’екта Сусветнай спадчыны ў Пекіне<ref>{{Cite web|lang=zh|url=http://www.bj.xinhuanet.com/bjpd_sdzx/2005-06/04/content_4374144.htm|title=Пекин подтверждает 7 перечень альтернативных объектов Всемирного наследия; Крупномасштабная реконструкция Имперского города остановлена|first=Yang|last=Li|website=Xinhua Net|date=2005-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20070206151702/http://www.bj.xinhuanet.com/bjpd_sdzx/2005-06/04/content_4374144.htm|archive-date=2007-02-06|access-date=2007-04-13|url-status=dead}}</ref>. === Сімвалізм === [[Файл:HighStatusRoofDeco.jpg|міні|250px|Імперскі дэкор даху найвышэйшага статусу на каньку даху Залы Вярхоўнай гармоніі]] Дызайн Забароненага горада, пачынаючы з яго агульнай планіроўкі і аж да драбнюткіх дэталяў, быў старанна распрацаваны з тым, каб адлюстроўваць {{нп3|Кітайская філасофія|філасофскія|ru|Китайская философия}} і [[Рэлігія ў Кітаі|рэлігійныя]] прынцыпы — а звыш таго, сімвалізаваць веліч імператарскай улады. Да ліку прыкметных прыкладаў адносяцца: * Жоўты — колер імператара. Таму амаль усе дахі ў Забароненым горадзе пакрытыя жоўтай паліванай чарапіцай. Маюцца толькі два выключэнні. Бібліятэка ў Павільёне Літаратурнай глыбіні ({{Кітайская||文渊阁}}) была пакрыта чорнай чарапіцай, паколькі чорны колер асацыяваўся з {{нп3|У-сін|вадой|ru|У-син}}, а такім чынам, прадухіленнем пажару. Падобным чынам, рэзідэнцыі кронпрынца пакрытыя зялёнай чарапіцай, таму што зялёны колер асацыяваўся з {{нп3|У-сін|дрэвам|ru|У-син}}, а значыць, ростам<ref name="DPM Elements"/>. * Усе галоўныя залы знешняга і ўнутранага палацаў арганізаваны ў групы па тры — фармат {{нп3|Восем трыграм|трыграмы Цыань|ru|Восемь триграмм}}, якая сімвалізуе неба. З іншага боку, рэзідэнцыі ўнутранага палаца арганізаваны ў групы па шэсць — фармат {{нп3|Восем трыграм|трыграмы Кун|ru|Восемь триграмм}}, якая сімвалізуе зямлю<ref name="CCTV2" />. * Нахільныя пахілы дахаў будынкаў дэкараваны шэрагам статуэтак, узначаленых чалавекам верхам на {{нп3|Кітайскі фенікс|феніксе|ru|Китайский феникс}}, за якімі рушыць {{нп3|Кітайскі дракон|імператарскі дракон|ru|Китайский дракон}}. Лік статуэтак сімвалізуе статус будынка. Нязначная пабудова можа мець 3 ці 5 статуэтак; зала Вярхоўнай гармоніі мае 10 — адзіны будынак у краіне, якому ў часы імперыі было дазволена такое. У выніку яго дзясятая статуэтка, названая «''Хангшы''» («якая мае дзесяты ранг») ({{Кітайская||行十|Hángshí}})<ref name="CCTV3"/>, з’яўляецца унікальнай таксама і для Забароненага горада<ref>{{Cite web|lang=zh|url=http://www.dpm.org.cn/|title=Зал Верховной гармонии|author=The Palace Museum|archive-url=https://web.archive.org/web/20070701213540/http://www.dpm.org.cn/|archive-date=2007-07-01|access-date=2007-07-05|url-status=live}}</ref>. * Планіроўка будынкаў адпавядае старажытным традыцыям, зафіксаваным у {{нп3|Лі цзі||ru|Ли цзи}}. Так, храмы продкаў размешчаны перад палацам; сховішчы размешчаны ў пярэдняй частцы палацавага комплексу, а жылыя зоны — ззаду<ref>{{артыкул|загаловак=Why were Chang'an and Beijing so different?|год=1986|мова=mis|выданне=The Journal of the Society of Architectural Historians|месяц=12|том=45|нумар=4|старонкі=339—357|doi=10.2307/990206|jstor=990206|аўтар=Steinhardt, Nancy Shatzman}}</ref>. == Уплыў == Забаронены горад — кульмінацыя двухтысячагадовага развіцця класічнай кітайскай і ўсходне-азіяцкай архітэктуры — аказвае ўплыў на наступнае развіццё архітэктуры Кітая, роўна як і з’яўляецца крыніцай натхнення для многіх твораў мастацтва. Вось некалькі канкрэтных прыкладаў: ; У мастацтве і папулярнай культуры Забаронены горад служыў сцэнай для многіх мастацкіх твораў. У апошнія гады ён дэманструецца ў фільмах і тэлевізійных серыялах. Вось некалькі прыкметных прыкладаў: * «Забаронены горад» (1918), мастацкі фільм пра кітайскую прынцэсу і амерыканца. * «[[Апошні імператар]]» (1987), [[біяграфічны фільм]] пра жыццё [[Пу І]] — апошняга імператарскага насельніка палаца — быў першым у гісторыі мастацкім фільмам, які ўрад Кітайскай Народнай Рэспублікі дазволіў зняць у Забароненым горадзе. * «Марка Пола» — сумесны [[міні-серыял]] [[NBC]] і {{нп3|RAI||ru|RAI}}, паказаны ў пачатку 1980-х гадоў, быў зняты ў Забароненым горадзе. Аднак, цяперашняга Забароненага горада не існавала ў эпоху дынастыі Юань, калі [[Марка Пола]] сустракаўся з [[Хубілай|Хубілаем]]. * У Забароненым горадзе праходзілі здымкі кліпа групы «30 Seconds to Mars» на песню «{{нп3|From Yesterday||ru|From Yesterday}}». * ''Забаронены горад'' — адно з цудаў свету ў гульні «{{нп3|Sid Meier’s Civilization V|Цывілізацыя V|ru|Sid Meier’s Civilization V}}». ; Сцэнічная пляцоўка Забаронены горад служыць таксама сцэнічнай пляцоўкай. Аднак яго выкарыстанне ў гэтай якасці жорстка абмежавана, у сувязі з тым, што абсталяванне і выступленні аказваюць значны ўплыў на старажытныя пабудовы. Амаль усе прадстаўленні, пра якія гаворыцца, што яны маюць месца «ў Забароненым горадзе», праводзяцца па-за палацавых сцен. * Опера [[Джакама Пучыні]] «[[Турандот (опера)|Турандот]]» — гісторыя кітайскай прынцэсы — была выканана ў імператарскай святыні непасрэдна паблізу Забароненага горада ў першы раз у 1998 годзе. * У 1997 годзе народжаны ў Грэцыі кампазітар і клавішнік {{нп3|Яні Хрысамаліс|Яні|ru|Хрисомаллис, Янни}} даў жывы канцэрт перад забароненым горадам. Канцэрт быў запісаны і пазней выдадзены, як частка альбома «Tribute»<ref>{{Cite web|url=http://www.yanni.com/bio/|title=Biography|archive-url=https://web.archive.org/web/20110814074140/http://yanni.com/bio/|archive-date=2011-08-14}}</ref>. * У 2001 годзе {{нп3|Тры тэнары||ru|Три тенора}} — іспанскія спевакі [[Пласіда Дамінга]] і [[Хасэ Карэрас]] і італьянскі спявак [[Лучана Павароці]] — далі адзін са сваіх канцэртаў перад галоўнымі варотамі Забароненага горада. * У 2004 годзе французскі музыкант [[Жан-Мішэль Жар]] даў жывы канцэрт перад Забароненым горадам разам з калектывам з 260 музыкаў; гэты канцэрт з’явіўся адным з мерапрыемстваў «Года Францыі ў Кітаі»<ref>{{Cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3733290.stm|title=Jean Michel Jarre lights up China|date=2004-10-11|publisher=BBC|archive-url=https://web.archive.org/web/20190831111233/http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3733290.stm|archive-date=2019-08-31|access-date=2007-05-01|url-status=live}}</ref>. ; Філатэлія 11 ліпеня 2020 года Пошта [[Кітай|Кітая]] выпусціла [[паштовы блок]] з чатырох марак з выявай элементаў архітэктурнага ансамбля музея Гугун: моста праз Раку Залатой вады ({{Кітайская||金水桥}}), павільёна Чжунхэдзянь ({{Кітайская|中和殿}}), палаца Цяньцынгун ({{Кітайская|乾清宫}}) і Павільёна Тысячы восеняў у Імператарскім садзе ({{Кітайская||千秋亭}}). Выпушчаны таксама паштовы блок з картай музея Гугун на марцы ў ім. Выпуск быў прымеркаваны да 600-годдзя Гугуна<ref name="K2">{{артыкул|загаловак=Марки к 600-летию Гугуна|год=2020|выданне=[[Китай (часопіс)|Китай]]|нумар=8|старонкі=11|issn=1005-5010}}</ref><ref>{{cite web|language=zh|url=https://www.dpm.org.cn/classify_detail/253372.html|title=纪念紫禁城建成600年暨故宫博物院成立95周年 《故宫博物院（二）》特种邮票发行|date=2020-07-11|publisher=故宫博物院|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715032923/http://www.dpm.org.cn/classify_detail/253372.html|archive-date=2020-07-15|access-date=2020-08-17|url-status=live}}</ref>. == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * {{Кніга|спасылка=https://books.google.com/books?id=rDfnxxOl1nwC&lpg=PA21&pg=PA21#v=onepage&q&f=false|загаловак=Традиционная архитектура Китая|год=2002|частка=Запретный город в Пекине|месца=Пекин|старонкі=21—49|серыя=Основные сведения о Китае|isbn=7-80113-827-9|аўтар=Ли Цинси.|выдавецтва=Межконтинентальное издательство Китая}} * {{кніга|загаловак=Сокровища Музея Императорского дворца: Гугун: Альбом|адказны=Гл. ред. [[Вяткин, Анатолий Рудольфович|А. Р. Вяткин]]; Пер. с англ. Н. П. Космарской и Е. В. Минухиной.|год=2007|месца=М.|старонак=176|серыя=Восточная коллекция|isbn=978-5-8062-0249-0|тыраж=2000|выдавецтва=Наталис}} * {{Кніга|спасылка=https://books.google.com/books?id=FtOxtMVWHpYC&pg=PA18&cad=4#v=onepage&q&f=false|загаловак=Китайские памятники мирового наследия|год=2003|частка=Императорский дворец Гугун в Пекине|месца=Пекин|старонкі=18—27|isbn=7508502272|выдавецтва=Межконтинентальное издательство Китая}} == Спасылкі == {{Сусветная спадчына|439}} {{commons|Forbidden City}} * [http://www.portalostranah.ru/view.php?id=75 Запретный город и малоизвестные факты о нём на Портале о странах] * [http://wikimapia.org/#y=39916353&x=116390812&z=16&l=0&m=a Запретный город на Wikimapia] * [http://archi.1001chudo.ru:80/china_423.html Информация о Запретном городе на проекте 1001 чудо света] * [http://podrobnosti.ua/culture/2011/01/27/749920.html В Китае провели инвентаризацию самого большого музея в мире] * [http://beyondspaceandtime.org/ Віртуальны музей] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090126065547/http://beyondspaceandtime.org/ |date=26 студзеня 2009 }} {{Культурная спадчына ў Кітаі}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Рэзідэнцыі кіраўнікоў]] [[Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Кітаі]] [[Катэгорыя:Палацы Кітая]] [[Катэгорыя:Музеі Пекіна]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1420 годзе]] [[Катэгорыя:Забаронены горад]] 6omspr6nmpxojkd3vkq2l3cueor7fi2 Маляцічы (Крычаўскі раён) 0 150197 5135013 5109214 2026-05-02T17:31:36Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135013 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Маляцічы}} {{НП-Беларусь |статус = аграгарадок |беларуская назва = Маляцічы |краіна = Беларусь | герб = | сцяг = |вобласць = Магілёўская |раён = Крычаўскі |сельсавет = Маляціцкі | від главы = | глава = |плошча = |вышыня = |шчыльнасць = |двароў = |тэлефонны код = +375 2241 |паштовы індэкс = 213490 |аўтамабільны код = | выява = Malacičy, Śviatoha Stanisłava. Маляцічы, Сьвятога Станіслава (1846-47).jpg |подпіс = [[Касцёл Святога Станіслава (Маляцічы)|Касцёл Св. Станіслава]], знішчаны бальшавікамі |lat_dir = N |lat_deg = 53 |lat_min = 51 |lat_sec = 28 |lon_dir = E |lon_deg = 31 |lon_min = 32 |lon_sec = 30 | катэгорыя ў Commons = Malacičy | сайт = }} '''Маля́цічы'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Магілёўская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Maliacičy}}, {{lang-ru|Малятичи}}) — [[аграгарадок]]<ref name=":0">{{Cite web|url=https://etalonline.by/document/?regnum=d911m0040367&q_id=873796|title=Решение Кричевского районного Совета депутатов от 27 февраля 2008 года № 9-4 "О преобразовании сельских населенных пунктов в агрогородки"|access-date=|archive-date=25 верасня 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240925221535/https://etalonline.by/document/?regnum=d911m0040367&q_id=873796|url-status=dead}}</ref> у [[Крычаўскі раён|Крычаўскім раёне]] [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Маляціцкі сельсавет|Маляціцкага сельсавета]]. Насельніцтва 443 чал. ([[1997]]). Знаходзяцца за 25 км на паўночны захад ад [[Крычаў|Крычава]], за 1 км ад [[чыгун]]ачнага раз'езду Маляцічы (лінія [[Орша]] — [[Крычаў]]); на шашы [[Ермакоўка]] — [[Крычаў]]. У кан. [[XVIII стагоддзе|XVIII ст.]] архібіскуп [[Станіслаў Богуш-Сестранцэвіч|С. Богуш-Сестранцэвіч]] збудаваў тут касцёл Святога Станіслава — паменшаную ў 32 разы копію [[Сабор Святога Пятра|базілікі Св. Пятра]] ў [[Рым]]е<ref>{{Крыніцы/Каталіцкія храмы Беларусі, 2008|к}} С. 435—436.</ref>. == Назва == На думку беларускага географа [[Вадзім Жучкевіч|В. Жучкевіча]], тапонім «Маляцічы» ўтварыўся ад прозвішча Маляціч з асновай «моль»<ref>{{Крыніцы/Кароткі тапанімічны слоўнік Беларусі|к}} С. 341.</ref>. Паводле падання, назва паселішча пайшла ад слова «немаўля»: першыя пасяленцы былі невялікага росту. Таксама сустракаецца форма назвы ''Малятычы''. == Гісторыя == Першы пісьмовы ўспамін пра Маляцічы (''Малецічы'') як [[сяло]], цэнтр маёнтка ў складзе [[Мсціслаўскае ваяводства|Мсціслаўскага ваяводства]] датуецца [[1639]]. У гэты час тут было 13 двароў, дзейнічаў касцёл, царква, быў порт на рацэ [[Чорная Натапа|Чорная]], ладзіўся кірмаш. У [[1684]] Маляцічы сталі цэнтрам маёнтку і воласці, у [[1706]] атрымалі статус мястэчка. У [[Вялікая Паўночная вайна|Вялікую Паўночную вайну]] ([[1700]]—[[1721]]) каля Маляцічаў на рацэ [[Чорная Натапа]] расійскае войска пад камандаю М. Галіцына разбіла авангард шведскай арміі. За гэты бой М. Галіцына ўзнагародзілі ордэнам Андрэя Першазванага, а ў гонар перамогі выбілі медаль (захоўваецца ў [[Крычаў]]скім краязнаўчым музеі). Згадваецца ў 1758 годзе як мястэчка ў [[Мсціслаўскае ваяводства|Мсціслаўскім ваяводстве]] [[Вялікае Княства Літоўскае|ВКЛ]]<ref>НГАБ, ф. 1731, воп. 1, спр. 35, с. 342.</ref>. У выніку [[першы падзел Рэчы Паспалітай|першага падзелу Рэчы Паспалітай]] ([[1772]]) Маляцічы апынуліся ў складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]], дзе сталі цэнтрам воласці [[Чэрыкаўскі павет|Чэрыкаўскага павета]] [[Магілёўская губерня|Магілёўскай губерні]]. Мясціна знаходзілася ва ўладанні архібіскупа, потым мітрапаліта [[Станіслаў Богуш-Сестранцэвіч|С. Богушу-Сестранцэвіча]], які збудаваў тут новы касцёл — паменшаную ў 32 разы копію [[Сабор Святога Пятра|базілікі Св. Пятра]] ў [[Рым]]е. Станам на [[1780]] у мястэчку было 40 двароў. [[Выява:Malacičy. Маляцічы (M. Astankovič, 1905).jpg|thumb|Панарама мястэчка, пач. [[XX стагоддзе|XX ст.]]]] Па здушэнні [[паўстанне 1830—1831 гадоў|вызваленчага паўстання]] ([[1830]]—[[1831]]) у [[1835]] расійскія ўлады гвалтоўна перарабілі Маляціцкі касцёл у царкву [[Маскоўскі патрыярхат|Маскоўскага патрыярхату]]. На [[1880]] у мястэчку было 62 двары, існавалі вадзяны [[млын]], сукнавальня, лячэбніца, народнае вучылішча, царква, малітоўная школа, 10 крамаў. У кан. [[19 стагоддзе|XIX]] — пач. [[20 стагоддзе|XX]] стст. працавалі земскае вучылішча, бальніца, пры школе існаваў інтэрнат, які абслугоўвалі кухарка і вадавоз. На [[1910]] — было 110 двароў. [[1 студзеня]] [[1919]] згодна з пастановай I з'езду КП(б) Беларусі Маляцічы ўвайшлі ў склад [[БССР|Беларускай ССР]], аднак [[16 студзеня]] Масква адабрала мястэчка разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад [[РСФСР]]. У жніўні [[1919]] г. у Маляціцкай воласці выбухнула антысавецкае паўстанне, у якім удзельнічалі каля 300 чал.<ref>Дзяржаўны архіў грамадскіх аб'яднанняў Гомельскай вобласці. — Ф. 1. — Воп. 1. — Спр. 20. — Л. 130.</ref> У [[1924]] г. Маляцічы вярнулі [[БССР]], дзе яны сталі цэнтрам сельсавета. У [[1934]] г. бальшавікі злачынна зруйнавалі помнік архітэктуры — касцёл Св. Станіслава. Станам на [[1940]] г. у вёсцы жыло 502 чалавекі ў 97 дварах<ref name="Бер">[http://db.narb.by/search/2957 Молятичи] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20241227232918/http://db.narb.by/search/2957 |date=27 снежня 2024 }} {{ref-ru}}</ref>. Падчас [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] ў верасні 1943 г. нямецкімі акупацыйнымі ўладамі было спалена 97 двароў, забіта 210 чалавек<ref name="Бер"/>. Станам на [[1972]] г. у вёсцы 94 двары. == Насельніцтва == * '''[[XVII стагоддзе]]''': [[1639]] — 28 муж. * '''[[XVIII стагоддзе]]''': [[1780]] — 255 чал. * '''[[XIX стагоддзе]]''': [[1859]] — 213 чал.<ref>Malatycze // {{Крыніцы/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|5}} S. [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_V/942 942].</ref>; [[1880]] — 327 чал. * '''[[XX стагоддзе]]''': [[1910]] — 428 чал.; [[1940]] — 502 чал.; [[1972]] — 308 чал.; [[1997]] — 443 чал.<ref>[[Уладзімір Бянько]]. Маляцічы // {{Крыніцы/ЭГБ|5к}} С. 63.</ref> === Інфраструктура === У Маляцічах працуюць сярэдняя школа, клуб, бібліятэка, пошта. == Эканоміка == Рамонтныя майстэрні, піларама. == Вядомыя асобы == * [[Міхаіл Ціханавіч Казлоўскі]] (1903—1972) — вучоны-[[хімік]], [[акадэмік]] Акадэміі навук [[Казахская ССР|Казахскай ССР]]<ref name="БЭ7">{{Крыніцы/БелЭн|7}} — С. 433.</ref> == Турыстычная інфармацыя == [[Выява:Malacičy, Śviatoha Stanisłava. Маляцічы, Сьвятога Станіслава (1900).jpg|thumb|Касцёл Св. Станіслава]] === Славутасці === * Могілкі: яўрэйскія, старыя праваслаўныя === Страчаная спадчына === * [[Касцёл Святога Станіслава (Маляцічы)|Касцёл Св. Станіслава]] і кляштар дамініканцаў<ref>[[Тамара Габрусь]]. [http://media.catholic.by/nv/n27/art16.htm Святыні ордэна прапаведнікаў] // «[[Наша Вера]]» № 1 (27), 2004.</ref> (XVIII ст.) {{зноскі}} == Літаратура == * {{Крыніцы/ЭГБ|5}} * Раентава, В. П. З гісторыі вёскі Маляцічы Крычаўскага раёна // «Магілёўская даўніна» № 1, 1994. С. 92—93. * Malatycze // {{Крыніцы/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|5}} S. [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_V/942 942]. == Спасылкі == * {{Commons|Category:Malacičy}} * [http://www.radzima.org/be/pub/1532_m/ мяст. Маляцічы] на [[Radzima.org]] * Віталь Сямашка. [http://www.svaboda.org/content/transcript/764125.html Маляцічы: «Працуюць. Малайцы! І бяз грошай можна рабіць»] // «[[Радыё Свабода]]», [[6 лістапада]] [[2007]]. {{Маляціцкі сельсавет}} [[Катэгорыя:Маляціцкі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Крычаўскага раёна]] [[Катэгорыя:Маляцічы (Крычаўскі раён)| ]] [[Катэгорыя:Мястэчкі Мсціслаўскага ваяводства]] ik5nkba181glkcl28y3pvj1lyj4b7a3 Шаблон:Пераклад Бібліі 10 153909 5135204 5113016 2026-05-03T08:08:14Z Economico-geographer 399 дапаўненне 5135204 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: 258px; font-size: 90%; text-align: left" ! colspan=2 align=center style="background: maroon; color: white" | '''{{{назва}}}''' |- {{#if:{{{выява<includeonly>|</includeonly>}}}| {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} <noinclude>&dagger;&nbsp;</noinclude>{{{выява}}} }} |- style="vertical-align:top;" ! Поўная назва | {{{поўная назва}}} |- {{#if:{{{іншыя назвы<includeonly>|</includeonly>}}}| ! Іншыя назвы {{!}} <noinclude>&dagger;&nbsp;</noinclude>{{{іншыя назвы}}} }} |- {{#if:{{{скарачэнне<includeonly>|</includeonly>}}}| ! Скарачэнне {{!}} <noinclude>&dagger;&nbsp;</noinclude>{{{скарачэнне}}} }} |- {{#if:{{{мова перакладу<includeonly>|</includeonly>}}}| ! Мова {{!}} <noinclude>&dagger;&nbsp;</noinclude>{{{мова перакладу}}} }} |- {{#if:{{{публікацыя_СЗ<includeonly>|</includeonly>}}}| ! [[Стары Запавет|СЗ]] выдадзены {{!}} <noinclude>&dagger;&nbsp;</noinclude>{{{публікацыя_СЗ}}} }} |- {{#if:{{{публікацыя_НЗ<includeonly>|</includeonly>}}}| ! [[Новы Запавет|НЗ]] выдадзены {{!}} <noinclude>&dagger;&nbsp;</noinclude>{{{публікацыя_НЗ}}} }} |- {{#if:{{{публікацыя_цалкам<includeonly>|</includeonly>}}}| ! Поўная Біблія апублікавана {{!}} <noinclude>&dagger;&nbsp;</noinclude>{{{публікацыя_цалкам}}} }} |- {{#if:{{{неканон<includeonly>|</includeonly>}}}| ! Некананічныя (другакананічныя) кнігі {{!}} <noinclude>&dagger;&nbsp;</noinclude>{{{неканон}}} }} |- {{#if:{{{аўтар<includeonly>|</includeonly>}}}| ! Аўтар(ы) {{!}} <noinclude>&dagger;&nbsp;</noinclude>{{{аўтар}}} }} |- {{#if:{{{крыніца перакладу<includeonly>|</includeonly>}}}| ! Перакладзена з {{!}} <noinclude>&dagger;&nbsp;</noinclude>{{{крыніца перакладу}}} }} |- {{#if:{{{мова крыніцы<includeonly>|</includeonly>}}}| ! Мова крыніцы {{!}} <noinclude>&dagger;&nbsp;</noinclude>{{{мова крыніцы}}} }} |- {{#if:{{{тып перакладу<includeonly>|</includeonly>}}}| ! Тып перакладу {{!}} <noinclude>&dagger;&nbsp;</noinclude>{{{тып перакладу}}} }} |- {{#if:{{{выдавец<includeonly>|</includeonly>}}}| ! Выдавец {{!}} <noinclude>&dagger;&nbsp;</noinclude>{{{выдавец}}} }} |- {{#if:{{{тыраж<includeonly>|</includeonly>}}}| ! Наклад {{!}} <noinclude>&dagger;&nbsp;</noinclude>{{{тыраж}}} }} |- {{#if:{{{канон<includeonly>|</includeonly>}}}| ! Канон {{!}} <noinclude>&dagger;&nbsp;</noinclude>{{{канон}}} }} |- {{#if:{{{спасылка<includeonly>|</includeonly>}}}| ! Вэб-старонка {{!}} <noinclude>&dagger;&nbsp;</noinclude>{{{спасылка}}} }} |- {{#if:{{{Рд1:1-3<includeonly>|</includeonly>}}}| ! Быццё (Роду) 1:1-3 {{!}} <noinclude>&dagger;&nbsp;</noinclude>{{{Рд1:1-3}}} }} |- {{#if:{{{Пс1:1-2<includeonly>|</includeonly>}}}| ! Пс 1:1-2 {{!}} <noinclude>&dagger;&nbsp;</noinclude>{{{Пс1:1-2}}} }} |- {{#if:{{{Ян3:16<includeonly>|</includeonly>}}}| ! Ян 3:16 {{!}} <noinclude>&dagger;&nbsp;</noinclude>{{{Ян3:16}}} }} |- {{#if:{{{2Цім3:16-17<includeonly>|</includeonly>}}}| ! 2 Цім 3:16-17 {{!}} <noinclude>&dagger;&nbsp;</noinclude>{{{2Цім3:16-17}}} }} |- {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} {{Navbar|Пераклад Бібліі}} |}<noinclude> {{Дакументацыя}} [[Катэгорыя:Шаблоны:Карткі:Рэлігія]] [[Катэгорыя:Шаблоны:Карткі:Літаратура]] </noinclude> mz9qg15b9caxubrdq7uj8gacxqz8hzk Зоф’я Здыбіцка 0 155951 5134949 3636964 2026-05-02T13:32:09Z DobryBrat 5701 дапаўненне, вікіфікацыя, стыль 5134949 wikitext text/x-wiki {{навуковец |Фота = Lech Kaczyński, Zofia Zdybicka.jpg |Шырыня = |Подпіс = Прэзідэнт [[Лех Качыньскі]] ўручае Зоф'і Здыбіцкай Камандорскі крыж Ордэна адраджэння Польшчы 19.10.2008. }} '''Зоф’я Здыбіцка''' ({{lang-pl|Zofia Zdybicka}}; {{ВД-Прэамбула}}) — польскі філосаф. Прафесар, доктар навук. == Біяграфія == Нарадзілася 5 жніўня 1928 года. Законніца з Кангрэгацыі сясцёр [[уршулянкі|уршулянак]]. У 1970—2002 гадах займала пасаду загадчыцы кафедры філасофіі Бога і рэлігіі, а ў 1990—1998 гадах — дэкана філасофскага факультэта [[Люблінскі каталіцкі ўніверсітэт|Люблінскага каталіцкага ўніверсітэта]]. Член Вучонай рады інстытута Яна Паўла ІІ, Польскага таварыства Тамаша Аквінскага, якое з’яўляецца нацыянальным аддзяленнем Міжнароднага таварыства Тамаша Аквінскага. Аўтар шматлікіх навуковых прац, сярод якіх «Удзел быцця. Спроба тлумачэння сувязяў паміж светам і Богам» (1972), «Чалавек і рэлігія. Нарыс філасофіі рэлігіі» (1977), «Рэлігія і рэлігіязнаўства» (1988); рэдактар кніг «Задачы рэлігіі ў сучаснай культуры» (1992), «Свабода ў сучаснай культуры» (1997) і інш. Памерла 28 красавіка 2026 года. == Узнагароды == * Залаты крыж заслугі * Камандорскі крыж Ордэна адраджэння Польшчы {{Ізаляваны артыкул}} {{DEFAULTSORT:Здыбіцка Зоф’я}} [[Катэгорыя:Дактары філасофскіх навук]] [[Катэгорыя:Філосафы Польшчы]] [[Катэгорыя:Камандоры ордэна Адраджэння Польшчы]] sa025rkzu74jlq515mypr7rcj8fvjto 5134950 5134949 2026-05-02T13:32:40Z DobryBrat 5701 удакладненне 5134950 wikitext text/x-wiki {{навуковец |Фота = Lech Kaczyński, Zofia Zdybicka.jpg |Шырыня = |Подпіс = Прэзідэнт [[Лех Качыньскі]] ўручае Зоф'і Здыбіцкай Камандорскі крыж Ордэна адраджэння Польшчы 19.10.2008. }} '''Зоф’я Здыбіцка''' ({{lang-pl|Zofia Zdybicka}}; {{ВД-Прэамбула}}) — польскі філосаф. Прафесар, доктар навук. == Біяграфія == Нарадзілася 5 жніўня 1928 года. Законніца з Кангрэгацыі сясцёр [[уршулянкі|уршулянак]]. У 1970—2002 гадах займала пасаду загадчыцы кафедры філасофіі Бога і рэлігіі, а ў 1990—1998 гадах — дэкана філасофскага факультэта [[Люблінскі каталіцкі ўніверсітэт|Люблінскага каталіцкага ўніверсітэта]]. Член Вучонай рады інстытута Яна Паўла ІІ, Польскага таварыства Тамаша Аквінскага, якое з’яўляецца нацыянальным аддзяленнем Міжнароднага таварыства Тамаша Аквінскага. Аўтар шматлікіх навуковых прац, сярод якіх «Удзел быцця. Спроба тлумачэння сувязяў паміж светам і Богам» (1972), «Чалавек і рэлігія. Нарыс філасофіі рэлігіі» (1977), «Рэлігія і рэлігіязнаўства» (1988); рэдактар кніг «Задачы рэлігіі ў сучаснай культуры» (1992), «Свабода ў сучаснай культуры» (1997) і інш. Памерла 24 красавіка 2026 года. == Узнагароды == * Залаты крыж заслугі * Камандорскі крыж Ордэна адраджэння Польшчы {{Ізаляваны артыкул}} {{DEFAULTSORT:Здыбіцка Зоф’я}} [[Катэгорыя:Дактары філасофскіх навук]] [[Катэгорыя:Філосафы Польшчы]] [[Катэгорыя:Камандоры ордэна Адраджэння Польшчы]] 8lc4fwz4uppkl2r6x49h80injekex0g 5134952 5134950 2026-05-02T13:35:24Z DobryBrat 5701 дапаўненне, вікіфікацыя 5134952 wikitext text/x-wiki {{навуковец |Фота = Lech Kaczyński, Zofia Zdybicka.jpg |Шырыня = |Подпіс = Прэзідэнт [[Лех Качыньскі]] ўручае Зоф'і Здыбіцкай Камандорскі крыж Ордэна адраджэння Польшчы 19.10.2008. }} '''Зоф’я Здыбіцка''' ({{lang-pl|Zofia Zdybicka}}; {{ВД-Прэамбула}}) — польскі філосаф. Прафесар, доктар навук. == Біяграфія == Нарадзілася 5 жніўня 1928 года ў [[Краснік]]у [[Люблінскае ваяводства (1919—1939)|Люблінскага ваяводства]] [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]]. Законніца з Кангрэгацыі сясцёр [[уршулянкі|уршулянак]]. У 1970—2002 гадах займала пасаду загадчыцы кафедры філасофіі Бога і рэлігіі, а ў 1990—1998 гадах — дэкана філасофскага факультэта [[Люблінскі каталіцкі ўніверсітэт|Люблінскага каталіцкага ўніверсітэта]]. Член Вучонай рады інстытута Яна Паўла ІІ, Польскага таварыства Тамаша Аквінскага, якое з’яўляецца нацыянальным аддзяленнем Міжнароднага таварыства Тамаша Аквінскага. Аўтар шматлікіх навуковых прац, сярод якіх «Удзел быцця. Спроба тлумачэння сувязяў паміж светам і Богам» (1972), «Чалавек і рэлігія. Нарыс філасофіі рэлігіі» (1977), «Рэлігія і рэлігіязнаўства» (1988); рэдактар кніг «Задачы рэлігіі ў сучаснай культуры» (1992), «Свабода ў сучаснай культуры» (1997) і інш. Памерла 24 красавіка 2026 года ў Варшаве. == Узнагароды == * Залаты крыж заслугі * Камандорскі крыж Ордэна адраджэння Польшчы == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == {{Commons}} {{Ізаляваны артыкул}} {{DEFAULTSORT:Здыбіцка Зоф’я}} [[Катэгорыя:Дактары філасофскіх навук]] [[Катэгорыя:Філосафы Польшчы]] [[Катэгорыя:Камандоры ордэна Адраджэння Польшчы]] 7x6yrs4dt11krykhnpbr9bvjtbw606x Навагрудскі гісторыка-краязнаўчы музей 0 159190 5135140 4834554 2026-05-03T04:14:58Z Rabbi Mendl 19651 ілюстрацыя 5135140 wikitext text/x-wiki {{Музей |назва = |sort = |арыгінал = |выява = 2026.04.25 Navahrudak Historic Homeland Museum Hrodzienskaja Street 2 Hrodna Region Belarus 06.jpg |памер = |подпіс = [[Свята-Мікалаеўскі сабор (Навагрудак)|Свята-Мікалаеўскі сабор]] і будынак музея |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region = |CoordScale = |профіль = |заснаваны = |дата адкрыцця = |дата закрыцця = |падпарадкаваны = |месцазнаходжанне= |наведвальнікі = |фонд = |агульная плошча = |выставачная плошча= |плошча запаснікаў = |дырэктар = |праезд = |адкрыты = |білет = |спасылка = |Commons = }} '''Навагрудскі гісторыка-краязнаўчы музей''' — [[музей]] ў [[Навагрудак|Навагрудку]]. Першыя спробы стварыць краязнаўчы музей у Наваградку рабілі карэспандэнт газеты «Новае жыццё» і рэдактар навагрудскага радыё Іван Іванавіч Казачонак, а таксама мясцовыя краязнаўцы Барыс Іванавіч Бесараб і Раман Сцяпанавіч Лецка ў канцы 1960-х гадоў. Аднак тады музей не быў створаны, а сабраныя экспанаты не захаваліся. Цяперашні музей быў арганізаваны дзякуючы збіральніцкай працы Ніны Пятроўнай Шурак пачынаючы з 1987 года. Адкрыты музей 12 верасня 1992 года. Па ініцыятыве дырэктара музея Тамары Рыгораўны Вяршыцкай, на месцы [[Навагрудскае гета|Навагрудскага гета]], створана экспазіцыя «Музей яўрэйскага супраціву ў Навагрудку». Экспазіцыя размешчана ў 9 залах (250 кв.м.) фонды музея налічваюць 13,5 тыс. адзінак захоўвання. Экспазіцыя адлюстроўвае найбольш значныя падзеі гісторыі горада і [[Навагрудскі раён|раёна]], знаёміць з утварэннем [[ВКЛ|Вялікага княства Літоўскага]]: каранацыяй [[Міндоўг]]а, дзейнасцю вялікіх князёў [[Войшалк]]а, [[Гедымін]]а, [[Вітаўт Кейстутавіч|Вітаўта]] і інш., расказвае пра рассяленні [[татары|татараў]] на Навагрудчыне, пра стварэнне [[праваслаўе|праваслаўнай]] мітраполіі ў ВКЛ і г.д. На падставе дакументаў і дыярам паказаны змены ў статусе горада ў сувязі з атрыманнем ім [[магдэбургскае права|магдэбургскага права]], герба, пасяджэннямі Галоўнага трыбунала ВКЛ, а таксама войнаў, якія прывялі да разбурэння [[Навагрудскі замак|Навагрудскага замка]], падзеі паўстанняў 1831 і 1863 гадоў. Расказвае пра выдатных людзей, чыё жыццё і дзейнасць звязаны з Навагрудчынай. Музей мае багатую [[этнаграфія|этнаграфічную]] калекцыю, творы народнага мастацтва (жаночы і мужчынскі строі, тканыя посцілкі, дзяругі, настольнікі, вышываныя ручнічкі, сурвэткі, гліняны і драўляны посуд). Асобнымі тэмамі пададзена дзейнасць у міжваенны перыяд у Навагрудку дзяржаўнай польскай і прыватнай беларускай гімназій. Значная плошча адведзена паказу нямецкай акупацыі Навагрудчыны ў гады І і ІІ сусветных войнаў: удзел жыхароў у ваенных дзеяннях, рэжым акупацыі, трагедыя яўрэйскай абшчыны горада, супярэчлівы рух супраціўлення, у якім удзельнічалі савецкія партызанскія атрады, фарміраванні Арміі Краёвай, яўрэйскі партызанскі атрад Бельскага і інш. У музеі створаны мемарыяльны раздзел з архіва былога выпускніка беларускай гімназіі, ганаровага грамадзяніна г. Навагрудка, вядомага ў свеце вучонага ў галіне астранаўтыкі [[Барыс Кіт|Барыса Кіта]]. У 2016 годзе музей наведала 13 тыс. чалавек (паводле наведвальнасці 9-е месца ў Гродзенскай вобласці)<ref>Культура Республики Беларусь. — <abbr>Мн.</abbr>: Национальный статистический комитет Республики Беларусь, 2017. — С. 27-28.</ref>. {{Зноскі}} == Спасылкі == * [http://navagrudak.museum.by/ Старонка музея] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200725001503/http://navagrudak.museum.by/ |date=25 ліпеня 2020 }} {{Славутасці Навагрудка}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Музеі Гродзенскай вобласці]] [[Катэгорыя:Славутасці Навагрудка]] [[Катэгорыя:Культура Навагрудка]] 8isw2nci5tovunr5w3otc3c2a1s0qk5 Руская вызваленчая армія 0 160974 5134929 4754774 2026-05-02T12:26:29Z Teorassologie 167523 Змяніў нашыўку РВА на больш гістарычна дакладную. 5134929 wikitext text/x-wiki {{Ваеннае падраздзяленне |назва = Руская вызваленчая армія |выява = [[Выява:Bundesarchiv Bild 183-N0301-503, General Wlassow mit Soldaten der ROA.jpg|275px]] |подпіс = Генерал А. А. Уласаў інспектуе салдатаў РВА |гады = [[29 красавіка]] [[1943]]<ref>[[Дэ-факта]] з [[23 лістапада]] [[1944]] года</ref> — [[12 мая]] [[1945]] |краіна = |падначаленне = {{Андрэеўскі сцяг}} [[Камітэт вызвалення народаў Расіі|КВНР]]<br />[[Галоўнакамандуючы]] — А. А. Уласаў (з [[28 студзеня]] [[1945]])<ref name="Александров186">{{кніга |аўтар = Александров К. М. |загаловак = Русские солдаты Вермахта. Герои или предатели |год = 2005 |старонкі = 186 }} </ref> |у складзе = {{Андрэеўскі сцяг}} [[Камітэт вызвалення народаў Расіі|КВНР]] |тып = [[Узброеныя сілы]] |уключае_ў_сябе = [[Пяхота]], [[кавалерыя]], [[ВПС КВНР|ваенна-паветраныя сілы]], [[Усходнія легіёны|дапаможныя часці]] |роля = Вядзенне [[баявыя дзеянні|баявых дзеянняў]] супраць [[РСЧА|савецкіх войскаў]] |памер = 50.000 (сакавік 1945)<ref>[http://www.pseudology.org/POA/POA_sostav.htm РУСКАЯ ВЫЗВАЛЕНЧАЯ АРМІЯ<!-- Загаловак дададзены ботам -->]</ref><br />120.000 — 130.000 (красавік 1945) |камандная_структура = |размяшчэнне = [[Еўропа]], [[СССР]] |мянушка = Уласаўцы |заступнік = |дэвіз = |колеры = |марш = Мы ідзём шырокімі палямі |талісман = |рыштунак = Нямецкая і трафейная савецкая зброя |бітвы = [[Другая сусветная вайна]] |знакі_адрознення = [[File:Chevron ROA.png|Chevron ROA| 70px]] |цяперашні_камандзір = |вядомыя_камандзіры = [[Андрэй Уласаў]], [[Сяргей Кузьміч Бунячанка|Сяргей Бунячанка]], [[Рыгор Аляксандравіч Звераў|Рыгор Звераў]], [[Віктар Іванавіч Мальцаў|Віктар Мальцаў]] }} '''Руская вызваленчая армія''', '''РВА''' — назва, якая гістарычна замацавалася за [[Узброеныя сілы|ўзброенымі сіламі]] [[Камітэт вызвалення народаў Расіі|Камітэта Вызвалення Народаў Расіі]] (КВНР), што ваявалі на боку [[Трэці рэйх|Трэцяга рэйха]] супраць [[СССР]], а таксама сукупнасць большасці рускіх антысавецкіх часцей і падраздзяленняў з рускіх [[Калабарацыянізм|калабарацыяністаў]] у складзе [[Вермахт]]а ў 1943—1944 гг., які пераважна выкарыстоўваліся на ўзроўні асобных батальёнаў і ротаў<ref name="akm">{{кніга|аўтар= к. и. н. [[Кірыл Міхайлавіч Аляксандраў|Александров, К. М.]]|загаловак= Вооруженные формирования Комитета освобождения народов России в 1944—1945 гг|адказны= |спасылка= http://www.dissercat.com/content/vooruzhennye-formirovaniya-komiteta-osvobozhdeniya-narodov-rossii-v-1944-1945-gg|месца= Санкт-Петербург |выдавецтва= |год= 2002|том= |старонак= 349|старонкі= |isbn=}}</ref>, і сфарміраваных рознымі нямецкімі ваеннымі структурамі (штабам [[Войскі СС|Войскаў СС]] і г.д.) падчас [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]]. Знакі адрознення Рускай вызваленчай арміі (нарукаўны знак) у розныя перыяды часу насілі каля 800.000 чалавек, але толькі трэцяя частка гэтай лічбы, як прызнавалася кіраўніцтвам РВА, рэальна належалі да іх руху.<ref>[http://www.posev.ru/files/articles/46.htm ЗАГАДОЧНАЯ АРМИЯ ГЕНЕРАЛА ВЛАСОВА<!-- Заголовок добавлен ботом -->] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120314072122/http://www.posev.ru/files/articles/46.htm |date=14 сакавіка 2012 }}</ref><ref>[http://9-may.info/statya5.htm Великая Отечественная война — Статья 5. Наши соотечественники на службе у фашистской Германии<!-- Заголовок добавлен ботом -->] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120629093452/http://9-may.info/statya5.htm |date=29 чэрвеня 2012 }}</ref> Да 1944 года РВА не існавала ў якасці якога-небудзь пэўнага вайсковага фарміравання, а галоўным чынам выкарыстоўвалася [[Вермахт|нямецкімі ўладамі]] для прапаганды і прыцягнення добраахвотнікаў на службу. [[1-я пяхотная дывізія РВА|1-я дывізія РВА]] была сфарміравана [[23 лістапада]] [[1944]] года, крыху пазней былі створаны іншыя злучэнні, а напачатку 1945 года ў склад РВА былі ўключаны іншыя калабарацыянісцкія фарміраванні. Армія фарміравалася гэтак жа як і, напрыклад, [[Sonderverband Bergmann|Паўночнакаўказскі Sonderverband Bergmann]], [[Грузінскі легіён|Грузінскі легіён вермахта]], — галоўным чынам, з [[СССР|савецкіх]] ваеннапалонных ці з ліку эмігрантаў. Неафіцыйна Рускую вызваленчую армію і яе членаў звалі «уласаўцамі», па прозвішчы іх кіраўніка, генерал-лейтэнанта [[Андрэй Андрэевіч Уласаў|Андрэя Уласава]]. == Гл. таксама == * [[Ордэны Трэцяга рэйха для ўсходніх народаў]] * [[Рускі калабарацыянізм]] * [[Белы рух]] * [[Камбатанты]] {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:Russian Liberation Army}} * {{cite web|url=http://www.roa.ru/|title=Руская вызваленчая армія|publisher=Сайт, прысвечаны Рускай вызваленчай арміі|accessdate=2017-08-26|lang=ru|archiveurl=https://www.webcitation.org/65C7ziPZm?url=http://www.roa.ru/|archivedate=4 лютага 2012|url-status=live}} * [http://www.opoccuu.com/roa.htm Знакі адрознення РВА і іншых фармаванняў рускіх калабарацыяністаў]{{ref-ru}} * [http://ricolor.org/history/roa/ Падборка матэрыялаў па гісторыі РВА] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110825183614/http://ricolor.org/history/roa/ |date=25 жніўня 2011 }}{{ref-ru}} * [http://www.mochola.org/russiaabroad/vlas_smolensk.htm Рускі Вызваленчы Рух — Смаленская дэкларацыя]{{ref-ru}} * [http://www.mochola.org/russiaabroad/vlas_manifesto.htm Маніфест Камітэта Вызвалення Народаў Расіі (Прага, 14 лістапада 1944 года)]{{ref-ru}} * [http://country-osi.narod.ru/roa.html Гісторыя РВА]{{ref-ru}} * [http://nn.by/?c=ar&i=195628 Казакі на беларускай зямлі: што расказваюць архівы СБУ] {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Руская вызваленчая армія| ]] r9a8nex5d1xhpj8ja6yzcs8nobwr3mz 5135020 5134929 2026-05-02T17:59:02Z M.L.Bot 261 5135020 wikitext text/x-wiki {{Ваеннае падраздзяленне |назва = Руская вызваленчая армія |выява = [[Выява:Bundesarchiv Bild 183-N0301-503, General Wlassow mit Soldaten der ROA.jpg|275px]] |подпіс = Генерал А. А. Уласаў інспектуе салдатаў РВА |гады = [[29 красавіка]] [[1943]]<ref>[[Дэ-факта]] з [[23 лістапада]] [[1944]] года</ref> — [[12 мая]] [[1945]] |краіна = |падначаленне = {{Андрэеўскі сцяг}} [[Камітэт вызвалення народаў Расіі|КВНР]]<br />[[Галоўнакамандуючы]] — А. А. Уласаў (з [[28 студзеня]] [[1945]])<ref name="Александров186">{{кніга |аўтар = Александров К. М. |загаловак = Русские солдаты Вермахта. Герои или предатели |год = 2005 |старонкі = 186 }} </ref> |у складзе = {{Андрэеўскі сцяг}} [[Камітэт вызвалення народаў Расіі|КВНР]] |тып = [[Узброеныя сілы]] |уключае_ў_сябе = [[Пяхота]], [[кавалерыя]], [[ВПС КВНР|ваенна-паветраныя сілы]], [[Усходнія легіёны|дапаможныя часці]] |роля = Вядзенне [[баявыя дзеянні|баявых дзеянняў]] супраць [[РСЧА|савецкіх войскаў]] |памер = 50.000 (сакавік 1945)<ref>[http://www.pseudology.org/POA/POA_sostav.htm РУСКАЯ ВЫЗВАЛЕНЧАЯ АРМІЯ<!-- Загаловак дададзены ботам -->]</ref><br />120.000 — 130.000 (красавік 1945) |камандная_структура = |размяшчэнне = [[Еўропа]], [[СССР]] |мянушка = Уласаўцы |заступнік = |дэвіз = |колеры = |марш = Мы ідзём шырокімі палямі |талісман = |рыштунак = Нямецкая і трафейная савецкая зброя |бітвы = [[Другая сусветная вайна]] |знакі_адрознення = [[File:Chevron ROA.png|Шаўрон РВА|70px]] |цяперашні_камандзір = |вядомыя_камандзіры = [[Андрэй Уласаў]], [[Сяргей Кузьміч Бунячанка|Сяргей Бунячанка]], [[Рыгор Аляксандравіч Звераў|Рыгор Звераў]], [[Віктар Іванавіч Мальцаў|Віктар Мальцаў]] }} '''Руская вызваленчая армія''', '''РВА''' — назва, якая гістарычна замацавалася за [[Узброеныя сілы|ўзброенымі сіламі]] [[Камітэт вызвалення народаў Расіі|Камітэта Вызвалення Народаў Расіі]] (КВНР), што ваявалі на боку [[Трэці рэйх|Трэцяга рэйха]] супраць [[СССР]], а таксама сукупнасць большасці рускіх антысавецкіх часцей і падраздзяленняў з рускіх [[Калабарацыянізм|калабарацыяністаў]] у складзе [[Вермахт]]а ў 1943—1944 гг., які пераважна выкарыстоўваліся на ўзроўні асобных батальёнаў і ротаў<ref name="akm">{{кніга|аўтар= к. и. н. [[Кірыл Міхайлавіч Аляксандраў|Александров, К. М.]]|загаловак= Вооруженные формирования Комитета освобождения народов России в 1944—1945 гг|адказны= |спасылка= http://www.dissercat.com/content/vooruzhennye-formirovaniya-komiteta-osvobozhdeniya-narodov-rossii-v-1944-1945-gg|месца= Санкт-Петербург |выдавецтва= |год= 2002|том= |старонак= 349|старонкі= |isbn=}}</ref>, і сфарміраваных рознымі нямецкімі ваеннымі структурамі (штабам [[Войскі СС|Войскаў СС]] і г.д.) падчас [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]]. Знакі адрознення Рускай вызваленчай арміі (нарукаўны знак) у розныя перыяды часу насілі каля 800.000 чалавек, але толькі трэцяя частка гэтай лічбы, як прызнавалася кіраўніцтвам РВА, рэальна належалі да іх руху.<ref>[http://www.posev.ru/files/articles/46.htm ЗАГАДОЧНАЯ АРМИЯ ГЕНЕРАЛА ВЛАСОВА<!-- Заголовок добавлен ботом -->] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120314072122/http://www.posev.ru/files/articles/46.htm |date=14 сакавіка 2012 }}</ref><ref>[http://9-may.info/statya5.htm Великая Отечественная война — Статья 5. Наши соотечественники на службе у фашистской Германии<!-- Заголовок добавлен ботом -->] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120629093452/http://9-may.info/statya5.htm |date=29 чэрвеня 2012 }}</ref> Да 1944 года РВА не існавала ў якасці якога-небудзь пэўнага вайсковага фарміравання, а галоўным чынам выкарыстоўвалася [[Вермахт|нямецкімі ўладамі]] для прапаганды і прыцягнення добраахвотнікаў на службу. [[1-я пяхотная дывізія РВА|1-я дывізія РВА]] была сфарміравана [[23 лістапада]] [[1944]] года, крыху пазней былі створаны іншыя злучэнні, а напачатку 1945 года ў склад РВА былі ўключаны іншыя калабарацыянісцкія фарміраванні. Армія фарміравалася гэтак жа як і, напрыклад, [[Sonderverband Bergmann|Паўночнакаўказскі Sonderverband Bergmann]], [[Грузінскі легіён|Грузінскі легіён вермахта]], — галоўным чынам, з [[СССР|савецкіх]] ваеннапалонных ці з ліку эмігрантаў. Неафіцыйна Рускую вызваленчую армію і яе членаў звалі «уласаўцамі», па прозвішчы іх кіраўніка, генерал-лейтэнанта [[Андрэй Андрэевіч Уласаў|Андрэя Уласава]]. == Гл. таксама == * [[Ордэны Трэцяга рэйха для ўсходніх народаў]] * [[Рускі калабарацыянізм]] * [[Белы рух]] * [[Камбатанты]] == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == {{Commons|Category:Russian Liberation Army}} * {{cite web|url=http://www.roa.ru/|title=Руская вызваленчая армія|publisher=Сайт, прысвечаны Рускай вызваленчай арміі|accessdate=2017-08-26|lang=ru|archiveurl=https://www.webcitation.org/65C7ziPZm?url=http://www.roa.ru/|archivedate=4 лютага 2012|url-status=live}} * [http://www.opoccuu.com/roa.htm Знакі адрознення РВА і іншых фармаванняў рускіх калабарацыяністаў]{{ref-ru}} * [http://ricolor.org/history/roa/ Падборка матэрыялаў па гісторыі РВА] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110825183614/http://ricolor.org/history/roa/ |date=25 жніўня 2011 }}{{ref-ru}} * [http://www.mochola.org/russiaabroad/vlas_smolensk.htm Рускі Вызваленчы Рух — Смаленская дэкларацыя]{{ref-ru}} * [http://www.mochola.org/russiaabroad/vlas_manifesto.htm Маніфест Камітэта Вызвалення Народаў Расіі (Прага, 14 лістапада 1944 года)]{{ref-ru}} * [http://country-osi.narod.ru/roa.html Гісторыя РВА]{{ref-ru}} * [http://nn.by/?c=ar&i=195628 Казакі на беларускай зямлі: што расказваюць архівы СБУ] {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Руская вызваленчая армія| ]] 3tf1ak7w2l0uf6pklxykutndgqoa7xg Масток (Магілёўскі раён) 0 166642 5135185 5054441 2026-05-03T07:38:13Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135185 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Масток}} {{НП-Беларусь |статус = аграгарадок |беларуская назва = Масток |арыгінальная назва = |краіна =Беларусь |падначаленне = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = Mastok, Mahilioŭ District 01.jpg |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 53|lat_min = 58|lat_sec = 33 |lon_dir = |lon_deg = 30|lon_min = 27|lon_sec = 16 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты вобласці = |памер карты раёна = |вобласць =Магілёўская |раён =Магілёўскі |сельсавет =Мастоцкі |пасялковы савет = |карта краіны = |карта вобласці = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |дата заснавання = |першае згадванне = |ранейшыя назвы = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |двароў = |насельніцтва = 592 |год перапісу = 2010 |шчыльнасць = |нацыянальны склад = беларусы |канфесійны склад = |часавы пояс = +2 |DST = ёсць |тэлефонны код =+375 22(2) |паштовы індэкс = 213153 |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |OpenStreetMap = 243041755 }} '''Масто́к'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Магілёўская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Mastok}}, {{lang-ru|Мосток}}) — [[аграгарадок]]<ref>{{Cite web|url=https://etalonline.by/document/?regnum=d909m0023119&q_id=4404300|title=Решение Могилевского районного Совета депутатов от 13 марта 2009 года № 19-6 "О преобразовании деревень Могилевского района в агрогородки"|url-status=dead}}</ref> у [[Магілёўскі раён|Магілёўскім раёне]], каля аўтадарогі Орша-Магілёў. Цэнтр [[Мастоцкі сельсавет|Мастоцкага сельсавета]]. За 15 кіламетраў на поўнач ад [[Магілёў|Магілёва]]. == Насельніцтва == * 678 жыхароў. 292 двары (1999) == Інфраструктура == * Піларама, млын * Сярэдняя школа * Клуб і біблятэка * Аддзяленне сувязі == Памятныя мясціны == * Брацкая магіла {{зноскі}} == Літаратура == * {{кніга|загаловак=Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.10: Малайзія — Мугараджы|адказны=Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш|месца=Мн.|выдавецтва=БелЭн|год=2000|том=10|старонкі=200|старонак=544|isbn=985-11-0169-9 (Т. 10)|тыраж=10&nbsp;000}} {{Мастоцкі сельсавет}} [[Катэгорыя:Мастоцкі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёна]] j53kmepggj9g6q5s0wgkz2eouaknznh Леанід Лявонцьевіч Лаўрэш 0 166931 5134941 5133692 2026-05-02T13:08:44Z Lavon 1118 /* Укладанне і пераклад */ 5134941 wikitext text/x-wiki {{навуковец}} '''Леанід Лявонцьевіч Ла́ўрэш''' (нар. {{ДН|1|3|1963}}, {{МН|Ліда}}) — беларускі [[пісьменнік]], [[краязнавец]], [[перакладчык]] і незалежны даследчык. == Біяграфія == Скончыў [[электратэхнічны факультэт БНТУ|электратэхнічны факультэт]] [[Беларускі політэхнічны інстытут|Беларускага політэхнічнага інстытута]] (1985)<ref name="МарозСН23">''Марозава С. В.'' Сфера навуковых… С. 23.</ref>. Па адукацыі інжынер<ref>''Шчарбачэвіч Ніна''. Леанід Лаўрэш:… С. 7.</ref>. Сябра [[Саюз беларускіх пісьменнікаў|Саюза беларускіх пісьменнікаў]] з 2017 года. Жыве ў Лідзе. Мае жонку, сына, нявестку і ўнука. == Дзейнасць == Сфера навуковых інтарэсаў Леаніда Лаўрэша — краязнаўства і гісторыя прыродазнаўчых навук на Беларусі. Навуковая зацікаўленасць гісторыяй Лідчыны тычыцца шырокага часавага дыяпазону — ад першабытнасці да часоў Заходняй Беларусі (1921—1939). Асобна цікавіцца еўрапейскімі падзеямі канца XIV — пачатку XV стагоддзяў, якія закранулі Лідчыну. Быў удзельнікам творчага калектыву [[ГрДУ|ГрДУ імя Я. Купалы]], які па заданні [[Інстытут гісторыі НАНБ|Інстытута гісторыі]] [[НАНБ]] выконваў навукова-даследчую работу па канфесійнай гісторыі Беларусі XIX ст.<ref name="МарозСН23"/> Публікуецца з 2000 года. Першыя артыкулы былі вынікам вандровак па Лідчыне, падчас якіх у в. [[Ішчална]] быў знойдзены дзейны сонечны гадзіннік (мусіць адзіны ў Беларусі), а ў в. Бабры — раней неапісаны камень-следавік.<ref name="МарозСН23"/> Выказаў уласную гіпотэзу пра месца заключэння [[Востраўскае пагадненне|Востраўскага пагаднення]] (1392). Распрацоўваў тэму удзелу англійскіх арыстакратаў, персанажаў [[Уільям Шэкспір|Уільяма Шэкспіра]] — [[Генрых IV (кароль Англіі)|Генры Ланкастэра]], Генры Персі Хотспура, Джона Бафорта і іншых, у [[Вайна Тэўтонскага ордэна і ВКЛ|вайне Тэўтонскага ордэна супраць Вялікага княства Літоўскага]]. Пісаў пра адбітак войнаў і паўстанняў у XIX ст. — [[Вайна 1812 года|вайны 1812 года]], паўстанняў [[Паўстанне 1830—1831 гадоў|1830—1831]] і [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|1863—1864]] гадоў, у гісторыі Лідчыны. Звяртаецца і да пытанняў эканамічнай гісторыі Ліды і Лідчыны. Рэканструяваў раней невядомыя моманты з гісторыі многіх паселішч Лідчыны. Частка артыкулаў Леаніда Лаўрэша прысвечана і архітэктурным помнікам, архітэктуры готыкі і рамантызму на Лідчыне.<ref name="МарозСН23"/> Распрацоўвае канфесійную гісторыю Лідчыны, аўтар артыкулаў пра асобныя прыходы, храмы і капліцы. Зрабіў уклад у царкоўнае краязнаўства. Пры гэтым, мабыць першым у Беларусі, заняўся царкоўным краязнаўствам уніяцкай (грэка-каталіцкай) царквы. У кнізе «Грэка-каталіцкая (уніяцкая) Царква на Лідчыне» (2012) паказаў у кантэксце аналагічных усходнееўрапейскіх працэсаў царкоўна-рэлігійныя працэсы на Лідчыне ў XVI—XX ст., апісаў адбітак стварэння, дзейнасці і ліквідацыі ўніяцкай царквы ў Беларусі на гісторыі Лідчыны. Кніга заснавана на багатым факталагічным матэрыяле, з апублікаваннем дакументаў у Дадатках. Прэзентацыя кнігі выклікала пэўны рэзананс<ref name="МарозСН23"/>. Даследуе гісторыю прыродазнаўчых навук у Беларусі. Асобная сфера даследаванняў Леаніда Лаўрэша ў гэтай галіне — астраномія, ёй прысвечаны шэраг артыкулаў і кніга нарысаў «І зорнае неба над галавой…» (2013)<ref name="МарозСН23"/>. Прафесар [[Святлана Валянцінаўна Марозава|Святлана Марозава]] лічыць, што кніга Лаўрэша «Маламажэйкаўская царква» — не звыклы краязнаўчы нарыс: «Чым далей чытаеш, тым больш разумееш веліч і трагізм нашай мінуўшчыны… Пасля адкрыццяў, якія зрабіў аўтар кнігі, пра Мураванку можна складаць вершы і пісаць ледзь не дэтэктыўныя раманы. … Старонка за старонкай мы гартаем кнігу гісторыі Маламажэйкаўскай царквы даўжынёй у 500 год. Мы знаёмімся з падзеямі і людзьмі: уладальнікамі Мажэйкава, „калятарамі“ царквы (дабрадзеямі і самадурамі), са шматлікімі прэтэндэнтамі на сам храм і яго маёмасць, рэліквіі, землі. З дзяржаўнымі мужамі і мясцовымі чыноўнікамі, ад якіх залежаў лёс храма. Перад намі праходзіць цэлы шэраг прадстаўнікоў духоўнага саслоўя: ад вышэйшых царкоўных іерархаў да шараговых святароў. Дарэчы, Лаўрэш аднавіў імёны ўсіх настаяцеляў храма, пачынаючы з сярэдзіны XVII ст.»<ref>[https://nashaniva.by/?c=ar&i=185226 «Пасля адкрыццяў, якія зрабіў Лаўрэш, пра Мураванку можна складаць вершы»] // nashaniva.by, 10.02.2017, 22:52</ref> У 2017 годзе выйшла кніга «Шэпт пажоўклых старонак. Лідчына ў люстэрку прэсы. 1900—1939 гг.». Прафесар [[Аляксандр Фёдаравіч Смалянчук|Аляксандр Смалянчук]] адзначыў, што кніга «ў пэўным сэнсе ўнікальная. Гэта свайго роду хроніка мінулага Ліды, складзеная карэспандэнтамі шматлікіх газет і часопісаў, у якой адлюстравалася жыццё горада і наваколляў у першае саракагоддзе XX ст … [Кніга] дазваляе зазірнуць у малавядомыя старонкі гісторыі горада і наваколляў у апошнія гады існавання Расійскай Імперыі, у часы ваенных выпрабаванняў, якія працягваліся для Лідчыны доўгія 7 гадоў — з 1914 да 1921 года. Шмат месца ў кнізе займае хроніка горада міжваеннага перыяду, калі Ліда знаходзілася ў складзе Польскай Рэспублікі. Гэтыя старонкі прыцягваюць асаблівую ўвагу ў сувязі з тым, што ў ранейшыя часы гэты перыяд гісторыі звычайна адпраўлялі ў забыццё. Кніга заканчваецца падзеямі, у якіх адчувальны подых Другой сусветнай вайны…»<ref>[https://nashaniva.by/?c=ar&i=203558 Гісторыя Лідчыны на старонках старых газет — выйшла даследаванне Лявона Лаўрэша] // nashaniva.by, 27.01.2018, 11:52</ref>. У 2021 годзе ў Варшаве ў выдавецтве Poligraf выйшаў пераклад «Шэпта …» на польскую мову. У польскім выданні гісторыя Ліды распавядаецца з 1921 да 1939 года і замест храналагічнага выкладання гісторыі горада, як у беларускай версіі, польская версія перапрацавана па тэматычным прынцыпе<ref>[https://www.bn.org.pl/download/document/1634544770.pdf Urzędowy Wykaz Druków Wydanych w Rzeczypospolitej Polskiej. Przewodnik Bibliograficzny. Biblioteka Narodowa. Warszawa, 9—15 sierpnia 2021 r. Nr 32. S. 100.]</ref>. 100-годдзю БНР прысвечана біяграфія генерала ад інфантэрыі і міністра абароны БНР [[Кіпрыян Антонавіч Кандратовіч|Кіпрыяна Кандратовіча]]. Хабілітаваны доктар з універсітэта Мікалая Каперніка ў Торуні [[Дарота Міхалюк]] у прадмове да кнігі, сярод іншага напісала: «На стагоддзе абвяшчэння Беларускай Народнай Рэспублікі ў рукі чытача патрапляе біяграфія генерала Кіпрыяна Кандратовіча … Вяртанне на старонкі гісторыі гэтай постаці адбылося дзякуючы пісьменніку і гісторыку Леаніду Лаўрэшу, які ўжо каля дваццаці гадоў даследуе лёс генерала і публікуе працы пра яго жыццё. Ягонай заслугай з’яўляецца адшуканне магілы генерала, пахаванага каля царквы ў Воранаве. … Праца мае высокую навуковую каштоўнасць, бо падмацавана дакументамі і добра напісана. … Аўтар не толькі з захапленнем праводзіць нас праз жыццё генерала Кіпрыяна Кандратовіча, але таксама дзеліцца з чытачом этапамі сваіх пошукаў і даследаванняў і паказвае, якой надзвычай захапляльнай можа быць праца гісторыка»<ref>[https://nashaniva.by/?c=ar&i=210268 Кіпрыян Кандратовіч: генерал Расійскай імперыі, які падтрымаў БНР] // nashaniva.by, 28.05.2018, 15:21</ref>. [[Файл:Лаўрэш Леанід, сакавік 2023..jpg|злева|міні]] У 2020 г. выйшла кніга «Шпацыры па старой Лідзе». Доктар гістарычных навук [[Аляксандр Канстанцінавіч Краўцэвіч|Аляксандр Краўцэвіч]] лічыць, што кніга гэта плён шматгадовай працы лідскага пісьменніка і краязнаўца Леаніда Лаўрэша, «працы архіўнай, гістарыяграфічнай, але таксама і даследчыцка-палявой, менавіта, апытання сталых жыхароў горада пра падзеі XX ст. Строга падыходзячы да справы, тут не зусім пасуе слова „краязнаўства“ як да кнігі, так і да яе аўтара, бо яно асацыіруецца з аматарствам. Больш дакладным будзе акрэсленне „рэгіянальная гісторыя“, бо мы маем выкладзенае ў папулярнай форме навуковае даследаванне. Кніга Лаўрэша — як вяршыня айсберга, менавіта яго частка, найбольш відочная і даступная для людскога ўспрымання. Па-за полем зроку застаецца „падводная“ частка — нашмат большая як па працягласці, так і па аб’ёму праробленай працы. Каштоўнасць кнігі менавіта ў тым, што яна ўяўляе сабой прадукт гістарычнага даследавання, даведзены да канцавой мэты — масавага чытача. Але яна — не прадукт масавай культуры. Напісаная добрай выразнай мовай ў апоры на грунтоўным крыніцазнаўчым і гістарыяграфічным падмурку — кніга прэзентуе культуру прафесійную»<ref>[http://pawet.net/ns/2020/08/%E2%84%96_08_(1471).html Аляксандар Краўцэвіч. "Шпацыры па старой Лідзе" Леаніда Лаўрэша // Наша слова № 8 (1471), 19 лютага 2020.]</ref>. Адзін з найстарэйшых беларускіх архітэктараў, кандыдат архітэктуры, дацэнт БНТУ, [[Юрый Нікадзімавіч Кішык| Кішык Ю. Н.]] які раней і сам працаваў архітэтарам горада Ліда, пісаў у сваёй рэцэнзіі на кнігу «Шпацыры па старой Лідзе»: "Кнігу Леаніда Лаўрэша трэба чытаць некалькі разоў. Правільней сказаць - трэба не чытаць, а ўважліва вывучаць і асэнсоўваць цікавыя эпізоды горадабудаўнічай гісторыі Ліды. Я рабіў гэта з аднолькава вялікай цікавасцю, задавальненнем і ... прыкрасцю. Справа ў тым, што некалькі дзесяцігоддзяў таму я як выпускнік менскага палітэха працаваў у Лідзе архітэктарам горада, але тады належнай цікавасці да гісторыі горада не праявіў. А былі гэта 1960-я гады, і я мог быць больш актыўным сведкам, удзельнікам і нават летапісцам шматлікіх гістарычных працэсаў, якія разгортваліся ў краіне. Аднак менавіта такім пісьменнікам стаў Л. Лаўрэш. ... кніга надзвычай змястоўная, "шматслойная" і ўспрымаецца як шэраг партрэтаў аднаго і таго ж, здавалася б, знаёмага чалавека. Л. Лаўрэш дабіўся цікавасці чытачоў да кнігі краязнаўчага характару, выкарыстоўваючы спалучэнне рацыянальных спосабаў і вынаходлівых прыёмаў. Бо, усё ў канчатковым выніку зводзіцца да таго, што Л. Лаўрэш прыводзіць велізарны аб'ём "здабытага" ім жа багатага факталагічнага матэрыялу, малавядомага і зусім невядомага, прадстаўленага аднолькава цікава і ў кароткім тэксце, і ў змястоўных ілюстрацыях. Аднак вельмі важна, як адбіраюцца і як падаюцца падзеі і з'явы з гісторыі горада. Лепшыя фрагменты кнігі - тыя, у якіх чытачу як прыемнаму суразмоўцу не проста паведамляецца нейкі цікавы факт, а "давяраецца" яркі, нават у нейкай ступені таямнічы эпізод, ініцыяваны шпацырам па старой Лідзе. Наколькі ж цікавей становіцца аповед, калі адчуваеш асабістыя, эмацыйна афарбаваныя адносіны да эпізоду з боку аўтара, ды яшчэ і прыцягнутага для гэтай мэты знаёмага яму чалавека, які дзеліцца з намі сваімі непаўторнымі ўражаннямі і характэрнымі ўспамінамі! І тады не толькі раскрываюцца старонкі гісторыі старажытнай Ліды, але лёгка запамінаюцца яе персанажы, імёны, даты, нумары будынкаў, іх стылявыя асаблівасці і г. д."<ref>[https://www.academia.edu/162473826/%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%8B%D0%BA_%D0%AE_%D0%9D_%D0%A0%D1%8D%D1%86%D1%8D%D0%BD%D0%B7%D1%96%D1%8F_%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%BD%D1%96%D0%B3%D1%83_%D0%9B%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B4%D0%B0_%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88%D0%B0_%D0%A8%D0%BF%D0%B0%D1%86%D1%8B%D1%80%D1%8B_%D0%BF%D0%B0_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B9_%D0%9B%D1%96%D0%B4%D0%B7%D0%B5_ Кішык Ю. Н. Рэцэнзія на кнігу Леаніда Лаўрэша "Шпацыры па старой Лідзе" // Наша слова.pdf № 5 (214), 4 лютага 2026.]</ref>. У 2020 годзе Леанід Лаўрэш быў узнагароджаны граматай-падзякай ад Інстытута гісторыі НАН Беларусі «… за арганізацыю навукова-пошукавай работы і плённую працу на ніве краязнаўства». У 2023 годзе ўзнагароджаны граматай-падзякай Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі «… за плённую літаратурную і краязнаўчую працу…». У 2023 годзе выйшла кніга Леаніда Лаўрэша «Інстынкт пазнання». Аўтар прадмовы да гэтай кнігі, кандыдат гістарычных навук, дацэнт Святлана Лугаўцова, заўважыла: «Палітыка ў галіне адукацыі той ці іншай дзяржавы з’яўляецца ключавым фактарам, які вызначае яе дынаміку: прагрэсіўны рух або стагнацыю. Разам з тым пытанням развіцця адукацыі ў беларускай гістарыяграфіі традыцыйна надавалася менш увагі, чым аналізу палітычных і эканамічных праблем. Новая праца Леаніда Лаўрэша „Інстынкт пазнання“ ў значнай меры закрывае гэтую лакуну. У ёй паслядоўна разглядаецца гісторыя адукацыі ў Лідзе з сярэдзіны XVIII стагоддзя да канца 30-х гадоў ХХ стагоддзя»<ref>[https://www.academia.edu/104730167/%D0%9B%D1%96%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%96%D1%81%D0%B5%D1%86_2023_1_101_ Лідскі летапісец. 2023. № 2(102). С. 34.]</ref>. Шэраг публікацый Л. Лаўрэша прысвечана рэчавым, вусным, пісьмовым і выяўленчым крыніцам рэгіянальнай гісторыі, у т.л. каменным магілам, камяням-следавікам, паданням, малюнкам, паштоўкам і фотаздымкам.<ref name="МарозСН23"/> Таксама ён даследуе біяграфіі і дзейнасць вядомых ураджэнцаў Лідчыны, у т.л. звяртае ўвагу на забытыя і малавядомыя імёны. Апублікаваў шэраг біяграм і біяграфічных даследаванняў, у т.л. [[Кіпрыян Антонавіч Кандратовіч|Кіпрыяна Кандратовіча]], [[Яўген фон Гротэ дэ Буко|Яўгена фон Гротэ дэ Буко]], [[Дзіянісій Хлявінскі|Дзіянісія Хлявінскага]], [[Антоні Гарэцкі|Антонія Гарэцкага]], [[Францішак Нарвойш|Францішка Нарвойша]], [[Аляксандра Нарбут|Аляксандры Нарбут]], [[Цэзарый Каменскі|Цэзарыя Каменскага]], [[Віктар Басяцкі|Віктара Басяцкага]], [[Марцін Пачобут-Адляніцкі|Марціна Пачобут-Адляніцкага]], [[Ян Снядэцкі|Яна Снядэцкага]], [[Вітольд Карлавіч Цэраскі|Вітольда Цэраскага]], [[Гаўрыла Адрыянавіч Ціхаў|Гаўрылы Ціхава]] і іншых.<ref name="МарозСН23"/> Аўтар 21 кнігі (гл. спіс ніжэй) і каля 400 артыкулаў. Сталы аўтар газеты «Наша слова», часопіса «Лідскі летапісец», «Маладосць», «Гістарычны альманах» і розных навуковых зборнікаў. Удзельнік многіх навуковых гістарычных канферэнцый і круглых сталоў, дзе выступае па лідскай тэматыцы<ref>''Марозава С. В.'' Сфера навуковых… С. 23—24.</ref>. == Ацэнкі == Як заўважыла доктар гістарычных навук [[Святлана Валянцінаўна Марозава|Святлана Марозава]], краязнаўчымі даследаваннямі Л. Лаўрэш робіць значны ўклад у пашырэнне ведаў пра гісторыю Лідчыны, пазнанню яе месца і значнасці ў еўрапейскім гістарычным кантэксце<ref name="МарозСН24">''Марозава С. В.'' Сфера навуковых… С. 24.</ref>. У артыкуле пра Маламажэйкаўскую царкву на сайце «Сінадальнага аддзела рэлігійнай адукацыі і катэхізацыі БПЦ», Леанід Лаўрэш характарызаваны як «…даследчык і пісьменнік, знакаміты краязнаўца Лідчыны і аўтар кнігі пра Маламажэйкаўскую царкву-крэпасць»<ref>{{Cite web|url=https://oroik.by/xram-rastva-prasvyatoj-bagarodzicy-z-gistoryi-starazhytnaj-muravanki/|title=Храм Раства Прасвятой Багародзіцы: з гісторыі старажытнай “Мураванкі”| access-date=2024-03-29}}</ref>. == Асноўныя публікацыі == Паводле<ref>Спіс важнейшых публікацый… С. 24—26.</ref>: === Кнігі === * Лаўрэш Л. Л. [https://www.academia.edu/164650303/%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%9B%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B4_%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%BD%D1%8B_%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%86%D1%91%D0%BB_%D1%83_%D0%9B%D1%96%D0%B4%D0%B7%D0%B5_%D0%9B%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B4_%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%B1_%D0%BC_%D0%98%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D1%80%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F_2026_76_%D1%81 Фарны касцёл у Лідзе.] Издательские решения, 2026. — 76 с. * Лаўрэш Л. Л. [https://independent.academia.edu/LLauresh Лідскі замак : Кароткая гісторыя.] Издательские решения, 2025. — 100 с. * Lauresh L. [https://www.academia.edu/122186957/Leanid_Lauresh_Spacery_po_starej_Lidzie_Warszawa_Sowa_2023_340_s Spacery po starej Lidzie]. Warszawa: Sowa, — 2025. — 340 s. * Лаўрэш Л. Л. [https://www.academia.edu/143403929/%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%9B_%D0%9B_%D0%93%D1%96%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BA_%D0%AE%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82_%D0%AF%D0%B3%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F_%D0%B4%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%86%D1%8C_%D1%81%D1%8F%D0%BC_%D1%8F_%D1%96_%D1%81%D1%8F%D0%B4%D0%B7%D1%96%D0%B1%D0%B0_%D1%8F%D0%B3%D0%BE_%D0%B4%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D0%BC%D1%96%D0%BB%D0%B0_%D0%98%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D1%80%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F_2025_100_%D1%81 Гісторык Юстын Нарбут. Яго навуковая дзейнасць, сям’я і сядзіба, яго дачка Каміла.] Издательские решения, 2025. — 100 с. * Lauresh L., Lauresh H. [https://www.academia.edu/143185397/Lauresh_L_Lauresh_H_Tam_gdzie_zatrzyma%C5%82_czas_si%C4%99_Historyczne_lidzkie_nekropolie_Warszawa_Sowa_2025_198_s Tam, gdzie zatrzymał czas się... Historyczne lidzkie nekropolie.] Warszawa: Sowa, 2025. — 198 s. * Лаўрэш Л. [https://www.academia.edu/143318905/%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%9B_%D0%9B_%D0%92%D1%8B%D1%85%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%96_%D0%BA%D0%BD%D1%8F%D0%B7%D1%91%D1%9E_%D0%A7%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%85_%D0%B7_%D0%BF%D0%B0%D0%B4_%D0%9B%D1%96%D0%B4%D1%8B_%D0%98%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D1%80%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F_2025_60_%D1%81 Выхаванкі князёў Чартарыскіх з-пад Ліды.] Издательские решения, 2025. — 60 с. * Лаўрэш Л. [https://www.academia.edu/128183633/%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%9B_%D0%9B_%D0%A1%D1%82%D0%BE%D0%B9%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%86%D1%8C_%D1%83_%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D1%83%D0%B6%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%86%D1%8C_%D1%83_%D0%B2%D1%8B%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8F%D1%85_%D0%96%D1%8B%D1%86%D1%86%D1%91_%D1%96_%D1%9E%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%96%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%85_%D1%83%D0%BD%D1%96%D1%8F%D1%82%D0%B0%D1%9E_%D1%83_%D1%87%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%BB%D1%96%D0%BA%D0%B2%D1%96%D0%B4%D0%B0%D1%86%D1%8B%D1%96_%D1%83%D0%BD%D1%96%D1%96_%D0%BF%D0%B0%D0%B4_%D1%80%D1%8D%D0%B4_%D0%A1_%D0%92_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D0%B9_%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%86%D0%BA_2025_326_%D1%81 Стойкасць у веры, мужнасць у выпрабаваннях : Жыццё і ўспаміны беларускіх уніятаў у часы ліквідацыі уніі;] пад рэд. С. В. Марозавай. — Полацк, 2025. — 326 с. * Лаўрэш Л. [https://www.academia.edu/128829000/%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%9B_%D0%9B_%D0%A2%D1%8D%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D1%80_%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82_%D0%9D%D0%B0%D0%B2%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F_%D1%96_%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D0%B4%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%86%D1%8C_%D1%81%D1%8F%D0%BC_%D1%8F_%D1%96_%D1%81%D1%8F%D0%B4%D0%B7%D1%96%D0%B1%D0%B0_%D1%8F%D0%B3%D0%BE_%D1%87%D0%B0%D1%81_%D0%98%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D1%80%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F_2025_172_%D1%81 Тэадор Нарбут : Навуковая і літаратурная дзейнасць, сям’я і сядзіба, яго час.] Издательские решения, 2025. — 172 с. * Лаўрэш Л., Лаўрэш Г. [https://www.academia.edu/124479815/%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%9B_%D0%9B_%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%93_%D0%86_%D0%A2%D0%B0%D0%BC_%D0%B4%D0%B7%D0%B5_%D1%81%D0%BF%D1%8B%D0%BD%D1%96%D1%9E%D1%81%D1%8F_%D1%87%D0%B0%D1%81_%D0%9B%D1%96%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F_%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%87%D0%BD%D1%8B%D1%8F_%D0%BD%D0%B5%D0%BA%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%96_%D0%9B_%D0%9B_%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%93_%D0%86_%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%93%D1%80%D0%BE%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%94%D1%80%D1%83%D0%BA_2024_222_%D1%81 Там, дзе спыніўся час… . Лідскія гістарычныя некропалі.] ГроКарДрук, — 2024. — 222 с. * Лаўрэш Л. [https://www.academia.edu/121536228/%D0%AF%D0%BA_%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D0%9B%D1%96%D0%B4%D0%B0_%D1%9E%D0%B2%D0%B0%D0%B9%D1%88%D0%BE%D1%9E_%D1%83_XX%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B4%D0%B7%D0%B5_%D0%9F%D0%BE%D1%88%D1%82%D0%B0_%D1%87%D1%8B%D0%B3%D1%83%D0%BD%D0%BA%D0%B0_%D0%BA%D1%96%D0%BD%D0%BE_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D1%8B%D1%87%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%86%D1%8C_%D1%96_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%8B%D1%8F_%D0%B0%D1%9E%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96_%D0%9B_%D0%9B_%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%93%D1%80%D0%BE%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%94%D1%80%D1%83%D0%BA_2024_150_%D1%81 Як горад Ліда ўвайшоў у ХХ стагоддзе. Пошта, чыгунка, кіно, электрычнасць і першыя аўтамабілі.] ГроКарДрук, — 2024. — 150 с. * Лаўрэш Л. [https://www.academia.edu/100869582/%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%9B_%D0%9B_%D0%86%D0%BD%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%BA%D1%82_%D0%BF%D0%B0%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8F_%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B7_%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%8B%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D1%83%D0%BA%D0%B0%D1%86%D1%8B%D1%96_%D1%9E_%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B7%D0%B5_%D0%9B%D1%96%D0%B4%D0%B0_%D0%9B_%D0%9B_%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%93%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%B0_%D0%AE%D1%80%D0%A1%D0%B0%D0%9F%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%82_2023_192_%D1%81 Інстынкт пазнання. Нарысы з гісторыі адукацыі ў горадзе Ліда.] Гродна: ЮрСаПрынт, — 2023. — 192 с. * Lauresh L. [https://www.academia.edu/108954944/Leanid_Lauresh_Szept_po%C5%BC%C3%B3%C5%82k%C5%82ych_stron_Ziemia_Lidzka_w_zwierciadle_prasy_lat_1922_1939_Warszawa_Wydawnictwo_Poligraf_2021_338_s Szept pożółkłych stron. Ziemia Lidzka w zwierciadle prasy lat 1922—1939.] Warszawa: Wydawnictwo Poligraf, — 2021. — 338 s. * Лаўрэш Л. [https://www.academia.edu/78138036/%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%9B%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B4_%D0%A8%D0%BF%D0%B0%D1%86%D1%8B%D1%80%D1%8B_%D0%BF%D0%B0_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B9_%D0%9B%D1%96%D0%B4%D0%B7%D0%B5 Шпацыры па старой Лідзе.] Гродна: ЮрСаПрынт, — 2020. — 342 с. * Лаўрэш Л. [https://www.academia.edu/39182685/%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%9B_%D0%9B_%D0%93%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%8F%D0%BA%D1%96_%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%88%D0%BE%D1%9E_%D0%B4%D0%B0_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%96_%D0%96%D1%8B%D1%86%D1%86%D1%8F%D0%BF%D1%96%D1%81_%D0%9A%D1%96%D0%BF%D1%80%D1%8B%D1%8F%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%96%D1%87%D0%B0_%D0%9B_%D0%9B_%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%93%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%B0_%D0%AE%D1%80%D0%A1%D0%B0%D0%9F%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%82_2018_154_%D1%81 Генерал, які дайшоў да Беларусі.] Жыццяпіс Кіпрыяна Кандратовіча. Гродна: ЮрСаПрынт, — 2018. — 154 с. * Лаўрэш Л. [https://www.academia.edu/36101118/%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%9B_%D0%9B_%D0%A8%D1%8D%D0%BF%D1%82_%D0%BF%D0%B0%D0%B6%D0%BE%D1%9E%D0%BA%D0%BB%D1%8B%D1%85_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BA_%D0%9B%D1%96%D0%B4%D1%87%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D1%9E_%D0%BB%D1%8E%D1%81%D1%82%D1%8D%D1%80%D0%BA%D1%83_%D0%BF%D1%80%D1%8D%D1%81%D1%8B_1900_1939_%D0%B3%D0%B3_%D0%93%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%B0_2017_%D0%A8%D1%8D%D0%BF%D1%82_%D0%BF%D0%B0%D0%B6%D0%BE%D1%9E%D0%BA%D0%BB%D1%8B%D1%85_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BA_%D0%9B%D1%96%D0%B4%D1%87%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D1%9E_%D0%BB%D1%8E%D1%81%D1%82%D1%8D%D1%80%D0%BA%D1%83_%D0%BF%D1%80%D1%8D%D1%81%D1%8B_1900_1939_%D0%B3%D0%B3_%D0%9B_%D0%9B_%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%93%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%B0_%D0%A2%D0%90%D0%90_%D0%AE%D1%80%D0%A1%D0%B0%D0%9F%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%82_2017_432_%D1%81 Шэпт пажоўклых старонак. Лідчына ў люстэрку прэсы. 1900—1939 гг.] Гродна: ТАА «ЮрСаПрынт», — 2017. — 432 с. * Лаўрэш Л. [https://www.academia.edu/34790331/%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%9B_%D0%9B_%D0%9C%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D1%8D%D0%B9%D0%BA%D0%B0%D1%9E%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D1%86%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%B2%D0%B0_%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%87%D0%BD%D1%8B_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%D0%9B_%D0%9B_%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%93%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%B0_%D0%AE%D1%80%D0%A1%D0%B0%D0%9F%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%82_2017_114_%D1%81_%D1%96%D0%BB Маламажэйкаўская царква: гістарычны нарыс] / пад рэд. С. В. Марозавай. Гродна: ЮрСаПрынт, — 2017. — 114 с. * Лаўрэш Л. [https://www.academia.edu/28862000/%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%9B%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B4_%D0%9F%D0%B0%D1%9E%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%87%D1%8B_%D0%B4%D1%83%D1%85_1812_1831_1863_%D0%B3%D0%B0%D0%B4%D1%8B_%D0%BD%D0%B0_%D0%9B%D1%96%D0%B4%D1%87%D1%8B%D0%BD%D0%B5_%D0%93%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%B0_%D0%AE%D1%80%D1%81%D0%B0%D0%BF%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%82_2016_244_%D1%81_%D1%96%D0%BB Паўстанчы дух. 1812, 1831, 1863 гады на Лідчыне.] Гродна: Юрсапрынт, — 2016. — 244 с. * Лаўрэш Л. [https://www.academia.edu/28862139/%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%9B%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B4_%D0%92%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%96%D0%BD_%D0%A8%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B3_%D1%96_%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%8F%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D1%9E%D1%86%D0%B0_%D0%9C%D1%96%D0%BD%D1%81%D0%BA_%D0%A5%D0%B0%D1%80%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82_2014_63_1_%D1%81_100_%D0%B2%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%BD%D1%8B%D1%85_%D0%B4%D0%B7%D0%B5%D1%8F%D1%87%D0%B0%D1%9E_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%8C%D1%82%D1%83%D1%80%D1%8B_ Вандалін Шукевіч: беларускі археолаг і краязнаўца.] Мінск: Харвест, — 2014. — 63 с. (100 выдатных дзеячаў беларускай культуры). * Лаўрэш Л. [https://www.academia.edu/13120984/%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%9B_%D0%9B_%D0%9B%D1%96%D0%B4%D0%B0_%D1%9E%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D1%96_%D1%81%D1%91%D0%BD%D0%BD%D1%8F_%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%8B%D1%8F_%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D1%9E_%D0%B2%D1%8B%D1%8F%D0%B2%D0%B0%D1%85_%D0%9B%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B4_%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%9B%D1%96%D0%B4%D0%B0_%D0%9B%D1%96%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%B4%D1%80%D1%83%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BD%D1%8F_2013_152_%D1%81 Ліда ўчора і сёння : гісторыя горада ў выявах.] Ліда: Лідская друкарня, — 2013. — 152 с. * Лаўрэш Л. [https://www.academia.edu/3552888/_I_%D0%B7%D0%BE%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B5_%D0%BD%D0%B5%D0%B1%D0%B0_%D0%BD%D0%B0%D0%B4_%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%B9_%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B7_%D0%B3i%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%8Bi_%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%BCii_%D0%9B%D0%B5%D0%B0%D0%BDi%D0%B4_%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%9C%D1%96%D0%BD%D1%81%D0%BA_%D0%9B%D1%96%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%83%D1%81_2013_266_%D1%81_%D1%96%D0%BB «І зорнае неба над галавой…»: Нарысы з гісторыі астраноміі.] Мінск: Лімарыус, — 2013. — 266 с. * Лаўрэш Л. Грэка-каталіцкая (уніяцкая) Царква на Лідчыне; пад рэд. С. В. Марозавай. Полацк: Грэка-каталіцкая парафія Святамучаніка Язафата ў г. Полацку, — 2012. — 128 с. * Лаўрэш Л. Генерал Кіпрыян Кандратовіч (Дзеячы Беларускай Народнай Рэспублікі). Ліда, — 2007. — 43 с. * Лаўрэш Л., Круцікаў У. Ліда на старых малюнках, паштоўках, фотаздымках. Ліда, — 2001. — 108 с. ==== Укладанне і пераклад ==== * [https://www.academia.edu/117827014/%D0%9BI%D0%94%D0%97%D0%AF%D0%9D%D0%95_%D0%90%D0%A1%D0%9E%D0%91%D0%90_%D0%86_%D0%A7%D0%90%D0%A1_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%B1%D1%96%D1%8F%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D1%96%D1%87%D0%BD%D1%8B_%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%85_%D0%92%D1%8B%D0%BF%D1%83%D1%81%D0%BA_6_%D0%9C%D1%96%D0%BD%D1%81%D0%BA_2015_%D0%A1_68_165 АСОБА І ЧАС. Беларускі біяграфічны альманах. Выпуск 6.] Укладальнікі: Леанід Лаўрэш, Аляксандр Фядута. Мінск, — 2015. — 365 с. * ''[[Міхал Шымялевіч|Шымялевіч Міхал.]]'' [https://www.academia.edu/122743668/%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8F%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%9C%D1%96%D1%85%D0%B0%D0%BB_%D0%97%D0%B1%D0%BE%D1%80_%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D1%9E_%D1%83%D0%BA%D0%BB_%D0%9B_%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%93%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%B0_%D0%A2%D0%90%D0%90_%D0%AE%D1%80%D0%A1%D0%B0%D0%9F%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%82_2019_326_%D1%81 Збор твораў] / укл. Леанід Лаўрэш. Гродна: ТАА «ЮрСаПрынт», — 2019. — 326 с. * [https://www.academia.edu/122743731/_%D0%97%D0%B0%D0%BA%D1%83%D0%B9_%D0%B7%D0%B0%D0%BA%D1%83%D0%B9_%D0%B7%D1%8F%D0%B7%D1%8E%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%8C%D0%BA%D0%B0_%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D1%96%D1%8F_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%85_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8B%D1%85_%D0%BF%D0%B5%D1%81%D0%BD%D1%8F%D1%9E_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%86%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B9_%D0%BD%D0%B0_%D0%9B%D1%96%D0%B4%D1%87%D1%8B%D0%BD%D0%B5_%D1%9E_1905_1912_%D0%B3%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%85_%D0%92%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D1%86%D0%BA%D1%96_%D0%B4%D0%BE%D0%BC_%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B3%D0%B0_%D0%B0%D0%B1%D1%8F%D0%B4%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8F_%D0%A2%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D1%8B_%D1%96%D0%BC%D1%8F_%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D1%96%D1%88%D0%BA%D0%B0_%D0%A1%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%D1%83%D0%BA%D0%BB_%D0%9B_%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%9B%D1%96%D0%B4%D0%B0_2021_108_%D1%81 Закуй, закуй, зязюленька, рана… Анталогія беларускіх народных песень] / укл. Леанід Лаўрэш. Ліда. — 2021. — 108 с. * [https://www.academia.edu/105522264/%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F_%D0%B4%D1%83%D0%BC%D0%BA%D1%96_%D0%B7%D0%B2%D1%8B%D1%87%D0%B0%D1%96_%D0%B0%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B4%D1%8B_%D0%B7_%D0%9B%D1%96%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B3%D0%B0_%D0%BF%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%B0_%D0%A5%D0%86%D0%A5_%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B4%D0%B7%D1%8F_%D0%AD%D1%82%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D1%96%D1%87%D0%BD%D1%8B_%D0%B7%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%96%D0%BA_2023_%D0%B3_%D0%9D%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B5_%D0%9B%D1%96%D0%B4%D0%B0_72_%D1%81 Беларускія думкі, звычаі, абрады з Лідскага павета ХІХ стагоддзя. Этнаграфічны зборнік] / укл. Леанід Лаўрэш, Станіслаў Суднік. Ліда, — 2023. — 72 с. * [https://www.academia.edu/125238447/%D0%92%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F_%D1%9E%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%96%D0%BD%D1%8B_%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%AE%D0%BB%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D0%B0_%D0%A6%D1%96%D1%82%D1%8B%D1%8E%D1%81%D0%B0_%D0%B7_%D0%B4%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B0%D0%BC_%D0%A3%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B7%D1%96%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B0_%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%87%D0%BA%D1%96_%D1%83%D0%BA%D0%BB_%D0%9B%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B4_%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_Ridero_2024_68_%D1%81 Віленскія ўспаміны доктара Юльяна Цітыюса з дадаткам Уладзіслава Талочкі] / пер. з польскае мовы, і камент. Леанід Лаўрэш. Издательские решения, — 2025. — 74 с. * Віленскія ўспаміны доктара Юльяна Цітыюса з дадаткам Уладзіслава Талочкі] / пер. з польскае мовы, і камент. Леанід Лаўрэш. Издательские решения. — 2024. — 68 с. * ''[[Іпаліт Корвін-Мілеўскі|Корвін-Мілеўскі Гіпаліт]]''. [https://www.academia.edu/127672566/%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B2%D1%96%D0%BD_%D0%9C%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%93%D1%96%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%96%D1%82_%D0%A3%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%96%D0%BD%D1%8B_%D0%BF%D1%80%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D0%B7%D0%B5%D1%81%D1%8F%D1%82_%D0%B3%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D1%9E_1855_1925_Ridero_2025_276_%D1%81 Успаміны пра семдзесят гадоў (1855–1925)]. пер. з польскае мовы, і камент. Леанід Лаўрэш. Издательские решения, Издательские решения, — 2025. — 276 с. * ''[[Юзаф Мацкевіч|Мацкевіч Юзаф]].'' [https://flibusta.is/b/857840 «Тут заўсёды было сэрца Вялікага Княства…»: Выбраныя артыкулы 1930-х гг.], 2025. — 136 с. * ''[[Ігнат Ходзька|Ходзька Ігнат.]] ''[https://www.academia.edu/142943930/%D0%A5%D0%BE%D0%B4%D0%B7%D1%8C%D0%BA%D0%B0_%D0%86%D0%B3%D0%BD%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BD%D1%8B_%D0%BF%D0%B5%D1%80_%D0%B7_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B5_%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D1%8B_%D1%96_%D0%BA%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82_%D0%9B%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B4_%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%98%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D1%80%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F_2025_90_%D1%81 Баруны]. пер. з польскае мовы, і камент. Леанід Лаўрэш. Издательские решения, — 2025. — 90 с. * ''[[Станіслаў Мараўскі|Станіслаў Мараўскі.]]'' [https://www.academia.edu/144740309/%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BB%D0%B0%D1%9E_%D0%9D%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BA%D1%96_%D0%B3%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D1%9E_%D0%BC%D0%B0%D1%91%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D1%81%D1%86%D1%96_%D1%9E_%D0%92%D1%96%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%96_1818_1825_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BB%D0%B0%D1%9E_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D0%B4_%D1%96_%D0%BA%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%9B%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B4_%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D1%80%D1%8D%D0%B4_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BB%D0%B0%D1%9E_%D0%A1%D1%83%D0%B4%D0%BD%D1%96%D0%BA_%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8C_%D1%80%D1%8D%D0%B4_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D1%81%D1%96%D0%BC_%D0%9A%D0%BB%D1%96%D0%BC%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%B1_%D0%BC_%D0%98%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D1%80%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F_2025_332_%D1%81_ISBN_978_5_0068_4005_8 Некалькі гадоў маёй маладосці ў Вільні (1818—1825)] / Станіслаў Мараўскі. Пераклад і каментары Леанід Лаўрэш, рэд. Станіслаў Суднік, стыль-рэд. Максім Клімковіч. — [б. м.] Издательские решения, 2025. — 332 с. — ISBN 978-5-0068-4005-8 * ''[[Станіслаў Лорэнц|Лорэнц Станіслаў.]]'' [https://www.academia.edu/150128870/%D0%9B%D0%BE%D1%80%D1%8D%D0%BD%D1%86_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BB%D0%B0%D1%9E_%D0%92%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B1%D0%BE%D0%BC_%D0%A1%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%87%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D0%B4_2026_138_%D1%81 Віленскі альбом : Скарочаны пераклад. (пер. Леанід Лаўрэш)]. 2026. — 138 с. * ''[[Ежы Хопен|Хопен Ежы.]]'' [https://www.academia.edu/161244111/%D0%A5%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D0%95%D0%B6%D1%8B_%D0%92%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%8F_%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%8B%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D1%8B_%D0%BD%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%8B%D1%85_%D1%82%D1%8D%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%9E_1930_%D1%85_%D0%B3%D0%B3_2026_48_%D1%81 Выбраныя артыкулы : Пераклады некаторых тэкстаў 1930-х гг. (пер. Леанід Лаўрэш)] 2026. — 48 с. * ''Пузыня Габрыэля.'' [https://www.academia.edu/166177166/%D0%9F%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D1%8F_%D0%93%D0%B0%D0%B1%D1%80%D1%8B%D1%8D%D0%BB%D1%8F_%D0%A3_%D0%92%D1%96%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%96_%D1%96_%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%85_%D0%B4%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85_%D1%83%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%96%D0%BD%D1%8B_1815_1843_%D0%B3%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D1%9E_%D0%93%D0%B0%D0%B1%D1%80%D1%8B%D1%8D%D0%BB%D1%8F_%D0%9F%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D1%8F_%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D0%B4_%D1%96_%D0%BA%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%9B%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B4_%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D1%80%D1%8D%D0%B4_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BB%D0%B0%D1%9E_%D0%A1%D1%83%D0%B4%D0%BD%D1%96%D0%BA_%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8C_%D1%80%D1%8D%D0%B4_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D1%81%D1%96%D0%BC_%D0%9A%D0%BB%D1%96%D0%BC%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%B1_%D0%BC_%D0%98%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D1%80%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F_2026_284_%D1%81 У Вільні і літоўскіх дварах, успаміны 1815–1843 гадоў] / Габрыэля Пузыня. Пераклад і каментары Леанід Лаўрэш, рэд. Станіслаў Суднік, стыль-рэд. Максім Клімковіч. — [б. м.] Издательские решения, 2026. — 284 с. — ISBN 978-5-0069-9687-8 === Артыкулы === ;2026 * [https://www.academia.edu/166113881/%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%9B%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B4_%D0%9C%D0%B0%D1%91%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA_%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%B0_%D0%9D%D0%B0%D1%88%D0%B0_%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0_pdf_1_%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%B2%D1%96%D0%BA%D0%B0_2026_8_%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%B2%D1%96%D0%BA%D0%B0_2026_15_%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%B2%D1%96%D0%BA%D0%B0_2026_22_%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%B2%D1%96%D0%BA%D0%B0_2026_29_%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%B2%D1%96%D0%BA%D0%B0_2026 Маёнтак Гародна] // Наша слова.pdf. 1 красавіка 2026; 8 красавіка 2026; 15 красавіка 2026; 22 красавіка 2026; 29 красавіка 2026. * [https://www.academia.edu/165306841/%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%9B%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B4_%D0%9B%D1%96%D0%B4%D0%B7%D1%8F%D0%BD%D0%BA%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D0%BC%D1%96%D0%BB%D0%B0_%D0%AE%D1%80%D1%8D%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%B7_%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82%D0%B0%D1%9E_%D0%BD%D0%B0%D1%88%D0%B0_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D1%88%D0%B0%D1%8F_%D1%84%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%81%D1%82%D0%BA%D0%B0_%D0%9D%D0%B0%D1%88%D0%B0_%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0_pdf_12_221_25_%D1%81%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B2%D1%96%D0%BA%D0%B0_2026 Лідзянка Каміла Юрэвіч з Нарбутаў – наша першая феміністка] // Наша слова.pdf. 25 сакавіка 2026. * Фарны касцёл у Лідзе // Наша слова.pdf. 21 студзеня 2026; 28 студзеня 2026; 4 лютага 2026. ;2025 * [https://www.academia.edu/145726608/%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%9B%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B4_%D0%93%D1%96%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%8B%D1%8F_%D0%B0%D0%B4%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D0%BE_%D1%84%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B0_%D0%B7_%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D1%8F_1941_%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B0_%D0%9D%D0%B0%D1%88%D0%B0_%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0_pdf_53_209_31_%D1%81%D0%BD%D0%B5%D0%B6%D0%BD%D1%8F_2025 Гісторыя аднаго фотаздымка з ліпеня 1941 года] // Наша слова.pdf. 31 снежня 2025. * [https://www.academia.edu/144641750/%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%9B%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B4_%D0%A1%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%87%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%86%D1%8B%D0%B2%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B7%D0%B0%D1%86%D1%8B%D1%8F_%D0%93%D0%B0%D0%B9%D1%86%D1%8E%D0%BD%D1%96%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96_%D1%81%D1%83%D1%81%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D1%96%D1%8F_%D0%9F%D0%B0%D0%B4%D0%B2%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D0%BA%D1%96_%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D1%8B_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BA_2025_14_%D0%A1_198_213 Страчаная цывілізацыя: Гайцюнішкі і суседнія Падварышкі] // Новы Замак. 2025. № 14. С. 198–213. * Кароткая гісторыя Лідскага замка // Наша слова.pdf. 16 ліпеня 2025; 23 ліпеня 2025; 30 ліпеня 2025; 13 жніўня 2025; 20 жніўня 2025; 27 жніўня 2025; 3 верасня 2025. * Лідскія Нарбуты // Ад лідскіх муроў. 2025. № 11. Кн. 2. C. 348–412. * [https://www.academia.edu/143785027/%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%9B%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B4_%D0%9B%D1%96%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BF%D1%96%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%96%D1%86%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D0%BC%D1%96%D0%BB%D0%B0_%D0%AE%D1%80%D1%8D%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%B7_%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82%D0%B0%D1%9E_%D0%9D%D0%B0%D1%88%D0%B0_%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0_pdf_35_191_27_%D0%B6%D0%BD%D1%96%D1%9E%D0%BD%D1%8F_2025 Лідская пісьменніца Каміла Юрэвіч з Нарбутаў] // Наша слова.pdf. 27 жніўня 2025. * [https://www.academia.edu/130141549/%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%9B%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B4_%D0%AF%D1%88%D1%87%D1%8D_%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D0%BF%D1%80%D0%B0_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%8F_%D0%BB%D1%96%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F_%D0%B2%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%8B%D1%8F_%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%BA%D1%96_%D0%9D%D0%B0%D1%88%D0%B0_%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0_pdf_26_182_25_%D1%87%D1%8D%D1%80%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D1%8F_2025 Яшчэ раз пра старыя лідскія вайсковыя могілкі] // Наша слова.pdf. 25 чэрвеня 2025. * [https://www.academia.edu/128945425/%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%9B%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B4_%D0%97_%D0%B6%D1%8B%D1%86%D1%86%D1%8F_%D0%9C%D1%96%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%8F_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%9D%D0%B0%D1%88%D0%B0_%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0_pdf_17_173_21_%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%B2%D1%96%D0%BA%D0%B0_2025 З жыцця Мікалая Сапегі] // Наша слова.pdf. 21 красавіка 2025. * [https://www.academia.edu/128343834/%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%9B%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B4_%D0%90%D1%80%D1%85%D1%96%D1%82%D1%8D%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%9B%D1%96%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%85_%D0%B1%D1%83%D0%B4%D1%8B%D0%BD%D0%BA%D0%B0%D1%9E_%D1%83_1920_30_%D1%8F_%D0%B3%D0%B3_%D0%9D%D0%B0%D1%88%D0%B0_%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0_pdf_12_168_19_%D1%81%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B2%D1%96%D0%BA%D0%B0_2025 Архітэктары Лідскіх будынкаў у 1920–30-я гг.] // Наша слова.pdf . 19 сакавіка 2025. ;2024 * [https://www.academia.edu/165499904/%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%9B%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B4_%D0%9B%D1%96%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%A2%D1%8D%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82%D0%B0_%D0%B4%D0%B0_%D0%90%D0%BD%D1%96%D1%86%D1%8D%D1%82%D0%B0_%D0%A0%D1%8D%D0%BD%D1%96%D0%B5%D1%80%D0%B0_%D0%9B%D1%96%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%9B%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%96%D1%81%D0%B5%D1%86_2024_3_107_%D0%A1_68_80_2024_4_108_%D0%A1_76_80 Лісты Тэадора Нарбута да Аніцэта Рэніера] // Лідскі Летапісец. 2024. № 3. С. 68–80; Лідскі Летапісец. 2024. № 4. С. 76–80. * Маёнтак Хацяновічы // Лідскі Летапісец. 2024. № 3. С. 16–24. * Легенды Лідскага замка // Лідскі Летапісец. 2024. № 3. С. 8–15. * Страчаная цывілізацыя: Бальценікі // Новы замак. 2024. № 13. С. 189–208. * [https://www.academia.edu/165499854/%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%9B%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B4_%D0%AF%D1%9E%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%85_%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_%D1%96_%D1%8F%D0%B3%D0%BE_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D1%83%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D1%83%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%AF%D1%9E%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%85%D0%B0_%D0%A9%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87%D0%B0_%D0%9B%D1%96%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%9B%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%96%D1%81%D0%B5%D1%86_2024_1_2_105_16_%D0%A1_120_124_2024_3_107_%D0%A1_63_67_%D0%9B%D1%96%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%9B%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%96%D1%81%D0%B5%D1%86_2024_4_108_%D0%A1_63_82 Яўстах Шалевіч і яго мемуары] // Лідскі Летапісец. 2024. № 1–2(105–16). С. 120–124; 2024. № 3(107). С. 63–67; Лідскі Летапісец. 2024. № 4(108). С. 63–82. * [https://www.academia.edu/124839625/%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%9B%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B4_%D0%A2%D1%8D%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D1%80_%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%86%D1%86%D1%8F%D0%BF%D1%96%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D0%B7_%D0%BF%D1%80%D1%8D%D1%82%D1%8D%D0%BD%D0%B7%D1%96%D1%96_%D0%BD%D0%B0_%D0%BF%D0%B0%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%83_%D0%94%D0%B0_240_%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B4%D0%B7%D1%8F_%D0%B7_%D0%B4%D0%BD%D1%8F_%D1%81%D0%BC%D0%B5%D1%80%D1%86%D1%96_%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BA%D0%B0_%D0%9B%D1%96%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%9B%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%96%D1%81%D0%B5%D1%86_2024_1_2_105_16_%D0%A1_31_74 Тэадор Нарбут: жыццяпіс без прэтэнзіі на паўнату. Да 240-годдзя з дня смерці гісторыка] // Лідскі Летапісец. 2024. № 1–2. С. 31–74. * [https://www.academia.edu/116989141/%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%9B%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B4_%D0%9F%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%8B%D1%8F_%D0%B0%D1%9E%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96_%D1%96_%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%86%D1%8B%D0%BA%D0%BB%D1%8B_%D0%BD%D0%B0_%D0%9B%D1%96%D0%B4%D1%87%D1%8B%D0%BD%D0%B5_%D0%9B%D1%96%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%9B%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%96%D1%81%D0%B5%D1%86_2024_1_2_105_106_%D0%A1_83_88 Першыя аўтамабілі і матацыклы на Лідчыне] // Лідскі Летапісец. 2024. № 1–2. С. 83–88. * [https://www.academia.edu/124839869/%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%9B%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B4_%D0%9B%D1%96%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F_%D1%86%D1%8D%D1%80%D0%BA%D0%B2%D1%8B_%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%B4%D0%B0_%D0%BF%D0%B0%D1%87%D0%B0%D1%82%D0%BA%D1%83_XIX_%D1%81%D1%82_%D0%9B%D1%96%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%9B%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%96%D1%81%D0%B5%D1%86_2024_1_2_105_106_%D0%A1_75_82 Лідскія цэрквы горада да пачатку XIX ст.] // Лідскі Летапісец. 2024. № 1–2. С. 75–82. * Вёска Гарні пад Лідай // Наша слова.pdf. 2024. 9 кастрычніка. * Біскупы, датычныя горада Ліды // Наша слова.pdf. 2024. 24 ліпеня. * [https://www.academia.edu/121873427/%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%9B%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B4_%D0%97%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%83%D0%BC%D0%B5%D1%86%D1%8C_%D0%90%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%84%D0%B0_%D0%A1%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%8F_%D0%97%D0%B0%D0%BF%D1%96%D1%81%D1%8B_%D0%86%D0%BD%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%82%D1%83%D1%82%D0%B0_%D1%96%D0%BC%D1%8F_%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%9E_%D0%9B%D1%83%D1%86%D0%BA%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87%D0%B0%D1%9E_%D0%93%D0%BE%D0%B4_III_%D0%A1%D1%88%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%BA_3_Vilnius_%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA_2023_%D0%A1_41_50 Зразумець Адольфа Сегеня] // Запісы Інстытута імя братоў Луцкевічаў. Год III. Сшытак 3. Vilnius — Менск. 2023. С. 41-50. * [https://www.academia.edu/121778067/%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%9B%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B4_%D0%92%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F_%D1%86%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BD%D1%96_%D0%A8%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8F%D1%9E_%D1%83_%D0%BD%D0%B0%D1%88%D0%B0%D0%B9_%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%8B%D1%96_%D0%9D%D0%B0%D1%88%D0%B0_%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0_pdf_27_131_4_%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D1%8F_2024 Віленскія цукерні Штраляў у нашай гісторыі] // Наша слова.pdf. 2024. 4 ліпеня. * Уладзіслаў Абакановіч — лідскі краязнавец з першай генерацыі // Наша слова.pdf. 2024. 5 чэрвеня. * [https://www.academia.edu/105950417/%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%9B%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B4_%D0%9C%D0%B0%D1%91%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA_%D0%9F%D0%B0%D0%B4%D0%B2%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96_%D1%81%D1%83%D1%81%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D1%96%D1%8F_%D0%93%D0%B0%D0%B9%D1%86%D1%8E%D0%BD%D1%96%D1%88%D0%BA%D1%96_%D0%9B%D1%96%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%96%D1%81%D0%B5%D1%86_2023_4_104_C_76_85 Маёнтак Падварышкі і суседнія Гайцюнішкі] // Лідскі летапісец. 2023. № 4(104). C. 76-85. * [https://www.academia.edu/118875334/%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%9B%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B4_%D0%9A%D0%9F%D0%97%D0%91_%D1%83_%D0%9B%D1%96%D0%B4%D0%B7%D0%B5_%D0%9B%D1%96%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%96%D1%81%D0%B5%D1%86_2023_4_104_C_18_59 КПЗБ у Лідзе] // Лідскі летапісец. 2023. № 4(104). C. 18-59. * Легенды Лідскага замка // Наша слова.pdf. 2024. 2 траўня 2024; 2024. 8 траўня 2024. * Першыя аўтамабілі на Лідчыне // Наша слова.pdf, 3 красавіка 2024. * [https://www.academia.edu/114392021/%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%9B%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B4_%D0%9F%D1%96%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%96%D0%BA_%D0%AE%D0%B7%D0%B0%D1%84_%D0%9C%D0%B0%D1%86%D0%BA%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%BF%D1%80%D0%B0_%D0%BC%D0%B0%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%83_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%96%D0%B7%D1%8B_%D0%9F%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_%D1%83_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%86%D0%B5_%D0%A1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0_1938_%D0%B3_%D1%96_%D1%8F%D1%88%D1%87%D1%8D_%D1%82%D1%80%D0%BE%D1%88%D0%BA%D1%96_%D0%BF%D1%80%D0%B0_%D1%81%D1%8F%D0%BC%D1%8E_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%96%D0%B7%D1%8B_%D0%9B%D1%96%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%9B%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%96%D1%81%D0%B5%D1%86_2023_3_103_%D0%A1_42_46 Пісьменнік Юзаф Мацкевіч пра магілу Алаізы Пашкевіч у газеце «Слова», 1938 г. і яшчэ трошкі пра сям’ю Алаізы] // Лідскі Летапісец. 2023. № 3(103). С. 42-46. * Цэрквы горада Ліды да пачатку XIX ст. // Наша слова.pdf. 2024. 28 лютага; 2024. 6 сакавіка. ;2023 * [https://www.academia.edu/108269067/%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%9B%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B4_%D0%94%D0%B7%D0%B5_%D1%96_%D1%88%D1%82%D0%BE_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D0%BC_%D1%88%D1%83%D0%BA%D0%B0%D1%86%D1%8C_%D1%83_%D0%9B%D1%96%D0%B4%D0%B7%D0%B5_%D0%9B%D1%96%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%9B%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%96%D1%81%D0%B5%D1%86_2023_3_103_%D0%A1_36_41 Дзе і што археолагам шукаць у Лідзе] // Лідскі Летапісец. 2023. № 3(103). С. 36-41. * Астрынская, Глыбоцкая і Дэмбраўская цэрквы Лідскага павета, але Гарадзенскага дэканата // Лідскі Летапісец. 2023. № 3(103). С. 56-70. * [https://pawet.net/library/history/city_district/towns/razanka/%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B0.html Мястэчка Ражанка і касцёл у ім // Лідскі Летапісец. 2023. № 3(103). С. 47-55.] * [https://www.academia.edu/111926931/%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%9B%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B4_%D0%A1%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%87%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%86%D1%8B%D0%B2%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B7%D0%B0%D1%86%D1%8B%D1%8F_%D0%BC%D0%B0%D1%91%D0%BD%D1%82%D0%BA%D1%96_%D0%A1%D1%82%D1%80%D1%8D%D0%BB%D1%96%D1%86%D0%B0_%D1%96_%D0%9A%D0%B0%D1%81%D1%86%D1%8F%D0%BD%D1%91%D0%B2%D0%B0_%D0%B7_%D0%9F%D0%B0%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BD%D1%8F%D0%B9_%D0%BD%D0%B0_%D0%9B%D1%96%D0%B4%D1%87%D1%8B%D0%BD%D0%B5_%D0%93%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%87%D0%BD%D1%8B%D1%8F_%D1%85%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%96%D0%BA%D1%96_%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D1%8B_%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BA_2023_%D0%92%D1%8B%D0%BF%D1%83%D1%81%D0%BA_12_%D0%A1_172_192 Страчаная цывілізацыя: маёнткі Стрэліца і Касцянёва з Паперняй на Лідчыне. Гістарычныя хронікі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20240420053938/https://www.academia.edu/111926931/%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%9B%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B4_%D0%A1%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%87%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%86%D1%8B%D0%B2%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B7%D0%B0%D1%86%D1%8B%D1%8F_%D0%BC%D0%B0%D1%91%D0%BD%D1%82%D0%BA%D1%96_%D0%A1%D1%82%D1%80%D1%8D%D0%BB%D1%96%D1%86%D0%B0_%D1%96_%D0%9A%D0%B0%D1%81%D1%86%D1%8F%D0%BD%D1%91%D0%B2%D0%B0_%D0%B7_%D0%9F%D0%B0%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BD%D1%8F%D0%B9_%D0%BD%D0%B0_%D0%9B%D1%96%D0%B4%D1%87%D1%8B%D0%BD%D0%B5_%D0%93%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%87%D0%BD%D1%8B%D1%8F_%D1%85%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%96%D0%BA%D1%96_%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D1%8B_%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BA_2023_%D0%92%D1%8B%D0%BF%D1%83%D1%81%D0%BA_12_%D0%A1_172_192 |date=20 красавіка 2024 }} // Новы замак. 2023. Выпуск. 12. С. 172—192. * Лідчына ў XV ст. // Лідскі Летапісец. 2023. № 2(102). С. 36-49. * [https://www.academia.edu/104927634/%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%9B%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B4_%D0%9B%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%96%D0%B7%D0%B0%D1%86%D1%8B%D1%8F_%D0%9B%D1%96%D0%B4%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82%D0%B0_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D1%88%D0%B0%D1%81%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D0%B0_%D0%BF%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D1%96%D1%88%D1%87%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%82%D1%8D%D1%80%D1%8B%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%8B%D1%96_%D0%BD%D0%B0%D1%88%D0%B0%D0%B3%D0%B0_%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%9B%D1%96%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%9B%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%96%D1%81%D0%B5%D1%86_2023_2_102_%D0%A1_30_35 Лакалізацыя «Ліды Нарбута», першаснага паселішча на тэрыторыі нашага горада] // Лідскі Летапісец. 2023. № 2(102). С. 30-35. * Лідскі ветраны млын // Лідскі Летапісец. 2023. № 2(102). С. 55-58. * Святары Лідчыны розных канфесій у 1920-30-я гг. // Лідскі Летапісец. 2023. № 2(102). С. 50-54. * [https://www.academia.edu/111250992/%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%9B%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B4_%D0%AF%D1%9E%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%85_%D0%A2%D1%8B%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_%D1%8F%D0%B3%D0%BE_%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%86%D1%8B%D1%8F_%D1%96_%D1%8F%D0%B3%D0%BE_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9_%D0%9D%D0%B0%D1%88%D0%B0_%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0_pdf_49_101_6_%D1%81%D0%BD%D0%B5%D0%B6%D0%BD%D1%8F_2023_50_102_13_%D1%81%D0%BD%D0%B5%D0%B6%D0%BD%D1%8F_2023 Яўстах Тышкевіч, яго калекцыя і яго музей] // Наша слова.pdf. 2023. 6 снежня; 13 снежня. * Юстын Нарбут // Наша слова.pdf. 2023. 25 кастрычніка. * Ліда раскрывае таямніцы неахвотна: дзе і што шукаць у Лідзе // Наша слова.pdf . 2023. 18 кастрычніка. * Лідскі след Уладзіслава Вярыгі // Наша слова.pdf. 2023. 16 жніўня. * Маёнтак Падварышкі і суседнія Гайцюнішкі // Наша слова.pdf. 2023. 9 жніўня; 16 жніўня 23 жніўня. * Яшчэ раз пра «Ліду Тэадора Нарбута» // Наша слова.pdf. 2023. 25 ліпеня. * [https://www.academia.edu/104507114/%D0%97%D0%BD%D0%B0%D1%85%D0%BE%D0%B4%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8F_%D0%B2%D1%8F%D0%BB%D1%96%D0%BA%D0%B0%D0%B3%D0%B0_%D0%BA%D0%BD%D1%8F%D0%B7%D1%8F_%D0%92%D0%9A%D0%9B_%D1%96_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8F_%D0%90%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B0_%D1%96_%D0%B2%D1%8F%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%96%D1%85_%D0%BA%D0%BD%D1%8F%D0%B3%D1%96%D0%BD%D1%8C_%D1%96_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%9E_%D0%9B%D1%96%D0%B7%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D1%82%D1%8B_%D1%96_%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%9E_1931_%D0%B3 Знаходка пахавання вялікага князя ВКЛ і караля Аляксандра і вялікіх княгінь і каралеў Лізаветы і Барбары ў 1931 г.] // Наша слова.pdf. 2023. 12 ліпеня. * Пра лідскія ветраныя млыны // Наша слова.pdf. 2023. 7 сакавіка. * Крэскі да біяграфіі акадэміка Аркадзя Мігдала // Наша слова.pdf. 2023. 5 красавіка. * Гісторыя двух, амаль што аднатыпных будынкаў у Лідзе // Наша слова.pdf. 2023. 15 лютага. * Падымны рэестр шляхты Лідскага павета, 1728 г. // Лідскі Летапісец. 2022. № 3-4(99-100). С. 43-60. * Помнік па Алаізе Пашкевіч // Наша слова.pdf. 2023. 19 красавіка. * Ражанка // Наша слова.pdf. 2023. 14 чэрвеня. * Гісторыя двух, амаль што аднатыпных будынкаў у Лідзе // Лідскі Летапісец. 2023. № 1(101). С. 61-65. * 260 гадоў бульбе на Лідчыне // Лідскі Летапісец. 2023. № 1(101). С. 21-23. * Гарадское самакіраванне Ліды ў другой палове XIX ст.// Лідскі Летапісец. 2023. № 1(101). С. 44-52. * Лідскія прывілеі ў архіве Лідскага магістрата, 1785 г. // Лідскі Летапісец. 2022. № 3-4(99-100). С. 42. * Шымка Мацкавіч, яго нашчадкі і перадумовы будаўніцтва Маламажэйкаўскай царквы // Лідскі Летапісец. 2022. № 3-4(99-100). С. 61-69. ;2022 * Уніяцка-праваслаўныя дыспуты ў п’есах школьных езуіцкіх тэатраў (першая палова XVII ст.) // Традыцыі і сучасны стан культуры і мастацтваў : зборнік навуковых артыкулаў. Мінск. 2022. Вып. 3. С. 175—178. * Спіс былых сяброў Беларускай партыі сацыялістаў-рэвалюцыянераў // Нясвіжскія каеты. 2022. № 9. С. 18-23. * Страчаная цывілізацыя: Маёнтак Вялікае Мажэйкава // Новы Замак. 2022. № 11. С. 206—228. * Лідскія пісьменніцы XVIII—XIX ст. // Ад лідскіх муроў. 2022. № 10. С. 478—490. * Гісторыя маёнтка Востраў // Гісторыка-культурная спадчына Лідчыны. Зборнік навуковых артыкулаў. Мінск, 2022. С. 39-45. * Новае пра генерала Яўгена фон Гротэ дэ Буко // Лідскі Летапісец. 2022. № 1-2. С. 28-29. * Жалудок і палац Чацвярцінскіх // Лідскі Летапісец. 2022. № 1-2. С. 32-38. * Лідскія Хрулі герба «Праўдзіч» // Герольд Litherland. 2022. № 23. С. 145—150. * 260 гадоў беларускай бульбе // Наша слова.pdf. 2022. 9 лістапада. * Лідскія камуністы ў данясеннях канфідэнта Чорнага (1932—1937) // Homo Historicus 2022. Гадавік антрапалагічнай гісторыі. Мінск, 2022. С. 200—218. * Падымны рэестр шляхты Лідскага павета, 1728 г. // Лідскі Летапісец. 2022. № 3-4. С. 43-60. * Шымка Мацкавіч, яго нашчадкі і перадумовы будаўніцтва Маламажэйкаўскай царквы // Лідскі Летапісец. 2022. № 3-4. С. 61-69. * Лідскія прывілеі ў архіве Лідскага магістрата, 1785 г. // Лідскі Летапісец. 2022. № 3-4. С. 42. ;2021 * Шчучыншчына // Наша Слова. 2021. 27 студзеня. * Адукацыя ў Лідзе, 1920-1930-я гады // Маладосць. 2021. № 2. С. 92-109. * Кароткі ўспамін пра Ларысу Канчэўскую // Наша Слова. 2021. 24 сакавіка. * Ганна Патоцкая, пісьменніца, мемуарыстка, мастак // Наша Слова. 2021. 14 красавіка. * Ваверка і род Клаўсуцяў на Лідчыне // Лідскі Летапісец. 2021. № 1. С. 18-28. * Бальтазар Калясінскі, Аніцэт Рэніер і Каятан Дарашкеіч // Лідскі Летапісец. 2021. № 1. С. 37-44. * Новае пра лепшага лідскага гісторыка XX ст. Міхала Шымялевіча // Лідскі Летапісец. 2021. № 1. С. 15-17. * Палац у Жалудку // Наша Слова. 2021. 15 ліпеня; 22 ліпеня. * Дом інжынера Мінейкі ў Дзікушках // Наша Слова. 2021. 12 жніўня. * Сяклюцкія і маёнтак Стрэліца на Лідчыне // Наша Слова. 2021. 9 верасня; 16 верасня. * Архівы і зборы маёнткаў Ішчална і Вялікае Мажэйкава // XVI Гарадзенскія навуковыя чытанні «Скарбы гарадзенскіх калекцый». Гродна, 2021. С. 46-54. * Маёнткі Касцянёва і Паперня // Наша Слова. 2021. 30 верасня; 7 кастрычніка; 14 кастрычніка; 21 кастрычніка. * Фундатар Маламажэйкаўскай царквы Шымка Мацкавіч і яго нашчадкі // Беларусь у кантэксце еўрапейскай гісторыі: асоба, грамадства, дзяржава: зб. навук. арт. / ГрДУ імя Янкі Купалы. Гродна: ГрДУ, 2021. С. 299—305. * Пошта на Лідчыне // Маладосць. 2021. № 6. С. 97-104. * Прыход у Мыто // Лідскі Летапісец. 2021. № 2. С. 19-29. * Урады, ураднікі і старасты лідскія // Лідскі Летапісец. 2021. № 2. С. 30-54. * Новае пра лідскі фарны касцёл, замак і абразы пэндзля Смуглевіча // Лідскі Летапісец. 2021. № 2. С. 55-58. * Прыход у Ракавічах // Лідскі Летапісец. 2021. № 3-4. С. 32-41. * Стары дом паміж сучасным Ліцэем № 1 і Еўраоптам // Лідскі Летапісец. 2021. № 3-4. С. 74. * Новае пра цэрквы Лідчыны ў другой палове XIX — першай палове XX стст. // Лідскі Летапісец. 2021. № 3-4. С. 42-51. * Новае пра Тэадора Нарбута і яго сям’ю // Лідскі Летапісец. 2021. № 3-4. С. 52-59. * Страчаная цывілізацыя. Гістарычныя хронікі: Маёнтак Ішчална // Новы замак. 2021. Вып. 10. С. 179—200. ;2020 * Надзеі і расчараванні протаіерэя Антона Сасноўскага // Наша Слова. 2020. 23 снежня; 30 снежня. * «На жаль, у нас не водзяцца гэтыя звяркі…» Якая армія прынесла ў Беларусь тараканаў? // Наша Гісторыя. 2020. № 5. С. 89-91. * Браніслаў Друцкі-Падбярэскі. Да 130-тых угодкаў з дня нараджэння // Лідскі Летапісец. 2020. № 1. С. 19-20. * Паўстанцы і маёнткі // Маладосць. 2020. № 9. С. 94-100. * Зноў пра святароў і царкву ў Малым Мажэйкаве // Лідскі Летапісец. 2020. № 1. С. 21-31. * Ксёндз Юзаф Бародзіч і яго успаміны, датычныя Ліды // Лідскі Летапісец, 2020. 1. С. 76-80. * Успаміны ўніятаў-пакутнікаў // АСОБА І ЧАС. Беларускі біяграфічны альманах. Вып. 9. Уклад.: Д. Кандакоў, А. Фядута. Мінск. 2020. С. 246—248. * Тадэвуш Іваноўскі, яго сям’я і ягоныя ўспаміны // АСОБА І ЧАС. Беларускі біяграфічны альманах. Вып. 9. Уклад.: Д. Кандакоў, А. Фядута. Мінск. 2020. С. 57-59. * Маршалкі Лідскага павета // Лідскі Летапісец. 2020. № 2. С. 13-19. * Бердаўка // Лідскі Летапісец. 2020. № 2. С. 20-30. * Прыход у Лебядзе // Лідскі Летапісец. 2020. № 2. С. 31-45. * Новае пра лідскі фарны касцёл і замак // Наша Слова. 2020. 3 чэрвеня. * Лідчына ў XIV стагоддзі // Лідскі Летапісец. 2020. № 3. С. 14-32. * Ольжава // Лідскі Летапісец. 2020. № 3. С. 33-43. * Другі Вацлаў Ластоўскі // Лідскі Летапісец. 2020. № 4. С. 20-21. * Леанард Іваноўскі, тайны дарадца і ганаровы грамадзянін Ліды // Лідскі Летапісец. 2020. № 4. С. 72-79. * Графіня Сафія Шуазёль-Гуф’е // Лідскі Летапісец. 2020. № 4. С. 18-19. * Прыходы ў Ганчарах і Дакудаве // Лідскі Летапісец. 2020. № 4. С. 44-71. * Краязнаўства ў Лідзе // Маладосць. 2020. № 4. С. 76-77. ;2019 * Эміграцыя ў Амерыку // Маладосць. 2019. № 1. С. 17-18. * Адкуль у нас з’явіліся прусакі? // Наша Слова. 2019. 23 студзеня. * Да 135-тых угодкаў нараджэння Антона Луцкевіча // Наша Слова. 2019. 6 лютага. * Тэадор Нарбут у падзеях 1812 года // Наша Слова. 2019. 3 красавіка. * Іван Дрозд — грамадскі дзеяч і навуковец // Лідскі Летапісец. 2019. № 1. С. 23. * Пра Валеек з Галавічполя і газету «Свабода» // Лідскі Летапісец. 2019. № 1. С. 20-22. * «Невядомая вайна» XVII ст. на Лідчыне і вакол яе // Лідскі Летапісец. 2019. № 1. С. 24-37. * Амброзі Кастравіцкі // Наша Слова. 2019. 22 траўня. * Гісторыя з пахаваннем паўстанцаў аддзела Людвіка Нарбута // Наша Слова. 2019. 29 траўня. * Бальтазар Калясінскі, лідскі паўстанец і сябар Тараса Шаўчэнкі // Наша Слова. 2019. 12 чэрвеня; 19 чэрвеня. * Юлія Шышкова з лідскіх Нарбутаў // Маладосць. 2019. № 6. С. 114—122. * Ваколіца Ліды Вісманты // Наша Слова. 2019. 4 ліпеня. * Апошні беларускі базыльянін XIX ст. // Наша Слова. 2019. 10 ліпеня. * Яшчэ раз пра Летаўта // Наша Слова. 2019. 24 ліпеня. * Алена Іваноўская // Маладосць. 2019. № 8. С. 20-33. * Зноў пра апошняга беларускага базыльяніна а. Кірыла Летаўта // Наша Слова. 2019. 28 жніўня. * Грэка-каталіцкі епіскап Галаўня // Наша Слова. 2019. 16 кастрычніка. * Новае з гісторыі ўніяцкай царквы на Лідчыне: царква ў Дзікушках і прыватнаўласніцкія капліцы ў Вялікім Мажэйкаве і Красулях // Лідскі летапісец. 2019. № 2. С. 37-40. * Прыход у Радзівонішках // Лідскі летапісец. 2019. № 2. С. 41-53. * Астраномія ў Лукішскай турме // Наша Слова. 2019. 27 лістапада. * Лідчына да XIV стагоддзя // Лідскі летапісец. 2019. № 3. С. 16-34. * Касцёл на крыві // Лідскі летапісец. 2019. № 3. С. 8. * Пра трываласць беларускай рэлігійнай традыцыі // Слонімскі край. 2019. № 10. С. 14-15; № 11. С. 12-14. * Неаунія ў Дзікушскай царкве Лідскага павета ў 1925 г. // Гадавік Цэнтра Беларускіх Студыяў. Варшава, 2019. № 5. С. 78-90. * Амброзі Кастравіцкі // Лідскі летапісец. 2019. № 3. С. 49-52. * Пра Фелікса Стацкевіча. Да 140-годдзя з дня нараджэння // Лідскі Летапісец. 2019. 4. С. 11-15. * Сайту «Павет» — 20 гадоў // Лідскі Летапісец. 2019. 4. С. 7. * LIDA einst und jetzt // Лідскі Летапісец. 2019. 4. С. 43-61. * Сабакінцы // Лідскі Летапісец. 2019. 4. С. 22-42. ;2018 * Генералы БНР // Наша Слова. 2018. 31 студзеня. * Дом Юрыя Іваноўскага ў Галавічполі, пабудаваны па праекце архітэктара Лявона Вітан-Дубейкаўскага // Наша Слова. 2018. 2 траўня. * Трошкі пра Кастуся Езавітава // Наша Слова. 2018. 16 траўня. * Кастусь Езавітаў і Кіпрыян Кандратовіч: крэскі да біяграфій // Лідскі Летапісец. 2018. № 1. С. 13-15. * Лідская адукацыя на пачатку XX стагоддзя // Маладосць. 2018. № 10. С. 117—125. * Дыспуты паміж уніятамі і праваслаўнымі ў школьных тэатрах першай паловы XVII ст. // Наша Слова. 2018. 14 лістапада. * Яшчэ раз пра караля Андоры // Лідскі Летапісец. 2018. № 1. С. 37-50. * Новае пра лідскую чыгунку // Лідскі Летапісец. 2018. № 2. С. 32-38. * Прыход у Турэйску // Лідскі Летапісец. 2018. № 2. С. 20-28. * Гісторык у высылцы: да біяграфіі Міхала Шымялевіча // АСОБА І ЧАС. Беларускі біяграфічны альманах. Вып. 8. Уклад.: А. Фядута. Мінск, 2018. С. 136—139. * Рок плывёт над Лидой (Воспоминания Владимира Крушевского) // АСОБА І ЧАС. Беларускі біяграфічны альманах. Вып. 8. Уклад.: А. Фядута. Мінск, 2018. С. 254—256. * Фелікс Стацкевіч // Наша Слова. 2018. 22 жніўня; 29 жніўня. * Лідская чыгунка. Дакументальная аповесць // Маладосць. 2018. № 7. С. 120—139; № 9. С. 116—122. * Іваноўскія і Валейкі // Наша Слова. 2018. 26 верасня. * Лідскі дэкан — філамат, ксёндз Дзіянісі Хлявінскі // Лідскі Летапісец. 2018. № 3. С. 7-10. * Філамат Ануфры Петрашкевіч // Лідскі Летапісец. 2018. № 3. С. 11-16. * Іншыя лідскія філаматы // Лідскі Летапісец. 2018. № 3. С. 16-17. * Горад Ліда ў лёсе ксяндза Віктара Шутовіча // Лідскі Летапісец. 2018. № 3. С. 49-51. * Новае пра Лідскія гарадскія могілкі // Лідскі Летапісец. 2018. № 3. С. 34-41. * Гротэ дэ Буко ва ўспамінах Станіслава Іваноўскага // Лідскі Летапісец. 2018. № 4. С. 10-12. * Пахаванне паўстанцаў 1863 г. каля былога фальварка Стрэліца на Лідчыне // Лідскі Летапісец. 2018. № 4. С. 14-15. * Прыходы ў Голдаве і Бабрах // Лідскі Летапісец. 2018. № 4. С. 22-40. * Лідская павятовая 5-ці класная вучэльня ва ўспамінах Яўстаха Шалевіча // Лідскі Летапісец. 2018. № 4. С. 54-60. * Новая інфармацыя пра крыж на магіле паўстанцаў 1863 г. каля Стрэліцы і іншыя народныя мемарыялы 1863 г. на Лідчыне // Наша Слова. 2018. 5 снежня. ;2017 * Савецкая, 27, 32, 34. Функцыяналізм // Лідская газета. 2017. 5 студзеня * Вуліца Савецкая (Віленская, Сувальская) далей на поўнач // Лідская газета. 2017. 18 студзеня. * Па старонках нашай гісторыі. Вуліца Савецкая каля перакрыжавання з чыгункай // Лідская газета. 2017. 1 сакавіка. * Славойкі // Наша Слова. 2017. 12 красавіка. * Лідская Тарбут-школа // Наша Слова. 2017. 10 траўня. * Калона арханёла Рафаіла ў Жырмунах // Лідскі летапісец. 2017. № 1. С. 38. * Ліда да 1914 г. // Лідскі летапісец. 2017. № 1. С. 46-70. * Лідскі замак у 1891—1939 гг. // Лідская газета. 2017. 11 мая. * Новае з гісторыі лідскай архітэктуры // Наша Слова. 2017. 14 чэрвеня. * Паліцыя ў Лідзе // Лідская газета. 2017. 28 чэрвеня. * 400-годдзе базыльянскай кангрэгацыі ў Нагародавічах // Наша Слова. 2017. 12 ліпеня. * Грэка-каталіцкая парафія ў Нагародавічах // Лідскі Летапісец. 2017. № 2. С. 28-39. * Вузкакалейныя чыгуначныя лініі вакол Ліды // Лідскі Летапісец. 2017. № 2. С. 40-45. * З жыцця вуліцы Школьнай — сучаснай Кірава // Лідская газета. 2017. 19 ліпеня. * Лідская павятовая вучэльня // Маладосць. 2017. № 7. С. 125—132. * Выган — раён горада // Лідская газета. 2017. 6 ліпеня. * Генерал К. А. Кандратовіч ў 1916—1917 гг. // Наша лова. 2017. 3 жніўня. * Ксёндз Віктар Шутовіч і горад Ліда // Наша Слова. 2017. 30 жніўня. * Будынак Лідскай пошты — шэдэўр стылю функцыяналізму // Лідская газета. 2017. 6 верасня. * «Абрусіцелі» і дзяцінства генерала Кіпрыяна Кандратовіча // Наша Слова. 2017. 6 верасня. * Алена Скінадар з Іваноўскіх // Наша Слова. 2017. 20 верасня. * Лідскія кінатэатры // Маладосць. 2017. № 11. С. 95-104. * Генерал Кандратовіч і БНР // Наша Слова. 2017. 11 кастрычніка; 18 кастрычніка. * Грамадскі дзеяч і навуковец Іван Дрозд // Наша Слова. 2017. 25 кастрычніка. * Генерал Кіпрыян Кандратовіч у Парыжы // Наша Слова. 2017. 1 лістапада. * Лідскія друкарні // Лідскі Летапісец. 2017. № 3. С. 14-16. * Школа № 1 // Лідская газета. 2017. 15 лістапада. * Браніслаў Друцкі-Падбярэскі // Наша Слова. 2017. 20 снежня. * Кнігі цэркваў Лідчыны ў XVIII ст. // Лідскі Летапісец. 2017. № 3. С. 17-19. * Прыход ў Зблянах // Лідскі Летапісец. 2017. № 3. С. 30-48. * Славойкі на Лідчыне // Лідскі Летапісец. 2017. № 4. С. 39-40. * Тарбут-школа ў Лідзе // Лідскі Летапісец. 2017. № 4. С. 41-42. * Прыход у Орлі. // Лідскі Летапісец. 2017. № 4. С. 22-38. ;2016 * Загадкі Тарноўскага палаца // Лідская газета. 2016. 13 студзеня. * Кароль Андоры // Лідская газета. 2016. 20 студзеня. * Старыя дамы на карце нашага горада // Лідская газета. 2016. 3 лютага. * Мінская электрастанцыя // Маладосць. 2016. № 1. С. 108—113. * Яшчэ раз пра генерала фон Гротэ дэ Буко // Наша Слова. 2016. 23 сакавіка. * Яўрэі Ліды // Маладосць 2016. № 4. С. 141—154. * Старыя дамы на карце нашага горада. На поўнач ад замка — вучылішча // Лідская газета. 2016. 27 красавіка. * 700-годдзе Літоўска-Наваградскай мітраполіі // Наша Слова. 2016. 4 траўня. * Пошта ў стылі канструктывізму // Звязда. 2016. 7 чэрвеня. * На поўнач ад замка — аўтавакзалы Ліды // Лідская газета. 2016. 15 чэрвеня. * Падарожжа па старых вуліцах // Лідская газета. 2016. 20 ліпеня. * Лідская гарадская электроўня, 1916—1939 // Маладосць. 2016. № 7. С. 131—139. * Кінематограф у Лідзе. Кінатэатр «Эдысан» // Лідская газета. 2016. 3 жніўня. * Дом Віленская, 19 і далей на поўнач // Лідская газета. 2016. 24 жніўня. * Цікавы лёс дома № 16 па вуліцы Савецкай // Лідская газета. 2016. 14 верасня. * Прыход у Дзікушках // Лідскі летапісец. 2016. № 1. С. 15-29. * Насупраць сённяшняй Савецкай, 16 // Лідская газета. 2016. 21 верасня. * Купецкая гімназія. Якой яна была? // Лідская газета. 2016. 5 лістапада. * Міхал Шымялевіч. Крэскі да біяграфіі найлепшага гісторыка горада Ліды // Лідскі летапісец. 2016. № 1. С. 45-58. * Дом па вуліцы Савецкай, 26 і вакол яго // Лідская газета. 2016. 16 лістапада. * Лідскі піярскі калегіум // Маладосць. 2016. № 11. С. 120—130. * Хто і для якіх мэтаў будаваў дом № 23 па вуліцы Савецкай і «дом з калонамі» // Лідская газета. 2016. 30 лістапада. * 13 траўня 1901 г. нарадзіўся Вітольд Пілецкі // Лідскі Летапісец. 2016. № 2. С. 15-19. * Лідскія могілкі // Лідскі Летапісец. 2016. № 2. С. 38-60. * 100 гадоў Лідскай гарадской электрастанцыі // Лідскі Летапісец. 2016. № 4. С. 10-12. * Парафіяне Лідскай, Дзікушкай, Маламажэйкаўскай і Жыжмянскай грэка-каталіцкіх цэркваў у 1829 г. // Лідскі Летапісец. 2016. № 3. С. 26-40. * Ян Карловіч // Лідскі Летапісец. 2016. № 3&nbsp;°C. 11-13. * Лёсы родных Алаізы Пашкевіч // Лідскі Летапісец. 2016. № 3. С. 15-16. * Прыход ў Жыжме // Лідскі Летапісец. 2016. № 3. С. 20-25. * Горад Яго Каралеўскай Мосці Ліда ў другой палове XVII і ў XVIII стагоддзях // Лідскі Летапісец. 2016. № 4. С. 28-51. ;2015 * Лідчына ў 1924—1929 гг. у люстэрку прэсы // Лідскі Летапісец. 2015. № 1. С. 51-67; № 2. С. 26-65. * Прыгоды Сяргея Пясецкага на Лідчыне // Маладосць. 2015. № 2. С. 148—153. * Лідскія могілкі // Наша Слова. 2015. 13 траўня. * Людвік Нарбут // АСОБА І ЧАС. Беларускі біяграфічны альманах. Вып. 6. Уклад.: Л. Лаўрэш, А. Фядута. Мінск, 2015. С. 74-105. * Уніяцкі святар Адам Плаўскі // АСОБА І ЧАС. Беларускі біяграфічны альманах. Вып. 6. Уклад.: Л. Лаўрэш, А. Фядута. Мінск, 2015. С. 125—132. * Пра Міхала Шымялевіча: Крэскі да біяграфіі найлепшага гісторыка горада Ліды // АСОБА І ЧАС. Беларускі біяграфічны альманах. Вып. 6. Уклад.: Л. Лаўрэш, А. Фядута. Мінск, 2015. С. 133—165. * Пра што гавораць помнікі каля Ходараўцаў // Лідская газета. 2015. 24 чэрвеня. * Больш за 130 гадоў таму праз Ліду прайшоў першы цягнік // Лідская газета 2015. 12 жніўня. * Па справе першай беларускай школы… // Звязда. 2015. 25 жніўня. * Пачаткі беларускамоўнай адукацыі на Лідчыне // Наша Слова. 2015. 26 жніўня. * Штодзённае жыццё павятовага горада Ліда ў 1915—1918 гадах. Паводле віленскай беларускай газеты «Гоман» // Маладосць. 2015. № 8. С. 132—140. * 110 гадоў таму, выйшла першая кніга па гісторыі нашага горада // Лідскі летапісец. 2015. № 3. С. 12. * Лідчына ў люстэрку прэсы, 1930—1935 гг. // Лідскі летапісец. 2015. № 3. С. 45-84. * Будынак вясковай школкі будавалі самі сяляне // Лідская газета. 2015. 2 верасня. * Лёсы родных Алаізы Пашкевіч // Наша Слова. 2015. 14 кастрычніка. * Другі Вацлаў Ластоўскі // Наша Слова. 2015. 11 лістапада. * Народная паэзія Багушэвіча // Звязда. 2015. 22 снежня. * 100 гадоў першай беларускай школе на Лідчыне // Лідскі Летапісец. 2015. № 4. С. 7-9. * Распаўсюд вершаў Багушэвіча на Лідчыне пры канцы XIX-га ст. // Лідскі Летапісец. 2015. № 4. С. 20-21. * Рэнерты ў Лідзе // Лідскі Летапісец 2015. № 4. С. 22. * Выбітныя манахі-базіліяне часоў ліквідацыі ўніі // Biuletyn Historii Pogranicza. 2015. № 15. С. 65-89. ;2014 * Ліда на старых выявах. Вуліцы Крывая і Замкавая // Лідская газета. 2014. 25 студзеня. * Генерал Яўген фон Гротэ дэ Буко // Лідскі Летапісец. 2014. № 1. С. 59-64. * Лідчына да 1914 г. у люстэрку прэсы // Лідскі Летапісец. 2014. № 1. С. 30-58. * Датаванне пабудовы царквы ў Малым Мажэйкаве // Białoruskie Zeszyty Historyczne. № 40. Białystok,, 2013. № 40. С. 226—232. * Маламажэйкаўскі святар айцец Леў Савіцкі // Маладосць. 2014. № 1. С. 120—129. * Генерал Кандратовіч: два імгненні вечнасці // Наша Слова. 2014. 19 сакавіка. * Ліда на старых выявах. На Выгане вырасла Вялікая Ліда // Лідская газета. 2014. 12 красавіка. * Стыль функцыяналізму ў Лідзе да 1939 г. // Наша Слова. 2014. 7 траўня; 14 траўня; 21 траўня. * Багушэвіч на Лідчыне пры канцы 19-га ст. // Наша Слова. 2014. 4 чэрвеня. * Першая Сусветная і Ліда // Маладосць. 2014. № 7. С. 92-98. * Ліда перад паўстаннем 1863 года // Запісы таварыства аматараў беларускай гісторыі імя Вацлава Ластоўскага. Вып. 3. Рыга, 2014. С. 63-85. * Адукацыя ў Лідзе ў першай палове XX стагоддзя // Лідская газета. 2014. 15 ліпеня. * Водгук ваенных падзей у Лідзе // Лідская газета. 2014. 29 ліпеня. * Горад на старых выявах. Установы горада // Лідская газета. 2014. 9 верасня. * Горад на старых выявах. Фарны касцёл // Лідская газета. 2014. 16 верасня. * 20-ці годдзе аднаўлення дзейнасці грэка-каталіцкай царквы ў Лідзе // Наша Слова. 2014. 24 верасня. * Ліда ў 1936—1939 гг. // Лідскі Летапісец. 2014. № 2. С. 25-94. * Прафесар Баброўскі і скасаванне ўніяцкай царквы // Наша Слова. 2014. 9 ліпеня. * Уладзіслаў Абрамовіч // Наша Слова. 2014. 1 кастрычніка. * «Народ, які абуджаецца, не патрабуе нянек» // Звязда. 2014. 4 лістапада. * «Лідская рэвалюцыя» 1936 года // Arche. 2014. № 7-8. С. 318—333. * Кароль Андоры з-пад Ліды // Маладосць. 2014. № 10. С. 114—125. * Ліда ад пачатку Першай сусветнай вайны да нямецкай акупацыі // Лідская газета. 2014. 22 лістапада. * Жыццё дала… чыгунка // Звязда. 2014. 30 снежня. * Лідчына ў люстэрку прэсы, 1913—1923 // Лідскі Летапісец. 2014. № 3. С. 37-81. * 20-ці годдзе аднаўлення дзейнасці грэка-каталіцкай царквы ў Лідзе // Лідскі Летапісец. 2014. № 3. С. 9-10. * Рэдактар — краязнавец. 105 гадоў з дня нараджэння Ўладзіслава Абрамовіча // Лідскі Летапісец. 2014. № 3. С. 22-25. * Тодар Нарбут — папулярызатар найноўшых дасягненняў прыродазнаўства // Лідскі Летапісец. 2014. № 4. С. 12-13. * «Лідская рэвалюцыя» 1936 г. у люстэрку прэсы // Лідскі Летапісец. 2014. № 4. С. 47-62. * Лідскія цэрквы да 1939 г. // Лідскі Летапісец. 2014. № 4. С. 63-79. * Жыццё святара Адама Плаўскага // Актуальныя праблемы гістарычнай навукі і адукацыі: зб. навук. арт. Гродна, 2014. С. 54-64. ;2013 * Паўстанне 1863 года на Лідчыне. Перад паўстаннем // Лідскі Летапісец. 2013. № 1. С. 40-58. * Ліда на старых выявах. Замак у 1915—1918 гг. // Лідская газета. 2013. 5 студзеня; 12 сакавіка. * Аляксандра Нарбут: жанчына-акадэмік у XVIII стагоддзі // Через гендерное равенство — к участию в общественной и политической жизни общества: материалы II Республиканской научн.-практ. конф. 15 июня 2012 г. / Мозырь, 2012. С. 177—179. * Каменныя магілы і камяні-следавікі Лідчыны. // Запісы таварыства аматараў беларускай гісторыі імя Вацлава Ластоўскага. Вып. 1. Мінск, 2013. С. 34-41. * Паўстанне 1863 г. на Лідчыне. Перад паўстаннем // Наша Слова. 2013. 23 студзеня; 30 студзеня; 6 лютага; 13 лютага; 20 лютага. * Паўстанне 1863 г. на Лідчыне. За нашу і вашу свабоду // Наша Слова. 2013. 13 сакавіка; 20 сакавіка; 27 сакавіка; 3 красавіка; 10 красавіка * Яўген фон Гротэ дэ Буко — першы кіраўнік беларускага руху ў Лідзе // Наша Слова. 2013. 20 сакавіка * Гайцюнішкі // Маладосць 2013. № 2. С. 114—118. * Фарны касцёл у Лідзе: да 690-годдзя заснавання Ліды // Наша вера. 2013. № 4. С. 12-15. * Пасля паўстання // Паўстанне 1863 г. на Беларусі і Кастусь Каліноўскі. Матэрыялы навукова-практычнай канферэнцыі (Менск, 23 сакавіка 2013 г.). Мінск, 2013. С. 5-12. * Горад на старых выявах. Замак у 1920—1930 гадах // Лідская газета. 2013. 18 красавіка * Паўстанне 1863 г. на Лідчыне. Заканчэнне, вынікі і наступствы // Наша Слова. 2013. 12 чэрвеня; 19 чэрвеня. * Ліда на старых выявах. Рыначная плошча // Лідская газета. 2013. 8 чэрвеня; 5 ліпеня. * Вайна 1812 г. на Лідчыне // Мірскі замак у кантэксце падзелаў Рэчы Паспалітай і вайны 1812 г. Матэрыялы навукова-практычнай канферэнцыі (г.п. Мір, 16 чэрвеня 2012 г.). Мінск, 2013. С. 127—141. * Ліда на старых выявах. Вуліца Віленская (зараз — Савецкая) // Лідская газета. 2013 20 ліпеня; 8 жніўня. * Жыццё павятовага горада Ліда ў 1906—1912 гг.: па матэрыялах віленскіх газет «Kurier Litewski» і «Kurier Wilenski» // Другі Міжнародны Кангрэс даследчыкаў Беларусі. Працоўныя матэрыялы. Т. 2. Kaunas, 2013. С. 95-97. * Калантаі і Зельзін // Маладосць. 2013. № 7. С. 124—131. * Віктар Басяцкі // Наша Слова. 2013. 21 жніўня. * Паўстанне 1863 г. на Лідчыне. За нашу і вашу свабоду // Лідскі Летапісец. 2013. № 2. С. 48-73. * Калонія дзяржаўных дамоў у Лідзе (1920-я — 1930-я гг.) // Лідскі Летапісец. 2013. № 2. С. 74-78. * Сябар ТБШ Міхал Шымялевіч // Наша Слова. 2013. 18 верасня. * Ліда на старых выявах. Вуліца Каменская (зараз — Ленінская): якой яна была? // Лідская газета. 2013. 3 кастрычніка; 12 лістапада. * Царква ў Мураванцы // Лідскі Летапісец. 2013. № 3. С. 75-103. * Пра галоўнага лідскага боўдзілу XX ст. // Лідскі Летапісец. 2013. № 4. С. 73-74. * Лідскія касцёлы. Фарны касцёл, касцёл Піяраў, Кармеліцкі касцёл // Лідскі Летапісец. 2013. № 4. С. 36-54. * Род Путкамераў // АСОБА і ЧАС. Беларускі біяграфічны альманах. Вып. 5. 2013. С. 302—313. ;2012 * Размова са старым шляхціцам // Наша Слова. 2012. 18 студзеня; 25 студзеня; 1 лютага; 8 лютага; 15 лютага. * Праўду ў яміну не закапаеш, або шукайце і знойдзеце // Маладосць. 2012. № 2. С. 96-100. * Касцёл у Начы // Наша Слова. 2012. 4 красавіка. * Гісторыя чыгункі на Лідчыне // Лідскі Летапісец. 2012. № 1. С. 30-39. * Размова са старым шляхціцам // Лідскі Летапісец. 2012. № 2. С. 51-61. * Сляды герояў Шэкспіра ў Беларусі і на Лідчыне // Лідская газета. 2012. 10 красавіка * Гісторыя чыгункі на Лідчыне // Наша Слова. 2012. 10 траўня; 16 траўня. * Вайна 1812 г. у Літве і на Лідчыне // Наша Слова. 2012. 13 чэрвеня; 20 чэрвеня; 27 чэрвеня; 4 ліпеня 2012. * Таямнічыя замкі Лідчыны // Маладосць. 2012. № 6. С. 97-100. * Вітольд Карлавіч Цэраскі // Гістарычны альманах. Т. 17. 2011. С. 101—124. * Пагадненне 1392 г. у Востраве пад Лідай // Лідская газета. 2012. 11 верасня. * След старадаўняга палаца ў Дайнаве // Лідская газета. 2012. 6 кастрычніка. * Гісторыя чыгункі на Лідчыне // Сучасны стан беларускага краязнаўства і валанцёрскі рух. Матэрыялы Рэспубліканская навукова-практычнай канферэнцыі 16 красавіка 2012 г. Мінск, 2012. С. 173—186. * Ліда на старых выявах // Лідская газета. 2012. 1 лістапада. * Аляксандра Нарбут: жанчына-акадэмік // Лідская газета. 2012. 13 лістапада * Вайна 1812 г. у Літве і на Лідчыне // Лідскі Летапісец. 2012. № 3. С. 29-48. * Цэзары Каменскі // Наша Слова. 2012. 14 лістапада; 2012. 21 лістапада. * Ліда на старых выявах. Замак на пачатку XX ст. // Лідская газета. 2012. 15 снежня. * Пачатак будаўніцтва гімназіі імя гетмана Караля Хадкевіча ў Лідзе // Лідскі Летапісец. 2012. № 4. С. 32-36. ;2011 * Антоні Гарэцкі: забыты паэт // Наша Слова. 2011 2 лютага. * Funkcjonalizm w lidzkiej architekturze // Ziemia Lidzka. 2011. № 2. * Паўстанне 1830—1831 гг. // Наша Слова. 2011. 11 траўня; 18 траўня; 25 траўня; 1 чэрвеня; 8 чэрвеня. * Селішчы і гарадзішчы гістарычнай Лідчыны // Наша Слова. 2011. 6 ліпеня. * Архітэктура нацыянальнага рамантызму на Лідчыне // Наша слова. 2011. 14 верасня; 21 верасня. * «Жыў аднойчы рыцар…», або сляды герояў Шэкспіра ў старажытнай Беларусі // Маладосць. 2011. № 9. С. 121—126. * След вялікай каметы 1811 г. у сусветнай культуры // Роднае слова. 2011. № 10. С. 88-92. * Антоні Гарэцкі — забыты паэт // Ад Лідскіх муроў. № 7. 2011. С. 194—200. * Нагародавічы // Наша Слова. 2011. 7 снежня. * Аляксандра Нарбут — акадэмік Берлінскай акадэміі навук // АСОБА і ЧАС. Беларускі біяграфічны альманах. Выпуск 4. 2011. Мінск. С. 6-16. * Крыніцы для вывучэння гісторыі калоніі дзяржаўных дамоў у Лідзе (1920-я — 1930-я гг.) // Гістарычная ўрбаністыка: асновы метадалогіі і крыніцазнаўчая база: зб. навук. арт. Гродна, 2011. С. 362—366. * Дайноўскі і Радуньскі замкі гістарычнай Лідчыны. Нататкі краязнаўцы // Румлёўскія старонкі: Помнікі гісторыі, прыроды і культуры паміж турыстычнай прывабнасцю і навуковай цікавасцю: матэрыялы IV адкрытай рэгіян. навук.-практ. канф. па праблемах рэгіяналістыкі і краязнаўства «Румлёўскія чытанні» (Гродна, 18 лют. 2011 г.). Гродна, 2011. С. 39-45. * Паўстанне 1830—1831 гг. Да 180-х угодкаў // Лідскі летапісец. 2011. № 4. С. 18-28. ;2010 * Лідская Дайнова // Наша Слова. 2010. 2 чэрвеня. * Ксёндз Дзіянісій Хлявінскі, філамат // Навагрудчына ў гістарычна-культурнай спадчыне Еўропы (да 600-годдзя Грунвальдскай бітвы). 2010. С. 172—175. * Радуньскі замак // Наша Слова. 2010. 23 чэрвеня. * Каменныя магілы Лідчыны // Наша Слова. 2010. 15 ліпеня. * Камяні-следавікі Лідчыны // Наша Слова. 2010. 1 верасня; 8 верасня. * Капліца на Лідскім чыгуначным вакзале // Наша Слова. 2010. 13 кастрычніка. * Генерал Кіпрыян Кандратовіч: крэскі да жыцця // Асоба і час. Беларускі біяграфічны альманах. Вып. 2. 2010. С. 81-105. * Літоўскія прыгоды шэксьпіраўскіх пэрсанажаў // ARCHE. 2010. № 10. С. 145—156. * Прамысловасць горада Ліда ў 1920-30-я гг. // Працэсы ўрбанізацыі ў Беларусі ў XIX — пачатку XXI ст.: зб. навук. арт. Гродна, 2010. С. 181—188. ;2009 * Марцін Пачобут-Адляніцкі // Наша Слова. 2009. 4 сакавіка; 11 сакавіка. * Занатоўкі да біяграфіі міністра БНР генерала Кандратовіча // Наша Слова. 2009. 1 красавіка. * Скасаванне уніі на Лідчыне // Царква. 2009. № 1. * Генерал Кіпрыян Кандратовіч. 150 гадоў з дня нараджэння // Лідскі Летапісец. 2009. № 1-2. С. 24-27. * Ян Снядэцкі // Наша Слова. 2009. 20 траўня; 2009. 27 траўня; 3 чэрвеня. * Вітольд Карлавіч Цэраскі. Да 160-тых угодкаў з дня нараджэння // Наша Слова. 2009. 22 ліпеня; 29 ліпеня; 5 жніўня; 12 жніўня; 19 жніўня. * Ціхаў Гаўрыіл Андрыянавіч // Наша Слова. 2009. 25 лістапада; 2 снежня; 9 снежня; 16 снежня; 23 снежня. * Гараджанін эпохі Асветніцтва (Францішак Нарвойш) // Гістарыяграфія і крыніцы па гісторыі гарадоў і працэсаў урбанізацыі ў Беларусі. Зборнік навуковых артыкулаў. Гродна, 2009. С. 208—214. * Ліквідацыя грэка-каталіцкай царквы на Лідчыне // Хрысціянства у гістарычным лёсе беларускага народа. Ч. 1. Гродна: ГрДУ, 2009. С. 333—339. * Царква ў Дзікушках на Лідчыне // Хрысціянства у гістарычным лёсе беларускага народа. Ч. 2. Гродна : ГрДУ, 2009. С. 311—316. * Ян Снядэцкі (1756—1830) — навуковец і асветнік гістарычнай Літвы // Гістарычны альманах. Т. 15. 2009. С. 75-88. * Аляксандра Нарбут з Ліды — акадэмік Берлінскай акадэміі навук // 3-я Нефёдаўскія чытанні. Беларускае мастацтва: гісторыя і сучаснасць. ВКЛ у гісторыі Беларусі. Т. III. Мінск. 2009. С. 120—124. * Месца заключэння Востраўскага пагаднення 1392 г. // Ліда і Лідчына: да 685-годдзе заснавання горада: матэрыялы рэспубліканскай навукова-практычнай канферэнцыі (Ліда, 3 кастрычніка 2008 г.). Ліда, 2009. С. 44-48. ;2008 * Персанажы Шэкспіра — ў Літве. Граф Дэрбі // Наша Слова. 2008. 30 ліпеня; 6 жніўня. * Персанажы Шэкспіра — ў Літве. Генры Персі Хотспур // Наша Слова. 2008. 27 жніўня. * Персанажы Шэкспіра — ў Літве. Джон Бафорт // Наша Слова. 2008. 15 кастрычніка. * У пошуках знакамітага Вострава //Лідская газета. 2008. 11 лістапада. * Месца заключэння Востраўскага пагаднення 1392 г. Пачатак // Наша слова. 2007. 2 траўня. * Месца заключэння Востраўскага пагаднення 1392 г. Заканчэнне // Наша слова. 2007. 13 чэрвеня. * Крэскі да біяграфіі генерала К. Кандратовіча // Наша слова. 2007. 10 кастрычніка. * Астранамічная абсерваторыя ў Гародні // Наша Слова. 2008. 16 студзеня. * Астраномія ў Віленскім універсітэце // Наша Слова. 2008. 27 лютага. * Аляксандра Нарбутоўна, лідзянка — акадэмік Берлінскай акадэміі // Наша Слова. 2008. 9 красавіка * Месца заключэння Востраўскага пагаднення 1392 г. // Гістарычны альманах. 2007. Т. 13. С. 109—118. ;2000—2007 * Miejsce zawarcia ugody ostrowskiej 1392 r. // Ziemia Lidzka. 2007. № 2. * Каталіцкае Свята Божага нараджэння ў Лідзе // Наша слова. 2006. 27 снежня. * Генерал Кіпрыян Кандратовіч // Лідскі летапісец. 2005. № 4. С. 12-26. * Паданні вёскі Бабры // Наша Слова. 2005. 17 жніўня. * Гісторыя парафіі ў Ішчалне. 490 гадоў Ішчалнянскай парафіі // Наша Слова. 2005. 15 чэрвеня. * Гайцюнішкі // Наша Слова. 2005. 19 кастрычніка. * Генерал Кіпрыян Кандратовіч на службе БНР // Наша Слова. 2004. 17 сакавіка. * Грэка-каталіцкая (уніяцкая) царква у Лідзе і Лідскім павеце // Наша слова. 2003. 26 лістапада. * Міністр БНР, генерал Кіпрыян (Цыпрыян) Кандратовіч // Наша слова. 2002. 10 сакавіка; 17 сакавіка. * Генерал Кіпрыян Кандратовіч // Спадчына. 2002. № 1. С. 161—166. * Лідзяне XX стагоддзя // Лідскі летапісец. 2002. № 2. С. 9-11. * Lidzianie XX wieku // Ziemia Lidzka. 2001. № 1. * Kościół greko-katolicki w Lidzie i Ziemi Lidzkiej // Ziemia Lidzka. 2001. № 1. * Мажэйкаўскія сядзібна-паркавыя комплексы // Спадчына. 2001. № 1-2. С. 206—212. * Архітэктура Лідчыны. Готыка // Лідскі Летапісец. 2000. № 3. С. 32-34. * Камень-следавік ў в. Бабры // Лідскі Летапісец. 2000. № 1. С. 24. * Сонечны гадзіньнік у в. Ішчална // Спадчына. 2000. № 2. С. 139—141. * Сонечны гадзіньнік у вёсцы Ішчална // Лідскі Летапісец. 1999. № 4. С. 21. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * «Павет» Леаніда Лаўрэша // Лідскі летапісец. — 2001. — № 3. — С. 1. * Лявон Лаўрэш, рэдактар аднаго з найбольш грунтоўных краязнаўчых сайтаў «Pawet» // Наша слова. — 2008. — 27 лютага. * ''Суднік С.'' Лідскія беларускамоўныя сайты // Наша слова. — 2008. — 10 снежня. * Леаніду Лаўрэшу — 50 // Наша слова. — 2013. — 27 лютага. — С. 1 * ''[[Святлана Валянцінаўна Марозава|Марозава С. В.]]'' [http://pawet.net/ns/2013/09/%E2%84%96_09_%281108%29.html#_Toc349758332 Мае адкрыцці Леаніда Лаўрэша] // Наша слова. — 2013. — 27 лютага. — С. 7. * ''Марозава С. В.'' Мае адкрыцці Леаніда Лаўрэша // Лідская газета. — 2013. — 28 лютага. — С. 4. * ''Марозава С. В.'' [https://www.academia.edu/100996534/%D0%9B%D1%96%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%96%D1%81%D0%B5%D1%86_2013_1_61_ Сфера навуковых зацікаўленняў лідскага краязнаўца Леаніда Лаўрэша] // Лідскі летапісец. — 2013. — № 1 (61). — С. 23—24. * [https://www.academia.edu/100996534/%D0%9B%D1%96%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%96%D1%81%D0%B5%D1%86_2013_1_61_ Спіс важнейшых публікацый Л. Л. Лаўрэша] // Лідскі летапісец. — 2013. — № 1 (61). — С. 24—26. * ''Чэмер М.'' [http://nastgaz.by/?p=3487 Астраномія — навука светапоглядная] // Настаўніцкая газета. — 2013. — 20 мая. * ''Шчарбачэвіч Ніна.'' [http://zviazda.by/wp-content/uploads/2014/09/30ver-15.indd_.pdf Леанід Лаўрэш: «Кожная знаходка — нагода для радасці»] // Звязда № 185 (27795) 30 верасня 2014 г. * [https://www.livelib.ru/review/815259-vandalin-shukevich-belaruski-arheolag-i-krayaznatsa-leanid-laresh Леанід Лаўрэш. «Вандалін Шукевіч: беларускі археолаг і краязнаўца» — рецензия elefant] // livelib.ru — 2017. — 29 мая. * {{Cite web|url=http://tv-lida.by/2018/03/05/on-ne-predstavlyaet-svoej-zhizni-bez-istorii-i-literatury/|title=Он не представляет своей жизни без истории и литературы — Лидское телерадиообъединение|website=web.archive.org|date=2018-06-10|access-date=2024-04-26|archive-date=10 чэрвеня 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180610031555/http://tv-lida.by/2018/03/05/on-ne-predstavlyaet-svoej-zhizni-bez-istorii-i-literatury/|url-status=bot: unknown}} // Ліда-ТБ * ''Ціхаміраў Андрэй''. [https://pawet.net/library/history/city_district/data_people/scientists/lauresh/006/%D1%80%D1%8D%D1%86%D1%8D%D0%BD%D0%B7%D1%96%D1%8F_%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%BD%D1%96%D0%B3%D1%83__%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B4_%D0%BB%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88._%D0%BF%D0%B0%D1%9E%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%87%D1%8B_%D0%B4%D1%83%D1%85._1812,_1831,_1863_%D0%B3%D0%B0%D0%B4%D1%8B_%D0%BD%D0%B0_%D0%BB%D1%96%D0%B4%D1%87%D1%8B%D0%BD%D0%B5.html Абуджэнне рэгіянальнай гісторыі?] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200226145603/http://pawet.net/library/history/city_district/data_people/scientists/lauresh/006/%D0%A0%D1%8D%D1%86%D1%8D%D0%BD%D0%B7%D1%96%D1%8F_%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%BD%D1%96%D0%B3%D1%83:_%D0%9B%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B4_%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88._%D0%9F%D0%B0%D1%9E%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%87%D1%8B_%D0%B4%D1%83%D1%85._1812,_1831,_1863_%D0%B3%D0%B0%D0%B4%D1%8B_%D0%BD%D0%B0_%D0%9B%D1%96%D0%B4%D1%87%D1%8B%D0%BD%D0%B5.html |date=26 лютага 2020 }}. Рэцэнзія на кнігу «Паўстанчы дух. 1812, 1831, 1863 гады на Лідчыне». — 2018. — 3 красавіка. * ''Сяргей Чыгрын''. [https://czasopis.pl/ljeanid-lauresz-haczu-realizavac-raniej-zadumanaje/ Леанід Лаўрэш: «Хачу рэалізаваць раней задуманае…»] // Czasopis. — 2019. — № 9(327). — С. 16—18. * ''Сяргей Чыгрын''. Гісторыка-краязнаўчы сайт «Павет» працуе 20 гадоў {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20230406171039/https://www.racyja.com/kultura/gistoryka-krayaznauchy-sajt-pavet-p/ |date=6 красавіка 2023 }} * Героі Шэксьпіра ў Лідзкім замку. 9 будынкаў аднаго з найстарэйшых гарадоў Беларусі * Краўцэвіч Аляксандр. «Шпацыры па старой Лідзе»: выдатны дапаможнік для турыстаў і даследчыкаў! * ''Комягина Ольга'' Небанальная история Лиды. Как связаны Петр I и тараканы, «непатрэбныя» туалеты и министр {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200526073143/https://news.tut.by/culture/674768.html |date=26 мая 2020 }} // TUT.BY * ''Трефилов Сергей'' [https://pawet.net/library/history/city_district/data_people/scientists/lauresh/0077/%D0%A1%D0%B5%D0%BA%D1%80%D0%B5%D1%82%D1%8B_%D1%83%D0%BB%D0%B8%D1%86%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9_%D0%B2_%D0%9B%D0%B8%D0%B4%D0%B5.html Секреты улицы Советской в Лиде: Своя «Американка», Фарный костел с соломенной крышей и казино] // Комсомольская Правда * [http://zviazda.by/be/news/20200304/1583301603-shpacyry-pa-staroy-lidze Шпацыры па старой Лідзе] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200306091737/http://zviazda.by/be/news/20200304/1583301603-shpacyry-pa-staroy-lidze |date=6 сакавіка 2020 }} // Маладосць * Что пишут лидские авторы и где их почитать: Леонид Лавреш // Принёманские вести. — 2022. — 3 марта. — С. 4. * [https://www.livelib.ru/review/2997811-shpatsyry-pa-staroj-lidze-leanid-laresh Леанід Лаўрэш. Шпацыры па старой Лідзе — рецензия Osman_Pasha] // livelib.ru — 2022. — 1 кастрычніка. * ''Марозава С. В.'' [https://pawet.net/library/history/city_district/data_people/scientists/lauresh/5/%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B4%D1%83_%D0%BB%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88%D1%83_-_60_%D0%B3%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D1%9E.html Леаніду Лаўрэшу — 60 гадоў // Наша слова.pdf № 9 (61), 1 сакавіка 2023.] * ''Чыгрын Сяргей''. Плён працы Леаніда Лаўрэша // Краязнаўчая газета. 2023. 3 сакавіка. * ''Марозава С. В.'' [https://www.academia.edu/98903404/%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D0%B2%D0%B0_%D0%A1_%D0%92_%D0%9B%D1%8E%D0%B4%D0%B7%D1%96_%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%8C%D1%82%D1%83%D1%80%D1%8B_%D0%93%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D1%88%D1%87%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%D0%9B%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B4_%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D0%93%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%B0_%D0%AE%D1%80%D0%A1%D0%B0%D0%9F%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%82_2023_64_%D1%81 Людзі культуры Гродзеншчыны: Леанід Лаўрэш.] — Гродна : ЮрСаПрынт, 2023. * ''Чыгрын Сяргей''. Кніга, прысвечаная лідскаму краязнаўцу // Краязнаўчая газета. № 25(942), ліпень 2023. * {{крыніцы/Сучасныя беларускія даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага|ЛАЎРЭШ Леанід Лявонцьевіч|146—147}} * ''Марозава С. В.'' [https://www.academia.edu/104730167/%D0%9B%D1%96%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%96%D1%81%D0%B5%D1%86_2023_1_101_ Пра Леаніда Лаўрэша. 60 гадоў з дня нараджэння] // Лідскі Летапісец. 2023. № 1(101). С. 27-43. * [https://www.academia.edu/127871351/%D0%9E%D1%82_%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%BD%D0%B5%D1%87%D0%BD%D1%8B%D1%85_%D1%87%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2_%D0%B4%D0%BE_%D0%BC%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D1%87%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85_%D0%BE%D1%82%D0%BA%D1%80%D1%8B%D1%82%D0%B8%D0%B9_%D0%B2_%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B8_%D0%BD%D0%B0%D1%88%D0%B5%D0%B3%D0%BE_%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B0_%D0%BF%D1%83%D1%82%D1%8C_%D0%BB%D0%B8%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE_%D0%B8%D1%81%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8F_%D0%9B%D0%B5%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%9B%D0%B0%D0%B2%D1%80%D0%B5%D1%88%D0%B0_%D0%9F%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B8%D0%B5_%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B8_2024_17_1304_25_%D0%B0%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BB%D1%8F_%D0%A1_1_4 От солнечных часов до многочисленных открытий в истории нашего города: путь лидского исследователя Леонида Лавреша] // Принемансие вести. — 2024. — 25 апреля. — С. 1; 4. * ''Суднік Станіслаў''. Вынік шматгадовай працы // Наша слова.pdf № 42 (146), 16 кастрычніка 2024. * ''Грынкевіч Яраслаў''. [https://pawet.net/library/history/city_district/data_people/scientists/lauresh/5_3c/%D1%81%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D1%8D%D1%87%D0%B0_%D0%B7_%D0%BF%D1%96%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%96%D0%BA%D0%B0%D0%BC_%D1%83_%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B5.html Сустрэча з пісьменнікам у роднай школе] // Наша слова.pdf № 48 (152), 27 лістапада 2024. * ''Зенюкевіч Тамара''. [https://www.academia.edu/145813034/%D0%97%D0%B5%D0%BD%D1%8E%D0%BA%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%A7%D0%B0%D1%80%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F_%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%8B%D1%8F_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D0%BF%D0%B0_%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BA%D0%B0%D1%85_%D0%A1%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D1%8D%D1%87%D0%B0_%D0%B7_%D0%BB%D1%96%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%BC_%D0%BF%D1%96%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%96%D0%BA%D0%B0%D0%BC_%D0%9D%D0%B0%D1%88%D0%B0_%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0_pdf_1_210_6_%D1%81%D1%82%D1%83%D0%B4%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D1%8F_2026 'Чарговая гісторыя, сабраная па дробках'. Сустрэча з лідскім пісьменнікам] // Наша слова.pdf № 1 (210), 6 студзеня 2026. * ''Штых Ала''. [https://www.academia.edu/146240043/%D0%A8%D1%82%D1%8B%D1%85_%D0%90%D0%BB%D0%B0_%D0%A1%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D1%8D%D1%87%D0%B0_%D0%B7_%D0%BF%D1%96%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%96%D0%BA%D0%B0%D0%BC_%D1%83_%D0%BB%D1%96%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D0%B0%D0%B2%D1%8F%D1%80%D0%BD%D1%96_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D1%88%D0%B0_%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0_pdf_3_212_21_%D1%81%D1%82%D1%83%D0%B4%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D1%8F_2026 Сустрэча з пісьменнікам у лідскай кавярні 'Моманты'] // Наша слова.pdf № 3 (212), 21 студзеня 2026. * ''Кішык Ю. Н.'' [https://www.academia.edu/162473826/%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%8B%D0%BA_%D0%AE_%D0%9D_%D0%A0%D1%8D%D1%86%D1%8D%D0%BD%D0%B7%D1%96%D1%8F_%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%BD%D1%96%D0%B3%D1%83_%D0%9B%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B4%D0%B0_%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88%D0%B0_%D0%A8%D0%BF%D0%B0%D1%86%D1%8B%D1%80%D1%8B_%D0%BF%D0%B0_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B9_%D0%9B%D1%96%D0%B4%D0%B7%D0%B5_ Рэцэнзія на кнігу Леаніда Лаўрэша "Шпацыры па старой Лідзе"] // Наша слова.pdf № 5 (214), 4 лютага 2026. *[https://www.radiomaria.by/news/2650-shto-pachytats-farny-kastsjol-u-lidze Радыё Марыя. Што пачытаць? "Фарны касцёл у Лідзе"] == Спасылкі == {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Лаўрэш Леанід Лявонцьевіч}} [[Катэгорыя:Краязнаўцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага]] fwq7fv5bjk7msf3igtwmkt92ji60hae Пераклад Бібліі Беларускага біблейскага таварыства 0 171008 5135222 5113044 2026-05-03T08:45:12Z Economico-geographer 399 дапаўненне 5135222 wikitext text/x-wiki {{Пераклад Бібліі | назва = Біблія | выява = | поўная назва = Пераклад Бібліі Беларускага біблейскага таварыства | іншыя назвы = | скарачэнне = | мова перакладу = [[Беларуская мова|беларуская]] | публікацыя_СЗ = | публікацыя_НЗ = | публікацыя_цалкам = [[2012]], [[2017]] | неканон = [[Першая кніга Макавеяў|1-я]] і [[Другая кніга Макавеяў|2-я Макавеяў]], [[Кніга Прамудрасць Ісуса Сірахава]], [[Кніга Тавіта|Тавіт]], [[Кніга Юдзіф|Юдзіф]], [[Кніга прарока Баруха|Кніга Баруха]] (толькі ў выданні 2012 года) | аўтар = [[Уладзіслаў Чарняўскі]]/[[Беларускае біблейскае таварыства]] | крыніца перакладу = [[Вульгата]], [[Біблія Тысячагоддзя]] | мова крыніцы = | тып перакладу = | выдавецтва = | тыраж = | канон = каталіцкі | спасылка = https://bible.by/bvc-2012/ | Рд1:1-3 = <small>Спачатку стварыў Бог неба і зямлю. Зямля была пустая і неабжытая; і цемра над абліччам бяздоння, і Дух Божы ўзносіўся над водамі. І сказаў Бог: «Хай станецца святло!» І сталася святло.</small> | Пс1:1-2 = <small>Шчасны чалавек, які не ідзе за парадай бязбожных, і на дарогу грэшнікаў не ступае, і не сядзіць у зборышчы насмешнікаў, але ў законе Божым воля яго, і пра закон Яго разважае ён днём і ноччу.</small> | Ян3:16 = <small>Бо так палюбіў Бог свет, што Сына Свайго Адзінароднага даў, каб кожны, хто верыць у Яго, не памёр, але меў жыццё вечнае.</small> | 2Цім3:16-17 = <small>Усё Пісанне натхнёна Богам і карыснае для навучання, дакору, выпраўлення і ўзгадавання ў справядлівасці, каб дасканалым быў чалавек Божы, настаўленым на ўсякае добрае дзеянне.</small> }} '''Перакла́д Белару́скага бібле́йскага тавары́ства''' — поўны [[Пераклады Бібліі на беларускую мову|пераклад Бібліі на беларускую мову]], выдадзены [[Беларускае біблейскае таварыства|Беларускім біблейскім таварыствам]] у [[2012]] годзе. Пераклад створаны на аснове рукапісаў [[Каталіцтва|каталіцкага]] [[святар]]а [[Уладзіслаў Чарняўскі|Уладзіслава Чарняўскага]]. == Гісторыя == У 1995—1998 гадах [[Уладзіслаў Чарняўскі]] перадаў рукапісы свайго перакладу Бібліі [[Антоні Бокун|Антонію Бокуну]], цяпер пастару пратэстанцкай царквы «[[Ян Прадвеснік, царква|Ян Прадвеснік]]». У яго апрацоўцы выйшлі «[[Кніга Быццё]]» (1997), «[[Новы Запавет]]» (1999) і [[Пяцікніжжа Майсеева|Пяцікніжжа]] (2002)<ref name="bartnicki75291">{{Спасылка|аўтар = а. Сяргей Сурыновіч.|год = 7 красавіка 2012|url = https://bartnicki.livejournal.com/75291.html|загаловак = Біблія, што зачыніла стагоддзе…|выданне = Блог Сяргея Сурыновіча|выдавецтва = [[LiveJournal]]|дата = 20 лістапада 2021}}</ref>. Далей Антоній Бокун дапамог наладзіць кантакты прадстаўнікоў Беларускага Біблейскага таварыства з ксяндзом Чарняўскім. Пазней да гэтай справы далучыліся айцец [[Андрэй Абламейка]] і айцец [[Сяргей Гаек]]<ref>{{Спасылка|аўтар = Сяргей Абламейка.|год = 29 снежня 2001|url = http://archive.svaboda.org/programs/symbal/2001/12/20011229045622.asp|загаловак = Які будзе лёс перакладу Бібліі айца Уладзіслава Чарняўскага?|выданне = Сімвал веры|выдавецтва = [[Радыё «Свабода»]]|дата = 20 лістапада 2021}}</ref>. Незадоўга да сваёй смерці, пры канцы 2001 года, Уладзіслаў Чарняўскі перадаў Біблейскаму таварыству правы на выданне ўласных рукапісаў. Даследчыкі таварыства распачалі іх дапрацоўку і набор, і ўжо ў 2003 годзе выйшла новае выданне Новага Запавету. Цягам наступных гадоў вялася праца па рэдагаванні тэксту поўнай Бібліі, да якой былі прыцягнуты навукоўцы-лаціністы [[Жанна Некрашэвіч-Кароткая]] і [[Таццяна Федасеева]]. Падчас іх працы тэкст Чарняўскага звяраўся з [[Новая Вульгата|Новай Вульгатай]], быў набліжаны да сінадальнага перакладу і пазбавіўся дыялектызмаў з гаворак Гарадзеншчыны і Валожыншчыны, дзе Уладзіслаў Чарняўскі нарадзіўся і пражыў значную частку жыцця<ref name="bartnicki75291" />. Выданне поўнай Бібліі паводле тэксту Уладзіслава Чарняўскага адбылося напачатку 2012 года. Пераклад Біблейскага таварыства стаў першым беларускім выданнем, якое мае спасылкі на паралельныя месцы ў Бібліі і карты тагачасных дзяржаў і мясцовасцей; тэкст у квадратных дужках, які, хоць і адсутнічае ў старажытных грэчаскіх рукапісах Новага Запавету, аднак утрымліваецца ў г. зв. «Тэкстах большасці»; у канцы дададзены невялічкі тлумачальны слоўнік паняццяў, якія могуць быць незразумелыя сучаснаму чытачу. Назвы, нумарацыя і размяшчэнне кніг Бібліі пададзеныя паводле заходняй традыцыі; нумарацыя псальмаў падвойная: у дужках падаецца нумар паводле [[Септуагінта|Септуагінты]]<ref>{{Спасылка|год = 14 красавіка 2012|url = https://www.jesuschurch.by/cjc1627.html|загаловак = Издана первая Библия на современном белорусском языке|выданне = Грамадства|дата = 20 лістапада 2021|мова = ru}}</ref>. Версія Чарняўскага змяшчае больш беларускіх паняццяў, азначэнняў, канструкцыяў у параўнанні з іншымі «апалячанымі» каталіцкімі перакладамі<ref name="pravenc18">{{Спасылка|аўтар = А. А. Турилов.|год = 2 верасня 2009|url = http://www.pravenc.ru/text/209473.html#part_18|загаловак = БИБЛИЯ. IV. ПЕРЕВОДЫ. На славянские языки. Белорусский |выданне = Православная энциклопедия|выдавецтва = Церковно-научный центр «Православная Энциклопедия»|дата = 20 лістапада 2021|мова = ru}}</ref>. Варыянт перакладу Біблейскага таварыства крытыкуе каталіцкі святар [[Яўген Бартніцкі|Сяргей Сурыновіч]], які таксама займаецца праблематыкай беларускіх перакладаў Бібліі. Хібамі выдання ён лічыць непаслядоўнасць транслітарацыі і перакладу ўласных імёнаў і геаграфічных назваў, а таксама пазбаўленне перакладу індывідуальнасці з-за залішняга выкарыстанне літаратурнай лексікі (у адрозненне ад гутарковай мовы ксяндза Чарняўскага) і, як вынік, ускладненне чытання канчатковага варыянту тэксту<ref name="bartnicki75291" />. == Выданне 2017 года == Да 500-годдзя беларускага кнігадрукавання выйшла ''«Біблія кананічная. Кнігі Святога Пісання Старога і Новага Запаветаў»'' пад навуковай рэдакцыяй Жанны Некрашэвіч-Кароткай і Джона Элволда.<ref>https://kamunikat.org/?pubid=58399</ref> Пры падрыхтоўцы да новага выдання рэдакцыйным аддзелам Біблейскага таварыства была зроблена вялікая праца па выпраўленню і ўдакладненню перакладу. [[Другакананічныя кнігі]] не былі ўключаны ў выданне. {{Зноскі}} == Спасылкі == * [https://bible.by/bvc-2012/ Выданне 2012 года] * [https://bible.by/bvc-2017/ Выданне 2017 года] {{Бібліяінфармацыя}} {{Беларускія пераклады Бібліі}} {{DEFAULTSORT:Пераклад Бібліі Беларускага біблейскага таварыства}} [[Катэгорыя:Пераклады Бібліі]] [[Катэгорыя:Кнігі 2012 года]] [[Катэгорыя:Кнігі 2017 года]] papkp7p2v1nv3wr0s52d9ptjlnxnxv2 Пераклад Бібліі Рымска-Каталіцкага Касцёла на Беларусі 0 171013 5135251 5118068 2026-05-03T09:50:21Z Economico-geographer 399 дапаўненне 5135251 wikitext text/x-wiki {{Пераклад Бібліі | назва = Біблія | выява = | поўная назва = Пераклад Бібліі Рымска-Каталіцкага Касцёла на Беларусі | іншыя назвы = | скарачэнне = | мова перакладу = [[Беларуская мова|беларуская]] | публікацыя_СЗ = | публікацыя_НЗ = [[2017]] | публікацыя_цалкам = | неканон = | аўтар = | крыніца перакладу = [[Biblia Hebraica Quinta]], [[Biblia Hebraica Stuttgartensia]], [[Novum Testamentum Graece]] | мова крыніцы = | тып перакладу = | выдавецтва = | тыраж = | канон = каталіцкі | спасылка = https://catholic.by/3/lib/bible | Рд1:1-3 = <small>Спачатку стварыў Бог нябёсы і зямлю. Зямля ж была поўным бязладдзем, і цемра была над паверхняй бездані, і Дух Божы лунаў па-над водамі. І сказаў Бог: «Няхай станецца святло!» І сталася святло.</small> | Пс1:1-2 = <small>Шчаслівы чалавек, які не ходзіць за парадай бязбожных і не ўзыходзіць на шлях грэшных, і між насмешнікаў не засядае; але ў законе Пана яго асалода, над ім разважае ўдзень і ўначы.</small> | Ян3:16 = <small>Бо так палюбіў Бог свет, што аддаў Сына свайго Адзінароднага, каб кожны, хто верыць у Яго, не загінуў, але меў жыццё вечнае.</small> | 2Цім3:16-17 = <small> Усё Пісанне натхнёнае Богам і карыснае для навучання, для пераконвання, для настаўлення, для выхавання ў праведнасці, каб Божы чалавек быў дасканалы, да ўсякай добрай справы гатовы.</small> }} '''Перакла́д Бі́бліі Ры́ма-Каталі́цкага Касцё́ла на Белару́сі''' быў пачаты ў [[2007]] годзе і на цяперашні час працягваецца. Перакладам займаецца «Секцыя па перакладзе літургічных тэкстаў і афіцыйных дакументаў Касцёла» Камісіі Божага культу і дысцыпліны сакраментаў пры Канферэнцыі каталіцкіх біскупаў у Беларусі (далей — Секцыя). Яна дзейнічае з [[1992]] года, перакладаючы розныя літургічныя тэксты касцёла. За час працы былі створаныя мноства перакладаў, якія ў большай ці меншай ступені змяшчаюць асобныя тэксты [[Біблія|Святога Пісання]]<ref name="sekcyja">{{Спасылка|аўтар = [[Ян Крэміс]], кс. др.|год = 8 кастрычніка 2010|url = http://churchby.info/bel/621/|загаловак = Гісторыя перакладу тэкстаў Святога Пісання на беларускую мову, здзейсненых Секцыяй па перакладзе літургічных тэкстаў і афіцыйных дакументаў Касцёла пры ККББ|выданне = Даклад на Сімпозіуме, прысвечаным Божаму Слову ў год Св. апостала Паўла: «Слова Божае жывое і дзейснае» (Гбр. 4:12)|выдавецтва = Беларускі партал «Царква»|дата = 24 ліпеня 2013}}</ref>. У [[2002]]—[[2005]] гадах Секцыя здзейсніла пераклад на беларускую мову [[Лекцыянарый|Лекцыянарыя]]. Да яго каталіцкія святары карысталіся беларускімі перакладамі найперш [[Пераклад Бібліі Дзекуць-Малея|Лукаша Дзекуць-Малея]], у меншай ступені — [[Пераклад Бібліі Чарняўскага|Уладзіслава Чарняўскага]] і [[Пераклад Бібліі Сёмухі|Васіля Сёмухі]]. Пераклад Лекцыянарыя быў здзейснены з арыгіналу: [[Biblia Hebraica Stuttgartensia|Stuttgartensia]] (яўрэйскі) і [[Novum Testamentum Graece|Nestle-Aland]] (грэчаскі) — з улікам лацінскай [[Новая Вульгата|Новай Вульгаты]]<ref name="sekcyja" />. Тэксты Лекцыянарыя выкарыстаны ў перакладзе Бібліі, які распачаўся ў [[2007]] годзе падрыхтоўкай чатырох [[Евангеллі|Евангелляў]]. Паводле дакументаў Касцёла, пераклад можна рабіць толькі з арыгінальных моў ([[старажытнаяўрэйская мова|яўрэйская]], [[Арамейская мова|арамейская]], [[Грэчаская мова|грэчаская]]; літургічныя — з [[Лацінская мова|лацінскай]]); таксама варта кіравацца тэкстам [[Новая Вульгата|Новай Вульгаты]]<ref name="sekcyja" />. У 2017 годзе пабачыў свет каталіцкі пераклад Новага Запавету на сучасную беларускую мову. Новае выданне паказалі ў мінскім [[Касцёл Святога Сымона і Святой Алены|Чырвоным касцёле]] 25 лістапада 2017 года.<ref>{{Cite web |title=Каталіцкая царква пераклала Новы Запавет на сучасную беларускую мову |url=https://nlb.by/by/news/naviny-biblijatjek/katalitskaya-tsarkva-peraklala-novy-zapavet-na-suchasnuyu-belaruskuyu-movu_271057/ |access-date=20 лістапада 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602214923/https://nlb.by/by/news/naviny-biblijatjek/katalitskaya-tsarkva-peraklala-novy-zapavet-na-suchasnuyu-belaruskuyu-movu_271057/ |archive-date=2 чэрвеня 2021 |url-status=dead }}</ref>. Крыніцай перакладу паслужылі 27-е і 28-е выданні [[Novum Testamentum Graece|Nestle-Aland]].<ref>Новы запавет…, 2017</ref> 20 снежня 2025 года ў пастаральным цэнтры імя св. Дамініка Савіа ў [[Бараўляны (Мінскі раён)|Бараўлянах]] адбылася прэзентацыя першага поўнага афіцыйнага рыма-каталіцкага перакладу «[[Пяцікніжжа]] Майсея» на беларускую мову.<ref>[https://catholicnews.by/adbylasja-prjezentacyja-pershaga-po-naga-katalickaga-perakladu-pjaciknizhzha-majseja-na-belaruskuju-movu/ Адбылася прэзентацыя першага поўнага каталіцкага перакладу «Пяцікніжжа Майсея» на беларускую мову]</ref> [[Кніга Быццё|Кніга Быцця]], [[Кніга Левіт]]а і Кніга [[Другазаконне]] былі перакладзены з [[Biblia Hebraica Quinta]], а [[Кніга Зыход]]у і [[Кніга Лічбаў]] — з [[Biblia Hebraica Stuttgartensia]]. <ref>Пяцікніжжа Майсея…, 2025</ref> == Бібліяграфія == * {{Кніга |загаловак = Святое Евангелле / Секцыя па перакладзе літургічных тэкстаў і афіцыйных дакументаў Касцёла Камісіі Божага Культу і Дысцыпліны Сакрамэнтаў пры Канферэнцыі Каталіцкіх Біскупаў у Беларусі |месца = Мінск |выдавецтва = Про Хрысто |год = 2012 |старонак = 206, [1] |isbn = 978-985-6825-76-0 |тыраж = 2000 }} * {{Кніга |загаловак = Новы запавет : пераклад з арыгінальнай мовы / Секцыя па перакладзе літургічных тэкстаў і афіцыйных дакументаў Касцёла Камісіі Божага Культу і Дысцыпліны Сакрамэнтаў пры Канферэнцыі Каталіцкіх Біскупаў у Беларусі |месца = Мінск |выдавецтва = Про Хрысто |год = 2017 |старонак = 687 |isbn = 978-985-7074-80-8 |тыраж = 2000 }} * {{Кніга |загаловак = Святое Евангелле: [тэкст чатырох Евангелляў з кароткімі ўступамі / пераклад на беларускую мову здзейснены Секцыяй па перакладзе літургічных тэкстаў і афіцыйных дакументаў Касцёла камісіі Божага культу і дысцыпліны сакрамэнтаў пры Канферэнцыі каталіцкіх біскупаў у Беларусі] |месца = Мінск |выдавецтва = Про Хрысто |год = 2020 |старонак = 190 |isbn = 978-985-7206-39-1 |тыраж = 600 }} * {{Кніга |загаловак = Пяцікніжжа Майсея : пераклад з арыгінальнай мовы |месца = Мінск |выдавецтва = Про Хрысто |год = 2025 |старонак = 616 |isbn = 978-985-7316-27-4 |тыраж = 1000 }} == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [https://catholic.by/3/lib/bible Перакладзеныя Секцыяй кнігі Бібліі] {{Пераклады Бібліі на беларускую мову}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Пераклад Бібліі Рымска-Каталіцкага Касцёла на Беларусі}} [[Катэгорыя:Каталіцтва ў Беларусі]] c95ac98r0ou6dn4a4d5x75f9glayjiz Малая Курніца 0 176882 5134980 5122448 2026-05-02T15:28:31Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5134980 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = Вёска |беларуская назва = Малая Курніца |арыгінальная назва = |краіна = Беларусь |падначаленне = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = N|lat_deg = 52| lat_min = 11| lat_sec = 46 |lon_dir = E|lon_deg = 23| lon_min = 43| lon_sec = 52.36 |CoordAddon = type:city_region:BE |CoordScale = 10000 |памер карты краіны = |памер карты вобласці = |памер карты раёна = |вобласць = Брэсцкая |раён = Брэсцкі |сельсавет = Чарнаўчыцкі |пасялковы савет = |карта краіны = |карта вобласці = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |дата заснавання = |першае згадванне = |ранейшыя назвы = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |двароў = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = +375 162 |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = 1 |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = }} '''Мала́я Курні́ца'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Брэсцкая вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Malaja Kurnica}}, {{lang-ru|Малая Курница}}) — [[вёска]] ў [[Брэсцкі раён|Брэсцкім раёне]] [[Брэсцкая вобласць|Брэсцкай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Чарнаўчыцкі сельсавет|Чарнаўчыцкага сельсавета]]. Размешчана за 12 км на поўнач ад [[Брэст]]а. У складзе камунальнага ўнітарнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Садрассвет» (цэнтр — в. [[Вістычы]]). == Гісторыя == У XIX стагоддзі вёска — дзяржаўная ўласнасць у Брэсцкім павеце [[Гродзенская губерня|Гродзенскай губерні]]. Уваходзіла ў склад маёнтка Курніца. У 1897 годзе вёска ў Косіцкай воласці Брэсцкага павета, працаваў [[хлебазапасны магазін]]. Паводле [[Рыжскі мірны дагавор 1921|Рыжскага мірнага дагавора 1921 года]] ў складзе [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]], у Косіцкай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства. З 1939 года ў складзе [[БССР]]. У [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікую Айчынную вайну]] загінулі 7 вяскоўцаў. Да 3 чэрвеня 1957 года вёска ўваходзіла ў склад [[Чэрнеўскі сельсавет (Брэсцкі раён)|Чэрнеўскага сельсавета]]<ref>Рашэнне выканкома Брэсцкага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 3 чэрвеня 1957 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1957, № 7.</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://etalonline.by/document/?regnum=r957b0005850&q_id=5378887|title=Решение исполнительного комитета Брестского областного Совета депутатов трудящихся от 3 июня 1957 года № 344 «О частичном изменении в административно-территориальном делении сельских Советов Брестского и Пинского районов и Домачевского поселкового Совета Брестского района»|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=dead}}</ref>. . == Насельніцтва == * 109 сялянскіх душ (1858) * 34 двары, 240 жыхароў (1897) * 267 жыхароў (1905) * 12 двароў, 58 жыхароў (1921) * 243 жыхары (1959) * 168 жыхароў (1970) * 32 гаспадаркі, 70 жыхароў (2005) {{зноскі}} == Літаратура == * {{Крыніцы/ГВБ|3-1}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Чарнаўчыцкі сельсавет}} [[Катэгорыя:Чарнаўчыцкі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Брэсцкага раёна]] 2munvvut24hrwbjmpoypgsaukpz2ao6 Маісееўшчынскі сельсавет 0 179770 5135275 4655044 2026-05-03T11:10:13Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135275 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Маісееўшчынскі сельсавет |Арыгінальная назва = |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Беларусь]] |Статус = |Гімн = |Уваходзіць у = [[Барысаўскі раён]] |Уключае = 47 населеных пунктаў |Сталіца = [[Маісееўшчына]] |Датаўтварэння = [[26 жніўня]] [[1959]] |Скасаванне = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 1793 |Год перапісу = 2019 |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = |Часавыпояс = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = 5 |Сайт = |Заўвагі = }} '''Маісе́еўшчынскі сельсавет''' — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе [[Барысаўскі раён|Барысаўскага раёна]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. Цэнтр — аграгарадок (да 2011 года вёска) [[Маісееўшчына]]. Размешчаны ў паўночна-ўсходняй частцы раёна. 26 жніўня 1959 года цэнтр [[Траянаўскі сельсавет|Траянаўскага сельсавета]] [[Халопеніцкі раён|Халопеніцкага раёна]] Мінскай вобласці [[БССР]] перанесены ў вёску Маісееўшчына, сельсавет перайменаваны ў Маісееўшчынскі<ref>Рашэнне выканкома Мінскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 26 жніўня 1959 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1959, № 11.</ref>. З 20 студзеня 1960 года сельсавет у складзе Барысаўскага раёна. 17 жніўня 1963 года з часткі сельсавета (23 населеныя пункты: [[Барсукі (Барысаўскі раён)|Барсукі]], [[Будзішча (Барысаўскі раён)|Будзішча]], [[Восава (Маісееўшчынскі сельсавет)|Восава]], [[Добрая Парада]], [[Доўгі Памёт]], [[Запруддзе (Барысаўскі раён)|Запруддзе]], [[Іванкаўшчына (Барысаўскі раён)|Іванкаўшчына]], [[Капачэўка]], [[Курган (Барысаўскі раён)|Курган]], [[Максімаўка (Барысаўскі раён)|Максімаўка]], [[Масцішча (Барысаўскі раён)|Масцішча]], [[Міхееўка (Барысаўскі раён)|Міхееўка]], [[Мхерына 2 (Барысаўскі раён)|Мхерына II]], [[Пагарэлае (Барысаўскі раён)|Пагарэлае]], [[Раманаўшчына (Барысаўскі раён)|Раманаўшчына]], [[Рошча (Барысаўскі раён)|Рошча]], [[Рубеж (Барысаўскі раён)|Рубеж]], [[Селішча (Маісееўшчынскі сельсавет)|Селішча]], [[Стоткаўшчына]], [[Страшное]], [[Траянаўка (Барысаўскі раён)|Траянаўка]], [[Хралоўка (Барысаўскі раён)|Хралоўка]] і [[Шопа (Барысаўскі раён)|Шопа]]) зноў утвораны [[Траянаўскі сельсавет]]<ref>Рашэнне выканкома Мінскага абласнога (сельскага) Савета дэпутатаў працоўных ад 17 жніўня 1963 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1963, № 34 (1034).</ref>. 30 кастрычніка 2009 года да сельсавета далучана частка скасаванага [[Бродаўскі сельсавет|Бродаўскага сельсавета]] (3 населеныя пункты: вёскі [[Паўлаўцы (Барысаўскі раён)|Паўлаўцы]], [[Сокалы (Барысаўскі раён)|Сокалы]] і [[Старое Янчына]])<ref>[http://www.pravo.by/pdf/2009-307/2009-307(002-019).pdf Решение Минского областного Совета депутатов от 30 октября 2009 г. № 219 Об изменении административно-территориального устройства Минской области] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210628095334/https://www.pravo.by/pdf/2009-307/2009-307(002-019).pdf|date=28 чэрвеня 2021}}</ref>, 28 мая 2013 года — тэрыторыя скасаванага [[Траянаўскі сельсавет|Траянаўскага сельсавета]] (20 населеных пунктаў: вёскі [[Барсукі (Барысаўскі раён)|Барсукі]], [[Восава (Маісееўшчынскі сельсавет)|Восава]], [[Высачаны (Барысаўскі раён)|Высачаны]], [[Высокі Бераг]], [[Запруддзе (Барысаўскі раён)|Запруддзе]], [[Іванкаўшчына (Барысаўскі раён)|Іванкаўшчына]], [[Капачэўка]], [[Краўцова Ніва]], [[Курган (Барысаўскі раён)|Курган]], [[Максімаўка (Барысаўскі раён)|Максімаўка]], [[Масцішча (Барысаўскі раён)|Масцішча]], [[Міхееўка (Барысаўскі раён)|Міхееўка]], [[Навасёлы]], [[Пагарэлае (Барысаўскі раён)|Пагарэлае]], [[Рубеж (Барысаўскі раён)|Рубеж]], [[Селішча (Маісееўшчынскі сельсавет)|Селішча]], [[Стоткаўшчына]], [[Стоцберг]], [[Траянаўка (Барысаўскі раён)|Траянаўка]] і [[Фралоўка (Барысаўскі раён)|Фралоўка]])<ref>[http://pravo.by/main.aspx?guid=12551&p0=D913n0058646&p1=1 Решение Минского областного Совета депутатов от 28 мая 2013 г. № 234 Об изменении административно-территориального устройства районов Минской области] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160331143206/http://www.pravo.by/main.aspx?guid=12551&p0=D913n0058646&p1=1|date=31 сакавіка 2016}}</ref>. Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (24 населеныя пункты) — 1198 чалавек<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/minskaja.htm |title=Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Мінскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2009 года |access-date=6 студзеня 2024 |archive-date=14 лістапада 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251114015414/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/minskaja.htm |url-status=dead }}</ref>, з іх 95,2 % — [[беларусы]], 3,3 % — [[рускія ў Беларусі|рускія]], 0,9 % — [[украінцы ў Беларусі|украінцы]]<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm Этнічны склад насельніцтва сельсаветаў Беларусі паводле перапісу 2009 года]</ref>; паводле перапісу 2019 года (47 населеных пунктаў) — 1793 чалавекі<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/minskaja.htm |title=Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Мінскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2019 года |access-date=6 студзеня 2024 |archive-date=15 лістапада 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251115144701/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/minskaja.htm |url-status=dead }}</ref>. {{зноскі}} == Літаратура == * Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С.Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.). — Минск: «Беларусь», 1987. — 283 с. * Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с. {{Маісееўшчынскі сельсавет}} {{Барысаўскі раён}} [[Катэгорыя:Маісееўшчынскі сельсавет| ]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1959 годзе]] [[Катэгорыя:Былыя сельсаветы Халопеніцкага раёна]] 10pgdmyvzoi3p57oj2rj0tedv9kxurt Хокан IV Хокансан 0 184048 5135170 4184970 2026-05-03T07:01:11Z StarDeg 16311 5135170 wikitext text/x-wiki {{ДД}} '''Хокан IV Хокансан''' ({{lang-no|Håkon Håkonsson}}; {{ДН|||1204}}-{{ДС|16|12|1263}}) — [[кароль Нарвегіі|кароль (конунг) Нарвегіі]] з 1217 па 1263 гг, незаконнанароджаны сын караля [[Хокан III|Хокана III]], прадстаўнік дынастыі [[Інглінгі|Інглінгаў]]. Праўленне Хокана IV лічыцца свайго роду «залатым стагоддзем» Нарвегіі. У гэты перыяд быў заснаваны каралеўскі савет, да каралеўства далучаны [[Ісландыя]], [[Грэнландыя]] і частка спрадвечна [[данія|дацкіх]] зямель. Развіваўся знешні гандаль, у прыватнасці, з Англіяй. Акрамя таго, кароль быў вядомы як заступнік мастацтваў. Прыкладна ў [[1251]] Хокан IV заключыў дамову з князем наўгародскім [[Аляксандр Неўскі|Аляксандрам (Неўскім)]]. Пазней праўленне Хокана IV адзначана абвастрэннем адносін з [[Шатландыя]]й і пачаткам [[Шатландска-нарвежская вайна|вайны з Шатландыяй]] за кантроль над [[Гебрыдскія астравы|Гебрыдскімі астравамі]]. У ходзе супрацьстаяння нарвежская армія пацярпела [[бітва пры Ларгсе|паразу пры Ларгсе]]. Раптоўная смерць Хокана IV на [[Аркнейскія астравы|Аркнейскіх астравах]] [[16 снежня]] [[1263]] таксама спрыяла поспеху шатландцаў і прывяла да страты Нарвегіяй спрэчных тэрыторый. [[Файл:HakonTheOldAndSkule-Flateyjarbok.jpg|thumb|300px|Хокан IV і яго сын [[Магнус VI Лагабетэ|Магнус]]. [[Кніга з Плоскага вострава]], [[XIV стагоддзе]]]] {{Каралі Нарвегіі}} [[Катэгорыя:Пазашлюбнае нашчадства манархаў Нарвегіі]] [[Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XIII стагоддзя]] [[Катэгорыя:Хорфагеры]] [[Катэгорыя:Пахаваныя ў Бергенскім саборы]] 2633weytmkmb4xovj6yqcmcwkqkl8zd Google AdSense 0 186356 5135049 4886228 2026-05-02T18:42:43Z AlderhavenEbonvale64 167541 Агляд 5135049 wikitext text/x-wiki {{Infobox Software | name = Google AdSense | logo = Google Adsense logo.png | screenshot = | caption = | developer = [[Google]] | latest_release_version = | latest_release_date = [[2012]] | latest_preview_version = | latest_preview_date = | operating_system = [[Кросплатформеннае]] (вэб-дадатак) | genre = [[кантэкстная рэклама]] | license = | website = http://google.com/adsense/ }} '''Google AdSense''' — інструмент ад [[Google]], які дазваляе ўладальнікам [[Сайт|вэб-сайтаў]] зарабляць на размяшчэнні рэкламы. Уладальнікі сайтаў могуць выбіраць і наладжваць тыпы рэкламных блокаў, якія будуць адлюстроўвацца на іх сайтах, а таксама наладжваць іх размяшчэнне для максімізацыі даходаў<ref>[https://www.lospollos.com/blog/ru/zarabotok-s-pomoshhyu-google-adsense-i-kakie-est-alternativy-v-2023-godu/ Заработок с помощью Google AdSense, и какие есть альтернативы в 2024 году]{{ref-ru}}</ref>. З 13 снежня 2024 года для карыстальнікаў з Беларусі сэрвіс не даступны<ref>[https://virtualbrest.ru/news144424.php Аккаунты AdSense пользователей из Беларуси будут деактивированы, монетизацию отключат]{{ref-ru}}</ref>. == Агляд == Google выкарыстоўвае свае тэхналогіі для паказу рэкламы на аснове кантэнту вэб-сайта, геаграфічнага месцазнаходжання карыстальніка і іншых фактараў<ref>{{Cite web|title=Location-based advertising on Google: how does it work?|url=https://www.deepreach.com/media/geotargeted-ads-on-google-how-it-works|accessdate=2026-05-02|work=www.deepreach.com}}</ref>. Жадаючыя размяшчаць рэкламу праз сістэму таргетаванай рэкламы Google могуць зарэгістравацца ў Google Ads<ref>{{Cite web|title=What is Google Ads? A guide for beginners|url=https://www.one.com/en-gb/online-marketing/google-ads/|accessdate=2026-05-02|work=www.one.com}}</ref><ref>{{Cite web|title=Google Ads: 100 Frequently Asked Questions (FAQs)|url=https://www.matrixinternet.ie/google-ads-frequently-asked-questions/|accessdate=2026-05-02|work=www.matrixinternet.ie}}</ref><ref>{{Cite web|title=What Is Google Ads And How Does It Work?|url=https://looksuited.com/what-is-google-ads-and-how-does-it-work/|accessdate=2026-05-02|work=looksuited.com}}</ref><ref>{{Cite web|title=What Is Google Ads? How To Advertise On Google|url=https://adzooma.com/google-ads-management-guide/|accessdate=2026-05-02|work=adzooma.com}}</ref>. AdSense стаў адной з самых папулярных праграмаў, якія спецыялізуюцца на стварэнні і размяшчэнні банэрнай і адаптыўнай рэкламы на вэб-сайтах і блогах. Адаптыўная рэклама падстройваецца пад памер прылады карыстальніка. Гэтая рэклама менш настойлівая, а яе змест часта адпавядае вэб-сайту. Многія вэб-сайты выкарыстоўваюць AdSense для атрымання даходу ад свайго вэб-кантэнту (вэб-сайт, анлайн‑відэа, анлайн‑аўдыёкантэнт і г.д.), і гэта самая папулярная рэкламная сетка<ref>{{Cite web|title=Usage Statistics and Market Share of Advertising Networks for Websites, May 2026|url=https://w3techs.com/technologies/overview/advertising|accessdate=2026-05-02|work=w3techs.com}}</ref>. AdSense аказаўся асабліва карысным для атрымання даходу ад рэкламы на невялікіх вэб-сайтах, якія не маюць дастатковых рэсурсаў або іншых асноўных крыніц даходу. Для адлюстравання кантэкстна рэлевантнай рэкламы на вэб-сайце вэбмайстры размяшчаюць кароткі код JavaScript на старонках сайта. Вэб-сайты з багатым кантэнтам атрымалі значныя вынікі з гэтай рэкламнай праграмы, як адзначаецца ў шэрагу тэматычных даследаванняў выдаўцоў на сайце AdSense. Google адмяніў палітыку абмежавання колькасці аб'яваў AdSense да трох на старонцы. Цяпер выдаўцы AdSense могуць размяшчаць некалькі аб'яваў AdSense на старонцы пры ўмове наяўнасці дастатковага кантэнту на вэб-старонцы. У сістэмах кантэкстнай інтэрнэт‑рэкламы паказ аб'яў ажыццяўляецца аўтаматычна, пры гэтым рэкламны кантэнт суадносіцца з змесцівам вэб-старонкі і характарыстыкамі аўдыторыі, што дазваляе выкарыстоўваць такія платформы, як Google AdSense, для манетызацыі сайтаў<ref>{{Cite web|title=Internet marketing and digital advertising management: a systematic approach to traffic, conversion, and performance|url=https://a2tag.com/internet-marketing-and-digital-advertising-management/|accessdate=2026-05-02|work=a2tag.com}}</ref>. У адпаведнасці з рэкамендацыямі Google па забеспячэнні належнага размяшчэння рэкламы, рэкламныя і прамо-матэрыялы не павінны перавышаць аб'ём кантэнту старонкі. Некаторыя вэбмайстры прыкладаюць значныя намаганні для максімізацыі свайго даходу ад AdSense. Крыніцай усяго даходу AdSense з'яўляецца праграма Ads, якая, у сваю чаргу, мае складаную мадэль фарміравання цэн, заснаваную на аўкцыёне другой цаны Вікры. AdSense патрабуе ад рэкламадаўцы падачы закрытай стаўкі. Акрамя таго, за кожны атрыманы клік рэкламадаўцы плацяць толькі павышэнне стаўкі над другой па велічыні стаўкай. У цяперашні час Google дзеліцца 68% даходу, які генеруецца AdSense, з партнёрамі кантэнтнай сеткі і 51% даходу, які генеруецца AdSense, з партнёрамі AdSense для пошуку<ref>{{Cite web|title=Google finally reveals AdSense cut: 68% on content|url=https://buzzmachine.com/2010/05/24/googles-adsense-cut-2/|accessdate=2026-05-02|work=buzzmachine.com}}</ref><ref>{{Cite web|title=Google Adsense, from 51% for search to 68% for content, publishers' revenues|url=https://www.fullpress.it/en/google-adsense-from-51-for-search-to-68-for-content-publishers-revenues/|accessdate=2026-05-02|work=www.fullpress.it}}</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [https://www.google.com/adsense/ Google AdSense] * [http://adsense.blogspot.com/ Афіцыйны блог Google AdSense] * [https://www.google.com/adsense/support/ Даведкавы Цэнтр Google AdSense] {{Google}} [[Катэгорыя:Інтэрнэт-рэклама]] [[Катэгорыя:Сэрвісы Google|AdSense]] 9k6hprxjjfjz5rkeq5gfb2stbazbu8b 5135202 5135049 2026-05-03T08:04:03Z M.L.Bot 261 магчыма гэта і спам, але выглядае прынамсі лагічна 5135202 wikitext text/x-wiki {{Infobox Software | name = Google AdSense | logo = Google Adsense logo.png | screenshot = | caption = | developer = [[Google]] | latest_release_version = | latest_release_date = [[2012]] | latest_preview_version = | latest_preview_date = | operating_system = [[Кросплатформеннае]] (вэб-дадатак) | genre = [[кантэкстная рэклама]] | license = | website = http://google.com/adsense/ }} '''Google AdSense''' — інструмент ад [[Google]], які дазваляе ўладальнікам [[Сайт|вэб-сайтаў]] зарабляць на размяшчэнні рэкламы. Уладальнікі сайтаў могуць выбіраць і наладжваць тыпы рэкламных блокаў, якія будуць адлюстроўвацца на іх сайтах, а таксама наладжваць іх размяшчэнне для максімізацыі даходаў<ref>[https://www.lospollos.com/blog/ru/zarabotok-s-pomoshhyu-google-adsense-i-kakie-est-alternativy-v-2023-godu/ Заработок с помощью Google AdSense, и какие есть альтернативы в 2024 году]{{ref-ru}}</ref>. З 13 снежня 2024 года для карыстальнікаў з Беларусі сэрвіс не даступны<ref>[https://virtualbrest.ru/news144424.php Аккаунты AdSense пользователей из Беларуси будут деактивированы, монетизацию отключат]{{ref-ru}}</ref>. == Агляд == Google выкарыстоўвае свае тэхналогіі для паказу рэкламы на аснове кантэнту вэб-сайта, геаграфічнага месцазнаходжання карыстальніка і іншых фактараў<ref>{{Cite web|title=Location-based advertising on Google: how does it work?|url=https://www.deepreach.com/media/geotargeted-ads-on-google-how-it-works|accessdate=2026-05-02|work=www.deepreach.com}}</ref>. Жадаючыя размяшчаць рэкламу праз сістэму таргетаванай рэкламы Google могуць зарэгістравацца ў Google Ads<ref>{{Cite web|title=What is Google Ads? A guide for beginners|url=https://www.one.com/en-gb/online-marketing/google-ads/|accessdate=2026-05-02|work=www.one.com}}</ref><ref>{{Cite web|title=Google Ads: 100 Frequently Asked Questions (FAQs)|url=https://www.matrixinternet.ie/google-ads-frequently-asked-questions/|accessdate=2026-05-02|work=www.matrixinternet.ie}}</ref><ref>{{Cite web|title=What Is Google Ads And How Does It Work?|url=https://looksuited.com/what-is-google-ads-and-how-does-it-work/|accessdate=2026-05-02|work=looksuited.com}}</ref><ref>{{Cite web|title=What Is Google Ads? How To Advertise On Google|url=https://adzooma.com/google-ads-management-guide/|accessdate=2026-05-02|work=adzooma.com}}</ref>. AdSense стаў адной з самых папулярных праграмаў, якія спецыялізуюцца на стварэнні і размяшчэнні банэрнай і адаптыўнай рэкламы на вэб-сайтах і блогах. Адаптыўная рэклама падстройваецца пад памер прылады карыстальніка. Гэтая рэклама менш настойлівая, а яе змест часта адпавядае вэб-сайту. Многія вэб-сайты выкарыстоўваюць AdSense для атрымання даходу ад свайго вэб-кантэнту (вэб-сайт, анлайн‑відэа, анлайн‑аўдыёкантэнт і г.д.), і гэта самая папулярная рэкламная сетка<ref>{{Cite web|title=Usage Statistics and Market Share of Advertising Networks for Websites, May 2026|url=https://w3techs.com/technologies/overview/advertising|accessdate=2026-05-02|work=w3techs.com}}</ref>. AdSense аказаўся асабліва карысным для атрымання даходу ад рэкламы на невялікіх вэб-сайтах, якія не маюць дастатковых рэсурсаў або іншых асноўных крыніц даходу. Для адлюстравання кантэкстна рэлевантнай рэкламы на вэб-сайце вэбмайстры размяшчаюць кароткі код JavaScript на старонках сайта. Вэб-сайты з багатым кантэнтам атрымалі значныя вынікі з гэтай рэкламнай праграмы, як адзначаецца ў шэрагу тэматычных даследаванняў выдаўцоў на сайце AdSense. Google адмяніў палітыку абмежавання колькасці аб’яваў AdSense да трох на старонцы. Цяпер выдаўцы AdSense могуць размяшчаць некалькі аб’яваў AdSense на старонцы пры ўмове наяўнасці дастатковага кантэнту на вэб-старонцы. У сістэмах кантэкстнай інтэрнэт‑рэкламы паказ аб’яў ажыццяўляецца аўтаматычна, пры гэтым рэкламны кантэнт суадносіцца з змесцівам вэб-старонкі і характарыстыкамі аўдыторыі, што дазваляе выкарыстоўваць такія платформы, як Google AdSense, для манетызацыі сайтаў<ref>{{Cite web|title=Internet marketing and digital advertising management: a systematic approach to traffic, conversion, and performance|url=https://a2tag.com/internet-marketing-and-digital-advertising-management/|accessdate=2026-05-02|work=a2tag.com}}</ref>. У адпаведнасці з рэкамендацыямі Google па забеспячэнні належнага размяшчэння рэкламы, рэкламныя і прамо-матэрыялы не павінны перавышаць аб’ём кантэнту старонкі. Некаторыя вэбмайстры прыкладаюць значныя намаганні для максімізацыі свайго даходу ад AdSense. Крыніцай усяго даходу AdSense з’яўляецца праграма Ads, якая, у сваю чаргу, мае складаную мадэль фарміравання цэн, заснаваную на аўкцыёне другой цаны Вікры. AdSense патрабуе ад рэкламадаўцы падачы закрытай стаўкі. Акрамя таго, за кожны атрыманы клік рэкламадаўцы плацяць толькі павышэнне стаўкі над другой па велічыні стаўкай. У цяперашні час Google дзеліцца 68 % даходу, які генеруецца AdSense, з партнёрамі кантэнтнай сеткі і 51 % даходу, які генеруецца AdSense, з партнёрамі AdSense для пошуку<ref>{{Cite web|title=Google finally reveals AdSense cut: 68% on content|url=https://buzzmachine.com/2010/05/24/googles-adsense-cut-2/|accessdate=2026-05-02|work=buzzmachine.com}}</ref><ref>{{Cite web|title=Google Adsense, from 51% for search to 68% for content, publishers' revenues|url=https://www.fullpress.it/en/google-adsense-from-51-for-search-to-68-for-content-publishers-revenues/|accessdate=2026-05-02|work=www.fullpress.it}}</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [https://www.google.com/adsense/ Google AdSense] * [http://adsense.blogspot.com/ Афіцыйны блог Google AdSense] * [https://www.google.com/adsense/support/ Даведкавы Цэнтр Google AdSense] {{Google}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Інтэрнэт-рэклама]] [[Катэгорыя:Сэрвісы Google|AdSense]] d27wztn021awaeg6ymqpcxivbf0ytq1 5135203 5135202 2026-05-03T08:07:38Z M.L.Bot 261 ачыстка карткі 5135203 wikitext text/x-wiki {{Infobox Software}} '''Google AdSense''' — інструмент ад [[Google]], які дазваляе ўладальнікам [[Сайт|вэб-сайтаў]] зарабляць на размяшчэнні рэкламы. Уладальнікі сайтаў могуць выбіраць і наладжваць тыпы рэкламных блокаў, якія будуць адлюстроўвацца на іх сайтах, а таксама наладжваць іх размяшчэнне для максімізацыі даходаў<ref>[https://www.lospollos.com/blog/ru/zarabotok-s-pomoshhyu-google-adsense-i-kakie-est-alternativy-v-2023-godu/ Заработок с помощью Google AdSense, и какие есть альтернативы в 2024 году]{{ref-ru}}</ref>. З 13 снежня 2024 года для карыстальнікаў з Беларусі сэрвіс не даступны<ref>[https://virtualbrest.ru/news144424.php Аккаунты AdSense пользователей из Беларуси будут деактивированы, монетизацию отключат]{{ref-ru}}</ref>. == Агляд == Google выкарыстоўвае свае тэхналогіі для паказу рэкламы на аснове кантэнту вэб-сайта, геаграфічнага месцазнаходжання карыстальніка і іншых фактараў<ref>{{Cite web|title=Location-based advertising on Google: how does it work?|url=https://www.deepreach.com/media/geotargeted-ads-on-google-how-it-works|accessdate=2026-05-02|work=www.deepreach.com}}</ref>. Жадаючыя размяшчаць рэкламу праз сістэму таргетаванай рэкламы Google могуць зарэгістравацца ў Google Ads<ref>{{Cite web|title=What is Google Ads? A guide for beginners|url=https://www.one.com/en-gb/online-marketing/google-ads/|accessdate=2026-05-02|work=www.one.com}}</ref><ref>{{Cite web|title=Google Ads: 100 Frequently Asked Questions (FAQs)|url=https://www.matrixinternet.ie/google-ads-frequently-asked-questions/|accessdate=2026-05-02|work=www.matrixinternet.ie}}</ref><ref>{{Cite web|title=What Is Google Ads And How Does It Work?|url=https://looksuited.com/what-is-google-ads-and-how-does-it-work/|accessdate=2026-05-02|work=looksuited.com}}</ref><ref>{{Cite web|title=What Is Google Ads? How To Advertise On Google|url=https://adzooma.com/google-ads-management-guide/|accessdate=2026-05-02|work=adzooma.com}}</ref>. AdSense стаў адной з самых папулярных праграмаў, якія спецыялізуюцца на стварэнні і размяшчэнні банэрнай і адаптыўнай рэкламы на вэб-сайтах і блогах. Адаптыўная рэклама падстройваецца пад памер прылады карыстальніка. Гэтая рэклама менш настойлівая, а яе змест часта адпавядае вэб-сайту. Многія вэб-сайты выкарыстоўваюць AdSense для атрымання даходу ад свайго вэб-кантэнту (вэб-сайт, анлайн‑відэа, анлайн‑аўдыёкантэнт і г.д.), і гэта самая папулярная рэкламная сетка<ref>{{Cite web|title=Usage Statistics and Market Share of Advertising Networks for Websites, May 2026|url=https://w3techs.com/technologies/overview/advertising|accessdate=2026-05-02|work=w3techs.com}}</ref>. AdSense аказаўся асабліва карысным для атрымання даходу ад рэкламы на невялікіх вэб-сайтах, якія не маюць дастатковых рэсурсаў або іншых асноўных крыніц даходу. Для адлюстравання кантэкстна рэлевантнай рэкламы на вэб-сайце вэбмайстры размяшчаюць кароткі код JavaScript на старонках сайта. Вэб-сайты з багатым кантэнтам атрымалі значныя вынікі з гэтай рэкламнай праграмы, як адзначаецца ў шэрагу тэматычных даследаванняў выдаўцоў на сайце AdSense. Google адмяніў палітыку абмежавання колькасці аб’яваў AdSense да трох на старонцы. Цяпер выдаўцы AdSense могуць размяшчаць некалькі аб’яваў AdSense на старонцы пры ўмове наяўнасці дастатковага кантэнту на вэб-старонцы. У сістэмах кантэкстнай інтэрнэт‑рэкламы паказ аб’яў ажыццяўляецца аўтаматычна, пры гэтым рэкламны кантэнт суадносіцца з змесцівам вэб-старонкі і характарыстыкамі аўдыторыі, што дазваляе выкарыстоўваць такія платформы, як Google AdSense, для манетызацыі сайтаў<ref>{{Cite web|title=Internet marketing and digital advertising management: a systematic approach to traffic, conversion, and performance|url=https://a2tag.com/internet-marketing-and-digital-advertising-management/|accessdate=2026-05-02|work=a2tag.com}}</ref>. У адпаведнасці з рэкамендацыямі Google па забеспячэнні належнага размяшчэння рэкламы, рэкламныя і прамо-матэрыялы не павінны перавышаць аб’ём кантэнту старонкі. Некаторыя вэбмайстры прыкладаюць значныя намаганні для максімізацыі свайго даходу ад AdSense. Крыніцай усяго даходу AdSense з’яўляецца праграма Ads, якая, у сваю чаргу, мае складаную мадэль фарміравання цэн, заснаваную на аўкцыёне другой цаны Вікры. AdSense патрабуе ад рэкламадаўцы падачы закрытай стаўкі. Акрамя таго, за кожны атрыманы клік рэкламадаўцы плацяць толькі павышэнне стаўкі над другой па велічыні стаўкай. У цяперашні час Google дзеліцца 68 % даходу, які генеруецца AdSense, з партнёрамі кантэнтнай сеткі і 51 % даходу, які генеруецца AdSense, з партнёрамі AdSense для пошуку<ref>{{Cite web|title=Google finally reveals AdSense cut: 68% on content|url=https://buzzmachine.com/2010/05/24/googles-adsense-cut-2/|accessdate=2026-05-02|work=buzzmachine.com}}</ref><ref>{{Cite web|title=Google Adsense, from 51% for search to 68% for content, publishers' revenues|url=https://www.fullpress.it/en/google-adsense-from-51-for-search-to-68-for-content-publishers-revenues/|accessdate=2026-05-02|work=www.fullpress.it}}</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [https://www.google.com/adsense/ Google AdSense] * [http://adsense.blogspot.com/ Афіцыйны блог Google AdSense] * [https://www.google.com/adsense/support/ Даведкавы Цэнтр Google AdSense] {{Google}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Інтэрнэт-рэклама]] [[Катэгорыя:Сэрвісы Google|AdSense]] 01sud80eltrq1y962czb6fbcggdmaqp Мацей Сулькевіч 0 187336 5135250 4886007 2026-05-03T09:46:55Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135250 wikitext text/x-wiki {{Ваенны дзеяч |поўнае імя = Мацей (Магамет) Сулькевіч |арыгінальнае імя = Мацей Аляксандравіч Сулькевіч |дата нараджэння = 20.07.1865 |дата смерці = 15.07.1920 |месца нараджэння = [[маёнтак]] [[Кемейшы]], [[Лідскі павет (Расійская імперыя)|Лідскі павет]], [[Віленская губерня]], [[Расійская імперыя]], цяпер в. [[Кемейшы]], [[Воранаўскі раён]], [[Гродзенская вобласць]], [[Беларусь]] |месца смерці = {{Месца смерці|Баку}}, [[Азербайджанская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|АССР]] |партрэт = [[Выява:Süleyman bəy Sulkeviç.jpg|220px]] |подпіс = |мянушка = |прыналежнасць = {{Сцяг Расіі}}[[Расійская імперыя]],<br/>{{Сцяг Расіі}}[[Расійская рэспубліка]], [[Выява:Flag of the Crimean Regional Government.svg|25 px]][[Крымская Народная Рэспубліка]], [[Выява:Flag of Azerbaijan.svg|border|25 px]][[Азербайджанская Дэмакратычная Рэспубліка]] |гады службы = [[1883]]—[[1920]] |званне = {{РІА, Генерал-лейтэнант}} |род войскаў = [[пяхота]] |камандаваў = [[Модлінскі 57-й пяхотны полк]], <br />33-я пяхотная дывізія, <br />37-ы армейскі корпус, <br />[[1-ы Мусульманскі корпус]] |частка = |бітвы = [[Руска-японская вайна]] <br/>[[Першая сусветная вайна]] <br/>[[Вайна за незалежнасць Азербайджана]] |узнагароды = {{{!}} style="background:transparent" {{!}}{{Ордэн Святога Станіслава 1 ступені}}{{!!}}{{Ордэн Святога Уладзіміра 2 ступені}}{{!!}}{{Ордэн Святога Уладзіміра 3 ступені}}{{!!}}{{Ордэн Святога Уладзіміра 4 ступені}} {{!}}- {{!}}{{!!}}{{Ордэн Святой Ганны 2 ступені}}{{!!}}{{Ордэн Святога Станіслава 3 ступені}} {{!}}} [[Залатая зброя «За адвагу»]] |сувязі = |у адстаўцы = }} '''Маце́й Сульке́віч''' ({{lang-pl|Matwiej Sulejman Sulkiewicz}}, {{lang-az|Süleyman bəy Sulkeviç}}, таксама вядомы як Магамет Сулейманавіч Сулькевіч, Сулейман Сулькевіч і Мамед бек Сулькевіч, {{ДН|20|7|1865}}, [[маёнтак]] [[Кемейшы]], [[Лідскі павет (Расійская імперыя)|Лідскі павет]], [[Віленская губерня]], [[Расійская імперыя]], цяпер вёска [[Кемейшы]], [[Воранаўскі раён]], [[Гродзенская вобласць]], [[Беларусь]] — {{ДС|15|7|1920}} года) — [[Расійская імперыя|расійскі]] і [[азербайджан]]скі ваенны, [[Крымскія татары|крымскататарскі]] дзеяч, [[генерал-лейтэнант]]<ref name=M>{{Cite web |url=http://www.marakou.by/by/davedniki/represavanyya-litaratary/tom-iii-kniga-ii?id=21388 |title=МАРАКОЎ Л. Сулькевіч Мацей Аляксандравіч |access-date=12 студзеня 2014 |archive-date=17 мая 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140517132653/http://www.marakou.by/by/davedniki/represavanyya-litaratary/tom-iii-kniga-ii?id=21388 |url-status=dead }}</ref>. == Юнацтва == [[Выява:POL COA Jeż.svg|thumb|злева|110px|Радавы герб]] Мацей Сулькевіч нарадзіўся ў сям’і нашчадкавых шляхцічаў [[Віленская губерня|Віленскай губерні]], паводле нацыянальнасці — [[беларускія татары|беларускі татарын]]. Яго бацька, Аляксандр Сулькевіч, даслужыўся да чыну [[падпалкоўнік]]а ў [[гусар]]скім палку<ref>''Залесский К. А.'' Кто был кто в Первой мировой войне. — М.: АСТ, 2003. — С. 576</ref><ref>[http://grwar.ru/persons/persons.html?id=304 Сулькевич М. А.]</ref>. Будучы нашчадкам татарскіх арыстакратычных сем’яў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], Мацей Сулькевіч прысвяціў сваё жыццё ваеннай кар’еры. Атрымаўшы агульную адукацыю ў [[Варонежскі кадэцкі корпус імя Вялікага князя Міхася Паўлавіча|Міхайлаўскім кадэцкім корпусе]] ў [[Варонеж]]ы, паступіў у [[Міхайлаўскае артылерыйскае вучылішча|Міхайлаўскае ваеннае вучылішча]] ў [[Санкт-Пецярбург|Пецярбургу]]. Па заканчэнні вучылішча па першым разрадзе [[падпаручнік]] Сулькевіч быў накіраваны ў [[6-я артылерыйская брыгада|6-ю артылерыйскую брыгаду]]. З [[3 кастрычніка]] [[1889]] года [[паручнік]] Сулькевіч — слухач [[Акадэмія Генеральнага штаба (Расійская імперыя)|Мікалаеўскай акадэміі генеральнага штаба]]. У ліпені [[1894]] года за выдатныя поспехі ў навуках у акадэміі яму быў нададзены чын [[штабс-капітан]]а. == Служба ў расійскім войску == [[20 ліпеня]] [[1894]] года Мацей Сулькевіч атрымаў званне [[капітан]]а. Прадпісаннем камандуючага войскамі [[Адэская ваенная акруга (Расійская імперыя)|Адэскай ваеннай акругі]] № 5084 быў накіраваны ў штаб [[7-ы армейскі корпус, Расія|7-га армейскага корпуса]]. У [[1899]] годзе атрымаў [[Ордэн Святога Станіслава]]. У тым жа годзе становіцца падпалкоўнікам. У [[1902]] годзе Мацей Сулькевіч выдаў у [[Адэса|Адэсе]] на свае сродкі кнігу «Даследаванне паходжання і цяперашняе становішча літоўскіх татараў» польскага ўсходазнаўца, прафесара [[Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны ўніверсітэт|Пецярбургскага ўніверсітэта]] [[Антон Мухлінскі|Антона Мухлінскага]] (1808—1877). У [[1903]] годзе быў прызначаны начальнікам штабу [[15-я пяхотная дывізія, Расія|15-й пяхотнай дывізіі]]. 6 снежня [[1903]] года Сулькевіч атрымаў званне [[палкоўнік]]а. Падчас [[руска-японская вайна|руска-японскай вайны]] служыў у [[8-ы армейскі корпус, Расія|8-м армейскім корпусе]]. Быў удзельнікам [[Мукдэнская бітва|Мукдэнскай бітвы]]. У чэрвені [[1905]] прызначаны камандзірам [[Модлінскі 57-й пяхотны полк|57-га пяхотнага Модлінскага палка]]. Быў узнагароджаны [[Ордэн Святой Ганны|ордэнам Святой Ганны 2-й ступені з мячамі]], [[ордэн Святога Уладзіміра|ордэнам Святога Уладзіміра 4-й ступені з мячамі і бантам]]. [[20 мая]] [[1907]] года ўзнагароджаны [[залатая зброя|залатой зброяй з надпісам «За адвагу»]]<ref>''Исмаилов Э. Э.'' Золотое оружие с надписью «За храбрость». Списки кавалеров. 1788—1913. — М., 2007, с. 390</ref>. Увосень [[1910]] года Мацей Сулькевіч становіцца [[генерал-маёр]]ам. Праз некаторы час прызначаны [[генерал-кватэрмайстар]]ам штабу [[Іркуцкая ваенная акруга|Іркуцкай ваеннай акругі]]. Быў узнагароджаны ордэнам Святога Уладзіміра 2-й і 3-яй ступеняў. У [[1915]] годзе быў узнагароджаны ордэнам Святога Станіслава 1-й ступені. [[26 красавіка]] [[1916]] года Мацею Сулькевічу было нададзена званне [[генерал-лейтэнант]]а. У кастрычніку [[1917]] года [[Афіцэры Генеральнага Штаба|афіцэр Генеральнага Штаба]] генерал-лейтэнант Сулькевіч быў вылучаны на пост камандзіра [[1-ы Мусульманскі корпус|1-га Мусульманскага корпуса]], які планаваў сфарміраваць [[Часовы ўрад Расіі|Часовы ўрад]]. == Крымскі краявы ўрад == [[Выява:Flag of the Crimean Regional Government.svg|thumb|right|200 px|Сцяг Крымскага краявога ўрада Мацея Сулькевіча.]] У [[1918]] годзе Мацей Сулькевіч прыехаў у [[Крым]], дзе [[25 чэрвеня]] [[1918]] года стаў прэм’ер-міністрам, міністрам унутраных і ваенных спраў першага [[Крымскі краявы ўрад|Крымскага краявога ўрада]]<ref name="Puchenkov">[http://pda.regnum.ru/news/1189906.html Александр Пученков «Независимый Крым в 1918 года»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140515064918/http://pda.regnum.ru/news/1189906.html |date=15 мая 2014 }}</ref>. Мацей Сулькевіч прызначыў [[Асан Сабры Айвазаў|Асана Сабры Айвазава]] (1878—1938) паслом Крыма ў [[Асманская імперыя|Асманскай імперыі]] і наладзіў сувязі з мусульманскімі краінамі, утворанымі на тэрыторыі Расійскай імперыі. Вядомы ў Крыме як Сулейман-паша. Імкнуўся склікаць Крымскі курултай (устаноўчы збор), які б абвясціў стварэнне крымскататарскай дзяржавы<ref name=M/>. Пасля сыходу з Крыма нямецкіх акупацыйных войскаў урад Сулькевіча [[15 лістапада]] [[1918]] года перадаў уладу другому Крымскаму краявому ўраду на чале з [[Саламон Крым|Саламонам Крымам]]<ref>[http://www.hrono.ru/organ/ru19170140.html ХРОНОС — всемирная история в Интернете. Крымское краевое правительство.]</ref>. == Служба ў Азербайджане == У снежні [[1918]] года Мацей Сулькевіч прыбыў у Азербайджан, дзе быў вядомы як Мамед-бек. Камандаваў 1-м Мусульманскім корпусам<ref>[http://www.archive.n.zerkalo.az/2010-11-20/history/14597- НАЗИРЛИ Ш. Служение Отечеству //Зеркало.аз.]{{Недаступная спасылка}}</ref>. [[26 сакавіка]] 1919 года загадам № 147 па ваенным ведамстве генерал-лейтэнант Сулькевіч быў прызначаны начальнікам Генеральнага штаба ўзброеных сіл Азербайджану<ref>Азербайджанская Демократическая Республика (1918—1920). Армия. (Документы и материалы). Баку, 1998, с.86.</ref>. Мар’ям, жонка Мацея Сулькевіча, працавала ў школе для дзяўчын [[Гаджы Зэйналабдзін Тагіеў|Гаджы Тагіева]] і была актыўным членам Дабрачыннай арганізацыі бакінскіх мусульманак. Мацей Сулькевіч згуляў вялікую ролю ў стварэнні ваеннага саюза паміж [[Грузія]]й і [[Азербайджанская Дэмакратычная Рэспубліка|АДР]]. == Расстрэл == У маі [[1920]] года Мацей Сулькевіч быў арыштаваны [[ВЧК]]. Апошнія дні перад расстрэлам ён правёў у [[Баілаўская турма|Баілаўскай турме]]. [[15 ліпеня]] Сулькевіч быў расстраляны за «контррэвалюцыйную дзейнасць». [[Мамед Эмін Расулзадзэ]] ўспамінае ў сваёй кнізе: {{Цытата|…Чалавек, які сядзеў разам з ім, Мехмедам Алі бекам, казаў: «Генералу загадалі ісці за чэкістамі. Мы зразумелі, што надышоў яго час смерці. Мы не адважваліся паглядзець яму ў вочы, не маглі знайсці патрэбных словаў. Генерал Сулькевіч апярэдзіў нас, сказаўшы, ціхім, але ўпэўненым голасам, словы, якія я ніколі не забуду: „Шчаслівы, што паміраю салдатам мусульманскага войска. Бывайце!“»}} == Гл. таксама == * [[Крымская Народная Рэспубліка]] * [[Крымскі краёвы ўрад]] * [[Наман Чэлебіджыхан]] * [[Асан Сабры Айвазаў]] * [[Пётр Балбачан]] * [[Нацыянальная партыя Крыма, 1917]] * [[Крымская аперацыя, 1918]] * [[Саламон Крым]] * [[Азербайджанская Дэмакратычная Рэспубліка]] {{Зноскі}} == Літаратура == * Залесский К. А.:Кто был кто в ПМВ. * Назирли Шамистан — Расстрелянные генералы Азербайджана. Güllələnmiş Azərbaycan Generalları — 2-е изд. — М. Баку. — 2006 г. — 655 стр. * [http://www.hrono.info/biograf/bio_s/sulkevich.html ХРОНОС — всемирная история в Интернете. Сулькевич Матвей Александрович.] * [http://1k.com.ua/75/details/9/1 «1K»: Новости Украины и Крыма N 75: Литовский татарин, который хотел примирить всех] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080415201343/http://1k.com.ua/75/details/9/1 |date=15 красавіка 2008 }} * [http://www.archive.gov.tatarstan.ru/magazine/go/anonymous/main/?path=mg:/numbers/1999_1_2/06/06_2/ Гасырлар авазы — Эхо веков. Научно-документальный журнал. Российский генерал Сулейман Сулькевич] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160305012938/http://www.archive.gov.tatarstan.ru/magazine/go/anonymous/main/?path=mg%3A%2Fnumbers%2F1999_1_2%2F06%2F06_2%2F |date=5 сакавіка 2016 }} * [http://www.moscow-crimea.ru/history/20vek/zarubiny/glava2_3_prim.html Крым в XX веке. «Без победителей». К 75-летию окончания Гражданской войны.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20071124064454/http://www.moscow-crimea.ru/history/20vek/zarubiny/glava2_3_prim.html |date=24 лістапада 2007 }} * [http://www.commonuments.crimea-portal.gov.ua/rus/index.php?v=1&tek=2&par=0&l=&art=385&date=2005-01-1 Республиканский комитет по охране культурного наследия Автономной Республики Крым. Под командой Сулькевича и Шнейдера]{{Недаступная спасылка}} * [http://www.archive.gov.tatarstan.ru/magazine/go/anonymous/main/?path=mg:/numbers/2003_1_2/03/03_5/ Неизвестные страницы из жизни генерал-лейтенанта М. Сулькевича] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160305012700/http://www.archive.gov.tatarstan.ru/magazine/go/anonymous/main/?path=mg%3A%2Fnumbers%2F2003_1_2%2F03%2F03_5%2F |date=5 сакавіка 2016 }} * [http://kfinkelshteyn.narod.ru/Evpatoria/sulkevich.htm КРЫМСКОЕ КРАЕВОЕ ПРАВИТЕЛЬСТВО ГЕНЕРАЛА М. А. СУЛЬКЕВИЧА] * [http://www.baku.ru/enc-show.php?cmm_id=276&id=122283&c=1752 Сулькевич Масей (Мухаммед бек) — генерал-лейтенант, начальник Генштаба Национальной Армии АДР] * [http://www.tatar.ru/DNSID=46cae5547c63576b5ecd1023622f2e60&node_id=1175&id=2775 Биография по материалам журнала «Татарстан»] {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Сулькевіч Мацей}} [[Катэгорыя:Выпускнікі Варонежскага кадэцкага корпуса]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лідскім павеце (Расійская імперыя)]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Воранаўскім раёне]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Міхайлаўскага артылерыйскага вучылішча]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Мікалаеўскай ваеннай акадэміі]] [[Катэгорыя:Генералы Азербайджана]] [[Катэгорыя:Удзельнікі руска-японскай вайны]] [[Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны]] [[Катэгорыя:Узнагароджаныя Залатой зброяй «За адвагу»]] [[Катэгорыя:Загінулі ў Грамадзянскую вайну ў Расіі]] 7yqipj9cq9of8cdcljn1uxn6tev7ao3 Марыя-Антуанэта (фільм, 2006) 0 189128 5135131 4979830 2026-05-03T02:18:28Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135131 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Марыя-Антуанэта (значэнні)}} {{Фільм |Беларуская назва = Марыя Антуанэта |Арыгінальная назва = Marie Antoinette |Выява = Marie-Antoinette_poster.jpg |Памер = |Жанр = |Рэжысёр = |Прадзюсар = |Сцэнарыст = |Акцёры = |Аператар = |Кампазітар = |Кампанія = |Бюджэт = 40 млн. [[Долар ЗША|$]]<ref name="BOM">{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=marieantoinette.htm|title=Marie Antoinette|publisher=[[Box Office Mojo|BoxOfficeMoJo.com]]|accessdate=2010-05-15|archiveurl=https://www.webcitation.org/66EKqeESm?url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=marieantoinette.htm|archivedate=17 сакавіка 2012|url-status=live}}</ref> |Зборы = 60 917 189 [[Долар ЗША|$]]<ref name="BOM" /> |Краіна = {{JPN}} <br />{{FRA}} <br />{{USA}} |Мова = [[Англійская мова|англійская]]<br />[[Французская мова|французская]] |Час = 123 хвіл. |Год = 2006 |imdb_id = 0422720 }} '''«Марыя-Антуанэта»''' ({{lang-en|Marie Antoinette}}) — [[біяграфічны фільм]] [[Сафія Копала|Сафіі Копалы]] пра жыццё [[Спіс каралеў Францыі|каралевы Францыі]] [[Марыя Антуанета|Марыі-Антуанэты]], зняты ў [[2006]] годзе. Фільм заснаваны на кнізе Антоніі Фрэйзер «Marie Antoinette: The Journey». == Сюжэт == Марыя Антонія Іозефа Іагана Габсбургска-Латарынгская ([[Кірстэн Данст]]) — 14-гадовая і самая малодшая дачка [[Імператрыца|імператрыцы]] [[Аўстрыя|Аўстрыі]] [[Марыя-Тэрэзія|Марыі Тэрэзіі]]. Маці выбрала яе для таго, каб выдаць замуж за другога кузена, [[дафін]]а [[Францыя|Францыі]], [[Людовік XVI|Людовіка XVI]] ([[Джэйсан Шварцман]]), і заключыць тым самым саюз паміж дзвюма дзяржавамі. На мяжы Францыі і Аўстрыі адбываецца сімвалічная цырымонія. Па традыцыі нявеста павінна пакінуць усё, што нагадвала б ёй пра замежны двор; гэта ўключае не толькі ўсё яе адзенне і асабістыя рэчы, але таксама сяброў і любімую [[Сабака|сабаку]]. Выходзячы з палаткі на французскі бок, Марыя-Антонія становіцца дафінай Марыяй-Антуанэтай. Неўзабаве Марыя-Антуанэта сустракае караля [[Людовік XV|Людовіка XV]] ([[Рыпа Торн]]) і яго ўнука, яе будучага мужа — дафіна. Увага двара амаль цалкам сканцэнтравана на маладой пары. Марыя-Антуанэта практычна ўвесь час акружана слугамі і знатнымі дамамі. Ёй нават не дазваляецца самастойна апранацца, і яна павінна [[сняданак|снедаць]] пры вялікай колькасці людзей. Разам з тым, большасць прыдворных ставяцца з пагардай да дафіны як іншаземкі і вінавацяць яе ў тым, што шлюб не прыносіць спадчынніка. Французскі двор літаральна кішыць чуткамі. Большасць з іх адносіцца да [[Мары Жанна Дзюбары|мадам Дзюбары]], [[Фаварытызм|фаварыткі]] караля. Раней ёй не дазвалялася знаходзіцца пры двары, аднак Людовік XV дараваў ёй [[тытул]] [[граф]]іні, тым самым выклікаўшы незадаволенасць знаці. Ахвярай чутак стала і Марыя-Антуанэта. Становішча дафіны становіцца ўсё больш хісткім. Неўзабаве Марыя-Антуанэта знаходзіць сабе сябровак і пачынае прызвычайвацца да новага жыцця. Яна знаходзіць суцяшэнне ў куплі раскошных сукенак і абутку, паяданні ласункаў і азартных гульнях. Дафін і яго брат збіраюцца на чарговае паляванне, і Марыя паведамляе яму, што яна будзе абражана, калі яе ятроўка [[Марыя-Тэрэза Савойская|Марыя-Жазэфіна]] (у рэчаіснасці Марыя-Тэрэза, графіня Артуа) народзіць дзіця раней за яе. Яе муж абяцае ёй, што пасля палявання зоймецца гэтым. Кароль Францыі паведамляе саветніку, што не збіраецца разрываць саюз з Аўстрыяй і загадвае паслаць за ўрачом, каб той агледзеў Марыю-Антуанэту і Людовіка XVI. Дафіна падвяргаецца ціску з розных бакоў, з прычыны таго, што яе шлюб застаецца бяздзетным. У канчатковым выніку Марыя-Жазэфіна нараджае хлопчыка, [[Людовік, герцаг Ангулемскі|Луі-Антонія]]. Па меры таго, як [[Эканоміка|эканамічнае]] і [[Палітыка|палітычнае]] становішча Францыі пагаршаецца, Марыя ўсё больш аддаляецца ад двара, і яе лад жыцця становіцца [[геданізм|геданічным]]. Людовік XV памірае, і Людовік XVI становіцца новым каралём Францыі. Новы кароль малады і нявопытны і пачынае марнаваць шмат грошай на замежныя войны, у прыватнасці [[Вайна за незалежнасць ЗША|Амерыканскую рэвалюцыю]], тым самым павялічваючы даўгі Францыі. Трохі пазней, Марыя-Антуанэта святкуе сваё васямнаццацігоддзе, арганізаваўшы раскошную вечарынку. Яна працягвае марнаваць велізарную колькасць грошай, нягледзячы на тое, што у краіне растуць бедната і хваляванні. Неўзабаве ў [[Версальскі палац|Версаль]] прыбывае брат Марыі-Антуанэты, [[Іосіф II Габсбург|Іосіф II]], для таго, каб наведаць сястру і рэкамендаваць ёй устрымацца ад пастаянных вечарынак і азартных гульняў, а таксама змяніць атачэнне. Імператар сустракаецца з Людовікам у звярынцы, дзе кароль дэманструе [[слон|слана]]. Іосіф II тлумачыць «механіку» сексуальных адносін на прыкладзе замкаў і ключоў — паколькі адным з каралеўскіх [[хобі]] быў выраб замкаў і ключоў. У тую ноч кароль і каралева ўпершыню пакахаліся. 19 снежня 1778 года, каралева нараджае дзяўчынку, [[Марыя Тэрэза Французская|Марыю-Тэрэзу]]. Маці жадае карміць дачку самастойна, аднак гэта не дазваляецца звычаямі. Маленькая прынцэса расце, і Марыя-Антуанэта ўсё больш часу праводзіць у загарадным палацы [[Малы Трыянон]], які ёй падарыў Людовік. У гэты ж час у Марыі завязваецца раман з [[Ханс Аксель фон Ферзен|графам Ферзенам]]. Тым часам, [[Вялікая французская рэвалюцыя|Французская рэвалюцыя]] набірае поўную сілу, і бунтаўшчыкі пачынаюць марш ад Парыжа да Версаля. У той час, як большасць знаці бяжыць з краіны, Марыя-Антуанэта і яе муж вырашаюць застацца. Натоўп дасягае палаца і каралеўская сям’я пакідае яго на наступную раніцу. Апошнім кадрам фільма становіцца від разгромленай спальні каралевы. == У ролях == {{У ролях уверсе}} {{У ролях|[[Кірстэн Данст]]||[[Марыя-Антуанэта]]|}} {{У ролях|[[Джэйсан Шварцман]]||[[Людовік XVI]]|}} {{У ролях|[[Стыў Куган]]|пасол|Мерсі|}} {{У ролях|[[Джудзі Дэвіс]]|графіня|[[Ганна д'Арпажон, графіня дэ Наай|дэ Наай]]|}} {{У ролях|[[Рып Торн]]||[[Людовік XV]]|}} {{У ролях|[[Роўз Бірн]]|герцагіня|[[Іаланда Габрыэль дэ Паластрон|дэ Паліньяк]]|}} {{У ролях|[[Азія Арджэнта]]|графіня|[[Мары Жанна Дзюбары|Дзюбары]]|}} {{У ролях|[[Марыяна Фэйтфул]]|імператрыца|[[Марыя-Тэрэзія]]|}} {{У ролях|[[Дэні Х'юстан]]|імператар|[[Іосіф II Габсбург|Іосіф II]]|}} {{У ролях|[[Арор Клеман]]|герцагіня|дэ Шартр|}} {{У ролях|[[Жан-Крыстоф Бавэ]]|герцаг|[[Эцьен Франсуа дэ Шуазёль|дэ Шуазёль]]|}} {{У ролях|[[Джэймі Дорнан]]|граф|[[Ханс Аксель фон Ферзен|Ферзен]]|}} {{У ролях|[[Мэры Най]]|прынцэса|[[Марыя-Тэрэза-Луіза дэ Савоя-Карыньян, прынцэса дэ Ламбаль|дэ Ламбаль]]|}} {{У ролях|[[Молі Шэнан]]||[[Вікторыя Французская]]|}} {{У ролях|[[Шырлі Хендэрсан]]||[[Сафія Французская]]|}} {{У ролях|{{Не перакладзена|Сара Адлер (французская актрыса)|Сара Адлер|en|Sarah Adler}}||графіня д’Артуа|}} {{У ролях|[[Мацьё Амальрык]]||Чалавек у шары|}} {{У ролях ніз}} == Узнагароды == * 2006, ''' [[Канскі кінафестываль]] ''' ** ''' прэмія ''' *** Прыз Французскай сістэмы нацыянальнай адукацыі ** ''' намінацыя ''' *** «''[[Залатая пальмавая галіна]]''» * 2007, ''' [[Оскар]] ''' ** ''' прэмія ''' *** [[Прэмія «Оскар» за найлепшы дызайн касцюмаў|Найлепшыя касцюмы]] * 2007, ''' [[BAFTA]] ''' ** ''' намінацыі ''' *** [[Прэмія BAFTA за найлепшы дызайн касцюмаў|Найлепшыя касцюмы]] *** [[Прэмія BAFTA за найлепшую працу мастака-пастаноўшчыка|Найлепшая праца мастака-пастаноўшчыка]] *** [[Прэмія BAFTA за найлепшы грым|Найлепшы грым]] == Зборы == Бюджэт фільма склаў 40 млн. $. У першыя выхадныя сабраў $5 361 050 (8 месца). У пракаце з 20 кастрычніка па 3 снежня 2006 года, найбольшая колькасць паказаў у 870 кінатэатрах адначасова. За час праката сабраў у свеце $60 917 189 (93 месца па выніках года) з іх $15 962 471 у ЗША (131 месца па выніках года) і $44 954 718 у астатнім свеце. == Саўндтрэк == У саўндтрэк уваходзяць кампазіцыі як выканаўцаў [[Новая хваля, музыка|новай хвалі]] 1980-х гадоў такіх як [[New Order]], [[The Cure]], [[Siouxsie and the Banshees]], [[Bow Wow Wow]], [[Adam and the Ants]], так і больш сучасных [[The Radio Dept]], [[Aphex Twin]], [[Dustin O'Halloran]], [[The Strokes]]. Тым не менш, у некаторых сцэнах гучыць [[музыка эпохі барока]], якую сачыніў [[Жан-Філіп Рамо]] (Jean-Philippe Rameau) («1er Menuet pour 'Les Guerriers et les Amazones', 2eme Menuet», «Tristes apprets, pales flambeaux», «Tristes apprets, pales flambeaux»). * '''[[Gang of Four]]''' — «Natural’s Not In It» * '''Dustin O’Halloran''' —"Opus 17" * '''[[Windsor for the Derby]]''' — «The Melody of a Fallen Tree» * '''The Radio Dept.''' — «I Don’t Like It Like This» * '''Aphex Twin''' — «Jynweythek Ylow» * '''[[Les Arts Florissants]]''' — «1er Menuet pour 'Les Guerriers et les Amazones', 2eme Menuet» (з «Les Indes galantes») * '''The Radio Dept.''' — «Pulling Our Weight» * '''[[Air, гурт|Air]]''' — «Il Secondo Giorno Instrumental» * '''The Radio Dept.''' — «Keen On Boys» * '''[[Carolyn Sampson]]''' і '''[[Ex Cathedra]]''' — «Aux lagueurs d’Apollon» (з [[опера|оперы]] «Platee») * '''Dustin O’Halloran''' — «Opus 23» * '''Bow Wow Wow''' — «I Want Candy» * '''Siouxsie and the Banshees''' — «Hong Kong Garden» * '''Bow Wow Wow''' — «Aphrodisiac» * '''Bow Wow Wow''' — «Fools Rush In» * '''The Cure''' — «Plainsong» * '''New Order''' — «Ceremony» * '''[[Squarepusher]]''' — «Tommib Help Buss» * '''[[Phoenix (гурт)|Phoenix]]''' — «Ou Boivent Les Loups» * '''Adam and the Ants''' — «Kings of the Wild Frontier» * '''Aphex Twin''' — «Avril 14th» * '''The Strokes''' — «What Ever Happened» * '''[[Agnes Mellon]]''' (''не заяўлена ў тытрах'') і '''Les Arts Florissants''' —"Tristes apprets, pales flambeaux" (з оперы «Castor et Pollux») * '''Dustin O’Halloran''' — «Opus 36» * '''The Cure''' — «All Cats are Grey» == Цікавыя факты == * Здымачная група атрымала ад французскага ўрада адмысловы дазвол для здымак у [[Версальскі палац|Версалі]]. У палацы здымкі праходзілі ў [[Капліцы Версаля|Каралеўскай капліцы]], у [[Салон Геркулеса|Салоне Геркулеса]], у [[Люстраная галерэя|Люстраной галерэі]] і ў [[Салон Міру|Салоне Міру]]. Апроч пакояў палаца, здымкі таксама праходзілі ў [[Сады і парк Версаля|садах Версаля]]. Каб не зачыняць Версаль для наведвання турыстамі, для здымак быў абраны панядзелак і ноч на аўторак. * У адной са сцэн, калі Марыя-Антуанэта прымярае абутак, на заднім плане можна ўбачыць пару [[кеды|кед]] [[Converse]]. * Нягледзячы на тое, што Люстраная зала знаходзілася на [[Рэстаўрацыя|рэстаўрацыі]] — аж да вясны [[2007]] года — [[рэжысёр]]у ўсё ж дазволілі зняць там сцэну балю па выпадку [[Вяселле|вяселля]] Марыі-Антуанэты і Людовіка XVI. * Сотні пар абутку для фільма зрабіў [[Іспанія|іспанскі]] [[Мадэльер|дызайнер]] [[Манола Бланік]]. * Тарты і іншыя кандытарскія вырабы для фільма былі зроблены фірмай ''Ladurée''. * Старадаўняя [[арфа]], зробленая ў [[1783]] годзе, была ўзята з італьянскага «''Museo dell’Arpa Victor Salvi''» для таго, каб стварыць рэалістычную карцінку. * Музыканты, якія іграюць на [[гітара]]х у [[Малы Трыянон|Малым Трыяноне]] — гэта члены групы Phoenix. == Гл. таксама == * [[Марыя-Антуанэта — каралева Францыі, фільм, 1956]] * [[Марыя-Антуанэта, міні-серыял, 1975]] * [[Марыя-Антуанэта. Сапраўдная Гісторыя, фільм, 2006]] == Зноскі == {{reflist}} == Спасылкі == * {{imdb title|id=0422720|title=«Марыя-Антуанэта»}} * [http://www.sonypictures.com/movies/marieantoinette/ Афіцыйны трэйлер на Sony Pictures] * [http://community.livejournal.com/i_heart_sofia/141874.html Інтэрв’ю з Сафіяй Копалай (англ.)] * [http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F20611FF3A5A0C768EDDAC0894DE404482 'Marie Antoinette': Best or Worst of Times?] — The New York Times Cannes Journal * [http://screenmusings.org/MarieAntoinette/index.htm Кадры з фільма] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160303170340/http://screenmusings.org/MarieAntoinette/index.htm |date=3 сакавіка 2016 }} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША]] [[Катэгорыя:Фільмы-драмы Францыі]] [[Катэгорыя:Фільмы-драмы Японіі]] [[Катэгорыя:Фільмы Сафіі Копалы]] [[Катэгорыя:Фільмы-біяграфіі]] [[Катэгорыя:Марыя Антуанета]] [[Катэгорыя:Гістарычныя фільмы]] one7wwhj0l15yi89pdzcrxh11e0b257 Майкл Джэй Фокс 0 189456 5135135 5134887 2026-05-03T03:17:21Z StarDeg 16311 5135135 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Фокс}} {{Кінематаграфіст |імя = Майкл Джэй Фокс |арыгінал імя = Michael J. Fox |выява = Michael J Fox 2020.jpg |шырыня = |апісанне выявы = Майкл Джэй Фокс у 2020 годзе. |імя пры нараджэнні = Майкл Эндру Фокс ({{lang-en|Michael Andrew Fox}}) |дата нараджэння = |месца нараджэння = |дата смерці = |месца смерці = |прафесія = {{акцёр|ЗША|тэлебачання ЗША|Канады|тэлебачання Канады}}, {{кінапрадзюсар|ЗША|Канады}}, {{кінарэжысёр|ЗША|Канады}} |грамадзянства = {{CAN}}<br />{{USA}} |гады актыўнасці = з [[1982]] года |кірунак = |кінастудыя = |узнагароды = ---- «[[Эмі]]»<br />([[1986]], [[1987]], [[1988]], [[2000]], [[2009]]) ---- «[[Залаты глобус]]»<br />([[1989]], [[1998]], [[1999]], [[2000]]) ---- {{Афіцэр ордэна Канады}} }} '''Майкл Джэй Фокс''' ({{lang-en|Michael J. Fox}}; {{ДН|9|6|1961}}, [[Эдмантан]], [[Канада]]) — канадскі акцёр, прадзюсар, актывіст і акцёр голасу за кадрам. Майкл шырока вядомы дзякуючы ролям [[Марці Мак-Флай|Марці Мак-Флая]] ў трылогіі «''[[Назад у будучыню (франшыза)|Назад у будучыню]]''» ([[1985]]—[[1990]]); [[Алекс Кітан|Алекса Кітана]] ў сіткоме «''[[Сямейная сувязь]]''» ([[1982]]—[[1989]]). За гэтыя ролі Майкл атрымаў тры ўзнагароды «[[Эмі]]» і аднойчы «[[Залаты Глобус]]». Дзякуючы ролі [[Майк Флаэрці|Майка Флаэрці]] ў сіткоме «''[[Спін-Сіці]]''» ([[1996]]—[[2000]]), Фокс атрымаў «Эмі», тры «Залатых Глобуса» і дзве [[Узнагарода Гільдыі кінаактораў ЗША|ўзнагароды Гільдыі кінаакцёраў ЗША]]. У [[1991]] годзе Фоксу быў пастаўлены дыягназ — [[хвароба Паркінсона]], што было адкрыта для публікі толькі ў [[1999]] годзе. У [[2000]] годзе акцёрская дзейнасць Майкла значна скарацілася, бо сімптомы яго хваробы сталі больш сур’ёзнымі. З тых часоў ён стаў актывістам даследаванняў на пошук лекаў. Гэта прывяло да фундацыі Фонду Майкла Джэй Фокса. [[5 сакавіка]] [[2010]] года шведскі [[Каралінскі інстытут]] прысвоіў яму ганаровую доктарскую ступень медыцыны за яго працу ў справе прапаганды і збору сродкаў для лячэння хваробы Паркінсона<ref>[http://uk.eonline.com/uberblog/b170318_michael_j_fox_gets_doctored.html?utm_source=eonline&utm_medium=rssfeeds&utm_campaign=rss_topstories «Michael J. Fox Gets Doctored»]. E Online Website.</ref><ref>[http://ki.se/ki/jsp/polopoly.jsp?d=25844&a=96573&l=en&newsdep=25844 Michael J. Fox to be made honorary doctor at Karolinska Institutet] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110930040553/http://ki.se/ki/jsp/polopoly.jsp?d=25844&a=96573&l=en&newsdep=25844 |date=30 верасня 2011 }}. Karolinska Institutet. Press Release.</ref>. З [[2000]] года Фокс у асноўным працаваў як акцёр голасу за кадрам у фільмах, як «''[[Сцюарт Літл]]''» і «''[[Атлантыда: Згублены свет]]''» і іншыя. [[27 мая]] [[2011]] года Фокс атрымаў [[Ордэн Канады]] дзякуючы сваёй папулярнасці і працы па збору сродкаў<ref>[http://www.gg.ca/document.aspx?id=14116 «Order of Canada Investiture Ceremony»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120616054120/http://www.gg.ca/document.aspx?id=14116 |date=16 чэрвеня 2012 }}. The Governor General of Canada</ref>. == Фільмаграфія == {{УФільмеВерх}} {{УФільме|1985|[[Назад у будучыню]]|Back to the Future|[[Марці Мак-Флай]]}} {{УФільме|1989|[[Назад у будучыню 2]]|Back to the Future II|[[Марці Мак-Флай]]}} {{УФільме|1990|[[Назад у будучыню 3]]|Back to the Future III|[[Марці Мак-Флай]]}} {{УФільме|1993|[[Жыццё з Майкам]]|Life with Mikey|Майк Чэпмэн}} {{УФільме|1996|[[Страшылы (фільм)|Страшылы]]|The Frighteners|Фрэнк Баністэр}} {{УФільме|2002|[[Траса 60]]|Interstate 60|містэр Бэйкер}} {{УФільмеНіз}} == Зноскі == {{reflist}} == Спасылкі == {{Commons|Michael J. Fox|Майкл Джэй Фокс}} * {{imdb name|id=0000150|name=Майкл Джэй Фокс}} * [http://www.michaeljfox.org/ Фонд Фокса па барацьбе з хваробай Паркінсана] {{Бібліяінфармацыя}} {{Прэмія «Сатурн» найлепшаму кінаакцёру}} {{Прэмія «Залаты глобус» за найлепшую мужчынскую ролю ў тэлевізійным серыяле — камедыя ці мюзікл}} {{Прэмія «Эмі» за найлепшую мужчынскую ролю ў камедыйным тэлесерыяле}} {{Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША за найлепшую мужчынскую ролю ў камедыйным серыяле}} {{DEFAULTSORT:Фокс Майкл Джэймс}} [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сатурн»]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША]] [[Катэгорыя:Імігравалі ў ЗША з Канады]] [[Катэгорыя:Галівудская алея славы]] mb6bm78dkusjyson7tir78g8nacyrqy Маямі Долфінс 0 193309 5134922 4297901 2026-05-02T12:12:16Z DzBar 156353 дададзена [[Катэгорыя:Спартыўныя клубы, заснаваныя ў 1966 годзе]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5134922 wikitext text/x-wiki {{арфаграфія}}{{вікіфікацыя}} '''«Маямі Долфінс»''' ({{lang-en|Miami Dolphins, Дэльфіны з Маямі}}) — прафесійны [[Амерыканскі футбол|футбольны]] клуб з [[Маямі]], штат [[Фларыда (штат)|Фларыда]]. Каманда была заснавана ў [[1966]] годзе Джозэфам Робі і першапачаткова выступала ў [[Амерыканская футбольная ліга|Амерыканскай футбольнай лізе]] (АФЛ). Пасля зліцця АФЛ і [[Нацыянальная футбольная ліга|Нацыянальнай футбольнай лігі]] (НФЛ) у 1970 годзе «Маямі» стаў выступаць у [[Нацыянальная футбольная ліга|НФЛ]] ва [[Усход АФК|Усходнім дывізіёне]] [[Амерыканская футбольная канферэнцыя|Амерыканскай футбольнай канферэнцыі]]. «Долфінс» з’яўляюцца найстарэйшай прафесійнай камандай у штаце [[Фларыда (штат)|Фларыда]]. Гаспадар клуба — [[Уэйн Хайзенга]]. Свае хатнія матчы клуб праводзіць на стадыёне «[[Долфін (стадыён)|Долфін]]». == Гісторыя == «Маямі Долфінс» утварыліся ў [[1966]] годзе і далучыліся да Амерыканскай футбольнай лігі, як дзявяты член лігі. Заснавальнікамі каманды сталі [[Джозэф Робі]] і Денні Томас, якія заплацілі 7,5 мільёна даляраў ЗША за права выступаць у [[Амерыканская футбольная ліга|АФЛ]]. Аднак пазней Робі стаў адзіным уладальнікам клуба. Свой першы сезон «Дэльфіны» скончылі з 4 перамогамі і 10 паразамі. Першым трэнерам каманды быў Джордж Вайлсон, які працаваў з «Долфінс» з 1966 па 1969 год. За свой чатырохгадовы тэрмін знаходжання на гэтай пасадзе «Маямі» выйграў 15 матчаў пры 39 паразах і 2 нічыіх. Аднак, нягледзячы на вынік, у гэты перыяд з’явілася шмат новых гульцоў, такіх як квотэрбэк [[Боб Грыз]], ранінбэк [[Лары Ксонк]] і абаронца [[Лары Літл]], якія ўвайшлі пасля заканчэння сваёй кар’еры ў Залу Славы. У [[1970]] годзе новы трэнер [[Дон Шула]] ўпершыню вывеў «Дольфінс» у [[плэй-оф]], выйграўшы 10 з 14 матчаў рэгулярнага сезону. Наступныя тры сезоны сталі лепшымі ў гісторыі каманды. Маямі тры разы запар (1971, 1972 і 1973) выйграваў званне пераможцы Амерыканскай канферэнцыі і двойчы перамагаў у [[Супер Боўл|Супер Боўле]] ([[Супер Боўл VII|VII]] і [[Супер Боўл VIII|VIII]]). У 1972 годзе «Маямі» правёў так званы «ідэальны сезон», выйграўшы ўсе матчы ў сезоне (14 гульняў рэгулярнага сезона, 2 гульні плэй-оф і Супер Боўл). З 1970 па 1974 каманда выйграла 65 гульняў, 15 прайграла і адну звяла ў нічыю. Такога поспеху «Долфінс» больш ніколі не дасягалі, але заўсёды заставаліся сярод лідараў лігі, часцяком трапляючы ў плэй-оф. У [[1993]] годзе [[Дон Шула]] перасягнуў рэкорд [[Джордж Халас|Джорджа Халасо]], атрымаўшы сваю 324 перамогу ў якасці галоўнага трэнера. Усяго «Маямі» 12 разоў выйграваў Усходні дывізіён АФК і пяць разоў станавіўся пераможцам сваёй канферэнцыі. Апошнія два разы гэта здарылася ў 1982 і 1984 гадах. У сезоне [[1983]] года ў складзе «Долфінс» з’явіўся квотэрбэк [[Дэн Марына]], які ўсталяваў затым некалькі рэкордаў лігі. «Дэльфіны» з самага пачатку гулялі хатнія матчы на стадыёне «[[Орандж Боўл (стадыён)|Орандж Боўл]]» у Маямі. У [[1973]] годзе заўзятары ўсталявалі рэкорд НФЛ — 74.961 гледачоў у сярэднім за адну гульню ў сезоне. З 1987 года каманда праводзіла свае хатнія матчы на сваім уласным стадыёне, які пасля некалькіх зменаў назвы, цяпер завецца «Sun Life Stadium». [[7 студзеня]] [[1990]] года Джо Робі памёр. У 1990-х гадах каманда толькі тры разы не выходзіла ў плэй-оф, аднак ніякага поспеху там дамагчыся не змагла. У апошні раз «Маямі» ўдзельнічаў у плэй-оф у [[2001]] годзе, дзе ў плэй-оф Wild-Card саступіў «[[Балтымар Рэйвенс]]». [[НФЛ ў сезоне 2007|Сезон 2007]] стаў самым няўдалым для «Маямі» за ўсю гісторыю клуба. Каманда прайграла першыя чатырнаццаць гульняў, адну з якіх праводзіла ў [[Лондан]]е, на стадыёне [[Уэмблі]] супраць «[[Нью-Ёрк Джайентс]]» — гэта была першая гульня рэгулярнага сезона ў гісторыі НФЛ за межамі Паўночнай Амерыкі. Серыя паражэнняў з 16 матчаў (уключаючы папярэдні сезон) скончылася толькі ў хатняй гульні 15 тыдня з «[[Балтымар Рэйвенс]]», якая адбылася [[16 снежня]]. У [[авертайм]]е пасля паса [[Клео Леман]]а на 64 ярды, Грэг Камарылло прынёс першую перамогу «Долфінс» за апошні год. == Дасягненні == Пераможца чэмпіянату лігі (2) * Пераможца [[Супер Боўл|Супер Боўла]] (2) ** [[1972]] (VII), [[1973]] (VIII) Пераможца канферэнцыі (4) * АФК: [[1971]], [[1972]], [[1973]], [[1982]], [[1984]] Пераможца дывізіёна (10) * [[Усход АФК]]: [[1971]], [[1972]], [[1973]], [[1974]], [[1979]], [[1981]], [[1983]], [[1984]], [[1985]], [[1992]], [[1994]], [[2000]], [[2008]] == Спасылкі == * [http://www.miamidolphins.com Афіцыйны сайт] {{НФЛ}} [[Катэгорыя:Клубы НФЛ]] [[Катэгорыя:Маямі]] [[Катэгорыя:Спартыўныя клубы, заснаваныя ў 1966 годзе]] 01xi3xcg7jadf3kn2ujzl49zuqqohky 5134923 5134922 2026-05-02T12:14:34Z DzBar 156353 шаблон 5134923 wikitext text/x-wiki {{арфаграфія}}{{вікіфікацыя}}{{Універсальная картка}} '''«Маямі Долфінс»''' ({{lang-en|Miami Dolphins, Дэльфіны з Маямі}}) — прафесійны [[Амерыканскі футбол|футбольны]] клуб з [[Маямі]], штат [[Фларыда (штат)|Фларыда]]. Каманда была заснавана ў [[1966]] годзе Джозэфам Робі і першапачаткова выступала ў [[Амерыканская футбольная ліга|Амерыканскай футбольнай лізе]] (АФЛ). Пасля зліцця АФЛ і [[Нацыянальная футбольная ліга|Нацыянальнай футбольнай лігі]] (НФЛ) у 1970 годзе «Маямі» стаў выступаць у [[Нацыянальная футбольная ліга|НФЛ]] ва [[Усход АФК|Усходнім дывізіёне]] [[Амерыканская футбольная канферэнцыя|Амерыканскай футбольнай канферэнцыі]]. «Долфінс» з’яўляюцца найстарэйшай прафесійнай камандай у штаце [[Фларыда (штат)|Фларыда]]. Гаспадар клуба — [[Уэйн Хайзенга]]. Свае хатнія матчы клуб праводзіць на стадыёне «[[Долфін (стадыён)|Долфін]]». == Гісторыя == «Маямі Долфінс» утварыліся ў [[1966]] годзе і далучыліся да Амерыканскай футбольнай лігі, як дзявяты член лігі. Заснавальнікамі каманды сталі [[Джозэф Робі]] і Денні Томас, якія заплацілі 7,5 мільёна даляраў ЗША за права выступаць у [[Амерыканская футбольная ліга|АФЛ]]. Аднак пазней Робі стаў адзіным уладальнікам клуба. Свой першы сезон «Дэльфіны» скончылі з 4 перамогамі і 10 паразамі. Першым трэнерам каманды быў Джордж Вайлсон, які працаваў з «Долфінс» з 1966 па 1969 год. За свой чатырохгадовы тэрмін знаходжання на гэтай пасадзе «Маямі» выйграў 15 матчаў пры 39 паразах і 2 нічыіх. Аднак, нягледзячы на вынік, у гэты перыяд з’явілася шмат новых гульцоў, такіх як квотэрбэк [[Боб Грыз]], ранінбэк [[Лары Ксонк]] і абаронца [[Лары Літл]], якія ўвайшлі пасля заканчэння сваёй кар’еры ў Залу Славы. У [[1970]] годзе новы трэнер [[Дон Шула]] ўпершыню вывеў «Дольфінс» у [[плэй-оф]], выйграўшы 10 з 14 матчаў рэгулярнага сезону. Наступныя тры сезоны сталі лепшымі ў гісторыі каманды. Маямі тры разы запар (1971, 1972 і 1973) выйграваў званне пераможцы Амерыканскай канферэнцыі і двойчы перамагаў у [[Супер Боўл|Супер Боўле]] ([[Супер Боўл VII|VII]] і [[Супер Боўл VIII|VIII]]). У 1972 годзе «Маямі» правёў так званы «ідэальны сезон», выйграўшы ўсе матчы ў сезоне (14 гульняў рэгулярнага сезона, 2 гульні плэй-оф і Супер Боўл). З 1970 па 1974 каманда выйграла 65 гульняў, 15 прайграла і адну звяла ў нічыю. Такога поспеху «Долфінс» больш ніколі не дасягалі, але заўсёды заставаліся сярод лідараў лігі, часцяком трапляючы ў плэй-оф. У [[1993]] годзе [[Дон Шула]] перасягнуў рэкорд [[Джордж Халас|Джорджа Халасо]], атрымаўшы сваю 324 перамогу ў якасці галоўнага трэнера. Усяго «Маямі» 12 разоў выйграваў Усходні дывізіён АФК і пяць разоў станавіўся пераможцам сваёй канферэнцыі. Апошнія два разы гэта здарылася ў 1982 і 1984 гадах. У сезоне [[1983]] года ў складзе «Долфінс» з’явіўся квотэрбэк [[Дэн Марына]], які ўсталяваў затым некалькі рэкордаў лігі. «Дэльфіны» з самага пачатку гулялі хатнія матчы на стадыёне «[[Орандж Боўл (стадыён)|Орандж Боўл]]» у Маямі. У [[1973]] годзе заўзятары ўсталявалі рэкорд НФЛ — 74.961 гледачоў у сярэднім за адну гульню ў сезоне. З 1987 года каманда праводзіла свае хатнія матчы на сваім уласным стадыёне, які пасля некалькіх зменаў назвы, цяпер завецца «Sun Life Stadium». [[7 студзеня]] [[1990]] года Джо Робі памёр. У 1990-х гадах каманда толькі тры разы не выходзіла ў плэй-оф, аднак ніякага поспеху там дамагчыся не змагла. У апошні раз «Маямі» ўдзельнічаў у плэй-оф у [[2001]] годзе, дзе ў плэй-оф Wild-Card саступіў «[[Балтымар Рэйвенс]]». [[НФЛ ў сезоне 2007|Сезон 2007]] стаў самым няўдалым для «Маямі» за ўсю гісторыю клуба. Каманда прайграла першыя чатырнаццаць гульняў, адну з якіх праводзіла ў [[Лондан]]е, на стадыёне [[Уэмблі]] супраць «[[Нью-Ёрк Джайентс]]» — гэта была першая гульня рэгулярнага сезона ў гісторыі НФЛ за межамі Паўночнай Амерыкі. Серыя паражэнняў з 16 матчаў (уключаючы папярэдні сезон) скончылася толькі ў хатняй гульні 15 тыдня з «[[Балтымар Рэйвенс]]», якая адбылася [[16 снежня]]. У [[авертайм]]е пасля паса [[Клео Леман]]а на 64 ярды, Грэг Камарылло прынёс першую перамогу «Долфінс» за апошні год. == Дасягненні == Пераможца чэмпіянату лігі (2) * Пераможца [[Супер Боўл|Супер Боўла]] (2) ** [[1972]] (VII), [[1973]] (VIII) Пераможца канферэнцыі (4) * АФК: [[1971]], [[1972]], [[1973]], [[1982]], [[1984]] Пераможца дывізіёна (10) * [[Усход АФК]]: [[1971]], [[1972]], [[1973]], [[1974]], [[1979]], [[1981]], [[1983]], [[1984]], [[1985]], [[1992]], [[1994]], [[2000]], [[2008]] == Спасылкі == * [http://www.miamidolphins.com Афіцыйны сайт] {{НФЛ}} [[Катэгорыя:Клубы НФЛ]] [[Катэгорыя:Маямі]] [[Катэгорыя:Спартыўныя клубы, заснаваныя ў 1966 годзе]] jjx6xjs2s8nzfdlz493yitwro0rbjcg Партал:Архітэктура/Новыя артыкулы 100 193441 5134986 5134679 2026-05-02T15:50:32Z NirvanaBot 40832 +1 новых 5134986 wikitext text/x-wiki {{Новы артыкул|Фрэдэрык I (кароль Даніі)|2026-05-02T04:50:10Z|StarDeg}} {{Новы артыкул|Муроўка са схаваным радам|2026-04-30T21:46:27Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Японскі сад Іль-дэ-Версаль|2026-04-28T23:19:45Z|Γλωσσολαλιά}} {{Новы артыкул|Іркуцкі завулак (Мінск)|2026-04-28T14:25:08Z|Андрэй 2403 Б}} {{Новы артыкул|Іркуцкая вуліца (Мінск)|2026-04-28T13:56:37Z|Андрэй 2403 Б}} {{Новы артыкул|Мінскі краёвы гістарычны музей|2026-04-28T10:42:04Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Мсціслаўскі раённы краязнаўчы музей|2026-04-27T21:03:34Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Завулак Кабушкіна (Мінск)|2026-04-27T17:48:12Z|Андрэй 2403 Б}} {{Новы артыкул|Уладзімір Юр’евіч Монзуль|2026-04-26T16:45:57Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Прэмія Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь імя У. А. Караля|2026-04-25T20:11:01Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Ганаровая грамата Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва Беларусі|2026-04-25T19:33:08Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Брацкая магіла (Жалудок)|2026-04-24T19:35:08Z|JerzyKundrat}} {{Новы артыкул|Касцёл Святога Арханёла Міхаіла (Рукойні)|2026-04-24T14:54:02Z|Aliaksei Lastouski}} {{Новы артыкул|Японскі сад у Маскве|2026-04-24T12:01:39Z|Γλωσσολαλιά}} {{Новы артыкул|Інжынерная вуліца (Мінск)|2026-04-23T12:51:37Z|Андрэй 2403 Б}} {{Новы артыкул|Шынуазры|2026-04-20T21:01:45Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|2-і Зімні завулак (Мінск)|2026-04-19T15:07:18Z|Андрэй 2403 Б}} {{Новы артыкул|Мастацкая галерэя імя Ю. М. Пэна|2026-04-18T14:06:44Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Сэмюэл Джонсан|2026-04-17T11:20:28Z|Rymchonak}} {{Новы артыкул|1-ы Зімні завулак (Мінск)|2026-04-16T17:30:04Z|Андрэй 2403 Б}} <noinclude> [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Спісы новых артыкулаў паводле тэм|{{PAGENAME}}]] </noinclude> o2dbt2qhfjvadd4gkkd8hdn3ddrtdxt Марыя Ямант 0 200430 5135139 5057959 2026-05-03T04:11:01Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135139 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Ямант}} {{Асоба}} [[Файл:Jamant family.jpg|thumb|Сям’я Ямантаў. Паміж бацькамі стаяць Марыя (злева) і Гелена. Фотаздымак часоў сібірскай ссылкі.]] '''Мары́я Я́мант''', у шлюбе '''Дмахоўская''' ({{lang-pl|Maria Jamontt}}; {{ВД-П}}), у расійскай традыцыі '''Марыя Мацвееўна Ямант''' — удзельніца [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|паўстання 1863—1864 гадоў]], нарачоная [[Кастусь Каліноўскі|Канстанціна Каліноўскага]]. Сястра [[Юзаф Ямант|Юзафа Яманта]] і [[Людвіка Мацвееўна Ямант|Людвікі Ямант]]. == Біяграфія == З роду [[Яманты (род)|Ямантаў]]. Дачка [[Надворны саветнік|надворнага саветніка]] Мацея Яманта і Схаластыкі з Макрыцкіх. Мела чатырох братоў (сярод іх [[Юзаф Ямант]] — паплечнік Каліноўскага) і трох сясцёр ([[Людвіка Мацвееўна Ямант|Людвіку]], Гелену, Схаластыку). Бацька меў вышэйшую юрыдычную адукацыю, узначальваў адміністрацыю маёнткаў князя [[Пётр Хрысціянавіч Вітгенштэйн|Пятра Сайн-Вітгенштэйна]]<ref name=s70/>. Атрымала добрую дамашнюю адукацыю, скончыла прыватны пансіён, ведала некалькі моў, мела глыбокія веды ў гісторыі і літаратуры<ref name=s70>{{артыкул|аўтар=Вячаслаў Шалькевіч|загаловак=«Марыська чарнаброва, галубка мая...» Невядомыя старонкі з жыцця Кастуся Каліноўскага|выданне=Роднае слова|месца=Мн.|год=1994|нумар=3|старонкі=70}}</ref>. Уваходзіла ў нелегальны Жаночы камітэт у Вільні<ref name=s73>{{артыкул|аўтар=Вячаслаў Шалькевіч|загаловак=«Марыська чарнаброва, галубка мая...» Невядомыя старонкі з жыцця Кастуся Каліноўскага|выданне=Роднае слова|месца=Мн.|год=1994|нумар=3|старонкі=73}}</ref>. Вучылася ў вядомага педагога [[Аляксандр Здановіч (гісторык)|Аляксандра Здановіча]]. У 1861 годзе праз брата Юзафа пазнаёмілася ў Вільні з кіраўніком нацыянальнага паўстання [[Кастусь Каліноўскі|Канстанцінам Каліноўскім]]<ref name=s70/>. На мяжы 1861—1862 гадоў адбыліся іх заручаны<ref name=s71>{{артыкул|аўтар=Вячаслаў Шалькевіч|загаловак=«Марыська чарнаброва, галубка мая...» Невядомыя старонкі з жыцця Кастуся Каліноўскага|выданне=Роднае слова|месца=Мн.|год=1994|нумар=3|старонкі=71}}</ref>. Пазней Каліноўскі напіша ёй з-пад варты вядомы верш «Марыська чарнабрэва, галубка мая». З чэрвеня 1863 года на кватэры Ямантаў у доме Шышкіна на Вялікай вуліцы<ref name=s1212>{{артыкул|аўтар=Вячаслаў Шалькевіч|загаловак=«Марыська чарнаброва, галубка мая...» Невядомыя старонкі з жыцця Кастуся Каліноўскага|выданне=Роднае слова|месца=Мн.|год=1994|нумар=4|старонкі=68}}</ref> ў Вільні знаходзілася адна з галоўных канспіратыўных явак Канстанціна Каліноўскага<ref name=s70/> і нелегальная друкарня<ref>{{Кніга|аўтар = [[Леанід Маракоў]].|частка = Радзевіч [Ямант] Людовіка|загаловак = Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. 1794-1991.|спасылка = http://www.marakou.by/by/davedniki/represavanyya-litaratary/tom-ii?id=19744|месца = Мн|год = 2003|том = II|isbn = 985-6374-04-9|archive-date = 5 сакавіка 2016|archive-url = https://web.archive.org/web/20160305020952/http://www.marakou.by/by/davedniki/represavanyya-litaratary/tom-ii?id=19744}}</ref>, дзе сакратаром быў яе брат Юзаф. На пачатку 1864 года Марыя арыштавана і зняволена ў былым віленскім кляштары місіянераў, пасля чаго саслана разам з роднымі ў [[Табольск]]. Каля 1874 года вярнулася з [[Сібір]]ы і пасялілася ў [[Варшава|Варшаве]], пазней узяла шлюбам з былым паўстанцам Войцехам Дмахоўскім, сынам Казіміра Юстынавіча і пляменнікам вядомага мастака і ўдзельніка нацыянальна-вызваленчага руху [[Генрых Дмахоўскі|Генрыха Дмахоўскага]]<ref name=s1275>{{артыкул|аўтар=Вячаслаў Шалькевіч|загаловак=«Марыська чарнаброва, галубка мая…» Невядомыя старонкі з жыцця Кастуся Каліноўскага|выданне=Роднае слова|месца=Мн.|год=1994|нумар=4|старонкі=75}}</ref>. Пахавана на [[Паванзкоўскія могілкі|Паванзкоўскіх могілках]] у [[Варшава|Варшаве]]. == Звязаныя факты == * Дзякуючы цётцы Марыі Ямант — Ядвізе Макрыцкай, Каліноўскі перадаў на волю «[[Лісты з-пад шыбеніцы]]». * Месца пахавання Марыі Ямант працяглы час было малавядомым, для шырокай вядомасці яго знайшла арганізацыя «[[Беларуская нацыянальная памяць]]» 6 лютага 2008 года. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20071219182310/http://arkushy.narod.ru/kalinouski/lib/szuk_mik.htm Віктар Шукеловіч. МАРЫЯ І КАНСТАНЦІН. Новы Час № 11 (40), 2004 г.]; * [http://bielarusnp.blogspot.com/2008/02/blog-post.html «Марыська, чарнаброва, галубка мая…», блог арганізацыі «Беларуская нацыянальная памяць», 7 люты 2008]. * {{Спасылка | год = 5 верасня 2011| url = http://euroradio.by/report/u-varshave-wshanavali-pamyats-narachonai-kalinowskaga-fota-52573#comment-15148| загаловак = У Варшаве ўшанавалі памяць нарачонай Каліноўскага| выдавецтва = [[Еўрапейскае радыё для Беларусі]]}} {{продкі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Ямант Марыя}} [[Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1863—1864 гадоў]] [[Катэгорыя:Яманты (род)|Марыя Мацвееўна]] i3qbclshccerjc4xksqpvbyltttjg9a Манеж (Масква) 0 201376 5135050 4767360 2026-05-02T18:51:49Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135050 wikitext text/x-wiki {{Славутасць |Тып = Будынак |Беларуская назва = Цэнтральная выставачная зала «Манеж» |Арыгінальная назва = {{lang-ru|Центральный выставочный зал «Манеж»}} | Выява =Moscow manege facade.jpg | Подпіс выявы =Маскоўскі Манеж. Паўднёвы фасад | Шырыня выявы = |Статус = {{Культурная спадчына РФ 4|7710453000}} |Краіна = Расія |Краіна2 = |Назва месцазнаходжання = Горад |Месцазнаходжанне = Масква |lat_dir = N|lat_deg = 55|lat_min = 45|lat_sec = 12.47 |lon_dir = E|lon_deg = 37|lon_min = 36|lon_sec = 44.82 |region = RU |CoordScale = 2300 |Тып будынка = |Архітэктурны стыль = [[Ампір]] |Аўтар праекта = [[Восіп Іванавіч Бавэ|В. І. Бавэ]], [[Аўгусцін Аўгусцінавіч Бетанкур|А. А. Бетанкур]]; рэканструкцыя — {{нп3|Павел Юр'евіч Андрэеў|П. Ю. Андрэеў|ru|Андреев, Павел Юрьевич}} |Будаўнік = |Заснавальнік = |Першае згадванне = |Заснаванне = |Асноўныя даты = {{Славутасць/Даты||||||}} |Скасаваны = |Пачатак будаўніцтва = 1817 |Заканчэнне будаўніцтва = 1817 |Будынкі = {{Славутасць/Будынкі||||||}} |Вядомыя жыхары = |Рэліквіі = |Настаяцель = |Стан = |Сайт = http://www.moscowmanege.ru/ |Commons = }} [[Масква|Маскоўскі]] '''Манеж''' — гістарычны будынак, размешчаны па адрасе {{нп3|Махавая вуліца, Масква|Махавая вуліца|ru|Моховая улица (Москва)}}, дом № 1/9, паміж [[Манежная плошча (Масква)|Манежнай]] і [[Сапажковая плошча|Сапажковай плошчамі]], {{нп3|Аляксандраўскі сад, Масква|Аляксандраўскім садам|ru|Александровский сад (Москва)}} і Махавой вуліцай. З [[1957]] года пастаянна выкарыстоўваецца для выставак, экспазіцый і іншых публічных мерапрыемстваў; з [[1967]] года афіцыйная назва — ''Цэнтральная выставачная зала «Манеж».'' Манеж быў пабудаваны ў [[1817]] годзе з нагоды 5-гадовай гадавіны перамогі Расіі ў [[Вайна 1812 года|Айчыннай вайне 1812 года]] па праекце [[Аўгусцін Аўгусцінавіч Бетанкур|А. А. Бетанкура]], а ў [[1824]]—[[1825]] гадах фасады былі аздоблены ў стылі [[ампір]] [[Восіп Іванавіч Бавэ|В. І. Бавэ]]. Будынак моцна пацярпеў ад пажару ў 2004 годзе і быў перабудаваны па праекце архітэктара {{нп3|Павел Юр'евіч Андрэеў|П. Ю. Андрэева|ru|Андреев, Павел Юрьевич}}, з поўным змяненнем інтэр'ераў і некаторых дэталяў экстэр'еру. == Апісанне Манежа == Маскоўскі Манеж уяўляе сабой аднапавярховы будынак з даўжынёй бакавых [[фасад]]аў парадку 180 м і агульнай плошчай каля 6500 м². Будынак выкананы ў стылі [[класіцызм]]: тарцовыя фасады ўпрыгожаны гладкімі, без якога-небудзь дэкору, [[франтон]]амі і [[Аркада (архітэктура)|аркадай]] з 7 арачных праёмаў з вокнамі і дзвярыма. Матыў аркад паўтараецца і на бакавых фасадах, у больш узмоцненым варыянце. Галоўным фасадам меркаваўся Паўднёвы, які выходзіць да {{нп3|Кутаф'я вежа|Кутаф'ей вежы|ru|Кутафья башня}}, (аднаму з 4-х уваходаў у [[Маскоўскі Крэмль|Крэмль]]). Бок, цяпер звернуты да [[Манежная плошча (Масква)|Манежнай плошчы]], губляўся сярод гарадской забудовы. Манументальнасць будынку перадае ўзбуйненасць яго прапорцый, мерны рытм калон і [[пілон]]аў, стрыманая каларыстычная гама, уласцівая архітэктуры таго часу. Малюнак працяглых фасадаў ствараецца аркадай аконных праёмаў, падзеленых ¾ [[тасканскі ордар|тасканскімі калонамі]] і цяжкім [[антаблемент]]ам, які ўключаў рэльефныя ўстаўкі. Высокі 2-скатных дах глядзельна аблегчаны часта пастаўленымі слыхавымі вокнамі і гладкімі франтонамі. {{зноскі}} == Літаратура == * ''Будылина М.'' История постройки Манежа в Москве //«Архитектурное наследство», № 2, 1952. * ''Покровская З. К.'' Архитектор О. И. Бове. — М., 1964. * ''Васькин А. А., Гольдштадт М. Г.'' Старая Москва в границах Камер-Коллежского вала. По шёлковой Воздвиженке, по замшевой Манежной: Фотопутеводитель. — М.: Компания Спутник+, 2002. — 102 с. — ISBN 5-93406-348-0. * {{кніга |аўтар = {{нп3|Аляксандр Анатолевіч Васькін|Васькин А. А.|ru|Васькин, Александр Анатольевич}}, [[Міхаіл Рыгоравіч Гольштат|Гольштадт М. Г.]] |частка = |загаловак = От снесённого Военторга до сгоревшего Манежа. Исторический фотопутеводитель |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданне = |месца = М. |выдавецтва = Компания Спутник + |год = 2009 |том = |старонкі = |старонак = 400 |серыя = |isbn = 678-5-9973-0100-2 |тыраж = 2000 }} * А. А. Смирнов. ''Свидетельствует Манеж // «Москва — героям 1812 года».'' Московский рабочий, 1981 * [http://www.0-1.ru/articles/showdoc.asp?dp=63 О тушении пожара в здании Центрального выставочного зала «Манеж», происшедшего 14 марта 2004 года по адресу: улица Моховая, дом 18] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20171007120947/http://www.0-1.ru/articles/showdoc.asp?dp=63 |date=7 кастрычніка 2017 }} {{Славутасці Масквы}} [[Катэгорыя:Вайна 1812 года ў помніках‏]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1817 годзе]] [[Катэгорыя:Згарэлыя будынкі і збудаванні]] [[Катэгорыя:Помнікі архітэктуры Масквы]] [[Катэгорыя:Архітэктура класіцызму]] 437xjrxanewbmn3mr8r0lxty0nzkl3m Маскогі (народ) 0 203956 5135157 4716917 2026-05-03T06:34:30Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135157 wikitext text/x-wiki {{значэнні2|Маскогі}} {{Этнічная група| group = Маскогі <br /> (''Mvskoke'') | image = [[Выява:Muscogee.jpg|300px]] | caption = <div style="background-color:#fee8ab"><small> | poptime = 69162 (2011 г.) | popplace = [[ЗША]] | langs = [[Маскогі (мова)|маскогі]] | rels = [[хрысціянства]], [[культ продкаў]], [[татэмізм]] | related = [[семінолы]], [[алабама (індзейцы)|алабама]], [[чыкаса]], [[каасаці]], [[апалачы (народ)|апалачы]], [[чакта]] }} '''Маскогі''', або '''мускогі''' (саманазва: ''Mvskoke''), у мінулым вядомыя як '''крык''' ({{lang-en|Creek}}) — [[індзейцы|індзейскі]] народ у [[ЗША]]. У больш шырокім сэнсе маскогамі называюць і іншыя індзейскія народы, якія размаўляюць на [[Маскогі (мова)|мове маскогі]] або маюць агульнае з імі паходжанне (у тым ліку [[семінолы]], [[каасаці]] і інш.). Колькасць у ЗША (2011 г.) — 69162 чал.<ref>[http://digitalprairie.ok.gov/cdm/fullbrowser/collection/stgovpub/id/20794/rv/compoundobject/cpd/5215 2011 Oklahoma Indian Nations Pocket Pictorial Directory]</ref> == Гісторыя == [[Файл:Oglethorpe and the Indians.jpg|thumb|left|Брытанцы вядуць перамовы з маскогі, XVIII ст.]] Маскогаў звычайна лічаць нашчадкамі стваральнікаў [[Місісіпская археалагічная культура|Місісіпскай археалагічнай культуры]], якая існавала ў [[8 стагоддзе|VIII]] — [[16 стагоддзе|XVI]] стст. і ахоплівала значныя тэрыторыі сучасных [[ЗША]]. Яе прадстаўнікі займаліся [[земляробства]]м, вырошчвалі [[кукуруза|кукурузу]], мелі шырокія [[гандаль|гандлёвыя]] кантакты з рознымі раёнамі [[Паўночная Амерыка|паўночнаамерыканскага кантынента]]. У першай палове XVI ст. у населеныя імі землі было арганізавана некалькі [[Іспанія|іспанскіх]] экспедыцый. Мяркуюць, што [[эпідэмія|эпідэмічныя]] хваробы, занесеныя іспанцамі, спрыялі разбурэнню агульнай культурнай прасторы. Да другой паловы [[17 стагоддзе|XVII]] ст. на тэрыторыях сучасных штатаў [[Тэнесі]], [[Джорджыя]] і [[Алабама]] склалася асобная канфедэрацыя плямён маскогі. З [[1670]] г. на [[Атлантычны акіян|атлантычным]] узбярэжжы бліз зямель маскогі пачалі засноўвацца [[Вялікабрытанія|брытанскія]] калоніі. Для пашырэння гандлёвых сувязяў з [[індзейцы|індзейцамі]] ў [[1690]] г. на [https://maps.google.com/maps?q=Ocmulgee+River,+Pulaski+County,+GA,+United+States&hl=ru&ie=UTF8&sll=37.0625,-95.677068&sspn=41.275297,56.513672&oq=Ocmulgee+&hnear=%D0%A0%D0%B5%D0%BA%D0%B0+%D0%9E%D0%BA%D0%BC%D1%83%D0%BB%D0%B3%D0%B8&t=m&z=11 рацэ Окмэлгі-Крык] каланісты заснавалі спецыяльную факторыю, адкуль у брытанскія [[калонія|калоніі]] і ў [[Еўропа|Еўропу]] вывозіліся скуры жывёл. Мяркуюць, што назва факторыі паўплывала на фарміраванне наймення індзейцаў як ''крык''. Гэтае найменне было шырока прадстаўлена ў [[англійская мова|англамоўнай]] [[літаратура|літаратуры]] да сярэдзіны [[20 стагоддзе|XX]] ст. Маскогі падтрымлівалі саюзныя адносіны з брытанскімі ўладамі, удзельнічалі ў нападах на іспанскія паселішчы і плямёны індзейцаў, саюзных іспанцам. У пачатку [[18 стагоддзе|XVIII]] ст. частка маскогі выступіла на баку іспанскіх і [[Францыя|французскіх]] каланістаў, пацярпела паражэнне і перасяліліся ў [[Паўвостраў Фларыда|Фларыду]], дзе паступова сфарміраваўся асобны народ семінолы. Аднак сутычкі паміж самімі маскогі, якія прымалі бок то французаў, то брытанцаў, працягваліся да [[1763]] г. У гады [[Вайна за незалежнасць ЗША|Амерыканскай рэвалюцыі]] маскогі зноў выступілі ў якасці саюзнікаў Вялікабрытаніі. Адным з найбольш выбітных правадыроў гэтага часу быў франка-індзейскі [[крэолы|крэол]] [[Аляксандр Мак-Гіліўрэ]] ([[1750]]—[[1793]] гг.), які імкнуўся цэнтралізаваць кіраванне і запазычыць найбольш карысныя рысы еўрапейскай [[культура|культуры]]. Пасля паражэння Вялікабрытаніі А. Мак-Гіліўрэ дамогся прызнання [[дзяржава|дзяржавы]] маскогі з боку Іспаніі і атрымаў ад яе фінансавую дапамогу. У [[1787]] г. ён падпісаў у [[Нью-Ёрк]]у дагавор з ЗША, складзены па прапанове [[Джордж Вашынгтон|Джорджа Вашынгтона]]. Маскогі саступалі частку спрэчных тэрыторый амерыканцам і абавязваліся выдаваць плантатарам беглых [[рабства|рабоў]]. ЗША абавязваліся прызнаваць суверэнітэт маскогі і абарону іх зямель ад самавольных перасяленцаў. А. Мак-Гіліўрэ атрымоўваў званне генерала ЗША са значным гадавым заробкам. У [[1792]] г. маскогі фактычна адверглі Нью-Ёркскі дагавор і пачалі новыя перагаворы аб узнаўленні саюза з Іспаніяй. Аднак ваенныя дзеянні не пачаліся з-за хваробы і смерці А. Мак-Гіліўрэ. [[Файл:Map of Land Ceded by Treaty of Fort Jackson.png|thumb|left|Землі, атрыманыя ЗША ад маскогі ў [[1814]] г.]] У [[1796]] г. федэральным агентам ЗША па справах маскогі быў прызначаны амерыканскі [[Асветніцтва|асветнік]] [[Бенджамін Хокінс]], які зрабіў шмат намаганняў для паляпшэння саюзніцкіх адносін з маскогі, садзейнічаў уплыву амерыканскай культуры на індзейцаў праз адукацыю і пашырэнне гандлёвых кантактаў. Аднак у [[1813]] г. паміж правадырамі маскогі ўспыхнуў канфлікт. Ім скарысталіся еўрапейскія краіны і ЗША для адстойвання сваіх каланіяльных інтэрасаў. У [[1814]] г. ЗША дамагліся вельмі значных тэрытарыяльных саступак з боку правадыроў маскогі. У далейшым амерыканскія чыноўнікі і прадпрымальнікі імкнуліся падначаліць правадыроў праз подкуп і ўцягванне ў зямельныя махінацыі. Да канца 1820-х гг. калісьці вялікая дзяржава, створаная А. Мак-Гіліўрэ, была абмежавана некалькімі раёнамі ў цэнтральнай Алабаме. [[28 мая]] [[1830]] г. у ЗША быў прыняты закон аб перамяшчэнні часткі індзейцаў на захад ад [[Місісіпі|ракі Місісіпі]]. У [[1834]]—[[1836]] гг. большасць маскогі былі вымушаны перасяліцца ў [[Аклахома|Аклахому]]. Падчас [[Грамадзянская вайна ў ЗША|Грамадзянскай вайны ў ЗША]] яны фактычна апынуліся падзеленымі на два лагеры, паколькі частка падтрымала [[Аўраам Лінкальн|А. Лінкальна]], але большасць правадыроў, якія самі былі рабаўладальнікамі, апынуліся на баку [[Канфедэратыўныя Штаты Амерыкі|Канфедэрацыі]]. У [[1866]] г. быў заключаны мірны дагавор з ЗША, які прадугледжваў вызваленне рабоў і наданне ім грамадзянскіх правоў. Маскогі заснавалі сваю [[сталіца|сталіцу]] ў паселішчы [https://maps.google.com/maps?ll=37.0625,-95.677068&z=4&output=classic&dg=opt Окмалгі], дзе пабудавалі Капітолій і ў [[1867]] г. прынялі [[Канстытуцыя|Канстытуцыю]] Нацыі Крык. У [[1906]] г. маскогі згубілі права на большасць племянных тэрыторый, аднак было зацверджана прыватнае зямельнае права і статус грамадзян ЗША. Гэта павінна было садзейнічаць хуткай асіміляцыі маскогі сярод амерыканцаў. У [[1936]] г. некаторыя абшчынныя аб’яднанні маскогі ў Аклахоме атрымалі федэральнае прызнанне. У [[1970]] г. была прызнана Нацыя Маскогі. У [[1979]] г. маскогі прынялі новую Канстытуцыю. == Культура == [[Файл:Benjamin Hawkins and the Creek Indians - higher resolution.jpg|thumb|[[Бенджамін Хокінс]] і маскогі, малюнак [[1805]] г.]] Ужо да знаёмства з [[Еўропа|еўрапейцамі]] продкі маскогі займаліся ручным [[земляробства]]м. Кантакты з каланістамі садзейнічалі пашырэнню еўрапейскага ўплыву на іх [[культура|культуру]] асабліва з канца [[18 стагоддзе|XVIII]] ст. Першыя еўрапейскія каланісты былі зацікаўлены ў гандлі [[скура]]мі дзікіх жывёл, якія масава вывозіліся ў Еўропу. Гэта садзейнічала значнасці прамысловага [[паляванне|палявання]]. З канца XVIII ст. вялікая частка [[сям'я|сем’яў]] займалася таварнай [[сельская гаспадарка|сельскай гаспадаркай]], вырошчвала на продаж [[бавоўна|бавоўнік]], [[тытунь]], [[кукуруза|кукурузу]], гадавала [[Конь свойскі|коней]] і [[карова|кароў]]. Пры гэтым актыўна пераймалася тэхналогія вытворчасці ў перасяленцаў еўрапейскага паходжання. Важную ролю ў распаўсюджванні інавацый у гаспадаранні адыграў [[Бенджамін Хокінс]]. У маскогаў меліся плантацыі, на якіх працавалі [[рабства|рабы]]. У XIX ст. маскогі разглядаліся [[ЗША|амерыканцамі]] як адзін з «цывілізаваных індзейскіх народаў». Пасля перасялення ў [[Аклахома|Аклахому]] сельская гаспадарка засталася асноўным відам вытворчасці. Аднак маскогі таксама займаліся адыходніцтвам, наймаліся на працу на [[чыгунка|чыгунку]], здабычу [[Карысныя выкапні|карысных выкапняў]], сярод іх былі прафесійныя рабочыя, ўрачы, настаўнікі, журналісты і г. д. У наш час маецца шырокі пласт [[Інтэлігенцыя|інтэлектуалаў]]. Асновай традыцыйнай [[кулінарыя|кухні]] маскогі былі кукурузная [[мука]] і [[крупы]]. З іх гатавалі [[каша|кашу]], якую елі са смажаным [[гарох]]ам, [[Гарбуз звычайны|гарбузом]], [[батат]]ам, [[садавіна|садавіной]]. Рабілі з кукурузы салодкі напой ''апуске''. Запечаную [[Гародніна|гародніну]] ўжывалі самастойна або з [[мяса]]м. Мяса дзікіх жывёл і [[карова|кароў]] нарыхтоўвалі пра запас — рэзалі на тонкія палоскі і сушылі над вогнішчам. Улетку лавілі [[рыбы|рыбу]], аднак рыбныя стравы (звычайна смажаная рыба) з’яўляліся дастаткова рэдкімі, іх гатавалі пераважна ў [[свята|святочныя]] дні. Асноўным тыпам паселішча была вялікая [[вёска]]. Маскогі будавалі [[драўніна|драўляныя]] жытлы каля берагоў [[рака|рэк]] і [[возера|азёр]], часцяком на пагорках. У старажытныя часы былі вядомы вялізныя [[Піраміда, геаметрыя|пірамідальныя]] насыпы, на якіх ставілі [[слуп]]ы як [[фундамент]] для хаціны. Былі вядомы часовыя жытлы накшталт [[будан]]оў. У XVIII—XIX стст. кожная гаспадарка мела некалькі пабудоў. У адных толькі спалі, у іншых гатавалі ежу, захоўвалі прадукты. Памерлых хавалі пад [[падлога]]й, але пазней з’явіліся сямейныя могілкі. Традыцыйная мужчынская [[вопратка]] — [[штаны]] з [[алені|аленяй]] скуры, [[Фераёла|плашч]] з [[тканіна|тканіны]], макасіны. Жаночая вопратка — скураныя [[спадніца|спадніцы]] і доўгія плашчы з тканіны. Узімку шылі адзежу з футра. Малыя дзеці звычайна не апраналіся. Мужчыны і жанчыны мелі доўгія валасы, у якія ўпляталі ўпрыгожванні, сашчаплялі [[срэбра|срэбнымі]] шпількамі. У пару, калі [[земляробства]] з’яўлялася асновай для здабычы харчавання і лічылася жаночай справай, сфарміраваўся тып сям’і, у якім адлік сваяцтва вёўся па жаночай лініі. [[Шлюб]] арганізоўваўся па дамове паміж прадстаўнікамі (сваякамі ці сябрамі) маладога чалавека з бацькамі дзяўчыны. Пасля шлюбу ён перасяляўся ў сям’ю яе бацькоў, і некалькі гадоў маладая сям’я жыла разам са старэйшымі, але з цягам часу адлучалася. Дашлюбныя [[секс]]уальныя адносіны былі нормай, але пазашлюбныя здрады не віталіся. Практыкавалася [[палігінія]]. Дапушчаліся разводы. Сем’і аб’ядноўваліся ў сваяцкія кланы. Шлюб у межах свайго клана забараняўся. У кожнай вёсцы жылі прадстаўнікі некалькіх кланаў. [[Файл:Holtemaltetezteneekee.jpg|thumb|Правадыр маскогі, 1834 г.]] Грамадскія адносіны засяроджваліся вакол кланаў і абшчын. Абшчынамі кіравалі прадстаўнікі мясцовых кланаў, звычайна мужчыны. Важную ролю ў жыцці абшчыны мелі супольнае землеўладанне, абавязковая ўзаемадапамога, традыцыі перадачы часткі прыватнай маёмасці іншым чальцам. У канцы XIX ст. замацавалася прыватная маёмасць на зямлю, што садзейнічала разбурэнню абшчынных адносінаў. Сістэма матрылінейных кланаў, якія насялялі розныя вёскі, аб’ядноўвала маскогі ў адзіную канфедэрацыю нават у часы, калі не мелася супольных правадыроў. Інстытут правадырства быў вядомы здаўна, але асаблівую важнасць набыў у XVIII—XIX стст. пад уплывам сталых [[вайна|войн]]. Пасада ваеннага правадыра не з’яўлялася спадчыннай. Усё залежала ад здольнасці аб’яднаць вакол сябе дарослых мужчын-воінаў. Правадыром мог стаць іншаземец, што не аднойчы і здаралася ў [[гісторыя|гісторыі]] маскогі. Еўрапейскія і амерыканскія ўлады імкнуліся падначаліць сабе правадыроў праз наданне ім ганаровых званняў, перадачу прыватнай уласнасці. Так, ужо [[Аляксандр Мак-Гіліўрэ]] набыў на [[грошы]] амерыканцаў баваўняную плантацыю і [[рабства|рабоў]]. У XIX ст. многія правадыры актыўна займаліся прадпрымальніцтвам і заключалі маёмасныя дагаворы ад імя супляменнікаў. Інстытут правадырства ўносіў раскол у канфедэратыўныя адносіны, паколькі пад уплывам ваенных лідараў здараліся адмежаванні тэрытарыяльных аб’яднанняў. У адрозненне ад сваякоў-[[семінолы|семінолаў]], маскогі практыкавалі рабства. У старажытную эпоху рабом мог стаць ваеннапалонны, які звычайна знаходзіўся ў падначаленым стане ўсяго некалькі гадоў. У XVII—XVIII стст. маскогі спецыяльна арганізоўвалі ваенныя рэйды для захопу ваеннапалонных і продажу іх еўрапейскім перасяленцам. Але з канца XVIII ст., калі з’явіліся буйныя плантацыйныя гаспадаркі, маскогі самі пачалі купляць [[негры|неграў]]-рабоў. Рабства было канчаткова адменена ў [[1866]] г. Былыя рабы атрымалі статус свабодных чальцоў грамадства маскогі, але не мелі зямельных надзелаў. Канстытуцыя [[1979]] г. абвяшчала, што маскогі можа лічыцца толькі той, хто мае продкаў-маскогі. Такім чынам многія нашчадкі рабоў згубілі статус супляменнікаў, што выклікала незадаволенасць сярод іх. Згодна з [[Канстытуцыя]]й [[1867]] г., маскогі [[Аклахома|Аклахомы]] складаюць адзінае аб’яднанне — Нацыю, якая знаходзіцца ў дагаворных адносінах з урадам ЗША. Главой [[выканаўчая ўлада|выканаўчай улады]] з’яўляецца вярхоўны правадыр, які кіруе шэрагам дэпартаментаў. [[Заканадаўчая ўлада]] прадстаўлена выбарнай Нацыянальнай Радай (''Palen-Cenvpohkaken'') з 18 чалавек. Яны зацвярджаюць вярхоўнага правадыра. Маецца традыцыйны [[суд]]. У склад Нацыі Маскогі ўваходзяць маскогі з [[Штаты ЗША|іншых штатаў]]. [[Фальклор]] маскогі вядомы сваімі гістарычнымі паданнямі, [[казка]]мі і [[легенда]]мі. У канцы ліпеня — пачатку жніўня арганізуецца свята маладой кукурузы. У мінулым яно завяршала канец [[каляндар]]нага года і пачынала новы год, суправаджалася [[рытуал]]ьнымі [[танец|танцамі]], спаленнем старых рэчаў і рэшткаў старога ўраджая. Падчас свята маладой кукурузы асуджаныя (акрамя забойцаў) атрымоўвалі прабачэнне. У нашы дні свята згубіла [[рэлігія|рэлігійнае]] значэнне, аднак прыцягвае ўдзельнікаў не толькі сярод маскогі, але і іншых [[этнас|этнічных]] груп. == Мова == Родная [[Маскогі (мова)|мова маскогі]] належыць да асобнай [[мова|моўнай]] сям’і. Першы [[фанетыка|фанетычны]] [[алфавіт]] быў складзены ў [[1835]] г. і выкарыстоўваўся для публікацыі [[хрысціянства|хрысціянскай]] [[літаратура|літаратуры]]. У нашы дні карыстаюцца алфавітам, складзеным у [[1890]] г. на аснове [[лацінскі алфавіт|лацінкі]]. На мове маскогі стала размаўляе толькі 15 % ад усёй колькасці гэтага народа, але яна выкарыстоўваецца на афіцыйным узроўні Нацыяй Маскогі, існуе прафесійная літаратура. == Рэлігія == Старажытная [[рэлігія]] маскогі была заснавана на веры ў ''Esaugetu Emissee'' (літаральна Гаспадара Дыхання), што дае пачатак жыцця і жыве на верхнім узроўні неба. Нябесныя свяцілы ўяўляліся яго пасланцамі. Кожны клан меў [[татэмізм|татэм]], а кожнае паселішча — свяшчэнныя прадметы, якія звязвалі маскогі з Гаспадаром Дыхання. Трэба зазначыць, што апісанняў старажытных рэлігійных уяўленняў засталося мала, прычым некаторыя былі зроблены [[хрысціянства|хрысціянскімі]] місіянерамі, якія тлумачылі рэлігію маскогі адвольна. Аднак з сярэдзіны [[20 стагоддзе|XX]] ст. назіраецца цікавасць да адраджэння традыцыйных [[рытуал]]аў. Большая частка сучасных вернікаў маскогі належыць да розных [[хрысціянства|хрысціянскіх]] канфесій. {{зноскі}} == Спасылкі == * [http://www.muscogeenation-nsn.gov Афіцыйная старонка] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20180202201722/http://www.muscogeenation-nsn.gov/ |date=2 лютага 2018 }} * [http://www.his.jrshelby.com/creek/ Маскогі: Вывучэнне ідзейцаў крык] * [http://www.native-languages.org/muskogee_culture.htm Маскогі: Культура і гісторыя] * [http://digital.library.okstate.edu/encyclopedia/entries/c/cr006.html Энцыклапедыя Аклахомы] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20100720043504/http://digital.library.okstate.edu/encyclopedia/entries/C/CR006.html |date=20 ліпеня 2010 }} * [http://www.ourgeorgiahistory.com/indians/Creek/index.html Гісторыя індзейцаў крык у Джорджыі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20141111011620/http://www.ourgeorgiahistory.com/indians/Creek/index.html |date=11 лістапада 2014 }} * [http://creekindian.com Гісторыя і сучаснасць крык] * [http://www.everyculture.com/multi/Bu-Dr/Creeks.html Краіны і культуры: Крык] {{Бібліяінфармацыя}} {{ізаляваны артыкул|date=2024-04-23}} [[Катэгорыя:Індзейцы Паўночнай Амерыкі]] [[Катэгорыя:Народы ЗША]] e1ogzntdvjn2pmaipzo2u2jgyt8i4qw Мацьё Дэбюшы 0 205510 5135255 5081806 2026-05-03T10:03:58Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135255 wikitext text/x-wiki {{футбаліст | імя = Мацьё Дэбюшы | месца нараджэння = | грамадзянства = {{Сцягафікацыя|Францыя}} | рост = | вага = | мянушка = | цяперашні клуб = | нумар = | пазіцыя = правы [[абаронца (футбол)|абаронца]] | моладзевыя клубы = {{футбольная кар’ера |1992—1993| {{Сцяг|Францыя||20px}} Фрэтэн| |1993—2003| {{Сцяг|Францыя||20px}} [[ФК Ліль|Ліль]]| }} | клубы = {{футбольная кар’ера |2003—2013| {{Сцяг|Францыя||20px}} [[ФК Ліль|Ліль]]|233 (16) |2013—2014| {{Сцяг|Англія||20px}} [[ФК Ньюкасл Юнайтэд|Ньюкасл Юнайтэд]]|43 (1) |2014—2018| {{Сцяг|Англія||20px}} [[ФК Арсенал Лондан|Арсенал (Лондан)]]|13 (1) |2016| {{Арэнда}} {{Сцяг|Францыя||20px}} [[ФК Бардо|Бардо]]|9 (0) |2018—2021| {{Сцяг|Францыя||20px}} [[ФК Сент-Эцьен|Сент-Эцьен]]|86 (11) |2021—2023| {{Сцяг|Францыя||20px}} [[ФК Валансьен|Валансьен]]|53 (1) }} | нацыянальная зборная = {{футбольная кар’ера |2008| {{Сцяг|Францыя||20px}} [[Зборная Францыі па футболе U-21|Францыя (да 21)]]|5 (0) |2011—2015| {{Сцяг|Францыя||20px}} [[Зборная Францыі па футболе|Францыя]]|27 (2) }} | абнаўленне дадзеных аб клубе = 7 верасня 2023 | абнаўленне дадзеных аб зборнай = 11 жніўня 2017 }} '''Мацьё Дэбюшы''' ({{lang-fr|Mathieu Debuchy}}; нар. {{ДН|28|7|1985}}, [[Фрэтэн]], [[Францыя]]) — [[Францыя|французскі]] футбаліст, абаронца. Ігрок [[Зборная Францыі па футболе|нацыянальнай зборнай Францыі]] (2011—2015). == Клубная кар’ера == === «Ліль» === Мацьё з ранняга дзяцінства навучаўся ў юнацкай сістэме [[ФК Ліль|«Ліля»]], дзе правёў амаль 10 гадоў. Пасля чаго быў запрошаны ў асноўную каманду пасля зімовага перапынку ў чэмпіянаце Францыі [[Ліга 1 у сезоне 2003/2004|сезона 2003/04]]. Ён атрымаў нумар 33. Яго дэбют за асноўную каманду адбыўся 31 студзеня 2004 года ў матчы супраць клуба [[ФК Мец|«Мец»]], у рамках чэмпіянату Францыі<ref>[http://www.lequipe.fr/Football/FootballFicheJoueur20042.html Mathieu Debuchy]. L’Équipe.</ref>. === «Ньюкасл Юнайтэд» === 4 студзеня 2013 года Дэбюшы перайшоў у англійскі клуб [[ФК Ньюкасл Юнайтэд|«Ньюкасл Юнайтэд»]], падпісаўшы пяці з паловай гадовую дамову да лета 2018 года, за неназваную суму, але як паведамляецца за французскага абаронца англічане выплацілі 5,5 млн фунтаў стэрлінгаў<ref>[http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/20908986 Mathieu Debuchy: Newcastle sign France international]. BBC Sport</ref><ref>[http://www.nufc.co.uk/articles/20130104/newcastle-complete-debuchy-signing_2281670_3030306 Newcastle complete Debuchy signing] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130107041418/http://www.nufc.co.uk/articles/20130104/newcastle-complete-debuchy-signing_2281670_3030306 |date=7 студзеня 2013 }}. Newcastle United F.C.</ref>. Мацьё дэбютаваў у складзе новага клуба 12 студзеня 2013 года ў матчы супраць [[ФК Норвіч Сіці|«Норвіч Сіці»]]<ref>[http://www.nufc.co.uk/articles/20130112/norwich-v-newcastle-debuchy-starts_2281670_3039182 Norwich v Newcastle: Debuchy Starts] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160112202017/http://www.nufc.co.uk/articles/20130112/norwich-v-newcastle-debuchy-starts_2281670_3039182 |date=12 студзеня 2016 }}. Newcastle United F.C.</ref>. Свой першы гол за новы клуб забіў у гасцявым матчы супраць [[ФК Сандэрленд|«Сандэрленда»]] 27 кастрычніка 2013 года, зраўняўшы лік пасля першага тайма, аднак клуб усё ж такі трываў паражэнне з лікам 2:1. === «Арсенал» === 17 ліпеня 2014 года Дэбюшы падпісаў доўгатэрміновы кантракт з лонданскім [[ФК Арсенал Лондан|«Арсеналам»]]. Як мяркуецца, гэты трансфер каштаваў «кананірам» каля 12 млн фунтаў стэрлінгаў<ref>[http://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/arsenal/10974986/Arsenal-complete-transfer-of-Mathieu-Debuchy-from-Newcastle-United-for-12-million.html Arsenal complete transfer of Mathieu Debuchy from Newcastle United for £12 million]. The Telegraph.</ref>. У новым клубе Мацьё атрымаў кашулю з нумарам 2. У складзе «Арсенала» Мацьё не здолеў замацавацца, саступіўшы месца асноўнага правага абаронцы [[Эктар Бельерын|Эктару Бельерыну]]. 1 лютага 2016 года было абвешчана аб пераходзе Дэбюшы ў [[ФК Бардо|«Бардо»]] на правах арэнды да канца сезона<ref>[http://by.tribuna.com/football/1036781660.html «Арсенал» отдал Дебюши в аренду «Бордо»]{{Недаступная спасылка}}. by.tribuna.com.</ref>. Улетку 2016 года вярнуўся ў «Арсенал». === «Сент-Эцьен» === У студзені 2018 года, разарваўшы кантракт з лонданцамі, стаў іграком [[ФК Сент-Эцьен|«Сент-Эцьена»]]<ref>[https://by.tribuna.com/football/1059787372.html Дебюши перешел в «Сент-Этьен»]. by.tribuna.com.</ref>. Пазней стаў капітанам французскай каманды. Пакінуў «Сент-Эцьен» па заканчэнні сезона 2020/21. === «Валансьен» === У жніўні 2021 года далучыўся да клуба [[ФК Валансьен|«Валансьен»]] з Лігі 2. Па заканчэнні сезона 2022/23 завяршыў кар’еру. == Міжнародная кар’ера == 5 жніўня 2010 года Мацьё быў выкліканы ў [[Зборная Францыі па футболе|асноўную зборную]] [[Ларан Блан|Ларанам Бланам]], для ўдзелу ў таварыскім матчы супраць [[Зборная Нарвегіі па футболе|зборнай Нарвегіі]] 11 жніўня 2010 года<ref>[http://www.championat.com/football/news-563635.html Блан назвал состав сборной Франции на игру с Норвегией] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160914214442/http://www.championat.com/football/news-563635.html |date=14 верасня 2016 }}. championat.com</ref>. 2 кастрычніка 2011 года атрымаў чарговы выклік у зборную, паколькі правы абаронца французаў [[Бакары Санья]] напярэдадні матча атрымаў траўму. 7 кастрычніка Мацьё згуляў свой першы матч за Францыю ў гульні супраць [[Зборная Албаніі па футболе|зборнай Албаніі]] на «[[Стад дэ Франс]]», у якім французы перамаглі з лікам 3:0<ref>[http://www.euro-football.ru/article/0/841263 Сборная Франции разобралась с албанцами]. euro-football.ru</ref>. == Дасягненні == {{Сцяг|Францыя}} '''Ліль''' * [[Чэмпіянат Францыі па футболе|Чэмпіён Францыі]]: 2011 * Уладальнік [[Кубак Францыі па футболе|Кубка Францыі]]: 2011 * Уладальнік [[Кубак Інтэртота|Кубка Інтэртота]]: 2004 {{Сцяг|Англія}} '''Арсенал''': * Уладальнік [[Кубак Англіі па футболе|Кубка Англіі]]: 2014 * Уладальнік [[Суперкубак Англіі па футболе|Суперкубка Англіі]] (2): 2014, 2015 == Крыніцы == {{reflist}} == Спасылкі == {{Commons}} {{Бібліяінфармацыя}} {{Навігацыйны блок2 |стыль_загалоўка = {{колеры зборнай/Францыя|1}} |state = collapsed |загаловак = Склады зборнай Францыі |Склад зборнай Францыі па футболе на чэмпіянаце Еўропы 2012 |Склад зборнай Францыі па футболе на чэмпіянаце свету 2014 }} {{DEFAULTSORT:Дэбюшы Мацьё}} [[Катэгорыя:Футбалісты Францыі]] [[Катэгорыя:Ігракі зборнай Францыі па футболе]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Ліль]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Ньюкасл Юнайтэд]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Арсенал Лондан]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Бардо]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Сент-Эцьен]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Валансьен]] 9omv43uvqia0zktvl1zh4h4cv6981qc Біблія караля Якава 0 206723 5135252 5113047 2026-05-03T09:51:29Z Economico-geographer 399 выдалена [[Катэгорыя:Пераклады Бібліі на англійскую мову]]; дададзена [[Катэгорыя:Англійскія пераклады Бібліі]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5135252 wikitext text/x-wiki {{Пераклад Бібліі | назва = Біблія караля Якава | выява = [[Выява:KJV Genesis.jpg|thumb|Пачатак [[Першая кніга Майсея|першай кнігі Майсея]] (кнігі Роду)]] | поўная назва = King James Version | іншыя назвы = King James Bible | скарачэнне = KJV, AV | мова перакладу = [[Англійская мова|англійская]] | публікацыя_СЗ = | публікацыя_НЗ = | публікацыя_цалкам = [[1611]] | неканон = | аўтар = [[Якаў I (кароль Англіі)|Якаў I]] | крыніца перакладу = {{нп3|Біскупская Біблія||en|Bishops' Bible}} | мова крыніцы = | тып перакладу = | выдавецтва = | тыраж = | канон = | спасылка = [https://en.wikisource.org/wiki/The_Holy_Bible_%28King_James_Version,_1611%29 ВікіКрыніцы] | Рд1:1-3 = <small>In the beginning God created the heaven and the earth. And the earth was without form, and void; and darkness was upon the face of the deep. And the Spirit of God moved upon the face of the waters. And God said, Let there be light: and there was light.</small> | Ян3:16 = <small>For God so loved the world, that he gave his only begotten Son, that whosoever believeth in him should not perish, but have everlasting life.</small> }} '''Бі́блія караля́ Я́кава''' ({{lang-en|King James Version, KJV}} або ''King James Bible'') — пераклад [[Біблія|Бібліі]] на [[Англійская мова|англійскую мову]], здзейснены пад патранажам караля [[Якаў I (кароль Англіі)|Якава I]]. Работа над перакладам пачалася ў 1604 годзе і цягнулася сем гадоў. Біблія караля Якава — найбольш пашыраная версія Бібліі. Яна прызнаная класічным рэлігійным і літаратурным творам. З моманту выхаду, дзякуючы дзейнасці шматлікіх місіянераў, кніга была перакладзена больш як на 200 моў. == Гісторыя == У 1604 годзе з прапановай стварыць новы аўтарытэтны пераклад Бібліі да караля Якава I звярнулася група [[Пурытанін|пурытан]] на чале з вялебным {{нп3|Джон Рэйналдс|Джонам Рэйналдсам|en|John Rainolds}}. Кароль, які нядаўна ўзышоў на прастол, ухваліў ідэю і вырашыў замяніць {{нп3|Жэнеўская Біблія|Жэнеўскую Біблію|en|Geneva Bible}}, паколькі яна ставіла пад сумнеў святое права манархаў на прастол. Якаў таксама хацеў пакласці канец звадам між рознымі рэлігійнымі фракцыямі. Дзеля абмеркавання пытання была склікана г. зв. Гэмптан-Корцкая канферэнцыя, дзе быў разгледжаны шэраг памылак у папярэдніх перакладах, у першую чаргу ў афіцыйна прынятай англіканскай царквою {{нп3|Біскупская Біблія|Біскупскай Бібліі|en|Bishops' Bible}}. Былі прызначаныя перакладчыкі ў колькасці 47 чалавек, якія былі разбіты на шэсць груп, што збіраліся ў [[Вэстмінстэр]]ы, [[Кембрыдж]]ы і [[Оксфард]]зе; кожная з груп працавала над пэўнай часткай Бібліі. Пасля камітэт, што складаўся з 12 кантрольных рэдактараў, праводзіў зверку перакладу і спалучаў усе частку міжсобку. У якасці асноўнага тэксту была абрана Біскупская Біблія, аднак для перакладу таксама ўжываліся тэксты [[Біблія Тындэйла|Тындэйла]], {{нп3|Майлз Кавердэйл|Кавердэйла|en|Myles Coverdale}}, {{нп3|Біблія Мэцью||en|Matthew Bible}}, {{нп3|Вялікая Біблія||en|Great Bible}}, Жэнеўская Біблія і нават каталіцкі пераклад Новага Запавету (апублікаваны ў 1582). Біблія выйшла ў свет у 1611. Першае выданне было вялікім томам in folio, тэкст быў набраны гатычным шрыфтам. Біблія караля Якава ніколі не заваявала б папулярнасці, каб не была неўзабаве перавыдадзеная ў маленькім фармаце і з лацінскім наборам (што ў свой час забяспечыла шырокае распаўсюджанне Жэнеўскай Бібліі). Біблія караля Якава стала першай, якую ў цэрквах чыталі [[Англійская мова|па-англійску]]. Аднак каралеўская Біблія не дапамагла прымірэнню між манархістамі і пурытанамі, якія выступалі за абмежаванне ўлады афіцыйнай царквы і манархіі. Праз 30 гадоў у Англіі пачалася [[Англійская грамадзянская вайна|грамадзянская вайна]]. == Распаўсюджанне і далейшыя рэвізіі == Уласнікам права на выданне Бібліі быў каралеўскі друкар, таму яе нельга было выдаваць у англійскіх калоніях на амерыканскім кантыненце да той пары, пакуль яны не дабіліся незалежнасці ад Англіі. У выніку першай Бібліяй, надрукаванай у Амерыцы, стала не Біблія караля Якава, а пераклад, зроблены Джонам Эліятам для індзейцаў [[Алганкіны|алганкінаў]] ({{нп3|Індзейская біблія Эліята|''Up-Biblum God''|en|Eliot Indian Bible}}, 1661—1663). Цягам амаль 400 гадоў Біблія караля Якава мела статус афіцыйнага перакладу. У Англіі яе называюць Афіцыйна ўхваленым перакладам (''Authorized Version''), хоць ані каралеўскі дом, ані парламент не выдавалі ніякіх афіцыйных актаў з гэтай нагоды. Больш за тое, не выклікае сумневу, што Аўтарызаваны пераклад стаў Бібліяй [[Англіканская царква|Англіканскай царквы]], а таксама рэлігійных аб’яднанняў, што адкалоліся ад яе ў XVII—XVIII стст.; той самы статус яна мае і ў пратэстанцкіх дэнамінацыях [[ЗША]]. Аднак у цяперашні час мноства пратэстанцкіх груп адмаўляюць Біблію караля Якава, называючы яе няслушным выказваннем слова Божага. Мова Бібліі, што была архаічнай нават для сучаснікаў, пра што сведчаць свецкія тэксты ранняга новаанглійскага перыяду, да XIX стагоддзя адчувалася як перашкода для разумення біблейскага тэксту. Пасля працяглых дэбатаў па загаду [[Вікторыя (каралева брытанская)|каралевы Вікторыі]] і з дабраславення архібіскупа Кентэрберыйскага ў 1870 годзе быў створаны Камітэт па выпраўленні KJV (''King James Version''), большасць членаў якога складалі навукоўцы Кембрыджскага і Оксфардскага ўніверсітэтаў, што прытрымліваліся ў той час розных поглядаў на тэорыю і практыку перакладу. У выніку запанавала кембрыджская традыцыя скрупулёзнай перадачы зместу і характэрных пазнак пачатковага тэксту сродкамі літаратурнай мовы. У 1881 годзе быў апублікаваны Новы Запавет, а ў маі 1885 Oxford University Press і Cambridge University Press выдалі ў свет два тыпы выпраўленай Бібліі — так званае «бібліятэчнае выданне» з вялікімі ўводнымі артыкуламі і ўсімі перакладніцкімі заўвагамі, а таксама «агульнае выданне», з кароткімі ўводзінамі і найістотнейшымі заўвагамі. Біблія, што атрымала назву ''Revised Version'' (RV), або, як яе часцей называюць у наш час, ''British Revised Version'' (BRV), і да гэтай пары з’яўляецца афіцыйным тэкстам Англіканскай царквы, а таксама помнікам англійскай літаратурнай мовы XIX стагоддзя. Крыху пазней з’явілася ''American Standard Version'' (1901), часта званая ''American Standard Bible''. Яна, па сутнасці, ёсць прывядзеннем KJV да нормаў англійскай літаратурнай мовы ў яе амерыканскім варыянце XIX ст., прычым з яшчэ больш трапяткім стаўленнем да арыгіналу, чымся BRV. Апошняя акалічнасць стала прычынай незадаволенасці рэцыпіентаў новай версыі, у сувязі з чым у 1928 годзе быў створаны перакладніцкі камітэт, чыю працу аплочваў выдавецкі дом «Томас Нэльсан і сыны», што атрымаў выключнае права на выданне новай версіі цягам першых 10 гадоў. Прадстаўнікі розных пратэстанцкіх дэнамінацый Брытаніі, што не ўваходзілі ў Англіканскую Садружнасць, таксама бралі ўдзел у працы Камітэту аж да пачатку Другой сусветнай вайны. Выпраўлены пераклад Новага Запавету, што выйшаў па яе сканчэнні ў лютым 1946 года, быў успрыняты імі негатыўна праз надта, на іхнюю думку, рабскае стаўленне да архаізмаў KJV, як лексічных, так і стылістычных. Пратэстанцкія біблеісты Брытаніі стварылі ўласны перакладніцкі камітэт, які адмовіўся ад выпраўлення KJV, заняўшыся новым перакладам, што пабачыў свет у 1970 (Новы Запавет — яшчэ ў 1961) і атрымаў назву ''New English Bible'' (NEB). З 1989 выходзіць яго новая версія ''Revised English Bible'' (REB). == Спасылкі == {{Commonscat|King James Bible}} * [http://www.studylight.org/desk/?l=en&query=1+Corinthians+13&section=0&translation=kja&oq=1co%252013&new=1&nb=ge&ngt=Go+To%3A&ng=1&ncc=13 Біблія караля Якава выдання 1611 з апокрыфамі] {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Англійскія пераклады Бібліі]] [[Катэгорыя:Англіканства]] [[Катэгорыя:Кнігі 1611 года]] [[Катэгорыя:Якаў I]] ss3xh7t0bcqfvpkohp943i0rl8cqgap 5135253 5135252 2026-05-03T09:55:49Z Economico-geographer 399 дапаўненне 5135253 wikitext text/x-wiki {{Пераклад Бібліі | назва = Біблія караля Якава | выява = [[Выява:KJV Genesis.jpg|thumb|Пачатак [[Першая кніга Майсея|першай кнігі Майсея]] (кнігі Роду)]] | поўная назва = King James Version | іншыя назвы = King James Bible | скарачэнне = KJV, AV | мова перакладу = [[Англійская мова|англійская]] | публікацыя_СЗ = | публікацыя_НЗ = | публікацыя_цалкам = [[1611]] | неканон = | аўтар = [[Якаў I (кароль Англіі)|Якаў I]] | крыніца перакладу = {{нп3|Біскупская Біблія||en|Bishops' Bible}} | мова крыніцы = | тып перакладу = | выдавецтва = | тыраж = | канон = | спасылка = [https://en.wikisource.org/wiki/The_Holy_Bible_%28King_James_Version,_1611%29 ВікіКрыніцы] | Рд1:1-3 = <small>In the beginning God created the heaven and the earth. And the earth was without form, and void; and darkness was upon the face of the deep. And the Spirit of God moved upon the face of the waters. And God said, Let there be light: and there was light.</small> | Пс1:1-2 = <small>Blessed is the man that walketh not in the counsel of the ungodly, nor standeth in the way of sinners, nor sitteth in the seat of the scornful. But his delight is in the law of the LORD; and in his law doth he meditate day and night.</small> | Ян3:16 = <small>For God so loved the world, that he gave his only begotten Son, that whosoever believeth in him should not perish, but have everlasting life.</small> | 2Цім3:16-17 = <small>All scripture is given by inspiration of God, and is profitable for doctrine, for reproof, for correction, for instruction in righteousness: That the man of God may be perfect, throughly furnished unto all good works.</small> }} '''Бі́блія караля́ Я́кава''' ({{lang-en|King James Version, KJV}} або ''King James Bible'') — пераклад [[Біблія|Бібліі]] на [[Англійская мова|англійскую мову]], здзейснены пад патранажам караля [[Якаў I (кароль Англіі)|Якава I]]. Работа над перакладам пачалася ў 1604 годзе і цягнулася сем гадоў. Біблія караля Якава — найбольш пашыраная версія Бібліі. Яна прызнаная класічным рэлігійным і літаратурным творам. З моманту выхаду, дзякуючы дзейнасці шматлікіх місіянераў, кніга была перакладзена больш як на 200 моў. == Гісторыя == У 1604 годзе з прапановай стварыць новы аўтарытэтны пераклад Бібліі да караля Якава I звярнулася група [[Пурытанін|пурытан]] на чале з вялебным {{нп3|Джон Рэйналдс|Джонам Рэйналдсам|en|John Rainolds}}. Кароль, які нядаўна ўзышоў на прастол, ухваліў ідэю і вырашыў замяніць {{нп3|Жэнеўская Біблія|Жэнеўскую Біблію|en|Geneva Bible}}, паколькі яна ставіла пад сумнеў святое права манархаў на прастол. Якаў таксама хацеў пакласці канец звадам між рознымі рэлігійнымі фракцыямі. Дзеля абмеркавання пытання была склікана г. зв. Гэмптан-Корцкая канферэнцыя, дзе быў разгледжаны шэраг памылак у папярэдніх перакладах, у першую чаргу ў афіцыйна прынятай англіканскай царквою {{нп3|Біскупская Біблія|Біскупскай Бібліі|en|Bishops' Bible}}. Былі прызначаныя перакладчыкі ў колькасці 47 чалавек, якія былі разбіты на шэсць груп, што збіраліся ў [[Вэстмінстэр]]ы, [[Кембрыдж]]ы і [[Оксфард]]зе; кожная з груп працавала над пэўнай часткай Бібліі. Пасля камітэт, што складаўся з 12 кантрольных рэдактараў, праводзіў зверку перакладу і спалучаў усе частку міжсобку. У якасці асноўнага тэксту была абрана Біскупская Біблія, аднак для перакладу таксама ўжываліся тэксты [[Біблія Тындэйла|Тындэйла]], {{нп3|Майлз Кавердэйл|Кавердэйла|en|Myles Coverdale}}, {{нп3|Біблія Мэцью||en|Matthew Bible}}, {{нп3|Вялікая Біблія||en|Great Bible}}, Жэнеўская Біблія і нават каталіцкі пераклад Новага Запавету (апублікаваны ў 1582). Біблія выйшла ў свет у 1611. Першае выданне было вялікім томам in folio, тэкст быў набраны гатычным шрыфтам. Біблія караля Якава ніколі не заваявала б папулярнасці, каб не была неўзабаве перавыдадзеная ў маленькім фармаце і з лацінскім наборам (што ў свой час забяспечыла шырокае распаўсюджанне Жэнеўскай Бібліі). Біблія караля Якава стала першай, якую ў цэрквах чыталі [[Англійская мова|па-англійску]]. Аднак каралеўская Біблія не дапамагла прымірэнню між манархістамі і пурытанамі, якія выступалі за абмежаванне ўлады афіцыйнай царквы і манархіі. Праз 30 гадоў у Англіі пачалася [[Англійская грамадзянская вайна|грамадзянская вайна]]. == Распаўсюджанне і далейшыя рэвізіі == Уласнікам права на выданне Бібліі быў каралеўскі друкар, таму яе нельга было выдаваць у англійскіх калоніях на амерыканскім кантыненце да той пары, пакуль яны не дабіліся незалежнасці ад Англіі. У выніку першай Бібліяй, надрукаванай у Амерыцы, стала не Біблія караля Якава, а пераклад, зроблены Джонам Эліятам для індзейцаў [[Алганкіны|алганкінаў]] ({{нп3|Індзейская біблія Эліята|''Up-Biblum God''|en|Eliot Indian Bible}}, 1661—1663). Цягам амаль 400 гадоў Біблія караля Якава мела статус афіцыйнага перакладу. У Англіі яе называюць Афіцыйна ўхваленым перакладам (''Authorized Version''), хоць ані каралеўскі дом, ані парламент не выдавалі ніякіх афіцыйных актаў з гэтай нагоды. Больш за тое, не выклікае сумневу, што Аўтарызаваны пераклад стаў Бібліяй [[Англіканская царква|Англіканскай царквы]], а таксама рэлігійных аб’яднанняў, што адкалоліся ад яе ў XVII—XVIII стст.; той самы статус яна мае і ў пратэстанцкіх дэнамінацыях [[ЗША]]. Аднак у цяперашні час мноства пратэстанцкіх груп адмаўляюць Біблію караля Якава, называючы яе няслушным выказваннем слова Божага. Мова Бібліі, што была архаічнай нават для сучаснікаў, пра што сведчаць свецкія тэксты ранняга новаанглійскага перыяду, да XIX стагоддзя адчувалася як перашкода для разумення біблейскага тэксту. Пасля працяглых дэбатаў па загаду [[Вікторыя (каралева брытанская)|каралевы Вікторыі]] і з дабраславення архібіскупа Кентэрберыйскага ў 1870 годзе быў створаны Камітэт па выпраўленні KJV (''King James Version''), большасць членаў якога складалі навукоўцы Кембрыджскага і Оксфардскага ўніверсітэтаў, што прытрымліваліся ў той час розных поглядаў на тэорыю і практыку перакладу. У выніку запанавала кембрыджская традыцыя скрупулёзнай перадачы зместу і характэрных пазнак пачатковага тэксту сродкамі літаратурнай мовы. У 1881 годзе быў апублікаваны Новы Запавет, а ў маі 1885 Oxford University Press і Cambridge University Press выдалі ў свет два тыпы выпраўленай Бібліі — так званае «бібліятэчнае выданне» з вялікімі ўводнымі артыкуламі і ўсімі перакладніцкімі заўвагамі, а таксама «агульнае выданне», з кароткімі ўводзінамі і найістотнейшымі заўвагамі. Біблія, што атрымала назву ''Revised Version'' (RV), або, як яе часцей называюць у наш час, ''British Revised Version'' (BRV), і да гэтай пары з’яўляецца афіцыйным тэкстам Англіканскай царквы, а таксама помнікам англійскай літаратурнай мовы XIX стагоддзя. Крыху пазней з’явілася ''American Standard Version'' (1901), часта званая ''American Standard Bible''. Яна, па сутнасці, ёсць прывядзеннем KJV да нормаў англійскай літаратурнай мовы ў яе амерыканскім варыянце XIX ст., прычым з яшчэ больш трапяткім стаўленнем да арыгіналу, чымся BRV. Апошняя акалічнасць стала прычынай незадаволенасці рэцыпіентаў новай версыі, у сувязі з чым у 1928 годзе быў створаны перакладніцкі камітэт, чыю працу аплочваў выдавецкі дом «Томас Нэльсан і сыны», што атрымаў выключнае права на выданне новай версіі цягам першых 10 гадоў. Прадстаўнікі розных пратэстанцкіх дэнамінацый Брытаніі, што не ўваходзілі ў Англіканскую Садружнасць, таксама бралі ўдзел у працы Камітэту аж да пачатку Другой сусветнай вайны. Выпраўлены пераклад Новага Запавету, што выйшаў па яе сканчэнні ў лютым 1946 года, быў успрыняты імі негатыўна праз надта, на іхнюю думку, рабскае стаўленне да архаізмаў KJV, як лексічных, так і стылістычных. Пратэстанцкія біблеісты Брытаніі стварылі ўласны перакладніцкі камітэт, які адмовіўся ад выпраўлення KJV, заняўшыся новым перакладам, што пабачыў свет у 1970 (Новы Запавет — яшчэ ў 1961) і атрымаў назву ''New English Bible'' (NEB). З 1989 выходзіць яго новая версія ''Revised English Bible'' (REB). == Спасылкі == {{Commonscat|King James Bible}} * [http://www.studylight.org/desk/?l=en&query=1+Corinthians+13&section=0&translation=kja&oq=1co%252013&new=1&nb=ge&ngt=Go+To%3A&ng=1&ncc=13 Біблія караля Якава выдання 1611 з апокрыфамі] {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Англійскія пераклады Бібліі]] [[Катэгорыя:Англіканства]] [[Катэгорыя:Кнігі 1611 года]] [[Катэгорыя:Якаў I]] 7so2omylxgtgxuz5tg2yt7q1gaviot7 Нашвіл 0 208468 5135076 5035938 2026-05-02T20:39:09Z CommonsDelinker 151 Removing [[:c:File:Downtown_Nashville_Skyline_July_2023_From_Skyline_Medical_Center_(cropped).jpg|Downtown_Nashville_Skyline_July_2023_From_Skyline_Medical_Center_(cropped).jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Pi.1415926535|Pi.1415926535]] 5135076 wikitext text/x-wiki {{НП-ЗША |статус = Горад |беларуская назва = Нашвіл |арыгінальная назва = {{lang-en|Nashville}} |герб = |сцяг = |выява = {{Photomontage | photo5a = | photo2a = Nashville Parthenon, Centennial Park, West End Avenue, Midtown, Nashville, TN (54385295358).jpg | photo2b = Tennessee State Capitol, Charlotte Avenue, Nashville, TN - 54385245184.jpg | photo4a = Legislative Plaza, Nashville, TN (54385284778).jpg | photo4b = Ryman Auditorium, 5th Avenue, Nashville, TN (54384487329).jpg | photo3a = Broadway, Nashville, TN (54384489764).jpg | photo3b = Old Customs House, Broadway and 7th Avenue, Nashville, TN - 54384521813.jpg | photo3c = Signs, Broadway, Nashville, TN (54384526523).jpg | color = white | color_border = white | position = center | spacing = 2 | size = 266 | foot_montage = }} |шырыня герба = |шырыня сцяга = |lat_dir = N|lat_deg = 36|lat_min = 09|lat_sec = 54 |lon_dir = W|lon_deg = 86|lon_min = 47|lon_sec = 02 |CoordAddon = type:city(607413)_region:US-TN |CoordScale = |Яндэкскарта = |памер карты краіны = 250 |памер карты рэгіёна = 250 |памер карты раёна = |штат = Тэнесі |рэгіён у табліцы = |від акругі = |акруга = Дэйвідсан |акруга ў табліцы = акруга Дэйвідсан, Тэнесі{{!}}Дэйвідсан |від абшчыны = |абшчына = |абшчына ў табліцы = |падпарадкаванне = |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутраны падзел = |від главы = Мэр |глава = Карл Дзін |дата заснавання = 1779 |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = 1806 |плошча = 1362,5 |від вышыні = Вышыня над узроўнем мора |вышыня цэнтра НП = 182 |клімат = [[Субтрапічны акіянічны клімат|субтрапічны акіянічны]] |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = 626 681 |год перапісу = 2010 |шчыльнасць = 460 |агламерацыя = 1 589 934 |нацыянальны склад = |канфесійны склад= |этнахаронім = Nashvillian |часавы пояс = -6 |DST = -5 |тэлефонны код = 615 |паштовы індэкс = 37201–37250 |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = Nashville, Tennessee |сайт = http://www.nashville.gov/ |мова сайта = en }} '''Нашвіл''', ці таксама '''Нэшвіл''' ({{lang-en|Nashville}}) — горад на паўднёвым усходзе [[ЗША]]. Сталіца [[Тэнесі|штата Тэнесі]]. Заснаваны ў 1779 годзе. Насельніцтва 626 681 (2010). Вузел чыгунак і аўтадарог. Порт на [[Камберленд (рака)|рацэ Камберленд]] (басейн [[Місісіпі|ракі Місісіпі]]). Аэрапорт. Гандлёва-фінансавы цэнтр. == Гісторыя == Да белай каланізацыі тэрыторыю Тэнэсі засялялі паляўнічыя плямёны [[чэрокі]], [[Чыкаса, народ|чыкаса]] і [[Шаўні (народ)|шаўні]], спадчыннікі [[Місісіпская культура|Місісіпскай культуры]], якая прыйшла ў заняпад і дэградавала. Першым еўрапейцам, які наведаў гэтыя землі, быў іспанскі даследчык [[Эрнанда дэ Сота, канкістадор|Эрнанда дэ Сота]] ў 1540 годзе. Іспанцы абвясцілі раён часткай сваіх [[Новая Іспанія|каланіяльных уладанняў]], але не сталі засноўваць паселішчаў з прычыны агрэсіўнасці тубыльцаў. У XVII—XVIII стст. тэрыторыю наведвалі гандляры пушнінай з [[Новая Францыя|Новай Францыі]], якія заснавалі некалькі гандлёвых пастоў. Пасля разгрому Новай Францыі падчас [[Сямігадовая вайна|Сямігадовай вайны]] раён перайшоў пад кантроль [[Брытанская імперыя|англічан]]. Горад быў заснаваны ў [[1779]] годзе выхадцамі з [[Вірджынія|Вірджыніі]] і названы ў гонар Фрэнсіса Нэша, амерыканскага генерала, які ўдзельнічаў у [[Вайна за незалежнасць ЗША|Вайне за незалежнасць]]. Нашвіл хутка рос дзякуючы выгоднаму геаграфічнаму становішчу і наяўнасці зручнага рачнога порта. У 1806 годзе быў прыняты Статут горада, і ў тым жа годзе Нашвіл стаў адміністрацыйным цэнтрам акругі Дэвідсан. У 1843 годзе горад стаў пастаяннай сталіцай штата [[Тэнесі]]. Да моманту пачатку [[Грамадзянская вайна ў ЗША|Грамадзянскай вайны ў ЗША]] Нашвіл быў квітнеючым горадам, буйным рачным портам і важным чыгуначным вузлом [[Канфедэратыўныя штаты Амерыкі|Канфедэрацыі]]. Стратэгічнае значэнне Нашвіла зрабіла яго адной з першачарговых мэт для наступу [[Саюз (ЗША)|паўночнікаў]], і ў лютым 1862 года Нашвіл стаў першай сталіцай [[Паўднёвыя штаты, ЗША|паўднёвых штатаў]], захопленай праціўнікам. 15-16 снежня 1864 г. пад Нашвілам адбылася апошняя [[Бітва пры Нэшвіле|буйная бітва]] на Заходнім тэатры баявых дзеянняў. Армія паўночнікаў пад камандаваннем генерала [[Джордж Генры Томас|Джорджа Томаса]] разграміла армію паўднёўцаў генерала [[Джон Бел Худ|Джона Худа]]. Горад хутка аднавіўся ад наступстваў грамадзянскай вайны, не ў апошнюю чаргу дзякуючы таму, што ў Тэнесі, адзіным з паўднёвых штатаў, не была прызначана ваенная [[Рэканструкцыя Поўдні|акупацыйная адміністрацыя]]. Дабрабыт апошняй траціны XIX стагоддзя даў Нашвілу мноства прыгожых будынкаў класічнага стылю, многія з якіх дагэтуль можна ўбачыць паблізу ад дзелавога цэнтра горада. Сутыкнуўшыся са звычайнымі для Амерыкі таго часу праблемамі ў 1960-1980-х гг. (дэіндустрыялізацыя, [[уцёкі белых]], заняпад цэнтральных раёнаў і ўтварэнне негрыцянскіх [[гета]]), Нашвіл перажыў трэці ў сваёй гісторыі эканамічны бум у 1990-х, тады ж была паспяхова рэалізавана амбіцыйная праграма па [[Джэнтрыфікацыя|ажыўленні цэнтра горада]]. == Клімат == Нашвіл знаходзіцца ў зоне [[Субтрапічны акіянічны клімат|субтрапічнага акіянічнага клімату]], з тыповымі для даных раёнаў гарачым і дажджлівым летам, халаднаватай і вільготнай зімой, мяккімі ўвесну і ўвосень. Горад перыядычна падвяргаецца ўздзеянню [[тарнада]], але сур'ёзную шкоду яны наносяць вельмі рэдка. <div style="width:86%"> {{Клімат горада |Горад_род=Нашвіла |Крыніца=[http://www.nws.noaa.gov/climate/xmacis.php?wfo=ohx National Oceanic and Atmospheric Administration] | Сту_сяр=3.5 | Сту_сяр_апад=95 | Лют_сяр=5.5 | Лют_сяр_апад=100 | Сак_сяр=10.0 | Сак_сяр_апад=104 | Кра_сяр=15.5 | Кра_сяр_апад=102 | Май_сяр=20.0 | Май_сяр_апад=140 | Чэр_сяр=24.5 | Чэр_сяр_апад=105 | Ліп_сяр=26.5 | Ліп_сяр_апад=92 | Жні_сяр=26.0 | Жні_сяр_апад=80 | Вер_сяр=22.0 | Вер_сяр_апад=87 | Кас_сяр=16.0 | Кас_сяр_апад=77 | Ліс_сяр=10.0 | Ліс_сяр_апад=110 | Сне_сяр=5.0 | Сне_сяр_апад=107 | Год_сяр=15.5 | Год_сяр_апад=1200 | Сту_сяр_мін=-2.0 | Сту_сяр_макс=9.0 | Лют_сяр_мін=0.0 | Лют_сяр_макс=11.0 | Сак_сяр_мін=4.0 | Сак_сяр_макс=16.0 | Кра_сяр_мін=9.0 | Кра_сяр_макс=22.0 | Май_сяр_мін=14.0 | Май_сяр_макс=26.0 | Чэр_сяр_мін=19.0 | Чэр_сяр_макс=30.0 | Ліп_сяр_мін=21.0 | Ліп_сяр_макс=32.0 | Жні_сяр_мін=20.0 | Жні_сяр_макс=32.0 | Вер_сяр_мін=16.0 | Вер_сяр_макс=28.0 | Кас_сяр_мін=10.0 | Кас_сяр_макс=22.0 | Ліс_сяр_мін=4.0 | Ліс_сяр_макс=16.0 | Сне_сяр_мін=0.0 | Сне_сяр_макс=10.0 | Год_сяр_мін=10.0 | Год_сяр_макс=21.0 | Сту_а_макс=26.0 | Сту_а_мін=-27.0 | Лют_а_макс=29.0 | Лют_а_мін=-25.0 | Сак_а_макс=32.0 | Сак_а_мін=-17.0 | Кра_а_макс=33.0 | Кра_а_мін=-5.0 | Май_а_макс=36.0 | Май_а_мін=1.0 | Чэр_а_макс=43.0 | Чэр_а_мін=6.0 | Ліп_а_макс=42.0 | Ліп_а_мін=11.0 | Жні_а_макс=41.0 | Жні_а_мін=8.0 | Вер_а_макс=41.0 | Вер_а_мін=2.0 | Кас_а_макс=34.0 | Кас_а_мін=-3.0 | Ліс_а_макс=29.0 | Ліс_а_мін=-18.0 | Сне_а_макс=26.0 | Сне_а_мін=-23.0 | Год_а_макс=43.0 | Год_а_мін=-27.0 |}} </div> == Эканоміка == Прамысловасць: харчовая, гарбарна-абутковая, хімічная, аўтамабільная, шынная, шкляная, электра-тэхнічная, радыёэлектронная. Буйны цэнтр гуказапісваючай вытворчасці. == Вядомыя асобы == {{main|Вядомыя асобы Нашвіла}} == Гарады-пабрацімы == {{Гарады-пабрацімы}} {{зноскі}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|11}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Сталіцы штатаў ЗША}} {{DEFAULTSORT:Нашвіл}} [[Катэгорыя:Сталіцы штатаў ЗША]] [[Катэгорыя:Нашвіл| ]] [[Катэгорыя:Гарады Тэнесі]] nmu5a9myl72rm2jicb3jfv8vfpev7fg Маламір 0 214786 5134971 3696045 2026-05-02T14:58:47Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5134971 wikitext text/x-wiki {{Дзяржаўны дзеяч | пасада = хан [[Першае Балгарскае царства|Балгарыі]] | імя = Маламір | арыгінал імя = Маламир | парадак = | выява = | пачатак паўнамоцтваў = [[831]] | заканчэнне паўнамоцтваў = [[836]] | каранацыя = | папярэднік = [[Амуртаг]] | пераемнік = [[Прэсіян]] | дата нараджэння = | месца нараджэння = | дата смерці = 836 | месца смерці = | род = | у шлюбе = | бацька = | маці = }} '''Маламір''' — канасубігі (хан) [[Першае Балгарскае царства|Балгарыі]] ([[831]]—[[836]]), самы малодшы сын хана [[Амуртаг]]а. У Амуртага было трое сыноў — [[Енравота]] (Баян), Звініца і Маламір. Ён пазбавіў трона самага старэйшага сына — Енравоту, з-за яго [[Хрысціянства|хрысціянскай веры]]. Сярэдні сын Звініца памёр пры жыцці Амуртага. Такім чынам трон дастаўся самаму малодшаму сыну — непаўналетняму Маламіру. Фактычна краінай кіруе [[рэгент]] баіл-[[каўхан]] Ісбул<ref>[http://mobooka.ru/?tp=book&path=%D0%92/%D0%92%D0%90/%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9%20%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9/%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9%20-%20%D0%92%D0%B0%D1%80%D1%8F%D0%B3%D0%BE-%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%B8%20%D0%B2%D0%B0%D1%80%D1%8F%D0%B3%D0%BE-%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%BB%D0%B8%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%B4%D1%80%D1%83%D0%B6%D0%B8%D0%BD%D0%B0%20%D0%B2%20%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B5%20XI%20%D0%B8%20XII%20%D0%B2%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2.zip&ps=3000&p=74 Васільеўская варага-руская і варага-англійская дружына ў Канстанцінопалі XI і XII стагоддзяў (74 з 177) ]</ref>. Падчас кіравання Маламіра працягваюцца ганенні на хрысціян. Быў пакараны смерцю самы старэйшы сын Амуртага — Енравота, які стаў першым балгарскім мучанікам. У [[836]] г. Маламір памірае і прастол пераходзіць да яго пляменніка [[Прэсіян]]а, сына Звініцы. {{зноскі}} == Спасылкі == * [http://www.bnr.bg/RadioBulgaria/Emission_Russian/Theme_Istoria/Material/hristianstvo_120707.htm Хрысціянства ў язычніцкай Балгарыі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20070930184548/http://www.bnr.bg/RadioBulgaria/Emission_Russian/Theme_Istoria/Material/hristianstvo_120707.htm |date=30 верасня 2007 }} {{Кіраўнікі Балгарыі}} {{Wikidata/Ancestors}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:цары балгарскія]] [[Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы IX стагоддзя]] cn20km9djvmzimjinaukt4vgkwfbh7p Рака Стубла 0 215502 5135122 3033411 2026-05-02T23:34:45Z Wooze 122707 Requesting deletion ([[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]] v3.1b) 5135122 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{delete|Broken redirect <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small>}}</noinclude> #REDIRECT [[Стубла 2]] 1bwtohndholhbf84ddb3j7wavees87k 5135189 5135122 2026-05-03T07:42:32Z M.L.Bot 261 Перасылае да [[Стубла]] 5135189 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Стубла]] gnfxyeydkuqovau1chbjfl6ih3fjvba Лайбуны 0 233929 5135265 4892505 2026-05-03T10:56:50Z JerzyKundrat 174 5135265 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = вёска |беларуская назва = Лайбуны |вобласць = Віцебская |раён = Браслаўскі |сельсавет = Відзаўскі }} '''Лайбу́ны'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Lajbuny}}, {{lang-ru|Лайбуны}}) — [[вёска]] ў [[Браслаўскі раён|Браслаўскім раёне]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Відзаўскі сельсавет|Відзаўскага сельсавета]]. == Гісторыя == З 1921 года вёска ў складзе [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]], надежала да [[Відзы (гміна)|гміны Відзы]] [[Браслаўскі павет (1922—1940)|Браслаўскага павета]] [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскага ваяводства]]. З 1939 года ў БССР. Да 27 сакавіка 1959 года вёска ўваходзіла ў склад [[Блажышкаўскі сельсавет|Блажышкаўскага сельсавета]]<ref>Рашэнне выканкома Маладзечанскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 27 сакавіка 1959 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1959, № 4.</ref>. == Насельніцтва == * 1921 год — 94 жыхары, 20 двароў<ref name="skorowidz">Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej — Tom VII — Część II — Ziemia Wileńska — Powiaty: Brasław, Duniłowicze, Brasław i Wilejka, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923, s 18.</ref>. * 1931 год — 144 жыхары, 30 двароў<ref>Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1938, wolumin — 1, s. 14</ref>. == Славутасці == * [[Марцін-камень браслаўскі]], за 1,5 км на паўночны захад ад вёскі — [[геалагічны помнік прыроды]] рэспубліканскага значэння. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Відзаўскі сельсавет}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Відзаўскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёна]] [[Катэгорыя:Лайбуны| ]] iq24g4lf9hd1jlw19l05ll3jnj7ibk1 Махава 0 243499 5135228 5054451 2026-05-03T08:55:43Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135228 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = аграгарадок |беларуская назва = Махава |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 53|lat_min = 42|lat_sec = 16 |lon_dir = |lon_deg = 30|lon_min = 30|lon_sec = 09 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Магілёўская |раён = Магілёўскі |сельсавет = Махаўскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = 529 |год перапісу = 2010 |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |OpenStreetMap = 243041855 }} '''Ма́хава'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Магілёўская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Machava}}, {{lang-ru|Махово}}) — [[аграгарадок]]<ref>{{Cite web|url=https://etalonline.by/document/?regnum=d910m0031194&q_id=4404300|title=Решение Могилевского районного Совета депутатов от 19 марта 2010 года № 31-6 "О преобразовании деревень Могилевского района в агрогородки"|url-status=dead}}</ref> у [[Магілёўскі раён|Магілёўскім раёне]] [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Уваходзіць у склад [[Махаўскі сельсавет|Махаўскага сельсавета]]. Знаходзіцца за 28 км у напрамку на поўдзень ад горада [[Магілёў]]<ref name="b10">{{Крыніцы/БелЭн|10к}}</ref>. == Гісторыя == Згадваецца ў 1675 годзе як вёска Махаў ва ўладанні Станіслава Шэмета ў [[Аршанскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Аршанскім павеце]] [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]<ref>НГАБ, ф. 1875, воп. 1, спр. 2, с. 717</ref>. У 1913 г. дзейнічала царкоўна-прыходская школа<ref>РГИА, ф. 803, оп. 16, д. 1018</ref>. У 1924—1960 гадах цэнтр Махаўскага сельсавета, у 1960—1965 гадах — у складзе [[Нядашаўскі сельсавет|Нядашаўскага сельсавета]], з 4 чэрвеня 1965 года — цэнтр адноўленага Махаўскага сельсавета<ref>Рашэнне выканкома Магілёўскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 4 чэрвеня 1965 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1965, № 25 (1105).</ref>. == Насельніцтва == * [[1999]] год — 654 жыхары ў 268 дварах<ref name="b10" />. == Памятныя мясціны == * Брацкая магіла [[СССР|савецкіх]] воінаў. * Помнік землякам, загінуўшым у [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікую Айчынную вайну]]. == Вядомыя асобы == * [[Наталля Эдуардаўна Тарасенка]] (нар. 1970) — беларускі палітык. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|10}} — С. 222. * {{кніга|загаловак=Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Могилёвская область|адказны=Редактор Г. Г. Науменко|месца=Мн.|выдавецтва=РУП «Белкартография»|год=2012|старонкі=17|старонак=64|isbn=978-985-508-173-0|тыраж=10&nbsp;000}}{{ref-ru}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Махаўскі сельсавет}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Махаўскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёна]] hmsi3ty0gkkj13b2te1mf22rtv4z7t8 Біблія Якуба Вуека 0 261056 5135225 5113050 2026-05-03T08:51:10Z Economico-geographer 399 дапаўненне 5135225 wikitext text/x-wiki {{Пераклад Бібліі | назва = Біблія Якуба Вуека | выява = [[Файл:1593 New Testament title page - Jakub Wujek.jpg|240px|Першае выданне Новага Запавету (1593)]] | поўная назва = <small>Biblia to jest Księgi Starego y Nowego Przymierza według Łacińskiego przekładu starego, w kościele powszechnym przyjętego, na Polski ięzyk z nowu z pilnością przełożone, z dokładaniem textu Żydowskiego y Greckiego, y z wykładem Katholickim, trudnieyszych miejsc, do obrony wiary swiętej powszechnej przeciw kacerstwóm tych czasów należących: przez D. Iakuba Wuyka z Wągrowca, Theologa Societatis Iesu.</small> | іншыя назвы = Біблія Вуека, Вуек | скарачэнне = Wuj. | мова перакладу = [[Польская мова|Польская]] | публікацыя_СЗ = | публікацыя_НЗ = | публікацыя_цалкам = 1599 | неканон = [[Кніга Тавіта|Тавіта]], [[Кніга Юдзіф|Юдзіф]], [[Першая кніга Макавейская|1 Макавейская]], [[Другая кніга Макавейская|2 Макавейская]], [[Кніга Прамудрасці Саламона|Мудрасці]], [[Кніга Прамудрасць Ісуса Сірахава|Мудрасць Сіраха]], [[Кніга Баруха|Баруха]] | аўтар = | крыніца перакладу = [[Вульгата]] | мова крыніцы = [[Лацінская мова|Лацінская]] | тып перакладу = | выдавецтва = | тыраж = | канон = [[Каталіцтва|Каталіцкі]] | спасылка = https://pl.wikisource.org/wiki/Biblia_Wujka_(1923) | Рд1:1-3 = <small>Na początku stworzył Bóg niebo i ziemię. A ziemia była pusta i próżna: i ciemności były nad głębokością: a Duch Boży unaszał się nad wodami. I rzekł Bóg: Niech się stanie światłość: i stała się światłość.</small> | Пс1:1-2 = <small>Błogosławiony mąż, który nie chodził w radzie niezbożnych, i na drodze grzesznych nie stał, i na stolicy zaraźliwości nie siedział. Ale w zakonie Pańskim wola jego, a w zakonie jego będzie rozmyślał we dnie i w nocy.</small> | Ян3:16 = <small>Albowiem tak Bóg umiłował świat, że Syna swego jednorodzonego dał, aby wszelki, kto wierzy weń, nie zginął, ale miał żywot wieczny.</small> | 2Цім3:16-17 = <small>Wszelkie Pismo od Boga natchnione, jest pożyteczne ku nauczaniu, ku strofowaniu, ku naprawieniu, ku ćwiczeniu w sprawiedliwości, Aby człowiek Boży był doskonały, ku wszelkiéj sprawie dobréj wyćwiczony.</small> }} '''Бі́блія Яку́ба Ву́ека''' ({{lang-pl|Biblia Jakuba Wujka}}) — пераклад [[Біблія|Бібліі]] на [[Польская мова|польскую мову]], выдадзены ў 1599 годзе. Названы паводле выканаўцы перакладу, [[Езуіт|езуіцкага]] ксяндза [[Якуб Вуек|Якуба Вуека]]. яго Біблія заставалася асноўным тэкстам польскіх [[Літургія|набажэнстваў]] да сярэдзіны XX стагоддзя. Пасля 1965 яго замяніла [[Біблія Тысячагоддзя]]. == Пераклад == {{Глядзіце таксама|Біблія каралевы Соф'і|Біблія Леапаліты}} У 1584 годзе езуіты і [[Спіс гнезненскіх архібіскупаў|прымас Польшчы]] [[Станіслаў Карнкоўскі]] прыйшлі да высновы пра неабходнасць стварэння новага перакладу Бібліі, паколькі [[Біблія Леапаліты]] 1561 года саступала сучасным [[Пратэстанцтва|пратэстанцкім]] перакладам<ref name=kub>Grzegorz Kubski, [http://wiadomosci.onet.pl/1428532,240,kioskart.html?drukuj=1 ''Wzór biblijnej polszczyzny''] {{Архівавана|url=https://archive.today/20121209140222/http://wiadomosci.onet.pl/1428532,240,kioskart.html?drukuj=1 |date=9 снежня 2012 }}, Przewodnik Katolicki, 1 August 2007.</ref><ref name=koziara>Stanisław Koziara, [http://biblijna.strona.pl/teksty/biblia_wujka_w_jezyku_i_kulturze.htm Biblia Wujka w języku i kulturze polskiej] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090610032103/http://biblijna.strona.pl/teksty/biblia_wujka_w_jezyku_i_kulturze.htm |date=10 чэрвеня 2009 }}</ref>. Пасля атрымання адпаведнай згоды папы [[Рыгор XIII|Рыгора XIII]] для перакладу быў абраны [[Якуб Вуек]], ужо вядомы сваімі выдатнымі перакладамі асобных частак Пісання для [[гамілія]]ў<ref name=kub/>. У адрозненне ад ранейшых варыянтаў заданнем [[Якуб Вуек|Якуба Вуека]] мела быць выкананне перакладу, «які б не саступаў будучым перакладам, а праўдай і шчырасцю выкладу пераўзышоў усе іншыя». Пераклад адбываўся з лацінскай версіі, прыпісванай [[Еранім Стрыдонскі|Ераніму Стрыдонскаму]] — г. зв. [[Вульгата|Вульгаты]], якая на [[Трыдэнцкі сабор|Трыдэнцкім саборы]] ў 1546 годзе была прызнана афіцыйным тэкстам Рымска-каталіцкае царквы. Пераклад Вуека абапіраўся на лёвенскай рэдакцыі Вульгаты, але перакладчык выкарыстоўваў таксама яўрэйскі Стары і грэчаскі Новы Запаветы з тэксту [[Антверпенская паліглота|Антверпенскай паліглоты]]<ref>Maria Kossowska, ''Biblia w języku polskim'', Księgarnia św. Wojciecha, Poznań 1968, t. I, s. 323.</ref><ref>[http://www.fides.org.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=107:poliglota-antwerpska-w-sieci&catid=1:z-ostatnich-dni&Itemid=67 Poliglota antwerpska w Sieci]</ref>. У 1593 Вуек дакладна прыстасаваў тэкст свайго перакладу да тэксту «[[Сікстына-Клемянціна|клементынскай Вульгаты]]»<ref>Maria Kossowska, ''Biblia w języku polskim'', Księgarnia św. Wojciecha, Poznań 1968, t. I, s. 340.</ref>. У [[1593]] выйшаў пераклад [[Новы Запавет|Новага Запавету]], перадрукаваны з папраўкамі і псальмамі ў [[1594]], пасля яшчэ чатыры разы ў [[XVII стагоддзе|XVII стагоддзі]]. Поўны пераклад быў скончаны ў [[1595]], аднак езуіты мелі яго пераправерыць з мэтай даставання да клементынскай Вульгаты. Праца рэвізійнае камісіі заняла некалькі гадоў, і афіцыйны пераклад выйшаў толькі праз два гады па смерці Якуба Вуека, у 1599. Унесеныя рэвізійнай камісіяй змены былі даволі значныя і шматлікія, аднак тым не менш гэты пераклад стаў вядомы як пераклад Вуека. Пераклад замяніў няўдалую [[Біблія Леапаліты|Біблію Леапаліты]] і выконваў ролю асноўнага польскага перакладу 367 гадоў, аж да з’яўлення [[Біблія Тысячагоддзя|Бібліі Тысячагоддзя]] як першага каталіцкага перакладу на польскую мову з арыгіналу ([[1965]]). == Характарыстыка == [[Файл:Wyjscia wujek 1599.jpg|thumb|250px|злева|Пачатак 6 раздзелу Кнігі Зыход з першага выдання 1599 года. [[Тэтраграматон|Імя Божае]] пададзенае як «Аданай»]] [[Файл:Biblia Wujka - drugie wydanie.JPG|thumb|250px|злева|Другое выданне са збораў [[Віленскі ўніверсітэт|Віленскага ўніверсітэта]]]] [[Файл:Biblia Jakuba Wujka.jpg|thumb|250px|Тытульны аркуш выдання 1599 года]] У аснову перакладу палегла лацінская [[Вульгата]], дапрацаваная з улікам вядомых у XVI стагоддзі грэчаскіх тэкстаў (напрыклад, [[Textus Receptus]]), а ўсе разбежкі былі апісаны ў каментарох. Гэта было істотна для перакладу, паколькі недасканалае веданне святым Еранімам іўрыту, а найперш з’яўленне вялікай колькасці памылак перапісчыкаў за амаль тысячагоддзе прывяло да таго, што ў шмат якіх месцах Вульгата была ўвогуле незразумелая і нават бессэнсоўная. Недахопы Вульгаты былі вядомыя, паколькі ў XV і XVI стагоддзях даследчыкі ([[Ларэнца Валья]], {{Не перакладзена 3|Якаб Фабер||fr|Jacques Lefèvre d'Étaples}}, [[Эразм Ратэрдамскі]]) неаднакроць паказвалі на іх (асабліва ў тэксце Старога Запавету), а таксама рабілі ўласныя пераклады, аднак ніводзін з іх не здабыў прызнання і не здолеў замяніць Вульгату. Вуек падаваў у каментарах значэнне арыгінальнага тэксту (яўрэйскага ці грэчаскага), такім чынам палягчаючы разуменне тэксту. Прадмовы да асобных кніг змяшчалі даволі востра сфармуляваныя меркаванні пра пратэстанцкія пераклады, якія адлюстроўвалі тагачасныя каталіцкія погляды. Розныя часткі цытаваліся польскімі паэтамі, у тым ліку [[Адам Міцкевіч|Адамам Міцкевічам]] і [[Юльюш Славацкі|Юльюшам Славацкім]]<ref name=koziara/>. Яна таксама была галоўнай [[Каталіцтва|каталіцкай]] Бібліяй на польскай мове, пакуль у 1965 годзе не з’явілася Біблія Тысячагоддзя. Яна таксама была важнай крыніцай для першай пратэстанцкай Бібліі на польскай мове — [[Гданьская Біблія|Гданьскай]] 1632 года<ref name=kub/>. == Мова перакладу == Тэкст перакладу захоўваў уласцівыя арыгіналу адцэнні сэнсу, захаваных і ў Вульгаце. Прыкладам такой руплівасці можа быць, напрыклад, выкарыстанне ў перакладзе [[Кніга Роду|Кнігі Роду]] словаў ''mąż / mężyna'' ({{lang-be|муж / му́жава}}) як адпаведнік лацінскаму ''vir / virgo''. У сучасных перакладах выкарыстоўваецца ''mężczyzna / niewiasta'' або ''kobieta'' ({{lang-be|мужчына / маладуха або кабета}}), што не адпавядае такому саюза мужчыны за жанчынай, які выкарыстаны ў арыгінале. З іншага боку, гэта падвяргала перакладчыка крытыцы з прычыны ўжывання [[неалагізм]]аў. Большасць з іх, тым не менш, былі прыняты Касцёлам і рэдактарамі перакладу, што што стала прычынай ўзбагачэння і «пластычнасці» польскай мовы. Вуек карыстаўся працамі сваіх папярэднікаў — у тым ліку і пратэстанцкімі перакладамі — з пункту гледжання мовы. Ён захоўваў старыя выразы і даўнюю рэлігійную тэрміналогію, адкідаючы «галоўным чынам новаўвядзенні, невядомыя старым хрысціянам тэрміны, якія новавернікі ўносяць, каб з касцёлам каталіцкім нічога агульнага не мець». Мова перакладу вылучаецца прастатою, а разам з тым паважным і нават адухаўлёным стылем. Біблія Вуека лічыцца адным з найбольш істотных твораў [[Адраджэнне ў Польшчы|польскага Адраджэння]] і значным штуршком да развіцця пісьмовай мовы<ref name=kub/><ref name=koziara/>. Пераклады дваццатага стагоддзя таксама не адкідалі Вуекавы традыцыі перакладу. Некаторыя грунтаваліся на ім, напрыклад пераклад Новага Запавету Яўгеніюша Дамброўскага, іншыя свядома ўнікалі Вуекавага стылю, напрыклад пераклад Севярына Кавальскага ці [[Біблія Тысячагоддзя]]. == Выданні == * 1593 — [http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/docmetadata?id=46959 Новы Запавет] * 1594 — Новы Запавет з выпраўленнямі, што надаюць большую адпаведнасць да Вульгаты * 1599 — уся Біблія * 1962 — тэкст у рэдакцыі Уладзіслава Лёгна * 1999 — транслітарацыя тыпу «B» арыгінальнага тэксту XVI стагоддзя і прадмовы, апрацаваў кс. Януш Франкоўскі Бібліяй Вуека карысталіся хрысціяне розных вызнанняў. Заснаванае ў 1816 годзе [[Польскае біблейскае таварыства]] ўжо ў першы год дзейнасці распаўсюдзіла 18 тысяч асобнікаў перакладу. Таварыства перавыдавала яго без каментароў і [[Другакананічныя кнігі|другакананічных кніг]] да 60-х гадоў XX стагоддзя. {{Зноскі}} == Спасылкі == {{Commonscat|{{#property:P373}}}} * [http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/docmetadata?id=9662&from=&dirids=1 Арыгінал Бібліі Вуека 1599 года] ў Велікапольскай лічбавай бібліятэцы * [http://www.pbi.edu.pl/book_reader.php?p=25487 Арыгінал Бібліі Вуека] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090728084325/http://www.pbi.edu.pl/book_reader.php?p=25487 |date=28 ліпеня 2009 }} ў Польскай інтэрнэт-бібліятэцы (пашкоджаны асобнік, толькі да кнігі Ездры) * [http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/docmetadata?id=46959&from=&dirids=1 Арыгінал Новага Запавету Вуека 1593 года] ў Велікапольскай лічбавай бібліятэцы * [http://www.polona.pl/dlibra/docmetadata?id=9946&dirids=1 Перавыданне Новага Запавету 1936 года] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120224221145/http://www.polona.pl/dlibra/docmetadata?id=9946&dirids=1 |date=24 лютага 2012 }} * [https://web.archive.org/web/20090610032103/http://biblijna.strona.pl/teksty/biblia_wujka_w_jezyku_i_kulturze.htm Біблія Вуека ў польскай мове і культуры] {{Пераклады Бібліі на польскую мову|ключ = Вуека, Якуба}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Каталіцкія пераклады Бібліі]] [[Катэгорыя:Кнігі 1599 года]] [[Катэгорыя:Пераклады Бібліі]] s0iskmxdulj40j5dhlm2mltpz4x35h0 Маларасійскае ваеннае губернатарства 0 274019 5134974 5010120 2026-05-02T15:05:21Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5134974 wikitext text/x-wiki '''Маларасійскае ваеннае губернатарства''' (1801—1835); '''Чарнігаўскае, Палтаўскае і Харкаўскае генерал-губернатарства''' (1835—1856) — генерал-губернатарствы [[Расійская Імперыя|Расійскай Імперыі]] ў [[1801]]—[[1856]] гг., якія па сутнасці тэрытарыяльна і бюракратычна з'яўляліся пераемнікамі адзін аднаго. Цэнтрам генерал-губернатарстваў да [[1837]] г. быў [[Палтава|горад Палтава]], а з 1837 г. [[Харкаў|горад Харкаў]]. == Маларасійскае ваеннае губернатарства (1801—1835) == [[File:Будинок Полтавського генерал-губернатора.jpg|thumb|[[Палац Маларасійскага ваеннага губернатара]] (пазней — палац палтаўскага губернатара) у [[Палтава|Палтаве]] на [[Круглая плошча, Палтава|Круглай плошчы]]. Фота пачатку XX ст.]] [[File:DSC08256-Жовтнева,37.JPG|thumb|[[Палац Маларасійскага ваеннага губернатара]] (цяпер Палац прафсаюзаў) у [[Палтава|Палтаве]] на [[Круглая плошча, Палтава|Круглай плошчы]]. Фота 2008 г.]] [[File:Polnoe sobranie zakonov Rossijskoj imperii. Sobranie 1. Tom 36 nr 28021 p0410.jpg|thumb|Указ 10 снежня 1819 г. ''Аб узнаўленні з 1 студзеня 1820 г. збору аброчнага абкладу з маларасійскіх казакоў і аб распаўсюджанні на іх зацверджаных падаткаў для шляхоў зносін''. Поўны збор законаў Расійскай Імперыі. Збор першы, Т. 36, №28021.]] Маларасійскае ваеннае губернатарства было створана паводле ўказу расійскага імператара (1801—1825) [[Аляксандр I (імператар расійскі)|Аляксандра I]] ад 9 (21) верасня 1801 г.: паводле ўказу былая [[Маларасійская губерня]] падзялялася на «дзве маларасійскія» губерні, якія былі ўключаны тым жа ўказам ў склад Маларасійскага ваеннага губернатарства<ref>Поўны збор законаў Расійскай Імперыі. Збор першы. Т. 26, №20004.</ref>. Указ ад 9 (21) верасня 1801 г. не канкрэтызаваў, на якія дзве губерні павінна была быць падзелена Маларасійская губерня, а таксама не вызначаў губернскія цэнтры гэтых «дзвюх маларасійскіх» губерняў<ref>Поўны збор законаў Расійскай Імперыі. Збор першы. Т. 26, №20004, 20005.</ref>. Неўзабаве маларасійскім ваенным губернатарам з Маларасійскай губерні ў 1802 г. былі створаны [[Чарнігаўская губерня]] (з цэнтрам у [[Чарнігаў|Чарнігаве]]) і [[Палтаўская губерня]] (з цэнтрам у [[Палтава|Палтаве]]). Пачаткова планавалася зрабіць [[Лубны|горад Лубны]] цэнтрам адной з новых губерняў па прычыне яго цэнтральнага месцазнаходжання, але ў канечным выніку менавіта Палтава 8 сакавіка 1802 г. стала цэнтрам адной з новаўтвораных «маларасійскіх губерняў» — па «гістарычным» прычынам ([[Палтаўская бітва|пад Палтавай адбылася пераможная для рускай арміі бітва са шведамі ў 1709 г.]], сотая гадавіна якой набліжалася)<ref>''Павловский, И.Ф.'' [http://histpol.pl.ua/ru/component/content/article?id=3577 Полтава. Исторический очерк ее, как губернского города в эпоху управления генерал-губернаторами (1802—1856)]... С. xxviii.</ref><ref>[http://www.museum.poltava.ua/Poltava/Roundarea/Roundarea.htm Архитектура Круглой площади Полтавы] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160307230704/http://www.museum.poltava.ua/Poltava/Roundarea/Roundarea.htm |date=7 сакавіка 2016 }}</ref>. І менавіта Палтава стала цэнтрам Маларасійскага ваеннага губернатарства і рэзідэцыяй маларасійскага ваеннага губернатара, што дало вялікі штуршок развіццю Палтавы як значнага эканамічнага і культурнага цэнтра, які пачаў развівацца паводле рэгулярнага плана з упарадкаванай забудовай. Увесь час свайго існавання Маларасійскае ваеннае губернатарства (1801—1835) складалася толькі з дзвюх губерняў — Палтаўскай губерні і Чарнігаўскай губерні. Маларасійскае ваеннае губернатарства з цэнтрам у Палтаве неафіцыйна (а часта і ў афіцыйных дакументах) называлася як [[Малая Русь|«маларасійскія губерні», «Маларасійскі край» ці «Маларосія»]]. Акрамя таго, пасля падзелу паводле ўказа ад 9 (21) верасня 1801 г. Маларасійскай губерні на дзве «дзве маларасійскія» губерні, Чарнігаўская і Палтаўская губерні пэўны час пісаліся ў афіцыйным справаводстве як «Маларасійска-Палтаўская губерня» (альбо «Маларасійская Палтаўская губерня») і Маларасійска-Чарнігаўская губерня» («Маларасійская Чарнігаўская губерня»), чым абазначаўся тапанімічны характар губерняў<ref>Цікава, што паводле таго ж указу ад 9 (21) верасня 1801 г. [[Літоўская губерня]] падзялялася на «дзве літоўскія» губерні (Віленскую і Гродзенскую губерні), а [[Беларуская губерня]] на «дзве беларускія» губерні (Віцебскую і Магілёўскую губерні), якія адразу пачалі пісацца як «Літоўска-Віленская губерня» (ці «Літоўская Віленская губерня»), «Літоўска-Гродзенская губерня» (ці «Літоўская Гродзенская губерня»), «Беларуска-Віцебская губерня» (ці «Беларуская Віцебская губерня») і «Беларуска-Магілёўская губерня» (ці «Беларуская Магілёўская губерня»). Азначэнні «Літоўска-» («Літоўская») і «Беларуска-» («Беларуская») выкарыстоўваліся для абазначэння тапанімічнага характару губерні і часта не ўказваліся. Пасады губернатараў і губернскіх устаноў таксама часта пісаліся з указаннем тапанімічнага характару губерні: «літоўска-віленскі губернатар», «Літоўска-Віленскае губернскае праўленне» і г.д. У афіцыйных назвах пасады генерал-губернатара ці генерал-губернатарства (з пералікам губерняў, якія ў ваходзілі ў склад генерал-губернатарства) азначэнні «Літоўская» ці «Беларуская» у назве губерняў у 1801—1840 гг. не выкарыстоўваліся: напрыклад, «віцебскі, магілёўскі, смаленскі і калужскі генерал-губернатар», «віленскі ваенны, гродзенскі, беластоцкі і мінскі генерал-губернатар» і г.д.</ref>. З-за таго, што функцыі ваеннага губернатара былі аналагічнымі функцыям генерал-губернатара (кіраванне некалькімі губернямі), то ў гістарыяграфіі Маларасійскае ваеннае губернатарства часта называецца як '''«Маларасійскае генерал-губернатарства»'''<ref>''Шандра, В.С.'' Генерал-губернаторства в Україні: XIX — початок XX ст. / В.С. Шандра. — Київ : НАН України, Ін-т історії України, 2005. — 427 с.; ''Шандра, В.С.'' [http://history.org.ua/?termin=Malorosіyske_general_gubernatorstvo Малоросійське генерал-губернаторство] / В.С. Шандра // Енциклопедія історії України. — Київ : Наукова думка, 2009. — Т. 6. Ла-Мі. — С. 479—480.</ref>, хоць афіцыйна Маларасійскае ваеннае губернатарства так ніколі не менавалася за часы свайго існавання ў справаводстве [[Расійская Імперыя|Расійскай Імперыі]]. Па штатнаму раскладу ад 1802 і 1826 г., пры маларасійскім ваенным губернатары дзейнічалі чыноўнікі асаблівых даручэнняў і канцылярыя, якая складалася з 5 аддзелаў, у якіх разглядаліся адміністрацыйныя, паліцэйскія, судовыя грамадзянскія і крымінальныя справы, казацкія і фабрычна-земляробчыя<ref>''Шандра, В.С.'' [http://history.org.ua/?termin=Malorosіyske_general_gubernatorstvo Малоросійське генерал-губернаторство] / В.С. Шандра // Енциклопедія історії України. — Київ : Наукова думка, 2009. — Т. 6. Ла-Мі. — С. 479—480.</ref>. У Расійскай Імперыі стратэгіяй утрымання заваяваных і далучаных тэрыторый былі асіміляцыя ([[русіфікацыя]]) карэннага насельніцтва і ўніфікацыя кіравання (распаўсюджанне агульнаімперскіх законаў і ўстаноў). Адсюль галоўнай задачай ваенных губернатараў (генерал-губернатараў) на заваяваных і далучаных ускраінах было спрыянне найскарэйшай падрыхтоўцы насельніцтва ўскраіны (праз паступовую ліквідацыю ранейшых юрыдычных норм, парадкаў і звычаяў) да ўспрыняцця агульных правіл кіравання — поўнай інкарпарацыі ў склад імперыі на аснове губернскай сістэмы кіравання (без прамежкавага — генерал-губернатарскага ўзроўню), ператварэння захопленых зямель у звычайныя расійскія губерні<ref>''Лысенко, Л.М.'' Губернаторы и генерал-губернаторы... С. 166.</ref>. Стварэнне Маларасійскага ваеннага губернатарства было выклікана наяўнасцю у кантраляваных ваенным губернатарам дзвюх губернях (зямель былой [[Гетманшчына|Гетманшчыны]]) шматлікага былога [[казакі|казацкага саслоўя]], а таксама спецыфічных адміністрацыйных інстытутаў, што ў першую чаргу вызначала і асаблівасці дзейнасці ваеннага губернатара: на тэрыторыі губерняў дзейнічалі Генеральны Маларасійскі суд (1797—1831) і земскія падкаморскія суды (1797—1834), чаго не было ў звычайных расійскіх губернях. Акрамя традыцыйных функцый (паўната выканаўчай улады ў падкантрольных губернях, судовыя функцыі, кантраляванне дзейнасці дзяржаўных устаноў і г.д.), маларасійскі ваенны губернатар у тым ліку ажыццяўляў арганізацыйна-вайсковыя мерапрыемствы па фарміраванні казачых нерэгулярных ваенных апалчэнняў у 1812 г. (у час [[Вайна 1812 года|франка-рускай вайны 1812 года]]) і 1831 г. (у часы [[Лістападаўскае паўстанне|Лістападаўскага паўстання]]), забяспечваў арганізацыю перасялення казакоў і сялян у [[Наваросія|Наварасійскі край]], на [[Каўказ]], на землі [[Чарнаморскае казацкае войска|Чарнаморскага казацкага войска]], [[Данскія казакі|Усевялікага Войска Данскога]], у [[паўвостраў Крым|Крым]]; займаўся стварэннем умоў жыцця іншаземным каланістам, якія меліся і прыбывалі для асваення малазаселеных стэпавых тэрыторый і інш. За час існавання Малрасійскага ваеннага губернатарства былі канчаткова ліквідаваны рэшткі аўтаноміі [[Гетманшчына|Гетманшчыны]] ў адміністрацыйных, судова-прававых, сацыяльна-гаспадарчых адносінах. Адрозненні ў прававым стане мясцовага насельніцтва — шляхты, казацтва, купецтва і сялянства — былі канчаткова нівеліраваны і прыведзены ў адпаведнасць з агульнарасійскім узорам<ref>''Шандра, В.С.'' [http://history.org.ua/?termin=Malorosіyske_general_gubernatorstvo Малоросійське генерал-губернаторство] / В.С. Шандра // Енциклопедія історії України. — Київ : Наукова думка, 2009. — Т. 6. Ла-Мі. — С. 479—480.</ref>. == Чарнігаўскае, Палтаўскае і Харкаўскае генерал-губернатарства (1835—1856) == [[File:Polnoe sobranie zakonov Rossijskoj imperii. Sobranie 2. Tom 14 nr 12683 p0720.jpg|thumb|Указ 12 верасня 1839 г. ''Аб нераспаўсюджанні на Чарнігаўскую і Палтаўскую губерні ўказа 16 сакавіка 1835 года аб унясенні ў актавыя кнігі судовых устаноў данясенняў аб уводзе ў валоданне маёнткамі''. Поўны збор законаў Расійскай Імперыі. Збор другі, Т. 14, аддз. 1, №12683. ''(фрагмент)'']] У [[1835]] г. загадам расійскага імператара было загадана рэарганізаваць Маларасійскае ваеннае губернатарства ў «Чарнігаўскае, Палтаўскае і Харкаўскае генерал-губернатарства»: у выніку ў 1836 г. у склад генерал-губернатарства ўвайшлі [[Чарнігаўская губерня]], [[Палтаўская губерня]] і [[Харкаўская губерня]] — і генерал-губернатарства ўвесь час свайго існавання складалася толькі з гэтых трох губерняў. Пачаткова цэнтрам генерал-губернатарства быў [[Палтава|горад Палтава]], але з 1837 г. цэнтр генерал-губернатарства быў перанесены ў [[Харкаў|горад Харкаў]], які стаў і рэзідэнцыяй генерал-губернатара. Па штатнаму раскладу ад 1836 г., пры генерал-губернатары дзейнічалі чыноўнікі асаблівых даручэнняў і канцылярыя, якая складалася з 5 аддзелаў, у якіх разглядаліся адміністрацыйныя, паліцэйскія, судовыя грамадзянскія і крымінальныя справы, казацкія і фабрычна-земляробчыя<ref>''Шандра, В.С.'' [http://history.org.ua/?termin=Malorosіyske_general_gubernatorstvo Малоросійське генерал-губернаторство] / В.С. Шандра // Енциклопедія історії України. — Київ : Наукова думка, 2009. — Т. 6. Ла-Мі. — С. 479—480.</ref>. У [[1840]] г. у складзе канцылярыі быў створаны і тайны аддзел. Генерал-губернатар ажыццяўляў арганізацыйна-вайсковыя мерапрыемствы па фарміраванні казачых нерэгулярных ваенных апалчэнняў у [[1855]] г. (у час [[Крымская вайна|Крымскай вайны]]). Два апошнія генерал-губернатары паралельна займалі і пасаду папячыцеля [[Харкаўская навучальная акруга|Харкаўскай навучальнай акругі]] і мелі права кантролю за дзейнасцю [[Харкаўскі ўніверсітэт|Харкаўскага ўніверсітэта]]<ref>''Шандра, В.С.'' [http://history.org.ua/?termin=Malorosіyske_general_gubernatorstvo Малоросійське генерал-губернаторство] / В.С. Шандра // Енциклопедія історії України. — Київ : Наукова думка, 2009. — Т. 6. Ла-Мі. — С. 479—480.</ref>. Пасада чарнігаўскага, палтаўскага і харкаўскага генерал-губернатара была скасавана паводле ўказа Сената ад 17 (29) лютага 1856 г.<ref>Тым жа ўказам была скасавана пасада [[Беларускае генерал-губернатарства|віцебскага, магілёўскага і смаленскага генерал-губернатара]].</ref> == Спіс ваенных губернатараў, генерал-губернатараў == === Маларасійскія ваенныя губернатары (1801—1835) === * 04.02.1802—24.11.1807 — князь [[Аляксей Барысавіч Куракін]] (1759—1829), правадзейны тайны саветнік * 24.01.1808—22.02.1816 — князь [[Якаў Іванавіч Лабанаў-Растоўскі]] (1760—1831), правадзейны тайны саветнік * 22.07.1816—06.12.1834 — князь [[Мікалай Рыгоравіч Рапнін]] (1778—1845), генерал-ад'ютант, генерал ад кавалерыі * 31.12.1834—09.06.1835 — граф [[Аляксандр Дзмітрыевіч Гур'еў]] (1785—1865), генерал-лейтэнант === Чарнігаўскія, палтаўскія і харкаўскія генерал-губернатары (1835—1856) === * 01.12.1835—29.10.1836 — граф [[Васіль Васілевіч Левашоў]] (1783—1848), генерал-ад'ютант, генерал ад кавалерыі * 12.11.1836—10.03.1839 — граф [[Аляксандр Рыгоравіч Строганаў]] (1795—1891), генерал-ад'ютант, генерал-маёр * 28.01.1840—11.04.1847 — князь [[Мікалай Андрэевіч Далгарукаў]] (1792/4—1847), генерал-ад'ютант, генерал ад кавалерыі * 30.04.1847—17.02.1856 — [[Сяргей Аляксандравіч Какошкін]] (1795/6—1861), генерал-ад'ютант, генерал-лейтэнант == Гл. таксама == * [[Паўднёва-Заходні край]] * [[Мінскае, Ізяслаўскае і Брацлаўскае генерал-губернатарства]] * [[Харкаўскае часовае генерал-губернатарства]] (1879—1882, 1905—1906) {{зноскі}} == Літаратура == * ''Большакова, О.В.'' Российская империя: система управления. Современная зарубежная историография: аналитический обзор / О.В. Большакова ; Центр социал. науч.-информ. исслед. Отд. отеч. и зарубеж. истории; Отв. ред. В.М. Шевырин. — М., 2003. — 92 с. [http://www.inion.ru/files/File/2003_Bolshakova_ros_imper.pdf]{{Недаступная спасылка}} * Западные окраины Российской империи / Л.А. Бережная [и др.]; науч. ред. М. Долбилов, А. Миллер. — Москва: Новое литературное обозрение, 2006. — 608 с. * ''Каппелер, А.'' Россия — многонациональная империя: Возникновение. История. Распад / А. Каппелер; пер. с нем. С. Червонная. — М. : Традиция, 2000. — 344 с. — ISBN 5-89493-009-Х * ''Лысенко, Л.М.'' Губернаторы и генерал-губернаторы Российской империи (XVIII — начало XX века) / Л.М. Лысенко. — М. : МПГУ, 2001. — 2-е изд. — 358 с. * ''Павловский, И.Ф.'' [http://histpol.pl.ua/ru/component/content/article?id=3577 Полтава. Исторический очерк ее, как губернского города в эпоху управления генерал-губернаторами (1802—1856)] / И.Ф. Павловский. — Полтава : Электрич. типо-литография Т-ва быв. "И. А. Дохман", 1910. — 238 с. * ''Реклю, Э.'' [http://dlib.rsl.ru/loader/view/01004461306?get=pdf Россия европейская и азиатская] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160303211904/http://dlib.rsl.ru/loader/view/01004461306?get=pdf |date=3 сакавіка 2016 }} : в 2 т. / Э. Реклю. — Т. 1. Европейская Россия. До Урала. — СПб. : А. Ильин, 1883. — 700 с. * [http://histpol.pl.ua/ru/glavnaya?id=8590 Труды Полтавской Ученой Архивной Комиссии] / под ред. И.Ф. Павловского, А.Ф. Мальцева и Л.В. Падалки. — Полтава : Электрич. тип. Г.И. Маркевича, Бульвар Котляревского, 1916. — 416 с. * [[Мікалай Герасімавіч Устралаў|''Устрялов, Н.'']] Русская история: в 2 ч. / Н. Устрялов. — Изд. 5-е. — Санкт-Петербург : тип. Апполона Фридрихсона, 1855. — Ч. 2. Новая история. — 600 с. * ''Шандра, В.С.'' Генерал-губернаторства в Україні: XIX — початок XX ст. / В.С. Шандра. — Київ : НАН України, Ін-т історії України, 2005. — 427 с. * ''Шандра, В.С.'' [http://history.org.ua/?termin=Malorosіyske_general_gubernatorstvo Малоросійське генерал-губернаторство] / В.С. Шандра // Енциклопедія історії України. — Київ : Наукова думка, 2009. — Т. 6. Ла-Мі. — С. 479—480. == Спасылкі == * [http://www.runivers.ru/lib/book3130/ Полное собрание законов Российской Империи. Собрание Первое] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140530161039/http://www.runivers.ru/lib/book3130/ |date=30 мая 2014 }} // Руниверс * [http://www.runivers.ru/lib/book3136/ Полное собрание законов Российской Империи. Собрание Второе] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160308003703/http://www.runivers.ru/lib/book3136/ |date=8 сакавіка 2016 }} // Руниверс * [http://www.museum.poltava.ua/Poltava/Roundarea/building4/index.htm Дом малороссийского генерал-губернатора] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160303203325/http://www.museum.poltava.ua/Poltava/Roundarea/building4/index.htm |date=3 сакавіка 2016 }} // museum.poltava.ua * [http://www.museum.poltava.ua/Poltava/Roundarea/Roundarea.htm Архитектура Круглой площади Полтавы] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160307230704/http://www.museum.poltava.ua/Poltava/Roundarea/Roundarea.htm |date=7 сакавіка 2016 }} // museum.poltava.ua [[Катэгорыя:Генерал-губернатарствы Расійскай імперыі]] [[Катэгорыя:Гісторыя Украіны]] [[Катэгорыя:Гісторыя Палтавы]] [[Катэгорыя:Гісторыя Харкава]] rftpz541nj9mrr0ykrzhsg6b7hm5eub Гарадзілава (Маладзечанскі раён) 0 280917 5134939 5114175 2026-05-02T13:06:19Z Lavon 1118 /* Літаратура */ 5134939 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Гарадзілава}} {{НП-Беларусь |статус = вёска |беларуская назва = Гарадзілава |вобласць = Мінская |раён = Маладзечанскі |сельсавет = Гарадзілаўскі }} '''Гарадзі́лава'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Мінская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Haradzilava}}, {{lang-ru|Городилово}}) — [[вёска]] ў [[Маладзечанскі раён|Маладзечанскім раёне]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Гарадзілаўскі сельсавет|Гарадзілаўскага сельсавета]]. Знаходзіцца за 25 км на паўднёвы захад ад Маладзечна, 103 км ад Мінска. == Гісторыя == За 0,5 км на паўночны захад ад цэнтра вёскі, на мысе прыроднага ўзвышша размешчана гарадзішча, якое адносіцца да культуры штрыхаванай керамікі. Гэты археалагічны помнік сведчыць аб засяленні мясцовасці ў старажытнасці. У 1443 годзе вёска згадваецца як маёнтак, уладанне Я. Раловіча, які ў гэтым жа годзе заснаваў тут касцёл. У час [[Вайна Расіі з Рэччу Паспалітай (1654—1667)|вайны Расіі з Рэччу Паспалітай]] (1654—67) касцёл быў разбураны, пазней адбудаваны (адносіўся да парафіі Вішнеўскага касцёла). У 1721 г. маёнтак — уласнасць падскарбія літоўскага К. Козела, ад якога маёнтак перайшоў да яго дзяцей — Казіміра і Варвары. У 1752 г. на месцы былога касцёла і капліцы быў пабудаваны новы драўляны касцёл. Пасля 2-га раздзелу Рэчы Паспалітай (1793) у Расійскай імперыі, у [[Ашмянскі павет (Расійская імперыя)|Ашмянскім павеце]] Віленскай губерні. У 1864 г. ў вёсцы адкрыта народнае вучылішча, у якім у 1884 г. навучаліся 43 хлопчыкі. У 1866 г. 4 дамы, 53 жыхары (католікі). У 1866 г. з цэглы і бутавага каменю была пабудавана праваслаўная [[Свята-Іосіфаўская царква (Гарадзілава)|Свята-Іосіфаўская царква]]. У 1870 г. 22 рэвізскія душы мужчынскага полу і 11 былых дваровых маёнтка ў Літвінскай сельскай грамадзе. У 1880 г. ў склад маёнтка, які належаў памешчыкам Ясінскім, уваходзіла в. [[Відаўшчына]]. У пач. 20 ст. вёска, 67 дзесяцін зямлі, у Палачанскай воласці Ашмянскага павета Віленскай губ. Знаходзілася за 11 вёрст ад чыг. ст. Пруды. Побач знаходзіўся маёнтак памешчыкаў Ясінскіх, якія мелі тут 188 дзесяцін зямлі і 2 фальваркі: Раца (13 дзесяцін зямлі) і Відаўскага (36 дзесяцін зямлі). З лютага да снежня 1918 г. вёска акупіравана войскамі Германіі. З студзеня 1919 года ў [[ССРБ|БССР]], з лютага — у [[ЛітБел ССР]]. з ліпеня 1919 г. да ліпеня 1920 г. і з кастрычніка 1920 г. тэрыторыя занята польскімі войскамі. З 1920 г. вёска ў [[Сярэдняя Літва|Сярэдняй Літве]]. З 1922 года ў складзе [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшчы]], у Палачанскай гміне [[Ашмянскі павет (1920—1940)|Ашмянскага павета]] Віленскага ваяводства. З 1927 года ў [[Маладзечанскі павет|Маладзечанскім павеце]]. У 1938 годзе ў вёсцы 22 двары, 131 жыхар, у адным маёнтку 2 двары, 131 жыхар, у другім — 2 двары, 32 жыхары. З 1939 года ў [[БССР]], з 12 кастрычніка 1940 г. ў [[Соўлаўскі сельсавет|Соўлаўскім сельсавеце]] Маладзечанскага раёна Вілейскай вобласці. З канца чэрвеня 1941 г. да пачатку ліпеня 1944 г. акупіравана нацыстамі, загінулі 23 вяскоўцы. З 20 верасня 1944 г. ў Маладзечанскай, з 20 студзеня 1960 г. ў Мінскай абласцях. Пасля вайны на базе маёнтка быў створаны калгас. З 16 ліпеня 1954 г. ў Пекароўскім, з 11 верасня 1959 г. ў Гарадзілаўскім сельсаветах. У 1968 г. на ўшанаванне памяці 70 землякоў, што загінулі ў [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікую Айчынную вайну]], у вёсцы пастаўлены помнік — скульптура воіна. У 1981 г. на будынку выканкама сельсавета ўстаноўлена мемарыяльная дошка Г. А. Сіняўскаму, якога закатавалі гітлераўцы 22 ліпеня 1941 г. У 1978 г. на будынку школы ўстаноўлена мемарыяльная дошка беларускаму педагогу А. Ф. Посаку, які ў 1903—14 гг. быў загадчыкам вучылішча. У вёсцы знаходзіўся дом, у якім вырас камандзір мінскага [[АМАП]]а [[Дзмітрый Балаба]]. Будынак згарэў у ноч на 12 кастрычніка 2020 года, у час [[Пратэсты ў Беларусі (2020)|масавых пратэстаў у Беларусі]]<ref>[https://nashaniva.by/?c=ar&i=260639 nashaniva.by]</ref>. == Насельніцтва == * 1897 год — 76 жыхароў, 13 двароў. * 1909 год — 87 жыхароў. * 1970 год — 225 жыхароў, 51 двор. * 2010 год — 486 жыхароў, 157 гаспадарак. == Славутасці == [[Файл:Church in Haradzilava - panoramio.jpg|міні|злева|Царква]] * [[Свята-Іосіфаўская царква (Гарадзілава)|Свята-Іосіфаўская царква]] (1866), размешчана ў цэнтры вёскі. == Зноскі == {{reflist}} == Літаратура == * {{Крыніцы/ГВБ|8-3}} * ''Пузыня Габрыэля.'' [https://www.academia.edu/166177166/%D0%9F%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D1%8F_%D0%93%D0%B0%D0%B1%D1%80%D1%8B%D1%8D%D0%BB%D1%8F_%D0%A3_%D0%92%D1%96%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%96_%D1%96_%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%85_%D0%B4%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85_%D1%83%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%96%D0%BD%D1%8B_1815_1843_%D0%B3%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D1%9E_%D0%93%D0%B0%D0%B1%D1%80%D1%8B%D1%8D%D0%BB%D1%8F_%D0%9F%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D1%8F_%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D0%B4_%D1%96_%D0%BA%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%9B%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B4_%D0%9B%D0%B0%D1%9E%D1%80%D1%8D%D1%88_%D1%80%D1%8D%D0%B4_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BB%D0%B0%D1%9E_%D0%A1%D1%83%D0%B4%D0%BD%D1%96%D0%BA_%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8C_%D1%80%D1%8D%D0%B4_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D1%81%D1%96%D0%BC_%D0%9A%D0%BB%D1%96%D0%BC%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%B1_%D0%BC_%D0%98%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D1%80%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F_2026_284_%D1%81 У Вільні і літоўскіх дварах, успаміны 1815–1843 гадоў] / Габрыэля Пузыня. Пераклад і каментары Леанід Лаўрэш, рэд. Станіслаў Суднік, стыль-рэд. Максім Клімковіч. — [б. м.] Издательские решения, 2026. — 284 с. == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Гарадзілаўскі сельсавет}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Гарадзілаўскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Маладзечанскага раёна]] [[Катэгорыя:Гарадзілава (Маладзечанскі раён)| ]] ffa2nvxvdg3ivsnhqzl7zrx64qgbeg2 Мар’яліва 0 281180 5135142 5073820 2026-05-03T04:30:55Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135142 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = вёска |беларуская назва = Мар’яліва |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = Мар’яліва. Мінскі раён 2018 (02).jpg |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 54|lat_min = 02|lat_sec = 34 |lon_dir = |lon_deg = 27|lon_min = 39|lon_sec = 48 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Мінская |раён = Мінскі |сельсавет = Астрашыцкагарадоцкі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = Мар’явіль |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 243017909 }} '''Мар’я́ліва'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Мінская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Marjaliva}}, {{lang-ru|Марьяливо}}), таксама '''Мар’явіль'''{{Sfn|Списки населенных мест Минской губ.|1870|с=180}}{{Sfn|Список населенных мест Б.С.С.Р. (б. Минской губернии)|1924|с=144}} — [[вёска]] ў [[Мінскі раён|Мінскім раёне]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Астрашыцкагарадоцкі сельсавет|Астрашыцкагарадоцкага сельсавета]]. == Гісторыя == Населены пункт вядомы прынамсі з сярэдзіны XIX стагоддзя як [[фальварак]] Мар’явіль, належаў да маёнтка [[Астрашыцкі Гарадок|Гарадок]] уласнасці графаў [[Тышкевічы|Тышкевічаў]], уваходзіў у склад [[Мінскі павет|Мінскага павета]] [[Мінская губерня|Мінскай губерні]]. Пасля 1861 года ў [[Астрашыцка-Гарадоцкая воласць|Астрашыцка-Гарадоцкай воласці]] Мінскага павета. У 1870 гады надалей уласнасць Тышкевічаў, было 6 жыхароў{{Sfn|Списки населенных мест Минской губ.|1870|с=180}}. Даведнік «[[Гарады і вёскі Беларусі]]» памылкова прыпісвае гэтаму фальварку гісторыю фальварка Мар’янава Шэмбеляў у [[Сеніцкая воласць|Сеніцкай воласці]]. З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі [[Германская імперыя|Германскай імперыі]]. 25 сакавіка 1918 года згодна з [[Трэцяя Устаўная грамата|Трэцяй Устаўной граматай]] абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Жыхары Астрашыцка-Гарадоцкай воласці атрымлівалі пасведчанні [[Народны Сакратарыят Беларусі|Народнага Сакратарыята Беларусі]]<ref name="atlas4">{{Крыніцы/ВГАБ|4к}} С. 19.</ref>. У снежні 1918 года занята [[Рабоча-сялянская Чырвоная армія|Чырвонай Арміяй]], з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай [[I з’езд КП(б)Б|І з’езда КП(б) Беларусі]] яна ўвайшла ў склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Савецкай Беларусі]], з 27 лютага 1919 года — у [[Літоўска-Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|ЛітБел ССР]]. У час [[Польска-савецкая вайна|польска-савецкай вайны]] ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшчы]] ([[Мінская акруга (ГУУЗ)|Мінская акруга]] [[Грамадзянскае ўпраўленне Усходніх зямель|ГУУЗ]]). З 31 ліпеня 1920 года ў [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]]. З 20 жніўня 1924 года вёска ў [[Астрашыцка-Гарадоцкі сельсавет|Астрашыцка-Гарадоцкім сельсавеце]] [[Астрашыцка-Гарадоцкі раён|Астрашыцка-Гарадоцкага раёна]] [[Менская акруга|Менскай акругі]] (да 26 ліпеня 1930 года). З 18 студзеня 1931 года ў [[Лагойскі раён|Лагойскім раёне]]. З 26 траўня 1935 года ў Менскім раёне. З 20 лютага 1938 года ў Менскай вобласці. За савецкім часам населенаму пункту нададзены статус [[Пасёлак|пасёлка]]<ref>{{Cite web|url=https://retromap.ru/1519262_z14_54.042735,27.667608|title=Карта РККА Белоруссии в масштабе 1:42К|website=retromap.ru|access-date=2025-12-29}}</ref>. У [[Другая сусветная вайна|Другую сусветную вайну]] з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй [[Трэці рэйх|Германіі]]. За часамі акупацыі было спалена 2 дамы. З 1991 года ў складзе незалежнай Беларусі. У 2000-я гады забудоўваецца як катэджны пасёлак. == Насельніцтва == * 1870-я гады — 6 жыхароў * 1908 год — 1 двор, 7 жыхароў{{Sfn|Ярмоловичъ В.|1909|с=119}} * 1917 год — 1 двор, 51 жыхар (17 [[Беларусы|беларусаў]] і 34 [[палякі]]){{Sfn|Список населенных мест Б.С.С.Р. (б. Минской губернии)|1924|с=144}} * 1999 год — 87 жыхароў * 2009 год — 340 жыхароў * 2019 год — 622 жыхары<ref>{{Cite web|url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/minskaja.htm|title=Belarus|website=pop-stat.mashke.org|access-date=2025-12-29|archive-date=15 лістапада 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251115144701/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/minskaja.htm|url-status=dead}}</ref> == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * {{Крыніцы/ГВБ|8-3|Мар’яліва|427—428}} * {{кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Список населенных мест Б.С.С.Р. (б. Минской губернии)|арыгінал = |спасылка = https://rusneb.ru/local/tools/exalead/getFiles.php?book_id=000200_000018_RU_NLR_A1SV_116287&name=%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA%20%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85%20%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82%20%D0%91%D0%A1%D0%A1%D0%A0%20%D0%B1.%20%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9%20%D0%B3%D1%83%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%B8&doc_type=pdf|адказны = Центральное Статистическое Бюро Б.С.С.Р|выданне = |месца = Минск|выдавецтва = Белтрестпечать|год = 1924|том = |старонкі = |старонак = |серыя = |isbn = |тыраж = |ref = Список населенных мест Б.С.С.Р. (б. Минской губернии)}} * {{кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Списки населенных мест Минской губ. по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [1870-е?]|арыгінал = |спасылка = https://www.prlib.ru/item/466836|адказны = |выданне = |месца = |выдавецтва = |год = 1870|том = |старонкі = |старонак = |серыя = |isbn = |тыраж = |ref = Списки населенных мест Минской губ.}} * {{кніга|аўтар = Ярмоловичъ В. С.|частка = |загаловак = Списокъ населенныхъ мѣстъ Минской губерніи|арыгінал = |спасылка = http://elib.shpl.ru/ru/nodes/25877-yarmolovich-v-s-spisok-naselennyh-mest-minskoy-gubernii-minsk-1909|адказны = |выданне = |месца = Минскъ|выдавецтва = Изданіе Минскаго Губернскаго Статистическаго Комитета|год = 1909|том = |старонкі = |старонак = 231|серыя = |isbn = |тыраж = |ref = Ярмоловичъ В.}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Астрашыцкагарадоцкі сельсавет}} [[Катэгорыя:Астрашыцкагарадоцкі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Мінскага раёна]] [[Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі]] qncg1ocd4p3u3oopu0vo874442s0z2p Матарова 0 283138 5135206 4720751 2026-05-03T08:16:02Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135206 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = вёска |беларуская назва = Матарова |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = Matarova_20190731_141411.jpg |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 53|lat_min = 44|lat_sec = 24 |lon_dir = |lon_deg = 27|lon_min = 51|lon_sec = 42 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Мінская |раён = Пухавіцкі |сельсавет = Голацкі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 243015692 }} '''Матаро́ва'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Мінская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Matarova}}, {{lang-ru|Моторово}}) — [[вёска]] ў [[Пухавіцкі раён|Пухавіцкім раёне]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Голацкі сельсавет|Голацкага сельсавета]]. Месціцца за 34 км на паўночны захад ад [[Мар’іна Горка|Мар’інай Горкі]], 19 км ад [[Мінск]]а, каля шашы [[Мінск]]—[[Бабруйск]] (0,3 км), каля ракі [[Слоўст]]. == Назва == Назва, верагодна, паходзіць ад прозвішча Матора, Матор, якое можа мець шмат значэнняў<ref>{{Крыніцы/Кароткі тапанімічны слоўнік Беларусі}}</ref>. == Гісторыя == === Ранняя гісторыя === У пісьмовых крыніцах упамінаецца ў 1582 годзе як сяло і маёнтак Матарова [[Менскі павет|Менскага павета]] [[Менскае ваяводства|Менскага ваяводства]] [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага княства Літоўскага]]. У 1590 годзе 10 [[Дым (адзінка падаткаабкладання)|дымоў]], шляхецкая ўласнасць. У 1772 годзе вёска і маёнтак, уласнасць І. Грушынскага. У выніку [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] 1793 года тэрыторыя апынулася ў складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]]. У 1800 годзе былі капліца і карчма. У XIX стагоддзі ў [[Ігуменскі павет|Ігуменскім павеце]] [[Мінская губерня|Мінскай губерні]]. Фальварак [[Дамен (зямля)|дамена]] [[Дукора]], уласнасць [[Агінскія|Агінскіх]], пазней [[Оштарпы|Оштарпаў]]. Пэўны час у валоданні [[Прушынскія|Прушынскіх]]. З 1854 года{{Sfn|SgKP|1885|с=742}} вёскі ў валоданні С. Азямблоўскага і П. Шпілеўскага. З другой паловы XIX стагоддзя ў [[Дукорская воласць|Дукорскай воласці]] Ігуменскага павета. У 1884 годзе адкрыта школа граматы. На 1886 года была праваслаўная царква. Паводле перапісу 1897 года дзейнічала капліца, працавала школа царкоўнай граматы, [[хлебазапасны магазін]], піцейны дом, побач маёнтак. У канцы XIX стагоддзя [[Маёнтак|маёнткам]] Матарова валодалі Шпілеўскія Антон і Пётр Пятровічы, дваране каталіцкага веравызнання{{Sfn|Памяць|2003|с=98}}. У пачатку ХХ ст. была царква і царкоўнапрыходская школа. Побач з вёскай быў аднайменны маёнтак. === Найноўшы час === З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі [[Германская імперыя|Германскай імперыі]]. 25 сакавіка 1918 года згодна з [[Трэцяя Устаўная грамата|Трэцяй Устаўной граматай]] абвяшчалася часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Жыхары Дукорскай воласці пісалі звароты ў [[Народны Сакратарыят Беларусі]] са скаргамі на дзеянні нямецкіх акупацыйных улад<ref name="atlas2">{{Крыніцы/ВГАБ|4к}} С. 19.</ref>. У снежні 1918 года занята [[Рабоча-сялянская Чырвоная армія|Чырвонай Арміяй]], з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай [[I з’езд КП(б)Б|І з’езда КП(б) Беларусі]] яна ўвайшла ў склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Савецкай Беларусі]], з 27 лютага 1919 года — у [[Літоўска-Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|ЛітБел ССР]]. У час [[Польска-савецкая вайна|польска-савецкай вайны]] ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшчы]] ([[Мінская акруга (ГУУЗ)|Мінская акруга]] [[Грамадзянскае ўпраўленне Усходніх зямель|ГУУЗ]]). З 31 ліпеня 1920 года ў [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]]. Працавала працоўная школа 1-й ступені, у якой у 1922 годзе вучыліся 120 вучняў, з іх 49 дзяўчынак, працавалі 2 настаўнікі. У 1930-х гадах праведзена прымусовая [[калектывізацыя]], у 1933 годзе быў [[калгас]] «Краіна Саветаў», была кузня. У [[Другая сусветная вайна|Другую сусветную вайну]] з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года вёска пад акупацыяй [[Трэці рэйх|Германіі]]. У 1966 годзе да Матарова далучаны Пасёлак торфапрадпрыемства «Сцяг Саветаў». == Насельніцтва == <div style="float:right;margin:0 0.5em 1em;" class="toccolours"> <center></center> </div> * 1772 год — 9 двароў, 63 жыхары * 1800 год — 30 двароў, 350 жыхароў * 1858 год — 298 жыхароў * 1886 год — 47 двароў, 518 жыхароў * 1897 год — 117 двароў, 761 жыхар * 1908 год — сяло, 138 двароў, 963 жыхары; маёнтак, 3 двары, 20 жыхароў * 1917 год — сяло, 151 двор, 972 жыхары; маёнтак 1 двор, 2 жыхары * 1960 год — 892 жыхары * 2002 год — 180 двароў, 419 жыхароў * 2010 год — 172 гаспадаркі, 432 жыхары * 2012 год — 169 гаспадарак, 404 жыхары * 2019 год — 518 жыхароў<ref>{{Cite web|url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/minskaja.htm|title=Belarus|website=pop-stat.mashke.org|access-date=2024-04-30|archive-date=15 лістапада 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251115144701/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/minskaja.htm|url-status=dead}}</ref> == Спадчына == * Брацкая магіла часоў Другой сусветнай вайны [[Файл:Матарова. Брацкая магіла.jpg|міні|справа|Брацкая магіла]] === Страчаная спадчына === * Царква, упамінаецца ў 1886 годзе * Капліца, упамінаецца ў 1897 годзе == Інфраструктура == === Культура === * Дзейнічае бібліятэка * Клуб === Адукацыя === * Базавая школа * Дзіцячыя яслі-сад === Медыцына === * Медыцынскі пункт * Аптэка === Эканоміка === * Сядзіба калгаса * Механічныя майстэрні * Аддзяленне сувязі * Ашчадная каса * Крамы == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * {{Крыніцы/ГВБ|8-4|Матарова|158—159}} * {{кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Памяць: Пухав. р-н: Гіст.-дак. хронікі гарадоў і р-наў Беларусі|арыгінал = |спасылка = |адказны = Укл. А. А. Прановіч; Рэдкал.: А. М. Карлюкевіч і інш.|выданне = |месца = Мінск|выдавецтва = Беларусь|год = 2003|том = |старонкі = |старонак = 749|серыя = |isbn = 985-01-0251-9|тыраж = |ref = Памяць}} * {{Крыніцы/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|6|741—742|Motorowo|[[Аляксандр Карлавіч Ельскі|Jelski A.]]}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Голацкі сельсавет}} [[Катэгорыя:Голацкі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна]] q7qhkow12inrfc0camadt3xsac7ux7b Матароўшчына 0 283139 5135208 4913110 2026-05-03T08:16:37Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135208 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = вёска |беларуская назва = Матароўшчына |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = Ул. Трудовая, Моторовщина.jpg |подпіс = Вуліца Працоўная |lat_dir = |lat_deg = 53|lat_min = 43|lat_sec = 47 |lon_dir = |lon_deg = 27|lon_min = 53|lon_sec = 00 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Мінская |раён = Пухавіцкі |сельсавет = Голацкі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 243015675 }} '''Матаро́ўшчына'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Мінская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Mataroŭščyna}}, {{lang-ru|Моторовщина}}) — [[вёска]] ў [[Пухавіцкі раён|Пухавіцкім раёне]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Голацкі сельсавет|Голацкага сельсавета]]. Месціцца за 38 км на паўночны захад ад [[Мар’іна Горка|Мар’інай Горкі]], 23 км ад [[Мінск|Мінска]], каля ракі [[Слоўст]]. == Назва == Назва ўтворана ад суседняй вёскі [[Матарова]]. Назва Матарова, верагодна, паходзіць ад прозвішча Матора, Матор, якое можа мець шмат значэнняў<ref>{{Крыніцы/Кароткі тапанімічны слоўнік Беларусі}}</ref>. == Гісторыя == [[Пасёлак]] заснаваны ў 1920-я гады ў [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]], каля [[Засценак|засценка]] Княстарава{{Sfn|SgKP|1883|с=192}} (Князь Возера<ref>{{Cite web|url=https://orda.of.by/.map/?53.726023,27.883323&m=3v_tmp71/13,1v/14|title=Подвижная карта|website=orda.of.by|access-date=2023-12-01}}</ref>) і [[Фальварак|фальварка]] Хвашчэўніца (абодва цяпер не існуюць). У [[Другая сусветная вайна|Другую сусветную вайну]] з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года вёска пад акупацыяй [[Трэці рэйх|Германіі]]. У 1960 годзе мела статус вёскі. == Насельніцтва == * 1926 год — 14 двароў, 63 жыхары * 1960 год — 78 жыхароў * 2002 год — 9 двароў, 14 жыхароў * 2010 год — 11 гаспадарак, 17 жыхароў * 2012 год — 10 гаспадарак, 17 жыхароў * 2019 год — 31 жыхар<ref>{{Cite web|url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/minskaja.htm|title=Belarus|website=pop-stat.mashke.org|access-date=2024-04-30|archive-date=15 лістапада 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251115144701/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/minskaja.htm|url-status=dead}}</ref> == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * {{Крыніцы/ГВБ|8-4|Матароўшчына|159}} * {{кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Памяць: Пухав. р-н: Гіст.-дак. хронікі гарадоў і р-наў Беларусі|арыгінал = |спасылка = |адказны = Укл. А. А. Прановіч; Рэдкал.: А. М. Карлюкевіч і інш.|выданне = |месца = Мінск|выдавецтва = Беларусь|год = 2003|том = |старонкі = |старонак = 749|серыя = |isbn = 985-01-0251-9|тыраж = |ref = Памяць}} * {{Крыніцы/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|4|192|Kniastorowo|[[Аляксандр Карлавіч Ельскі|Jelski A.]]}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Голацкі сельсавет}} [[Катэгорыя:Голацкі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна]] 2kethc4bt2zwmq2wtrgnlwy7v8zy4qf Малінаўка (Дукорскі сельсавет) 0 283155 5135016 4924244 2026-05-02T17:46:33Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135016 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Малінаўка}} {{НП-Беларусь |статус = вёска |беларуская назва = Малінаўка |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = Малиновка, Дукорский сельсовет.jpg |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Мінская |раён = Пухавіцкі |сельсавет = Дукорскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = }} '''Малі́наўка'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Мінская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Malinaŭka}}, {{lang-ru|Малиновка}}) — [[вёска]] ў [[Пухавіцкі раён|Пухавіцкім раёне]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Дукорскі сельсавет|Дукорскага сельсавета]]. == Гісторыя == Населены пункт заснаваны як [[пасёлак]] у 1920-я гады ў [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]] на землях колішняга маёнтка [[Кастрынь]]. У 1926 годзе пасёлак у [[Дрычынскі сельсавет (Пухавіцкі раён)|Дрычынскім сельсавеце]] Пухавіцкага раёна. З 12 лютага 1935 года ў [[Рудзенскі раён|Рудзенскім]], з 6 ліпеня 1935 года ў [[Смілавіцкі раён|Смілавіцкім]], з 11 лютага 1938 года ў Рудзенскім раёнах. З 20 лютага 1938 года ў Менскай вобласці. У [[Другая сусветная вайна|Другую сусветную вайну]] з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй [[Трэці рэйх|Германіі]]. Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад [[Дрычынскі сельсавет (Пухавіцкі раён)|Дрычынскага сельсавета]]<ref>[http://pravo.by/main.aspx?guid=12551&p0=D913n0058646&p1=1 «Об изменении административно-территориального устройства районов Минской области». Решение Минского областного Совета депутатов от 28 мая 2013 г. № 234] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160331143206/http://www.pravo.by/main.aspx?guid=12551&p0=D913n0058646&p1=1 |date=31 сакавіка 2016 }}{{Ref-ru}}</ref>. == Насельніцтва == * 1926 год — 10 двароў, 53 жыхары * 1960 год — 51 жыхар * 2002 год — 6 двароў, 6 жыхароў * 2009 год — 1 жыхар * 2019 год — 3 жыхары<ref>{{Cite web|url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/minskaja.htm|title=Belarus|website=pop-stat.mashke.org|access-date=2024-04-18|archive-date=15 лістапада 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251115144701/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/minskaja.htm|url-status=dead}}</ref> == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * {{Крыніцы/ГВБ|8-4|Малінаўка|156—157}} * {{кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Памяць: Пухавіцкі раён: Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі|арыгінал = |спасылка = |адказны = Укл. А. А. Прановіч; Рэдкал.: А. М. Карлюкевіч і інш.|выданне = |месца = Мінск|выдавецтва = Беларусь|год = 2003|том = |старонкі = |старонак = 749|серыя = |isbn = 985-01-0251-9|тыраж = |ref = Памяць}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Дукорскі сельсавет}} [[Катэгорыя:Дукорскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна]] emgtu2kcg92t9sz7m94x987i67843lu Маргі (Пухавіцкі раён) 0 283156 5135089 4716105 2026-05-02T21:27:10Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135089 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Маргі}} {{НП-Беларусь |статус = вёска |беларуская назва = Маргі |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = Marhi,_Puchavičy_District_1.jpg |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 53|lat_min = 32|lat_sec = 54 |lon_dir = |lon_deg = 27|lon_min = 59|lon_sec = 19 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Мінская |раён = Пухавіцкі |сельсавет = Дукорскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 243015774 }} '''Маргі́'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Мінская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Marhi}}, {{lang-ru|Морги}}) — [[вёска]] ў [[Пухавіцкі раён|Пухавіцкім раёне]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Дукорскі сельсавет|Дукорскага сельсавета]]. Месціцца за 18 км на паўночны захад ад [[Мар’іна Горка|Мар’інай Горкі]], 49 км ад [[Мінск]]а. == Назва == Назва паходзіць ад назвы зямельнай меры [[Морг (адзінка плошчы)|морг]]. == Гісторыя == Населены пункт заснаваны як [[пасёлак]] у 1920-я гады ў [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]]{{efn-ua|У даведніку «Гарады і вёскі Беларусі» напісана пра хутар Маргі, які існаваў да рэвалюцыі. Аднак той хутар месціўся па паўднёвы захад ад [[Скобраўка|Скобраўкі]].|}}. У [[Другая сусветная вайна|Другую сусветную вайну]] з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года вёска пад акупацыяй [[Трэці рэйх|Германіі]]. Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад [[Дрычынскі сельсавет (Пухавіцкі раён)|Дрычынскага сельсавета]]<ref>[http://pravo.by/main.aspx?guid=12551&p0=D913n0058646&p1=1 «Об изменении административно-территориального устройства районов Минской области». Решение Минского областного Совета депутатов от 28 мая 2013 г. № 234] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160331143206/http://www.pravo.by/main.aspx?guid=12551&p0=D913n0058646&p1=1 |date=31 сакавіка 2016 }}{{Ref-ru}}</ref>. == Насельніцтва == * 1960 год — 136 жыхароў * 2002 год — 18 двароў, 30 жыхароў * 2009 год — 28 жыхароў * 2019 год — 20 жыхароў<ref>{{Cite web|url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/minskaja.htm|title=Belarus|website=pop-stat.mashke.org|access-date=2024-04-18|archive-date=15 лістапада 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251115144701/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/minskaja.htm|url-status=dead}}</ref> == Заўвагі == {{Notelist-ua}} == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * {{Крыніцы/ГВБ|8-4|Маргі|157—158}} * {{кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Памяць: Пухавіцкі раён: Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі|арыгінал = |спасылка = |адказны = Укл. А. А. Прановіч; Рэдкал.: А. М. Карлюкевіч і інш.|выданне = |месца = Мінск|выдавецтва = Беларусь|год = 2003|том = |старонкі = |старонак = 749|серыя = |isbn = 985-01-0251-9|тыраж = |ref = Памяць}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Дукорскі сельсавет}} [[Катэгорыя:Дукорскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна]] 59ii4yqxiw2ufb9xg2yepsad8qm6u98 Маладнева 0 283187 5134968 4714597 2026-05-02T14:33:34Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5134968 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = вёска |беларуская назва = Маладнева |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = Maladnieva_20190731_154653.jpg |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 53|lat_min = 41|lat_sec = 42 |lon_dir = |lon_deg = 27|lon_min = 59|lon_sec = 07 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Мінская |раён = Пухавіцкі |сельсавет = Дукорскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 243015686 }} '''Маладне́ва'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Мінская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Maladnieva}}, {{lang-ru|Молоднево}}) — [[вёска]] ў [[Пухавіцкі раён|Пухавіцкім раёне]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Дукорскі сельсавет|Дукорскага сельсавета]]. == Гісторыя == У XIX стагоддзі [[фальварак]] Маладнева (Маладнеў, Маладзьеў), уласнасць [[Лютэранства|лютэраніна]] Канстанціна Максімавіча Гарцінга, у 1889 годзе было 182 [[Дзесяціна (мера плошчы)|дзесяціны]] зямлі. У [[Дукорская воласць|Дукорскай воласці]] [[Ігуменскі павет|Ігуменскага павета]] [[Мінская губерня|Мінскай губерні]]. З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі [[Германская імперыя|Германскай імперыі]]. 25 сакавіка 1918 года згодна з [[Трэцяя Устаўная грамата|Трэцяй Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Жыхары Дукорскай воласці пісалі звароты ў [[Народны Сакратарыят Беларусі]] са скаргамі на дзеянні нямецкіх акупацыйных улад<ref name="atlas">{{Крыніцы/ВГАБ|4к}} С. 19.</ref>. У снежні 1918 года занята [[Рабоча-сялянская Чырвоная армія|Чырвонай Арміяй]], з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай [[I з’езд КП(б)Б|І з’езда КП(б) Беларусі]] яна ўвайшла ў склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Савецкай Беларусі]], з 27 лютага 1919 года — у [[Літоўска-Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|ЛітБел ССР]]. У час [[Польска-савецкая вайна|польска-савецкай вайны]] ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшчы]] ([[Мінская акруга (ГУУЗ)|Мінская акруга]] [[Грамадзянскае ўпраўленне Усходніх зямель|ГУУЗ]]). З 31 ліпеня 1920 года ў [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]]. Уласнасць [[Нацыяналізацыя|нацыяналізавана]], створаны [[калгас]]. Населенаму пункту нададзены статус [[Пасёлак|пасёлка]]. Разам з [[Галянберг|Галянбергам]] і [[Падліпкі (Пухавіцкі раён)|Падліпкамі]] Маладнева ўвайшла ў склад калгаса «Ударнік», а ў пасляваенныя гады стала часткай калгаса імя 16-ці чырвоных партызан. У [[Другая сусветная вайна|Другую сусветную вайну]] з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года вёска пад акупацыяй [[Трэці рэйх|Германіі]]. == Насельніцтва == * 1897 год — 7 жыхароў * 1908 год — 2 двары, 26 жыхароў * 1917 год — 1 двор, 19 жыхароў, усе беларусы{{Sfn|Список населенных мест Б.С.С.Р. (б. Минской губернии)|1924|с=95}} * 1926 год — 23 двары, 103 жыхары * 2002 год — 14 двароў, 25 жыхароў * 2009 год — 19 жыхароў * 2019 год — 14 жыхароў<ref>{{Cite web|url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/minskaja.htm|title=Belarus|website=pop-stat.mashke.org|access-date=2024-04-18|archive-date=15 лістапада 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251115144701/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/minskaja.htm|url-status=dead}}</ref> == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * {{Крыніцы/ГВБ|8-4|Малоднёва|157}} * {{кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Памяць: Пухавіцкі раён: Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі|арыгінал = |спасылка = |адказны = Укл. А. А. Прановіч; Рэдкал.: А. М. Карлюкевіч і інш.|выданне = |месца = Мінск|выдавецтва = Беларусь|год = 2003|том = |старонкі = |старонак = 749|серыя = |isbn = 985-01-0251-9|тыраж = |ref = Памяць}} * {{кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Список населенных мест Б.С.С.Р. (б. Минской губернии)|арыгінал = |спасылка = https://rusneb.ru/local/tools/exalead/getFiles.php?book_id=000200_000018_RU_NLR_A1SV_116287&name=%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA%20%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85%20%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82%20%D0%91%D0%A1%D0%A1%D0%A0%20%D0%B1.%20%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9%20%D0%B3%D1%83%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%B8&doc_type=pdf|адказны = Центральное Статистическое Бюро Б.С.С.Р.|выданне = |месца = Минск|выдавецтва = Белтрестпечать|год = 1924|том = |старонкі = |старонак = |серыя = |isbn = |тыраж = |ref = Список населенных мест Б.С.С.Р. (б. Минской губернии)}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Дукорскі сельсавет}} [[Катэгорыя:Дукорскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна]] gwq07pm38dhc8hd984lyxizwtpxce27 Маставая 0 283188 5135181 4900666 2026-05-03T07:24:01Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135181 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = вёска |беларуская назва = Маставая |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = Ул. Центральная, Мостовая.jpg |подпіс = Вуліца Цэнтральная |lat_dir = |lat_deg = 53|lat_min = 39|lat_sec = 09 |lon_dir = |lon_deg = 27|lon_min = 59|lon_sec = 30 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Мінская |раён = Пухавіцкі |сельсавет = Дукорскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = Маставое |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 243015726 }} '''Мастава́я'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Мінская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Mastavaja}}, {{lang-ru|Мостовая}}) — [[вёска]] ў [[Пухавіцкі раён|Пухавіцкім раёне]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Дукорскі сельсавет|Дукорскага сельсавета]]. Месціцца за 19,5 км на паўночны захад ад [[Мар’іна Горка|Мар’інай Горкі]], 31,5 км ад [[Мінск]]а, на правым беразе [[Свіслач (прыток Бярэзіны)|Свіслачы]]. == Гісторыя == Населены пункт заснаваны як [[пасёлак]] Маставое ў 1920-я гады ў [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]]. У пачатку 1930-х гадоў праведзена прымусовая [[калектывізацыя]], створаны [[калгас]], дзейнічала кузня. У [[Другая сусветная вайна|Другую сусветную вайну]] з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй [[Трэці рэйх|Германіі]]. == Насельніцтва == * 1926 год — 12 двароў, 52 жыхары * 2002 год — 18 двароў, 37 жыхароў * 2009 год — 20 жыхароў * 2019 год — 29 жыхароў<ref>{{Cite web|url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/minskaja.htm|title=Belarus|website=pop-stat.mashke.org|access-date=2024-04-18|archive-date=15 лістапада 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251115144701/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/minskaja.htm|url-status=dead}}</ref> == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * {{Крыніцы/ГВБ|8-4|Маставая|158}} * {{кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Памяць: Пухавіцкі раён: Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі|арыгінал = |спасылка = |адказны = Укл. А. А. Прановіч; Рэдкал.: А. М. Карлюкевіч і інш.|выданне = |месца = Мінск|выдавецтва = Беларусь|год = 2003|том = |старонкі = |старонак = 749|серыя = |isbn = 985-01-0251-9|тыраж = |ref = Памяць}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Дукорскі сельсавет}} [[Катэгорыя:Дукорскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна]] 26fcf50m2y9yh63j9lam9fmfe56ueuw Мар’іна (Пухавіцкі раён) 0 283237 5135143 4888589 2026-05-03T04:49:55Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135143 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Мар’іна}} {{НП-Беларусь |статус = пасёлак |беларуская назва = Мар’іна |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Мінская |раён = Пухавіцкі |сельсавет2 = Навасёлкаўскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 1131337033 }} '''Ма́р’іна'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Мінская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Marjina}}, {{lang-ru|Марьино}}) — [[пасёлак]] у [[Пухавіцкі раён|Пухавіцкім раёне]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Навасёлкаўскі сельсавет (Пухавіцкі раён)|Навасёлкаўскага сельсавета]]. Месціцца за 2 км на поўнач ад [[Мар’іна Горка|Мар’інай Горкі]], 48,5 км ад [[Мінск]]а. == Гісторыя == 29 траўня 1876 года ў [[Мястэчка|мястэчку]] [[Мар’іна Горка]] [[Ігуменскі павет|Ігуменскага павета]] [[Мінская губерня|Мінскай губерні]] была заснавана [[Мар’інагорскі дзяржаўны аграрна-тэхнічны каледж імя У. Е. Лабанка|сельскагаспадарчая школа]]. У сувязі з гэтым тут былі ўзведзеныя будынкі, якія адносіліся да мястэчка Мар’іна Горка. У 1911 годзе займела статус вучылішча. З сакавіка 1921 года навучальная ўстанова завецца Мар’інагорскі сельскагаспадарчы тэхнікум. З 2000 года каледж. У 2000 годзе тэрыторыя каледжа была выдзелена ў асобны пасёлак Мар’іна. <gallery widths="150" heights="150" class="center" caption="Мар’іна на старых здымках"> Marjina Horka, Marjina. Мар’іна Горка, Мар’іна (1901-17).jpg|Вучылішча, да 1918 г. Marjina Horka, Marjina. Мар’іна Горка, Мар’іна (1918).jpg|Вучылішча, 1918 г. Marjina Horka, Marjina. Мар’іна Горка, Мар’іна (1918) (2).jpg|Вучылішча, 1918 г. Marjina Horka, Marjina. Мар’іна Горка, Мар’іна (1914).jpg|Вучылішча, 1914 г. </gallery> == Насельніцтва == * 2009 год — 1251 жыхар * 2019 год — 846 жыхароў<ref>{{Cite web|url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/minskaja.htm|title=Belarus|website=pop-stat.mashke.org|access-date=2024-04-26|archive-date=15 лістапада 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251115144701/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/minskaja.htm|url-status=dead}}</ref> == Транспарт == Праз тэрыторыю пасёлка праходзіць [[Мінскае аддзяленне Беларускай чыгункі]] [[Мінск]] — [[Гомель]]. Месціцца [[Тэхнікум (прыпыначны пункт)|прыпыначны пункт Тэхнікум]]. == Славутасці == * Комплекс будынкаў [[Мар’інагорскі дзяржаўны аграрна-тэхнічны каледж імя У. Е. Лабанка|сельскагаспадарчай школы]] (другая палова XIX ст.) * Мемарыяльная дошка у гонар [[Захар Якаўлевіч Бірала|Захара Біралы]]<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://www.gorka.by/%d1%83-%d0%b3%d0%be%d0%bd%d0%b0%d1%80-%d1%82%d0%b0%d0%bb%d0%b5%d0%bd%d0%b0%d0%b2%d1%96%d1%82%d0%b0%d0%b3%d0%b0-%d0%b7%d0%b5%d0%bc%d0%bb%d1%8f%d0%ba%d0%b0/|title=У гонар таленавітага земляка Захара Бірала ў пасёлку Мар‘іна адкрылі мемарыяльную дошку — Пухавiцкiя навiны. Пуховичские новости. Марьина Горка. Новости Марьиной Горки|date=2016-03-11|access-date=2024-05-22|archive-date=22 мая 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240522204133/https://www.gorka.by/%D1%83-%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80-%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B3%D0%B0-%D0%B7%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D0%B0/|url-status=dead}}</ref>. * Мемарыяльная дошка у ў гонар [[Іван Данілавіч Юркевіч|Івана Юркевіча]] == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * {{Крыніцы/ГВБ|8-4|Мар’іна|157}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Навасёлкаўскі сельсавет (Пухавіцкі раён)}} [[Катэгорыя:Навасёлкаўскі сельсавет (Пухавіцкі раён)]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна]] [[Катэгорыя:Мар’іна (Пухавіцкі раён)| ]] jjorumgwktwenixxzkk8nbu3091kdar Маркаўчызна 0 283253 5135095 4799359 2026-05-02T22:59:35Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135095 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = вёска |беларуская назва = Маркаўчызна |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Мінская |раён = Пухавіцкі |сельсавет = Пухавіцкі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 243020547 }} '''Маркаўчы́зна'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Мінская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Markaŭčyzna}}, {{lang-ru|Марковчизна}}) — [[вёска]] ў [[Пухавіцкі раён|Пухавіцкім раёне]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Пухавіцкі сельсавет|Пухавіцкага сельсавета]]. Месціцца за 6 км на ўсход ад [[Мар’іна Горка|Мар’інай Горкі]], па дарозе на [[Пухавічы (Пухавіцкі раён)|Пухавічы]], на рацэ [[Цітаўка (прыток Свіслачы)|Цітаўка]]. == Гісторыя == Упамінаецца ў 1870 годзе як [[маёнтак]] уласнасці [[Фрыбес]]а, у [[Пухавіцкая воласць|Пухавіцкай воласці]] [[Ігуменскі павет|Ігуменскага павета]] [[Мінская губерня|Мінскай губерні]]. У 1889 годзе ўласнасць праваслаўнага [[Дваранства|двараніна]] Мікалая Пятровіча Яцэвіча, было 359 [[Дзесяціна (мера плошчы)|дзесяцін]] зямлі{{Sfn|Памяць|2003|с=99}}. З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі [[Германская імперыя|Германскай імперыі]]. 25 сакавіка 1918 года згодна з [[Трэцяя Устаўная грамата|Трэцяй Устаўной граматай]] абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. У снежні 1918 года занята [[Рабоча-сялянская Чырвоная армія|Чырвонай Арміяй]], з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай [[I з’езд КП(б)Б|І з’езда КП(б) Беларусі]] яна ўвайшла ў склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Савецкай Беларусі]], з 27 лютага 1919 года — у [[Літоўска-Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|ЛітБел ССР]]. У час [[Польска-савецкая вайна|польска-савецкай вайны]] ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшчы]] ([[Мінская акруга (ГУУЗ)|Мінская акруга]] [[Грамадзянскае ўпраўленне Усходніх зямель|ГУУЗ]]). З 31 ліпеня 1920 года ў [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]]. У пачатку 1930-х гадоў праведзена прымусовая [[калектывізацыя]], створаны [[калгас]] «Перамога сацыялізму», населены пункт меў статус [[Пасёлак|пасёлка]]. У [[Другая сусветная вайна|Другую сусветную вайну]] з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй [[Трэці рэйх|Германіі]]. Паводле перапісу 1960 года вёска. == Насельніцтва == * 1897 год — 7 жыхароў * 1908 год — 1 двор, 15 жыхароў * 1917 год — 1 двор, 21 жыхар * 1960 год — 149 жыхароў * 2002 год — 29 двароў, 57 жыхароў * 2009 год — 53 жыхары * 2019 год — 57 жыхароў<ref>{{Cite web|url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/minskaja.htm|title=Belarus|website=pop-stat.mashke.org|access-date=2024-04-26|archive-date=15 лістапада 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251115144701/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/minskaja.htm|url-status=dead}}</ref> == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * {{Крыніцы/ГВБ|8-4|Маркаўшчына|158}} * {{кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Памяць: Пухавіцкі раён: Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі|арыгінал = |спасылка = |адказны = Укл. А. А. Прановіч; Рэдкал.: А. М. Карлюкевіч і інш.|выданне = |месца = Мінск|выдавецтва = Беларусь|год = 2003|том = |старонкі = |старонак = 749|серыя = |isbn = 985-01-0251-9|тыраж = |ref = Памяць}} * {{Крыніцы/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|6|131|Markowszczyzna|}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Пухавіцкі сельсавет}} [[Катэгорыя:Пухавіцкі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна]] fhsegwngta8lxz8krlxdwxwpd53adow Машчонава 0 283254 5135259 4799441 2026-05-03T10:35:03Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135259 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = вёска |беларуская назва = Машчонава |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Мінская |раён = Пухавіцкі |сельсавет = Пухавіцкі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 243020565 }} '''Машчо́нава'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Мінская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Maščonava}}, {{lang-ru|Мощёново}}) — [[вёска]] ў [[Пухавіцкі раён|Пухавіцкім раёне]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Пухавіцкі сельсавет|Пухавіцкага сельсавета]]. == Гісторыя == У сярэдзіне XIX стагоддзя вёска ў [[Ігуменскі павет|Ігуменскім павеце]] [[Мінская губерня|Мінскай губерні]], у 1858 годзе ўласнасць С. Макарэвіча. Пасля 1861 года ў [[Пухавіцкая воласць|Пухавіцкай воласці]] Ігуменскага павета. Упамінаецца ў 1879 годзе пры перапісе населеных пунктаў [[Блонь|Блонскага]] праваслаўнага прыходу. З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі [[Германская імперыя|Германскай імперыі]]. 25 сакавіка 1918 года згодна з [[Трэцяя Устаўная грамата|Трэцяй Устаўной граматай]] абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. У снежні 1918 года занята [[Рабоча-сялянская Чырвоная армія|Чырвонай Арміяй]], з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай [[I з’езд КП(б)Б|І з’езда КП(б) Беларусі]] яна ўвайшла ў склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Савецкай Беларусі]], з 27 лютага 1919 года — у [[Літоўска-Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|ЛітБел ССР]]. У час [[Польска-савецкая вайна|польска-савецкай вайны]] ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшчы]] ([[Мінская акруга (ГУУЗ)|Мінская акруга]] [[Грамадзянскае ўпраўленне Усходніх зямель|ГУУЗ]]). З 31 ліпеня 1920 года ў [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]]. У [[Другая сусветная вайна|Другую сусветную вайну]] з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй [[Трэці рэйх|Германіі]]. == Насельніцтва == * 1858 год — 55 жыхароў * 1897 год — 22 двары, 136 жыхароў * 1908 год — 111 жыхароў * 1917 год — 19 двароў, 119 жыхароў * 1960 год — 104 жыхары * 2002 год — 15 двароў, 25 жыхароў * 2009 год — 43 жыхары * 2019 год — 35 жыхароў<ref>{{Cite web|url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/minskaja.htm|title=Belarus|website=pop-stat.mashke.org|access-date=2024-04-26|archive-date=15 лістапада 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251115144701/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/minskaja.htm|url-status=dead}}</ref> == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * {{Крыніцы/ГВБ|8-4|Машчанава|160}} * {{кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Памяць: Пухавіцкі раён: Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі|арыгінал = |спасылка = |адказны = Укл. А. А. Прановіч; Рэдкал.: А. М. Карлюкевіч і інш.|выданне = |месца = Мінск|выдавецтва = Беларусь|год = 2003|том = |старонкі = |старонак = 749|серыя = |isbn = 985-01-0251-9|тыраж = |ref = Памяць}} * {{Крыніцы/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|6|279|Moszczona|[[Аляксандр Карлавіч Ельскі|Jelski A.]]}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Пухавіцкі сельсавет}} [[Катэгорыя:Пухавіцкі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна]] ckxefcib1wgduf2ppif2xztrt4bci6b Маліннікі (Пухавіцкі раён) 0 283268 5135019 4842587 2026-05-02T17:53:44Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135019 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Маліннікі}} {{НП-Беларусь |статус = вёска |беларуская назва = Маліннікі |выява = Малинники.jpg |вобласць = Мінская |раён = Пухавіцкі |сельсавет = Пярэжырскі |OpenStreetMap = 243018059 }} '''Малі́ннікі'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Мінская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Malinniki}}, {{lang-ru|Малинники}}) — [[вёска]] ў [[Пухавіцкі раён|Пухавіцкім раёне]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Пярэжырскі сельсавет|Пярэжырскага сельсавета]]. == Гісторыя == Маліннікі ўпамінаюцца ў канцы XIX стагоддзя як [[фальварак]] у [[Пярэжырская воласць|Пярэжырскай воласці]] [[Ігуменскі павет|Ігуменскага павета]] [[Мінская губерня|Мінскай губерні]]. З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі [[Германская імперыя|Германскай імперыі]]. 25 сакавіка 1918 года згодна з [[Трэцяя Устаўная грамата|Трэцяй Устаўной граматай]] абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. У снежні 1918 года занята [[Рабоча-сялянская Чырвоная армія|Чырвонай Арміяй]], з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай [[I з’езд КП(б)Б|І з’езда КП(б) Беларусі]] яна ўвайшла ў склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Савецкай Беларусі]], з 27 лютага 1919 года — у [[Літоўска-Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|ЛітБел ССР]]. У час [[Польска-савецкая вайна|польска-савецкай вайны]] ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшчы]] ([[Мінская акруга (ГУУЗ)|Мінская акруга]] [[Грамадзянскае ўпраўленне Усходніх зямель|ГУУЗ]]). З 31 ліпеня 1920 года ў [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]]. У [[Другая сусветная вайна|Другую сусветную вайну]] з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй [[Трэці рэйх|Германіі]]. Паводле перапісу 1960 года [[пасёлак]]. == Насельніцтва == * 1897 год — 1 двор, 4 жыхары * 1908 год — 1 двор, 10 жыхароў * 1917 год — 1 двор, 7 жыхароў, усе [[беларусы]]{{Sfn|Список населенных мест Б.С.С.Р. (б. Минской губернии)|1924|p=102}} * 1960 год — 66 жыхароў * 2002 год — 12 двароў, 21 жыхар * 2009 год — 22 жыхары * 2019 год — 26 жыхароў<ref>{{Cite web|url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/minskaja.htm|title=Belarus|website=pop-stat.mashke.org|access-date=2024-09-18|archive-date=15 лістапада 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251115144701/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/minskaja.htm|url-status=dead}}</ref> == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * {{Крыніцы/ГВБ|8-4|Маліннікі|157}} * {{кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Памяць: Пухавіцкі раён: Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі|арыгінал = |спасылка = |адказны = Укл. А. А. Прановіч; Рэдкал.: А. М. Карлюкевіч і інш.|выданне = |месца = Мінск|выдавецтва = Беларусь|год = 2003|том = |старонкі = |старонак = 749|серыя = |isbn = 985-01-0251-9|тыраж = |ref = Памяць}} * {{кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Список населенных мест Б.С.С.Р. (б. Минской губернии)|арыгінал = |спасылка = https://rusneb.ru/local/tools/exalead/getFiles.php?book_id=000200_000018_RU_NLR_A1SV_116287&name=%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA%20%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85%20%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82%20%D0%91%D0%A1%D0%A1%D0%A0%20%D0%B1.%20%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9%20%D0%B3%D1%83%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%B8&doc_type=pdf|адказны = Центральное Статистическое Бюро Б.С.С.Р.|выданне = |месца = Минск|выдавецтва = Белтрестпечать|год = 1924|том = |старонкі = |старонак = |серыя = |isbn = |тыраж = |ref = Список населенных мест Б.С.С.Р. (б. Минской губернии)}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Пярэжырскі сельсавет}} [[Катэгорыя:Пярэжырскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна]] lzmvfstqsuwcmn3n4cjbxmh0qtgkv6k Мацеевічы (Пухавіцкі раён) 0 283300 5135244 5122251 2026-05-03T09:30:53Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135244 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Мацеевічы}} {{НП-Беларусь |статус = вёска |беларуская назва = Мацеевічы |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = Беларусь |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 53|lat_min = 21|lat_sec = 51 |lon_dir = |lon_deg = 28|lon_min = 11|lon_sec = 59 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Мінская |раён = Пухавіцкі |сельсавет = Блужскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 243020161 }} '''Маце́евічы'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Мінская вобласць|}}. Сустракаецца таксама варыянт '''Маце́вічы'''</ref> ({{lang-be-trans|Maciejevičy}}, {{lang-ru|Матеевичи}}) — [[вёска]] ў [[Пухавіцкі раён|Пухавіцкім раёне]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Блужскі сельсавет|Блужскага сельсавета]]. Месціцца за 32 км на поўдзень ад [[Мар’іна Горка|Мар’інай Горкі]], 87 км ад [[Мінск]]а, 13 км ад чыгуначнай станцыі [[Талька (станцыя)|Талька]], каля рэк [[Сіняўка (рака)|Сіняўка]] і [[Талька (рака)|Таль]]. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Мацеевічы вядомыя з канца XIV стагоддзя. Уваходзілі ў склад [[Менскі павет|Менскага павета]] [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага княства Літоўскага]]. У канцы XVI стагоддзя вёска ў Менскім павеце [[Менскае ваяводства|Менскага ваяводства]], шляхецкая ўласнасць. 14 верасня 1647 года маёнтак Мацеевічы быў аддадзены ў «вечнае карыстанне» Данілу Скіндэру, 15 кастрычніка гэтага года быў складзены інвентар маёнтка. Склаў яго шляхціц Самуіл Булгак. У інвентары пералічваюцца 28 гаспадароў: Фёдар Кнайка, Сідар Весняловіч, Зміцер Грыц, Янка Мельнік, Пракоп Копач, Давід Шчурок, Ціт Падвойскі, Сідар Каліта, [?] Кургановіч, Антон Севасцей, Сямён Церашковіч і інш. У Фёдара Кнайкі ў гаспадарцы 2 валы, кабыла з жарабём, карова з падцёлкам, авечак 3, свіней 3. У астатніх гаспадароў прыкладна тое ж<ref name="taĺka">{{cite web|url = http://old.talka.info/vmazeev.html|title = Мацеевічы|publisher = old.talka.info|archiveurl = https://web.archive.org/web/20180320084648/http://old.talka.info/vmazeev.html|archivedate = 20 сакавіка 2018|url-status = }}</ref>. У 1733 годзе браты Скіндэры падзялілі мацеевіцкія землі. Старэйшаму Міхаілу адышлі Мацеевічы, астатнія браты — Юзаф, Станіслаў, Іван і Браніслаў узялі сабе [[Арэшкавічы (Пухавіцкі раён)|Арэшкавічы]] і [[Слабодка (Пухавіцкі раён)|Слабодку]]<ref name="taĺka"/>. 28 лютага 1736 года Скіндэры прадалі палову Мацеевіч Раману Манціцкаму, а той яе прадаў падстолім Янішэўскім. Янішэўскія фундавалі касцёл на Сарафінавай гары і на Мацеевіцкую уніяцкую царкву<ref name="taĺka"/>. === Пад уладай Расійскай імперыі === У выніку [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] 1793 года тэрыторыя апынулася ў складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]]. У пачатку XIX стагоддзя [[сяло]] ў [[Ігуменскі павет|Ігуменскім павеце]] [[Мінская губерня|Мінскай губерні]], уласнасць Серафімаўскага францысканскага манастыра і шляхціца Лісоўскага. Па рэвізіі 1811 года Лісоўскі меў 88 мужчынскіх душ. Былі Троіцкая царква, карчма, вадзяны млын на рацэ Мацееўка. У 1830—1850-я гады ўладальнікамі мацеевіцкіх зямель былі памешчык Тамаш Лісоўскі і дзяржава (нацыяналізаваныя землі кляштара). У 1859 годзе мацеевіцкі маёнтак набывае Юльян Булгак: «''Юльян Хрызастомаў Булгак купіў у 1859 годзе ў памешчыкаў Лісоўскіх Антона і Канстанціна маёнтак Каміонка, ці Мацеевічы з сялянамі па апошнім 10-м народным перапісу 41 душа мужчынскага полу і 47 душ жаночага полу''». У 1855 годзе адкрыта школа граматы (у 1890 годзе вучылася 17 хлопчыкаў). У 1888 годзе маёнткам валодаў Юльян Хрызастомаў Булгак (1593 дзесяціны зямлі){{Sfn|Списокъ Землевладѣльцевъ Минской Губерніи за 1888 год|1889|с=167}}. У 1897 годзе сяло ў Амяльнянскай воласці, дзейнічалі царква і капліца. У 1902 годзе заснаваны вінакурны завод (у 1913 годзе 5 рабочых). У лістападзе 1917 года ў Мацеевічах адбывалася сялянскае хваляванне. === Найноўшы час === З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі [[Германская імперыя|Германскай імперыі]]. 25 сакавіка 1918 года згодна з [[Трэцяя Устаўная грамата|Трэцяй Устаўной граматай]] абвяшчалася часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Жыхары Амяльнянскай воласці накіроўвалі звароты ў [[Народны Сакратарыят Беларусі]] са скаргамі на дзеянні нямецкіх акупацыйных улад<ref>{{Крыніцы/ВГАБ|4к}} С. 19.</ref>. У снежні 1918 года занята [[Рабоча-сялянская Чырвоная армія|Чырвонай Арміяй]], з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай [[I з’езд КП(б)Б|І з’езда КП(б) Беларусі]] яна ўвайшла ў склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Савецкай Беларусі]], з 27 лютага 1919 года — у [[Літоўска-Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|ЛітБел ССР]]. У час [[Польска-савецкая вайна|польска-савецкай вайны]] ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшчы]] ([[Мінская акруга (ГУУЗ)|Мінская акруга]] [[Грамадзянскае ўпраўленне Усходніх зямель|ГУУЗ]]). З 31 ліпеня 1920 года ў [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]]. Маёмасць [[Нацыяналізацыя|нацыяналізаваная]]. У пачатку 1920-х гадоў працавала школа 1-й ступені. У пачатку 1930-х гадоў адбылася прымусовая [[калектывізацыя]], заснаваны [[калгас]] «Мацеевічы», дзейнічала кузня. У [[Другая сусветная вайна|Другую сусветную вайну]] з канца чэрвеня 1941 года да 3 ліпеня 1944 года вёска пад акупацыяй [[Трэці рэйх|Германіі]]. Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад [[Суцінскі сельсавет|Суцінскага сельсавета]]<ref>[http://pravo.by/main.aspx?guid=12551&p0=D913n0058646&p1=1 «Об изменении административно-территориального устройства районов Минской области». Решение Минского областного Совета депутатов от 28 мая 2013 г. № 234] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160331143206/http://www.pravo.by/main.aspx?guid=12551&p0=D913n0058646&p1=1 |date=31 сакавіка 2016 }}{{Ref-ru}}</ref>. == Насельніцтва == * пач. XIX ст. — 24 двары, 144 жыхары * 1858 год — маёнтак, 6 вольных людзей * 1859 год — 41 душа мужчынскага полу і 47 душ жаночага полу * 1886 год — 25 двароў, 155 жыхароў * 1897 год — сяло, 41 двор, 238 жыхароў; маёнтак, 3 двары, 20 жыхароў * 1908 год — сяло, 58 двароў, 314 жыхароў; маёнтак, 1 двор, 44 жыхары * 1917 год — сяло, 50 двароў, 274 жыхары; маёнтак, 1 двор, 28 жыхароў * 1960 год — 385 жыхароў * 2002 год — 44 двары, 70 жыхароў * 2009 год — 32 жыхары<ref>{{cite web|url = http://pop-stat.mashke.org/belarus-census/minskaja.htm|title = Перапіс 2009 года|archiveurl = https://web.archive.org/web/20150629200220/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census/minskaja.htm|archivedate = 29 чэрвеня 2015|url-status = dead}}</ref> * 2010 год — 23 гаспадаркі, 44 жыхары * 2012 год — 22 гаспадаркі, 35 жыхароў * 2019 год — 22 жыхары<ref>{{Cite web|url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/minskaja.htm|title=Belarus|website=pop-stat.mashke.org|access-date=2024-04-26|archive-date=15 лістапада 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251115144701/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/minskaja.htm|url-status=dead}}</ref> == Славутасці == * [[Мацеевічы (гарадзішча)|Гарадзішча]] (V стагоддзе да н.э. — V стагоддзе н.э.). 2,3 км на поўдзень ад вёскі, на правым беразе [[Талька (рака)|ракі Таль]], на ўскраіне лесу, урочышча Гарадзішча — {{ГККРБ 4|613В000517}}. === Страчаная спадчына === * Царква * Капліца могілкавая (XIX ст.), страчана ў 2010-я гады == Школа == У вёсцы раней працавала Мацеевіцкая школа. У 1920-я гады яна была чатырохкласная і месцілася на ўскраіне вёскі Мацеевічы, на Слабадзе. У 1930-я гады яе перанеслі ў колішні маёнтак Булгака, тады настаўнікамі былі: Дылеўская, Міралевіч, Пармон, Лёва Мендэлевіч, Падзвінскі. У час Другой сусветнай вайны школа некаторы час працавала — дырэктарам быў Франц Скіндэр, а настаўніцай Ганна Якімчык. Пасля вайны школа стала сямігодкай і размяшчалася ў 13 пакоях дома Булгака. У той час у школе было каля 130 вучняў. Мацеевіцкую школу закрылі ў 1976 годзе. Мацеевіцкія дзеці пайшлі вучыцца ў Тальку, а потым у Суцін. Будынак школы цяпер у паўразбураным стане, а з 1997 года яго пачалі расцягваць людзі<ref>http://old.talka.info/smazeev.html {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20180416225521/http://old.talka.info/smazeev.html |date=16 красавіка 2018 }}</ref>. == Вядомыя асобы == * [[Роберт Тэнісавіч Вільдфлуш]] (1906—1972) — беларускі вучоны ў галіне аграхіміі. * [[Святаслаў Усеваладавіч Лазарэвіч]] (нар. 1951) — беларускі спецыяліст у галіне батанікі і генетыкі. [[Доктар біялагічных навук]] (2003), [[дацэнт]] (1991). == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * {{Крыніцы/ГВБ|8-4|Мацеевічы|159—160}} * {{кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Памяць: Пухавіцкі раён: Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі|арыгінал = |спасылка = |адказны = Укл. А. А. Прановіч; Рэдкал.: А. М. Карлюкевіч і інш.|выданне = |месца = Мінск|выдавецтва = Беларусь|год = 2003|том = |старонкі = |старонак = 749|серыя = |isbn = 985-01-0251-9|тыраж = |ref = Памяць}} * {{кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Списокъ Землевладѣльцевъ Минской Губерніи [за 1888 год]|арыгінал = |спасылка = https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/46/Списокъ_Землевладѣльцевъ_Минской_Губерніи_за_1888_год.pdf|адказны = Изданіе Минскаго Губернскаго Статистическаго Комитета|выданне = |месца = Минскъ|выдавецтва = Минская Губернская Типографія|год = 1889|том = |старонкі = |старонак = 419|серыя = |isbn = |тыраж = |ref = Списокъ Землевладѣльцевъ Минской Губерніи за 1888 год}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} * [http://old.talka.info/vmazeev.html Мацеевічы] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20171116010520/http://old.talka.info/vmazeev.html |date=16 лістапада 2017 }} {{Блужскі сельсавет}} [[Катэгорыя:Блужскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна]] [[Катэгорыя:Мацеевічы (Пухавіцкі раён)| ]] 0xjmqbhocyd4fbqkgq16rurqnul2z29 Малінаўка (Блужскі сельсавет) 0 283323 5135015 5122248 2026-05-02T17:44:58Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135015 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Малінаўка}} {{НП-Беларусь |статус = вёска |беларуская назва = Малінаўка |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Мінская |раён = Пухавіцкі |сельсавет = Блужскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = }} '''Малі́наўка'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Мінская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Malinaŭka}}, {{lang-ru|Малиновка}}) — [[вёска]] ў [[Пухавіцкі раён|Пухавіцкім раёне]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Блужскі сельсавет|Блужскага сельсавета]]. Месціцца за 25,5 км на паўднёвы ўсход ад [[Мар’іна Горка|Мар’інай Горкі]], 80,5 км ад [[Мінск|Мінска]], 6,5 км ад чыгуначнай станцыі [[Талька (станцыя)|Талька]]. == Гісторыя == [[Пасёлак]] Малінаўка заснаваны ў 1920-я гады. У [[Другая сусветная вайна|Другую сусветную вайну]] з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года тэрыторыя пасёлка пад акупацыяй [[Трэці рэйх|Германіі]]. Да 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў склад [[Талькаўскі сельсавет (Пухавіцкі раён)|Талькаўскага сельсавета]]<ref>[http://www.bankzakonov.com/regional_pravo_by_2010/blockm8/rtf-n5f3l1.htm Рашэнне Мінскага абласнога савета дэпутатаў ад 30.10.2009 № 219 «Аб змяненні адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу Мінскай вобласці»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20131111231446/http://www.bankzakonov.com/regional_pravo_by_2010/blockm8/rtf-n5f3l1.htm |date=11 лістапада 2013 }}{{ref-ru}}</ref>. == Насельніцтва == * 1926 год — 17 двароў, 89 жыхароў * 1960 год — 66 жыхароў * 2002 год — 6 двароў, 9 жыхароў * 2007 год — 9 жыхароў * 2009 год — 10 жыхароў<ref>{{cite web|url = http://pop-stat.mashke.org/belarus-census/minskaja.htm|title = Перапіс 2009 года|archiveurl = https://web.archive.org/web/20150629200220/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census/minskaja.htm|archivedate = 29 чэрвеня 2015|url-status = dead}}</ref> * 2010 год — 6 гаспадарак, 9 жыхароў * 2012 год — 3 гаспадаркі, 4 жыхары * 2019 год — 1 жыхар<ref>{{Cite web|url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/minskaja.htm|title=Belarus|website=pop-stat.mashke.org|access-date=2024-04-26|archive-date=15 лістапада 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251115144701/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/minskaja.htm|url-status=dead}}</ref> == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * {{Крыніцы/ГВБ|8-4|Малінаўка|156}} * {{кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Памяць: Пухавіцкі раён: Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі|арыгінал = |спасылка = |адказны = Укл. А. А. Прановіч; Рэдкал.: А. М. Карлюкевіч і інш.|выданне = |месца = Мінск|выдавецтва = Беларусь|год = 2003|том = |старонкі = |старонак = 749|серыя = |isbn = 985-01-0251-9|тыраж = |ref = Памяць}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Блужскі сельсавет}} [[Катэгорыя:Блужскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна]] 0px4mp6ijc1ajc31vtzk1o5xmwkhha9 Брэсцкі кадэцкі корпус 0 284125 5134965 5134525 2026-05-02T14:09:00Z Krupski Oleg 16820 дапаўненне 5134965 wikitext text/x-wiki {{Навучальная ўстанова |Назва = Аляксандраўскі Брэсцкі кадэцкі корпус |Скарачэнне = Брэсцкі кадэцкі корпус |выява = Bieraście, Bernardynski. Берасьце, Бэрнардынскі (1855) (2).jpg |подпіс = Будынак у Брэсце ў 1841-1854 гадах, дзе размяшчаўся Брэсцкі кадэцкі корпус. |Заснаваны = 1841 |Зачынена = 1863 |Тып = [[кадэцкі корпус]] |Дэвіз = * «Жыццё — Радзіме. Душа — Богу. Сэрца — людзям. Гонар — нікому!» * «Кадэт для кадэта — сябар і брат» |Адрас = * [[Брэст]] (з 1841) * [[Масква]] (з 1854) * [[Вільня]] (1860-1863) |краіна = [[Расійская імперыя]] |Commons = Brest Cadet Corps }} '''Брэсцкі кадэцкі корпус''' або '''Аляксандраўскі Брэсцкі кадэцкі корпус''', з 1857 — '''Аляксандраўскі кадэцкі корпус''' — [[кадэцкі корпус]], [[Расійская імперыя|расійская]] сярэдняя ваенна-навучальная ўстанова закрытага тыпу ў [[Брэст|Брэсце]] для падрыхтоўкі дваранскіх дзяцей да вайсковай службы. == Гісторыя корпуса == [[Файл:(1888) жетон Александровского Брестского кадетского корпуса.jpg|thumb|right|150px|Жэтон Аляксандраўскага Брэсцкага кадэцкага корпуса 1888 года выпуску.]] Дзейнічаў у 1842—1863 гадах. Заснаваны на сродкі скарбу, а таксама памешчыкаў [[Віленская губерня|Віленскай]], [[Гродзенская губерня|Гродзенскай]], [[Мінская губерня|Мінскай]] і [[Беластоцкая вобласць|Беластоцкай губерняў]]. Найменне «Аляксандраўскі» — у імя будучага імператара [[Аляксандр II (імператар расійскі)|Аляксандра II]], які ў 1849—1855 гадах быў галоўным начальнікам (шэфам) кадэцкіх карпусоў Расіі. Размяшчаўся ў пераабсталяваным будынку бернардзінскага кляштара на [[Валынскае ўмацаванне|Валынскім умацаванні]] [[Брэсцкая крэпасць|Брэсцкай крэпасці]]. Быў разлічаны на 400 навучэнцаў (кадэтаў). На вучобу прымаліся дзеці дваран, штаб- і обер-афіцэраў узростам 9,5—11,5 гадоў. Выкладаліся агульнаадукацыйныя прадметы за курс гімназіі (мовы, прыродазнаўчыя і грамадазнаўчыя навукі), страявая падрыхтоўка, верхавая язда, ружэйная стральба, фехтаванне, гімнастыка, плаванне, музыка і танцы. Выпускнікоў накіроўвалі пераважна ў юнкерскія вучылішчы<ref>{{Cite web|url=http://www.ruscadet.ru/history/rkk_1701_1918/1731_1862/al-brest/comm.htm|title=Александровский Брестский кадетский корпус|website=www.ruscadet.ru|access-date=2025-11-20}}</ref>. [[Файл:(1894) реверс жетона Брестского кадетского корпуса.jpg|thumb|right|150px|Рэверс значка Аляксандраўскага Брэсцкага кадэцкага корпуса 1894 года выпуску.]] У сувязі з пачаткам [[Крымская вайна|Крымскай вайны 1853—1856 гадоў]] і абвяшчэннем ваеннага становішча ў Брэсцкай крэпасці Брэсцкі кадэцкі корпус у 1854 годзе пераведзены ў Маскву, а ў 1860 годзе — у [[Вільнюс|Вільню]], дзе ў 1863 годзе скасаваны з рэформай ваенна-навучальных устаноў. Многія з выхаванцаў корпуса пазней сталі дзеячамі рэвалюцыйнага руху ў Расіі, кіраўнікамі і ўдзельнікамі [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|паўстання 1863—1864 гадоў]] у Беларусі, [[Літва|Літве]] і [[Польшча|Польшчы]], у тым ліку [[П. І. Адамовіч]], [[Я. В. Дамброўскі]], [[Я. Ф. Кульчыцкі]], [[Б. В. Люгайла]], [[І. А. Падбельскі]], [[З. У. Падлеўскі]], [[Б. С. Паўловіч]], [[Я. А. Пыдзеўскі]], [[М. В. Сакалоў]], [[А. Г. Стаброўскі]], [[П. Ф. Уладычанскі]] і іншыя. У Брэсцкім кадэцкім корпусе навучаўся будучы беларускі мастак [[Апалінар Гараўскі]] і яго браты. У кадэцкім корпусе мастацкія здольнасці Апалінара заўважыў адзін з выхавальнікаў, палкоўнік Бенуа, заахвочваў маляваць і пазнаёміў з сваім братам вядомым архітэктарам [[Мікалай Бенуа|Мікалаем Бенуа]]. == Дырэктары == * 1842—1852 — {{нп1|Аляксандр Пятровіч Гельмерсэн|Аляксандр Пятровіч Гельмерсэн|uk|Гельмерсен Олександр Петрович}}; * 12 мая 1852 — 9 чэрвеня 1852 — Мэйнандэр; * 9 чэрвеня 1852 — 25 сакавіка 1854 — {{нп1|Уладзімір Мікалаевіч Назімаў|Уладзімір Мікалаевіч Назімаў|uk|Назімов Володимир Миколайович}}; * з вясны 1854 — {{нп1|Фёдар Філіпавіч Рэдыгер|Фёдар Філіпавіч Рэдыгер|uk|Редігер Федір Пилипович}}; * 1859—1863 — {{нп1|Мікалай Карлавіч Баўмгартэн|Мікалай Карлавіч Баўмгартэн|uk|Баумгартен Микола Карлович}}. == Педагогі == * {{нп1|Мікалай Вікенцьевіч Альберціні|Мікалай Вікенцьевіч Альберціні|uk|Альбертіні Микола Вікентійович}}; * {{нп1|Антон Іванавіч Лакс|Антон Іванавіч Лакс|uk|Лакс Антон Іванович}}; * {{нп1|Мікалай Пятровіч Някрасаў|Мікалай Пятровіч Някрасаў|uk|Некрасов Микола Петрович}}; * {{нп1|Аляксандр Дзмітрыевіч Гарамыкін|Аляксандр Дзмітрыевіч Гарамыкін|uk|Горемикін Олександр Дмитрович}}; * {{нп1|Траадзій Васільевіч Шаўроў|Траадзій Васільевіч Шаўроў|uk|Шавров Троадій Васильович}}; * Канстанцін Мацвеевіч Хадкевіч, * Васіль Барысавіч Чысцякоў, * Іван Ягоравіч Цюрын, * Мікалай Пятровіч Лектарскі, * Эрнэст Лаўрэнцьевіч Жэрбе, * Ілля Сцяпанавіч Едзінеўскі, * Мікіта Аляксеевіч Гарызонтаў, * Генрых Карлавіч Ланкенау, * Карл Карлавіч Марэль, * Роберт Іванавіч Джозефсан, * Адам Іванавіч Казьмян і іншыя. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|3}} * {{ВТ-ВЭС | Александровский Брестский кадетский корпус | аўтар = | том = 1 | старонкі = 252—253 }}{{Ref-ru}} * {{кніга |спасылка = https://www.academia.edu/77244554/From_Publishing_to_the_Publisher_Portugal_and_Changes_in_the_World_of_Print_in_the_Nineteenth_Century |загаловак = Мятежный корпус: из истории Александровского Брестского кадетского корпуса (1842–1863) |аўтар = П. И. Бригадин, А. М. Лукашевич |месца = [[Мінск|Минск]] |выдавецтва = ГИУСТ [[БДУ|БГУ]] |год = 2007 |старонак = 183 |isbn = 978-985-6739-74-6 |ref = БГУ}}{{Ref-ru}} * ''Еленский Осип'' «Мои воспоминания о забытом корпусе» // Русская старина.&nbsp;— [[1895]].&nbsp;— [https://www.prlib.ru/item/362600 Т.83. №&nbsp;6.&nbsp;— С.143—169]; [https://www.prlib.ru/item/362525 Т.84. №&nbsp;11.&nbsp;— С.185—203].{{ref-ru}} * Кадэцкі корпус // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя: У 2 тамах / Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) [і інш.]; Навуковыя кансультанты: Я. К. Анішчанка [і інш.]. Том 2: К — Я. — 2-е выданне. — Мн.: Беларуская энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2007. — С.9. == Спасылкі == * [http://mnsvu.org/index.php/option/content/task/view/id/300 Брестский Александровский кадетский корпус] // Сайт выпускников Минского СВУ * [http://www.armymuseum.ru/kad20_r.html Кадеты и кадетские корпуса российской империи] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20101119205016/http://armymuseum.ru/kad20_r.html |date=19 лістапада 2010 }} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Брэста]] [[Катэгорыя:Кадэцкія карпусы Расійскай імперыі]] [[Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 1841 годзе]] gji484lpmeuv0v7mfblghhlraxi1ack Пратэсты ў Алма-Аце (1986) 0 290630 5135267 4344475 2026-05-03T11:04:05Z DobryBrat 5701 пунктуацыя, вікіфікацыя, дапаўненне 5135267 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Жэлтаксан}} [[Файл:Independence Monument Zheltoksan.jpg|thumb|300px|Фрагмент [[Манумент незалежнасці Казахстана|манумента незалежнасці Казахстана]], прысвечаны снежаньскім падзеям]] '''Снежаньскія падзеі ў Алма-Аце''', вядомыя таксама як '''Жэлтакса́н''' ({{lang-kk|Желтоқсан көтерілісі}}) — выступленні казахскай моладзі<ref name="dpr.ru">[http://dpr.ru/pravo/pravo_1_15.htm Так все начиналось (к 15-летию декабрьских событий в г. Алма-Ата) | Журнал «Право и безопасность» | http://www.dpr.ru]</ref>, якія адбыліся 17—[[18 снежня]] [[1986]] года ў [[Алма-Ата|Алма-Аце]], што была ў той час сталіцай [[Казахская ССР|Казахскай ССР]]. Прынялі форму масавых пратэстаў і народных паўстанняў супраць камуністычнай улады. == Ход падзей == Паводле афіцыйнай версіі, хваляванні пачаліся з-за рашэння [[Генеральны сакратар ЦК КПСС|Генеральнага сакратара ЦК КПСС]] [[Міхаіл Сяргеевіч Гарбачоў|М. С. Гарбачова]] зняць з пасады [[Кіраўнікі ЦК Кампартыі Казахстана, 1920—1991|першага сакратара кампартыі Казахстана]] [[Дынмухамед Ахмедавіч Кунаеў|Дынмухамеда Кунаева]], і замяніць яго на [[Генадзь Васільевіч Колбін|Генадзя Колбіна]], першага сакратара Ульянаўскага абкама партыі, які раней ніколі не працаваў у Казахстане . Удзельнікі мірнага мітынгу патрабавалі прызначыць на пасаду главы рэспублікі прадстаўніка карэннага насельніцтва<ref name="dpr.ru"/>. Пазней хваляванні казахскай моладзі прайшлі і ў іншых гарадах і рэгіёнах Казахстана<ref>[http://libertykz.narod.ru/book/razdel2.html Дакументы партыйных і праваахоўных органаў, прынятыя ў сувязі са снежаньскімі паўстаннямі 1986 года, і сведчанні былых першых кіраўнікоў рэспублікі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110220183045/http://libertykz.narod.ru/book/razdel2.html |date=20 лютага 2011 }}</ref>. Снежаньскія падзеі ў Казахстане сталі адным з першых у СССР масавых мітынгаў супраць дыктату цэнтра, пазней аналагічныя падзеі адбыліся і ў іншых нацыянальных рэспубліках Савецкага Саюза. == Вынікі == Па апублікаваных у [[Казахстан]]е дадзеных, было затрымана праваахоўнымі сіламі 8,5 тысяч чалавек, атрымалі цяжкія цялесныя пашкоджанні (пераважна чэрапна-мазгавая траўма) больш за 1700 чалавек, дапытана ў пракуратуры 5324, у КДБ — 850 чалавек. 900 чалавек былі адміністрацыйна пакараныя (арышты, штрафы), каля 1400 чалавек папярэджаны, звольненыя з працы 319, адлічаныя з навучальных устаноў (толькі па дадзеных Мінадукацыі) 309 студэнтаў<ref name=autogenerated9>[http://libertykz.narod.ru/press_confer1.html Резюме пресс-конференции по декабрьским событиям 1986 г.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090910095006/http://libertykz.narod.ru/press_confer1.html |date=10 верасня 2009 }}</ref>. Па крымінальных артыкулах асудзілі 99 чалавек, сярод іх 20-гадовы [[Кайрат Рыскулбекаў]], які пазней загінуў у турме<ref name=autogenerated8>[http://www.express-k.kz/show_article.php?art_id=6109 Ленинская Смена] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090905010348/http://www.express-k.kz/show_article.php?art_id=6109 |date=5 верасня 2009 }}</ref>. Камсамольскія і партыйныя спагнанні атрымалі каля 1400 людзей. Пачалася барацьба з нацыяналістычнымі настроямі сярод казахскай інтэлігенцыі. У пачатку 1987 года была прынята пастанова [[ЦК КПСС]], у якой падзеі абвяшчаліся праявай казахскага нацыяналізму. У далейшым у сувязі з развіццём працэсаў перабудовы і зменамі палітычнай кан’юнктуры пазіцыя цэнтральнай улады змянілася. 9 студзеня 1989 года на пасаду другога сакратара быў пастаўлены этнічны казах, а 22 чэрвеня таго ж года Назарбаеў змяніў Колбіна на пасадзе кіраўніка рэспублікі. 14 лістапада 1989 года група дэпутатаў Вярхоўнага Савета Казахскай ССР на чале з пісьменнікам [[Мухтар Шаханаў|Мухтарам Шаханавым]] звярнулася ў ЦК КПСС з просьбай пра адмену фармуліроўкі «праява казахскага нацыяналізму», і фармуліроўка была адменена. 12 снежня 1991 года прэзідэнт Казахскай ССР [[Нурсултан Назарбаеў]] падпісаў указ аб рэабілітацыі рэпрэсаваных за снежаньскія падзеі. 16 снежня, праз роўна пяць гадоў пасля Жэлтаксана, Казахстан апошнім з савецкіх рэспублік абвясціў незалежнасць. Было афіцыйна прызнана, што Жэлтаксан паклаў пачатак здабыццю Казахстанам незалежнасці і суверэнітэту. == Ушанаванне памяці == У дзясятках гарадоў Казахстана з’явіліся вуліцы Жэлтаксан. У 2006 годзе ў гонар паўстання быў створаны манумент «Зара незалежнасці». == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == {{Commons}} * [http://rus.azattyq.org/section/December+1986/677.html Снежань 1986] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20100501154011/http://rus.azattyq.org/section/December+1986/677.html |date=1 мая 2010 }}: аналітычныя матэрыялы і ўспаміны сведак. Сайт «радио Азаттык» (казахскамоўны філіял «[[радыё Свабода]]»){{ref-ru}} {{Распад СССР}} [[Катэгорыя:Перабудова]] [[Катэгорыя:Гісторыя Алматы]] [[Катэгорыя:Снежань 1986 года]] [[Катэгорыя:1986 год у Казахстане]] [[Катэгорыя:Канфлікты 1986 года]] [[Катэгорыя:Акцыі пратэсту ў Казахстане]] [[Катэгорыя:Акцыі пратэсту ў СССР]] otm957y7wyac74kh1z7gw3lnyy8g2xi Нікіфараў 0 326391 5135179 4259096 2026-05-03T07:17:31Z DobryBrat 5701 дапаўненне, пунктуацыя 5135179 wikitext text/x-wiki '''Нікіфіраў''' — прозвішча. == Вядомыя носьбіты == * [[Аляксей Нікіфаравіч Нікіфараў]] — беларускі хірург. * [[Васіль Васільевіч Нікіфараў]] — якуцкі грамадскі дзеяч, пісьменнік. * [[Вячаслаў Аляксандравіч Нікіфараў]] (1942—2026) — беларускі кінарэжысёр. * [[Міхаіл Яфімавіч Нікіфараў]] (нар. 1956) — беларускі біёлаг, заолаг, эколаг. * [[Пётр Паўлавіч Нікіфараў]] — Герой Савецкага Саюза. * [[Юрый Іванавіч Нікіфараў]] ([[1937 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1937]]—[[2003 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|2003]]) — беларускі мастак-графік, педагог. {{неадназначнасць}} fbavp9z3qpey2ff17b1gc5rze346ltb Мікалай Іванавіч Грэч 0 335478 5135009 5133922 2026-05-02T17:20:14Z ~2026-21181-80 166293 пераважна дадазены фрагмент пра меркаванні Грэча пра вусную беларускую мову 5135009 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Грэч}} {{Пісьменнік}} '''Мікалай Іванавіч Грэч''' ({{ДН|14|8|1787|3}}, {{МН|Санкт-Пецярбург}} — {{ДС|24|1|1867|12}}, {{МС|Санкт-Пецярбург}}) — рускі [[пісьменнік]], выдавец, рэдактар, [[журналіст]], публіцыст, філолаг, [[перакладчык]]. == Біяграфія == Нарадзіўся ў Санкт-Пецярбургу ў сям’і надворнага саветніка, обер-сакратара Сената — Івана Іванавіча (''Johann Ernst'') Грэча ([[1754]]—[[1803]]) і Кацярыны Якаўлеўны Грэч (народжанай Фрэйгольц), роднай цёткі вядомага скульптара [[Пётр Карлавіч Клот|П. К. Клота]].<span class="cx-segment" data-segmentid="110"></span> Атрымаў дамашнюю адукацыю, затым скончыў Юнкерскае юрыдычнае вучылішча пры [[Урадаўнічы сенат|Сенаце]] ([[1801]]—[[1804]]), пазней ператворанае ў Імператарскае вучылішча правазнаўства. Пасля сканчэння Юнкерскага вучылішча праслухаў некалькі курсаў у [[Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны ўніверсітэт|Галоўным педагагічным вучылішчы]] ў [[1804]]—[[1807|1807 гадах]]. Затым служыў сакратаром у Міністэрстве ўнутраных спраў і адначасова выкладаў рускую і лацінскую славеснасць у Галоўным нямецкім вучылішчы св. Пятра (1804—1813), у Царскасельскім Ліцэі і розных прыватных пансіёнах. Быў членам Вольнага таварыства аматараў славеснасці, навук і мастацтваў (з 1810), членам-карэспандэнтам Пецярбургскай акадэміі навук (з 1827).<ref>[http://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-50212.ln-ru Профіль Мікалая Іванавіча Грэча] на афіцыйным сайце РАН</ref> [[Файл:1815_Grech.JPG|злева|міні|173x173пкс|М. І. Грэч (каля 1850)]] Грэч быў блізкі да [[Дзекабрысты|дзекабрыстаў]], сябраваў з многімі з іх. Быў сакратаром (з 1815), намесным майстрам (1817—1818) блізкай да дзекабрыстаў [[Масонства|масонскай]] ложы «Абранага Міхаіла». Актыўны дзеяч Вольнага таварыства аматараў расійскай славеснасці ў 1818—1823 гадах. Быў адным з ініцыятараў і кіраўнікоў Вольнага таварыства стварэння вучылішч па методзе ўзаемнага навучання. Да пачатку 1825 года змяніў пазіцыі на «добранамерныя», аднак і пасля [[Паўстанне дзекабрыстаў|паўстання дзекабрыстаў]] не перапыняў з імі дзелавых і літаратурных адносін. Браў удзел у распрацоўцы цэнзурнага статута 1828 года. Служыў пры міністры унутраных спраў, потым у Міністэрстве фінансаў (1836—1843), быў членам Вучонага камітэта пры Міністэрстве народнай асветы. Шматгадовыя дзелавыя і сяброўскія адносіны звязвалі з Грэча з [[Фадзей Булгарын|Ф. Булгарыным]]. У доме Грэча праходзілі «чацвяргі», на якіх бывалі [[Карл Паўлавіч Брулоў|К. Брулоў]], [[Нестар Кукальнік|Н. Кукальнік]], П. Плятнёў, [[Аляксандр Сяргеевіч Пушкін|А. С. Пушкін]], а таксама артысты, якія гастралявалі ў Санкт-Пецярбургу. Сярод заслуг Грэча «Практическая русская грамматика» (Санкт-Пецярбург, 1827; 2-е выд.: Санкт-Пецярбург, 1834), «Начальные правила русской грамматики» (Санкт-Пецярбург, 1828), «Пространная русская грамматика» і намаганні па ўніфікацыі рускай граматыкі. [[Калежскі саветнік]] ([[1823]]), [[стацкі саветнік]] ([[1829]]), [[Сапраўдны стацкі саветнік|дзейсны стацкі саветнік]] ([[1838]]), [[тайны саветнік]] (1863). За час службы атрымаў ўзнагарод (прэмій) 7500 рублёў асігнацыямі і 2000 рублёў серабром. Пахаваны на Волкаўскіх лютэранскіх могілках<ref>[[:Файл:План Волковского лютеранского кладбища, 1914.jpg|Могила на плане кладбища (№ 18)]] // Отдел IV // Весь Петербург на 1914 год, адресная и справочная книга г. С.-Петербурга / Ред. А. П. Шашковский. — СПб.: Товарищество А. С. Суворина — «Новое время», 1914.</ref>. == Літаратурная дзейнасць == У літаратуры дэбютаваў артыкулам «Синонимы. Счастие, благополучие, блаженство» ў «Журнале российской словесности» ў 1805 годзе. Удзельнічаў у выданні часопісаў «Гений Времён», «Журнал новейших путешествий», «Европейский музей». З 1810 член Вольнага таварыства аматараў славеснасці, навук і мастацтваў. Быў выдаўцом і рэдактарам некалькіх перыядычных выданняў, якія ігралі важную ролю ў рускім літаратурным жыцці XIX ст. Апублікаваў у 1815 годзе ў часопісе «[[Сын отечества]]» артыкул «Обозрение русской литературы 1814 г.», чым упершыню ўвёў у рускай журналістыцы і літаратурнай крытыцы жанр гадавога агляду. Склаў «Учебную книгу российской словесности, или Избранные места из русских сочинений и переводов в стихах и прозе с присовокуплением кратких правил риторики и пиитики и истории российской словесности» (ч. 1-4, Санкт-Пецярбург, 1819—1822), якая ўключае нарыс гісторыі рускай літаратуры з характарыстыкай асобных перыядаў. Браў удзел у альманаху А. А. Бястужава і [[Кандрат Фёдаравіч Рылееў|К. Ф. Рылеева]] «Полярная звезда». [[Файл:Grech_old_russian_censorship.jpg|міні|Прыклад дарэвалюцыйнай цэнзуры. Кніга М. І. Грэча «Записки моей жизни» СПб., 1886, стар. 349. Зацэнзураваныя месцы замененыя кропкамі.]] Аўтар раманаў «Поездка в Германию» (Санкт-Пецярбург, 1831) і вельмі папулярнага «Чёрная женщина» (Санкт-Пецярбург, 1834). Выдаў «літаратурныя падарожжы» «28 дней за границею, или Действительная поездка в Германию, 1835» (Санкт-Пецярбург, 1837), «Путевые письма из Англии, Германии и Франции» (Санкт-Пецярбург, 1839), «Письма с дороги по Германии, Швейцарии и Италии» (Санкт-Пецярбург, 1843), «Парижские письма с заметками о Дании, Германии, Голландии и Бельгии» (Санкт-Пецярбург, 1847). Напісаў кнігу мемуараў «Записки о моей жизни». == Рэдактарская дзейнасць == [[Файл:Grech_NI.jpg|міні|М. І. Грэч (1865)]] У кастрычніку 1812 года заснаваў гістарычны, палітычны і літаратурны штотыднёвы часопіс «Сын отечества» і рэдагаваў яго да 1839 года. Да сярэдзіны 1820-х гадоў «Сын отечества» быў найбольш уплывовым рускім часопісам. Ад пачатку ў ім браў удзел А. Ф. Ваейкаў. У 1816—1825 гадах у часопісе бралі ўдзел дзекабрысты браты А. А. Бястужаў і М. А. Бястужаў, Ф. М. Глінка, К. Ф. Рылееў, [[Вільгельм Карлавіч Кюхельбекер|В. К. Кюхельбекер]]. Да ўдзелу ў часопісе таксама прыцягваліся К. М. Бацюшкаў, М. І. Гнедзіч, А. С. Грыбаедаў, Г. Р. Дзяржавін, П. А. Вяземскі, В. А. Жукоўскі, І. А. Крылоў, А. П. Куніцын, А. С. Пушкін. Значэнне часопіса з-за страты аўтараў, — найперш асуджаных дзекабрыстаў, — і зменамі грамадска-палітычнай абстаноўкі і пазіцыі выдання зніжалася. З 1825 года сувыдаўцом «Сына отечества» стаў [[Фадзей Булгарын|Ф. Булгарын]]. Адначасова Грэч супрацоўнічаў у часопісе Булгарына «Северный архив». У 1829 годзе абодва часопісы аб’яднаны ў адзін пад назвай «Сын отечества и Северный архив. Журнал литературы, политики и современной истории». Грэч і Булгарын прадалі яго; з 1838 года выдаўцом часопіса быў [[Аляксандр Піліпавіч Смірдзін|А. П. Смірдзін]], Грэч і Булгарын да канца 1839 года заставаліся рэдактарамі. Да кіраўніцтва часопісам быў прыцягнуты М. А. Палявы, пазней Грэч адышоў ад удзелу, а часопісам кіравалі [[Восіп Іванавіч Сянкоўскі|Сянкоўскі]], Масальскі, Фурман. З 1825 года разам з Ф. Булгарыным выдаваў і рэдагаваў літаратурную і палітычную газету «Северная пчела». Газета была папулярнай і ўплывовай; папулярнасць знізілася ў 1840-я гады. У 1860 годзе Грэч перадаў газету іншай рэдакцыі і рэдактарам стаў П. С. Усаў. У 1829—1831 гадах Грэч быў рэдактарам «Журнала Министерства внутренних дел», у 1834—1835 — сурэдактарам часопіса «Библиотека для чтения». Разам з М. А. Палявым і Н. В. Кукальнікам выпускаў часопіс «Русский вестник» (1841—1844), які быў не дужа ўдалым. У 1820-я гады ў сваёй «Спробе кароткай гісторыі рускай літаратуры», а таксама ў «Практычнай рускай граматыцы» Мікалай Грэч падтрымаў меркаванні [[Яўген Балхавіцінаў|Яўгена Балхавіцінава]] і іншых пра існаванне старажытнай «беларускай» мовы. Паводле аўтара «Спробы…», беларуская мова мела вялікае значэнне ў расійскай гісторыі. На думку Грэча, у XVI і XVII стст. існавалі тры мовы: багаслужбовая, руская («…ва ўжытку народа, а таксама ў грамадзянскіх справах і кнігах») і «руськая», або «беларуская» («…у творах, што друкаваліся ў падуладных Польшчы правінцыях, таксама ў творах духоўных асоб, якія атрымалі адукацыю ў Кіеве, Вільні, Празе і інш.»). Згодна з аўтарам «Спробы…», з прычыны вялікага культурнага значэння беларускамоўных пісьменнікаў іх мова аказвала ўздзеянне на «ўласна рускую» мову. Гэты ўплыў стаў спыняцца ў другой палове XVII ст., калі руская мова пачала вызваляцца ад «польскіх аковаў, накладзеных на яе пісьменнікамі, якія нарадзіліся і атрымалі адукацыю ў Маларосіі, Літве і Польшчы». Такім чынам, падобна [[К. Калайдовіч|Канстанціну Калайдовічу]], Грэч звязваў існаванне «беларускай» пісьмовай мовы з польскім уплывам. Грэч быў адным з першых, хто напісаў і пра жывую беларускую мову, ён зазначыў, што на ёй "гаворыць народ у Літве і (часткова) на Валыні". У граматыцы Грэча 1827 г. ёсць удакладненне пра тое, што беларуская мова пачынаецца "на захад ад Маскоўскай губерні, у Смаленскай губерні... пашырана па ўсёй Беларусі і Літве да Нёмана". Грэч увёў "беларускую мову" ў яе старым значэнні ў абсяг расійскай гісторыі і акрэсліў яе ў кантактах з рускай і польскай мовамі. У выніку ён напісаў пра беларускую мову і як пра самастойную з’яву, і як пра складовую частку рускай мовы.<ref>{{Cite web|url=https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/294026/1/Zaprudski.pdf|title=Нарысы гісторыі беларускага мовазнаўства ХІХ стагоддзя|author=Запрудскі С. М.|date=2020|publisher=БДУ}}</ref> == Адрасы ў Санкт-Пецярбургу == * 1817—1821 — Дом І. І. Антонава — Вялікая Марская вуліца, 13; * 1821 — восень 1825 года — Дом А. І. Касікоўскага — [[Неўскі праспект]], 15; * восень 1825—1831 — Прыбытковы дом Брэмера — Ісакіеўская плошча, 3; * 1831 — 12.12.1867 года — Дом Вучылішча глуханямых — набярэжная ракі Мойкі, 54. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{артыкул |аўтар = [[С. М. Запрудскі|Запрудскі С. М.]] |загаловак = Аб навуковай рэцэпцыі беларускай мовы ў Расіі ў першай палове ХІХ стагоддзя |спасылка = https://www.academia.edu/8454929/%D0%90%D0%B1_%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%B9_%D1%80%D1%8D%D1%86%D1%8D%D0%BF%D1%86%D1%8B%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D1%8B_%D1%9E_%D0%A0%D0%B0%D1%81%D1%96%D1%96_%D1%9E_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9_%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B5_%D0%A5%D0%86%D0%A5_%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B4%D0%B7%D1%8F?auto=download |мова = |аўтар выдання = |выданне = Мовазнаўства. Літаратуразнаўства. Фалькларыстыка. XV Міжнародны з'езд славістаў (Мінск, 20-27 жніўня 2013 г.): Даклады беларускай дэлегацыі / Рэдкал. А. А. Лукашанец і інш. |тып = |месца = Мн. |выдавецтва = Беларуская навука |год = 2013 |том = |старонкі = 37–52. |isbn = |issn = |doi = |bibcode = |arxiv = |pmid = |ref = Запрудскі }} * Греч Николай Иванович // Список гражданским чинам первых III-х классов. Исправлен по 1-е июня 1866 г.. — СПб.: Типография Правительствующего сената, 1866. — С. 290. * Русские писатели. 1800—1917. Биографический словарь. Т. 2: Г — К. Москва: Большая российская энциклопедия, 1992. С. 18—21. == Спасылкі == * М. І. Грэч. [http://imwerden.de/cat/modules.php?name=books&pa=showbook&pid=1792 «Практическая грамматика русского языка»], электроннае факсіміле, pdf * Н. И. Греч. [http://zakharov.ru/index.php?option=com_books&task=book_details&book_id=293&Itemid=56 Записки о моей жизни. — М. : «Захаров», 2002.] (інфармацыя пра выданне) * [http://az.lib.ru/g/grech_n_i/ Творы Грэча] на сайце «Lib.ru: Классика» * Булгарин Ф. В. [http://memoirs.ru/files/Bulg_PG_RA70_10.rar Письмо Булгарина к Гречу от 15 октября 1836 г.] // Русский архив, 1870. — Изд. 2-е. — М., 1871. — Стб. 1943—1944. {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Грэч Мікалай Іванавіч}} [[Катэгорыя:Мемуарысты Расійскай імперыі]] [[Катэгорыя:Петрышуле]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі Расіі XIX стагоддзя]] [[Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі XIX стагоддзя]] [[Катэгорыя:Тайныя саветнікі]] [[Катэгорыя:Члены-карэспандэнты Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук]] [[Катэгорыя:Калежскія саветнікі]] sjwxi8vfmsxi10suvzws7485rdbtelr 5135072 5135009 2026-05-02T20:34:59Z ~2026-21181-80 166293 для паўнаты адрэдагаваны заключны сказ 5135072 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Грэч}} {{Пісьменнік}} '''Мікалай Іванавіч Грэч''' ({{ДН|14|8|1787|3}}, {{МН|Санкт-Пецярбург}} — {{ДС|24|1|1867|12}}, {{МС|Санкт-Пецярбург}}) — рускі [[пісьменнік]], выдавец, рэдактар, [[журналіст]], публіцыст, філолаг, [[перакладчык]]. == Біяграфія == Нарадзіўся ў Санкт-Пецярбургу ў сям’і надворнага саветніка, обер-сакратара Сената — Івана Іванавіча (''Johann Ernst'') Грэча ([[1754]]—[[1803]]) і Кацярыны Якаўлеўны Грэч (народжанай Фрэйгольц), роднай цёткі вядомага скульптара [[Пётр Карлавіч Клот|П. К. Клота]].<span class="cx-segment" data-segmentid="110"></span> Атрымаў дамашнюю адукацыю, затым скончыў Юнкерскае юрыдычнае вучылішча пры [[Урадаўнічы сенат|Сенаце]] ([[1801]]—[[1804]]), пазней ператворанае ў Імператарскае вучылішча правазнаўства. Пасля сканчэння Юнкерскага вучылішча праслухаў некалькі курсаў у [[Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны ўніверсітэт|Галоўным педагагічным вучылішчы]] ў [[1804]]—[[1807|1807 гадах]]. Затым служыў сакратаром у Міністэрстве ўнутраных спраў і адначасова выкладаў рускую і лацінскую славеснасць у Галоўным нямецкім вучылішчы св. Пятра (1804—1813), у Царскасельскім Ліцэі і розных прыватных пансіёнах. Быў членам Вольнага таварыства аматараў славеснасці, навук і мастацтваў (з 1810), членам-карэспандэнтам Пецярбургскай акадэміі навук (з 1827).<ref>[http://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-50212.ln-ru Профіль Мікалая Іванавіча Грэча] на афіцыйным сайце РАН</ref> [[Файл:1815_Grech.JPG|злева|міні|173x173пкс|М. І. Грэч (каля 1850)]] Грэч быў блізкі да [[Дзекабрысты|дзекабрыстаў]], сябраваў з многімі з іх. Быў сакратаром (з 1815), намесным майстрам (1817—1818) блізкай да дзекабрыстаў [[Масонства|масонскай]] ложы «Абранага Міхаіла». Актыўны дзеяч Вольнага таварыства аматараў расійскай славеснасці ў 1818—1823 гадах. Быў адным з ініцыятараў і кіраўнікоў Вольнага таварыства стварэння вучылішч па методзе ўзаемнага навучання. Да пачатку 1825 года змяніў пазіцыі на «добранамерныя», аднак і пасля [[Паўстанне дзекабрыстаў|паўстання дзекабрыстаў]] не перапыняў з імі дзелавых і літаратурных адносін. Браў удзел у распрацоўцы цэнзурнага статута 1828 года. Служыў пры міністры унутраных спраў, потым у Міністэрстве фінансаў (1836—1843), быў членам Вучонага камітэта пры Міністэрстве народнай асветы. Шматгадовыя дзелавыя і сяброўскія адносіны звязвалі з Грэча з [[Фадзей Булгарын|Ф. Булгарыным]]. У доме Грэча праходзілі «чацвяргі», на якіх бывалі [[Карл Паўлавіч Брулоў|К. Брулоў]], [[Нестар Кукальнік|Н. Кукальнік]], П. Плятнёў, [[Аляксандр Сяргеевіч Пушкін|А. С. Пушкін]], а таксама артысты, якія гастралявалі ў Санкт-Пецярбургу. Сярод заслуг Грэча «Практическая русская грамматика» (Санкт-Пецярбург, 1827; 2-е выд.: Санкт-Пецярбург, 1834), «Начальные правила русской грамматики» (Санкт-Пецярбург, 1828), «Пространная русская грамматика» і намаганні па ўніфікацыі рускай граматыкі. [[Калежскі саветнік]] ([[1823]]), [[стацкі саветнік]] ([[1829]]), [[Сапраўдны стацкі саветнік|дзейсны стацкі саветнік]] ([[1838]]), [[тайны саветнік]] (1863). За час службы атрымаў ўзнагарод (прэмій) 7500 рублёў асігнацыямі і 2000 рублёў серабром. Пахаваны на Волкаўскіх лютэранскіх могілках<ref>[[:Файл:План Волковского лютеранского кладбища, 1914.jpg|Могила на плане кладбища (№ 18)]] // Отдел IV // Весь Петербург на 1914 год, адресная и справочная книга г. С.-Петербурга / Ред. А. П. Шашковский. — СПб.: Товарищество А. С. Суворина — «Новое время», 1914.</ref>. == Літаратурная дзейнасць == У літаратуры дэбютаваў артыкулам «Синонимы. Счастие, благополучие, блаженство» ў «Журнале российской словесности» ў 1805 годзе. Удзельнічаў у выданні часопісаў «Гений Времён», «Журнал новейших путешествий», «Европейский музей». З 1810 член Вольнага таварыства аматараў славеснасці, навук і мастацтваў. Быў выдаўцом і рэдактарам некалькіх перыядычных выданняў, якія ігралі важную ролю ў рускім літаратурным жыцці XIX ст. Апублікаваў у 1815 годзе ў часопісе «[[Сын отечества]]» артыкул «Обозрение русской литературы 1814 г.», чым упершыню ўвёў у рускай журналістыцы і літаратурнай крытыцы жанр гадавога агляду. Склаў «Учебную книгу российской словесности, или Избранные места из русских сочинений и переводов в стихах и прозе с присовокуплением кратких правил риторики и пиитики и истории российской словесности» (ч. 1-4, Санкт-Пецярбург, 1819—1822), якая ўключае нарыс гісторыі рускай літаратуры з характарыстыкай асобных перыядаў. Браў удзел у альманаху А. А. Бястужава і [[Кандрат Фёдаравіч Рылееў|К. Ф. Рылеева]] «Полярная звезда». [[Файл:Grech_old_russian_censorship.jpg|міні|Прыклад дарэвалюцыйнай цэнзуры. Кніга М. І. Грэча «Записки моей жизни» СПб., 1886, стар. 349. Зацэнзураваныя месцы замененыя кропкамі.]] Аўтар раманаў «Поездка в Германию» (Санкт-Пецярбург, 1831) і вельмі папулярнага «Чёрная женщина» (Санкт-Пецярбург, 1834). Выдаў «літаратурныя падарожжы» «28 дней за границею, или Действительная поездка в Германию, 1835» (Санкт-Пецярбург, 1837), «Путевые письма из Англии, Германии и Франции» (Санкт-Пецярбург, 1839), «Письма с дороги по Германии, Швейцарии и Италии» (Санкт-Пецярбург, 1843), «Парижские письма с заметками о Дании, Германии, Голландии и Бельгии» (Санкт-Пецярбург, 1847). Напісаў кнігу мемуараў «Записки о моей жизни». == Рэдактарская дзейнасць == [[Файл:Grech_NI.jpg|міні|М. І. Грэч (1865)]] У кастрычніку 1812 года заснаваў гістарычны, палітычны і літаратурны штотыднёвы часопіс «Сын отечества» і рэдагаваў яго да 1839 года. Да сярэдзіны 1820-х гадоў «Сын отечества» быў найбольш уплывовым рускім часопісам. Ад пачатку ў ім браў удзел А. Ф. Ваейкаў. У 1816—1825 гадах у часопісе бралі ўдзел дзекабрысты браты А. А. Бястужаў і М. А. Бястужаў, Ф. М. Глінка, К. Ф. Рылееў, [[Вільгельм Карлавіч Кюхельбекер|В. К. Кюхельбекер]]. Да ўдзелу ў часопісе таксама прыцягваліся К. М. Бацюшкаў, М. І. Гнедзіч, А. С. Грыбаедаў, Г. Р. Дзяржавін, П. А. Вяземскі, В. А. Жукоўскі, І. А. Крылоў, А. П. Куніцын, А. С. Пушкін. Значэнне часопіса з-за страты аўтараў, — найперш асуджаных дзекабрыстаў, — і зменамі грамадска-палітычнай абстаноўкі і пазіцыі выдання зніжалася. З 1825 года сувыдаўцом «Сына отечества» стаў [[Фадзей Булгарын|Ф. Булгарын]]. Адначасова Грэч супрацоўнічаў у часопісе Булгарына «Северный архив». У 1829 годзе абодва часопісы аб’яднаны ў адзін пад назвай «Сын отечества и Северный архив. Журнал литературы, политики и современной истории». Грэч і Булгарын прадалі яго; з 1838 года выдаўцом часопіса быў [[Аляксандр Піліпавіч Смірдзін|А. П. Смірдзін]], Грэч і Булгарын да канца 1839 года заставаліся рэдактарамі. Да кіраўніцтва часопісам быў прыцягнуты М. А. Палявы, пазней Грэч адышоў ад удзелу, а часопісам кіравалі [[Восіп Іванавіч Сянкоўскі|Сянкоўскі]], Масальскі, Фурман. З 1825 года разам з Ф. Булгарыным выдаваў і рэдагаваў літаратурную і палітычную газету «Северная пчела». Газета была папулярнай і ўплывовай; папулярнасць знізілася ў 1840-я гады. У 1860 годзе Грэч перадаў газету іншай рэдакцыі і рэдактарам стаў П. С. Усаў. У 1829—1831 гадах Грэч быў рэдактарам «Журнала Министерства внутренних дел», у 1834—1835 — сурэдактарам часопіса «Библиотека для чтения». Разам з М. А. Палявым і Н. В. Кукальнікам выпускаў часопіс «Русский вестник» (1841—1844), які быў не дужа ўдалым. У 1820-я гады ў сваёй «Спробе кароткай гісторыі рускай літаратуры», а таксама ў «Практычнай рускай граматыцы» Мікалай Грэч падтрымаў меркаванні [[Яўген Балхавіцінаў|Яўгена Балхавіцінава]] і іншых пра існаванне старажытнай «беларускай» мовы. Паводле аўтара «Спробы…», беларуская мова мела вялікае значэнне ў расійскай гісторыі. На думку Грэча, у XVI і XVII стст. існавалі тры мовы: багаслужбовая, руская («…ва ўжытку народа, а таксама ў грамадзянскіх справах і кнігах») і «руськая», або «беларуская» («…у творах, што друкаваліся ў падуладных Польшчы правінцыях, таксама ў творах духоўных асоб, якія атрымалі адукацыю ў Кіеве, Вільні, Празе і інш.»). Згодна з аўтарам «Спробы…», з прычыны вялікага культурнага значэння беларускамоўных пісьменнікаў іх мова аказвала ўздзеянне на «ўласна рускую» мову. Гэты ўплыў стаў спыняцца ў другой палове XVII ст., калі руская мова пачала вызваляцца ад «польскіх аковаў, накладзеных на яе пісьменнікамі, якія нарадзіліся і атрымалі адукацыю ў Маларосіі, Літве і Польшчы». Такім чынам, падобна [[К. Калайдовіч|Канстанціну Калайдовічу]], Грэч звязваў існаванне «беларускай» пісьмовай мовы з польскім уплывам. Грэч быў адным з першых, хто напісаў і пра жывую беларускую мову, ён зазначыў, што на ёй "гаворыць народ у Літве і (часткова) на Валыні". У граматыцы Грэча 1827 г. ёсць удакладненне пра тое, што беларуская мова пачынаецца "на захад ад Маскоўскай губерні, у Смаленскай губерні... пашырана па ўсёй Беларусі і Літве да Нёмана". Грэч увёў "беларускую мову" ў яе старым значэнні ў абсяг расійскай гісторыі і акрэсліў яе ў кантактах з рускай і польскай мовамі. У выніку ён напісаў пра беларускую мову як пра пісьмовую, так і пра вусную з'яву, як пра самастойны феномен, так і пра складовую частку рускай мовы.<ref>{{Cite web|url=https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/294026/1/Zaprudski.pdf|title=Нарысы гісторыі беларускага мовазнаўства ХІХ стагоддзя|author=Запрудскі С. М.|date=2020|publisher=БДУ}}</ref> == Адрасы ў Санкт-Пецярбургу == * 1817—1821 — Дом І. І. Антонава — Вялікая Марская вуліца, 13; * 1821 — восень 1825 года — Дом А. І. Касікоўскага — [[Неўскі праспект]], 15; * восень 1825—1831 — Прыбытковы дом Брэмера — Ісакіеўская плошча, 3; * 1831 — 12.12.1867 года — Дом Вучылішча глуханямых — набярэжная ракі Мойкі, 54. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{артыкул |аўтар = [[С. М. Запрудскі|Запрудскі С. М.]] |загаловак = Аб навуковай рэцэпцыі беларускай мовы ў Расіі ў першай палове ХІХ стагоддзя |спасылка = https://www.academia.edu/8454929/%D0%90%D0%B1_%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%B9_%D1%80%D1%8D%D1%86%D1%8D%D0%BF%D1%86%D1%8B%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D1%8B_%D1%9E_%D0%A0%D0%B0%D1%81%D1%96%D1%96_%D1%9E_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9_%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B5_%D0%A5%D0%86%D0%A5_%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B4%D0%B7%D1%8F?auto=download |мова = |аўтар выдання = |выданне = Мовазнаўства. Літаратуразнаўства. Фалькларыстыка. XV Міжнародны з'езд славістаў (Мінск, 20-27 жніўня 2013 г.): Даклады беларускай дэлегацыі / Рэдкал. А. А. Лукашанец і інш. |тып = |месца = Мн. |выдавецтва = Беларуская навука |год = 2013 |том = |старонкі = 37–52. |isbn = |issn = |doi = |bibcode = |arxiv = |pmid = |ref = Запрудскі }} * Греч Николай Иванович // Список гражданским чинам первых III-х классов. Исправлен по 1-е июня 1866 г.. — СПб.: Типография Правительствующего сената, 1866. — С. 290. * Русские писатели. 1800—1917. Биографический словарь. Т. 2: Г — К. Москва: Большая российская энциклопедия, 1992. С. 18—21. == Спасылкі == * М. І. Грэч. [http://imwerden.de/cat/modules.php?name=books&pa=showbook&pid=1792 «Практическая грамматика русского языка»], электроннае факсіміле, pdf * Н. И. Греч. [http://zakharov.ru/index.php?option=com_books&task=book_details&book_id=293&Itemid=56 Записки о моей жизни. — М. : «Захаров», 2002.] (інфармацыя пра выданне) * [http://az.lib.ru/g/grech_n_i/ Творы Грэча] на сайце «Lib.ru: Классика» * Булгарин Ф. В. [http://memoirs.ru/files/Bulg_PG_RA70_10.rar Письмо Булгарина к Гречу от 15 октября 1836 г.] // Русский архив, 1870. — Изд. 2-е. — М., 1871. — Стб. 1943—1944. {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Грэч Мікалай Іванавіч}} [[Катэгорыя:Мемуарысты Расійскай імперыі]] [[Катэгорыя:Петрышуле]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі Расіі XIX стагоддзя]] [[Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі XIX стагоддзя]] [[Катэгорыя:Тайныя саветнікі]] [[Катэгорыя:Члены-карэспандэнты Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук]] [[Катэгорыя:Калежскія саветнікі]] pmo9n1pnde0pufrdp6slxc6mr1zgpsw Размовы з удзельнікам:Jaŭhien 3 336865 5135045 5114635 2026-05-02T18:37:49Z M.L.Bot 261 /* Каранізацыя */ новы падраздзел 5135045 wikitext text/x-wiki {{вітаем}} --[[Удзельнік:Belarus2578|Ігар Барысавіч Цярэшчанка]] ([[Размовы з удзельнікам:Belarus2578|размовы]]) 07:47, 6 ліпеня 2016 (MSK) == [[Ян Віхерт]] == Добры дзень, звярніце ўвагу, што [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%AF%D0%BD_%D0%92%D1%96%D1%85%D0%B5%D1%80%D1%82&action=edit ў артыкуле] цяпер па-іншаму зроблена спасылка на крыніцу, даданы DEFAULTSORT і катэгорыі. Улічыце, калі ласка, гэта пры стварэнні новых артыкулаў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:26, 12 ліпеня 2024 (+03) == Аўтадогляд == Добры дзень, прапаную Вам атрымаць паўнамоцтвы [[Вікіпедыя:Догляд#Сцяг аўтадаглядчыка|Аўтадаглядчыка]]. Калі Вы не супраць, адкажыце, калі ласка (наўпрост на гэтай старонцы размоў). --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:28, 13 ліпеня 2024 (+03) :Добры дзень. Я не супраць. [[Удзельнік:Jaŭhien|Jaŭhien]] ([[Размовы з удзельнікам:Jaŭhien|размовы]]) 18:37, 13 ліпеня 2024 (+03) :: {{зроблена}}, плёну і здабыткаў! --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:39, 13 ліпеня 2024 (+03) Таксама гл. [[Вікіпедыя:Зноскі]], узор афармлення можа быць [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%86%D0%BE%D1%81%D1%96%D1%84%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%A0%D1%8D%D0%BD%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%BA%D1%96&diff=4801978&oldid=4801972 такі]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:57, 13 ліпеня 2024 (+03) == [[Дзеяслоў]], [[прыметнік]], [[назоўнік]] == Добры дзень, гэтыя артыкулы належаць да [https://pageviews.wmcloud.org/?project=be.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&start=2025-03&end=2026-02&pages=Дзеяслоў|Прыметнік|Назоўнік найболш прагляданых] у БелВікі. Добра было б іх разбудаваць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:48, 19 сакавіка 2026 (+03) :Дзякуй, буду мець на ўвазе. [[Удзельнік:Jaŭhien|Jaŭhien]] ([[Размовы з удзельнікам:Jaŭhien|размовы]]) 22:53, 19 сакавіка 2026 (+03) == Каранізацыя == Вітаю. Пасля аптымізацыі артыкул "[[Каранізацыя]]" стаў меней ажно на 42 КБайты. Можна там збой нейкія адбыўся і выдалілася болей за тое, што планавалі выдаліць? Паглядзіце, калі ласка. Дзякуй. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:37, 2 мая 2026 (+03) 6so5dol9litef5klechj8so04piudlk 5135065 5135045 2026-05-02T19:59:06Z Jaŭhien 59102 /* Каранізацыя */ Адказ 5135065 wikitext text/x-wiki {{вітаем}} --[[Удзельнік:Belarus2578|Ігар Барысавіч Цярэшчанка]] ([[Размовы з удзельнікам:Belarus2578|размовы]]) 07:47, 6 ліпеня 2016 (MSK) == [[Ян Віхерт]] == Добры дзень, звярніце ўвагу, што [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%AF%D0%BD_%D0%92%D1%96%D1%85%D0%B5%D1%80%D1%82&action=edit ў артыкуле] цяпер па-іншаму зроблена спасылка на крыніцу, даданы DEFAULTSORT і катэгорыі. Улічыце, калі ласка, гэта пры стварэнні новых артыкулаў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:26, 12 ліпеня 2024 (+03) == Аўтадогляд == Добры дзень, прапаную Вам атрымаць паўнамоцтвы [[Вікіпедыя:Догляд#Сцяг аўтадаглядчыка|Аўтадаглядчыка]]. Калі Вы не супраць, адкажыце, калі ласка (наўпрост на гэтай старонцы размоў). --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:28, 13 ліпеня 2024 (+03) :Добры дзень. Я не супраць. [[Удзельнік:Jaŭhien|Jaŭhien]] ([[Размовы з удзельнікам:Jaŭhien|размовы]]) 18:37, 13 ліпеня 2024 (+03) :: {{зроблена}}, плёну і здабыткаў! --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:39, 13 ліпеня 2024 (+03) Таксама гл. [[Вікіпедыя:Зноскі]], узор афармлення можа быць [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%86%D0%BE%D1%81%D1%96%D1%84%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%A0%D1%8D%D0%BD%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%BA%D1%96&diff=4801978&oldid=4801972 такі]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:57, 13 ліпеня 2024 (+03) == [[Дзеяслоў]], [[прыметнік]], [[назоўнік]] == Добры дзень, гэтыя артыкулы належаць да [https://pageviews.wmcloud.org/?project=be.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&start=2025-03&end=2026-02&pages=Дзеяслоў|Прыметнік|Назоўнік найболш прагляданых] у БелВікі. Добра было б іх разбудаваць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:48, 19 сакавіка 2026 (+03) :Дзякуй, буду мець на ўвазе. [[Удзельнік:Jaŭhien|Jaŭhien]] ([[Размовы з удзельнікам:Jaŭhien|размовы]]) 22:53, 19 сакавіка 2026 (+03) == Каранізацыя == Вітаю. Пасля аптымізацыі артыкул "[[Каранізацыя]]" стаў меней ажно на 42 КБайты. Можна там збой нейкія адбыўся і выдалілася болей за тое, што планавалі выдаліць? Паглядзіце, калі ласка. Дзякуй. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:37, 2 мая 2026 (+03) :Не, я так і планаваў. Артыкул быў аўтаматычным перакладам дрэннай якасці з рускай Вікіпедыі 2019 года, меў шмат арфаграфічных і граматычных памылак, асвятляў каранізацыю з русацэнтрычных пазіцый: становішча рускай мовы і рускіх у нацыянальных рэспубліках і аўтаноміях. Я дадаў інфармацыю пра БССР, пастараўся зрабіць артыкул больш нейтральным і без памылак. [[Удзельнік:Jaŭhien|Jaŭhien]] ([[Размовы з удзельнікам:Jaŭhien|размовы]]) 22:59, 2 мая 2026 (+03) kfvmvc84e0pwazr56j8rmrcugx636tb Манькавіцкі сельсавет 0 352642 5135062 4741943 2026-05-02T19:49:57Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135062 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Манькавіцкі сельсавет |Арыгінальная назва = |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Беларусь]] |Статус = |Гімн = |Уваходзіць у = [[Столінскі раён]] |Уключае = 2 населеныя пункты |Сталіца = [[Манькавічы (Столінскі раён)|Манькавічы]] |Датаўтварэння = [[12 кастрычніка]] [[1940]], [[2 сакавіка]] [[1988]] |Скасаванне = [[16 ліпеня]] [[1954]] |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 2409 |Год перапісу = 2019 |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = |Часавыпояс = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = 1 |Сайт = |Заўвагі = }} '''Ма́нькавіцкі сельсавет''' — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе [[Столінскі раён|Столінскага раёна]] [[Брэсцкая вобласць|Брэсцкай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Адміністрацыйны цэнтр — вёска [[Манькавічы (Столінскі раён)|Манькавічы]]. == Гісторыя == Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Столінскага раёна [[Пінская вобласць|Пінскай вобласці]]<ref>[[Энцыклапедыя гісторыі Беларусі]]. У 6 т. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 2001. — 591 с.: іл. <nowiki>ISBN 985-11-0214-8</nowiki>. С. 425</ref>, з 8 студзеня 1954 года ў Брэсцкай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да [[Белагушскі сельсавет|Белагушскага сельсавета]]<ref>Указ Президиума Верховного Совета Белорусской ССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Брестской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938-1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.</ref>. Утвораны зноў 2 сакавіка 1998 года<ref>[http://old.bankzakonov.com/d2008/time68/lav68138.htm Указ Президента Республики Беларусь от 2 марта 1998 г. № 84 О наименовании образованных сельсоветов ряда районов Брестской области]{{Недаступная спасылка}}</ref>. == Склад == * Вёска [[Атвержычы]] * Вёска [[Манькавічы (Столінскі раён)|Манькавічы]] == Насельніцтва == Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2698 чалавек<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/bresckaja.htm Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Брэсцкай вобласці Беларусі паводле перапісу 2009 года]{{Недаступная спасылка}}</ref>, з іх 97,0 % — [[беларусы]], 2,0 % — [[рускія ў Беларусі|рускія]]<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm Этнічны склад насельніцтва сельсаветаў Беларусі паводле перапісу 2009 года]</ref>; паводле перапісу 2019 года — 2409 чалавек<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/bresckaja.htm |title=Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Брэсцкай вобласці Беларусі паводле перапісу 2019 года |access-date=18 мая 2024 |archive-date=3 ліпеня 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240703073212/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/bresckaja.htm |url-status=dead }}</ref>. {{зноскі}} == Літаратура == * Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987. * Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с. {{Манькавіцкі сельсавет}} {{Столінскі раён}} [[Катэгорыя:Манькавіцкі сельсавет| ]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1998 годзе]] qecdrwda8s0sx9h06c2wrobwahlmcyg Гамза, Светлагорскі раён 0 394878 5135105 2882063 2026-05-02T23:32:00Z Wooze 122707 Requesting deletion ([[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]] v3.1b) 5135105 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{delete|Broken redirect <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small>}}</noinclude> #REDIRECT [[Гамза]] tpqn68h8gapucusvxsiqy0at5g8j1yf 5135198 5135105 2026-05-03T07:54:05Z M.L.Bot 261 Перасылае да [[Гамза (вёска)]] 5135198 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Гамза (вёска)]] 46uhm0ey3lvemdfar2766g027s4f2ah Гамза, Мікалаеўскі сельсавет 0 394879 5135111 2882062 2026-05-02T23:32:52Z Wooze 122707 Requesting deletion ([[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]] v3.1b) 5135111 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{delete|Broken redirect <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small>}}</noinclude> #REDIRECT [[Гамза]] tpqn68h8gapucusvxsiqy0at5g8j1yf 5135195 5135111 2026-05-03T07:52:50Z M.L.Bot 261 Перасылае да [[Гамза (вёска)]] 5135195 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Гамза (вёска)]] 46uhm0ey3lvemdfar2766g027s4f2ah Гамза, вёска 0 394880 5135110 2882064 2026-05-02T23:32:47Z Wooze 122707 Requesting deletion ([[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]] v3.1b) 5135110 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{delete|Broken redirect <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small>}}</noinclude> #REDIRECT [[Гамза]] tpqn68h8gapucusvxsiqy0at5g8j1yf 5135196 5135110 2026-05-03T07:53:19Z M.L.Bot 261 Перасылае да [[Гамза (вёска)]] 5135196 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Гамза (вёска)]] 46uhm0ey3lvemdfar2766g027s4f2ah Горад Чагем 0 480382 5135120 2712080 2026-05-02T23:34:35Z Wooze 122707 Requesting deletion ([[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]] v3.1b) 5135120 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{delete|Broken redirect <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small>}}</noinclude> #REDIRECT [[Чагем]] 1v621fkupqw5sx14qj9pnionvazah4g 5135192 5135120 2026-05-03T07:45:21Z M.L.Bot 261 Перасылае да [[Чэгем]] 5135192 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Чэгем]] jiwg0rxxi4c1unpzi6ie1q52cks1zm2 Вёска Гамза 0 499065 5135108 2778093 2026-05-02T23:32:35Z Wooze 122707 Requesting deletion ([[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]] v3.1b) 5135108 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{delete|Broken redirect <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small>}}</noinclude> #REDIRECT [[Гамза]] tpqn68h8gapucusvxsiqy0at5g8j1yf 5135197 5135108 2026-05-03T07:53:41Z M.L.Bot 261 Перасылае да [[Гамза (вёска)]] 5135197 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Гамза (вёска)]] 46uhm0ey3lvemdfar2766g027s4f2ah Рака Стубла 2 0 509846 5135121 2799731 2026-05-02T23:34:40Z Wooze 122707 Requesting deletion ([[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]] v3.1b) 5135121 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{delete|Broken redirect <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small>}}</noinclude> #REDIRECT [[Стубла 2]] 1bwtohndholhbf84ddb3j7wavees87k 5135190 5135121 2026-05-03T07:43:42Z M.L.Bot 261 Перасылае да [[Стубла (ніжні прыток Стыра)]] 5135190 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Стубла (ніжні прыток Стыра)]] 70zmwovk3b4cbpi74d2gv1d2f9vo7d7 Маскоўская губерня 0 535921 5135160 4755565 2026-05-03T06:44:32Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135160 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка}} '''Маско́ўская губе́рня'''— адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]], [[Расійская Савецкая Федэратыўная Сацыялістычная Рэспубліка|РСФСР]] і [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]], якая існавала c 1708 па 1929 год. Губернскі горад — [[Масква]]. Дом губернскага праўлення займаў заходні корпус Манетнага двара, які выходзіць фасадам на [[Чырвоная плошча|Чырвоную плошчу]]. Губернатарскі палац на [[Цвярская вуліца (Масква)|Цвярской вуліцы]] цяпер вядомы як [[будынак мэрыі Масквы]]. == Геаграфія == [[Файл:Subdivisions of Russia in 1708 (ru).svg|thumb|Адміністрацыйны падзел Расіі ў 1708 годзе]] Губерня размяшчалася ў цэнтры еўрапейскай часткі Расіі, межавала на поўначы і паўночным захадзе з [[Цвярская губерня|Цвярской]], на паўночным усходзе і ўсходзе — з [[Уладзімірская губерня|Уладзімірскай]], на паўднёвым усходзе — з [[Разанская губерня|Разанскай]], на поўдні — з [[Тульская губерня|Тульскай]] і [[Калужская губерня|Калужскай]], на захадзе — са [[Смаленская губерня|Смаленскай]] губернямі. Плошча губерні па гадах: * 1708 год — 128 600 км², * 1847 год — 32 436 км², * 1905 год — 27 133 км²<ref name="Тархов">{{cite web|author=Тархов С. А.|url=http://geo.1september.ru/2001/15/2.htm|title=Изменение АТД России за последние 300 лет|archiveurl=https://www.webcitation.org/61AP9fCt9?url=http://geo.1september.ru/2001/15/2.htm|archivedate=24 жніўня 2011|accessdate=23 кастрычніка 2017|url-status=live}}</ref>, * 1926 год — 44 569 км²<ref name="ДW1926">{{cite web|url=http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_26.php?reg=127|title=Всесоюзная перепись населения 1926 г.|archiveurl=https://www.webcitation.org/61Fglh7w4?url=http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_26.php?reg=127|archivedate=27 жніўня 2011|accessdate=23 кастрычніка 2017|url-status=live}}</ref>. == Адміністрацыйны падзел == У склад Маскоўскай губерні з 1802 па 1918 гады ўваходзілі 13 [[Паветы Расіі|паветаў]]: {| class="wikitable" style="margin-bottom: 10px;" ! № ! [[Паветы Расіі|Павет]] ! [[Павятовы горад]] ! Плошча, <br /> [[Вярста|вёрст]]² ! Насельніцтва <br /> (1897), чал. |- | 1 | Багародскі | [[Нагінск|Багародск]] (11 102 чал.) | style="text-align:right" |3 068,5 | style="text-align:right" |222 341 |- | 2 | Бронніцкі | [[Бронніцы]] (3 897 чал.) | style="text-align:right" |2 051,0 | style="text-align:right" |130 304 |- | 3 | Вярэйскі | [[Вярэя]] (3 707 чал.) | style="text-align:right" |1 623,3 | style="text-align:right" |54 074 |- | 4 | Валакаламскі | [[Валакаламск]] (3 091 чал.) | style="text-align:right" |2 138,0 | style="text-align:right" |80 984 |- | 5 | Дзмітраўскі | [[Дзмітраў]] (4 480 чал.) | style="text-align:right" |2 974,6 | style="text-align:right" |119 686 |- | 6 | Звянігарадскі | [[Звянігарад]] (2 381 чал.) | style="text-align:right" |2 012,3 | style="text-align:right" |84 375 |- | 7 | Клінскі | [[Клін (горад)|Клін]] (4 655 чал.) | style="text-align:right" |3 095,9 | style="text-align:right" |115 162 |- | 8 | Каломенскі | [[Каломна]] (277 20 чал.) | style="text-align:right" |1 861,4 | style="text-align:right" |111 927 |- | 9 | Мажайскі | [[Мажайск]] (3 194 чал.) | style="text-align:right" |1 621,5 | style="text-align:right" |53 967 |- | 10 | Маскоўскі | [[Масква]] (1 038 591. чал.) | style="text-align:right" |2 393,0 | style="text-align:right" |1 203 926 |- | 11 | Падольскі | [[Падольск]] (3 798 чал.) | style="text-align:right" |2 160,4 | style="text-align:right" |86 311 |- | 12 | Рузскі | [[Руза]] (2 349 чал.) | style="text-align:right" |1 984,1 | style="text-align:right" |55 522 |- | 13 | Серпухаўскі | [[Серпухаў]] (30 571 чал.) | style="text-align:right" |2 252,4 | style="text-align:right" |112 002 |} У 1926 годзе ў склад губерні ўваходзілі 17 паветаў: {| class="wikitable" style="margin-bottom: 10px;" ! № ! [[Паветы Расіі|Павет]] ! [[Павятовы горад]] ! Плошча, <br /> км² ! Насельніцтва <br /> (1926), чал. |- | 1 | Багародскі | [[Нагінск|Багародск]] | style="text-align:right" |2 244 | style="text-align:right" |189 389 |- | 2 | Бронніцкі | [[Раменскае]] | style="text-align:right" |2 334 | style="text-align:right" |170 703 |- | 3 | Валакаламскі | [[Валакаламск]] | style="text-align:right" |3 299 | style="text-align:right" |145 503 |- | 4 | Васкрасенскі | [[Істра|Васкрасенск]] | style="text-align:right" |1 878 | style="text-align:right" |88 591 |- | 5 | Дзмітраўскі | [[Дзмітраў]] | style="text-align:right" |1 679 | style="text-align:right" |89 065 |- | 6 | Ягор’еўскі | [[Ягор’еўск]] | style="text-align:right" |3 626 | style="text-align:right" |180 666 |- | 7 | Звянігарадскі | [[Звянігарад]] | style="text-align:right" |1 851 | style="text-align:right" |94 862 |- | 8 | Кашырскі | [[Кашыра]] | style="text-align:right" |2 098 | style="text-align:right" |94 392 |- | 9 | Клінскі | [[Клін (горад)|Клін]] | style="text-align:right" |3 152 | style="text-align:right" |127 660 |- | 10 | Каломенскі | [[Каломна]] | style="text-align:right" |2 118 | style="text-align:right" |136 561 |- | 11 | Ленінскі | [[Талдам|Ленінск]] | style="text-align:right" |2 015 | style="text-align:right" |75 238 |- | 12 | Мажайскі | [[Мажайск]] | style="text-align:right" |3 979 | style="text-align:right" |139 975 |- | 13 | Маскоўскі | [[Масква]] | style="text-align:right" |3 413 | style="text-align:right" |2 451 831 |- | 14 | Арэхава-Зуеўскі | [[Арэхава-Зуева]] | style="text-align:right" |2 903 | style="text-align:right" |197 676 |- | 15 | Падольскі | [[Падольск]] | style="text-align:right" |2 416 | style="text-align:right" |136 000 |- | 16 | Сергіеўскі | [[Сергіеў Пасад|Сергіеў]] | style="text-align:right" |3 137 | style="text-align:right" |108 783 |- | 17 | Серпухаўскі | [[Серпухаў]] | style="text-align:right" |2 427 | style="text-align:right" |143 941 |} == Кіраўніцтва губерні == На чале Маскоўскай губерні з 1727 года стаяў галоўны начальнік, які прызначаўся імператарам і меў назву генерал-губернатара, г. зн. галоўнакамандуючы. З заснаваннем губерніі 5 кастрычніка 1782 года гэтая пасада атрымала юрыдычнае узаконенне. З 30 кастрычніка 1816 года начальнік стаў называцца ваенным генерал-губернатарам. Такое назва захоўвалася да 1865 года, калі князь У. А. Далгарукаў быў прызначаны генерал-губернатарам без прыметніка «ваенны». Канцылярыя галоўнакамандуючага заснаваная 4 жніўня 1786 года. Пасаду памочніка генерал-губернатара заснаваная 13 верасня 1902 года. == Насельніцтва == === Колькасць насельніцтва === {| class="wikitable" style="margin-bottom: 10px;" ! Год ! Насельніцтва, чал. ! У тым ліку <br /> гарадское, чал. |- | 1714 | align="right" |711 341 |- | 1766 | align="right" |2 231 300 |- | 1785 | align="right" |883 900 |- | 1847 | align="right" |1 502 564 |- | 1897 | align="right" |2 430 581 | align="right" |1 134 382 |- | 1905 | align="right" |2 656 300 |- | 1926 | align="right" |4 570 836 | align="right" |2 705 844 |} === Нацыянальны склад === Нацыянальны склад у 1897 годзе<ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=827 Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей]</ref>: {| class="wikitable" style="margin-bottom: 10px;" ! Павет ! [[рускія]] ! [[немцы]] |- | Губерня ў цэлым | 97,6 % | … |- | Багародскі | 99,7 % | … |- | Бронніцкі | 99,8 % | … |- | Вярэйскі | 99,6 % | … |- | Валакаламскі | 99,9 % | … |- | Дзмітраўскі | 99,6 % | … |- | Звянігарадскі | 98,9 % | … |- | Клінскі | 99,7 % | … |- | Каломенскі | 99,2 % | … |- | Мажайскі | 99,6 % | … |- | Маскоўскі | 95,6 % | 1,5 % |- | Падольскі | 99,2 % | … |- | Рузскі | 99,6 % | … |- | Серпухаўскі | 99,0 % | … |} {{зноскі}} == Літаратура == * [http://chigirin.narod.ru/book.html#mos Памятная книжка Московской губернии на 1908 год] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20180913195553/http://chigirin.narod.ru/book.html#mos |date=13 верасня 2018 }} * [http://chigirin.narod.ru/book.html#mos Указатель селений и жителей уездов Московской губернии. Москва, 1852] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20180913195553/http://chigirin.narod.ru/book.html#mos |date=13 верасня 2018 }} * [http://blacksearcher.ru/forum/viewtopic.php?t=58 Списки населенных мест Московской губернии 1862,1911, JPG] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130521145632/http://blacksearcher.ru/forum/viewtopic.php?t=58 |date=21 мая 2013 }} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} * [https://ru.wikisource.org/wiki/Категория:ЭСБЕ:Московская%20губерния ЭСБЕ:Маскоўская губерня] * [http://oldbooks.ax3.net/BookLibrary/24000-Moskovskaya-gub.html Бібліятэка Царскае Сяло, кнігі па гісторыі Маскоўскай губерні (Памятныя кніжкі, планы і карты), PDF] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110914081350/http://oldbooks.ax3.net/BookLibrary/24000-Moskovskaya-gub.html |date=14 верасня 2011 }} * [http://new.runivers.ru/maps/podratlas/35 Карта Маскоўскай губерні з «Атласа» а. А. Ільіна 1876 года] (прагляд на рухавічку Google на сайце runivers.ru) * [http://www.remaps.ru/book/msk/ Рэпрынт ваенна-тапаграфічнай карты Маскоўскай губерні 1860 года выдавецтва «Эндис», С-Пб, 2010] * [http://maps.southklad.ru/forum/viewtopic.php?f=71&t=250 Тапаграфічная карта Маскоўскай губерні 1860 года 1 цаля = 2 вярсты] * [http://starye-karty.litera-ru.ru/maps/okr-mos-1878.zip Карта Ваколіц Масквы 1878 года 1 цаль = 1 вярста] * [http://kornilovi.ru/category/spiski_naselen/moskovskaya_guberniya Алфавітны каталог населеных месцаў Маскоўскай губерні] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210510143355/http://kornilovi.ru/category/spiski_naselen/moskovskaya_guberniya |date=10 мая 2021 }} * В. С. Кусаў Зямлі Маскоўскай губерні ў XVIII стагоддзі, Масква, 2004 {{Адміністрацыйны падзел Расійскай імперыі}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Зніклі ў 1929 годзе]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1708 годзе]] [[Катэгорыя:Маскоўская губерня| ]] ign2u8r1v4ok852ca0t30imxugm2skm Махаўскі сельсавет 0 552256 5135233 5122610 2026-05-03T09:11:26Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135233 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Махаўскі сельсавет |Арыгінальная назва = |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Беларусь]] |Статус = |Гімн = |Уваходзіць у = [[Магілёўскі раён]] |Уключае = 13 населеных пунктаў |Сталіца = [[Махава]] |Датаўтварэння = [[20 жніўня]] [[1924]],</br>[[4 чэрвеня]] [[1965]] |Скасаванне = [[22 ліпеня]] [[1960]] |Глава = Ермалаеў Аляксандр Генрыхавіч |Назва главы = Старшыня сельсавета |Глава2 = Белая Ала Віктараўна |Назва главы2 = Кіраўнік спраў |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 825 |Год перапісу = 2019 |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = |Часавыпояс = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Тэлефонны код = +375 212 |Код аўтамабільных нумароў = 6 |Сайт = https://www.mogilev.mogilev-region.by/ru/makhovsk/ |Заўвагі = }} '''Ма́хаўскі сельсавет''' — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе [[Магілёўскі раён|Магілёўскага раёна]] [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Цэнтр — [[аграгарадок]] (да 2010 года вёска) [[Махава]]. == Гісторыя == Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе [[Лупалаўскі раён|Лупалаўскага раёна]] [[Магілёўская акруга|Магілёўскай акругі]] [[БССР]]. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Лупалаўскім раёне БССР. З 2 сакавіка 1931 года ў складзе Магілёўскага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 22 ліпеня 1960 года скасаваны, тэрыторыя далучана да [[Нядашаўскі сельсавет|Нядашаўскага сельсавета]]<ref>Рашэнне выканкома Магілёўскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 22 ліпеня 1960 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1960, № 26.</ref>. 4 чэрвеня 1965 года Махаўскі сельсавет утвораны зноў у складзе 13 населеных пунктаў: [[Баброва (Махаўскі сельсавет)|Баброва]], [[Вялікая Дубраўка]], [[Запруддзе (Махаўскі сельсавет)|Запруддзе]], [[Косцінка (Магілёўскі раён)|Косцінка]], [[Латанаўка]], [[Ліпец]], [[Малая Дубраўка]], [[Малы Асавец]], [[Махава]], [[Пусты Асавец]], [[Растаполле]], [[Старая Мілееўка]] і [[Халмы (Магілёўскі раён)|Халмы]], якія ўваходзілі ў склад Нядашаўскага сельсавета<ref>Рашэнне выканкома Магілёўскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 4 чэрвеня 1965 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1965, № 25 (1105).</ref>. == Насельніцтва == Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1138 чалавек<ref name=":0">[http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/mahilouskaja.htm Насельніцтва населеных пунктаў Магілёўскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2009 года]{{Недаступная спасылка}}</ref>, з іх 94,4 % — [[беларусы]], 3,4 % — [[рускія ў Беларусі|рускія]], 1,1 % — [[украінцы ў Беларусі|украінцы]], 0,7 % — [[грузіны ў Беларусі|грузіны]]<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm Этнічны склад насельніцтва сельсаветаў Беларусі паводле перапісу 2009 года]</ref>; паводле перапісу 2019 года — 825 чалавек<ref name=":1">{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/mahilouskaja.htm |title=Насельніцтва населеных пунктаў Магілёўскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2019 года |access-date=25 лістапада 2023 |archive-date=4 снежня 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204044125/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/mahilouskaja.htm |url-status=dead }}</ref>. == Склад == У склад сельсавета ўваходзяць 13 населеных пунктаў (2019 г.): {| class="standard" |+ ! Населены пункт ! Статус ! Насельніцтва, 2009<ref name=":0" /> ! Насельніцтва, 2019<ref name=":1" /> |- | align="center" | Баброва | align="center" | вёска | align="center" | 21 | align="center" | 8 |- | align="center" | Вялікая Дубраўка | align="center" | вёска | align="center" | 12 | align="center" | 16 |- | align="center" | Запруддзе | align="center" | вёска | align="center" | 9 | align="center" | 7 |- | align="center" | Косцінка | align="center" | вёска | align="center" | 124 | align="center" | 81 |- | align="center" | Латанаўка | align="center" | вёска | align="center" | 1 | align="center" | 0 |- | align="center" | Ліпец | align="center" | вёска | align="center" | 99 | align="center" | 50 |- | align="center" | Малая Дубраўка | align="center" | вёска | align="center" | 17 | align="center" | 6 |- | align="center" | Малы Асавец | align="center" | вёска | align="center" | 84 | align="center" | 41 |- | align="center" | Махава | align="center" | аграгарадок | align="center" | 529 | align="center" | 438 |- | align="center" | Пусты Асавец | align="center" | вёска | align="center" | 37 | align="center" | 22 |- | align="center" | Растаполле | align="center" | вёска | align="center" | 1 | align="center" | 1 |- | align="center" | Старая Мілееўка | align="center" | вёска | align="center" | 122 | align="center" | 90 |- | align="center" | Халмы | align="center" | вёска | align="center" | 82 | align="center" | 65 |- |} {{зноскі}} == Літаратура == * Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987. * Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с. * {{Крыніцы/ГВБ|6-2}} {{Махаўскі сельсавет}} {{Магілёўскі раён}} [[Катэгорыя:Махаўскі сельсавет| ]] [[Катэгорыя:Былыя сельсаветы Лупалаўскага раёна]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1960 годзе]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1965 годзе]] nkln7j9l4kmavw2vu79uovegxbq8ycy Мастоцкі сельсавет 0 552291 5135187 5122609 2026-05-03T07:39:14Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135187 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Мастоцкі сельсавет |Арыгінальная назва = |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Беларусь]] |Статус = |Гімн = |Уваходзіць у = [[Магілёўскі раён]] |Уключае = 17 населеных пунктаў |Сталіца = [[Масток (Магілёўскі раён)|Масток]] |Датаўтварэння = [[20 жніўня]] [[1924]] |Скасаванне = |Глава = |Назва главы = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 1486 |Год перапісу = 2019 |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = |Часавыпояс = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Тэлефонны код = +375 212 |Код аўтамабільных нумароў = 6 |Сайт = https://www.mogilev.mogilev-region.by/ru/mostoksk/ |Заўвагі = }} '''Масто́цкі сельсавет''' — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе [[Магілёўскі раён|Магілёўскага раёна]] [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Цэнтр — [[аграгарадок]] (да 2009 года вёска) [[Масток (Магілёўскі раён)|Масток]]. == Гісторыя == Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе [[Лупалаўскі раён|Лупалаўскага раёна]] [[Магілёўская акруга|Магілёўскай акругі]] [[БССР]]. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Лупалаўскім раёне БССР. З 2 сакавіка 1931 года ў складзе Магілёўскага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года ў склад сельсавета з [[Заходскі сельсавет (Шклоўскі раён)|Заходскага сельсавета]] [[Шклоўскі раён|Шклоўскага раёна]] перададзена вёска [[Кастрыцы]]<ref>Указ Президиума Верховного Совета БССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Могилевской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.</ref>. 22 ліпеня 1960 года ў склад сельсавета з [[Машанацкі сельсавет|Машанацкага сельсавета]] перададзены 3 населеныя пункты ([[Макаўня]], [[Макрусінка]] і [[Мацееўшчына]])<ref>Рашэнне выканкома Магілёўскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 22 ліпеня 1960 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1960, № 26.</ref>. 23 снежня 2009 года да сельсавета далучана частка скасаванага [[Брылеўскі сельсавет|Брылеўскага сельсавета]] (4 населеныя пункты: [[Зарудзееўка]], [[Макаранцы]], [[Машанакі]] і [[Мішкаўка]])<ref>[http://www.pravo.by/pdf/2010-39/2010-39(003-014).pdf Решение Могилевского областного Совета депутатов от 23 декабря 2009 г. № 17-16 Об изменении административно-территориального устройства некоторых административно-территориальных единиц Могилевской области]</ref>. == Насельніцтва == Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (13 населеных пунктаў) — 1309 чалавек<ref name=":0">[http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/mahilouskaja.htm Насельніцтва населеных пунктаў Магілёўскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2009 года]{{Недаступная спасылка}}</ref>, з іх 94,6 % — [[беларусы]], 3,7 % — [[рускія ў Беларусі|рускія]], 1,1 % — [[украінцы ў Беларусі|украінцы]]<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm Этнічны склад насельніцтва сельсаветаў Беларусі паводле перапісу 2009 года]</ref>; паводле перапісу 2019 года (17 населеных пунктаў) — 1486 чалавек<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/mahilouskaja.htm |title=Насельніцтва населеных пунктаў Магілёўскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2019 года |access-date=25 лістапада 2023 |archive-date=4 снежня 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204044125/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/mahilouskaja.htm |url-status=dead }}</ref>. == Склад == Станам на 2009 год у склад сельсавета ўваходзілі 13 населеных пунктаў, пасля ўзбуйнення — 17 населеных пунктаў (23.12.2009 г.): {| class="standard" |+ ! Населены пункт ! Статус ! Насельніцтва, 2009<ref name=":0" /> |- | align="center" | [[Агееўка]] | align="center" | вёска | align="center" | 44 |- | align="center" | [[Грыбаны]] | align="center" | вёска | align="center" | 311 |- | align="center" | [[Зарудзееўка]]* | align="center" | вёска   | align="center" | 48 |- | align="center" | [[Калясішча (Магілёўскі раён)|Калясішча]] | align="center" | вёска | align="center" | 32 |- | align="center" | [[Кастрыцы]] | align="center" | вёска | align="center" | 34 |- | align="center" | [[Кругі (Магілёўскі раён)|Кругі]] | align="center" | вёска | align="center" | 54 |- | align="center" | [[Макаранцы]]* | align="center" | вёска | align="center" | 301 |- | align="center" | [[Макаўня]] | align="center" | вёска | align="center" | 40 |- | align="center" | [[Макрусінка]] | align="center" | вёска | align="center" | 13 |- | align="center" | [[Масток (Магілёўскі раён)|Масток]] | align="center" | аграгарадок | align="center" | 592 |- | align="center" | [[Мацееўшчына]] | align="center" | вёска | align="center" | 48 |- | align="center" | [[Машанакі]]* | align="center" | вёска | align="center" | 85 |- | align="center" | [[Мішкаўка]]* | align="center" | вёска | align="center" | 32 |- | align="center" | [[Паўлаўка (Магілёўскі раён)|Паўлаўка]] | align="center" | вёска | align="center" | 33 |- | align="center" | [[Русінка]] | align="center" | вёска | align="center" | 16 |- | align="center" | [[Фойна]] | align="center" | вёска | align="center" | 40 |- | align="center" | [[Шапчыцы (Магілёўскі раён)|Шапчыцы]] | align="center" | вёска | align="center" | 52 |- | colspan="5" |<small>* — да 23.12.2009 г. у Брылеўскім сельсавеце</small> |} == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987. * Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с. * {{Крыніцы/ГВБ|6-2}} {{Мастоцкі сельсавет}} {{Магілёўскі раён}} [[Катэгорыя:Мастоцкі сельсавет| ]] [[Катэгорыя:Былыя сельсаветы Лупалаўскага раёна]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе]] 4hd1e29vx35r1thbci86su9b9gjap74 Марохараўскі сельсавет 0 577261 5135100 4720714 2026-05-02T23:24:49Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135100 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Марохараўскі сельсавет |Арыгінальная назва = |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Беларусь]] |Статус = |Гімн = |Уваходзіць у = [[Жыткавіцкі раён]] |Уключае = 14 населеных пунктаў |Сталіца = [[Марохарава]] |Датаўтварэння = [[16 ліпеня]] [[1954]] |Скасаванне = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 1731 |Год перапісу = 2019 |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = 157,67 |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = |Часавыпояс = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = 3 |Сайт = |Заўвагі = }} '''Маро́хараўскі сельсавет''' — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе [[Жыткавіцкі раён|Жыткавіцкага раёна]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Адміністрацыйны цэнтр — вёска [[Марохарава]]. Плошча 157,67 км²<ref>[http://www.pravo.by/main.aspx?guid=12551&p0=D914g0064525&p1=1 Решение Гомельского областного совета депутатов от 14 мая 2014 г. № 13 О некоторых вопросах административно-территориального устройства Житковичского района Гомельской области]</ref>. == Гісторыя == Утвораны 16 ліпеня 1954 года шляхам аб’яднання скасаваных [[Бялёўскі сельсавет|Бялёўскага]] і [[Ляхавіцкі сельсавет (Жыткавіцкі раён)|Ляхавіцкага]] сельсаветаў<ref>Указ Президиума Верховного Совета Белорусской ССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Гомельской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.</ref>. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Марохаўскага сельсавета 15 населеных пунктаў<ref name="атд74">{{Крыніцы/БССР-АТД (1974)|84}}</ref>. 26 сакавіка 1987 года ў склад сельсавета з адміністрацыйнага падпарадкавання Жыткавіцкага гарсавета перададзена вёска [[Хісцецкі Бор]], з [[Дзякавіцкі сельсавет|Дзякавіцкага сельсавета]] — вёска [[Вятчынская Рудня]], у склад [[Руднянскі сельсавет (Жыткавіцкі раён)|Руднянскага сельсавета]] перададзены вёскі [[Келі (Жыткавіцкі раён)|Келі]], [[Палянка (Жыткавіцкі раён)|Палянка]] і [[Яміца (Жыткавіцкі раён)|Яміца]]<ref>Рашэнне выканкома Гомельскага абласнога Савета народных дэпутатаў ад 26 сакавіка 1987 г. // Збор законаў Беларускай ССР, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1987, № 23 (1901).</ref>. 28 студзеня 1991 года вёскі [[Відошын]], [[Ляхавічы (Жыткавіцкі раён)|Ляхавічы]], [[Навуць (вёска)|Навуць]], [[Пласток (Жыткавіцкі раён)|Пласток]], [[Пухавічы (Жыткавіцкі раён)|Пухавічы]], [[Сяменча]] і пасёлак [[Чырвонае (Жыткавіцкі раён)|Чырвонае]] перададзены ў склад новаўтворанага [[Чырвоненскі сельсавет|Чырвоненскага сельсавета]]. 26 верасня 2006 года ў склад сельсавета вернута вёска Навуць<ref>[http://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2006-175/2006-175(003-054).pdf&oldDocPage=3 Решение Гомельского областного Совета депутатов от 26 сентября 2006 г. № 295 Об изменении административно-территориального устройства районов Гомельской области] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210712122704/https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2006-175%2F2006-175%28003-054%29.pdf&oldDocPage=3|date=12 ліпеня 2021}}</ref>. 27 снежня 2022 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага [[Дзякавіцкі сельсавет|Дзякавіцкага сельсавета]] (6 населеных пунктаў: аграгарадок [[Дзякавічы]], вёскі [[Буда (Жыткавіцкі раён)|Буда]], [[Вятчын]], [[Лутоўе]], [[Пасталы (Жыткавіцкі раён)|Пасталы]] і [[Хвойка]])<ref>[https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D923g0120538&p1=1 Решение Гомельского областного Совета депутатов от 27 декабря 2022 г. № 423 Об изменениях в административно-территориальном устройстве Житковичского района Гомельской области]</ref>. == Насельніцтва == Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (8 населеных пунктаў) — 2028 чалавек<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/homielskaja.htm Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Гомельскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2009 года]{{Недаступная спасылка}}</ref>, з іх 96,9 % — [[беларусы]], 2,3 % — [[рускія ў Беларусі|рускія]], 0,5 % — [[украінцы ў Беларусі|украінцы]]<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm Этнічны склад насельніцтва сельсаветаў Беларусі паводле перапісу 2009 года]</ref>; паводле перапісу 2019 года (8 населеных пунктаў) — 1731 чалавек<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/homielskaja.htm |title=Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Гомельскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2019 года |access-date=30 красавіка 2024 |archive-date=26 лістапада 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126232209/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/homielskaja.htm |url-status=dead }}</ref>. {{зноскі}} == Літаратура == * Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С.Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.). — Минск: «Беларусь», 1987. — 283 с. * Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с. {{Марохараўскі сельсавет}} {{Жыткавіцкі раён}} [[Катэгорыя:Марохараўскі сельсавет| ]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1954 годзе]] aw764yspia8dahwpn2ra1khwe2monqg Малькавіцкі сельсавет (Ганцавіцкі раён) 0 577510 5134997 4804921 2026-05-02T17:07:54Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5134997 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Малькавіцкі сельсавет}} {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Малькавіцкі сельсавет |Арыгінальная назва = |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Беларусь]] |Статус = |Гімн = |Уваходзіць у = [[Ганцавіцкі раён]] |Уключае = 3 населеныя пункты |Сталіца = [[Малькавічы (Ганцавіцкі раён)|Малькавічы]] |Датаўтварэння = [[12 кастрычніка]] [[1940]] |Скасаванне = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 1250 |Год перапісу = 2019 |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = |Часавыпояс = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = 1 |Сайт = |Заўвагі = }} '''Ма́лькавіцкі сельсавет''' — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў [[Ганцавіцкі раён|Ганцавіцкім раёне]] [[Брэсцкая вобласць|Брэсцкай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок [[Малькавічы (Ганцавіцкі раён)|Малькавічы]]. Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў Ганцавіцкім раёне [[Пінская вобласць|Пінскай вобласці]]. З 8 студзеня 1954 года — у [[Брэсцкая вобласць|Брэсцкай]] вобласці. З 25 снежня 1962 па 30 ліпеня 1966 года ў складзе [[Лунінецкі раён|Лунінецкага раёна]]. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 3 населеныя пункты<ref name="атд74">{{Крыніцы/БССР-АТД (1974)|18}}</ref>. Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1954 чалавекі<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/bresckaja.htm Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Брэсцкай вобласці Беларусі паводле перапісу 2009 года]{{Недаступная спасылка}}</ref>, з іх 97,0 % — [[беларусы]], 1,7 % — [[рускія ў Беларусі|рускія]]<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm Этнічны склад насельніцтва сельсаветаў Беларусі паводле перапісу 2009 года]</ref>; паводле перапісу 2019 года — 1250 чалавек<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/bresckaja.htm |title=Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Брэсцкай вобласці Беларусі паводле перапісу 2019 года |access-date=18 мая 2024 |archive-date=3 ліпеня 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240703073212/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/bresckaja.htm |url-status=dead }}</ref>. == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987. * Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с. {{Малькавіцкі сельсавет (Ганцавіцкі раён)}} {{Ганцавіцкі раён|варыянт=сучаснасць}} {{Навігацыйная табліца з падгрупамі |navbar = plain |загаловак = Малькавіцкі сельсавет у гістарычных адміністрацыйных адзінках |спіс1 = {{Ганцавіцкі раён|child|варыянт=гісторыя|загаловак=Малькавіцкі сельсавет у [[Ганцавіцкі раён|Ганцавіцкім раёне]] (1940—1962)}} |спіс2 = {{Лунінецкі раён|child|варыянт=гісторыя|загаловак=Малькавіцкі сельсавет у [[Лунінецкі раён|Лунінецкім раёне]] (1962—1966)}} |спіс3 = {{Ганцавіцкі раён|child|варыянт=гісторыя|загаловак=Малькавіцкі сельсавет у [[Ганцавіцкі раён|Ганцавіцкім раёне]] (з 1966)}} }} [[Катэгорыя:Малькавіцкі сельсавет (Ганцавіцкі раён)| ]] [[Катэгорыя:Былыя сельсаветы Лунінецкага раёна]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе]] 0utih2150hp5c5g3f351ddsvyk27bz3 Малагарадзяціцкі сельсавет 0 577714 5134961 4883822 2026-05-02T13:56:38Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5134961 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Малагарадзяціцкі сельсавет |Арыгінальная назва = |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Беларусь]] |Статус = |Гімн = |Уваходзіць у = [[Любанскі раён]] |Уключае = 10 населеных пунктаў |Сталіца = [[Малыя Гарадзяцічы]] |Датаўтварэння = [[20 жніўня]] [[1924]] |Скасаванне = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 1322 |Год перапісу = 2019 |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = |Часавыпояс = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = 5 |Сайт = |Заўвагі = }} '''Малагарадзя́ціцкі сельсавет''' — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе [[Любанскі раён|Любанскага раёна]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. Цэнтр — аграгарадок [[Малыя Гарадзяцічы]]. Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе [[Петрыкаўскі раён|Петрыкаўскага раёна]] [[Мазырская акруга|Мазырскай акругі]] [[БССР]]. 21 жніўня 1925 года перададзены ў склад Любанскага раёна [[Слуцкая акруга|Слуцкай акругі]]. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе [[Бабруйская акруга|Бабруйскай акругі]]. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Любанскім раёне БССР. З 21 чэрвеня 1935 года ў Любанскім раёне Слуцкай акругі. Пасля ўвядзення абласнога дзялення 20 лютага 1938 года ў Любанскім раёне Мінскай вобласці. З 20 верасня 1944 года ў складзе [[Бабруйская вобласць|Бабруйскай вобласці]], з 8 студзеня 1954 года ў Мінскай вобласці. У 1964 годзе ў склад сельсавета з [[Соснаўскі сельсавет|Соснаўскага сельсавета]] перададзены пасёлак [[Зыслаў]]<ref>Рашэнні выканкома Мінскага абласнога (сельскага) Савета дэпутатаў працоўных ад 28 лютага і 31 сакавіка 1964 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1964, № 21 (1061).</ref>. У 1971 годзе скасаваны пасёлак [[Зыслаў]]<ref>Рашэнне выканкома Мінскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 16 верасня 1971 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1971, № 29 (1331).</ref>, у 1974 годзе — пасёлак [[Даватара]]<ref>Рашэнні выканаўчага камітэта Мінскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 27 чэрвеня і 15 жніўня 1974 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1974, № 25 (1435).</ref>, у 1989 годзе — пасёлак [[Похіль I]]<ref>Рашэнні выканкома Мінскага абласнога Савета народных дэпутатаў ад 24 ліпеня, 28 верасня і 24 кастрычніка 1989 г. // Збор законаў Беларускай ССР, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1989, № 35 (1985).</ref>. Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1764 чалавекі<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/minskaja.htm |title=Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Мінскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2009 года |access-date=30 сакавіка 2024 |archive-date=14 лістапада 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251114015414/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/minskaja.htm |url-status=dead }}</ref>, з іх 97,9 % — [[беларусы]], 1,5 % — [[рускія ў Беларусі|рускія]]<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm Этнічны склад насельніцтва сельсаветаў Беларусі паводле перапісу 2009 года]</ref>; паводле перапісу 2019 года — 1322 чалавекі<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/minskaja.htm |title=Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Мінскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2019 года |access-date=30 сакавіка 2024 |archive-date=15 лістапада 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251115144701/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/minskaja.htm |url-status=dead }}</ref>. {{зноскі}} == Літаратура == * Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987. * Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с. {{Малагарадзяціцкі сельсавет}} {{Любанскі раён}} [[Катэгорыя:Малагарадзяціцкі сельсавет| ]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе]] [[Катэгорыя:Былыя сельсаветы Петрыкаўскага раёна]] 30ayexduzjz8i8wx56n796xf1wkjxzy Махроўскі сельсавет 0 579070 5135238 4800694 2026-05-03T09:20:22Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135238 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Махроўскі |Арыгінальная назва = |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Беларусь]] |Статус = |Гімн = |Уваходзіць у = [[Іванаўскі раён]] |Уключае = 6 населеных пунктаў |Сталіца = [[Махро]] |Датаўтварэння = [[12 кастрычніка]] [[1940]] |Скасаванне = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 1294 |Год перапісу = 2019 |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = |Часавыпояс = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = 1 |Сайт = |Заўвагі = }} '''Махро́ўскі сельсавет''' — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе [[Іванаўскі раён|Іванаўскага раёна]] [[Брэсцкая вобласць|Брэсцкай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Цэнтр — вёска [[Махро]]. Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Іванаўскага раёна [[Пінская вобласць|Пінскай вобласці]]. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Брэсцкай вобласці. З 25 снежня 1962 года па 6 студзеня 1965 года ў складзе [[Драгічынскі раён|Драгічынскага раёна]]. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Махроўскага сельсавета было 5 населеных пунктаў<ref name="атд74">{{Крыніцы/БССР-АТД (1974)|21}}</ref>. 26 чэрвеня 2013 года ў склад сельсавета з [[Бродніцкі сельсавет (Іванаўскі раён)|Бродніцкага сельсавета]] перададзена вёска [[Завышша]]<ref>[http://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D913b0058875&p1=1 Решение Брестского областного Совета депутатов от 26 июня 2013 г. № 287 Об изменениях в административно-территориальном устройстве Ивановского района Брестской области] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210411005832/https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D913b0058875&p1=1|date=11 красавіка 2021}}</ref>. Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (5 населеных пунктаў) — 1494 чалавекі<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/bresckaja.htm Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Брэсцкай вобласці Беларусі паводле перапісу 2009 года]{{Недаступная спасылка}}</ref>, з іх 97,7 % — [[беларусы]], 1,3 % — [[украінцы ў Беларусі|украінцы]], 0,7 % — [[рускія ў Беларусі|рускія]]<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm Этнічны склад насельніцтва сельсаветаў паводле перапісу 2009 года]</ref>; паводле перапісу 2019 года (6 населеных пунктаў) — 1294 чалавекі<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/bresckaja.htm |title=Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Брэсцкай вобласці Беларусі паводле перапісу 2019 года |access-date=18 мая 2024 |archive-date=3 ліпеня 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240703073212/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/bresckaja.htm |url-status=dead }}</ref>. == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987. * Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с. {{Махроўскі сельсавет}} {{Іванаўскі раён|варыянт=сучаснасць}} {{Навігацыйная табліца з падгрупамі |navbar = plain |загаловак = Махроўскі сельсавет у гістарычных адміністрацыйных адзінках |спіс1 = {{Іванаўскі раён|child|варыянт=гісторыя|загаловак=Махроўскі сельсавет у [[Іванаўскі раён|Іванаўскім раёне]] (1940—1962)}} |спіс2 = {{Драгічынскі раён|child|варыянт=гісторыя|загаловак=Махроўскі сельсавет у [[Драгічынскі раён|Драгічынскім раёне]] (1962—1965)}} |спіс3 = {{Іванаўскі раён|child|варыянт=гісторыя|загаловак=Махроўскі сельсавет у [[Іванаўскі раён|Іванаўскім раёне]] (з 1965)}} }} [[Катэгорыя:Махроўскі сельсавет| ]] [[Катэгорыя:Былыя сельсаветы Драгічынскага раёна]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе]] 6xd21gzb8hj7j9d5wi7f77uf3mj72gw Малоткавіцкі сельсавет 0 579621 5134992 4800653 2026-05-02T16:26:08Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5134992 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Малоткавіцкі сельсавет |Арыгінальная назва = |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Беларусь]] |Статус = |Гімн = |Уваходзіць у = [[Пінскі раён]] |Уключае = 9 населеных пунктаў |Сталіца = [[Малоткавічы]] |Датаўтварэння = [[12 кастрычніка]] [[1940]] |Скасаванне = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 4681 |Год перапісу = 2019 |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = |Часавыпояс = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = 1 |Сайт = |Заўвагі = }} '''Мало́ткавіцкі сельсавет''' — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе [[Пінскі раён|Пінскага раёна]] [[Брэсцкая вобласць|Брэсцкай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Адміністрацыйны цэнтр сельсавета — аграгарадок (да 2008 года вёска) [[Малоткавічы]]. Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як '''Жабчыцкі сельсавет''' у складзе [[Жабчыцкі раён|Жабчыцкага раёна]] [[Пінская вобласць|Пінскай вобласці]]. Цэнтр — вёска [[Жабчыцы]]. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Брэсцкай вобласці. 16 ліпеня 1954 года сельсавет перайменаваны ў Малоткавіцкі, цэнтр перанесены ў вёску Малоткавічы<ref>Указ Президиума Верховного Совета Белорусской ССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Брестской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.</ref>. З 14 кастрычніка 1957 года ў складзе Пінскага раёна. 22 снежня 1959 года вёскі [[Вялікая Вулька]], [[Жытнавічы]] і [[Ізін]] перададзены ў склад сельсавета з [[Завідчыцкі сельсавет|Завідчыцкага сельсавета]]<ref>Рашэнне выканкома Брэсцкага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 22 снежня 1959 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1959, № 18.</ref>. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 9 населеных пунктаў<ref name="атд74">{{крыніцы/БССР-АТД (1974)|30}}</ref>. Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 4815 чалавек<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/bresckaja.htm Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Брэсцкай вобласці Беларусі паводле перапісу 2009 года]{{Недаступная спасылка}}</ref>, з іх 94,8 % — [[беларусы]], 2,7 % — [[рускія ў Беларусі|рускія]], 1,6 % — [[украінцы ў Беларусі|украінцы]]<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm Этнічны склад насельніцтва сельсаветаў паводле перапісу 2009 года]</ref>; паводле перапісу 2019 года — 4681 чалавек<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/bresckaja.htm |title=Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Брэсцкай вобласці Беларусі паводле перапісу 2019 года |access-date=18 мая 2024 |archive-date=3 ліпеня 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240703073212/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/bresckaja.htm |url-status=dead }}</ref>. == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987. * Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с. {{Малоткавіцкі сельсавет}} {{Пінскі раён|варыянт=сучаснасць}} {{Навігацыйная табліца з падгрупамі |navbar = plain |загаловак = Малоткавіцкі (да 1954 года Жабчыцкі) сельсавет у гістарычных адміністрацыйных адзінках |спіс1 = {{Жабчыцкі раён|child|загаловак=Малоткавіцкі (да 1954 года Жабчыцкі) сельсавет у [[Жабчыцкі раён|Жабчыцкім раёне]] (1940—1957)}} |спіс2 = {{Пінскі раён|child|варыянт=гісторыя|загаловак=Малоткавіцкі сельсавет у [[Пінскі раён|Пінскім раёне]] (з 1957)}} }} [[Катэгорыя:Малоткавіцкі сельсавет| ]] [[Катэгорыя:Былыя сельсаветы Жабчыцкага раёна]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе]] bnyl4lv5q2jnqdk2f1nfkty34baczmg Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт эканомікі, статыстыкі і інфарматыкі 0 580168 5135172 5081759 2026-05-03T07:02:11Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135172 wikitext text/x-wiki {{Картка ўніверсітэта}} '''Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт эканомікі, статыстыкі і інфарматыкі''' (рус. ''Московский государственный университет экономики, статистики и информатики'') — дзяржаўная расійская [[вышэйшая навучальная ўстанова]]. Заснаваны ў [[1932]] годзе як Маскоўскі інстытут народнагаспадарчага ўліку. Дзейнічаў у г. [[Масква]]<ref>Юрыдычны адрас: Расія, 119501, Масква, вул. Нежынская, 7</ref>. і мела філіялы ў [[Рыга|Рызе]] і [[Мінск]]у. У [[1948]] годзе быў ператвораны ў Маскоўскі эканоміка-статыстычны інстытут (МЭСІ). У [[1982]] г. МЭСІ быў узнагароджаны [[Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга|Ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга]]. У [[1996]] годзе атрымаў статус універсітэта і быў перайменаваны ў Маскоўскі дзяржаўны універсітэт эканомікі, статыстыкі і інфарматыкі, пры захаванні ранейшай абрэвіятуры З [[2015]] г. далучаны да [[Расійскі эканамічны ўніверсітэт імя Г.В. Пляханава|РЭУ імя Пляханава]]. == Мінскі філіял == Заснаваны ў [[2003]] г., дзейнічае на [[Вуліца Маякоўскага (Мінск)|вул. Маякоўскага]], 127/2<ref>[https://www.kp.by/daily/26222.5/3104341/ Поступаем в Минский филиал МЭСИ без ЦТ!]{{Недаступная спасылка}} // Комсомольская правда в Беларуси, 21.04.14</ref><ref>[https://deal.by/cs/115175 МЭСИ (Московский государственный университет экономики, статистики и информатики)] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20250228151735/https://deal.by/cs/115175 |date=28 лютага 2025 }} // Deal.by</ref>. Вядзецца падрыхтоўка менеджераў, эканамістаў, бухгалтараў, і праграмістаў<ref>[https://deal.by/cs/115175 МЭСИ (Московский государственный университет экономики, статистики и информатики)] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20250228151735/https://deal.by/cs/115175 |date=28 лютага 2025 }} // Deal.by</ref>. З 2015 г. з’яўляецца філіялам Расійскага эканамічнага ўніверсітэта імя Г. В. Пляханава. {{зноскі}} == Спасылкі == * Сайт МЭСІ: www.mesi.ru * Сайты Мінскага філіяла да далучэння да РЭУ: http://minsk.mesi.ru/ {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20161128145844/http://minsk.mesi.ru/ |date=28 лістапада 2016 }}, www.mfmesi.ru (не працуюць) * [https://deal.by/cs/115175 МЭСИ (Московский государственный университет экономики, статистики и информатики)] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20250228151735/https://deal.by/cs/115175 |date=28 лютага 2025 }} // Deal.by * [http://rea.ru Сайт РЭУ] {{ВНУ Беларусі}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Мінска]] [[Катэгорыя:Універсітэты Масквы]] [[Катэгорыя:Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт эканомікі, статыстыкі і інфарматыкі| ]] [[Катэгорыя:Эканамічныя ўніверсітэты]] p4t7b53q4c9q0j8jdl7tg9kdkhdw7kw Санкт-Пецярбургская духоўная акадэмія 0 580269 5135213 4617980 2026-05-03T08:27:16Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5135213 wikitext text/x-wiki {{Картка ўніверсітэта |назва = Санкт-Пецярбургская духоўная акадэмія |скарачэнне = СПбДА |эмблема = [[Файл:Лагатып СПбДА.png|180x400px]] |выява = Наб. Обводного канала 17 02.jpg |арыгінал = |міжназва = |ранейшая назва = Славяно–греко–латинская семинария, <br>Главная семинария, <br>Александро–Невская академия, <br>Санкт–Петербургская (Петроградская, Ленинградская) духовная академия |дэвіз = |заснаваны = [[1797]]<ref name="Карпук">{{артыкул |аўтар=Карпук Д. А. |загаловак=А была ли академия? или несколько слов в качестве предисловия|выданне=Вестник Исторического общества Санкт-Петербургской Духовной Академии|год=2020|спасылка=https://cyberleninka.ru/article/n/a-byla-li-akademiya-ili-neskolko-slov-v-kachestve-predisloviya|нумар =1 (4)|старонкі= 10—14|мова= ru }}</ref> |зачынены = |рэарганізаваны = [[1809]] |год рэарганізацыі = |тып = [[Духоўная навучальная ўстанова]] |найменне пасады = Рэктар |прэзідэнт = |навуковы кіраўнік = |студэнты = Больш 900<ref name="Сайт">[https://spbda.ru/abitur/abits/abitur-common/ Общая информация о приеме на обучение в Санкт-Петербургскую Духовную Академию на 2018/2019 учебный год] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210305003045/https://spbda.ru/abitur/abits/abitur-common/ |date=5 сакавіка 2021 }}{{ref-ru|}}</ref> |замежныя студэнты = |спецыялітэт = |бакалаўрыят = |магістратура = |аспірантура = |дактарантура = |дактары = |прафесары = |выкладчыкі = 100<ref name="Сайт"/> |размяшчэнне = {{RUS}}, [[Санкт-Пецярбург]] |кампус = |адрас =193167, [[Санкт-Пецярбург]], [[набярэжная Абводнага канала]], 17 |сайт = [https://spbda.ru/] |узнагароды = |Месцазнаходжанне = Санкт-Пецярбург |lat_dir = N |lat_deg = 59.917602 |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = E |lon_deg = 30.383320 |lon_min = |lon_sec = |region = RU |CoordScale = category:Saint Petersburg Theological Academy |edu_region = }} '''Санкт-Пецярбургская духоўная акадэмія''' ({{lang-ru|Санкт–Петербургская духовная академия}}, поўнае юрыдычная назва: '''Санкт-Пецярбургская духоўная акадэмія Рускай праваслаўнай царквы''') — вышэйшая навучальная ўстанова [[Руская праваслаўная царква|Рускай праваслаўнай царквы]], заснаваная ў [[Санкт-Пецярбург]]у ў [[1797]] годзе<ref name="Карпук"/>. У цяперашні час уяўляе сабой комплекс духоўна–навучальных устаноў, якія аб'ядноўваюцца ўмоўнай назвай ''Санкт-Пецярбургскія духоўныя школы''. == Перыяд паасобнага існавання духоўна–навучальных устаноў == === Санкт-Пецярбургская духоўная акадэмія === ==== Установа ==== У [[1721]] годзе пры Аляксандра-Неўскім [[манастыр]]ы па распараджэнні архіепіскапа Наўгародскага {{нп3|Феодосий (Яновский)|Феадосія (Яноўскага)|ru|}} была заснаваная '''Славенская школа''' для навучання азбуцы, пісьму, Псалтыру, арыфметыцы, граматыцы і тлумачэнню евангельскіх асалодаў. У [[1726]] годзе яна была перайменаваная ў '''Славяна-грэка-лацінскую семінарыю''' з выкладаннем багаслоўя, філасофіі, рыторыкі, красамоўства, гісторыі, геаграфіі, старажытных і новых моў. Вучні набіраліся з розных саслоўяў. Колькасць іх складала да 100 чалавек. Славяна-грэка-лацінская семінарыя ў 1736 годзе была аб'яднаная з семінарыяй, якая дзейнічала ў доме епіскапа Феафана (Пракаповіча) на Карпаўцы. У [[1761]] годзе {{нп3|Святейший правительствующий синод|Свяцейшы Сінод|ru|}} падаў дазвол выпускнікам семінарыі на навучанне медыцыне за мяжой з выплатай ім падвойнага пенсіёну. Яны накіроўваліся ў [[Кембрыджскі ўніверсітэт|Кембрыджскі]] і [[Оксфардскі ўніверсітэт|Оксфардскі]] ўніверсітэты (Англія), [[Гётынген]] (Германія). У [[1788]] годзе навучальная ўстанова была ператворана ў '''Галоўную семінарыю''', куды пасылалі вучыцца лепшых выхаванцаў з многіх епархіяльных сэмінарыяў Расіі. [[Файл:10 Lavra SPb.jpg|міні|злева|Аляксандра-Неўская лаўра]] Старэйшыя класы [[Вялікі Ноўгарад|Наўгародскай]] семінарыі таксама былі пераведзены ў Аляксандра-Неўскі манастыр, і лік выхаванцаў у Галоўнай семінарыі дасягнуў 200. У Галоўнай семінарыі былі ўведзеныя: царкоўная гісторыя, механіка, натуральная гісторыя, а таксама быў адкрыты клас матэматыкі і вопытнай фізікі. Лепшыя са старшакласнікаў (яны называліся студэнтамі) прызначаліся лектарамі ў ніжэйшых класах. У [[1797]] годзе адначасова з перайменаваннем Свята–Траецкага Аляксандра-Неўскага манастыра ў [[Аляксандра-Неўская лаўра|Аляксандра-Неўскую лаўру]] '''Аляксандра-Неўская Галоўная семінарыя''' была ператворана ў '''Аляксандра-Неўскую акадэмію'''. У найвышэйшым загадзе [[Імператар Расійскай імперыі|імператара]] [[Павел I (імператар расійскі)|Паўла I]] ад 18 [[31 снежня|(31) снежня]] [[1797]] года было адзначана: [[Файл:Quarenghi - Alexander Nevsky Lavra.jpg|міні|справа|Аляксандра-Неўская лаўра ў 1780–ых гг.]] «''Признали Мы за благо следующее распоряжение: как просвещение и благонравие духовного чина способствует просвещению и утверждению добрых нравов и в мирских, повелеваем кроме бывших доныне Духовных академий в Москве и Киеве, учредить такие Духовные академии в Санкт–Петербурге при Александро–Невском монастыре, и в Казани, вместо находящихся там семинарий, снабдя их всем, соответствующим званию и для преподавания потребным''». У Духоўных акадэміях, акрамя агульных семінарскіх курсаў, пастанавілі выкладаць поўную сістэму філасофіі і багаслоўя, вышэйшае красамоўства, фізіку і мовы: лацінскую, старажытнагабрэйскую, грэцкую, нямецкую і французскую. Выпускнікі Духоўнай акадэміі размяркоўваліся настаўнікамі ў Духоўныя семінарыі і вучылішчы, на царкоўна–прыходскае служэнне, святарамі пры рускіх замежных місіях і амбасадах. Шмат хто працягваў сваё навучанне ў свецкіх навучальных установах. Лепшыя студэнты заставаліся выкладчыкамі акадэміі ніжэйшых класаў. На [[1808]] год у акадэміі лічылася 277 выхаванцаў. ==== Рэфармаваная акадэмія ==== Згодна ўсеагульнай рэформы духоўнай адукацыі ў пачатку [[1809]] года Аляксандра-Неўская акадэмія была падзеленая на тры навучальныя ўстановы, якія працягвалі размяшчацца ў Аляксандра-Неўскай лаўры: * Санкт-Пецярбургскую духоўную акадэмію (вышэйшая школа); * [[Санкт-Пецярбургскую духоўная семінарыя|Санкт-Пецярбургскую духоўную семінарыю]] (сярэдняя школа); * [[Аляксандра-Неўскае духоўнае вучылішча]] (ніжэйшая школа). Акадэмія і семінарыя займалі Фёдараўскі і Паўднёвы карпусы Лаўры. Пасля распрацоўкі і прыняцця Статута 17 лютага ([[1 сакавіка]]) [[1809]] года адбылося ўрачыстае адкрыццё Санкт-Пецярбургскай духоўнай акадэміі. Былі ўведзеныя вучоныя ступені доктара, магістра і кандыдата багаслоўя. Першы выпуск рэфармаванай Духоўнай акадэміі быў здзейснены ў [[1814]] годзе. 12 з 78 выпускнікоў адразу ж папоўнілі прафесарска–выкладчыцкую карпарацыю. Пашырэнне і рэформа Духоўнай акадэміі запатрабавалі асобнага будынка. 10 [[22 чэрвеня|(22) чэрвеня]] [[1817]] года мітрапаліт {{нп3|Амвросий (Подобедов)|Амброзій|ru|}} асвяціў закладку акадэмічнага корпуса. Яго пабудавалі ў [[1817]]—[[1821]] гадах на казённыя сродкі на тэрыторыі Лаўры, на поўдзень ад Фёдараўскага корпусу. З [[1821]] года Акадэмія стала выдаваць [[часопіс]] «''Христианское чтение''», які, як правіла, утрымліваў пераклад на рускую мову твораў [[Айцы Царквы|айцоў царквы]], артыкулы з развагамі пра хрысціянскую рэлігіі наогул, па тлумачэнню праваслаўнага веравучэння, царкоўнага красамоўства, царкоўнай гісторыі, з павучальных разважанняў і хрысціянскай бібліяграфіяй. З [[1847]] года пачалася перакладчыцкая дзейнасць. Былі перакладзеныя: гутаркі [[Іаан Златавуст|Іаана Златавуста]], гістарычныя сачыненні [[Яўсевій Памфіл|Яўсевія Памфіла]], [[Сакрат Схаластык|Сакрата Схаластыка]], [[Сазамен]]а, [[Феадарыт]]а, [[Эвагрый Схаластык|Эвагрыя Схаластыка]], [[Феадор чытальнік|Феадора чытальніка]] і [[Філасторгій|Філасторгія]]; сачыненне пра царкоўную іерархію, што прыпісваецца [[Дзіянісій Арэапагіт|Дзіянісію Арэапагіту]], сачыненні [[Сафроній|Сафронія]], Германа, [[Максім Спавяданнік|Максіма Спавяданніка]], [[Феадор Студыт|Феадора Студыта]], [[Сымона Салунскі|Сымона Салунскага]], [[Марк Эфескі|Марка Эфескага]], [[Мікалая Кавасіла|Мікалая Кавасілы]] і [[Паісій|Паісія]]. Былі ажыццёўлены пераклады твораў візантыйскіх гісторыкаў: Мікіты Ханіата, Георгія Пахімера, Нікіфара Рыгоры, летапіс Георгія Акрапаліта; таксама старажытныя літургіі ўсходнія і заходнія. Акадэмія таксама прымала ўдзел у перакладзе Святога пісьма на рускую мову. Пераклад [[Біблія|Бібліі]] быў даручаны Санкт-Пецярбургскай, [[Маскоўская духоўная акадэмія|Маскоўскай]], [[Кіеўская духоўная акадэмія|Кіеўскай]] і [[Казанская духоўная акадэмія|Казанскай]] духоўным акадэміям. Знакаміты прафесар акадэміі протаіерэй {{нп3|Павский, Герасим Петрович|Герасім Паўскі|ru|}} і вядомы місіянер архімандрыт {{нп3|Макарий (Глухарёв)|Макарый (Глухароў)|ru|}} пачалі грандыёзную работу па навуковаму перакладу Бібліі на рускую мову. Праца праходзіла пад кіраўніцтвам свц. Філарэта (Драздова). Агульную рэдакцыю ажыццяўляў прафесар грэцкай мовы Санкт-Пецярбургскай акадэміі {{нп3|Ловягин, Евграф Иванович|Е.І. Лавягин|ru|}}. Разгляд тэкстаў выраблялі мітрапаліт Маскоўскі {{нп3|Филарет (Дроздов)|Філарэт|ru|}} і Свяцейшы Сінод. [[Новы Запавет]] на рускай мове выйшаў у [[1863]] годзе<ref name="Краткая история">[https://spbda.ru/about/history-of-academy/brief-history/ Краткая история] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20170620230748/http://spbda.ru/about/history-of-academy/brief-history/ |date=20 чэрвеня 2017 }}{{ref-ru|}}</ref>. [[Файл:«Церковный вестник». № 52. 1899. — Часть обложки.tiff|міні|справа|«Церковный вестник». № 52. 1899 год]] З 40–х гадоў [[XIX стагоддзе|XIX стагоддзя]] акадэмія пачынае набіраць студэнтаў з Памесных Праваслаўных Цэркваў: з Балгарыі, Грэцыі, Грузіі, Румыніі, Сербіі. Сярод іх — услаўленыя Сербскай Праваслаўнай Царквой багаслоў прападобны {{нп3|Иустин (Попович)|Іўсцін (Паповіч)|ru|}} і свяціцель {{нп3|Николай (Велимирович)|Мікалай (Веляміравіч)|ru|}}, будучы Патрыярх Сербскі {{нп3|Варнава (патриарх Сербский)|Варнава (Росіч)|ru|}}. У [[1858]] годзе ў Акадэмію паступілі дзве бібліятэкі рукапісаў: [[Вялікі Ноўгарад|наўгародскага]] [[Сафійскі сабор (Ноўгарад)|Сафійскага сабора]] і [[Кірыла–Белазерскі манастыр|Кірылава манастыра]]. З [[1875]] года пачаў выдавацца пры Акадэміі часопіс — «''Церковный вестник''». У [[1879]] годзе была створаная калекцыя прадметаў царкоўных старажытнасцей. Наступны этап у гісторыі духоўнай акадэміі пачаўся з увядзення новага Статута [[1884]] года. Ён быў распрацаваны пры ўдзеле обер–пракурора Сінода {{нп3|Победоносцев, Константин Петрович|К.П. Пабеданосцава|ru|}} і ўведзены ў акадэміі пры рэктары (1883—1887) епіскапу {{нп3|Арсений (Брянцев)|Арсеню (Бранцаў)|ru|}}. Новы статут ўзмацніў кантроль кіруючага архірэя, рэктара і інспектара над акадэмічнымі справамі, прыслабіў паўнамоцтвы Савета і Праўлення акадэміі. Тры аддзяленні, што існавалі да гэтага ў акадэміях былі скасаваныя, паколькі была пастаўленая мэта — даваць поўную багаслоўскую адукацыю. Ўзровень навуковай падрыхтоўкі выпускнікоў пачаў няўхільна зніжацца, а разам з ім і прэстыжнасць духоўнай адукацыі. Увядзенне новага статута пасля стала адной з асноўных прычын удзелу студэнтаў духоўных школ у рэвалюцыйным руху. [[Файл:Санкт-Петербургская Духовная академия. Фотография начала XX века.jpg|міні|злева|Акадэмія ў пачатку ХХ ст.]] Падзеі [[Рэвалюцыя 1905—1907 гадоў у Расіі|рускай рэвалюцыі 1905—1907 гадоў]] не лепшым чынам адбіліся на навучальным працэсе ў сталічных Духоўных школах, перыядычна адбываліся забастоўкі іх выхаванцаў. У пачатку [[1908]] года епіскап {{нп3|Сергий (Тихомиров)|Сергій (Ціхаміраў)|ru|}} быў вымушаны напісаць Санкт-Пецярбургскага мітрапаліту данясенне аб удзеле навучэнцаў Акадэміі ў студэнцкіх сходках<ref>Шкаровский Михаил "Санкт-Петербургские Духовные школы в XX-XXI вв." Т. 1 Издательство Санкт-Петербургской Православной Духовной Академии_СПб_2015_2000 экз.</ref>. У [[1910]] годзе быў прыняты зацверджаны [[2 красавіка]] імператарам [[Мікалай II (імператар расійскі)|Мікалаем II]] новы статут Духоўных акадэмій, які стаў пэўным кампрамісам паміж статутамі [[1869]] і [[1884]] гадоў. У новым статуце паказвалася, што Акадэміі - зачыненыя пастырскія школы, падначаленыя Свяцейшаму Сіноду, які кіруе імі і кантралюе іх праз епархіяльнага архірэя і рэктара. Правы апошняга значна пашыраліся. Цяпер у Акадэміі належала мець 9 ардынарных прафесараў, 10 экстраардынарных, 10 дацэнтаў і 3 лектара - усяго 32 выкладчыка і рэктар; тэрмін службы абмяжоўваўся 30 гадамі. У дачыненні да арганізацыі навучальнага працэсу дапушчалася ў парадку спецыялізацыі вылучэнне груп прадметаў (акрамя агульнаабавязковых), заняткі якімі падаваліся на выбар студэнтам; таксама павялічвалася колькасць кафедраў. Статут дапрацоўваўся і ў наступным [[1911]] годзе, калі была яшчэ больш павялічана ўлада рэктара: ён атрымаў права адбіраць і выключаць кандыдатаў у выкладчыкі, прадстаўленых акадэмічным Саветам, палова якога павінна была складацца ў святым сане. У [[1913]]—[[1917]] гадах Духоўная акадэмія насіла назву «Імператарскай». ==== Пераемнікі Акадэміі ў 1920–я гады ==== У [[1918]] годзе '''Петраградская духоўная акадэмія''' была зачынена. Прадаўжальнікам традыцый Санк–Пецярбургскай духоўнай акадэміі некаторы час быў [[Петраградскі багаслоўскі інстытут]] ([[1920]]—[[1923]] гады), які спыніў сваё існаванне, так як да сярэдзіны 1920–х гадоў амаль усё царкоўнае жыццё ў Петраградзе апынулася пад кантролем абнаўленчага епархіяльнага ўпраўлення. У [[1925]]—[[1928]] гадах у [[Ленінград]]зе дзейнічалі [[Вышэйшыя багаслоўскія курсы]], якія спынілі сваё існаванне ў сувязі з новай хваляй ганенняў на рэлігію і Царкву ў [[СССР]]. === Санкт-Пецярбургская духоўная семінарыя === Санкт-Пецярбургская духоўная семінарыя, як сярэдняя духоўна–навучальная ўстанова, была арганізаваная [[1 сакавіка]] [[1809]] года. У [[1841]] годзе семінарыя пераводзіцца за сцены [[Аляксандра-Неўская лаўра|Лаўры]] ў спецыяльна пабудаваны на казённыя сродкі будынак, у якім месціцца і дагэтуль. У [[1886]]—[[1887]] гадах па цэнтры семінарскага будынка з боку двара была зробленая трохпавярховая прыбудова, куды перамясцілі царкву апостала і евангеліста Іаана Багаслова і асвяцілі яе ў [[1888]] годзе. Семінарыя была зачыненая ў [[1918]] годзе. З [[1926]] года ў будынку размяшчаўся, спачатку, Паўночны факультэт {{нп3|Ленинградский восточный институт|Ленінградскага ўсходняга інстытута|ru|}}, папярэднікам якога было Паўночнае аддзяленне рабфака Ленінградскага ўніверсітэта (з [[1927]] года названы Паўночным факультэтам). Пазней, з [[1930]] года Паўночны факультэт быў вылучаны ў самастойную навукова–педагагічную ўстанову {{нп3|Институт народов Севера|Інстытут народаў Поўначы|ru|}}, расфармаваны ў 1941 годзе. У час [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] ў памяшканнях семінарыі працаваў [[шпіталь]], а ва ўсходняе (правае) крыло будынка трапіла [[авіябомба]]. == Адзіныя Санкт-Пецярбургскія духоўныя школы == Пасля выбрання Патрыярха [[Сергій (Патрыярх Маскоўскі)|Сергія]] і сустрэчы яго і мітрапалітаў [[Аляксій I (Патрыярх Маскоўскі)|Алексія (Сіманскі)]] і {{нп3|Николай (Ярушевич)|Мікалая (Ярушэвіч)|ru|}} з [[Сталін|Іосіфам Сталіным]] [[4 верасня]] [[1943]] года становішча Царквы змянілася ў лепшы бок. Архіепіскап {{нп3|Григорий (Чуков)|Рыгор (Чукаў)|ru|}} падрыхтаваў даклад «Аб арганізацыі багаслоўскіх школ». На аснове гэтага дакладу Свяцейшы Сінод выпрацаваў «Палажэнне аб акадэміях і семінарыях». У лістападзе [[1945]] года ў Ленінградзе адкрыліся '''Багаслоўска–пастырскія курсы'''. Яны размясціліся на верхнім паверсе заходняга (не разбуранага авіябомбай) крыла будынка былой Петраградскай духоўнай семінарыі. '''Ленінградская духоўная акадэмія''' была заснавана [[1 верасня]] [[1946]] года ўказам Свяцейшага Патрыярха Маскоўскага і ўсяе Русі Алексія I, а Ленінградская духоўная семінарыя перафарміравана яго ж указам з Багаслоўскую–пастырскіх курсаў, якія працавалі ў Ленінградзе ў [[1945]]—[[1946]] навучальным годзе. Урачыстае адкрыццё Ленінградскай духоўнай акадэміі адбылося [[14 кастрычніка]] [[1946]] года ў дзень Пакрова Прасвятой Багародзіцы ў прысутнасці Патрыярха [[Аляксій I (Патрыярх Маскоўскі)|Алексія I]]. Да гэтага часу быў адрамантаваны царкоўны флігель і асвечаны дамавы храм (былы семінарскі). Была прынятая сістэма двухступеністай духоўнай адукацыі — сярэдняй і вышэйшай. Сярэдняя школа — духоўная семінарыя, вышэйшая — духоўная акадэмія. Тэрмін навучання ў кожнай з гэтых школ быў роўны 4 гадам. Такім чынам, поўны цыкл багаслоўскай адукацыі быў разлічаны на 8 гадоў. У першы год пасля свайго аднаўлення выкладчыцкую карпарацыю адзінай духоўнай навучальнай установы ў Ленінградзе складалі 3 прафесара, 5 дацэнтаў і 3 выкладчыка. Супрацоўнікаў было 21 чалавек. У семінарыі і акадэміі ўсяго студэнтаў было 74 чалавекі. Першым рэктарам Ленінградскай духоўнай акадэміі і семінарыі (ЛДАіС) быў протаіерэй {{нп3|Исидор (Богоявленский)|Іаан Якаўлевіч Богаяўленскі|ru|}}. У [[1947]]—[[1950]] гады на царкоўныя сродкі былі праведзены маштабныя будаўніча–аднаўленчыя работы ў разбуранай авіябомбай частцы будынка. Мітрапаліт {{нп3|Владимир (Котляров)|Уладзімір (Катляроў)|ru|}}, які вучыўся ў Ленінградскай духоўнай акадэміі ў 1950–я гады, характарызаваў яе як лепшую духоўную школу ў СССР: «''У Маскоўскай Духоўнай Акадэміі адбіваўся ўплыў манастыра і назіралася паказная пабожнасць, а тут была здаровая абстаноўка. Там не дазвалялі выходзіць у горад ... А тут вы скончылі заняткі, паабедалі, пайшлі ўсе ў горад: хто ў бібліятэку, хто ў тэатр, хто ў краму, хто ў кіно, і да 18.00 збіраліся на вячэрнія заняткі. <...> Становішча было здаровым, не было "захапленняў", што мне падабалася. Леў Мікалаевіч (Парыйскі) патрабаваў, але патрабаваў па форме, далей ніколі не дазваляў сабе ўрывацца. Бацька рэктар Сперанскі быў наогул выдатны чалавек, па–бацькоўску добры. Так што тут абстаноўка была другая ... Міхаіл Філарэтавіч Русакоў арганізоўваў паездкі па музеях, вадзіў нас на Рэквіем ў Капэлу. Мы маглі пайсці ў тэатр, толькі трэба было ўзгадніць з інспектарам, каб ведалі, куды ты сышоў. <...> Культура ў Ленінградзе была значна вышэй, народ быў сапраўды сталічны, была адмысловая інтэлігентнасць, якой на Русі нам не хапала''». У [[1961]] годзе, у разгар [[Хрушчоўская антырэлігійная кампанія|хрушчоўскіх ганенняў на царкву]], паўстала пытанне пра закрыццё Ленінградскай Духоўнай Акадэміі і Семінарыі. У [[1961]] годзе ў семінарыю змаглі паступіць толькі 8 чалавек, хоць было пададзена 33 прашэнні аб прыёме. Таму з [[1962]] года ў Акадэміі было больш навучэнцаў, чым у семінарыі. Так у справаздачна–інфармацыйным дакладзе Ленінградскага ўпаўнаважанага І.В. Чарнова ў Савет па справах Рускай праваслаўнай царквы ад 24 лютага [[1961]] г. адмечана: ''«В настоящем отчете считаю так же необходимым поставить вопрос о ликвидации функционирующих в Ленинграде духовных учебных заведений: семинарии и академии… семинария и академия расположены в центре города (Обводный канал, дом № 7). Одно это обстоятельство говорит за то, что не целесообразно иметь рассадники религиозного мракобесия в Ленинграде, городе передовой советской науки и культуры…»''<ref name="Краткая история"/>. Актыўныя меры па недапушчэнні закрыцця ЛДАіС распачаў прызначаны ў [[кастрычнік]]у [[1963]] года на Ленінградскую кафедру мітрапаліт {{нп3|Никодим (Ротов)|Нікадзім (Ротаў)|ru|}}. Будучы старшынёй {{нп3|Отдел внешних церковных связей Московского патриархата|АЗЦС|ru|}}, ён стаў энергічна ўключаць Акадэмію ў міжнародную дзейнасць: сюды зачасцілі замежныя дэлегацыі, прафесары сталі актыўна наведваць замежныя сімпозіумы. Ведаючы пра ярка выяўленыя сімпатыі [[Мікіта Сяргеевіч Хрушчоў|М. С. Хрушчова]] да афрыканскіх краінаў, што набывалі незалежнасць, мітрапаліт змог запрасіць на вучобу 7 афрыканцаў з [[Уганда|Уганды]] і [[Кенія|Кеніі]]. У [[1965]] годзе, паводле рашэння Свяцейшага Сінода, пры ЛДАіС быў заснаваны Факультэт афрыканскай хрысціянскай моладзі, ператвораны потым у Факультэт замежных студэнтаў. У [[1960]]–ыя гады пачаў дзейнічаць [[Рэгент|рэгенцкі]] гурток для выхаванцаў семінарыі і студэнтаў Акадэміі. З [[1967]] года Савет Акадэміі на чале з рэктарам епіскапам {{нп3|Михаил (Мудьюгин)|Міхаілам (Мудзюгіным)|ru|}} пастанавіў рэгенцкі гурток ў далейшым называць рэгенцкім класам і правесці першы набор слухачоў з ліку навучэнцаў Духоўных школ. Заняткі пачаліся [[1 снежня]] [[1967]] года (у далейшым навучальны год пачынаўся з другога семестра). На чале рэгенцкага класа быў пастаўлены заслужаны прафесар {{нп3|Успенский, Николай Дмитриевич|М. Д. Успенскі|ru|}}. У [[1979]] годзе пры мітрапаліце Ленінградскім і Наўгародскім [[Антоній (Мельнікаў)|Антоніі (Мельнікаў)]] адбыўся першы набор у Рэгенцкі клас, куды з гэтага часу прымаліся дзяўчаты і жанчыны. У [[1983]] годзе Рэгенцкі клас быў ператвораны ў '''Рэгенцкае аддзяленне'''. У [[1990]] годзе выходзіў «Вестник Ленинградской духовной академии», у [[1991]] годзе часопіс вярнуў сваю старую назву — «''Христианское чтение''». Са [[Снежань|снежня]] [[1995]] года Санкт-Пецярбургскія духоўныя акадэмія і семінарыя знаходзяцца пад архіпастырскім акармленнем мітрапаліта Санкт-Пецярбургскага і Ладажскага Уладзіміра (Катлярова), выпускніка Акадэміі 1958 года, былога пры ёй прафесарскім стыпендыятам, а потым выкладчыкам. У [[1996]] годзе Санкт-Пецярбургскія духоўныя акадэмія і семінарыя адзначалі 275–годдзе заснавання і 50–годдзе свайго адраджэння. У [[1997]] годзе было заснаванае '''Іканапіснае аддзяленне'''. У [[2001]] годзе адбыўся яго першы выпуск. Першапачаткова іканапіснае аддзяленне месцілася ў некалькіх пакоях будынка побач з Акадэміяй, у якім размяшчаецца свецкі інтэрнат. Потым, пасля рамонту, аддзяленне перамясцілася ў суседні перададзены Акадэміі двухпавярховы корпус. У [[1998]] годзе ў СПбДАіС пачаўся працэс рэфармавання — пераход на новую сістэму духоўнай адукацыі. Семінарыя была ператворана ў бакалаўрыят з 4–гадовым цыклам, акадэмія — у магістратуру, тэрмін навучання ў якой скараціўся да 2–х гадоў, а таксама была створана аспірантура, тэрмін навучання ў якой вагаецца ад трох да пяці гадоў. Дадзеная адукацыйная мадэль абапіраецца на сістэму адукацыі, прынятую ў ВНУ, уключаючы ў т. л. [[Балонскі працэс]]. У канцы навучання на бакалаўрыяце студэнты абараняюць дыпломную працу, магістранты — магістарскую дысертацыю, а аспіранты — кандыдацкую дысертацыю. Акрамя вочнага навучання ажыццяўляецца прыём на завочнае аддзяленне бакалаўрыяту і магістратуры. Для завочнага аддзялення бакалаўрыяту ўведзена сістэма дыстанцыйнага навучання. У [[2002]] годзе Рэгенцкае аддзяленне атрымала свой асобны двухпавярховы будынак на тэрыторыі акадэміі. У [[2006]] годзе Санкт-Пецярбургскія духоўныя школы адзначалі 285–годдзе ад заснавання і 60–годдзе свайго адраджэння. З моманту свайго адраджэння ў [[1946]] годзе Духоўныя школы далі Царкве звыш двух тысяч свяшчэннаслужыцеляў, з якіх каля шасцісот — са ступенню кандыдата багаслоўя. У жніўні [[2010]] года Санкт-Пецярбургская духоўная акадэмія атрымала дзяржаўную ліцэнзію на ажыццяўленне адукацыйнай праграмы па спецыяльнасці «[[Тэалогія]]» (031900) вышэйшай прафесійнай адукацыі<ref>[https://spbda.ru/news/licenziya-na-osuschestvlenie-obrazovatelnoy-programmy-po-specialnosti-teologiya/ Лицензия на осуществление образовательной программы по специальности «Теология»]{{ref-ru|}}</ref>. [[Файл:Streets Sankt-Peterburg sent2011 4028.jpg|міні|злева|Акадэмія ў нашы дні]] У [[2013]] годзе Санкт-Пецярбургская акадэмія прайшла атэстацыйную праверку Вучэбнага Камітэта Рускай Праваслаўнай Царквы. Паводле яе вынікаў акадэмія ўвайшла ў лік лепшых навучальных устаноў Рускай Царквы, па шэрагу паказчыкаў заняўшы першае месца. [[29 лістапада]] [[2013]] года ў жыцці Духоўнай акадэміі адбылася важная і доўгачаканая падзея — падпісанне акта аб перадачы Санкт-Пецярбургскай духоўнай акадэміі на правах бязвыплатнага і бестэрміновага карыстання яе гістарычнага будынка, барацьба за вяртанне якога ішла каля 20 гадоў — з [[1993]] года. Першы ў навейшай гісторыі вучэбны занятак у гістарычным будынку — аспіранцкі семінар царкоўна–практычнага аддзялення, адбыўся [[12 лютага]] [[2014]] года. У гэты ж час быў пачаты працэс падрыхтоўкі да перадачы духоўным школам гістарычнага корпуса бібліятэкі Санкт-Пецярбургскай акадэміі (набярэжная Абводнага канала, 13), пабудаванай у [[1882]] годзе. [[18 снежня]] [[2016]] гады кіраўнік Федэральнай службы па наглядзе ў сферы адукацыі і навукі С. С. Краўцоў уручыў Найсвяцейшаму Патрыярху Маскоўскаму і ўсяе Русі Кірылу пасведчанне аб дзяржаўнай акрэдытацыі адукацыйнай дзейнасці духоўнай адукацыйнай арганізацыі вышэйшай адукацыі «Санкт-Пецярбургская Духоўная Акадэмія Рускай Праваслаўнай Царквы» == Сучасныя структура і статус == У Духоўнай Акадэміі ў агульнай колькасці навучаюцца больш за 900 студэнтаў і аспірантаў. У склад прафесарска–выкладчыцкай карпарацыі ўваходзіць амаль 100 членаў, сярод якіх шмат прафесараў і выкладчыкаў вядучых свецкіх ВНУ Санкт-Пецярбурга — [[Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны ўніверсітэт|Санкт-Пецярбургскага дзяржаўнага ўніверсітэта]], {{нп3|Российский государственный педагогический университет имени А. И. Герцена|Расійскага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта імя Герцэна|ru|}}, Акадэміі паслядыпломнай педагагічнай адукацыі і іншых<<ref name="Сайт">[https://spbda.ru/abitur/abits/abitur-common/ Общая информация о приеме на обучение в Санкт-Петербургскую Духовную Академию на 2018/2019 учебный год] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210305003045/https://spbda.ru/abitur/abits/abitur-common/ |date=5 сакавіка 2021 }}{{ref-ru|}}</ref>. Санкт-Пецярбургскія Духоўныя школы ўключаюць: * '''''Аспірантуру'''''. * '''''Магістратуру''''' — навукова–багаслоўскі, адукацыйны і даследчы цэнтр, які ажыццяўляе падрыхтоўку святароў, выкладчыкаў духоўных навучальных устаноў, царкоўных навукоўцаў і іншых спецыялістаў вышэйшай навуковай кваліфікацыі ў галіне праваслаўнага багаслоўя па праграмах аспірантуры і дактарантуры. У акадэміі існуюць наступныя формы навучання: вочная (стацыянарная) і экстэрнат (завочная). Нарматыўны тэрмін асваення праграмы па вочнай форме навучання — 2 гады, па завочнай — 2 гады. Маюцца некалькі аддзяленняў — біблейскае, багаслоўскае, царкоўна–практычнае і царкоўна–гістарычнае. * '''''Бакалаўрыят''''' — вышэйшая духоўная навучальная ўстанова, якая ажыццяўляе падрыхтоўку святароў, а таксама царкоўнаслужыцеляў і царкоўных спецыялістаў. На бакалаўрыяце існуюць наступныя формы навучання: вочная (стацыянарная) і экстэрнат (завочная). Нарматыўны тэрмін асваення праграмы — 4 гады. * '''''Рэгенцкае аддзяленне''''' — сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова, якая рыхтуе рэгентаў. Экстэрнату, вячэрняга і завочнага навучання Рэгенцкая аддзяленне не мае. Тэрмін навучання — 4 гады. На аддзяленні навучаюцца каля 90 навучэнцаў. * '''''Іканапіснае аддзяленне''''' — спецыяльная духоўная навучальная ўстанова Маскоўскага Патрыярхата, якая рыхтуе іканапісцаў для Рускай Праваслаўнай Царквы. Тэрмін навучання — 4 гады. * '''''Факультэт замежных студэнтаў''''' — падрыхтоўка студэнтаў як па індывідуальных праграмах, якія прадугледжваюць, у тым ліку, паглыбленае вывучэнне рускай мовы, так і па агульных праграмах Акадэміі, Семінарыі, а таксама рэгенцкага або іканапіснага аддзялення. У цяперашні час на факультэце навучаюцца студэнты з [[Боснія і Герцагавіна|Босніі і Герцагавіны]], [[Германія|Германіі]], [[Грэцыя|Грэцыі]], [[Кітай|Кітая]], [[Літва|Літвы]], [[Македонія|Македоніі]], [[Нідэрланды|Нідэрландаў]], [[Польшча|Польшчы]], [[Сербія|Сербіі]], [[Тайланд]]а, [[Фінляндыя|Фінляндыі]], [[Чарнагорыя|Чарнагорыі]], [[Швецыя|Швецыі]], [[Эстонія|Эстоніі]], [[Нарвегія|Нарвегіі]]. * '''''Кафедры Духоўнай акадэміі''''': біблеістыкі, багаслоўя (у тым ліку дагматыка, патралогія, апалагетыка, сектазнаўства), царкоўнай гісторыі, царкоўна–практычных дысцыплін (літургіка, гамілетыка, кананічнае права), старажытных моў, замежных моў. * '''''Факультэты''''': багаслоўска–пастырскі і царкоўных мастацтваў. == Адміністрацыя == Як правапераемніца Петраградскай Духоўнай Акадэміі, закрытай у [[1918]] годзе, Акадэмія існуе пад начальніцкім наглядам [[Патрыярх Маскоўскі і ўсяе Русі|Патрыярха Маскоўскага і ўсяе Русі]], што ажыццяўляецца праз Навучальны камітэт Маскоўскай Патрыярхіі. Праграмы выкладаемых курсаў і адукацыйныя стандарты зацвярджаюцца {{нп3|Священный синод Русской православной церкви|Свяшчэнным Сінодам|ru|}} Рускай праваслаўнай царквы і Навучальным Камітэтам. Кананічны нагляд за дзейнасцю Акадэміі, якая знаходзіцца на тэрыторыі Санкт-Пецярбургскай епархіі, і духоўны клопат пра яе настаўнікаў і выхаванцаў ажыццяўляе кіруючы [[архірэй]] — мітрапаліт Санкт-Пецярбургскі і Ладажскі {{нп3|Варсонофий (Судаков)|Варсанофій (Судакоў)|ru|}}. Рэктар — епіскап Пецяргофскі, вікарый Санкт-Пецярбургскай епархіі, {{нп3|Серафим (Амельченков)|Серафім (Амельчанкаў)|ru|}} — непасрэдны кіраўнік Акадэміі; узначальвае яе Вучоны савет. Пры рэктары дзейнічаюць дарадчыя органы: Адміністрацыйны савет і выхаваўчая нарада. Рэктар прызначаецца Свяшчэнным Сінодам Рускай праваслаўнай царквы па сумесным прадстаўленні кіруючага архірэя і Вучэбнага камітэта. Вучоны савет Акадэміі разглядае асноўныя пытанні акадэмічнага жыцця; прысуджае вучоныя ступені кандыдата багаслоўя і доктара багаслоўя, царкоўнай гісторыі і царкоўнага права, а таксама званне дацэнта, прафесара, заслужанага прафесара і ганаровага члена Акадэміі. Права зацвярджэння часопісаў Вучонага савета належыць мітрапаліту Санкт-Пецярбургскаму і Ладажскаму. Сцвярджае прысуджэнне вучоных ступеняў і званняў патрыярх Маскоўскі і ўсяе Русі. == Асаблівыя даты і святы == У Акадэміі ёсць тры храма: апостала і евангеліста Іаана Багаслова, Успення Прасвятой Багародзіцы і Дванаццаці апосталаў (у гістарычным будынку Санкт-Пецярбургскай Духоўнай Акадэміі). Прастольнае свята храма св. ап. і ев. [[Іаан (апостал)|Іаана Багаслова]] і днямі гадавых актаў Санкт-Пецярбургскіх духоўных школ з'яўляюцца: * Дні памяці святога апостала і евангеліста Іаана Багаслова: 9 [[21 мая|(21) мая]] і 26 верасня ([[9 кастрычніка]]); * Свята Абраза Божай Маці {{нп3|Икона Божией Матери «Знамение»|«Знаменне»|ru|}} — 10 снежня ([[27 лістапада]]). Пасадныя святы двух іншых храмаў здзяйсняюцца па–за навучальным часам: * Успення Прасвятой Багародзіцы 15 жніўня ([[28 жніўня]]); * Сабор Дванаццаці апосталаў 30 чэрвеня ([[13 ліпеня]]); На восенскае свята апостала Іаана здзяйсняецца '''Актавы дзень''' — галоўнае свята Акадэміі. Традыцыйна, навучальны год у Акадэміі пачынаецца [[Літургія|Боскай Літургіяй]] [[1 верасня]], а выпуск адбываецца ў сярэдзіне чэрвеня кожнага года. == Персаналіі Акадэміі == З рэктараў і выкладчыкаў Аляксандра-Неўскай семінарыі (у 1788–1797 — Галоўнай семінарыі, у 1797–1809 — Аляксандра-Неўскай Акадэміі) найбольш вядомыя: {{нп3|Гавриил (Кременецкий)|Гаўрыла (Крамянецкі)|ru|}} (мітрапаліт Кіеўскі, † 1783), {{нп3|Вениамин (Краснопевков–Румовский)|Веніямін (Краснапеўкаў)|ru|}} — аўтар «Новай скрыжалі »(† 1811), {{нп3|Амвросий (Зертис–Каменский)|Амвросій (Зерціс–Каменскі)|ru|}} († 1771), {{нп3|Арсений (Верещагин)|Арсеній (Верашчагін)|ru|}} († 1779), Мікалай Музоўскі<ref>[http://hungary.orthodoxy.ru/detail/muzovsky.htm Протопресвитер Николай Васильевич Музовский]{{ref-ru|}} // Венгерская епархия Московского патриархата</ref> († 1848), вядомыя прапаведнікі {{нп3|Анастасий (Братановский–Романенко)|Анастасій (Братаноўскі)|ru|}}, архіепіскап {{нп3|Феофилакт (Русанов)|Феафілакт (Русанаў)|ru|}} і іераманах {{нп3|Филарет (Дроздов)|Філарэт ( Драздоў)|ru|}}, пасля мітрапаліт Маскоўскі; у ліку вучняў і потым прэфектаў — {{нп3|Сперанский, Михаил Михайлович|M. M. Сперанскі|ru|}}, прафесар {{нп3|Евгений (Болховитинов)|Яўген (Балхавіцінаў)|ru|}} (мітрапаліт Кіеўскі, † 1837). === Рэктары Санкт-Пецярбургскай / Петраградскай / Ленінградскай духоўнай акадэміі === * архімандрыт {{нп3|Евграф (Музалевский-Платонов)|Яўграф (Музалеўскі-Платонаў)|ru|}} ({{OldStyleDate|16|лютага||4}} — {{OldStyleDate|23|лістапада|1809|11}}) * архімандрыт {{нп3|Сергий (Крылов-Платонов)|Сергій (Крылоў-Платонаў)|ru|}} ({{OldStyleDate|19|студзеня|1810|7}} — {{OldStyleDate|15|сакавіка|1812|3}}) * епіскап {{нп3|Филарет (Дроздов)|Філарет (Драздоў)|ru|}} ({{OldStyleDate|23|сакавіка|1812|11}} — {{OldStyleDate|25|сакавіка|1819|13}}) * епіскап {{нп3|Григорий (Постников)|Рыгор (Поснікаў)|ru|}} ({{OldStyleDate|14|мая|1819|2}} — {{OldStyleDate|16|студзеня|1826|4}}) * архімандрыт {{нп3|Иоанн (Доброзраков)|Іаан (Дабразракаў)|ru|}} ({{OldStyleDate|11|лютага|1826|30|студзеня}} — {{OldStyleDate|17|жніўня|1830|5}}) * архімандрыт {{нп3|Смарагд (Крыжановский)|Смарагд (Крыжаноўскі)|ru|}} ({{OldStyleDate|8|верасня|1830|27|жніўня}} — {{OldStyleDate|2|кастрычніка|1831|20|верасня}}) * архімандрыт {{нп3|Венедикт (Григорович)|Венедыкт (Грыгаровіч)|ru|}} ({{OldStyleDate|16|лістапада|1831|4}} — {{OldStyleDate|20|чэрвеня|1833|8}}) (''выхадзец з'' [[Рагачоў|Рагачова]]) * архімандрыт {{нп3|Виталий (Щепетев)|Віталь (Шчэпетаў)|ru|}} ({{OldStyleDate|20|чэрвеня|1833|8}} — [[чэрвень]] [[1837]] ) * архімандрыт {{нп3|Николай (Доброхотов)|Мікалай (Дабрахотаў)|ru|}} ({{OldStyleDate|17|ліпеня|1837|5}} — [[красавік]] [[1841]]) * епіскап {{нп3|Афанасий (Дроздов)|Афанасій (Драздоў)|ru|}} ({{OldStyleDate|3|мая|1841|21|красавіка}} — {{OldStyleDate|25|студзеня|1847|13}}) * епіскап {{нп3|Евсевий (Орлинский)|Яўсевій (Арлінскі)|ru|}} ({{OldStyleDate|29|студзеня|1847|17}} — {{OldStyleDate|31|снежня|1850|19}}) * епіскап {{нп3|Макарий (Булгаков)|Макарый (Булгакаў)|ru|}} ({{OldStyleDate|1|студзеня|1851|20|снежня|1850}} — {{OldStyleDate|13|мая|1857|1}}) * архімандрыт {{нп3|Феофан Затворник|Феафан (Говараў)|ru|}} ({{OldStyleDate|25|чэрвеня|1857|13}} — {{OldStyleDate|21|мая|1859|9}}) * епіскап {{нп3|Нектарий (Надеждин)|Нектарый (Надзеждін)|ru|}} ({{OldStyleDate|29|ліпеня|1859|17}} — {{OldStyleDate|11|кастрычніка|1860|29|верасня}}) * архімандрыт {{нп3|Иоанникий (Руднев)|Іаннікій (Руднеў)|ru|}} ({{OldStyleDate|17|кастрычніка|1860|5}} — {{OldStyleDate|25|студзеня|1864|13}}) * епіскап {{нп3|Иоанн (Соколов, Владимир Сергеевич)|Іаан (Сакалоў)|ru|}} ({{OldStyleDate|29|студзеня|1864|17}} — {{OldStyleDate|21|лістапада|1866|9}}9 (21) лістапада 1866) * протапрэсвітэр {{нп3|Янышев, Иоанн Леонтьевич|Іаан Янышаў|ru|}} ({{OldStyleDate|11|снежня|1866|29|лістапада}} — {{OldStyleDate|31|кастрычніка|1883|19}}) * епіскап {{нп3|Арсений (Брянцев)|Арсеній (Бранцаў)|ru|}} ({{OldStyleDate|3|лістапада|1883|22|кастрычніка}} — {{OldStyleDate|9|красавіка|1887|28|сакавіка}} * епіскап {{нп3|Антоний (Вадковский)|Антоній (Вадкоўскі)|ru|}} ({{OldStyleDate|27|красавіка|1887|15}} — {{OldStyleDate|5|лістапада|1892|24|кастрычніка}}) * епіскап {{нп3|Борис (Плотников)|Барыс (Плотнікаў)|ru|}}) ({{OldStyleDate|12|лістапада|1892|30|кастрычніка}} — {{OldStyleDate|14|снежня|1893|2}}) * епіскап {{нп3|Никандр (Молчанов)|Нікандр (Малчанаў)|ru|}} ({{OldStyleDate|25|снежня|1893|13}} — {{OldStyleDate|4|верасня|1895|23|жніўня}}) * епіскап {{нп3|Иоанн (Кратиров)|Іаан (Кратыраў)|ru|}} ({{OldStyleDate|12|верасня|1895|31|жніўня}} — {{OldStyleDate|28|студзеня|1899|16}}) * епіскап {{нп3|Борис (Плотников)|Барыс (Плотнікаў)|ru|}} ({{OldStyleDate|1|сакавіка|1899|17|лютага}} — {{OldStyleDate|2|лютага|1901|20|студзеня}}) * епіскап [[Сергій (Патрыярх Маскоўскі)|Сергій (Страгародскі)]] ({{OldStyleDate|6|лютага|1901|24|студзеня}} — {{OldStyleDate|28|кастрычніка|1905|15}}) * епіскап {{нп3|Сергий (Тихомиров)|Сергій (Ціхаміраў)|ru|}} ({{OldStyleDate|28|кастрычніка|1905|15}} — {{OldStyleDate|2|красавіка|1908|21|сакавіка}}) * епіскап {{нп3|Феофан (Быстров)|Феафан (Быстроў)|ru|}} ({{OldStyleDate|17|лютага|1909|4}} — 19 {{OldStyleDate|1|лістапада|1910|19|кастрычніка}}) * епіскап {{нп3|Георгий (Ярошевский)|Георгій (Ярашэўскі)|ru|}} ({{OldStyleDate|22|лістапада|1910|9}} — {{OldStyleDate|26|мая|1913|13}}) * епіскап {{нп3|Анастасий (Александров)|Анастасій (Аляксандраў)|ru|}} ({{OldStyleDate|12|чэрвеня|1913|30|мая}} — {{OldStyleDate|23|чэрвеня|1918||}}) * протаіерэй {{нп3|Исидор (Богоявленский)|Ісідор (Богаяўленскі)|ru|}} ([[1 верасня]] 1946 — [[22 чэрвеня]] 1947) * протаіерэй {{нп3|Осипов, Александр Александрович|Аляксандр Аляксандравіч Осіпаў|ru|}} (выконваючы абавязкі) [[1947]] — [[1948]] * епіскап {{нп3|Симеон (Бычков)|Сімеон (Бычкоў)|ru|}} (20 красавіка [[1948]] — 30 чэрвеня [[1952]]) * протаіерэй {{нп3|Сперанский, Михаил Кронидович|Міхаіл Сперанскі|ru|}} (21 ліпеня [[1952]] — 16 жніўня [[1966]]) * епіскап {{нп3|Михаил (Мудьюгин)|Міхаіл (Мудзюгін)|ru|}} (16 жніўня [[1966]] — 30 ліпеня [[1968]]) * епіскап {{нп3|Герман (Тимофеев)|Герман (Цімафееў)|ru|}} (28 лістапада [[1968]] — 25 чэрвеня [[1970]]) * епіскап {{нп3|Мелитон (Соловьёв)|Мелітон (Салаўёў)|ru|}} (25 чэрвеня [[1970]] — 26 снежня [[1974]]) * архіепіскап [[Кірыл (Патрыярх Маскоўскі)|Кірыл (Гундзяеў)]] (26 снежня [[1974]] — 26 снежня [[1984]]) * архімандрыт {{нп3|Мануил (Павлов)|Мануіл (Паўлаў)|ru|}} (выконваючы абавязкі) 29 снежня [[1984]] — 2 сакавіка [[1986]] * протаіерэй {{нп3|Гундяев, Николай Михайлович|Мікалай Гундзяеў|ru|}} (выконваючы абавязкі) 2—15 сакавіка [[1986]], 15 сакавіка [[1986]] — 22 чэрвеня [[1987]] * протаіерэй {{нп3|Сорокин, Владимир Устинович|Уладзімір Сарокін|ru|}} (выконваючы абавязкі) з 22 чэрвеня [[1987]], 21 жніўня [[1987]] — 12 жніўня [[1992]] * протаіерэй {{нп3|Стойков, Василий Иванович|Васіль Іванавіч Стойкаў|ru|}} (выконваючы абавязкі) (12 жніўня [[1992]] — 19 ліпеня [[1993]], 19 ліпеня [[1993]] — 17 ліпеня [[1996]]) * архіепіскап {{нп3|Канстанцін (Гаранаў)||ru|Константин (Горянов)}} (17 ліпеня [[1996]] — 6 кастрычніка [[2008]]) * архіепіскап {{нп3|Амвросій (Ермакоў)||ru|Амвросий (Ермаков)}} (6 кастрычніка [[2008]] — 14 ліпеня [[2018]]) * епіскап {{нп3|Серафім (Амельчанкаў)||ru|Серафим (Амельченков)}} (14 ліпеня [[2018]] — 9 ліпеня 2019) * епіскап Сілуан (Нікіцін) (p 9 ліпеня 2019) === Кананізаваныя выпускнікі === * [[Іаан Кранштацкі]] ([[1829]]—[[1909]]) — рускі праведны, святар [[Руская праваслаўная царква|Рускай праваслаўнай царквы]], правазнавец, духоўны пісьменнік, член [[Свяцейшы Сінод|Свяцейшага Сінода]]. * [[Мікалай (Касаткін)]] ([[1836]]—[[1912]]) — [[епіскап]] [[Руская праваслаўная царква|Рускай праваслаўнай царквы]]; [[Місіянерства|місіянер]], заснавальнік [[Японская праваслаўная царква|Праваслаўнай царквы ў Японіі]]. Праслаўлены ў ліку [[святы]]х як [[роўнаапостальны]]. * {{нп3||Ціхан (патрыярх Маскоўскі)|Ціхан (Белавін)|ru|Тихон (патриарх Московский)}} ([[1865]]—[[1925]]) — епіскап [[Руская праваслаўная царква|Рускай праваслаўнай царквы]]; з 21 лістапада ([[4 снежня]]) [[1917]] года [[Патрыярх Маскоўскі і ўсяе Русі]], першы пасля аднаўлення [[Патрыярх (царкоўны сан)|патрыяршаства]] ў Расіі. Пасля [[Кастрычніцкая рэвалюцыя|Кастрычніцкай рэвалюцыі]] многія выпускнікі Санкт-Пецярбургскай акадэміі прынялі на сябе пакутніцкі вянок. Сярод найбольш вядомых [[свяшчэннамучанік]]аў — мітрапаліт Петраградскі і Гдоўскі {{нп3|Вениамин (Казанский)|Веніямін (Казанскі)|ru|}}, мітрапаліт Казанскі {{нп3|Кирилл (Смирнов)|Кірыл (Смірноў)|ru|}}, протаіерэі {{нп3|Кочуров, Иван Александрович|Іаан Качураў|ru|}}, {{нп3|Лозина–Лозинский, Владимир Константинович|Уладзімір Лазіна–Лазінскі|ru|}} і {{нп3|Орнатский, Философ Николаевич|Філосаф Арнацкі|ru|}}. == Будынкі == На манастырскай выспе ёсць шэраг будынкаў, якія гістарычна належалі Санкт-Пецярбургскім духоўным школам: [[Файл:Наб. Обводного канала 7.jpg|міні|справа|Набярэжная Абводнага канала 7]] * '''Будынак Духоўнай акадэміі''' (набярэжная Абводнага канала, 7). У [[1811]] годзе праект будынка Акадэміі прапанаваў [[Аляксандр Ягоравіч Штаўберт|А. Я. Штауберт]], але ажыццявіць яго не ўдалося. Сучасны будынак быў пабудаваны ў [[1817]]—[[1821]] гадах па праекце {{нп3|Руска, Луиджи|Л. Руска|ru|}} і [[Джакама Кварэнгі|Дж. Кварэнгі]], аздабленнем кіраваў {{нп3|Шарлемань, Иосиф Иванович|І. І. Шарлемань|ru|}}. У [[1881]]—[[1882]] гадах будынак быў пашыраны па праекце архітэктара Г. І. Карпава. У [[1915]] годзе для студэнтаў побач з Акадэмічным храмам было вырашана выбудаваць новы інтэрнат, аднак па прычыне недахопу сродкаў гэта не было ажыццёўлена. У 1918 годзе будынак быў перададзены прытулку для дэфектыўных дзяцей, а пад канец [[1927]] года — паўночнаму факультэту Усходняга інстытута. Потым ён доўгі час быў заняты Індустрыяльна–педагагічным тэхнікумам і Інстытутам павышэння кваліфікацыі работнікаў прафтэхадукацыі. Цяпер яго займае Каледж фізічнай культуры і спорту, эканомікі і тэхналогіі. У акадэмічным храме Дванаццаці апосталаў размешчаны спартзал. Складаны працэс вяртання будынка першапачатковага ўладальніку пачаўся толькі ў [[1993]] годзе і завяршыўся ў [[2014]] годзе. Будынак чакае рэстаўрацыя і пераабсталяванне пад патрэбы Духоўнай акадэміі. [[Файл:Streets Sankt-Peterburg sent2011 4035.jpg|міні|справа|Набярэжная Абводнага канала 17]] * '''Будынак Духоўнай семінарыі''' (набярэжная Абводнага канала, 17). З [[1827]] года ўздымалася пытанне аб пабудове, «у выглядзе замка або манастыра», уласнага будынка для семінарыі, але распрацаваны двума гадамі пазней праект В. П. Пятрова застаўся на паперы. Трохпавярховы з пілястрамі будынак быў закладзены па праекце сінадальнага архітэктара А. Ф. Шчадрына 24 ліпеня ([[5 жніўня]]) [[1838]] г. мітрапалітам Грузіі Іонай і асвечаны разам з храмам, размешчаным на другім паверсе, 26 верасня ([[8 кастрычніка]]) [[1841]] г. мітрапалітам Кіеўскім Філарэтам. У [[1886]]—[[1887]] гадах па цэнтры будынка, па праекце сінадальнага архітэктара Н. Н. Маркава, была з двара зробленая трохпавярховая прыбудова, куды на верхні паверх перамясцілі храм. З [[1945]] года тут былі размешчаны Духоўныя школы, аднак толькі ў адной палове будынка (іншая вернутая ў 1987 годзе). * '''Будынак Аляксандра-Неўскага Антоніеўскага духоўнага вучылішча''' (набярэжная Абводнага канала, 9). * '''Корпус Бібліятэкі Духоўнай акадэміі''' (набярэжная Абводнага канала, 13). Выбудаваны ў [[1882]] годзе пад кіраўніцтвам архітэктара. Д. В. Люшына. Па стане на [[2014]] год памяшканні будынка належаць розным установам, уключаючы [[Расійская нацыянальная бібліятэка|Расійскую нацыянальную бібліятэку]]. Пачаты працэс падрыхтоўкі да перадачы корпуса Духоўным школам. == Гл. таксама == * [[Славяна-грэка-лацінская акадэмія]] * [[Маскоўская духоўная акадэмія]] * [[Кіеўская духоўная акадэмія]] * [[Казанская духоўная акадэмія]] * [[Спіс сінадальных устаноў Рускай праваслаўнай царквы]] {{зноскі}} == Літаратура == * [https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%AD%D0%A1%D0%91%D0%95/%D0%94%D1%83%D1%85%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%BE-%D1%83%D1%87%D0%B5%D0%B1%D0%BD%D1%8B%D0%B5_%D0%B7%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F Духовно-учебные заведения]{{ref-ru|}} // [[Энцыклапедычны слоўнік Бракгаўза і Эфрона]] : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907 * [https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%AD%D0%A1%D0%91%D0%95/%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%B8_%D0%B4%D1%83%D1%85%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D1%8B%D0%B5_%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D1%8B%D0%B5 Барсов Н. И. «Академии духовные православные»]{{ref-ru|}} // [[Энцыклапедычны слоўнік Бракгаўза і Эфрона]] : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907 * [https://dlib.rsl.ru/viewer/01003543546#?page=2 Чистович И. А. «История Санкт-Петербургской духовной академии»]{{ref-ru|}} — СПб.: в Тип. Якова Трея, 1857. - [8], 458, IV с. * [https://dlib.rsl.ru/viewer/01003625941#?page=1 Чистович И. А. «Санкт-Петербургская духовная академия за последние 30 лет (1858—1888 гг.)»]{{ref-ru|}} — СПб.: Синод. тип., 1889. - 402 с. * [http://elib.shpl.ru/ru/nodes/14532-rodosskiy-a-s-biograficheskiy-slovar-studentov-pervyh-xxviii-mi-kursov-s-peterburgskoy-duhovnoy-akademii-1814-1869-gg-spb-1907#mode/grid/page/1/zoom/1 Родосский А. С. Биографический словарь студентов первых XXVIII-ми курсов С.-Петербургской духовной академии: 1814—1869 гг.]{{ref-ru|}} — СПб., 1907. — 552 с. * Ростиславов И. Санкт-Петербургская духовная академия до графа Протасова // Вестник Европы.{{ref-ru|}} — 1872 * Ростиславов И. Санкт-Петербургская духовная академия при графе Протасове // Вестник Европы.{{ref-ru|}} — 1883 * [http://memoirs.ru/texts/Sem_IV84_16_4.htm Семидесятипятилетний юбилей Петербургской духовной академии]{{ref-ru|}} // Исторический вестник, 1884. — Т. 16. — № 4. — С. 235 * [http://www.vladimirskysobor.ru/_mod_files/PDF_files/preemstvo.pdf ПРЕЕМСТВО Вера и служение Санкт-Петербургской Духовной Академии и Семинарии]{{ref-ru|}} — СПб., 2007 * Шкаровский М. В. «Санкт-Петербургские (Ленинградские) духовные школы во 2-й половине XX — начале XXI века»{{ref-ru|}} // Вестник церковной истории.{{ref-ru|}} — 2008. — № 4(12). — С. 171—210 * Ходаковская О. И., А. А. Бовкало Ленинградская (Санкт-Петербургская) православная духовная академия. Профессора и преподаватели. 1946—1996. Биографический справочник.{{ref-ru|}} — СПб., 2011 * Берташ А., свящ., Галкин А. Семинарский храм Санкт-Петербургской духовной академии.{{ref-ru|}} — СПб., 2012. * Ванчугов В. В. Первый историк русской философии: Архимандрит Гавриил и его время.{{ref-ru|}} — М.: Мир философии, 2015. — 752 с. — (Русская философия). — ISBN 978-5-9906502-0-6 == Спасылкі == * [http://www.spbda.ru/ Афіцыйны сайт СПбДА] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190403214430/https://spbda.ru/ |date=3 красавіка 2019 }} * [https://www.youtube.com/user/spbpdatv Відэаканал на YouTube] * [https://vk.com/theologia_spb Група ВКонтакте]{{Недаступная спасылка}} * [http://instagram.com/spbpda Старонка на Instagram] * [https://www.flickr.com/photos/spbpda Старонка на Flickr] * [http://mitropolia-spb.ru/about/edu/ Старонка на афіцыйным сайте Санкт-Петярбургскай мітраполіі] [[Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Санкт-Пецярбурга паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Санкт-Пецярбургская духоўная акадэмія| ]] [[Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 1809 годзе]] [[Катэгорыя:Гісторыя Санкт-Пецярбурга]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1721 годзе]] [[Катэгорыя:1721 год у Еўропе]] i7w5nt76thhztl2kwmytwd77dwpg3ws 5135215 5135213 2026-05-03T08:35:15Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 выпраўлены шаблоны нп3 5135215 wikitext text/x-wiki {{Картка ўніверсітэта |назва = Санкт-Пецярбургская духоўная акадэмія |скарачэнне = СПбДА |эмблема = [[Файл:Лагатып СПбДА.png|180x400px]] |выява = Наб. Обводного канала 17 02.jpg |арыгінал = |міжназва = |ранейшая назва = Славяно–греко–латинская семинария, <br>Главная семинария, <br>Александро–Невская академия, <br>Санкт–Петербургская (Петроградская, Ленинградская) духовная академия |дэвіз = |заснаваны = [[1797]]<ref name="Карпук">{{артыкул |аўтар=Карпук Д. А. |загаловак=А была ли академия? или несколько слов в качестве предисловия|выданне=Вестник Исторического общества Санкт-Петербургской Духовной Академии|год=2020|спасылка=https://cyberleninka.ru/article/n/a-byla-li-akademiya-ili-neskolko-slov-v-kachestve-predisloviya|нумар =1 (4)|старонкі= 10—14|мова= ru }}</ref> |зачынены = |рэарганізаваны = [[1809]] |год рэарганізацыі = |тып = [[Духоўная навучальная ўстанова]] |найменне пасады = Рэктар |прэзідэнт = |навуковы кіраўнік = |студэнты = Больш 900<ref name="Сайт">[https://spbda.ru/abitur/abits/abitur-common/ Общая информация о приеме на обучение в Санкт-Петербургскую Духовную Академию на 2018/2019 учебный год] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210305003045/https://spbda.ru/abitur/abits/abitur-common/ |date=5 сакавіка 2021 }}{{ref-ru|}}</ref> |замежныя студэнты = |спецыялітэт = |бакалаўрыят = |магістратура = |аспірантура = |дактарантура = |дактары = |прафесары = |выкладчыкі = 100<ref name="Сайт"/> |размяшчэнне = {{RUS}}, [[Санкт-Пецярбург]] |кампус = |адрас =193167, [[Санкт-Пецярбург]], [[набярэжная Абводнага канала]], 17 |сайт = [https://spbda.ru/] |узнагароды = |Месцазнаходжанне = Санкт-Пецярбург |lat_dir = N |lat_deg = 59.917602 |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = E |lon_deg = 30.383320 |lon_min = |lon_sec = |region = RU |CoordScale = category:Saint Petersburg Theological Academy |edu_region = }} '''Санкт-Пецярбургская духоўная акадэмія''' ({{lang-ru|Санкт–Петербургская духовная академия}}, поўнае юрыдычная назва: '''Санкт-Пецярбургская духоўная акадэмія Рускай праваслаўнай царквы''') — вышэйшая навучальная ўстанова [[Руская праваслаўная царква|Рускай праваслаўнай царквы]], заснаваная ў [[Санкт-Пецярбург]]у ў [[1797]] годзе<ref name="Карпук"/>. У цяперашні час уяўляе сабой комплекс духоўна–навучальных устаноў, якія аб'ядноўваюцца ўмоўнай назвай ''Санкт-Пецярбургскія духоўныя школы''. == Перыяд паасобнага існавання духоўна–навучальных устаноў == === Санкт-Пецярбургская духоўная акадэмія === ==== Установа ==== У [[1721]] годзе пры Аляксандра-Неўскім [[манастыр]]ы па распараджэнні архіепіскапа Наўгародскага {{нп3|Феадосій (Яноўскі)|Феадосія (Яноўскага)|ru|Феодосий (Яновский)}} была заснаваная '''Славенская школа''' для навучання азбуцы, пісьму, Псалтыру, арыфметыцы, граматыцы і тлумачэнню евангельскіх асалодаў. У [[1726]] годзе яна была перайменаваная ў '''Славяна-грэка-лацінскую семінарыю''' з выкладаннем багаслоўя, філасофіі, рыторыкі, красамоўства, гісторыі, геаграфіі, старажытных і новых моў. Вучні набіраліся з розных саслоўяў. Колькасць іх складала да 100 чалавек. Славяна-грэка-лацінская семінарыя ў 1736 годзе была аб'яднаная з семінарыяй, якая дзейнічала ў доме епіскапа Феафана (Пракаповіча) на Карпаўцы. У [[1761]] годзе {{нп3|Свяцейшы правячы сінод|Свяцейшы Сінод|ru|Святейший правительствующий синод}} падаў дазвол выпускнікам семінарыі на навучанне медыцыне за мяжой з выплатай ім падвойнага пенсіёну. Яны накіроўваліся ў [[Кембрыджскі ўніверсітэт|Кембрыджскі]] і [[Оксфардскі ўніверсітэт|Оксфардскі]] ўніверсітэты (Англія), [[Гётынген]] (Германія). У [[1788]] годзе навучальная ўстанова была ператворана ў '''Галоўную семінарыю''', куды пасылалі вучыцца лепшых выхаванцаў з многіх епархіяльных сэмінарыяў Расіі. [[Файл:10 Lavra SPb.jpg|міні|злева|Аляксандра-Неўская лаўра]] Старэйшыя класы [[Вялікі Ноўгарад|Наўгародскай]] семінарыі таксама былі пераведзены ў Аляксандра-Неўскі манастыр, і лік выхаванцаў у Галоўнай семінарыі дасягнуў 200. У Галоўнай семінарыі былі ўведзеныя: царкоўная гісторыя, механіка, натуральная гісторыя, а таксама быў адкрыты клас матэматыкі і вопытнай фізікі. Лепшыя са старшакласнікаў (яны называліся студэнтамі) прызначаліся лектарамі ў ніжэйшых класах. У [[1797]] годзе адначасова з перайменаваннем Свята–Траецкага Аляксандра-Неўскага манастыра ў [[Аляксандра-Неўская лаўра|Аляксандра-Неўскую лаўру]] '''Аляксандра-Неўская Галоўная семінарыя''' была ператворана ў '''Аляксандра-Неўскую акадэмію'''. У найвышэйшым загадзе [[Імператар Расійскай імперыі|імператара]] [[Павел I (імператар расійскі)|Паўла I]] ад 18 [[31 снежня|(31) снежня]] [[1797]] года было адзначана: [[Файл:Quarenghi - Alexander Nevsky Lavra.jpg|міні|справа|Аляксандра-Неўская лаўра ў 1780–ых гг.]] «''Признали Мы за благо следующее распоряжение: как просвещение и благонравие духовного чина способствует просвещению и утверждению добрых нравов и в мирских, повелеваем кроме бывших доныне Духовных академий в Москве и Киеве, учредить такие Духовные академии в Санкт–Петербурге при Александро–Невском монастыре, и в Казани, вместо находящихся там семинарий, снабдя их всем, соответствующим званию и для преподавания потребным''». У Духоўных акадэміях, акрамя агульных семінарскіх курсаў, пастанавілі выкладаць поўную сістэму філасофіі і багаслоўя, вышэйшае красамоўства, фізіку і мовы: лацінскую, старажытнагабрэйскую, грэцкую, нямецкую і французскую. Выпускнікі Духоўнай акадэміі размяркоўваліся настаўнікамі ў Духоўныя семінарыі і вучылішчы, на царкоўна–прыходскае служэнне, святарамі пры рускіх замежных місіях і амбасадах. Шмат хто працягваў сваё навучанне ў свецкіх навучальных установах. Лепшыя студэнты заставаліся выкладчыкамі акадэміі ніжэйшых класаў. На [[1808]] год у акадэміі лічылася 277 выхаванцаў. ==== Рэфармаваная акадэмія ==== Згодна ўсеагульнай рэформы духоўнай адукацыі ў пачатку [[1809]] года Аляксандра-Неўская акадэмія была падзеленая на тры навучальныя ўстановы, якія працягвалі размяшчацца ў Аляксандра-Неўскай лаўры: * Санкт-Пецярбургскую духоўную акадэмію (вышэйшая школа); * [[Санкт-Пецярбургскую духоўная семінарыя|Санкт-Пецярбургскую духоўную семінарыю]] (сярэдняя школа); * [[Аляксандра-Неўскае духоўнае вучылішча]] (ніжэйшая школа). Акадэмія і семінарыя займалі Фёдараўскі і Паўднёвы карпусы Лаўры. Пасля распрацоўкі і прыняцця Статута 17 лютага ([[1 сакавіка]]) [[1809]] года адбылося ўрачыстае адкрыццё Санкт-Пецярбургскай духоўнай акадэміі. Былі ўведзеныя вучоныя ступені доктара, магістра і кандыдата багаслоўя. Першы выпуск рэфармаванай Духоўнай акадэміі быў здзейснены ў [[1814]] годзе. 12 з 78 выпускнікоў адразу ж папоўнілі прафесарска–выкладчыцкую карпарацыю. Пашырэнне і рэформа Духоўнай акадэміі запатрабавалі асобнага будынка. 10 [[22 чэрвеня|(22) чэрвеня]] [[1817]] года мітрапаліт {{нп3|Амброзій (Падабедаў)|Амброзій|ru|Амвросий (Подобедов)}} асвяціў закладку акадэмічнага корпуса. Яго пабудавалі ў [[1817]]—[[1821]] гадах на казённыя сродкі на тэрыторыі Лаўры, на поўдзень ад Фёдараўскага корпусу. З [[1821]] года Акадэмія стала выдаваць [[часопіс]] «''Христианское чтение''», які, як правіла, утрымліваў пераклад на рускую мову твораў [[Айцы Царквы|айцоў царквы]], артыкулы з развагамі пра хрысціянскую рэлігіі наогул, па тлумачэнню праваслаўнага веравучэння, царкоўнага красамоўства, царкоўнай гісторыі, з павучальных разважанняў і хрысціянскай бібліяграфіяй. З [[1847]] года пачалася перакладчыцкая дзейнасць. Былі перакладзеныя: гутаркі [[Іаан Златавуст|Іаана Златавуста]], гістарычныя сачыненні [[Яўсевій Памфіл|Яўсевія Памфіла]], [[Сакрат Схаластык|Сакрата Схаластыка]], [[Сазамен]]а, [[Феадарыт]]а, [[Эвагрый Схаластык|Эвагрыя Схаластыка]], [[Феадор чытальнік|Феадора чытальніка]] і [[Філасторгій|Філасторгія]]; сачыненне пра царкоўную іерархію, што прыпісваецца [[Дзіянісій Арэапагіт|Дзіянісію Арэапагіту]], сачыненні [[Сафроній|Сафронія]], Германа, [[Максім Спавяданнік|Максіма Спавяданніка]], [[Феадор Студыт|Феадора Студыта]], [[Сымона Салунскі|Сымона Салунскага]], [[Марк Эфескі|Марка Эфескага]], [[Мікалая Кавасіла|Мікалая Кавасілы]] і [[Паісій|Паісія]]. Былі ажыццёўлены пераклады твораў візантыйскіх гісторыкаў: Мікіты Ханіата, Георгія Пахімера, Нікіфара Рыгоры, летапіс Георгія Акрапаліта; таксама старажытныя літургіі ўсходнія і заходнія. Акадэмія таксама прымала ўдзел у перакладзе Святога пісьма на рускую мову. Пераклад [[Біблія|Бібліі]] быў даручаны Санкт-Пецярбургскай, [[Маскоўская духоўная акадэмія|Маскоўскай]], [[Кіеўская духоўная акадэмія|Кіеўскай]] і [[Казанская духоўная акадэмія|Казанскай]] духоўным акадэміям. Знакаміты прафесар акадэміі протаіерэй {{нп3|Герасім Пятровіч Паўскі|Герасім Паўскі|ru|Павский, Герасим Петрович}} і вядомы місіянер архімандрыт {{нп3|Макарый (Глухароў)|Макарый (Глухароў)|ru|Макарий (Глухарёв)}} пачалі грандыёзную работу па навуковаму перакладу Бібліі на рускую мову. Праца праходзіла пад кіраўніцтвам свц. Філарэта (Драздова). Агульную рэдакцыю ажыццяўляў прафесар грэцкай мовы Санкт-Пецярбургскай акадэміі {{нп3|Еўграф Іванавіч Лавягін|Е. І. Лавягін|ru|Ловягин, Евграф Иванович}}. Разгляд тэкстаў выраблялі мітрапаліт Маскоўскі {{нп3|Філарэт (Драздоў)|Філарэт|ru|Филарет (Дроздов)}} і Свяцейшы Сінод. [[Новы Запавет]] на рускай мове выйшаў у [[1863]] годзе<ref name="Краткая история">[https://spbda.ru/about/history-of-academy/brief-history/ Краткая история] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20170620230748/http://spbda.ru/about/history-of-academy/brief-history/ |date=20 чэрвеня 2017 }}{{ref-ru|}}</ref>. [[Файл:«Церковный вестник». № 52. 1899. — Часть обложки.tiff|міні|справа|«Церковный вестник». № 52. 1899 год]] З 40–х гадоў [[XIX стагоддзе|XIX стагоддзя]] акадэмія пачынае набіраць студэнтаў з Памесных Праваслаўных Цэркваў: з Балгарыі, Грэцыі, Грузіі, Румыніі, Сербіі. Сярод іх — услаўленыя Сербскай Праваслаўнай Царквой багаслоў прападобны {{нп3|Іўсцін (Паповіч)|Іўсцін (Паповіч)|ru|Иустин (Попович)}} і свяціцель {{нп3|Мікалай (Веляміравіч)|Мікалай (Веляміравіч)|ru|Николай (Велимирович)}}, будучы Патрыярх Сербскі {{нп3|Варнава (Патрыярх Сербскі)|Варнава (Росіч)|ru|Варнава (патриарх Сербский)}}. У [[1858]] годзе ў Акадэмію паступілі дзве бібліятэкі рукапісаў: [[Вялікі Ноўгарад|наўгародскага]] [[Сафійскі сабор (Ноўгарад)|Сафійскага сабора]] і [[Кірыла–Белазерскі манастыр|Кірылава манастыра]]. З [[1875]] года пачаў выдавацца пры Акадэміі часопіс — «''Церковный вестник''». У [[1879]] годзе была створаная калекцыя прадметаў царкоўных старажытнасцей. Наступны этап у гісторыі духоўнай акадэміі пачаўся з увядзення новага Статута [[1884]] года. Ён быў распрацаваны пры ўдзеле обер–пракурора Сінода {{нп3|Канстанцін Пятровіч Пабеданосцаў|К. П. Пабеданосцава|ru|Победоносцев, Константин Петрович}} і ўведзены ў акадэміі пры рэктары (1883—1887) епіскапу {{нп3|Арсеній (Бранцаў)|Арсеню (Бранцаў)|ru|Арсений (Брянцев)}}. Новы статут ўзмацніў кантроль кіруючага архірэя, рэктара і інспектара над акадэмічнымі справамі, прыслабіў паўнамоцтвы Савета і Праўлення акадэміі. Тры аддзяленні, што існавалі да гэтага ў акадэміях былі скасаваныя, паколькі была пастаўленая мэта — даваць поўную багаслоўскую адукацыю. Ўзровень навуковай падрыхтоўкі выпускнікоў пачаў няўхільна зніжацца, а разам з ім і прэстыжнасць духоўнай адукацыі. Увядзенне новага статута пасля стала адной з асноўных прычын удзелу студэнтаў духоўных школ у рэвалюцыйным руху. [[Файл:Санкт-Петербургская Духовная академия. Фотография начала XX века.jpg|міні|злева|Акадэмія ў пачатку ХХ ст.]] Падзеі [[Рэвалюцыя 1905—1907 гадоў у Расіі|рускай рэвалюцыі 1905—1907 гадоў]] не лепшым чынам адбіліся на навучальным працэсе ў сталічных Духоўных школах, перыядычна адбываліся забастоўкі іх выхаванцаў. У пачатку [[1908]] года епіскап {{нп3|Сергій (Ціхаміраў)|Сергій (Ціхаміраў)|ru|Сергий (Тихомиров)}} быў вымушаны напісаць Санкт-Пецярбургскага мітрапаліту данясенне аб удзеле навучэнцаў Акадэміі ў студэнцкіх сходках<ref>Шкаровский Михаил "Санкт-Петербургские Духовные школы в XX-XXI вв." Т. 1 Издательство Санкт-Петербургской Православной Духовной Академии_СПб_2015_2000 экз.</ref>. У [[1910]] годзе быў прыняты зацверджаны [[2 красавіка]] імператарам [[Мікалай II (імператар расійскі)|Мікалаем II]] новы статут Духоўных акадэмій, які стаў пэўным кампрамісам паміж статутамі [[1869]] і [[1884]] гадоў. У новым статуце паказвалася, што Акадэміі - зачыненыя пастырскія школы, падначаленыя Свяцейшаму Сіноду, які кіруе імі і кантралюе іх праз епархіяльнага архірэя і рэктара. Правы апошняга значна пашыраліся. Цяпер у Акадэміі належала мець 9 ардынарных прафесараў, 10 экстраардынарных, 10 дацэнтаў і 3 лектара - усяго 32 выкладчыка і рэктар; тэрмін службы абмяжоўваўся 30 гадамі. У дачыненні да арганізацыі навучальнага працэсу дапушчалася ў парадку спецыялізацыі вылучэнне груп прадметаў (акрамя агульнаабавязковых), заняткі якімі падаваліся на выбар студэнтам; таксама павялічвалася колькасць кафедраў. Статут дапрацоўваўся і ў наступным [[1911]] годзе, калі была яшчэ больш павялічана ўлада рэктара: ён атрымаў права адбіраць і выключаць кандыдатаў у выкладчыкі, прадстаўленых акадэмічным Саветам, палова якога павінна была складацца ў святым сане. У [[1913]]—[[1917]] гадах Духоўная акадэмія насіла назву «Імператарскай». ==== Пераемнікі Акадэміі ў 1920–я гады ==== У [[1918]] годзе '''Петраградская духоўная акадэмія''' была зачынена. Прадаўжальнікам традыцый Санк–Пецярбургскай духоўнай акадэміі некаторы час быў [[Петраградскі багаслоўскі інстытут]] ([[1920]]—[[1923]] гады), які спыніў сваё існаванне, так як да сярэдзіны 1920–х гадоў амаль усё царкоўнае жыццё ў Петраградзе апынулася пад кантролем абнаўленчага епархіяльнага ўпраўлення. У [[1925]]—[[1928]] гадах у [[Ленінград]]зе дзейнічалі [[Вышэйшыя багаслоўскія курсы]], якія спынілі сваё існаванне ў сувязі з новай хваляй ганенняў на рэлігію і Царкву ў [[СССР]]. === Санкт-Пецярбургская духоўная семінарыя === Санкт-Пецярбургская духоўная семінарыя, як сярэдняя духоўна–навучальная ўстанова, была арганізаваная [[1 сакавіка]] [[1809]] года. У [[1841]] годзе семінарыя пераводзіцца за сцены [[Аляксандра-Неўская лаўра|Лаўры]] ў спецыяльна пабудаваны на казённыя сродкі будынак, у якім месціцца і дагэтуль. У [[1886]]—[[1887]] гадах па цэнтры семінарскага будынка з боку двара была зробленая трохпавярховая прыбудова, куды перамясцілі царкву апостала і евангеліста Іаана Багаслова і асвяцілі яе ў [[1888]] годзе. Семінарыя была зачыненая ў [[1918]] годзе. З [[1926]] года ў будынку размяшчаўся, спачатку, Паўночны факультэт {{нп3|Ленінградскі ўсходні інстытут|Ленінградскага ўсходняга інстытута|ru|Ленинградский восточный институт}}, папярэднікам якога было Паўночнае аддзяленне рабфака Ленінградскага ўніверсітэта (з [[1927]] года названы Паўночным факультэтам). Пазней, з [[1930]] года Паўночны факультэт быў вылучаны ў самастойную навукова–педагагічную ўстанову {{нп3|Інстытут народаў Поўначы|Інстытут народаў Поўначы|ru|Институт народов Севера}}, расфармаваны ў 1941 годзе. У час [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] ў памяшканнях семінарыі працаваў [[шпіталь]], а ва ўсходняе (правае) крыло будынка трапіла [[авіябомба]]. == Адзіныя Санкт-Пецярбургскія духоўныя школы == Пасля выбрання Патрыярха [[Сергій (Патрыярх Маскоўскі)|Сергія]] і сустрэчы яго і мітрапалітаў [[Аляксій I (Патрыярх Маскоўскі)|Алексія (Сіманскі)]] і {{нп3|Мікалай (Ярушэвіч)|Мікалая (Ярушэвіч)|ru|Николай (Ярушевич)}} з [[Сталін|Іосіфам Сталіным]] [[4 верасня]] [[1943]] года становішча Царквы змянілася ў лепшы бок. Архіепіскап {{нп3|Рыгор (Чукаў)|Рыгор (Чукаў)|ru|Григорий (Чуков)}} падрыхтаваў даклад «Аб арганізацыі багаслоўскіх школ». На аснове гэтага дакладу Свяцейшы Сінод выпрацаваў «Палажэнне аб акадэміях і семінарыях». У лістападзе [[1945]] года ў Ленінградзе адкрыліся '''Багаслоўска–пастырскія курсы'''. Яны размясціліся на верхнім паверсе заходняга (не разбуранага авіябомбай) крыла будынка былой Петраградскай духоўнай семінарыі. '''Ленінградская духоўная акадэмія''' была заснавана [[1 верасня]] [[1946]] года ўказам Свяцейшага Патрыярха Маскоўскага і ўсяе Русі Алексія I, а Ленінградская духоўная семінарыя перафарміравана яго ж указам з Багаслоўскую–пастырскіх курсаў, якія працавалі ў Ленінградзе ў [[1945]]—[[1946]] навучальным годзе. Урачыстае адкрыццё Ленінградскай духоўнай акадэміі адбылося [[14 кастрычніка]] [[1946]] года ў дзень Пакрова Прасвятой Багародзіцы ў прысутнасці Патрыярха [[Аляксій I (Патрыярх Маскоўскі)|Алексія I]]. Да гэтага часу быў адрамантаваны царкоўны флігель і асвечаны дамавы храм (былы семінарскі). Была прынятая сістэма двухступеністай духоўнай адукацыі — сярэдняй і вышэйшай. Сярэдняя школа — духоўная семінарыя, вышэйшая — духоўная акадэмія. Тэрмін навучання ў кожнай з гэтых школ быў роўны 4 гадам. Такім чынам, поўны цыкл багаслоўскай адукацыі быў разлічаны на 8 гадоў. У першы год пасля свайго аднаўлення выкладчыцкую карпарацыю адзінай духоўнай навучальнай установы ў Ленінградзе складалі 3 прафесара, 5 дацэнтаў і 3 выкладчыка. Супрацоўнікаў было 21 чалавек. У семінарыі і акадэміі ўсяго студэнтаў было 74 чалавекі. Першым рэктарам Ленінградскай духоўнай акадэміі і семінарыі (ЛДАіС) быў протаіерэй {{нп3|Ісідар (Богаяўленскі)|Іаан Якаўлевіч Богаяўленскі|ru|Исидор (Богоявленский)}}. У [[1947]]—[[1950]] гады на царкоўныя сродкі былі праведзены маштабныя будаўніча–аднаўленчыя работы ў разбуранай авіябомбай частцы будынка. Мітрапаліт {{нп3|Уладзімір (Катляроў)|Уладзімір (Катляроў)|ru|Владимир (Котляров)}}, які вучыўся ў Ленінградскай духоўнай акадэміі ў 1950–я гады, характарызаваў яе як лепшую духоўную школу ў СССР: «''У Маскоўскай Духоўнай Акадэміі адбіваўся ўплыў манастыра і назіралася паказная пабожнасць, а тут была здаровая абстаноўка. Там не дазвалялі выходзіць у горад ... А тут вы скончылі заняткі, паабедалі, пайшлі ўсе ў горад: хто ў бібліятэку, хто ў тэатр, хто ў краму, хто ў кіно, і да 18.00 збіраліся на вячэрнія заняткі. <...> Становішча было здаровым, не было "захапленняў", што мне падабалася. Леў Мікалаевіч (Парыйскі) патрабаваў, але патрабаваў па форме, далей ніколі не дазваляў сабе ўрывацца. Бацька рэктар Сперанскі быў наогул выдатны чалавек, па–бацькоўску добры. Так што тут абстаноўка была другая ... Міхаіл Філарэтавіч Русакоў арганізоўваў паездкі па музеях, вадзіў нас на Рэквіем ў Капэлу. Мы маглі пайсці ў тэатр, толькі трэба было ўзгадніць з інспектарам, каб ведалі, куды ты сышоў. <...> Культура ў Ленінградзе была значна вышэй, народ быў сапраўды сталічны, была адмысловая інтэлігентнасць, якой на Русі нам не хапала''». У [[1961]] годзе, у разгар [[Хрушчоўская антырэлігійная кампанія|хрушчоўскіх ганенняў на царкву]], паўстала пытанне пра закрыццё Ленінградскай Духоўнай Акадэміі і Семінарыі. У [[1961]] годзе ў семінарыю змаглі паступіць толькі 8 чалавек, хоць было пададзена 33 прашэнні аб прыёме. Таму з [[1962]] года ў Акадэміі было больш навучэнцаў, чым у семінарыі. Так у справаздачна–інфармацыйным дакладзе Ленінградскага ўпаўнаважанага І.В. Чарнова ў Савет па справах Рускай праваслаўнай царквы ад 24 лютага [[1961]] г. адмечана: ''«В настоящем отчете считаю так же необходимым поставить вопрос о ликвидации функционирующих в Ленинграде духовных учебных заведений: семинарии и академии… семинария и академия расположены в центре города (Обводный канал, дом № 7). Одно это обстоятельство говорит за то, что не целесообразно иметь рассадники религиозного мракобесия в Ленинграде, городе передовой советской науки и культуры…»''<ref name="Краткая история"/>. Актыўныя меры па недапушчэнні закрыцця ЛДАіС распачаў прызначаны ў [[кастрычнік]]у [[1963]] года на Ленінградскую кафедру мітрапаліт {{нп3|Нікадзім (Ротаў)|Нікадзім (Ротаў)|ru|Никодим (Ротов)}}. Будучы старшынёй {{нп3|Аддзел знешніх царкоўных сувязей Маскоўскага патрыярхата|АЗЦС|ru|Отдел внешних церковных связей Московского патриархата}}, ён стаў энергічна ўключаць Акадэмію ў міжнародную дзейнасць: сюды зачасцілі замежныя дэлегацыі, прафесары сталі актыўна наведваць замежныя сімпозіумы. Ведаючы пра ярка выяўленыя сімпатыі [[Мікіта Сяргеевіч Хрушчоў|М. С. Хрушчова]] да афрыканскіх краінаў, што набывалі незалежнасць, мітрапаліт змог запрасіць на вучобу 7 афрыканцаў з [[Уганда|Уганды]] і [[Кенія|Кеніі]]. У [[1965]] годзе, паводле рашэння Свяцейшага Сінода, пры ЛДАіС быў заснаваны Факультэт афрыканскай хрысціянскай моладзі, ператвораны потым у Факультэт замежных студэнтаў. У [[1960]]–ыя гады пачаў дзейнічаць [[Рэгент|рэгенцкі]] гурток для выхаванцаў семінарыі і студэнтаў Акадэміі. З [[1967]] года Савет Акадэміі на чале з рэктарам епіскапам {{нп3|Міхаіл (Мудзюгін)|Міхаілам (Мудзюгіным)|ru|Михаил (Мудьюгин)}} пастанавіў рэгенцкі гурток ў далейшым называць рэгенцкім класам і правесці першы набор слухачоў з ліку навучэнцаў Духоўных школ. Заняткі пачаліся [[1 снежня]] [[1967]] года (у далейшым навучальны год пачынаўся з другога семестра). На чале рэгенцкага класа быў пастаўлены заслужаны прафесар {{нп3|Мікалай Дзмітрыевіч Успенскі|М. Д. Успенскі|ru|Успенский, Николай Дмитриевич}}. У [[1979]] годзе пры мітрапаліце Ленінградскім і Наўгародскім [[Антоній (Мельнікаў)|Антоніі (Мельнікаў)]] адбыўся першы набор у Рэгенцкі клас, куды з гэтага часу прымаліся дзяўчаты і жанчыны. У [[1983]] годзе Рэгенцкі клас быў ператвораны ў '''Рэгенцкае аддзяленне'''. У [[1990]] годзе выходзіў «Вестник Ленинградской духовной академии», у [[1991]] годзе часопіс вярнуў сваю старую назву — «''Христианское чтение''». Са [[Снежань|снежня]] [[1995]] года Санкт-Пецярбургскія духоўныя акадэмія і семінарыя знаходзяцца пад архіпастырскім акармленнем мітрапаліта Санкт-Пецярбургскага і Ладажскага Уладзіміра (Катлярова), выпускніка Акадэміі 1958 года, былога пры ёй прафесарскім стыпендыятам, а потым выкладчыкам. У [[1996]] годзе Санкт-Пецярбургскія духоўныя акадэмія і семінарыя адзначалі 275–годдзе заснавання і 50–годдзе свайго адраджэння. У [[1997]] годзе было заснаванае '''Іканапіснае аддзяленне'''. У [[2001]] годзе адбыўся яго першы выпуск. Першапачаткова іканапіснае аддзяленне месцілася ў некалькіх пакоях будынка побач з Акадэміяй, у якім размяшчаецца свецкі інтэрнат. Потым, пасля рамонту, аддзяленне перамясцілася ў суседні перададзены Акадэміі двухпавярховы корпус. У [[1998]] годзе ў СПбДАіС пачаўся працэс рэфармавання — пераход на новую сістэму духоўнай адукацыі. Семінарыя была ператворана ў бакалаўрыят з 4–гадовым цыклам, акадэмія — у магістратуру, тэрмін навучання ў якой скараціўся да 2–х гадоў, а таксама была створана аспірантура, тэрмін навучання ў якой вагаецца ад трох да пяці гадоў. Дадзеная адукацыйная мадэль абапіраецца на сістэму адукацыі, прынятую ў ВНУ, уключаючы ў т. л. [[Балонскі працэс]]. У канцы навучання на бакалаўрыяце студэнты абараняюць дыпломную працу, магістранты — магістарскую дысертацыю, а аспіранты — кандыдацкую дысертацыю. Акрамя вочнага навучання ажыццяўляецца прыём на завочнае аддзяленне бакалаўрыяту і магістратуры. Для завочнага аддзялення бакалаўрыяту ўведзена сістэма дыстанцыйнага навучання. У [[2002]] годзе Рэгенцкае аддзяленне атрымала свой асобны двухпавярховы будынак на тэрыторыі акадэміі. У [[2006]] годзе Санкт-Пецярбургскія духоўныя школы адзначалі 285–годдзе ад заснавання і 60–годдзе свайго адраджэння. З моманту свайго адраджэння ў [[1946]] годзе Духоўныя школы далі Царкве звыш двух тысяч свяшчэннаслужыцеляў, з якіх каля шасцісот — са ступенню кандыдата багаслоўя. У жніўні [[2010]] года Санкт-Пецярбургская духоўная акадэмія атрымала дзяржаўную ліцэнзію на ажыццяўленне адукацыйнай праграмы па спецыяльнасці «[[Тэалогія]]» (031900) вышэйшай прафесійнай адукацыі<ref>[https://spbda.ru/news/licenziya-na-osuschestvlenie-obrazovatelnoy-programmy-po-specialnosti-teologiya/ Лицензия на осуществление образовательной программы по специальности «Теология»]{{ref-ru|}}</ref>. [[Файл:Streets Sankt-Peterburg sent2011 4028.jpg|міні|злева|Акадэмія ў нашы дні]] У [[2013]] годзе Санкт-Пецярбургская акадэмія прайшла атэстацыйную праверку Вучэбнага Камітэта Рускай Праваслаўнай Царквы. Паводле яе вынікаў акадэмія ўвайшла ў лік лепшых навучальных устаноў Рускай Царквы, па шэрагу паказчыкаў заняўшы першае месца. [[29 лістапада]] [[2013]] года ў жыцці Духоўнай акадэміі адбылася важная і доўгачаканая падзея — падпісанне акта аб перадачы Санкт-Пецярбургскай духоўнай акадэміі на правах бязвыплатнага і бестэрміновага карыстання яе гістарычнага будынка, барацьба за вяртанне якога ішла каля 20 гадоў — з [[1993]] года. Першы ў навейшай гісторыі вучэбны занятак у гістарычным будынку — аспіранцкі семінар царкоўна–практычнага аддзялення, адбыўся [[12 лютага]] [[2014]] года. У гэты ж час быў пачаты працэс падрыхтоўкі да перадачы духоўным школам гістарычнага корпуса бібліятэкі Санкт-Пецярбургскай акадэміі (набярэжная Абводнага канала, 13), пабудаванай у [[1882]] годзе. [[18 снежня]] [[2016]] гады кіраўнік Федэральнай службы па наглядзе ў сферы адукацыі і навукі С. С. Краўцоў уручыў Найсвяцейшаму Патрыярху Маскоўскаму і ўсяе Русі Кірылу пасведчанне аб дзяржаўнай акрэдытацыі адукацыйнай дзейнасці духоўнай адукацыйнай арганізацыі вышэйшай адукацыі «Санкт-Пецярбургская Духоўная Акадэмія Рускай Праваслаўнай Царквы» == Сучасныя структура і статус == У Духоўнай Акадэміі ў агульнай колькасці навучаюцца больш за 900 студэнтаў і аспірантаў. У склад прафесарска–выкладчыцкай карпарацыі ўваходзіць амаль 100 членаў, сярод якіх шмат прафесараў і выкладчыкаў вядучых свецкіх ВНУ Санкт-Пецярбурга — [[Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны ўніверсітэт|Санкт-Пецярбургскага дзяржаўнага ўніверсітэта]], {{нп3|Расійскі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя А. І. Герцэна|Расійскага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта імя Герцэна|ru|Российский государственный педагогический университет имени А. И. Герцена}}, Акадэміі паслядыпломнай педагагічнай адукацыі і іншых<<ref name="Сайт">[https://spbda.ru/abitur/abits/abitur-common/ Общая информация о приеме на обучение в Санкт-Петербургскую Духовную Академию на 2018/2019 учебный год] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210305003045/https://spbda.ru/abitur/abits/abitur-common/ |date=5 сакавіка 2021 }}{{ref-ru|}}</ref>. Санкт-Пецярбургскія Духоўныя школы ўключаюць: * '''''Аспірантуру'''''. * '''''Магістратуру''''' — навукова–багаслоўскі, адукацыйны і даследчы цэнтр, які ажыццяўляе падрыхтоўку святароў, выкладчыкаў духоўных навучальных устаноў, царкоўных навукоўцаў і іншых спецыялістаў вышэйшай навуковай кваліфікацыі ў галіне праваслаўнага багаслоўя па праграмах аспірантуры і дактарантуры. У акадэміі існуюць наступныя формы навучання: вочная (стацыянарная) і экстэрнат (завочная). Нарматыўны тэрмін асваення праграмы па вочнай форме навучання — 2 гады, па завочнай — 2 гады. Маюцца некалькі аддзяленняў — біблейскае, багаслоўскае, царкоўна–практычнае і царкоўна–гістарычнае. * '''''Бакалаўрыят''''' — вышэйшая духоўная навучальная ўстанова, якая ажыццяўляе падрыхтоўку святароў, а таксама царкоўнаслужыцеляў і царкоўных спецыялістаў. На бакалаўрыяце існуюць наступныя формы навучання: вочная (стацыянарная) і экстэрнат (завочная). Нарматыўны тэрмін асваення праграмы — 4 гады. * '''''Рэгенцкае аддзяленне''''' — сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова, якая рыхтуе рэгентаў. Экстэрнату, вячэрняга і завочнага навучання Рэгенцкая аддзяленне не мае. Тэрмін навучання — 4 гады. На аддзяленні навучаюцца каля 90 навучэнцаў. * '''''Іканапіснае аддзяленне''''' — спецыяльная духоўная навучальная ўстанова Маскоўскага Патрыярхата, якая рыхтуе іканапісцаў для Рускай Праваслаўнай Царквы. Тэрмін навучання — 4 гады. * '''''Факультэт замежных студэнтаў''''' — падрыхтоўка студэнтаў як па індывідуальных праграмах, якія прадугледжваюць, у тым ліку, паглыбленае вывучэнне рускай мовы, так і па агульных праграмах Акадэміі, Семінарыі, а таксама рэгенцкага або іканапіснага аддзялення. У цяперашні час на факультэце навучаюцца студэнты з [[Боснія і Герцагавіна|Босніі і Герцагавіны]], [[Германія|Германіі]], [[Грэцыя|Грэцыі]], [[Кітай|Кітая]], [[Літва|Літвы]], [[Македонія|Македоніі]], [[Нідэрланды|Нідэрландаў]], [[Польшча|Польшчы]], [[Сербія|Сербіі]], [[Тайланд]]а, [[Фінляндыя|Фінляндыі]], [[Чарнагорыя|Чарнагорыі]], [[Швецыя|Швецыі]], [[Эстонія|Эстоніі]], [[Нарвегія|Нарвегіі]]. * '''''Кафедры Духоўнай акадэміі''''': біблеістыкі, багаслоўя (у тым ліку дагматыка, патралогія, апалагетыка, сектазнаўства), царкоўнай гісторыі, царкоўна–практычных дысцыплін (літургіка, гамілетыка, кананічнае права), старажытных моў, замежных моў. * '''''Факультэты''''': багаслоўска–пастырскі і царкоўных мастацтваў. == Адміністрацыя == Як правапераемніца Петраградскай Духоўнай Акадэміі, закрытай у [[1918]] годзе, Акадэмія існуе пад начальніцкім наглядам [[Патрыярх Маскоўскі і ўсяе Русі|Патрыярха Маскоўскага і ўсяе Русі]], што ажыццяўляецца праз Навучальны камітэт Маскоўскай Патрыярхіі. Праграмы выкладаемых курсаў і адукацыйныя стандарты зацвярджаюцца {{нп3|Свяшчэнны сінод Рускай праваслаўнай царквы|Свяшчэнным Сінодам|ru|Священный синод Русской православной церкви}} Рускай праваслаўнай царквы і Навучальным Камітэтам. Кананічны нагляд за дзейнасцю Акадэміі, якая знаходзіцца на тэрыторыі Санкт-Пецярбургскай епархіі, і духоўны клопат пра яе настаўнікаў і выхаванцаў ажыццяўляе кіруючы [[архірэй]] — мітрапаліт Санкт-Пецярбургскі і Ладажскі {{нп3|Варсанофій (Судакоў)|Варсанофій (Судакоў)|ru|Варсонофий (Судаков)}}. Рэктар — епіскап Пецяргофскі, вікарый Санкт-Пецярбургскай епархіі, {{нп3|Серафім (Амельчанкаў)|Серафім (Амельчанкаў)|ru|Серафим (Амельченков)}} — непасрэдны кіраўнік Акадэміі; узначальвае яе Вучоны савет. Пры рэктары дзейнічаюць дарадчыя органы: Адміністрацыйны савет і выхаваўчая нарада. Рэктар прызначаецца Свяшчэнным Сінодам Рускай праваслаўнай царквы па сумесным прадстаўленні кіруючага архірэя і Вучэбнага камітэта. Вучоны савет Акадэміі разглядае асноўныя пытанні акадэмічнага жыцця; прысуджае вучоныя ступені кандыдата багаслоўя і доктара багаслоўя, царкоўнай гісторыі і царкоўнага права, а таксама званне дацэнта, прафесара, заслужанага прафесара і ганаровага члена Акадэміі. Права зацвярджэння часопісаў Вучонага савета належыць мітрапаліту Санкт-Пецярбургскаму і Ладажскаму. Сцвярджае прысуджэнне вучоных ступеняў і званняў патрыярх Маскоўскі і ўсяе Русі. == Асаблівыя даты і святы == У Акадэміі ёсць тры храма: апостала і евангеліста Іаана Багаслова, Успення Прасвятой Багародзіцы і Дванаццаці апосталаў (у гістарычным будынку Санкт-Пецярбургскай Духоўнай Акадэміі). Прастольнае свята храма св. ап. і ев. [[Іаан (апостал)|Іаана Багаслова]] і днямі гадавых актаў Санкт-Пецярбургскіх духоўных школ з'яўляюцца: * Дні памяці святога апостала і евангеліста Іаана Багаслова: 9 [[21 мая|(21) мая]] і 26 верасня ([[9 кастрычніка]]); * Свята {{нп3|Абраз Божай Маці «Знаменне»|«Знаменне»|ru|Икона Божией Матери «Знамение»}} — 10 снежня ([[27 лістапада]]). Пасадныя святы двух іншых храмаў здзяйсняюцца па–за навучальным часам: * Успення Прасвятой Багародзіцы 15 жніўня ([[28 жніўня]]); * Сабор Дванаццаці апосталаў 30 чэрвеня ([[13 ліпеня]]); На восенскае свята апостала Іаана здзяйсняецца '''Актавы дзень''' — галоўнае свята Акадэміі. Традыцыйна, навучальны год у Акадэміі пачынаецца [[Літургія|Боскай Літургіяй]] [[1 верасня]], а выпуск адбываецца ў сярэдзіне чэрвеня кожнага года. == Персаналіі Акадэміі == З рэктараў і выкладчыкаў Аляксандра-Неўскай семінарыі (у 1788–1797 — Галоўнай семінарыі, у 1797–1809 — Аляксандра-Неўскай Акадэміі) найбольш вядомыя: {{нп3|Гаўрыла (Крамянецкі)|Гаўрыла (Крамянецкі)|ru|Гавриил (Кременецкий)}} (мітрапаліт Кіеўскі, † 1783), {{нп3|Веніямін (Краснапеўкаў-Румоўскі)|Веніямін (Краснапеўкаў)|ru|Вениамин (Краснопевков–Румовский)}} — аўтар «Новай скрыжалі »(† 1811), {{нп3|Амвросій (Зерціс-Каменскі)|Амвросій (Зерціс–Каменскі)|ru|Амвросий (Зертис–Каменский)}} († 1771), {{нп3|Арсеній (Верашчагін)|Арсеній (Верашчагін)|ru|Арсений (Верещагин)}} († 1779), Мікалай Музоўскі<ref>[http://hungary.orthodoxy.ru/detail/muzovsky.htm Протопресвитер Николай Васильевич Музовский]{{ref-ru|}} // Венгерская епархия Московского патриархата</ref> († 1848), вядомыя прапаведнікі {{нп3|Анастасій (Братаноўскі-Раманенка)|Анастасій (Братаноўскі)|ru|Анастасий (Братановский–Романенко)}}, архіепіскап {{нп3|Феафілакт (Русанаў)|Феафілакт (Русанаў)|ru|Феофилакт (Русанов)}} і іераманах {{нп3|Філарэт (Драздоў)|Філарэт ( Драздоў)|ru|Филарет (Дроздов)}}, пасля мітрапаліт Маскоўскі; у ліку вучняў і потым прэфектаў — {{нп3|Міхаіл Міхайлавіч Сперанскі|M. M. Сперанскі|ru|Сперанский, Михаил Михайлович}}, прафесар {{нп3|Яўген (Балхавіцінаў)|Яўген (Балхавіцінаў)|ru|Евгений (Болховитинов)}} (мітрапаліт Кіеўскі, † 1837). === Рэктары Санкт-Пецярбургскай / Петраградскай / Ленінградскай духоўнай акадэміі === * архімандрыт {{нп3|Яўграф (Музалеўскі-Платонаў)|Яўграф (Музалеўскі-Платонаў)|ru|Евграф (Музалевский-Платонов)}} ({{OldStyleDate|16|лютага||4}} — {{OldStyleDate|23|лістапада|1809|11}}) * архімандрыт {{нп3|Сергій (Крылоў-Платонаў)|Сергій (Крылоў-Платонаў)|ru|Сергий (Крылов-Платонов)}} ({{OldStyleDate|19|студзеня|1810|7}} — {{OldStyleDate|15|сакавіка|1812|3}}) * епіскап {{нп3|Філарэт (Драздоў)|Філарет (Драздоў)|ru|Филарет (Дроздов)}} ({{OldStyleDate|23|сакавіка|1812|11}} — {{OldStyleDate|25|сакавіка|1819|13}}) * епіскап {{нп3|Рыгор (Поснікаў)|Рыгор (Поснікаў)|ru|Григорий (Постников)}} ({{OldStyleDate|14|мая|1819|2}} — {{OldStyleDate|16|студзеня|1826|4}}) * архімандрыт {{нп3|Іаан (Дабразракаў)|Іаан (Дабразракаў)|ru|Иоанн (Доброзраков)}} ({{OldStyleDate|11|лютага|1826|30|студзеня}} — {{OldStyleDate|17|жніўня|1830|5}}) * архімандрыт {{нп3|Смарагд (Крыжаноўскі)|Смарагд (Крыжаноўскі)|ru|Смарагд (Крыжановский)}} ({{OldStyleDate|8|верасня|1830|27|жніўня}} — {{OldStyleDate|2|кастрычніка|1831|20|верасня}}) * архімандрыт {{нп3|Венедыкт (Грыгаровіч)|Венедыкт (Грыгаровіч)|ru|Венедикт (Григорович)}} ({{OldStyleDate|16|лістапада|1831|4}} — {{OldStyleDate|20|чэрвеня|1833|8}}) (''выхадзец з'' [[Рагачоў|Рагачова]]) * архімандрыт {{нп3|Віталь (Шчэпетаў)|Віталь (Шчэпетаў)|ru|Виталий (Щепетев)}} ({{OldStyleDate|20|чэрвеня|1833|8}} — [[чэрвень]] [[1837]] ) * архімандрыт {{нп3|Мікалай (Дабрахотаў)|Мікалай (Дабрахотаў)|ru|Николай (Доброхотов)}} ({{OldStyleDate|17|ліпеня|1837|5}} — [[красавік]] [[1841]]) * епіскап {{нп3|Афанасій (Драздоў)|Афанасій (Драздоў)|ru|Афанасий (Дроздов)}} ({{OldStyleDate|3|мая|1841|21|красавіка}} — {{OldStyleDate|25|студзеня|1847|13}}) * епіскап {{нп3|Яўсевій (Арлінскі)|Яўсевій (Арлінскі)|ru|Евсевий (Орлинский)}} ({{OldStyleDate|29|студзеня|1847|17}} — {{OldStyleDate|31|снежня|1850|19}}) * епіскап {{нп3|Макарый (Булгакаў)|Макарый (Булгакаў)|ru|Макарий (Булгаков)}} ({{OldStyleDate|1|студзеня|1851|20|снежня|1850}} — {{OldStyleDate|13|мая|1857|1}}) * архімандрыт {{нп3|Феафан Затворнік|Феафан (Говараў)|ru|Феофан Затворник}} ({{OldStyleDate|25|чэрвеня|1857|13}} — {{OldStyleDate|21|мая|1859|9}}) * епіскап {{нп3|Нектарый (Надзеждзін)|Нектарый (Надзеждін)|ru|Нектарий (Надеждин)}} ({{OldStyleDate|29|ліпеня|1859|17}} — {{OldStyleDate|11|кастрычніка|1860|29|верасня}}) * архімандрыт {{нп3|Іанікій (Руднеў)|Іаннікій (Руднеў)|ru|Иоанникий (Руднев)}} ({{OldStyleDate|17|кастрычніка|1860|5}} — {{OldStyleDate|25|студзеня|1864|13}}) * епіскап {{нп3|Іаан (Сакалоў, Уладзімір Сяргеевіч)|Іаан (Сакалоў)|ru|Иоанн (Соколов, Владимир Сергеевич)}} ({{OldStyleDate|29|студзеня|1864|17}} — {{OldStyleDate|21|лістапада|1866|9}}9 (21) лістапада 1866) * протапрэсвітэр {{нп3|Іаан Лявонцьевіч Янышаў|Іаан Янышаў|ru|Янышев, Иоанн Леонтьевич}} ({{OldStyleDate|11|снежня|1866|29|лістапада}} — {{OldStyleDate|31|кастрычніка|1883|19}}) * епіскап {{нп3|Арсеній (Бранцаў)|Арсеній (Бранцаў)|ru|Арсений (Брянцев)}} ({{OldStyleDate|3|лістапада|1883|22|кастрычніка}} — {{OldStyleDate|9|красавіка|1887|28|сакавіка}} * епіскап {{нп3|Антоній (Вадкоўскі)|Антоній (Вадкоўскі)|ru|Антоний (Вадковский)}} ({{OldStyleDate|27|красавіка|1887|15}} — {{OldStyleDate|5|лістапада|1892|24|кастрычніка}}) * епіскап {{нп3|Барыс (Плотнікаў)|Барыс (Плотнікаў)|ru|Борис (Плотников)}} ({{OldStyleDate|12|лістапада|1892|30|кастрычніка}} — {{OldStyleDate|14|снежня|1893|2}}) * епіскап {{нп3|Нікандр (Малчанаў)|Нікандр (Малчанаў)|ru|Никандр (Молчанов)}} ({{OldStyleDate|25|снежня|1893|13}} — {{OldStyleDate|4|верасня|1895|23|жніўня}}) * епіскап {{нп3|Іаан (Кратыраў)|Іаан (Кратыраў)|ru|Иоанн (Кратиров)}} ({{OldStyleDate|12|верасня|1895|31|жніўня}} — {{OldStyleDate|28|студзеня|1899|16}}) * епіскап {{нп3|Барыс (Плотнікаў)|Барыс (Плотнікаў)|ru|Борис (Плотников)}} ({{OldStyleDate|1|сакавіка|1899|17|лютага}} — {{OldStyleDate|2|лютага|1901|20|студзеня}}) * епіскап [[Сергій (Патрыярх Маскоўскі)|Сергій (Страгародскі)]] ({{OldStyleDate|6|лютага|1901|24|студзеня}} — {{OldStyleDate|28|кастрычніка|1905|15}}) * епіскап {{нп3|Сергій (Ціхаміраў)|Сергій (Ціхаміраў)|ru|Сергий (Тихомиров)}} ({{OldStyleDate|28|кастрычніка|1905|15}} — {{OldStyleDate|2|красавіка|1908|21|сакавіка}}) * епіскап {{нп3|Феафан (Быстроў)|Феафан (Быстроў)|ru|Феофан (Быстров)}} ({{OldStyleDate|17|лютага|1909|4}} — 19 {{OldStyleDate|1|лістапада|1910|19|кастрычніка}}) * епіскап {{нп3|Георгій (Ярашэўскі)|Георгій (Ярашэўскі)|ru|Георгий (Ярошевский)}} ({{OldStyleDate|22|лістапада|1910|9}} — {{OldStyleDate|26|мая|1913|13}}) * епіскап {{нп3|Анастасій (Аляксандраў)|Анастасій (Аляксандраў)|ru|Анастасий (Александров)}} ({{OldStyleDate|12|чэрвеня|1913|30|мая}} — {{OldStyleDate|23|чэрвеня|1918||}}) * протаіерэй {{нп3|Ісідар (Богаяўленскі)|Ісідор (Богаяўленскі)|ru|Исидор (Богоявленский)}} ([[1 верасня]] 1946 — [[22 чэрвеня]] 1947) * протаіерэй {{нп3|Аляксандр Аляксандравіч Осіпаў|Аляксандр Аляксандравіч Осіпаў|ru|Осипов, Александр Александрович}} (выконваючы абавязкі) [[1947]] — [[1948]] * епіскап {{нп3|Сімеон (Бычкоў)|Сімеон (Бычкоў)|ru|Симеон (Бычков)}} (20 красавіка [[1948]] — 30 чэрвеня [[1952]]) * протаіерэй {{нп3|Міхаіл Кранідавіч Сперанскі|Міхаіл Сперанскі|ru|Сперанский, Михаил Кронидович}} (21 ліпеня [[1952]] — 16 жніўня [[1966]]) * епіскап {{нп3|Міхаіл (Мудзюгін)|Міхаіл (Мудзюгін)|ru|Михаил (Мудьюгин)}} (16 жніўня [[1966]] — 30 ліпеня [[1968]]) * епіскап {{нп3|Герман (Цімафееў)|Герман (Цімафееў)|ru|Герман (Тимофеев)}} (28 лістапада [[1968]] — 25 чэрвеня [[1970]]) * епіскап {{нп3|Мелітон (Салаўёў)|Мелітон (Салаўёў)|ru|Мелитон (Соловьёв)}} (25 чэрвеня [[1970]] — 26 снежня [[1974]]) * архіепіскап [[Кірыл (Патрыярх Маскоўскі)|Кірыл (Гундзяеў)]] (26 снежня [[1974]] — 26 снежня [[1984]]) * архімандрыт {{нп3|Мануіл (Паўлаў)|Мануіл (Паўлаў)|ru|Мануил (Павлов)}} (выконваючы абавязкі) 29 снежня [[1984]] — 2 сакавіка [[1986]] * протаіерэй {{нп3|Мікалай Міхайлавіч Гундзяеў|Мікалай Гундзяеў|ru|Гундяев, Николай Михайлович}} (выконваючы абавязкі) 2—15 сакавіка [[1986]], 15 сакавіка [[1986]] — 22 чэрвеня [[1987]] * протаіерэй {{нп3|Уладзімір Усцінавіч Сарокін|Уладзімір Сарокін|ru|Сорокин, Владимир Устинович}} (выконваючы абавязкі) з 22 чэрвеня [[1987]], 21 жніўня [[1987]] — 12 жніўня [[1992]] * протаіерэй {{нп3|Васіль Іванавіч Стойкаў|Васіль Іванавіч Стойкаў|ru|Стойков, Василий Иванович}} (выконваючы абавязкі) (12 жніўня [[1992]] — 19 ліпеня [[1993]], 19 ліпеня [[1993]] — 17 ліпеня [[1996]]) * архіепіскап {{нп3|Канстанцін (Гаранаў)||ru|Константин (Горянов)}} (17 ліпеня [[1996]] — 6 кастрычніка [[2008]]) * архіепіскап {{нп3|Амвросій (Ермакоў)||ru|Амвросий (Ермаков)}} (6 кастрычніка [[2008]] — 14 ліпеня [[2018]]) * епіскап {{нп3|Серафім (Амельчанкаў)||ru|Серафим (Амельченков)}} (14 ліпеня [[2018]] — 9 ліпеня 2019) * епіскап Сілуан (Нікіцін) (p 9 ліпеня 2019) === Кананізаваныя выпускнікі === * [[Іаан Кранштацкі]] ([[1829]]—[[1909]]) — рускі праведны, святар [[Руская праваслаўная царква|Рускай праваслаўнай царквы]], правазнавец, духоўны пісьменнік, член [[Свяцейшы Сінод|Свяцейшага Сінода]]. * [[Мікалай (Касаткін)]] ([[1836]]—[[1912]]) — [[епіскап]] [[Руская праваслаўная царква|Рускай праваслаўнай царквы]]; [[Місіянерства|місіянер]], заснавальнік [[Японская праваслаўная царква|Праваслаўнай царквы ў Японіі]]. Праслаўлены ў ліку [[святы]]х як [[роўнаапостальны]]. * {{нп3|Ціхан (Патрыярх Маскоўскі)|Ціхан (Белавін)|ru|Тихон (патриарх Московский)}} ([[1865]]—[[1925]]) — епіскап [[Руская праваслаўная царква|Рускай праваслаўнай царквы]]; з 21 лістапада ([[4 снежня]]) [[1917]] года [[Патрыярх Маскоўскі і ўсяе Русі]], першы пасля аднаўлення [[Патрыярх (царкоўны сан)|патрыяршаства]] ў Расіі. Пасля [[Кастрычніцкая рэвалюцыя|Кастрычніцкай рэвалюцыі]] многія выпускнікі Санкт-Пецярбургскай акадэміі прынялі на сябе пакутніцкі вянок. Сярод найбольш вядомых [[свяшчэннамучанік]]аў — мітрапаліт Петраградскі і Гдоўскі {{нп3|Веніямін (Казанскі)|Веніямін (Казанскі)|ru|Вениамин (Казанский)}}, мітрапаліт Казанскі {{нп3|Кірыл (Смірноў)|Кірыл (Смірноў)|ru|Кирилл (Смирнов)}}, протаіерэі {{нп3|Іван Аляксандравіч Качураў|Іаан Качураў|ru|Кочуров, Иван Александрович}}, {{нп3|Уладзімір Канстанцінавіч Лазіна-Лазінскі|Уладзімір Лазіна–Лазінскі|ru|Лозина–Лозинский, Владимир Константинович}} і {{нп3|Філосаф Мікалаевіч Арнацкі|Філосаф Арнацкі|ru|Орнатский, Философ Николаевич}}. == Будынкі == На манастырскай выспе ёсць шэраг будынкаў, якія гістарычна належалі Санкт-Пецярбургскім духоўным школам: [[Файл:Наб. Обводного канала 7.jpg|міні|справа|Набярэжная Абводнага канала 7]] * '''Будынак Духоўнай акадэміі''' (набярэжная Абводнага канала, 7). У [[1811]] годзе праект будынка Акадэміі прапанаваў [[Аляксандр Ягоравіч Штаўберт|А. Я. Штауберт]], але ажыццявіць яго не ўдалося. Сучасны будынак быў пабудаваны ў [[1817]]—[[1821]] гадах па праекце {{нп3|Луіджы Руска|Л. Руска|ru|Руска, Луиджи}} і [[Джакама Кварэнгі|Дж. Кварэнгі]], аздабленнем кіраваў {{нп3|Іосіф Іванавіч Шарлемань|І. І. Шарлемань|ru|Шарлемань, Иосиф Иванович}}. У [[1881]]—[[1882]] гадах будынак быў пашыраны па праекце архітэктара Г. І. Карпава. У [[1915]] годзе для студэнтаў побач з Акадэмічным храмам было вырашана выбудаваць новы інтэрнат, аднак па прычыне недахопу сродкаў гэта не было ажыццёўлена. У 1918 годзе будынак быў перададзены прытулку для дэфектыўных дзяцей, а пад канец [[1927]] года — паўночнаму факультэту Усходняга інстытута. Потым ён доўгі час быў заняты Індустрыяльна–педагагічным тэхнікумам і Інстытутам павышэння кваліфікацыі работнікаў прафтэхадукацыі. Цяпер яго займае Каледж фізічнай культуры і спорту, эканомікі і тэхналогіі. У акадэмічным храме Дванаццаці апосталаў размешчаны спартзал. Складаны працэс вяртання будынка першапачатковага ўладальніку пачаўся толькі ў [[1993]] годзе і завяршыўся ў [[2014]] годзе. Будынак чакае рэстаўрацыя і пераабсталяванне пад патрэбы Духоўнай акадэміі. [[Файл:Streets Sankt-Peterburg sent2011 4035.jpg|міні|справа|Набярэжная Абводнага канала 17]] * '''Будынак Духоўнай семінарыі''' (набярэжная Абводнага канала, 17). З [[1827]] года ўздымалася пытанне аб пабудове, «у выглядзе замка або манастыра», уласнага будынка для семінарыі, але распрацаваны двума гадамі пазней праект В. П. Пятрова застаўся на паперы. Трохпавярховы з пілястрамі будынак быў закладзены па праекце сінадальнага архітэктара А. Ф. Шчадрына 24 ліпеня ([[5 жніўня]]) [[1838]] г. мітрапалітам Грузіі Іонай і асвечаны разам з храмам, размешчаным на другім паверсе, 26 верасня ([[8 кастрычніка]]) [[1841]] г. мітрапалітам Кіеўскім Філарэтам. У [[1886]]—[[1887]] гадах па цэнтры будынка, па праекце сінадальнага архітэктара Н. Н. Маркава, была з двара зробленая трохпавярховая прыбудова, куды на верхні паверх перамясцілі храм. З [[1945]] года тут былі размешчаны Духоўныя школы, аднак толькі ў адной палове будынка (іншая вернутая ў 1987 годзе). * '''Будынак Аляксандра-Неўскага Антоніеўскага духоўнага вучылішча''' (набярэжная Абводнага канала, 9). * '''Корпус Бібліятэкі Духоўнай акадэміі''' (набярэжная Абводнага канала, 13). Выбудаваны ў [[1882]] годзе пад кіраўніцтвам архітэктара. Д. В. Люшына. Па стане на [[2014]] год памяшканні будынка належаць розным установам, уключаючы [[Расійская нацыянальная бібліятэка|Расійскую нацыянальную бібліятэку]]. Пачаты працэс падрыхтоўкі да перадачы корпуса Духоўным школам. == Гл. таксама == * [[Славяна-грэка-лацінская акадэмія]] * [[Маскоўская духоўная акадэмія]] * [[Кіеўская духоўная акадэмія]] * [[Казанская духоўная акадэмія]] * [[Спіс сінадальных устаноў Рускай праваслаўнай царквы]] {{зноскі}} == Літаратура == *[https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%AD%D0%A1%D0%91%D0%95/%D0%94%D1%83%D1%85%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%BE-%D1%83%D1%87%D0%B5%D0%B1%D0%BD%D1%8B%D0%B5_%D0%B7%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F Духовно-учебные заведения]{{ref-ru|}} // [[Энцыклапедычны слоўнік Бракгаўза і Эфрона]] : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907 *[https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%AD%D0%A1%D0%91%D0%95/%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%B8_%D0%B4%D1%83%D1%85%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D1%8B%D0%B5_%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D1%8B%D0%B5 Барсов Н. И. «Академии духовные православные»]{{ref-ru|}} // [[Энцыклапедычны слоўнік Бракгаўза і Эфрона]] : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907 *[https://dlib.rsl.ru/viewer/01003543546#?page=2 Чистович И. А. «История Санкт-Петербургской духовной академии»]{{ref-ru|}} — СПб.: в Тип. Якова Трея, 1857. - [8], 458, IV с. *[https://dlib.rsl.ru/viewer/01003625941#?page=1 Чистович И. А. «Санкт-Петербургская духовная академия за последние 30 лет (1858—1888 гг.)»]{{ref-ru|}} — СПб.: Синод. тип., 1889. - 402 с. *[http://elib.shpl.ru/ru/nodes/14532-rodosskiy-a-s-biograficheskiy-slovar-studentov-pervyh-xxviii-mi-kursov-s-peterburgskoy-duhovnoy-akademii-1814-1869-gg-spb-1907#mode/grid/page/1/zoom/1 Родосский А. С. Биографический словарь студентов первых XXVIII-ми курсов С.-Петербургской духовной академии: 1814—1869 гг.]{{ref-ru|}} — СПб., 1907. — 552 с. * Ростиславов И. Санкт-Петербургская духовная академия до графа Протасова // Вестник Европы.{{ref-ru|}} — 1872 * Ростиславов И. Санкт-Петербургская духовная академия при графе Протасове // Вестник Европы.{{ref-ru|}} — 1883 *[http://memoirs.ru/texts/Sem_IV84_16_4.htm Семидесятипятилетний юбилей Петербургской духовной академии]{{ref-ru|}} // Исторический вестник, 1884. — Т. 16. — № 4. — С. 235 *[http://www.vladimirskysobor.ru/_mod_files/PDF_files/preemstvo.pdf ПРЕЕМСТВО Вера и служение Санкт-Петербургской Духовной Академии и Семинарии]{{ref-ru|}} — СПб., 2007 * Шкаровский М. В. «Санкт-Петербургские (Ленинградские) духовные школы во 2-й половине XX — начале XXI века»{{ref-ru|}} // Вестник церковной истории.{{ref-ru|}} — 2008. — № 4(12). — С. 171—210 * Ходаковская О. И., А. А. Бовкало Ленинградская (Санкт-Петербургская) православная духовная академия. Профессора и преподаватели. 1946—1996. Биографический справочник.{{ref-ru|}} — СПб., 2011 * Берташ А., свящ., Галкин А. Семинарский храм Санкт-Петербургской духовной академии.{{ref-ru|}} — СПб., 2012. * Ванчугов В. В. Первый историк русской философии: Архимандрит Гавриил и его время.{{ref-ru|}} — М.: Мир философии, 2015. — 752 с. — (Русская философия). — ISBN 978-5-9906502-0-6 == Спасылкі == *[http://www.spbda.ru/ Афіцыйны сайт СПбДА] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190403214430/https://spbda.ru/ |date=3 красавіка 2019 }} *[https://www.youtube.com/user/spbpdatv Відэаканал на YouTube] *[https://vk.com/theologia_spb Група ВКонтакте]{{Недаступная спасылка}} *[http://instagram.com/spbpda Старонка на Instagram] *[https://www.flickr.com/photos/spbpda Старонка на Flickr] *[http://mitropolia-spb.ru/about/edu/ Старонка на афіцыйным сайте Санкт-Петярбургскай мітраполіі] [[Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Санкт-Пецярбурга паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Санкт-Пецярбургская духоўная акадэмія| ]] [[Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 1809 годзе]] [[Катэгорыя:Гісторыя Санкт-Пецярбурга]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1721 годзе]] [[Катэгорыя:1721 год у Еўропе]] 9qysddmm7kopq7wcmli8dmvqw0oliya 5135216 5135215 2026-05-03T08:35:34Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5135216 wikitext text/x-wiki {{Картка ўніверсітэта |назва = Санкт-Пецярбургская духоўная акадэмія |скарачэнне = СПбДА |эмблема = [[Файл:Лагатып СПбДА.png|180x400px]] |выява = Наб. Обводного канала 17 02.jpg |арыгінал = |міжназва = |ранейшая назва = Славяно–греко–латинская семинария, <br>Главная семинария, <br>Александро–Невская академия, <br>Санкт–Петербургская (Петроградская, Ленинградская) духовная академия |дэвіз = |заснаваны = [[1797]]<ref name="Карпук">{{артыкул |аўтар=Карпук Д. А. |загаловак=А была ли академия? или несколько слов в качестве предисловия|выданне=Вестник Исторического общества Санкт-Петербургской Духовной Академии|год=2020|спасылка=https://cyberleninka.ru/article/n/a-byla-li-akademiya-ili-neskolko-slov-v-kachestve-predisloviya|нумар =1 (4)|старонкі= 10—14|мова= ru }}</ref> |зачынены = |рэарганізаваны = [[1809]] |год рэарганізацыі = |тып = [[Духоўная навучальная ўстанова]] |найменне пасады = Рэктар |прэзідэнт = |навуковы кіраўнік = |студэнты = Больш 900<ref name="Сайт">[https://spbda.ru/abitur/abits/abitur-common/ Общая информация о приеме на обучение в Санкт-Петербургскую Духовную Академию на 2018/2019 учебный год] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210305003045/https://spbda.ru/abitur/abits/abitur-common/ |date=5 сакавіка 2021 }}{{ref-ru|}}</ref> |замежныя студэнты = |спецыялітэт = |бакалаўрыят = |магістратура = |аспірантура = |дактарантура = |дактары = |прафесары = |выкладчыкі = 100<ref name="Сайт"/> |размяшчэнне = {{RUS}}, [[Санкт-Пецярбург]] |кампус = |адрас =193167, [[Санкт-Пецярбург]], [[набярэжная Абводнага канала]], 17 |сайт = [https://spbda.ru/] |узнагароды = |Месцазнаходжанне = Санкт-Пецярбург |lat_dir = N |lat_deg = 59.917602 |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = E |lon_deg = 30.383320 |lon_min = |lon_sec = |region = RU |CoordScale = category:Saint Petersburg Theological Academy |edu_region = }} '''Санкт-Пецярбургская духоўная акадэмія''' ({{lang-ru|Санкт–Петербургская духовная академия}}, поўнае юрыдычная назва: '''Санкт-Пецярбургская духоўная акадэмія Рускай праваслаўнай царквы''') — вышэйшая навучальная ўстанова [[Руская праваслаўная царква|Рускай праваслаўнай царквы]], заснаваная ў [[Санкт-Пецярбург]]у ў [[1797]] годзе<ref name="Карпук"/>. У цяперашні час уяўляе сабой комплекс духоўна–навучальных устаноў, якія аб'ядноўваюцца ўмоўнай назвай ''Санкт-Пецярбургскія духоўныя школы''. == Перыяд паасобнага існавання духоўна–навучальных устаноў == === Санкт-Пецярбургская духоўная акадэмія === ==== Установа ==== У [[1721]] годзе пры Аляксандра-Неўскім [[манастыр]]ы па распараджэнні архіепіскапа Наўгародскага {{нп5|Феадосій (Яноўскі)|Феадосія (Яноўскага)|ru|Феодосий (Яновский)}} была заснаваная '''Славенская школа''' для навучання азбуцы, пісьму, Псалтыру, арыфметыцы, граматыцы і тлумачэнню евангельскіх асалодаў. У [[1726]] годзе яна была перайменаваная ў '''Славяна-грэка-лацінскую семінарыю''' з выкладаннем багаслоўя, філасофіі, рыторыкі, красамоўства, гісторыі, геаграфіі, старажытных і новых моў. Вучні набіраліся з розных саслоўяў. Колькасць іх складала да 100 чалавек. Славяна-грэка-лацінская семінарыя ў 1736 годзе была аб'яднаная з семінарыяй, якая дзейнічала ў доме епіскапа Феафана (Пракаповіча) на Карпаўцы. У [[1761]] годзе {{нп5|Свяцейшы правячы сінод|Свяцейшы Сінод|ru|Святейший правительствующий синод}} падаў дазвол выпускнікам семінарыі на навучанне медыцыне за мяжой з выплатай ім падвойнага пенсіёну. Яны накіроўваліся ў [[Кембрыджскі ўніверсітэт|Кембрыджскі]] і [[Оксфардскі ўніверсітэт|Оксфардскі]] ўніверсітэты (Англія), [[Гётынген]] (Германія). У [[1788]] годзе навучальная ўстанова была ператворана ў '''Галоўную семінарыю''', куды пасылалі вучыцца лепшых выхаванцаў з многіх епархіяльных сэмінарыяў Расіі. [[Файл:10 Lavra SPb.jpg|міні|злева|Аляксандра-Неўская лаўра]] Старэйшыя класы [[Вялікі Ноўгарад|Наўгародскай]] семінарыі таксама былі пераведзены ў Аляксандра-Неўскі манастыр, і лік выхаванцаў у Галоўнай семінарыі дасягнуў 200. У Галоўнай семінарыі былі ўведзеныя: царкоўная гісторыя, механіка, натуральная гісторыя, а таксама быў адкрыты клас матэматыкі і вопытнай фізікі. Лепшыя са старшакласнікаў (яны называліся студэнтамі) прызначаліся лектарамі ў ніжэйшых класах. У [[1797]] годзе адначасова з перайменаваннем Свята–Траецкага Аляксандра-Неўскага манастыра ў [[Аляксандра-Неўская лаўра|Аляксандра-Неўскую лаўру]] '''Аляксандра-Неўская Галоўная семінарыя''' была ператворана ў '''Аляксандра-Неўскую акадэмію'''. У найвышэйшым загадзе [[Імператар Расійскай імперыі|імператара]] [[Павел I (імператар расійскі)|Паўла I]] ад 18 [[31 снежня|(31) снежня]] [[1797]] года было адзначана: [[Файл:Quarenghi - Alexander Nevsky Lavra.jpg|міні|справа|Аляксандра-Неўская лаўра ў 1780–ых гг.]] «''Признали Мы за благо следующее распоряжение: как просвещение и благонравие духовного чина способствует просвещению и утверждению добрых нравов и в мирских, повелеваем кроме бывших доныне Духовных академий в Москве и Киеве, учредить такие Духовные академии в Санкт–Петербурге при Александро–Невском монастыре, и в Казани, вместо находящихся там семинарий, снабдя их всем, соответствующим званию и для преподавания потребным''». У Духоўных акадэміях, акрамя агульных семінарскіх курсаў, пастанавілі выкладаць поўную сістэму філасофіі і багаслоўя, вышэйшае красамоўства, фізіку і мовы: лацінскую, старажытнагабрэйскую, грэцкую, нямецкую і французскую. Выпускнікі Духоўнай акадэміі размяркоўваліся настаўнікамі ў Духоўныя семінарыі і вучылішчы, на царкоўна–прыходскае служэнне, святарамі пры рускіх замежных місіях і амбасадах. Шмат хто працягваў сваё навучанне ў свецкіх навучальных установах. Лепшыя студэнты заставаліся выкладчыкамі акадэміі ніжэйшых класаў. На [[1808]] год у акадэміі лічылася 277 выхаванцаў. ==== Рэфармаваная акадэмія ==== Згодна ўсеагульнай рэформы духоўнай адукацыі ў пачатку [[1809]] года Аляксандра-Неўская акадэмія была падзеленая на тры навучальныя ўстановы, якія працягвалі размяшчацца ў Аляксандра-Неўскай лаўры: * Санкт-Пецярбургскую духоўную акадэмію (вышэйшая школа); * [[Санкт-Пецярбургскую духоўная семінарыя|Санкт-Пецярбургскую духоўную семінарыю]] (сярэдняя школа); * [[Аляксандра-Неўскае духоўнае вучылішча]] (ніжэйшая школа). Акадэмія і семінарыя займалі Фёдараўскі і Паўднёвы карпусы Лаўры. Пасля распрацоўкі і прыняцця Статута 17 лютага ([[1 сакавіка]]) [[1809]] года адбылося ўрачыстае адкрыццё Санкт-Пецярбургскай духоўнай акадэміі. Былі ўведзеныя вучоныя ступені доктара, магістра і кандыдата багаслоўя. Першы выпуск рэфармаванай Духоўнай акадэміі быў здзейснены ў [[1814]] годзе. 12 з 78 выпускнікоў адразу ж папоўнілі прафесарска–выкладчыцкую карпарацыю. Пашырэнне і рэформа Духоўнай акадэміі запатрабавалі асобнага будынка. 10 [[22 чэрвеня|(22) чэрвеня]] [[1817]] года мітрапаліт {{нп5|Амброзій (Падабедаў)|Амброзій|ru|Амвросий (Подобедов)}} асвяціў закладку акадэмічнага корпуса. Яго пабудавалі ў [[1817]]—[[1821]] гадах на казённыя сродкі на тэрыторыі Лаўры, на поўдзень ад Фёдараўскага корпусу. З [[1821]] года Акадэмія стала выдаваць [[часопіс]] «''Христианское чтение''», які, як правіла, утрымліваў пераклад на рускую мову твораў [[Айцы Царквы|айцоў царквы]], артыкулы з развагамі пра хрысціянскую рэлігіі наогул, па тлумачэнню праваслаўнага веравучэння, царкоўнага красамоўства, царкоўнай гісторыі, з павучальных разважанняў і хрысціянскай бібліяграфіяй. З [[1847]] года пачалася перакладчыцкая дзейнасць. Былі перакладзеныя: гутаркі [[Іаан Златавуст|Іаана Златавуста]], гістарычныя сачыненні [[Яўсевій Памфіл|Яўсевія Памфіла]], [[Сакрат Схаластык|Сакрата Схаластыка]], [[Сазамен]]а, [[Феадарыт]]а, [[Эвагрый Схаластык|Эвагрыя Схаластыка]], [[Феадор чытальнік|Феадора чытальніка]] і [[Філасторгій|Філасторгія]]; сачыненне пра царкоўную іерархію, што прыпісваецца [[Дзіянісій Арэапагіт|Дзіянісію Арэапагіту]], сачыненні [[Сафроній|Сафронія]], Германа, [[Максім Спавяданнік|Максіма Спавяданніка]], [[Феадор Студыт|Феадора Студыта]], [[Сымона Салунскі|Сымона Салунскага]], [[Марк Эфескі|Марка Эфескага]], [[Мікалая Кавасіла|Мікалая Кавасілы]] і [[Паісій|Паісія]]. Былі ажыццёўлены пераклады твораў візантыйскіх гісторыкаў: Мікіты Ханіата, Георгія Пахімера, Нікіфара Рыгоры, летапіс Георгія Акрапаліта; таксама старажытныя літургіі ўсходнія і заходнія. Акадэмія таксама прымала ўдзел у перакладзе Святога пісьма на рускую мову. Пераклад [[Біблія|Бібліі]] быў даручаны Санкт-Пецярбургскай, [[Маскоўская духоўная акадэмія|Маскоўскай]], [[Кіеўская духоўная акадэмія|Кіеўскай]] і [[Казанская духоўная акадэмія|Казанскай]] духоўным акадэміям. Знакаміты прафесар акадэміі протаіерэй {{нп5|Герасім Пятровіч Паўскі|Герасім Паўскі|ru|Павский, Герасим Петрович}} і вядомы місіянер архімандрыт {{нп5|Макарый (Глухароў)|Макарый (Глухароў)|ru|Макарий (Глухарёв)}} пачалі грандыёзную работу па навуковаму перакладу Бібліі на рускую мову. Праца праходзіла пад кіраўніцтвам свц. Філарэта (Драздова). Агульную рэдакцыю ажыццяўляў прафесар грэцкай мовы Санкт-Пецярбургскай акадэміі {{нп5|Еўграф Іванавіч Лавягін|Е. І. Лавягін|ru|Ловягин, Евграф Иванович}}. Разгляд тэкстаў выраблялі мітрапаліт Маскоўскі {{нп5|Філарэт (Драздоў)|Філарэт|ru|Филарет (Дроздов)}} і Свяцейшы Сінод. [[Новы Запавет]] на рускай мове выйшаў у [[1863]] годзе<ref name="Краткая история">[https://spbda.ru/about/history-of-academy/brief-history/ Краткая история] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20170620230748/http://spbda.ru/about/history-of-academy/brief-history/ |date=20 чэрвеня 2017 }}{{ref-ru|}}</ref>. [[Файл:«Церковный вестник». № 52. 1899. — Часть обложки.tiff|міні|справа|«Церковный вестник». № 52. 1899 год]] З 40–х гадоў [[XIX стагоддзе|XIX стагоддзя]] акадэмія пачынае набіраць студэнтаў з Памесных Праваслаўных Цэркваў: з Балгарыі, Грэцыі, Грузіі, Румыніі, Сербіі. Сярод іх — услаўленыя Сербскай Праваслаўнай Царквой багаслоў прападобны {{нп5|Іўсцін (Паповіч)|Іўсцін (Паповіч)|ru|Иустин (Попович)}} і свяціцель {{нп5|Мікалай (Веляміравіч)|Мікалай (Веляміравіч)|ru|Николай (Велимирович)}}, будучы Патрыярх Сербскі {{нп5|Варнава (Патрыярх Сербскі)|Варнава (Росіч)|ru|Варнава (патриарх Сербский)}}. У [[1858]] годзе ў Акадэмію паступілі дзве бібліятэкі рукапісаў: [[Вялікі Ноўгарад|наўгародскага]] [[Сафійскі сабор (Ноўгарад)|Сафійскага сабора]] і [[Кірыла–Белазерскі манастыр|Кірылава манастыра]]. З [[1875]] года пачаў выдавацца пры Акадэміі часопіс — «''Церковный вестник''». У [[1879]] годзе была створаная калекцыя прадметаў царкоўных старажытнасцей. Наступны этап у гісторыі духоўнай акадэміі пачаўся з увядзення новага Статута [[1884]] года. Ён быў распрацаваны пры ўдзеле обер–пракурора Сінода {{нп5|Канстанцін Пятровіч Пабеданосцаў|К. П. Пабеданосцава|ru|Победоносцев, Константин Петрович}} і ўведзены ў акадэміі пры рэктары (1883—1887) епіскапу {{нп5|Арсеній (Бранцаў)|Арсеню (Бранцаў)|ru|Арсений (Брянцев)}}. Новы статут ўзмацніў кантроль кіруючага архірэя, рэктара і інспектара над акадэмічнымі справамі, прыслабіў паўнамоцтвы Савета і Праўлення акадэміі. Тры аддзяленні, што існавалі да гэтага ў акадэміях былі скасаваныя, паколькі была пастаўленая мэта — даваць поўную багаслоўскую адукацыю. Ўзровень навуковай падрыхтоўкі выпускнікоў пачаў няўхільна зніжацца, а разам з ім і прэстыжнасць духоўнай адукацыі. Увядзенне новага статута пасля стала адной з асноўных прычын удзелу студэнтаў духоўных школ у рэвалюцыйным руху. [[Файл:Санкт-Петербургская Духовная академия. Фотография начала XX века.jpg|міні|злева|Акадэмія ў пачатку ХХ ст.]] Падзеі [[Рэвалюцыя 1905—1907 гадоў у Расіі|рускай рэвалюцыі 1905—1907 гадоў]] не лепшым чынам адбіліся на навучальным працэсе ў сталічных Духоўных школах, перыядычна адбываліся забастоўкі іх выхаванцаў. У пачатку [[1908]] года епіскап {{нп5|Сергій (Ціхаміраў)|Сергій (Ціхаміраў)|ru|Сергий (Тихомиров)}} быў вымушаны напісаць Санкт-Пецярбургскага мітрапаліту данясенне аб удзеле навучэнцаў Акадэміі ў студэнцкіх сходках<ref>Шкаровский Михаил "Санкт-Петербургские Духовные школы в XX-XXI вв." Т. 1 Издательство Санкт-Петербургской Православной Духовной Академии_СПб_2015_2000 экз.</ref>. У [[1910]] годзе быў прыняты зацверджаны [[2 красавіка]] імператарам [[Мікалай II (імператар расійскі)|Мікалаем II]] новы статут Духоўных акадэмій, які стаў пэўным кампрамісам паміж статутамі [[1869]] і [[1884]] гадоў. У новым статуце паказвалася, што Акадэміі - зачыненыя пастырскія школы, падначаленыя Свяцейшаму Сіноду, які кіруе імі і кантралюе іх праз епархіяльнага архірэя і рэктара. Правы апошняга значна пашыраліся. Цяпер у Акадэміі належала мець 9 ардынарных прафесараў, 10 экстраардынарных, 10 дацэнтаў і 3 лектара - усяго 32 выкладчыка і рэктар; тэрмін службы абмяжоўваўся 30 гадамі. У дачыненні да арганізацыі навучальнага працэсу дапушчалася ў парадку спецыялізацыі вылучэнне груп прадметаў (акрамя агульнаабавязковых), заняткі якімі падаваліся на выбар студэнтам; таксама павялічвалася колькасць кафедраў. Статут дапрацоўваўся і ў наступным [[1911]] годзе, калі была яшчэ больш павялічана ўлада рэктара: ён атрымаў права адбіраць і выключаць кандыдатаў у выкладчыкі, прадстаўленых акадэмічным Саветам, палова якога павінна была складацца ў святым сане. У [[1913]]—[[1917]] гадах Духоўная акадэмія насіла назву «Імператарскай». ==== Пераемнікі Акадэміі ў 1920–я гады ==== У [[1918]] годзе '''Петраградская духоўная акадэмія''' была зачынена. Прадаўжальнікам традыцый Санк–Пецярбургскай духоўнай акадэміі некаторы час быў [[Петраградскі багаслоўскі інстытут]] ([[1920]]—[[1923]] гады), які спыніў сваё існаванне, так як да сярэдзіны 1920–х гадоў амаль усё царкоўнае жыццё ў Петраградзе апынулася пад кантролем абнаўленчага епархіяльнага ўпраўлення. У [[1925]]—[[1928]] гадах у [[Ленінград]]зе дзейнічалі [[Вышэйшыя багаслоўскія курсы]], якія спынілі сваё існаванне ў сувязі з новай хваляй ганенняў на рэлігію і Царкву ў [[СССР]]. === Санкт-Пецярбургская духоўная семінарыя === Санкт-Пецярбургская духоўная семінарыя, як сярэдняя духоўна–навучальная ўстанова, была арганізаваная [[1 сакавіка]] [[1809]] года. У [[1841]] годзе семінарыя пераводзіцца за сцены [[Аляксандра-Неўская лаўра|Лаўры]] ў спецыяльна пабудаваны на казённыя сродкі будынак, у якім месціцца і дагэтуль. У [[1886]]—[[1887]] гадах па цэнтры семінарскага будынка з боку двара была зробленая трохпавярховая прыбудова, куды перамясцілі царкву апостала і евангеліста Іаана Багаслова і асвяцілі яе ў [[1888]] годзе. Семінарыя была зачыненая ў [[1918]] годзе. З [[1926]] года ў будынку размяшчаўся, спачатку, Паўночны факультэт {{нп5|Ленінградскі ўсходні інстытут|Ленінградскага ўсходняга інстытута|ru|Ленинградский восточный институт}}, папярэднікам якога было Паўночнае аддзяленне рабфака Ленінградскага ўніверсітэта (з [[1927]] года названы Паўночным факультэтам). Пазней, з [[1930]] года Паўночны факультэт быў вылучаны ў самастойную навукова–педагагічную ўстанову {{нп5|Інстытут народаў Поўначы|Інстытут народаў Поўначы|ru|Институт народов Севера}}, расфармаваны ў 1941 годзе. У час [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] ў памяшканнях семінарыі працаваў [[шпіталь]], а ва ўсходняе (правае) крыло будынка трапіла [[авіябомба]]. == Адзіныя Санкт-Пецярбургскія духоўныя школы == Пасля выбрання Патрыярха [[Сергій (Патрыярх Маскоўскі)|Сергія]] і сустрэчы яго і мітрапалітаў [[Аляксій I (Патрыярх Маскоўскі)|Алексія (Сіманскі)]] і {{нп5|Мікалай (Ярушэвіч)|Мікалая (Ярушэвіч)|ru|Николай (Ярушевич)}} з [[Сталін|Іосіфам Сталіным]] [[4 верасня]] [[1943]] года становішча Царквы змянілася ў лепшы бок. Архіепіскап {{нп5|Рыгор (Чукаў)|Рыгор (Чукаў)|ru|Григорий (Чуков)}} падрыхтаваў даклад «Аб арганізацыі багаслоўскіх школ». На аснове гэтага дакладу Свяцейшы Сінод выпрацаваў «Палажэнне аб акадэміях і семінарыях». У лістападзе [[1945]] года ў Ленінградзе адкрыліся '''Багаслоўска–пастырскія курсы'''. Яны размясціліся на верхнім паверсе заходняга (не разбуранага авіябомбай) крыла будынка былой Петраградскай духоўнай семінарыі. '''Ленінградская духоўная акадэмія''' была заснавана [[1 верасня]] [[1946]] года ўказам Свяцейшага Патрыярха Маскоўскага і ўсяе Русі Алексія I, а Ленінградская духоўная семінарыя перафарміравана яго ж указам з Багаслоўскую–пастырскіх курсаў, якія працавалі ў Ленінградзе ў [[1945]]—[[1946]] навучальным годзе. Урачыстае адкрыццё Ленінградскай духоўнай акадэміі адбылося [[14 кастрычніка]] [[1946]] года ў дзень Пакрова Прасвятой Багародзіцы ў прысутнасці Патрыярха [[Аляксій I (Патрыярх Маскоўскі)|Алексія I]]. Да гэтага часу быў адрамантаваны царкоўны флігель і асвечаны дамавы храм (былы семінарскі). Была прынятая сістэма двухступеністай духоўнай адукацыі — сярэдняй і вышэйшай. Сярэдняя школа — духоўная семінарыя, вышэйшая — духоўная акадэмія. Тэрмін навучання ў кожнай з гэтых школ быў роўны 4 гадам. Такім чынам, поўны цыкл багаслоўскай адукацыі быў разлічаны на 8 гадоў. У першы год пасля свайго аднаўлення выкладчыцкую карпарацыю адзінай духоўнай навучальнай установы ў Ленінградзе складалі 3 прафесара, 5 дацэнтаў і 3 выкладчыка. Супрацоўнікаў было 21 чалавек. У семінарыі і акадэміі ўсяго студэнтаў было 74 чалавекі. Першым рэктарам Ленінградскай духоўнай акадэміі і семінарыі (ЛДАіС) быў протаіерэй {{нп5|Ісідар (Богаяўленскі)|Іаан Якаўлевіч Богаяўленскі|ru|Исидор (Богоявленский)}}. У [[1947]]—[[1950]] гады на царкоўныя сродкі былі праведзены маштабныя будаўніча–аднаўленчыя работы ў разбуранай авіябомбай частцы будынка. Мітрапаліт {{нп5|Уладзімір (Катляроў)|Уладзімір (Катляроў)|ru|Владимир (Котляров)}}, які вучыўся ў Ленінградскай духоўнай акадэміі ў 1950–я гады, характарызаваў яе як лепшую духоўную школу ў СССР: «''У Маскоўскай Духоўнай Акадэміі адбіваўся ўплыў манастыра і назіралася паказная пабожнасць, а тут была здаровая абстаноўка. Там не дазвалялі выходзіць у горад ... А тут вы скончылі заняткі, паабедалі, пайшлі ўсе ў горад: хто ў бібліятэку, хто ў тэатр, хто ў краму, хто ў кіно, і да 18.00 збіраліся на вячэрнія заняткі. <...> Становішча было здаровым, не было "захапленняў", што мне падабалася. Леў Мікалаевіч (Парыйскі) патрабаваў, але патрабаваў па форме, далей ніколі не дазваляў сабе ўрывацца. Бацька рэктар Сперанскі быў наогул выдатны чалавек, па–бацькоўску добры. Так што тут абстаноўка была другая ... Міхаіл Філарэтавіч Русакоў арганізоўваў паездкі па музеях, вадзіў нас на Рэквіем ў Капэлу. Мы маглі пайсці ў тэатр, толькі трэба было ўзгадніць з інспектарам, каб ведалі, куды ты сышоў. <...> Культура ў Ленінградзе была значна вышэй, народ быў сапраўды сталічны, была адмысловая інтэлігентнасць, якой на Русі нам не хапала''». У [[1961]] годзе, у разгар [[Хрушчоўская антырэлігійная кампанія|хрушчоўскіх ганенняў на царкву]], паўстала пытанне пра закрыццё Ленінградскай Духоўнай Акадэміі і Семінарыі. У [[1961]] годзе ў семінарыю змаглі паступіць толькі 8 чалавек, хоць было пададзена 33 прашэнні аб прыёме. Таму з [[1962]] года ў Акадэміі было больш навучэнцаў, чым у семінарыі. Так у справаздачна–інфармацыйным дакладзе Ленінградскага ўпаўнаважанага І.В. Чарнова ў Савет па справах Рускай праваслаўнай царквы ад 24 лютага [[1961]] г. адмечана: ''«В настоящем отчете считаю так же необходимым поставить вопрос о ликвидации функционирующих в Ленинграде духовных учебных заведений: семинарии и академии… семинария и академия расположены в центре города (Обводный канал, дом № 7). Одно это обстоятельство говорит за то, что не целесообразно иметь рассадники религиозного мракобесия в Ленинграде, городе передовой советской науки и культуры…»''<ref name="Краткая история"/>. Актыўныя меры па недапушчэнні закрыцця ЛДАіС распачаў прызначаны ў [[кастрычнік]]у [[1963]] года на Ленінградскую кафедру мітрапаліт {{нп5|Нікадзім (Ротаў)|Нікадзім (Ротаў)|ru|Никодим (Ротов)}}. Будучы старшынёй {{нп5|Аддзел знешніх царкоўных сувязей Маскоўскага патрыярхата|АЗЦС|ru|Отдел внешних церковных связей Московского патриархата}}, ён стаў энергічна ўключаць Акадэмію ў міжнародную дзейнасць: сюды зачасцілі замежныя дэлегацыі, прафесары сталі актыўна наведваць замежныя сімпозіумы. Ведаючы пра ярка выяўленыя сімпатыі [[Мікіта Сяргеевіч Хрушчоў|М. С. Хрушчова]] да афрыканскіх краінаў, што набывалі незалежнасць, мітрапаліт змог запрасіць на вучобу 7 афрыканцаў з [[Уганда|Уганды]] і [[Кенія|Кеніі]]. У [[1965]] годзе, паводле рашэння Свяцейшага Сінода, пры ЛДАіС быў заснаваны Факультэт афрыканскай хрысціянскай моладзі, ператвораны потым у Факультэт замежных студэнтаў. У [[1960]]–ыя гады пачаў дзейнічаць [[Рэгент|рэгенцкі]] гурток для выхаванцаў семінарыі і студэнтаў Акадэміі. З [[1967]] года Савет Акадэміі на чале з рэктарам епіскапам {{нп5|Міхаіл (Мудзюгін)|Міхаілам (Мудзюгіным)|ru|Михаил (Мудьюгин)}} пастанавіў рэгенцкі гурток ў далейшым называць рэгенцкім класам і правесці першы набор слухачоў з ліку навучэнцаў Духоўных школ. Заняткі пачаліся [[1 снежня]] [[1967]] года (у далейшым навучальны год пачынаўся з другога семестра). На чале рэгенцкага класа быў пастаўлены заслужаны прафесар {{нп5|Мікалай Дзмітрыевіч Успенскі|М. Д. Успенскі|ru|Успенский, Николай Дмитриевич}}. У [[1979]] годзе пры мітрапаліце Ленінградскім і Наўгародскім [[Антоній (Мельнікаў)|Антоніі (Мельнікаў)]] адбыўся першы набор у Рэгенцкі клас, куды з гэтага часу прымаліся дзяўчаты і жанчыны. У [[1983]] годзе Рэгенцкі клас быў ператвораны ў '''Рэгенцкае аддзяленне'''. У [[1990]] годзе выходзіў «Вестник Ленинградской духовной академии», у [[1991]] годзе часопіс вярнуў сваю старую назву — «''Христианское чтение''». Са [[Снежань|снежня]] [[1995]] года Санкт-Пецярбургскія духоўныя акадэмія і семінарыя знаходзяцца пад архіпастырскім акармленнем мітрапаліта Санкт-Пецярбургскага і Ладажскага Уладзіміра (Катлярова), выпускніка Акадэміі 1958 года, былога пры ёй прафесарскім стыпендыятам, а потым выкладчыкам. У [[1996]] годзе Санкт-Пецярбургскія духоўныя акадэмія і семінарыя адзначалі 275–годдзе заснавання і 50–годдзе свайго адраджэння. У [[1997]] годзе было заснаванае '''Іканапіснае аддзяленне'''. У [[2001]] годзе адбыўся яго першы выпуск. Першапачаткова іканапіснае аддзяленне месцілася ў некалькіх пакоях будынка побач з Акадэміяй, у якім размяшчаецца свецкі інтэрнат. Потым, пасля рамонту, аддзяленне перамясцілася ў суседні перададзены Акадэміі двухпавярховы корпус. У [[1998]] годзе ў СПбДАіС пачаўся працэс рэфармавання — пераход на новую сістэму духоўнай адукацыі. Семінарыя была ператворана ў бакалаўрыят з 4–гадовым цыклам, акадэмія — у магістратуру, тэрмін навучання ў якой скараціўся да 2–х гадоў, а таксама была створана аспірантура, тэрмін навучання ў якой вагаецца ад трох да пяці гадоў. Дадзеная адукацыйная мадэль абапіраецца на сістэму адукацыі, прынятую ў ВНУ, уключаючы ў т. л. [[Балонскі працэс]]. У канцы навучання на бакалаўрыяце студэнты абараняюць дыпломную працу, магістранты — магістарскую дысертацыю, а аспіранты — кандыдацкую дысертацыю. Акрамя вочнага навучання ажыццяўляецца прыём на завочнае аддзяленне бакалаўрыяту і магістратуры. Для завочнага аддзялення бакалаўрыяту ўведзена сістэма дыстанцыйнага навучання. У [[2002]] годзе Рэгенцкае аддзяленне атрымала свой асобны двухпавярховы будынак на тэрыторыі акадэміі. У [[2006]] годзе Санкт-Пецярбургскія духоўныя школы адзначалі 285–годдзе ад заснавання і 60–годдзе свайго адраджэння. З моманту свайго адраджэння ў [[1946]] годзе Духоўныя школы далі Царкве звыш двух тысяч свяшчэннаслужыцеляў, з якіх каля шасцісот — са ступенню кандыдата багаслоўя. У жніўні [[2010]] года Санкт-Пецярбургская духоўная акадэмія атрымала дзяржаўную ліцэнзію на ажыццяўленне адукацыйнай праграмы па спецыяльнасці «[[Тэалогія]]» (031900) вышэйшай прафесійнай адукацыі<ref>[https://spbda.ru/news/licenziya-na-osuschestvlenie-obrazovatelnoy-programmy-po-specialnosti-teologiya/ Лицензия на осуществление образовательной программы по специальности «Теология»]{{ref-ru|}}</ref>. [[Файл:Streets Sankt-Peterburg sent2011 4028.jpg|міні|злева|Акадэмія ў нашы дні]] У [[2013]] годзе Санкт-Пецярбургская акадэмія прайшла атэстацыйную праверку Вучэбнага Камітэта Рускай Праваслаўнай Царквы. Паводле яе вынікаў акадэмія ўвайшла ў лік лепшых навучальных устаноў Рускай Царквы, па шэрагу паказчыкаў заняўшы першае месца. [[29 лістапада]] [[2013]] года ў жыцці Духоўнай акадэміі адбылася важная і доўгачаканая падзея — падпісанне акта аб перадачы Санкт-Пецярбургскай духоўнай акадэміі на правах бязвыплатнага і бестэрміновага карыстання яе гістарычнага будынка, барацьба за вяртанне якога ішла каля 20 гадоў — з [[1993]] года. Першы ў навейшай гісторыі вучэбны занятак у гістарычным будынку — аспіранцкі семінар царкоўна–практычнага аддзялення, адбыўся [[12 лютага]] [[2014]] года. У гэты ж час быў пачаты працэс падрыхтоўкі да перадачы духоўным школам гістарычнага корпуса бібліятэкі Санкт-Пецярбургскай акадэміі (набярэжная Абводнага канала, 13), пабудаванай у [[1882]] годзе. [[18 снежня]] [[2016]] гады кіраўнік Федэральнай службы па наглядзе ў сферы адукацыі і навукі С. С. Краўцоў уручыў Найсвяцейшаму Патрыярху Маскоўскаму і ўсяе Русі Кірылу пасведчанне аб дзяржаўнай акрэдытацыі адукацыйнай дзейнасці духоўнай адукацыйнай арганізацыі вышэйшай адукацыі «Санкт-Пецярбургская Духоўная Акадэмія Рускай Праваслаўнай Царквы» == Сучасныя структура і статус == У Духоўнай Акадэміі ў агульнай колькасці навучаюцца больш за 900 студэнтаў і аспірантаў. У склад прафесарска–выкладчыцкай карпарацыі ўваходзіць амаль 100 членаў, сярод якіх шмат прафесараў і выкладчыкаў вядучых свецкіх ВНУ Санкт-Пецярбурга — [[Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны ўніверсітэт|Санкт-Пецярбургскага дзяржаўнага ўніверсітэта]], {{нп5|Расійскі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя А. І. Герцэна|Расійскага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта імя Герцэна|ru|Российский государственный педагогический университет имени А. И. Герцена}}, Акадэміі паслядыпломнай педагагічнай адукацыі і іншых<<ref name="Сайт">[https://spbda.ru/abitur/abits/abitur-common/ Общая информация о приеме на обучение в Санкт-Петербургскую Духовную Академию на 2018/2019 учебный год] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210305003045/https://spbda.ru/abitur/abits/abitur-common/ |date=5 сакавіка 2021 }}{{ref-ru|}}</ref>. Санкт-Пецярбургскія Духоўныя школы ўключаюць: * '''''Аспірантуру'''''. * '''''Магістратуру''''' — навукова–багаслоўскі, адукацыйны і даследчы цэнтр, які ажыццяўляе падрыхтоўку святароў, выкладчыкаў духоўных навучальных устаноў, царкоўных навукоўцаў і іншых спецыялістаў вышэйшай навуковай кваліфікацыі ў галіне праваслаўнага багаслоўя па праграмах аспірантуры і дактарантуры. У акадэміі існуюць наступныя формы навучання: вочная (стацыянарная) і экстэрнат (завочная). Нарматыўны тэрмін асваення праграмы па вочнай форме навучання — 2 гады, па завочнай — 2 гады. Маюцца некалькі аддзяленняў — біблейскае, багаслоўскае, царкоўна–практычнае і царкоўна–гістарычнае. * '''''Бакалаўрыят''''' — вышэйшая духоўная навучальная ўстанова, якая ажыццяўляе падрыхтоўку святароў, а таксама царкоўнаслужыцеляў і царкоўных спецыялістаў. На бакалаўрыяце існуюць наступныя формы навучання: вочная (стацыянарная) і экстэрнат (завочная). Нарматыўны тэрмін асваення праграмы — 4 гады. * '''''Рэгенцкае аддзяленне''''' — сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова, якая рыхтуе рэгентаў. Экстэрнату, вячэрняга і завочнага навучання Рэгенцкая аддзяленне не мае. Тэрмін навучання — 4 гады. На аддзяленні навучаюцца каля 90 навучэнцаў. * '''''Іканапіснае аддзяленне''''' — спецыяльная духоўная навучальная ўстанова Маскоўскага Патрыярхата, якая рыхтуе іканапісцаў для Рускай Праваслаўнай Царквы. Тэрмін навучання — 4 гады. * '''''Факультэт замежных студэнтаў''''' — падрыхтоўка студэнтаў як па індывідуальных праграмах, якія прадугледжваюць, у тым ліку, паглыбленае вывучэнне рускай мовы, так і па агульных праграмах Акадэміі, Семінарыі, а таксама рэгенцкага або іканапіснага аддзялення. У цяперашні час на факультэце навучаюцца студэнты з [[Боснія і Герцагавіна|Босніі і Герцагавіны]], [[Германія|Германіі]], [[Грэцыя|Грэцыі]], [[Кітай|Кітая]], [[Літва|Літвы]], [[Македонія|Македоніі]], [[Нідэрланды|Нідэрландаў]], [[Польшча|Польшчы]], [[Сербія|Сербіі]], [[Тайланд]]а, [[Фінляндыя|Фінляндыі]], [[Чарнагорыя|Чарнагорыі]], [[Швецыя|Швецыі]], [[Эстонія|Эстоніі]], [[Нарвегія|Нарвегіі]]. * '''''Кафедры Духоўнай акадэміі''''': біблеістыкі, багаслоўя (у тым ліку дагматыка, патралогія, апалагетыка, сектазнаўства), царкоўнай гісторыі, царкоўна–практычных дысцыплін (літургіка, гамілетыка, кананічнае права), старажытных моў, замежных моў. * '''''Факультэты''''': багаслоўска–пастырскі і царкоўных мастацтваў. == Адміністрацыя == Як правапераемніца Петраградскай Духоўнай Акадэміі, закрытай у [[1918]] годзе, Акадэмія існуе пад начальніцкім наглядам [[Патрыярх Маскоўскі і ўсяе Русі|Патрыярха Маскоўскага і ўсяе Русі]], што ажыццяўляецца праз Навучальны камітэт Маскоўскай Патрыярхіі. Праграмы выкладаемых курсаў і адукацыйныя стандарты зацвярджаюцца {{нп5|Свяшчэнны сінод Рускай праваслаўнай царквы|Свяшчэнным Сінодам|ru|Священный синод Русской православной церкви}} Рускай праваслаўнай царквы і Навучальным Камітэтам. Кананічны нагляд за дзейнасцю Акадэміі, якая знаходзіцца на тэрыторыі Санкт-Пецярбургскай епархіі, і духоўны клопат пра яе настаўнікаў і выхаванцаў ажыццяўляе кіруючы [[архірэй]] — мітрапаліт Санкт-Пецярбургскі і Ладажскі {{нп5|Варсанофій (Судакоў)|Варсанофій (Судакоў)|ru|Варсонофий (Судаков)}}. Рэктар — епіскап Пецяргофскі, вікарый Санкт-Пецярбургскай епархіі, {{нп5|Серафім (Амельчанкаў)|Серафім (Амельчанкаў)|ru|Серафим (Амельченков)}} — непасрэдны кіраўнік Акадэміі; узначальвае яе Вучоны савет. Пры рэктары дзейнічаюць дарадчыя органы: Адміністрацыйны савет і выхаваўчая нарада. Рэктар прызначаецца Свяшчэнным Сінодам Рускай праваслаўнай царквы па сумесным прадстаўленні кіруючага архірэя і Вучэбнага камітэта. Вучоны савет Акадэміі разглядае асноўныя пытанні акадэмічнага жыцця; прысуджае вучоныя ступені кандыдата багаслоўя і доктара багаслоўя, царкоўнай гісторыі і царкоўнага права, а таксама званне дацэнта, прафесара, заслужанага прафесара і ганаровага члена Акадэміі. Права зацвярджэння часопісаў Вучонага савета належыць мітрапаліту Санкт-Пецярбургскаму і Ладажскаму. Сцвярджае прысуджэнне вучоных ступеняў і званняў патрыярх Маскоўскі і ўсяе Русі. == Асаблівыя даты і святы == У Акадэміі ёсць тры храма: апостала і евангеліста Іаана Багаслова, Успення Прасвятой Багародзіцы і Дванаццаці апосталаў (у гістарычным будынку Санкт-Пецярбургскай Духоўнай Акадэміі). Прастольнае свята храма св. ап. і ев. [[Іаан (апостал)|Іаана Багаслова]] і днямі гадавых актаў Санкт-Пецярбургскіх духоўных школ з'яўляюцца: * Дні памяці святога апостала і евангеліста Іаана Багаслова: 9 [[21 мая|(21) мая]] і 26 верасня ([[9 кастрычніка]]); * Свята {{нп5|Абраз Божай Маці «Знаменне»|«Знаменне»|ru|Икона Божией Матери «Знамение»}} — 10 снежня ([[27 лістапада]]). Пасадныя святы двух іншых храмаў здзяйсняюцца па–за навучальным часам: * Успення Прасвятой Багародзіцы 15 жніўня ([[28 жніўня]]); * Сабор Дванаццаці апосталаў 30 чэрвеня ([[13 ліпеня]]); На восенскае свята апостала Іаана здзяйсняецца '''Актавы дзень''' — галоўнае свята Акадэміі. Традыцыйна, навучальны год у Акадэміі пачынаецца [[Літургія|Боскай Літургіяй]] [[1 верасня]], а выпуск адбываецца ў сярэдзіне чэрвеня кожнага года. == Персаналіі Акадэміі == З рэктараў і выкладчыкаў Аляксандра-Неўскай семінарыі (у 1788–1797 — Галоўнай семінарыі, у 1797–1809 — Аляксандра-Неўскай Акадэміі) найбольш вядомыя: {{нп5|Гаўрыла (Крамянецкі)|Гаўрыла (Крамянецкі)|ru|Гавриил (Кременецкий)}} (мітрапаліт Кіеўскі, † 1783), {{нп5|Веніямін (Краснапеўкаў-Румоўскі)|Веніямін (Краснапеўкаў)|ru|Вениамин (Краснопевков–Румовский)}} — аўтар «Новай скрыжалі »(† 1811), {{нп5|Амвросій (Зерціс-Каменскі)|Амвросій (Зерціс–Каменскі)|ru|Амвросий (Зертис–Каменский)}} († 1771), {{нп5|Арсеній (Верашчагін)|Арсеній (Верашчагін)|ru|Арсений (Верещагин)}} († 1779), Мікалай Музоўскі<ref>[http://hungary.orthodoxy.ru/detail/muzovsky.htm Протопресвитер Николай Васильевич Музовский]{{ref-ru|}} // Венгерская епархия Московского патриархата</ref> († 1848), вядомыя прапаведнікі {{нп5|Анастасій (Братаноўскі-Раманенка)|Анастасій (Братаноўскі)|ru|Анастасий (Братановский–Романенко)}}, архіепіскап {{нп5|Феафілакт (Русанаў)|Феафілакт (Русанаў)|ru|Феофилакт (Русанов)}} і іераманах {{нп5|Філарэт (Драздоў)|Філарэт ( Драздоў)|ru|Филарет (Дроздов)}}, пасля мітрапаліт Маскоўскі; у ліку вучняў і потым прэфектаў — {{нп5|Міхаіл Міхайлавіч Сперанскі|M. M. Сперанскі|ru|Сперанский, Михаил Михайлович}}, прафесар {{нп5|Яўген (Балхавіцінаў)|Яўген (Балхавіцінаў)|ru|Евгений (Болховитинов)}} (мітрапаліт Кіеўскі, † 1837). === Рэктары Санкт-Пецярбургскай / Петраградскай / Ленінградскай духоўнай акадэміі === * архімандрыт {{нп5|Яўграф (Музалеўскі-Платонаў)|Яўграф (Музалеўскі-Платонаў)|ru|Евграф (Музалевский-Платонов)}} ({{OldStyleDate|16|лютага||4}} — {{OldStyleDate|23|лістапада|1809|11}}) * архімандрыт {{нп5|Сергій (Крылоў-Платонаў)|Сергій (Крылоў-Платонаў)|ru|Сергий (Крылов-Платонов)}} ({{OldStyleDate|19|студзеня|1810|7}} — {{OldStyleDate|15|сакавіка|1812|3}}) * епіскап {{нп5|Філарэт (Драздоў)|Філарет (Драздоў)|ru|Филарет (Дроздов)}} ({{OldStyleDate|23|сакавіка|1812|11}} — {{OldStyleDate|25|сакавіка|1819|13}}) * епіскап {{нп5|Рыгор (Поснікаў)|Рыгор (Поснікаў)|ru|Григорий (Постников)}} ({{OldStyleDate|14|мая|1819|2}} — {{OldStyleDate|16|студзеня|1826|4}}) * архімандрыт {{нп5|Іаан (Дабразракаў)|Іаан (Дабразракаў)|ru|Иоанн (Доброзраков)}} ({{OldStyleDate|11|лютага|1826|30|студзеня}} — {{OldStyleDate|17|жніўня|1830|5}}) * архімандрыт {{нп5|Смарагд (Крыжаноўскі)|Смарагд (Крыжаноўскі)|ru|Смарагд (Крыжановский)}} ({{OldStyleDate|8|верасня|1830|27|жніўня}} — {{OldStyleDate|2|кастрычніка|1831|20|верасня}}) * архімандрыт {{нп5|Венедыкт (Грыгаровіч)|Венедыкт (Грыгаровіч)|ru|Венедикт (Григорович)}} ({{OldStyleDate|16|лістапада|1831|4}} — {{OldStyleDate|20|чэрвеня|1833|8}}) (''выхадзец з'' [[Рагачоў|Рагачова]]) * архімандрыт {{нп5|Віталь (Шчэпетаў)|Віталь (Шчэпетаў)|ru|Виталий (Щепетев)}} ({{OldStyleDate|20|чэрвеня|1833|8}} — [[чэрвень]] [[1837]] ) * архімандрыт {{нп5|Мікалай (Дабрахотаў)|Мікалай (Дабрахотаў)|ru|Николай (Доброхотов)}} ({{OldStyleDate|17|ліпеня|1837|5}} — [[красавік]] [[1841]]) * епіскап {{нп5|Афанасій (Драздоў)|Афанасій (Драздоў)|ru|Афанасий (Дроздов)}} ({{OldStyleDate|3|мая|1841|21|красавіка}} — {{OldStyleDate|25|студзеня|1847|13}}) * епіскап {{нп5|Яўсевій (Арлінскі)|Яўсевій (Арлінскі)|ru|Евсевий (Орлинский)}} ({{OldStyleDate|29|студзеня|1847|17}} — {{OldStyleDate|31|снежня|1850|19}}) * епіскап {{нп5|Макарый (Булгакаў)|Макарый (Булгакаў)|ru|Макарий (Булгаков)}} ({{OldStyleDate|1|студзеня|1851|20|снежня|1850}} — {{OldStyleDate|13|мая|1857|1}}) * архімандрыт {{нп5|Феафан Затворнік|Феафан (Говараў)|ru|Феофан Затворник}} ({{OldStyleDate|25|чэрвеня|1857|13}} — {{OldStyleDate|21|мая|1859|9}}) * епіскап {{нп5|Нектарый (Надзеждзін)|Нектарый (Надзеждін)|ru|Нектарий (Надеждин)}} ({{OldStyleDate|29|ліпеня|1859|17}} — {{OldStyleDate|11|кастрычніка|1860|29|верасня}}) * архімандрыт {{нп5|Іанікій (Руднеў)|Іаннікій (Руднеў)|ru|Иоанникий (Руднев)}} ({{OldStyleDate|17|кастрычніка|1860|5}} — {{OldStyleDate|25|студзеня|1864|13}}) * епіскап {{нп5|Іаан (Сакалоў, Уладзімір Сяргеевіч)|Іаан (Сакалоў)|ru|Иоанн (Соколов, Владимир Сергеевич)}} ({{OldStyleDate|29|студзеня|1864|17}} — {{OldStyleDate|21|лістапада|1866|9}}9 (21) лістапада 1866) * протапрэсвітэр {{нп5|Іаан Лявонцьевіч Янышаў|Іаан Янышаў|ru|Янышев, Иоанн Леонтьевич}} ({{OldStyleDate|11|снежня|1866|29|лістапада}} — {{OldStyleDate|31|кастрычніка|1883|19}}) * епіскап {{нп5|Арсеній (Бранцаў)|Арсеній (Бранцаў)|ru|Арсений (Брянцев)}} ({{OldStyleDate|3|лістапада|1883|22|кастрычніка}} — {{OldStyleDate|9|красавіка|1887|28|сакавіка}} * епіскап {{нп5|Антоній (Вадкоўскі)|Антоній (Вадкоўскі)|ru|Антоний (Вадковский)}} ({{OldStyleDate|27|красавіка|1887|15}} — {{OldStyleDate|5|лістапада|1892|24|кастрычніка}}) * епіскап {{нп5|Барыс (Плотнікаў)|Барыс (Плотнікаў)|ru|Борис (Плотников)}} ({{OldStyleDate|12|лістапада|1892|30|кастрычніка}} — {{OldStyleDate|14|снежня|1893|2}}) * епіскап {{нп5|Нікандр (Малчанаў)|Нікандр (Малчанаў)|ru|Никандр (Молчанов)}} ({{OldStyleDate|25|снежня|1893|13}} — {{OldStyleDate|4|верасня|1895|23|жніўня}}) * епіскап {{нп5|Іаан (Кратыраў)|Іаан (Кратыраў)|ru|Иоанн (Кратиров)}} ({{OldStyleDate|12|верасня|1895|31|жніўня}} — {{OldStyleDate|28|студзеня|1899|16}}) * епіскап {{нп5|Барыс (Плотнікаў)|Барыс (Плотнікаў)|ru|Борис (Плотников)}} ({{OldStyleDate|1|сакавіка|1899|17|лютага}} — {{OldStyleDate|2|лютага|1901|20|студзеня}}) * епіскап [[Сергій (Патрыярх Маскоўскі)|Сергій (Страгародскі)]] ({{OldStyleDate|6|лютага|1901|24|студзеня}} — {{OldStyleDate|28|кастрычніка|1905|15}}) * епіскап {{нп5|Сергій (Ціхаміраў)|Сергій (Ціхаміраў)|ru|Сергий (Тихомиров)}} ({{OldStyleDate|28|кастрычніка|1905|15}} — {{OldStyleDate|2|красавіка|1908|21|сакавіка}}) * епіскап {{нп5|Феафан (Быстроў)|Феафан (Быстроў)|ru|Феофан (Быстров)}} ({{OldStyleDate|17|лютага|1909|4}} — 19 {{OldStyleDate|1|лістапада|1910|19|кастрычніка}}) * епіскап {{нп5|Георгій (Ярашэўскі)|Георгій (Ярашэўскі)|ru|Георгий (Ярошевский)}} ({{OldStyleDate|22|лістапада|1910|9}} — {{OldStyleDate|26|мая|1913|13}}) * епіскап {{нп5|Анастасій (Аляксандраў)|Анастасій (Аляксандраў)|ru|Анастасий (Александров)}} ({{OldStyleDate|12|чэрвеня|1913|30|мая}} — {{OldStyleDate|23|чэрвеня|1918||}}) * протаіерэй {{нп5|Ісідар (Богаяўленскі)|Ісідор (Богаяўленскі)|ru|Исидор (Богоявленский)}} ([[1 верасня]] 1946 — [[22 чэрвеня]] 1947) * протаіерэй {{нп5|Аляксандр Аляксандравіч Осіпаў|Аляксандр Аляксандравіч Осіпаў|ru|Осипов, Александр Александрович}} (выконваючы абавязкі) [[1947]] — [[1948]] * епіскап {{нп5|Сімеон (Бычкоў)|Сімеон (Бычкоў)|ru|Симеон (Бычков)}} (20 красавіка [[1948]] — 30 чэрвеня [[1952]]) * протаіерэй {{нп5|Міхаіл Кранідавіч Сперанскі|Міхаіл Сперанскі|ru|Сперанский, Михаил Кронидович}} (21 ліпеня [[1952]] — 16 жніўня [[1966]]) * епіскап {{нп5|Міхаіл (Мудзюгін)|Міхаіл (Мудзюгін)|ru|Михаил (Мудьюгин)}} (16 жніўня [[1966]] — 30 ліпеня [[1968]]) * епіскап {{нп5|Герман (Цімафееў)|Герман (Цімафееў)|ru|Герман (Тимофеев)}} (28 лістапада [[1968]] — 25 чэрвеня [[1970]]) * епіскап {{нп5|Мелітон (Салаўёў)|Мелітон (Салаўёў)|ru|Мелитон (Соловьёв)}} (25 чэрвеня [[1970]] — 26 снежня [[1974]]) * архіепіскап [[Кірыл (Патрыярх Маскоўскі)|Кірыл (Гундзяеў)]] (26 снежня [[1974]] — 26 снежня [[1984]]) * архімандрыт {{нп5|Мануіл (Паўлаў)|Мануіл (Паўлаў)|ru|Мануил (Павлов)}} (выконваючы абавязкі) 29 снежня [[1984]] — 2 сакавіка [[1986]] * протаіерэй {{нп5|Мікалай Міхайлавіч Гундзяеў|Мікалай Гундзяеў|ru|Гундяев, Николай Михайлович}} (выконваючы абавязкі) 2—15 сакавіка [[1986]], 15 сакавіка [[1986]] — 22 чэрвеня [[1987]] * протаіерэй {{нп5|Уладзімір Усцінавіч Сарокін|Уладзімір Сарокін|ru|Сорокин, Владимир Устинович}} (выконваючы абавязкі) з 22 чэрвеня [[1987]], 21 жніўня [[1987]] — 12 жніўня [[1992]] * протаіерэй {{нп5|Васіль Іванавіч Стойкаў|Васіль Іванавіч Стойкаў|ru|Стойков, Василий Иванович}} (выконваючы абавязкі) (12 жніўня [[1992]] — 19 ліпеня [[1993]], 19 ліпеня [[1993]] — 17 ліпеня [[1996]]) * архіепіскап {{нп5|Канстанцін (Гаранаў)||ru|Константин (Горянов)}} (17 ліпеня [[1996]] — 6 кастрычніка [[2008]]) * архіепіскап {{нп5|Амвросій (Ермакоў)||ru|Амвросий (Ермаков)}} (6 кастрычніка [[2008]] — 14 ліпеня [[2018]]) * епіскап {{нп5|Серафім (Амельчанкаў)||ru|Серафим (Амельченков)}} (14 ліпеня [[2018]] — 9 ліпеня 2019) * епіскап Сілуан (Нікіцін) (p 9 ліпеня 2019) === Кананізаваныя выпускнікі === * [[Іаан Кранштацкі]] ([[1829]]—[[1909]]) — рускі праведны, святар [[Руская праваслаўная царква|Рускай праваслаўнай царквы]], правазнавец, духоўны пісьменнік, член [[Свяцейшы Сінод|Свяцейшага Сінода]]. * [[Мікалай (Касаткін)]] ([[1836]]—[[1912]]) — [[епіскап]] [[Руская праваслаўная царква|Рускай праваслаўнай царквы]]; [[Місіянерства|місіянер]], заснавальнік [[Японская праваслаўная царква|Праваслаўнай царквы ў Японіі]]. Праслаўлены ў ліку [[святы]]х як [[роўнаапостальны]]. * {{нп5|Ціхан (Патрыярх Маскоўскі)|Ціхан (Белавін)|ru|Тихон (патриарх Московский)}} ([[1865]]—[[1925]]) — епіскап [[Руская праваслаўная царква|Рускай праваслаўнай царквы]]; з 21 лістапада ([[4 снежня]]) [[1917]] года [[Патрыярх Маскоўскі і ўсяе Русі]], першы пасля аднаўлення [[Патрыярх (царкоўны сан)|патрыяршаства]] ў Расіі. Пасля [[Кастрычніцкая рэвалюцыя|Кастрычніцкай рэвалюцыі]] многія выпускнікі Санкт-Пецярбургскай акадэміі прынялі на сябе пакутніцкі вянок. Сярод найбольш вядомых [[свяшчэннамучанік]]аў — мітрапаліт Петраградскі і Гдоўскі {{нп5|Веніямін (Казанскі)|Веніямін (Казанскі)|ru|Вениамин (Казанский)}}, мітрапаліт Казанскі {{нп5|Кірыл (Смірноў)|Кірыл (Смірноў)|ru|Кирилл (Смирнов)}}, протаіерэі {{нп5|Іван Аляксандравіч Качураў|Іаан Качураў|ru|Кочуров, Иван Александрович}}, {{нп5|Уладзімір Канстанцінавіч Лазіна-Лазінскі|Уладзімір Лазіна–Лазінскі|ru|Лозина–Лозинский, Владимир Константинович}} і {{нп5|Філосаф Мікалаевіч Арнацкі|Філосаф Арнацкі|ru|Орнатский, Философ Николаевич}}. == Будынкі == На манастырскай выспе ёсць шэраг будынкаў, якія гістарычна належалі Санкт-Пецярбургскім духоўным школам: [[Файл:Наб. Обводного канала 7.jpg|міні|справа|Набярэжная Абводнага канала 7]] * '''Будынак Духоўнай акадэміі''' (набярэжная Абводнага канала, 7). У [[1811]] годзе праект будынка Акадэміі прапанаваў [[Аляксандр Ягоравіч Штаўберт|А. Я. Штауберт]], але ажыццявіць яго не ўдалося. Сучасны будынак быў пабудаваны ў [[1817]]—[[1821]] гадах па праекце {{нп5|Луіджы Руска|Л. Руска|ru|Руска, Луиджи}} і [[Джакама Кварэнгі|Дж. Кварэнгі]], аздабленнем кіраваў {{нп5|Іосіф Іванавіч Шарлемань|І. І. Шарлемань|ru|Шарлемань, Иосиф Иванович}}. У [[1881]]—[[1882]] гадах будынак быў пашыраны па праекце архітэктара Г. І. Карпава. У [[1915]] годзе для студэнтаў побач з Акадэмічным храмам было вырашана выбудаваць новы інтэрнат, аднак па прычыне недахопу сродкаў гэта не было ажыццёўлена. У 1918 годзе будынак быў перададзены прытулку для дэфектыўных дзяцей, а пад канец [[1927]] года — паўночнаму факультэту Усходняга інстытута. Потым ён доўгі час быў заняты Індустрыяльна–педагагічным тэхнікумам і Інстытутам павышэння кваліфікацыі работнікаў прафтэхадукацыі. Цяпер яго займае Каледж фізічнай культуры і спорту, эканомікі і тэхналогіі. У акадэмічным храме Дванаццаці апосталаў размешчаны спартзал. Складаны працэс вяртання будынка першапачатковага ўладальніку пачаўся толькі ў [[1993]] годзе і завяршыўся ў [[2014]] годзе. Будынак чакае рэстаўрацыя і пераабсталяванне пад патрэбы Духоўнай акадэміі. [[Файл:Streets Sankt-Peterburg sent2011 4035.jpg|міні|справа|Набярэжная Абводнага канала 17]] * '''Будынак Духоўнай семінарыі''' (набярэжная Абводнага канала, 17). З [[1827]] года ўздымалася пытанне аб пабудове, «у выглядзе замка або манастыра», уласнага будынка для семінарыі, але распрацаваны двума гадамі пазней праект В. П. Пятрова застаўся на паперы. Трохпавярховы з пілястрамі будынак быў закладзены па праекце сінадальнага архітэктара А. Ф. Шчадрына 24 ліпеня ([[5 жніўня]]) [[1838]] г. мітрапалітам Грузіі Іонай і асвечаны разам з храмам, размешчаным на другім паверсе, 26 верасня ([[8 кастрычніка]]) [[1841]] г. мітрапалітам Кіеўскім Філарэтам. У [[1886]]—[[1887]] гадах па цэнтры будынка, па праекце сінадальнага архітэктара Н. Н. Маркава, была з двара зробленая трохпавярховая прыбудова, куды на верхні паверх перамясцілі храм. З [[1945]] года тут былі размешчаны Духоўныя школы, аднак толькі ў адной палове будынка (іншая вернутая ў 1987 годзе). * '''Будынак Аляксандра-Неўскага Антоніеўскага духоўнага вучылішча''' (набярэжная Абводнага канала, 9). * '''Корпус Бібліятэкі Духоўнай акадэміі''' (набярэжная Абводнага канала, 13). Выбудаваны ў [[1882]] годзе пад кіраўніцтвам архітэктара. Д. В. Люшына. Па стане на [[2014]] год памяшканні будынка належаць розным установам, уключаючы [[Расійская нацыянальная бібліятэка|Расійскую нацыянальную бібліятэку]]. Пачаты працэс падрыхтоўкі да перадачы корпуса Духоўным школам. == Гл. таксама == * [[Славяна-грэка-лацінская акадэмія]] * [[Маскоўская духоўная акадэмія]] * [[Кіеўская духоўная акадэмія]] * [[Казанская духоўная акадэмія]] * [[Спіс сінадальных устаноў Рускай праваслаўнай царквы]] {{зноскі}} == Літаратура == *[https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%AD%D0%A1%D0%91%D0%95/%D0%94%D1%83%D1%85%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%BE-%D1%83%D1%87%D0%B5%D0%B1%D0%BD%D1%8B%D0%B5_%D0%B7%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F Духовно-учебные заведения]{{ref-ru|}} // [[Энцыклапедычны слоўнік Бракгаўза і Эфрона]] : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907 *[https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%AD%D0%A1%D0%91%D0%95/%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%B8_%D0%B4%D1%83%D1%85%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D1%8B%D0%B5_%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D1%8B%D0%B5 Барсов Н. И. «Академии духовные православные»]{{ref-ru|}} // [[Энцыклапедычны слоўнік Бракгаўза і Эфрона]] : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907 *[https://dlib.rsl.ru/viewer/01003543546#?page=2 Чистович И. А. «История Санкт-Петербургской духовной академии»]{{ref-ru|}} — СПб.: в Тип. Якова Трея, 1857. - [8], 458, IV с. *[https://dlib.rsl.ru/viewer/01003625941#?page=1 Чистович И. А. «Санкт-Петербургская духовная академия за последние 30 лет (1858—1888 гг.)»]{{ref-ru|}} — СПб.: Синод. тип., 1889. - 402 с. *[http://elib.shpl.ru/ru/nodes/14532-rodosskiy-a-s-biograficheskiy-slovar-studentov-pervyh-xxviii-mi-kursov-s-peterburgskoy-duhovnoy-akademii-1814-1869-gg-spb-1907#mode/grid/page/1/zoom/1 Родосский А. С. Биографический словарь студентов первых XXVIII-ми курсов С.-Петербургской духовной академии: 1814—1869 гг.]{{ref-ru|}} — СПб., 1907. — 552 с. * Ростиславов И. Санкт-Петербургская духовная академия до графа Протасова // Вестник Европы.{{ref-ru|}} — 1872 * Ростиславов И. Санкт-Петербургская духовная академия при графе Протасове // Вестник Европы.{{ref-ru|}} — 1883 *[http://memoirs.ru/texts/Sem_IV84_16_4.htm Семидесятипятилетний юбилей Петербургской духовной академии]{{ref-ru|}} // Исторический вестник, 1884. — Т. 16. — № 4. — С. 235 *[http://www.vladimirskysobor.ru/_mod_files/PDF_files/preemstvo.pdf ПРЕЕМСТВО Вера и служение Санкт-Петербургской Духовной Академии и Семинарии]{{ref-ru|}} — СПб., 2007 * Шкаровский М. В. «Санкт-Петербургские (Ленинградские) духовные школы во 2-й половине XX — начале XXI века»{{ref-ru|}} // Вестник церковной истории.{{ref-ru|}} — 2008. — № 4(12). — С. 171—210 * Ходаковская О. И., А. А. Бовкало Ленинградская (Санкт-Петербургская) православная духовная академия. Профессора и преподаватели. 1946—1996. Биографический справочник.{{ref-ru|}} — СПб., 2011 * Берташ А., свящ., Галкин А. Семинарский храм Санкт-Петербургской духовной академии.{{ref-ru|}} — СПб., 2012. * Ванчугов В. В. Первый историк русской философии: Архимандрит Гавриил и его время.{{ref-ru|}} — М.: Мир философии, 2015. — 752 с. — (Русская философия). — ISBN 978-5-9906502-0-6 == Спасылкі == *[http://www.spbda.ru/ Афіцыйны сайт СПбДА] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190403214430/https://spbda.ru/ |date=3 красавіка 2019 }} *[https://www.youtube.com/user/spbpdatv Відэаканал на YouTube] *[https://vk.com/theologia_spb Група ВКонтакте]{{Недаступная спасылка}} *[http://instagram.com/spbpda Старонка на Instagram] *[https://www.flickr.com/photos/spbpda Старонка на Flickr] *[http://mitropolia-spb.ru/about/edu/ Старонка на афіцыйным сайте Санкт-Петярбургскай мітраполіі] [[Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Санкт-Пецярбурга паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Санкт-Пецярбургская духоўная акадэмія| ]] [[Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 1809 годзе]] [[Катэгорыя:Гісторыя Санкт-Пецярбурга]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1721 годзе]] [[Катэгорыя:1721 год у Еўропе]] 2sav1cqhljlo4sdzufft9pxcyswzknd Маларыцкі сельсавет 0 580443 5134975 4801741 2026-05-02T15:09:19Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5134975 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Маларыцкі сельсавет |Арыгінальная назва = |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Беларусь]] |Статус = |Гімн = |Уваходзіць у = [[Маларыцкі раён]] |Уключае = 5 населеных пунктаў |Сталіца = [[Маларыта]] (не ўваходзіла ў склад) |Датаўтварэння = [[2 сакавіка]] [[1988]] |Скасаванне = [[17 верасня]] [[2013]] |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 1123 |Год перапісу = 2009 |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = |Часавыпояс = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = 1 |Сайт = |Заўвагі = }} '''Малары́цкі сельсавет''' — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе [[Маларыцкі раён|Маларыцкага раёна]] [[Брэсцкая вобласць|Брэсцкай вобласці]]. Цэнтр — горад [[Маларыта]] (не ўваходзіла ў склад). Утвораны 2 сакавіка 1998 года ў складзе Маларыцкага раёна Брэсцкай вобласці. Скасаваны 17 верасня 2013 года, тэрыторыя далучана да [[Олтушскі сельсавет|Олтушскага]] (вёскі [[Гарохавішча]], [[Збураж]], [[Карпін (Маларыцкі раён)|Карпін]]) і [[Хаціслаўскі сельсавет|Хаціслаўскага]] (вёскі [[Замшаны (Маларыцкі раён)|Замшаны]] і [[Талочна]]) сельсаветаў<ref>[http://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D913b0060246&p1=1 Решение Брестского областного Совета депутатов от 17 сентября 2013 г. № 305 Об изменениях в административно-территориальном устройстве Берёзовского, Ивацевичского, Малоритского, Пинского районов Брестской области] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200616154707/https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D913b0060246&p1=1|date=16 чэрвеня 2020}}</ref>. Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1123 чалавекі<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/bresckaja.htm Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Брэсцкай вобласці Беларусі паводле перапісу 2009 года]{{Недаступная спасылка}}</ref>, з іх 91,8 % — [[беларусы]], 4,6 % — [[украінцы ў Беларусі|украінцы]], 2,9 % — [[рускія ў Беларусі|рускія]]<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm Этнічны склад насельніцтва сельсаветаў Беларусі паводле перапісу 2009 года]</ref>. == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с. {{Маларыцкі раён|варыянт=гісторыя|загаловак=Маларыцкі сельсавет у [[Маларыцкі раён|Маларыцкім раёне]] (1998—2013)}} [[Катэгорыя:Былыя сельсаветы Маларыцкага раёна]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1998 годзе]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2013 годзе]] jccznouvx7yb23mpgrmncwep1umftiu Малецкі сельсавет 0 580966 5134991 4878405 2026-05-02T16:04:56Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5134991 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Малецкі сельсавет |Арыгінальная назва = |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Беларусь]] |Статус = |Гімн = |Уваходзіць у = [[Бярозаўскі раён]] |Уключае = 16 населеных пунктаў |Сталіца = [[Малеч]] |Датаўтварэння = [[12 кастрычніка]] [[1940]] |Скасаванне = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 2415 |Год перапісу = 2019 |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = |Часавыпояс = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = 1 |Сайт = |Заўвагі = |Параметр1 = {{+ІПК|Каардынаты цэнтра= |Вылучэнне=так|Афармленне=чырвоны|Метка=|Павелічэнне=9|Вышыня=200|Шырыня=290|Аблямоўка=так}} }} '''Ма́лецкі сельсавет''' — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе [[Бярозаўскі раён|Бярозаўскага раёна]] [[Брэсцкая вобласць|Брэсцкай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Цэнтр — [[аграгарадок]] (да 2008 года вёска) [[Малеч]]. Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе [[Пружанскі раён|Пружанскага раёна]] Брэсцкай вобласці [[БССР]]. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага [[Лукамірскі сельсавет|Лукамірскага сельсавета]]<ref>Указ Президиума Верховного Совета Белорусской ССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Брестской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.</ref>. З 14 красавіка 1960 года ў складзе Бярозаўскага раёна<ref>Рашэнне выканкома Брэсцкага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 14 красавіка 1960 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1960, № 10.</ref>. 21 студзеня 1961 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага [[Падкрайчаўскі сельсавет|Падкрайчаўскага сельсавета]]<ref>Рашэнне выканкома Брэсцкага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 21 студзеня 1961 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1961, № 18 (938).</ref>. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета было 17 населеных пунктаў<ref name="атд74">{{Крыніцы/БССР-АТД (1974)|16}}</ref>. 21 мая 1984 года скасавана вёска [[Равейкі]]<ref>Рашэнне выканкома Брэсцкага абласнога Савета народных дэпутатаў ад 21 мая 1984 г. // Збор законаў Беларускай ССР, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1984, № 19 (1789).</ref>. Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2920 чалавек<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/bresckaja.htm Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Брэсцкай вобласці Беларусі паводле перапісу 2009 года]{{Недаступная спасылка}}</ref>, з іх 92,8 % — [[беларусы]], 4,6 % — [[рускія ў Беларусі|рускія]], 1,4 % — [[украінцы ў Беларусі|украінцы]], 0,7 % — [[палякі ў Беларусі|палякі]]<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm Этнічны склад насельніцтва сельсаветаў Беларусі паводле перапісу 2009 года]</ref>; паводле перапісу 2019 года — 2415 чалавек<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/bresckaja.htm |title=Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Брэсцкай вобласці Беларусі паводле перапісу 2019 года |access-date=19 мая 2024 |archive-date=3 ліпеня 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240703073212/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/bresckaja.htm |url-status=dead }}</ref>. == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987. * Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с. {{Малецкі сельсавет}} {{Бярозаўскі раён|варыянт=сучаснасць}} {{Навігацыйная табліца з падгрупамі |navbar = plain |загаловак = Малецкі сельсавет у гістарычных адміністрацыйных адзінках |спіс1 = {{Пружанскі раён|child|варыянт=гісторыя|загаловак=Малецкі сельсавет у [[Пружанскі раён|Пружанскім раёне]] (1940—1960)}} |спіс2 = {{Бярозаўскі раён|child|варыянт=гісторыя|загаловак=Малецкі сельсавет у [[Бярозаўскі раён|Бярозаўскім раёне]] (з 1960)}} }} [[Катэгорыя:Малецкі сельсавет| ]] [[Катэгорыя:Былыя сельсаветы Пружанскага раёна]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе]] 566d5bjbosalycmjdtjaukyppmspf8w Малахавецкі сельсавет 0 581184 5134978 4806613 2026-05-02T15:13:43Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5134978 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Малахавецкі сельсавет |Арыгінальная назва = |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Беларусь]] |Статус = |Гімн = |Уваходзіць у = [[Баранавіцкі раён]] |Уключае = 17 населеных пунктаў |Сталіца = [[Мірны (Баранавіцкі раён)|Мірны]] |Датаўтварэння = [[12 кастрычніка]] [[1940]] |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 1955 |Год перапісу = 2019 |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = 142,86 |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = |Часавы пояс = +2 |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = 1 |Сайт = http://baranovichi.brest-region.gov.by/index.php?option=com_content&view=article&id=49645%3A2018-07-30-08-45-03&catid=1331%3A2018-06-19-11-31-41&Itemid=3447&lang=ru |Заўвагі = }} '''Малахаве́цкі сельсавет''' — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе [[Баранавіцкі раён|Баранавіцкага раёна]] [[Брэсцкая вобласць|Брэсцкай вобласці]]. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок [[Мірны (Баранавіцкі раён)|Мірны]]. == Гісторыя == Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе [[Навамышскі раён|Навамышскага раёна]] [[Баранавіцкая вобласць|Баранавіцкай вобласці]] [[БССР]] з цэнтрам у вёсцы [[Малахоўцы]]. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Брэсцкай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага [[Валахоўскі сельсавет|Валахоўскага сельсавета]]<ref>Указ Президиума Верховного Совета Белорусской ССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Брестской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.</ref>. З 8 красавіка 1957 года сельсавет у складзе Баранавіцкага раёна<ref>МАЛАХОЎЦЫ // {{Крыніцы/Гарады і вёскі Беларусі|3-1к}} С. 59</ref>. У 1964 годзе ў склад сельсавета з [[Уцёскі сельсавет|Уцёскага сельсавета]] перададзена вёска [[Млынок (Баранавіцкі раён)|Млынок]]<ref>Рашэнні выканкома Брэсцкага абласнога (сельскага) Савета дэпутатаў працоўных ад 14 ліпеня і 1 жніўня 1964 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1964, № 31 (1071).</ref>. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Малахавецкага сельсавета было 13 населеных пунктаў<ref name="атд74">{{Крыніцы/БССР-АТД (1974)|15}}</ref>. У 1975 годзе на тэрыторыі сельсавета ўзніклі вёска [[Прыгарадная (Баранавіцкі раён)|Прыгарадная]] і пасёлак [[Светлы (Баранавіцкі раён)|Светлы]]<ref>Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР ад 29 верасня 1975 г. № 116-IX Аб найменаванні населеных пунктаў, якія ўзніклі на тэрыторыі Велікалуцкага і Малахавецкага сельсаветаў Баранавіцкага раёна Брэсцкай вобласці // Зборнік законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1975, № 28 (1474)</ref>. 16 сакавіка 1987 года цэнтр сельсавета быў перанесены ў пасёлак Мірны. 9 ліпеня 2012 года вёска [[Узногі]] была перададзеная ў склад [[Баранавічы|Баранавічаў]]<ref>[http://pravo.by/main.aspx?guid=3871&p0=P31200306&p1=1 Указ Президента Республики Беларусь от 9 июля 2012 г. № 306 О некоторых вопросах административно-территориального устройства г. Барановичи и Барановичского района] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160818143129/http://www.pravo.by/main.aspx?guid=3871&p0=P31200306&p1=1|date=18 жніўня 2016}}</ref>. 26 чэрвеня 2013 года ў склад сельсавета былі перададзеныя ўсе населеныя пункты — [[Багушы (Малахавецкі сельсавет)|Багушы]], [[Кадычыцы]], [[Навасады (Баранавіцкі раён)|Навасады]], [[Рагозніца]], [[Уцёс (Баранавіцкі раён)|Уцёс]] — ліквідаванага [[Уцёскі сельсавет|Уцёскага сельсавета]]<ref>{{Спасылка|url = http://kodeksy-by.com/norm_akt/source-%D0%91%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%82/type-%D0%A0%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5/286-26.06.2013.htm |копія = https://web.archive.org/web/20150802203908/http://kodeksy-by.com/norm_akt/source-%D0%91%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%82/type-%D0%A0%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5/286-26.06.2013.htm |дата копіі = 2 жніўня 2015 |загаловак = «Об изменениях в административно-территориальном устройстве Барановичского района Брестской области». Решение Брестского областного Совета депутатов от 26 июня 2013 г. № 286 |дата доступу = 22 снежня 2018 |мова = ru }}</ref>. == Насельніцтва == Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (13 населеных пунктаў) — 3337 чалавек<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/bresckaja.htm Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Брэсцкай вобласці Беларусі паводле перапісу 2009 года]{{Недаступная спасылка}}</ref>, з іх 89,9 % — [[беларусы]], 6,2 % — [[рускія ў Беларусі|рускія]], 2,0 % — [[палякі ў Беларусі|палякі]], 1,1 % — [[украінцы ў Беларусі|украінцы]]<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm Этнічны склад насельніцтва сельсаветаў Беларусі паводле перапісу 2009 года]</ref>; паводле перапісу 2019 года (17 населеных пунктаў) — 1955 чалавек<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/bresckaja.htm |title=Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Брэсцкай вобласці Беларусі паводле перапісу 2019 года |access-date=23 чэрвеня 2024 |archive-date=3 ліпеня 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240703073212/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/bresckaja.htm |url-status=dead }}</ref>. == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987. * Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с. == Спасылкі == * {{archives.gov.by|119300}} {{Малахавецкі сельсавет}} {{Баранавіцкі раён|варыянт=сучаснасць}} {{Навігацыйная табліца з падгрупамі |navbar = plain |загаловак = Малахавецкі сельсавет у гістарычных адміністрацыйных адзінках |спіс1 = {{Навамышскі раён|child|загаловак=Малахавецкі сельсавет у [[Навамышскі раён|Навамышскім раёне]] (1940—1957)}} |спіс2 = {{Баранавіцкі раён|child|варыянт=гісторыя|загаловак=Малахавецкі сельсавет у [[Баранавіцкі раён|Баранавіцкім раёне]] (з 1957)}} }} [[Катэгорыя:Малахавецкі сельсавет| ]] [[Катэгорыя:Былыя сельсаветы Навамышскага раёна]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе]] aoiutigyl0jdo01ecoejqkgun5m4d1r Маўчадскі сельсавет 0 581568 5135289 4806753 2026-05-03T11:41:03Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135289 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Маўчадскі сельсавет |Арыгінальная назва = |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Беларусь]] |Статус = |Гімн = |Уваходзіць у = [[Баранавіцкі раён]] |Уключае = 13 населеных пунктаў |Сталіца = [[Моўчадзь (вёска)|Моўчадзь]] |Датаўтварэння = [[12 кастрычніка]] [[1940]] |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 887 |Год перапісу = 2019 |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = |Часавы пояс = +2 |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = 1 |Сайт = http://baranovichi.brest-region.gov.by/index.php?option=com_content&view=article&id=49478%3A2018-07-20-09-13-36&catid=1331%3A2018-06-19-11-31-41&Itemid=3447&lang=ru |Заўвагі = }} '''Маўча́дскі сельсавет'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Брэсцкая вобласць}} С. 69</ref> — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе [[Баранавіцкі раён|Баранавіцкага раёна]] [[Брэсцкая вобласць|Брэсцкай вобласці]]. Цэнтр сельсавета — вёска [[Моўчадзь (вёска)|Моўчадзь]]. == Гісторыя == Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе [[Гарадзішчанскі раён|Гарадзішчанскага раёна]] [[Баранавіцкая вобласць|Баранавіцкай вобласці]] [[БССР]]. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Брэсцкай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага [[Круплянскі сельсавет|Круплянскага сельсавета]]<ref>Указ Президиума Верховного Совета Белорусской ССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Брестской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.</ref>. 14 красавіка 1960 года ў склад сельсавета з [[Гірмантаўскі сельсавет|Гірмантаўскага сельсавета]] перададзены 5 населеных пунктаў ([[Катмінаўцы]], [[Крутаўцы]], [[Кузявічы (Баранавіцкі раён)|Кузявічы]], [[Мордычы]] і [[Ярашова (Баранавіцкі раён)|Ярашова]])<ref>Рашэнне выканкома Брэсцкага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 14 красавіка 1960 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1960, № 10.</ref>. 21 студзеня 1961 года ў склад [[Пачапаўскі сельсавет|Пачапаўскага сельсавета]] перададзена вёска [[Дабраполь (Баранавіцкі раён)|Дабраполь]]<ref>Рашэнне выканкома Брэсцкага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 21 студзеня 1961 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1961, № 18 (938).</ref>. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Баранавіцкага раёна<ref>МОЎЧАДЗЬ // {{Крыніцы/Гарады і вёскі Беларусі|1-1к}} С. 63</ref>. У 1970 годзе скасавана вёска [[Калеснікі (Баранавіцкі раён)|Калеснікі]] (злілася з вёскай [[Міцкевічы (Баранавіцкі раён)|Міцкевічы]])<ref>Рашэнні выканаўчага камітэта Брэсцкага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 16 лістапада, 21 снежня 1970 г. і 21 студзеня 1971 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1971, № 6 (1308).</ref>. 4 верасня 1972 года скасаваны вёскі [[Пагулянка (Баранавійцкі раён)|Пагулянка]] (злілася з вёскай [[Соргавічы]]) і [[Іванавічы (Баранавіцкі раён)|Іванавічы]] (злілася з вёскай [[Саўцавічы]])<ref>Рашэнне выканаўчага камітэта Брэсцкага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 4 верасня 1972 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1972, № 27 (1365).</ref>. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета было 13 населеных пунктаў<ref name="атд74">{{Крыніцы/БССР-АТД (1974)|15}}</ref>. == Насельніцтва == Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1565 чалавек<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/bresckaja.htm Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Брэсцкай вобласці Беларусі паводле перапісу 2009 года]{{Недаступная спасылка}}</ref>, з іх 89,5 % — [[беларусы]], 6,5 % — [[рускія ў Беларусі|рускія]], 2,3 % — [[палякі ў Беларусі|палякі]], 0,8 % — [[украінцы ў Беларусі|украінцы]]<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm Этнічны склад насельніцтва сельсаветаў Беларусі паводле перапісу 2009 года]</ref>; паводле перапісу 2019 года — 887 чалавек<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/bresckaja.htm |title=Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Брэсцкай вобласці Беларусі паводле перапісу 2019 года |access-date=23 чэрвеня 2024 |archive-date=3 ліпеня 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240703073212/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/bresckaja.htm |url-status=dead }}</ref>. == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987. * Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с. == Спасылкі == * {{archives.gov.by|106692}} {{Маўчадскі сельсавет}} {{Баранавіцкі раён|варыянт=сучаснасць}} {{Навігацыйная табліца з падгрупамі |navbar = plain |загаловак = Маўчадскі сельсавет у гістарычных адміністрацыйных адзінках |спіс1 = {{Гарадзішчанскі раён|child|загаловак=Маўчадскі сельсавет у [[Гарадзішчанскі раён|Гарадзішчанскім раёне]] (1940—1962)}} |спіс2 = {{Баранавіцкі раён|child|варыянт=гісторыя|загаловак=Маўчадскі сельсавет у [[Баранавіцкі раён|Баранавіцкім раёне]] (з 1962)}} }} [[Катэгорыя:Маўчадскі сельсавет| ]] [[Катэгорыя:Былыя сельсаветы Гарадзішчанскага раёна]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе]] 2kw7c9lzzhkv2dvrcvanqxkrkcid987 Малабераставіцкі сельсавет 0 581598 5134959 4811519 2026-05-02T13:54:08Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5134959 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Малабераставіцкі сельсавет |Арыгінальная назва = |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Беларусь]] |Статус = |Гімн = |Уваходзіць у = [[Бераставіцкі раён]] |Уключае = 14 населеных пунктаў |Сталіца = [[Малая Бераставіца]] |Датаўтварэння = [[12 кастрычніка]] [[1940]] |Скасаванне = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 1629 |Год перапісу = 2019 |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = |Часовойпояс = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = 4 |Сайт = |Заўвагі = }} '''Малабераставі́цкі сельсавет''' — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе [[Бераставіцкі раён|Бераставіцкага раёна]] [[Гродзенская вобласць|Гродзенскай вобласці]]. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) [[Малая Бераставіца]]. Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе [[Крынкаўскі раён|Крынкаўскага раёна]] [[Беластоцкая вобласць|Беластоцкай вобласці]] [[БССР]]. З 20 верасня 1944 года ў Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці. З 25 снежня 1962 года па 30 ліпеня 1966 года ў [[Свіслацкі раён|Свіслацкім раёне]]. 11 лютага 1972 года ў склад [[Данілкаўскі сельсавет|Данілкаўскага сельсавета]] перададзены населеныя пункты [[Жабры (Бераставіцкі раён)|Жабры]], [[Кавалікі (Бераставіцкі раён)|Кавалікі]], [[Карпаўцы (Бераставіцкі раён)|Карпаўцы]], [[Ліснявічы]], [[Пятроўцы (Бераставіцкі раён)|Пятроўцы]] і [[Сінькі (Бераставіцкі раён)|Сінькі]]<ref>Рашэнне выканаўчага камітэта Гродзенскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 11 лютага 1972 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1972, № 8 (1346).</ref>. 18 кастрычніка 2013 года ў склад сельсавета перададзена частка [[Бераставіцкі сельсавет|Бераставіцкага сельсавета]] з вёскамі [[Галынка (Бераставіцкі раён)|Галынка]], [[Ёдзічы]], [[Клюкоўцы]], [[Кулі (Бераставіцкі раён)|Кулі]], [[Непарожнеўцы]], [[Паплаўцы]]<ref>[http://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D913r0060829&p1=1 Решение Гродненского областного Совета депутатов от 18 октября 2013 г. № 264 О некоторых вопросах административно-территориального устройства Берестовицкого района Гродненской области] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210508020017/https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D913r0060829&p1=1|date=8 мая 2021}}</ref>. Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (8 населеных пунктаў) — 1550 чалавек<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/hrodzienskaja.htm |title=Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Гродзенскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2009 года |access-date=29 ліпеня 2024 |archive-date=19 жніўня 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250819132857/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/hrodzienskaja.htm |url-status=dead }}</ref>, з іх 72,7 % — [[беларусы]], 19,1 % — [[палякі ў Беларусі|палякі]], 5,9 % — [[рускія ў Беларусі|рускія]], 0,9 % — [[украінцы ў Беларусі|украінцы]]<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm Этнічны склад насельніцтва сельсаветаў Беларусі паводле перапісу 2009 года]</ref>; паводле перапісу 2019 года (14 населеных пунктаў) — 1629 чалавек<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/hrodzienskaja.htm |title=Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Гродзенскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2019 года |access-date=29 ліпеня 2024 |archive-date=17 мая 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230517084522/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/hrodzienskaja.htm |url-status=dead }}</ref>. == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987. * Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с. {{Малабераставіцкі сельсавет}} {{Бераставіцкі раён|варыянт=сучаснасць}} {{Навігацыйная табліца з падгрупамі |navbar = plain |загаловак = Малабераставіцкі сельсавет у гістарычных адміністрацыйных адзінках |спіс1 = {{Крынкаўскі раён|child|загаловак=Малабераставіцкі сельсавет у [[Крынкаўскі раён|Крынкаўскім раёне]] (1940—1944)}} |спіс2 = {{Бераставіцкі раён|child|варыянт=гісторыя|загаловак=Малабераставіцкі сельсавет у [[Бераставіцкі раён|Бераставіцкім раёне]] (1944—1962)}} |спіс3 = {{Свіслацкі раён|child|варыянт=гісторыя|загаловак=Малабераставіцкі сельсавет у [[Свіслацкі раён|Свіслацкім раёне]] (1962—1966)}} |спіс4 = {{Бераставіцкі раён|child|варыянт=гісторыя|загаловак=Малабераставіцкі сельсавет у [[Бераставіцкі раён|Бераставіцкім раёне]] (з 1966)}} }} [[Катэгорыя:Малабераставіцкі сельсавет| ]] [[Катэгорыя:Былыя сельсаветы Свіслацкага раёна]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе]] fwplm8p7ccqv30h951solmlhzthl3ko Маляціцкі сельсавет 0 583309 5135012 4627038 2026-05-02T17:29:41Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135012 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Маляціцкі сельсавет |Арыгінальная назва = |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Беларусь]] |Статус = сельсавет |Гімн = |Уваходзіць у = [[Крычаўскі раён]] |Уключае = 10 населеных пунктаў |Сталіца = [[Маляцічы (Крычаўскі раён)|Маляцічы]] |Датаўтварэння = [[20 жніўня]] [[1924]] |Скасаванне = |Глава = Алена Васільеўна Іванова |Назва главы = Старшыня сельсавета |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 560 |Год перапісу = 2019 |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = |Часавыпояс = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = 6 |Сайт = http://krichev.gov.by/vlast/selispolkomy/itemlist/category/54-molyat-selispolkom |Заўвагі = }} '''Маля́ціцкі сельсавет''' — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе [[Крычаўскі раён|Крычаўскага раёна]] [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Цэнтр — аграгарадок [[Маляцічы (Крычаўскі раён)|Маляцічы]]. Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Крычаўскага раёна [[Калінінская акруга|Калінінскай акругі]] [[БССР]]. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе [[Магілёўская акруга|Магілёўскай акругі]]. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Крычаўскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. З 25 снежня 1962 года ў складзе [[Мсціслаўскі раён|Мсціслаўскага раёна]], з 6 студзеня 1965 года ў складзе адноўленага Крычаўскага раёна. Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 797 чалавек<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/mahilouskaja.htm Насельніцтва населеных пунктаў Магілёўскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2009 года]{{Недаступная спасылка}}</ref>, з іх 88,3 % — [[беларусы]], 11,3 % — [[рускія ў Беларусі|рускія]], 0,3 % — [[украінцы ў Беларусі|украінцы]]<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm Этнічны склад насельніцтва сельсаветаў Беларусі паводле перапісу 2009 года]</ref>; паводле перапісу 2019 года — 560 чалавек<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/mahilouskaja.htm |title=Насельніцтва населеных пунктаў Магілёўскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2019 года |access-date=19 лістапада 2023 |archive-date=4 снежня 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204044125/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/mahilouskaja.htm |url-status=dead }}</ref>. {{зноскі}} == Літаратура == * Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987. * Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с. {{Маляціцкі сельсавет}} {{Крычаўскі раён}} [[Катэгорыя:Маляціцкі сельсавет| ]] [[Катэгорыя:Былыя сельсаветы Мсціслаўскага раёна]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе]] qqkon6qf4tutsioxn0lld3n7aiht1je Мамо 0 590430 5135021 4737654 2026-05-02T18:08:41Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135021 wikitext text/x-wiki {{Сінгл |Назва = Мамо |Вокладка = Anastasiya Prikhodko — Mamo.JPG |Выканаўца = [[Анастасія Канстанцінаўна Прыходзька|Анастасія Прыходзька]] |Альбом = Заждалась |Выпушчаны = 28 лютага [[2009 год у гісторыі музыкі|2009]] |Фармат = [[Радыёратацыя]], [[відэакліп]], [[лічбавая дыстрыбуцыя]] |Запісаны = 2009 |Жанр = [[Этнічная музыка|этна]]-[[поп-музыка|поп]] |Працягласць = 2:50 |Кампазітар = [[Канстанцін Меладзэ]] |Лэйбл = Першае музычнае Выдавецтва |Прадзюсар = [[Канстанцін Меладзэ]] |Чарты = |Агляды = |Папярэдні = Безответно |Пап_год = 2008 |Год = 2009 |Наступны = Люли-люли |Наст_год = 2010 }} {{Картка песні на Еўрабачанні | song = {{сцяг|Расія}} "Мамо" | image = [[Выява:Anastasiya Prykhodko.jpg|200px]] | caption = Анастасія Прыходзька выконвае сваю песню «Мамо» ў фінале Еўрабачання-2009 | year = 2009 | country = Расія | artist = [[Анастасія Прыходзька]] | as = | with = | language = | languages = [[Руская мова|руская]], [[Украінская мова|украінская]] | composer = [[Канстанцін Меладзэ]] | lyricist = [[Канстанцін Меладзэ]], Дыяна Гольдэ | place = 11-ае | points = 91 | place_semi = | points_semi = | prev = Believe | prev_link = Believe (песня Дзімы Білана) | next = Lost and Forgotten | next_link = Lost and Forgotten }} '''«Мамо»''' ({{tr-uk|Мама}}<ref>Слова ў [[Клічны склон|клічным склоне]] [[Украінская мова|украінскай мовы]].</ref>) — песня, якую прадстаўніца [[Расія на конкурсе песні Еўрабачанне 2009|Расіі]] [[Анастасія Прыходзька]] выканала ў маі 2009 года на [[Конкурс песні Еўрабачанне 2009|конкурсе песні Еўрабачанне]], заняўшы 11 месца. Эксклюзіўныя правы на лічбавае распаўсюджванне і продаж на тэрыторыі Расіі сінгла «Мамо» атрымала [[Мабільныя ТэлеСістэмы|МТС]].<ref>{{cite web |url = http://mobile.sakh.com/news/55941/ |title = МТС получила эксклюзивные права на треки призеров Евровидения |publisher = mobile.sakh.com |accessdate = 2009-05-31 |lang = ru |archiveurl = https://web.archive.org/web/20160305194145/http://mobile.sakh.com/news/55941/ |archivedate = 5 сакавіка 2016 |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.zvuki.ru/R/P/20154 |title = ЕВРОВИДЕНИЕ: Мы не прощаемся! |publisher = zvuki.ru |accessdate = 2009-05-31 |lang = ru |archiveurl = https://www.webcitation.org/66TdPdIRa?url=http://www.zvuki.ru/R/P/20154 |archivedate = 2012-03-27 |url-status = live }}</ref>. == Песня == === Музыка === Аўтарам музыкі з’яўляецца Канстанцін Меладзэ. Аднак у сярэдзіне сакавіка 2009 года ён быў абвінавачаны ў [[плагіят|плагіяце]].<ref>{{cite web |author = Алекс Панченко |url = http://www.segodnya.ua/news/14039057.html |title = Меладзе обвинили в краже песни для «Евровидения» |publisher = газета «Сегодня» |accessdate = 2009-03-16 |lang = ru |description = электронная версия газеты |archive-date = 16 сакавіка 2009 |archive-url = https://web.archive.org/web/20090316203124/http://www.segodnya.ua/news/14039057.html |url-status = dead }}</ref> Выкладач вакала з [[Растоў-на-Доне|Растова-на-Доне]] Ядвіга Псэпкоўская заявіла, што яшчэ ў снежні адправіла на адрас расійскага адборачнага журы конкурсу [[Конкурс песні Еўрабачанне 2009|«Еўрабачанне-2009»]] песню ''«Повзрослевшая любовь»'' ва ўласным выкананні. Яна сцвярджае, што мелодыя кампазіцыі ''«Мамо»'' нагадвае яе песню: {{пачатак цытаты}} ''Калі я пачула песню ў [[Анастасія Прыходзька|яе]] выкананні, то проста абамлела! Мелодыя толькі няшмат адрозніваеццца ад маёй, усяго толькі зменены рытмічны малюнак.'' {{канец цытаты}} Прэс-цэнтр Меладзэ адмовіўся каментаваць гэту сітуацыю. Ядвіга Псэпкоўская падала ў суд. === Тэкст === Так як песня пісалася спецыяльна для [[Украіна на конкурсе песні Еўрабачанне 2009|ўкраінскага адбору]] на «Еўрабачанне-2009», то спачатку тэкст быў [[Украінская мова|на ўкраінскай мове]] (аўтарам украінскай версіі з’яўляецца Дыяна Гольдэ), але для расійскага адбору [[Канстанцін Шатаевіч Меладзэ|Канстанцін Меладзэ]] зрабіў [[пераклад]] 2 куплетаў, але прыпеў застаўся арыгінальным. Такім чынам, на расійскам адборы кампазіцыя была выканана на дзвюх мовах: рускай і ўкраінскай.<ref>{{cite web | author = «Первый канал». | url = https://www.youtube.com/watch?v=20Ue_SiajXo | title = Исполнение песни «Мамо» на российском отборе | publisher = Официальный канал «Первого» на YouTube | accessdate = 2009-04-26 | description = видео выступления }} </ref> [[12 сакавіка]] [[2009]] года на [[Рускае радыё|«Рускім радыё»]] адбылася прэм’ера канчатковага варыянта песні ''«Мамо»'', у якім яна была выканана ў фінале конкурсу. Як і сцвярджаў раней Канстанцін Меладзэ<ref name=eskrus>{{cite web |author = Андрей Михеев. |url = http://esckaz.com/2009/rus.htm |title = Россия |publisher = esckaz.com |accessdate = 2009-03-07 |lang = ru |description = страница России на сайте esckaz.com |archiveurl = https://www.webcitation.org/6555SdG6f?url=http://esckaz.com/2009/rus.htm |archivedate = 2012-01-30 |url-status = live }}</ref>, песня захавалася ў руска-ўкраінскім варыянце: усе куплеты і адзін прыпеў выконваюцца па-руску, іншыя прыпевы па-ўкраінску. Працягласць песні была скарочана да 2 [[хвіліна|хв.]] 49 [[секунда|с]]. === Выпуск === Прэзентацыя ўкраінскай версіі прайшла [[28 лютага]] [[2009]] года на шоу [[Савік Шустэр|Савіка Шустэра]], а [[12 сакавіка]] [[2009]] года на [[Рускае радыё|«Рускім радыё»]] адбылася прэм’ера руска-ўкраінскага варыянта. == Еўрабачанне == Песню ''«Мамо»'' абралі з 16 фіналістаў расійскага нацыянальнага адбору. Народнае галасаванне з дапамогай sms-паведамленняў і званкоў вызначыла тройку лідараў: ''«Мамо»'' (Анастасія Прыходзька), ''[[Back to love]]'' ([[Валерыя]]) і ''«[[Любовью отвечай]]»'' («[[Кватро]]»). З трох прэтэндэнтаў прафесійнае журы ў прямым эфіры абрала расійскага ўдзельніка на «Еўрабачанні 2009». Пасля таго, як журы вярнулася з нарады, вядучым быў пераданы канверт з імем пераможцы. Атрымаўшы 6 галасоў з 11, перамагла песня ''«Мамо»''. == Відэакліп == [[Выява:Mamoklip.png|thumb|left|Кадр з відэакліпу «Мамо»]] Рэжысёрам-пастаноўшчыкам для відэакліпу на кампазіцыю ''«Мамо»'' стаў [[Алан Бадоеў]], а [[кінааператар|аператарам]] — Яраслаў Пілунскі. Здымкі праходзілі ў [[Кіеў|Кіеве]]. Спачатку прэм’ера відэа мала адбыцца [[10 красавіка]] 2009 года, але затым перанесена на тыдзень. [[19 красавіка]] відэакліп на песню ''«Мамо»'' быў прэзентаваны ва Украіне на ўкраінскім музычным канале M1 ў праграме «[[Міністэрства прэм’ер]]», а [[21 красавіка]] ў Расіі на музычным канале «[[Муз-ТВ]]», які з’яўляецца медыя-партнёрам «Першага». === Сюжэт === Паводле сюжэта кліпу Анастасія Прыходзька паўстае ў чатырох розных абразах, сімвалізуючых [[восень]], [[зіма|зіму]], [[вясна|вясну]] і [[лета]]. Асноўнай ідэяй відэа з’яўляецца тэма [[варажба|варажбы]]. Першы вобраз, які з’яўляецца ў кліпе — гэта вясна. Анастасія разам з [[Alter ego|двайніком]] знаходзіцца ў начным вясеннім лесе і варажыць. Другі вобраз, ілюструючы прыпеў, гэта зіма. Трэцім з’яўляецца вобраз лета: Анастасія стаіць ля асвечанага сонцам акна. Чацвёртым і заключным вобразам стала тэма восені, дзе спявачка падзірае вясельны вэлюм на шматкі. == Чарты == {| class="wikitable" !align="left"|Чарты (2009) !align="left"|Вышэйшая<br />пазіцыя |- |align="left"|Finnish Official Download Chart<ref>[http://latauslista.fi/artistit/anastasia+prikhodko Finnish Official Download Chart] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090626063322/http://latauslista.fi/artistit/anastasia+prikhodko |date=26 чэрвеня 2009 }}</ref> |align="center"|22 |- |align="left"|Latvian Airplay Top<ref>{{cite web|url=http://www.lanet.lv/news/airplay/new.html|title=Mamo - Anastasia Prihod'ko|publisher=''Latvian Airplay Chart''|accessdate=2009-05-28|archiveurl=https://www.webcitation.org/66TdW4o1E?url=http://www.lanet.lv/news/airplay/new.html|archivedate=2012-03-27|url-status=live}}</ref> |align="center"|22 |- |align="left"|[[Russian Airplay Chart]]<ref>[http://tophit.ru/cgi-bin/trackinfo.cgi?id=17604 Russian Airplay Chart] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110831085807/http://tophit.ru/cgi-bin/trackinfo.cgi?id=17604 |date=31 жніўня 2011 }} проверено [[2009|2009-05-07]]</ref> |align="center"|22 |- |align="left"|Ukraine|Ukrainian Airplay Chart<ref>[http://fdr.com.ua/chart/top_40/ Ukrainian Airplay Chart] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20141027053811/http://fdr.com.ua/chart/top_40 |date=27 кастрычніка 2014 }} праверана [[2009|2009-05-04]]</ref> |align="center"|12 |- |} {{зноскі}} == Спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20090604054931/http://anastasya-prihodko.com/ Афіцыйны сайт] {{start box}} {{succession box |title = Песня Расіі на конкурсе песні Еўрабачанне |years = [[Конкурс песні Еўрабачанне 2009|2009]] |before = [[Дзіма Білан]]<br/>«[[Believe (песня Дзімы Білана)|Believe]]» |after = [[Пётр Андрэевіч Наліч|Музычны калектыў Пятра Наліча]]<br>«[[Lost and Forgotten]]» }} {{end box}} {{Расія на конкурсе песні Еўрабачанне}} [[Катэгорыя:Сінглы 2009 года]] [[Катэгорыя:Песні Украіны]] [[Катэгорыя:Песні на ўкраінскай мове]] [[Катэгорыя:Песні на рускай мове]] [[Катэгорыя:Шматмоўныя песні]] [[Катэгорыя:Песні конкурсу Еўрабачанне 2009]] [[Катэгорыя:Песні Расіі на конкурсе Еўрабачанне]] 8kfj1u3v06w8jzfetnslrk4np3ndevp Гарачка 0 591463 5134945 3338889 2026-05-02T13:29:08Z DobryBrat 5701 дапаўненне, пунктуацыя 5134945 wikitext text/x-wiki '''Гарачка''' — прозвішча. == Вядомыя асобы == * [[Зінаіда Дзмітрыеўна Гарачка]] (1931—2026)— Герой Сацыялістычнай Працы. * [[Усевалад Міхайлавіч Гарачка]] — беларускі паэт. {{неадназначнасць}} lnysr7g7m0bnwx15egnwfa6usxtrw4f Зінаіда Дзмітрыеўна Гарачка 0 591473 5134944 5134725 2026-05-02T13:27:22Z DobryBrat 5701 дапаўненне, вікіфікацыя, стыль, катэгорыя 5134944 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Гарачка}} {{Асоба}} '''Зінаіда Дзмітрыеўна Гарачка''' (у дзявоцтве — '''Шаброва''', {{ДН|11|6|1931}}, [[Высачаны (Лёзненскі раён)|Высачаны]], [[Лёзненскі раён]] — [[28 сакавіка]] [[2026]]<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=18724|title=Горячко Зинаида Дмитриевна|website=www.warheroes.ru|access-date=2026-05-01}}</ref>) — майстар абутковага вытворчага аб’яднання «[[Луч (абутковая фабрыка)|Луч]]» Міністэрства лёгкай прамысловасці Беларускай ССР. Герой Сацыялістычнай Працы (1966)<ref name="БС">{{кніга |аўтар = |частка = Горячко Зинаида Дмитриевна |загаловак = Биографический справочник |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданне = |месца = Мн. |выдавецтва = «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки |год = 1982 |том = 5 |старонкі = 167 |старонак = 737 |серыя = |isbn = |тыраж = }}</ref>. == Біяграфія == Нарадзілася 11 чэрвеня 1931 года ў вёсцы Высачаны [[Высачанскі раён|Высачанскага раёна]] ў рабочай сям’і. Да пачатку [[Вялікая Айчынная вайна|вайны]] скончыла чатыры класы школы. У 1943 годзе была адпраўлена ў Германію на {{нп3|Остарбайтары|прымусовыя працы|ru|Остарбайтеры}}. Пасля вяртання на радзіму скончыла пяты клас і з’ехала ў Мінск, дзе стала навучацца ў рамесным вучылішчы № 11, пасля заканчэння якога працавала з 1948 года швяёй-нарыхтоўшчыцай на Мінскай абутковай фабрыцы імя Калініна (пазней — аб’яднанне «Луч»). У 1951 годзе скончыла курсы павышэння кваліфікацыі, выкладала вытворчае навучанне ў школе {{нп3|Школа фабрычна-завадскога навучання|ФЗН|ru|Школа фабрично-заводского обучения}} пры фабрыцы (пазней — СГПТВ № 43). Без адрыву ад вытворчасці скончыла [[Мінскі дзяржаўны каледж тэхналогіі і дызайна лёгкай прамысловасці|тэхнікум лёгкай прамысловасці]] ў Мінску ў 1965 годзе<ref name="БС"/>. З 1952 года — майстар швейнага ўчастка цэха мадэльнага жаночага абутку. У 1965 годзе ўступіла ў [[КПСС]]<ref name="БС"/>. Была ініцыятарам сацыялістычнага спаборніцтва па засваенні і замяшчэнні сумежных спецыяльнасцяў, у выніку чаго на абутковай фабрыцы значна ўзрасла прадукцыйнасць працы. Датэрмінова выканала заданні {{нп3|Сямігодка|сямігодкі|ru|Семилетка}}. Указам [[Прэзідыум Вярхоўнага Савета СССР|Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР]] ад 9 чэрвеня 1966 года за выдатныя заслугі ў выкананні заданняў сямігадовага плана і дасягненне высокіх тэхніка-эканамічных паказчыкаў па вытворчасці тканін, трыкатажу, абутку, швейных вырабаў і іншай прадукцыі лёгкай прамысловасці ўдастоена звання [[Герой Сацыялістычнай Працы|Героя Сацыялістычнай Працы]] з уручэннем [[Ордэн Леніна|ордэна Леніна]] і залатога медаля «[[Медаль «Серп і Молат»|Серп і Молат]]». З 1981 года працавала майстрам вытворчага навучання СГПТВ № 34 у Мінску. У 1986 годзе выйшла на пенсію. Пражывала ў Мінску. З пачатку 2000-х гадоў шмат выступала перад школьнікамі і студэнтамі Беларусі і Германіі. З’яўлялася членам камітэта фонду міру, членам арганізацыі «Доля». У 2001 годзе яна наведала завод у [[Зіген]]е (ФРГ), дзе яе сям’я працавала прымусова ў 1943—1944 гадах. Памерла 28 сакавіка 2026 года == Творчасць == Напісала некалькі аўтабіяграфічных твораў: * ''Память сердца: страницы воспоминаний'', 2008 * ''Я перед вами с памятью своей'', 2014 == Памяць == У 2015 годзе ў [[Лёзна]] была адкрыта Алея Славы, на якой знаходзіцца стэла з партрэтам Зінаіды Гарачка<ref>[http://vitvesti.by/k-70-letiiu-osvobozhdeniia-belarusi/v-liozno-na-allee-slavy-uvekovechili-imena-znamenitykh-zemliakov.html В Лиозно на Аллее Славы увековечили имена знаменитых земляков] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20161230002911/http://vitvesti.by/k-70-letiiu-osvobozhdeniia-belarusi/v-liozno-na-allee-slavy-uvekovechili-imena-znamenitykh-zemliakov.html |date=30 снежня 2016 }}</ref>. == Узнагароды == * Герой Сацыялістычнай Працы — указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 9 чэрвеня 1966 года<ref name="БС"/> * [[Ордэн Леніна]] * [[Медаль «За працоўную доблесць»]] (1955) == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * Горячко З. Д., [http://arch.gwminsk.com/sites/default/files/materials_for_teachers/goryachko_ya_pered_vami_s_pamyatyu_svoey.pdf Я перед вами с памятью своей], Минск, 2014 * Горячко З. Д., [http://www.moov.by/images/programm/izdaniya/Goryachko.doc Память сердца: страницы воспоминаний] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20180930141457/http://moov.by/images/programm/izdaniya/Goryachko.doc |date=30 верасня 2018 }}// брошюра, Минск, 2008 * В. Тарасевич, [http://www.ivanovo1945.ru/ukazy/gst_minsk_t1.doc Её счастливая судьба] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160311090204/http://ivanovo1945.ru/ukazy/gst_minsk_t1.doc |date=11 сакавіка 2016 }}// Труд, талант, доблесть.: В 2-х ч. Ч. 1/[Сост. Е. Э. Павлюць, Б. И. Сушкевич, В. В. Шарпило].— Мн.: Беларусь, 1981.— 414 с., ил., стр. 197—201 * Бараноўская Л. Яе загартоўвала праца: [Пра Героя Сацыялістычнай працы Гарачка З. Д.] /Бараноўская //Сцяг перамогі. - * Героі працы: [Пра Героя Сацыялістычнай працы Гарачка З. Д.] //Памяць: Гіст.-дакум. Хроніка лёзненскага раёна. — Мн.: БелЭн., 1992. — С.568. * Липецая С. Луч «судьбы»: [О Герое Социалистического труда Горячка З. Д.] /С.Липецкая //Советская Белоруссия. — 2006. — 24 января. * Минское производственное обувное объединение «Луч». — Мн.: Полымя. — 1984. — С.24. * Павлючик Л. В поисках птицы счастья: [О мастере производственного объединения Минского СГПТУ-43 З. Д. Горячко] /Л.Павлючик //Знамя юности. — 1983. — 21 октября. * Перепечина, Я. Зинаида Дмитриевна Горячко / Я. Перепечина // Сцяг Перамогі (Лёзна). — 2006. — 24 кастр == Спасылкі == * {{Warheroes|id= 18724|star= Labor}} * [http://shkola.of.by/geroi-socialisticheskogo-truda.html Биографические сведения] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20161228195409/http://shkola.of.by/geroi-socialisticheskogo-truda.html |date=28 снежня 2016 }} {{ref-ru}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Гарачка Зінаіда Дзмітрыеўна}} [[Катэгорыя:Остарбайтары]] ql1lu6b2lz1p7yy8rgo1od50kk0g5um Маркаўскі сельсавет 0 594073 5135094 4851673 2026-05-02T22:58:53Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135094 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Маркаўскі сельсавет |Арыгінальная назва = |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Беларусь]] |Статус = |Гімн = |Уваходзіць у = [[Маладзечанскі раён]] |Уключае = 16 населеных пунктаў |Сталіца = [[Маркава (Маладзечанскі раён)|Маркава]] |Датаўтварэння = [[12 кастрычніка]] [[1940]] |Скасаванне = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 948 |Год перапісу = 2019 |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = |Часавыпояс = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = 5 |Сайт = |Заўвагі = }} '''Ма́ркаўскі сельсавет''' — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе [[Маладзечанскі раён|Маладзечанскага раёна]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 г. вёска) [[Маркава (Маладзечанскі раён)|Маркава]]. Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Маладзечанскага раёна [[Вілейская вобласць|Вілейскай вобласці]] [[БССР]]. З 20 верасня 1944 года ў складзе [[Маладзечанская вобласць|Маладзечанскай вобласці]]. 11 верасня 1959 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага [[Беніцкі сельсавет|Беніцкага сельсавета]]<ref>Рашэнне выканкома Маладзечанскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 11 верасня 1959 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1959, № 13.</ref>. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Мінскай вобласці. 10 чэрвеня 1965 года ў склад [[Лебедзеўскі сельсавет (Маладзечанскі раён)|Лебедзеўскага сельсавета]] перададзена вёска [[Маліноўшчына (Маладзечанскі раён)|Маліноўшчына]]<ref>Рашэнне выканкома Мінскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 10 чэрвеня 1965 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1965, № 25 (1105).</ref>. У 1974 годзе скасаваны вёскі [[Нялідкі]] і [[Юзафполле (Маладзечанскі раён)|Юзафполле]]<ref>Рашэнні выканаўчага камітэта Мінскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 27 чэрвеня і 15 жніўня 1974 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1974, № 25 (1435).</ref>. Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1178 чалавек<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/minskaja.htm |title=Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Мінскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2009 года |access-date=23 снежня 2023 |archive-date=14 лістапада 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251114015414/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/minskaja.htm |url-status=dead }}</ref>, з іх 97,3 % — [[беларусы]], 1,2 % — [[рускія ў Беларусі|рускія]]<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm Этнічны склад насельніцтва сельсаветаў Беларусі паводле перапісу 2009 года]</ref>; паводле перапісу 2019 года — 948 чалавек<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/minskaja.htm |title=Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Мінскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2019 года |access-date=23 снежня 2023 |archive-date=15 лістапада 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251115144701/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/minskaja.htm |url-status=dead }}</ref>. {{зноскі}} == Літаратура == * Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987. * Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с. {{Маркаўскі сельсавет}} {{Маладзечанскі раён}} [[Катэгорыя:Маркаўскі сельсавет| ]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе]] 15frf32c2pyt626in3gkn2ov5idamdj Малюшыцкі сельсавет 0 596241 5135011 4798214 2026-05-02T17:23:30Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135011 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Малюшыцкі сельсавет |Арыгінальная назва = |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Беларусь]] |Статус = |Гімн = |Уваходзіць у = [[Карэліцкі раён]] |Уключае = 26 населеных пунктаў |Сталіца = [[Малюшычы]] |Датаўтварэння = [[12 кастрычніка]] [[1940]],</br>[[6 жніўня]] [[1979]] |Скасаванне = [[2 снежня]] [[1961]] |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 1674 |Год перапісу = 2019 |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = |Часавыпояс = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = 4 |Сайт = |Заўвагі = }} '''Малю́шыцкі сельсавет''' — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе [[Карэліцкі раён|Карэліцкага раёна]] [[Гродзенская вобласць|Гродзенскай вобласці]]. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 г. вёска) [[Малюшычы]]. Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе [[Валеўкаўскі раён|Валеўкаўскага раёна]] (з 25 лістапада 1940 года Карэліцкі раён) [[Баранавіцкая вобласць|Баранавіцкай вобласці]] [[БССР]]. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 2 снежня 1961 года скасаваны, тэрыторыя далучана да [[Райцаўскі сельсавет|Райцаўскага сельсавета]]<ref>Рашэнне выканкома Гродзенскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 2 снежня 1961 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1962, № 2 (961).</ref>. 6 жніўня 1979 года цэнтр [[Баранавіцкі сельсавет (Карэліцкі раён)|Баранавіцкага сельсавета]] (у 1940—1963 гадах Машэвіцкі, у 1963—1968 гадах Зарэцкі) перанесены ў вёску Малюшыца, сельсавет перайменаваны ў Малюшыцкі<ref>Рашэнне выканкома Гродзенскага абласнога Савета народных дэпутатаў ад 6 жніўня 1979 г. // Збор законаў Беларускай ССР, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1979, № 27 (1617).</ref>. 28 снежня 2007 года з раённага падпарадкавання ў склад сельсавета перададзены вёскі [[Качычы]], [[Людвікі]], [[Навасёлкі (Малюшыцкі сельсавет)|Навасёлкі]], [[Палужжа]], [[Равіны (Малюшыцкі сельсавет)|Равіны]], [[Савашы]]<ref>[http://pravo.by/pdf/2008-38/2008-38(005-016).pdf Решение Гродненского областного Совета депутатов от 28.12.2007 г. № 56 «О решении вопросов административно-территориального устройства Кореличского района»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110520095515/http://pravo.by/pdf/2008-38/2008-38(005-016).pdf |date=20 мая 2011 }}</ref>. 29 лістапада 2011 года скасавана вёска [[Селішча (Карэліцкі раён)|Селішча]]<ref>[http://www.pravo.by/pdf/2012-15/2012_15_9_47353.pdf Решение Кореличского районного Совета депутатов от 29 ноября 2011 г. № 59 Об упразднении деревень Застенки, Селище Кореличского района, изменении границы агрогородка Полужье Кореличского района] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190416085636/http://www.pravo.by/pdf/2012-15/2012_15_9_47353.pdf|date=16 красавіка 2019}}</ref>. Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2094 чалавекі<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/hrodzienskaja.htm |title=Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Гродзенскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2009 года |access-date=7 ліпеня 2024 |archive-date=19 жніўня 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250819132857/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/hrodzienskaja.htm |url-status=dead }}</ref>, з іх 97,4 % — [[беларусы]], 1,3 % — [[рускія ў Беларусі|рускія]], 0,5 % — [[палякі ў Беларусі|палякі]]<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm Этнічны склад насельніцтва сельсаветаў Беларусі паводле перапісу 2009 года]</ref>; паводле перапісу 2019 года — 1674 чалавекі<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/hrodzienskaja.htm |title=Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Гродзенскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2019 года |access-date=7 ліпеня 2024 |archive-date=17 мая 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230517084522/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/hrodzienskaja.htm |url-status=dead }}</ref>. == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987. * Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с. {{Малюшыцкі сельсавет}} {{Карэліцкі раён|варыянт=сучаснасць}} {{Навігацыйная табліца з падгрупамі |navbar = plain |загаловак = Малюшыцкі сельсавет у гістарычных адміністрацыйных адзінках |спіс1 = {{Валеўскі раён|child|загаловак=Малюшыцкі сельсавет у [[Валеўскі раён|Валеўскім раёне]] (1940)}} |спіс2 = {{Карэліцкі раён|child|варыянт=гісторыя|загаловак=Малюшыцкі сельсавет у [[Карэліцкі раён|Карэліцкім раёне]] (1940—1961, з 1979)}} }} [[Катэгорыя:Малюшыцкі сельсавет| ]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1961 годзе]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1979 годзе]] p86v89k68evsixslc0l5of664qmeogx Малааўцюкоўскі сельсавет 0 597510 5134957 4719750 2026-05-02T13:52:44Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5134957 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Малааўцюкоўскі сельсавет |Арыгінальная назва = |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Беларусь]] |Статус = |Гімн = |Уваходзіць у = [[Калінкавіцкі раён]] |Уключае = 3 населеныя пункты |Сталіца = [[Малыя Аўцюкі]] |Датаўтварэння = [[20 жніўня]] [[1924]] |Скасаванне = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 928 |Год перапісу = 2019 |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = |Часавыпояс = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = 3 |Сайт = |Заўвагі = }} '''Малааўцюко́ўскі сельсавет''' — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе [[Калінкавіцкі раён|Калінкавіцкага раёна]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]]. Цэнтр — аграгарадок (да 2011 г. вёска<ref>[http://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2011-80/2011_80_9_42307.pdf&oldDocPage=1 Решение Калинковичского районного Совета депутатов от 11 февраля 2011 г. № 79 О преобразовании некоторых сельских населенных пунктов Калинковичского района в агрогородки]</ref>) [[Малыя Аўцюкі]]. Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Калінкавіцкага раёна [[Мазырская акруга|Мазырскай акругі]] [[БССР]]. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Калінкавіцкім раёне БССР. З 27 верасня 1930 года ў [[Мазырскі раён|Мазырскім раёне]] БССР, з 21 чэрвеня 1935 года — Мазырскай акругі, з 20 лютага 1938 года — [[Палеская вобласць|Палескай вобласці]]. З 3 ліпеня 1939 года ў Калінкавіцкім раёне Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 21 кастрычніка 1968 года ў склад сельсавета з [[Нахаўскі сельсавет|Нахаўскага сельсавета]] перададзена вёска [[Глінная Слабада]]<ref>Рашэнне выканкома Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 21 кастрычніка 1968 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1969, № 1 (1231).</ref>, якая ў 1974 годзе перададзена ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Васілевіцкага гарсавета [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкага раёна]]<ref>Рашэнні выканаўчага камітэта Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 29 жніўня і 26 верасня 1974 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1974, № 34 (1444).</ref>. 26 сакавіка 1987 года ў склад сельсавета з [[Гарочыцкі сельсавет|Гарочыцкага сельсавета]] перададзена вёска [[Есіпава Рудня]]<ref>Рашэнні выканкома Гомельскага абласнога Савета народных дэпутатаў ад 8 студзеня, 25 лютага і 26 сакавіка 1987 г. // Збор законаў Беларускай ССР, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1987, № 23 (1901).</ref>. Паводле перапісу 2009 года насельніцтва сельсавета — 1164 чалавекі<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/homielskaja.htm Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Гомельскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2009 года]{{Недаступная спасылка}}</ref>, з іх 96,0 % — [[беларусы]], 2,3 % — [[рускія ў Беларусі|рускія]], 1,0 % — [[украінцы ў беларусі|украінцы]]<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm Этнічны склад насельніцтва сельсаветаў Беларусі паводле перапісу 2009 года]</ref>; паводле перапісу 2019 года — 928 чалавек<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/homielskaja.htm |title=Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Гомельскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2019 года |access-date=28 красавіка 2024 |archive-date=26 лістапада 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126232209/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/homielskaja.htm |url-status=dead }}</ref>. {{зноскі}} == Літаратура == * Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987. * Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с. {{Малааўцюкоўскі сельсавет}} {{Калінкавіцкі раён}} [[Катэгорыя:Малааўцюкоўскі сельсавет| ]] [[Катэгорыя:Былыя сельсаветы Мазырскага раёна]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе]] dd9dq4o3ly18zxy8gparvg8i0ka0ail Марыя Барташэвіч 0 597810 5135133 4733639 2026-05-03T02:52:39Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135133 wikitext text/x-wiki {{Асоба |імя = Марыя Барташэвіч |арыгінал імя = |партрэт = |апісанне = |род дзейнасці = удзельніца [[Мядзельска-смаргонскае антыкамуністычнае падполле (1947)|антыкамуністычнага падпольнага вучнёўскага руху]] |бацька = Аляксандр |маці = |дата нараджэння = |месца нараджэння = |дата смерці = да 1996 |месца смерці = [[Комі]], [[Расія]]<ref>[[Міхаіл Міхайлавіч Чарняўскі|Чарняўскі Міхась]]. Ня бойцеся ахвяраў і пакут, С.13</ref> }} {{Цёзкі2|Барташэвіч}} '''Марыя Барташэвіч''' ([[1926]] — да [[1996]]) — сябра [[Мядзельска-Смаргонскае антыкамуністычнае падполле (1947)|мядзельска-смаргонскага антыкамуністычнага падполля]], належала да [[Смаргонь|смаргонскай]] групы арганізацыі.<ref>http://www.slounik.org/154752.html Біяграфія Марыі Барташэвіч</ref> == Біяграфія == Нарадзілася [[1926]] г. у в. [[Кунцаўшчына (Смаргонскі раён)|Кунцаўшчына]] [[Ашмянскі павет (1920—1940)|Ашмянскага павету]] [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскага ваяводства]] ў [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспубліцы]] (цяпер [[Смаргонскі раён]], [[Гродзенская вобласць]]). Вучылася ў Смаргонскай сярэдняй школе. Восенню [[1949]] г., калі знаходзілася ўжо ў 10-м класе, далучылася да [[Мядзельска-смаргонскае антыкамуністычнае падполле (1947)|мядзельска-смаргонскага антыкамуністычнага падпольнага вучнёўскага руху]]. Моладзевая арганізацыя, кіраўніком якой быў [[Расціслаў Лапіцкі]], у асноўным займалася распаўсюджваннем антысавецкіх улётак, але ў будучыні планавалася перайсці і да больш актыўных дзеянняў. [[23 сакавіка]] [[1950]] г. была арыштаваная савецкімі карнымі органамі. На допытах усё адмаўляла. [[8 мая]] на працэсе разам з іншай удзельніцай падполля, [[Часлава Ашукоўская|Чаславай Ашукоўскай]], была асуджана ваенным трыбуналам Беларускай Вайсковай Акругі на 10 гадоў зняволення ў канцлагерах з паражэннем у правах на 5 год «за неданясенне». Тэрмін зняволення адбывала, паводле сведчання суседзяў, у [[Комі]]. Пасля вызвалення тамсама і засталася, выйшаўшы замуж і змяніўшы прозвішча на Абумава. {{Зноскі}} == Літаратура == * Антысавецкія рухі ў Беларусі. 1944—1956. Даведнік, — Мінск, 1999. — ISBN 985-6374-07-3. * [[Міхаіл Міхайлавіч Чарняўскі|Чарняўскі Міхась]]. Ня бойцеся ахвяраў і пакут. — Вільня, 2006. — ISBN 978-9857-0620-58. * Чарняўскі М. М. Да гісторыі Мядзельска-Смаргонскага вучнёўскага падполля // Палітычныя рэпрэсіі на Беларусі ў ХХ стагоддзі: Матэрыялы нав.-практ. канферэнцыі (Менск, 27—28 лютага 1998 г.). Мн., 1998. == Спасылкі == * {{Спасылка | аўтар = Леанід Маракоў | прозвішча = Маракоў | імя = Леанід | url = http://www.marakou.by/by/davedniki/represavanyya-litaratary/tom-iii-kniga-i?id=27012 | загаловак = БАРТАШЭВІЧ Марыя | назва праекту = Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі 1794—1991 | url-status = dead }} {{DEFAULTSORT:Барташэвіч Марыя}} [[Катэгорыя:Члены мядзельска-смаргонскага антыкамуністычнага падполля (1947)]] [[Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай]] [[Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Смаргонскім раёне]] ebecn0jqhmvxt7ak4stu2b3vi2gfngs Масавае забойства ў Агасагу і Велінгара 0 597883 5135146 4815066 2026-05-03T05:07:17Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135146 wikitext text/x-wiki '''Масавыя забойствы ў Агасагу і Велінгара''' — серыя нападаў [[23 сакавіка]] [[2019]] года, падчас якіх баевікі забілі каля 160 прадстаўнікоў народа [[фульбэ]] ў цэнтральнай частцы [[Малі]]. Атакі адбыліся пасля таго, як урад Малі абвясціў аб знішчэнні пакінутых груп ісламістаў у краіне<ref name="urlBloomberg - Are you a robot?">{{cite web |last=Hoije|first=Katarina |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-03-26/death-toll-from-mali-attacks-climbs-to-160-government-says |title=Death Toll From Mali Attacks Climbs to 160, Government Says |publisher= Bloomberg|date=26 March 2019|access-date=29 March 2019}}</ref><ref name="AP-Baba Ahmed">{{cite news|last=Ahmed|first=Baba|url= https://www.apnews.com/13ac5c60aca4442fba62d831a81ce7b9 |title=Militia head refutes his group responsible for Mali massacre|agency=Associated Press |date=25 March 2019|access-date=29 March 2019}}</ref><ref>{{Cite news|last=Diallo|first=Tiemoko|url= https://www.reuters.com/article/us-mali-security-idUSKCN1R40K9|title=At least 134 Fulani herders killed in central Mali's worst violence yet|date=23 March 2019|agency=Reuters|access-date=23 March 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.jpost.com/Breaking-News/About-60-Fulani-herders-killed-in-apparent-ethnic-attack-mayor-584365|title=Death toll in Mali attack rises to at least 110|agency=Reuters|via=''The Jerusalem Post''|date=23 March 2019|access-date=23 March 2019}}</ref><ref>https://www.kommersant.ru/doc/3923720</ref>. == Перадгісторыя == Пастухі народа [[фульбэ]] ўступалі у канфлікт з іншымі [[этнас|этнічнымі]] групамі [[Малі]] за магчымасць пасвіць жывёлу на пэўнай тэрыторыі і доступу да вады<ref>{{cite news |title=Mali: Dozens of civilians killed as farmers and herders clash over land |url=https://www.france24.com/en/mali-fulani-mopti-dogon-dozo-land |work=France 24 |date=25 June 2018|access-date=30 March 2019}}</ref><ref name="BBC_2019-03-24">{{cite news |title=Mali attack: More than 130 Fulani villagers killed |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-47680836 |publisher=BBC News |date=24 March 2019|access-date=24 March 2019}}</ref>. Гэтыя канфлікты абвастрыліся з-за [[Змена клімату|кліматычных зменаў]], дэградацыі [[глеба]]ў і роста насельніцтва<ref name="AfricanArguments">{{Cite web|url=https://africanarguments.org/2019/03/26/insiders-insight-explaining-the-mali-massacre/|title=Insiders Insight: Explaining the Mali massacre|date=26 March 2019|website=African Arguments|access-date=28 March 2019}}</ref>. Паводле даных выдання ''African Arguments'' толькі невялікая частка народа фульбэ актыўна падтрымлівала [[Ісламізм|ісламісцкія]] групы, але іншыя народы Малі не падзялялі гэта меркаванне і часта асацыявалі фульбэ з тэрарыстамі<ref name="AfricanArguments"/>. == Напады == Напады адбыліся ў вёсках Агасагу і Велінгара, населенымі прадстаўнікамі фульбэ. Па словах мясцовых малійскіх чыноўнікаў, атакі былі здзейснены [[паляванне|паляўнічымі]] народа [[дагоны|дагонаў]], якія былі ўзброены [[агнястрэльная зброя|агнястрэльнай зброяй]] і мачэтэ<ref>{{Cite web|url=https://www.france24.com/en/20190323-mali-100-fulani-herders-massacred-donzo-ogossagou-ethnic-violence|title=More than 100 Fulani massacred as ethnic and jihadist violence escalates in Mali|date=23 March 2019|website=France 24|language=en|access-date=23 March 2019}}</ref>. Нападаючыя дагоны абвінавацілі жыхароў вёсак у сувязях з [[джыхад]]зістамі і заявілі, што атака была прадпрынята як помста за напад [[Аль-Каіда|Аль-Каіды]] на ваенную базу ў Малі на мінулым тыдні, у выніку якога загінулі 23 малійскія салдаты. Па словах відавочцаў, амаль усе хаты ў вёсках былі спалены дашчэнту<ref name="BBC_2019-03-24"/>. Па выніках атакі былі забітыя 160 чалавек<ref name="urlBloomberg - Are you a robot?"/>. == Наступствы == Пасля нападаў прэзідэнт Малі [[Ібрагім Бубакар Кейта]] звольніў начальніка штаба арміі генерала М’Бембу Мусу Кейту і камандзіра сухапутных войскаў генерала Абдрахаманэ Бэбі<ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/africa/2019/03/mali-sacks-top-army-chiefs-dissolves-militia-scores-killed-190324154604780.html|title=Mali sacks top army chiefs, dissolves militia after scores killed|publisher=Al Jazeera|date=24 March 2019|access-date=28 March 2019}}</ref>. [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацый]] абвясціла, што [[26 сакавіка]] накіруе следчую групу на месца злачынства<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/7398feeddefb46329c5d91e7ac71fc3b|title=UN team to investigate 'horrific' massacre in central Mali|date=26 March 2019|agency=Associated Press|access-date=28 March 2019}}</ref>. Прэзідэнт Ібрагім Бубакар Кейта загадаў, каб дагонская міліцыя ''Dan Na Ambassagou'', адказная за напад, была скасавана<ref name="AfricanArguments"/>. Арганізацыя ''[[Human Rights Watch]]'' таксама абвінаваціла апалчэнне ў тым, што яна нясе адказнасць за масавыя забойствы, хоць кіраўнік атрадаў гэта адмаўляў<ref name="AP-Baba Ahmed"/>. Спецыяльны саветнік ААН па папярэджанні генацыду Адама Дыенг заявіў, што ў канфлікце прысутнічае этнічны складнік. Ён нагадаў, што 26 сакавіка 2019 гады 6 дагонаў былі забітыя і яшчэ 20 выкрадзеныя меркавана ўзброенымі прадстаўнікамі фульбэ ў вёсках Уаду і Керэ-Керэ<ref name=":1">{{Cite web|url=https://news.un.org/en/story/2019/03/1035661|title=Central Mali: Top UN genocide prevention official sounds alarm over recent ethnically-targeted killings|date=28 March 2019|website=UN News|access-date=2019-03-29|archive-date=29 сакавіка 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190329172541/https://news.un.org/en/story/2019/03/1035661|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thedailystar.net/backpage/news/six-die-mali-attacks-1721482|title=Six die in Mali attacks|date=28 March 2019|agency=Agence France-Presse|location=Bamako|via=''The Daily Star''|access-date=2019-03-29}}</ref>. [[30 сакавіка]] прадстаўнікі праваахоўных органаў Малі затрымалі пецярых падазраваных у нападзе на фульбэ, якія самі раней сталі ахвярамі гвалту<ref>{{Cite web|url=https://www.africanews.com/2019/03/30/mali-arrests-five-suspects-in-killing-of-157-villagers/|title=Mali arrests five suspects in killing of 157 villagers|last=AfricaNews|website=Africanews|language=en|access-date=2019-03-30}}</ref>. {{Зноскі}} [[Катэгорыя:Падзеі 23 сакавіка]] [[Катэгорыя:Сакавік 2019 года]] [[Катэгорыя:2019 год у Афрыцы]] [[Катэгорыя:Забойствы, здзейсненыя ў 2019 годзе]] [[Катэгорыя:Гісторыя Малі]] 3wja6yv0ytkny0e2tj43rn2vf1ak8d1 Надзея Мікалаеўна Градэ-Куліковіч 0 606999 5135152 4307547 2026-05-03T06:14:12Z DobryBrat 5701 Артыкул вельмі кароткі, вікіфікацыя 5135152 wikitext text/x-wiki {{дапісаць}} {{цёзкі2|Куліковіч}} {{Музыкант}} '''Надзея Мікалаеўна Градэ-Куліковіч''' ({{ВД-Прэамбула}}) — беларуская [[оперная спявачка]]. Другая жонка [[М. Шчаглоў-Куліковіч|М. Шчаглова-Куліковіча]]. У паваенны час жыла ў [[Чыкага]], займалася актыўнай [[канцэрт]]най дзейнасцю. == Літаратура == * {{крыніцы/Шматгалосы эпісталярыум|}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Градэ-Куліковіч Надзея}} [[Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі XX стагоддзя]] [[Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі ЗША]] sfswkotkbg6u34bholkbu6du5l381cs Максім Сяргеевіч Кавальчук 0 610743 5134940 4780200 2026-05-02T13:07:19Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5134940 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Кавальчук}} {{футбаліст | імя = Максім Кавальчук | поўнае імя = Максім Сяргеевіч Кавальчук | фатаграфія = | дата нараджэння = | месца нараджэння = | грамадзянства = {{Сцягафікацыя|Беларусь}} | рост = | вага = | мянушка = | цяперашні клуб = {{Сцяг|Беларусь}} [[ФК Ніва Доўбізна|Ніва (Доўбізна)]] | нумар = | пазіцыя = [[паўабаронца (футбол)|паўабаронца]] | клубы = {{футбольная кар’ера |2017—2022| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Дынама Брэст|Дынама (Брэст)]]|5 (0) |2019| {{арэнда}} {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Энергетык-БДУ|Энергетык-БДУ (Мінск)]]|2 (0) |2021| {{арэнда}} {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Энергетык-БДУ|Энергетык-БДУ (Мінск)]]|1 (0) |2023—| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Ніва Доўбізна|Ніва (Доўбізна)]]|23 (1) }} | абнаўленне дадзеных аб клубе = 4 чэрвеня 2024 }} '''Максім Кавальчук''' (нар. {{ДН|5|3|2000}}, {{МН|Брэст}}) — беларускі [[футбол|футбаліст]], [[паўабаронца (футбол)|паўабаронца]] клуба «[[ФК Ніва Доўбізна|Ніва]]» з [[Доўбізна|Доўбізны]]. == Клубная кар’ера == Выхаванец брэсцкага «[[ФК Дынама Брэст|Дынама]]», з 2017 года пачаў выступаць за дубль, на наступны год замацаваўся ў яго складзе. Перад сезонам 2019 прымаў удзел у трэніровачным зборы асноўнай каманды брэстчан у ААЭ, пазней вярнуўся ў дубль. У жніўні 2019 года быў аддадзены ў арэнду клубу «[[ФК Энергетык-БДУ|Энергетык-БДУ]]»<ref>{{cite web|date = 2019-08-01 |url = https://dynamo-brest.by/novosti/pervaya-komanda/transfery/maksim-kovalchuk-prodolzhit-kareru-v-energetike-bgu |title = Максим Ковальчук продолжит карьеру в Энергетике-БГУ |work = Афіцыйны сайт брэсцкага «Дынама» |language = ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20190818182012/https://dynamo-brest.by/novosti/pervaya-komanda/transfery/maksim-kovalchuk-prodolzhit-kareru-v-energetike-bgu |archive-date=2019-08-18 |url-status = dead}}</ref>. 11 жніўня 2019 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў першым тайме ў матчы супраць [[ФК БАТЭ|БАТЭ]] (1:4), аднак у асноўным выступаў за дубль сталічнага клуба. У снежні 2019 года вярнуўся ў «Дынама»<ref>{{cite web|date = |url = https://by.tribuna.com/football/1080891854.html |title = Носко, Мирошников, Ковальчук и Садовский возвращаются в брестское «Динамо» |website = by.tribuna.com|access-date = |language = ru}}</ref>. Прапусціў першую палову сезона 2020, пасля стаў прыцягвацца да дубля, заставаўся на лаўцы запасных у асноўнай камандзе. У лютым 2021 года падпісаў новы двухгадовы кантракт з «Дынама». У першай палове на поле не з’яўляўся, заставаўся на лаўцы запасных. У ліпені 2021 года зноў далучыўся да «[[ФК Энергетык-БДУ|Энергетыка-БДУ]]»<ref>{{cite web|date = 2021-07-17 |url = https://www.pressball.by/news/football/390401 |title = Футбол. Александр Булычев, Ярослав Макушинский, Максим Ковальчук перешли в "Энергетик"-БГУ |website = pressball.by|language = ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20220129114328/https://www.pressball.by/news/football/390401 |archive-date=2022-01-29 |url-status = dead}}</ref>, аднак згуляў толькі ў адным матчы, 17 кастрычніка 2021 года супраць брэсцкага «Дынама» (0:0), выйшаўшы на замену ў другім тайме. У снежні 2021 года па заканчэнні арэнды пакінуў сталічны клуб<ref>{{cite news|date = 2021-12-11 |url = http://energetikbgu.by/2021/12/03/%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2-%D0%B8-%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D1%87%D1%83%D0%BA-%D0%BF%D0%BE%D0%BA%D0%B8%D0%BD%D1%83%D0%BB%D0%B8-%D0%BA%D0%BE%D0%BC/ |title=УБАЙДУЛЛАЕВ И КОВАЛЬЧУК ПОКИНУЛИ КОМАНДУ |work = Афіцыйны сайт «Энергетыка-БДУ» |access-date = 2021-12-11 |language = ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20211211115520/http://energetikbgu.by/2021/12/03/%d1%83%d0%b1%d0%b0%d0%b9%d0%b4%d1%83%d0%bb%d0%bb%d0%b0%d0%b5%d0%b2-%d0%b8-%d0%ba%d0%be%d0%b2%d0%b0%d0%bb%d1%8c%d1%87%d1%83%d0%ba-%d0%bf%d0%be%d0%ba%d0%b8%d0%bd%d1%83%d0%bb%d0%b8-%d0%ba%d0%be%d0%bc/ |archive-date=2021-12-11 |url-status=usurped}}</ref>. Сезон 2022 правёў у складзе «Дынама», дзе зрэдку з’яўляўся на полі, пераважна выходзячы на замену. У сакавіку 2023 года папоўніў склад «[[ФК Ніва Доўбізна|Нівы]]» з [[Доўбізна|Доўбізны]]<ref>{{cite web|date = 2023-03-05|url = https://football.by/news/172567 |title = "Нива" подписала ряд игроков |website = football.by|access-date = 2024-04-09|language = ru}}</ref>. У лістападзе 2023 года прыпыніў кар’еру з-за прызыву ў армію<ref>{{cite web|date = 2024-03-11|url = https://football.by/news/185027 |title = Полузащитник "Нивы", у которого лишь осенью завершится срочная служба, заявил о желании играть за клуб из Долбизно |website = football.by|access-date = 2024-04-09|language = ru}}</ref>, а ў маі 2024 года зноў быў заяўлены за «Ніву»<ref>{{cite web|date = 2024-05-10|url = https://abff.by/news/article/zasedanie-komiteta-po-statusu-i-perehodam-futbolistov-itogi-70809|title = Заседание Комитета по статусу и переходам футболистов. Итоги|publisher = [[АБФФ]]|access-date = 2024-06-04|language = ru|archive-date = 4 чэрвеня 2024|archive-url = https://web.archive.org/web/20240604065747/https://abff.by/news/article/zasedanie-komiteta-po-statusu-i-perehodam-futbolistov-itogi-70809|url-status = dead}}</ref>. == Статыстыка выступленняў == {| cellspacing="0" cellpadding="3" style="border:1px solid #AAAAAA;font-size:95%" |- bgcolor="#E4E4E4" !style="border-bottom:1px solid #AAAAAA" width=70 |Сезон !style="border-bottom:1px solid #AAAAAA" width=10 |Дывізіён !style="border-bottom:1px solid #AAAAAA" width=100 |Клуб !style="border-bottom:1px solid #AAAAAA" width=20 |Краіна !style="border-bottom:1px solid #AAAAAA" width=20 |Матчы !style="border-bottom:1px solid #AAAAAA" width=20 |Галы |- align="center" | 2017 || дубль || [[ФК Дынама Брэст|Дынама]] || {{Сцяг|Беларусь}} || 7 || 0 |- align="center" | 2018 || дубль || [[ФК Дынама Брэст|Дынама]] || {{Сцяг|Беларусь}} || 24 || 1 |- align="center" | 2019 (1) || дубль || [[ФК Дынама Брэст|Дынама]] || {{Сцяг|Беларусь}} || 16 || 1 |- align="center" | [[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2019|2019]] (2) || Д1 || [[ФК Энергетык-БДУ|Энергетык-БДУ]] || {{Сцяг|Беларусь}} || 2 || 0 |- align="center" | 2020 (2) || дубль || [[ФК Дынама Брэст|Дынама]] || {{Сцяг|Беларусь}} || 5 || 0 |- align="center" | 2021 (1) || дубль || [[ФК Дынама Брэст|Дынама]] || {{Сцяг|Беларусь}} || 7 || 0 |- align="center" | [[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021|2021]] (2) || Д1 || [[ФК Энергетык-БДУ|Энергетык-БДУ]] || {{Сцяг|Беларусь}} || 1 || 0 |- align="center" | [[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022|2022]] || Д1 || [[ФК Дынама Брэст|Дынама]] || {{Сцяг|Беларусь}} || 5 || 0 |- align="center" | [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023|2023]] || Д2 || [[ФК Ніва Доўбізна|Ніва]] || {{Сцяг|Беларусь}} || 23 || 1 |- align="center" |} == Крыніцы == {{reflist}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Кавальчук Максім Сяргеевіч}} [[Катэгорыя:Футбалісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Брэст]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Энергетык-БДУ]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Ніва Доўбізна]] qpfcp01zqpo3xubknzug06aktjnv9mp Маласітнянскі сельсавет 0 611014 5134977 4639979 2026-05-02T15:12:26Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5134977 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Маласітнянскі сельсавет |Арыгінальная назва = |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Беларусь]] |Статус = |Гімн = |Уваходзіць у = [[Полацкі раён]] |Уключае = 22 населеныя пункты |Сталіца = [[Малое Сітна]] |Датаўтварэння = [[20 жніўня]] [[1924]] |Скасаванне = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 741 |Год перапісу = 2019 |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = |Часавыпояс = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = 2 |Сайт = https://polotsk.vitebsk-region.gov.by/ru/vlast/rukovodstvo/menu-selsoveti/malositnyanskij-selsovet |Заўвагі = }} '''Маласітня́нскі сельсавет''' — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе [[Полацкі раён|Полацкага раёна]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]] [[Беларусь|Рэспублікі Беларусь]]. Адміністрацыйны цэнтр — вёска [[Малое Сітна]]. == Гісторыя == Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе [[Дрэтунскі раён|Дрэтунскага раёна]] [[Полацкая акруга|Полацкай акругі]] [[БССР]]. З 3 ліпеня 1925 года ў складзе [[Краснапольскі раён (Полацкая акруга)|Краснапольскага]], з 4 жніўня 1927 года ў складзе Полацкага раёнаў Полацкай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Полацкім раёне БССР, з 21 чэрвеня 1935 года — Полацкай акругі, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — [[Полацкая вобласць|Полацкай вобласці]], з 8 студзеня 1954 года — Віцебскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага [[Алёсаўскі селсьавет|Алёсаўскага сельсавета]]<ref>Указ Президиума Верховного Совета БССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Витебской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.</ref>. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 10 населеных пунктаў<ref name="атд74">{{крыніцы/БССР-АТД (1974)|55}}</ref>. 8 красавіка 2004 года далучана тэрыторыя скасаванага [[Трудаўскі сельсавет|Трудаўскога сельсавета]] (12 населеных пунктаў: [[Арлея]], [[Белае (Полацкі раён)|Белае]], [[Быхаўцы (Полацкі раён)|Быхаўцы]], [[Грыбна (вёска)|Грыбна]], [[Жэльцы (вёска)|Жэльцы]], [[Забалоцце (Маласітнянскі сельсавет)|Забалоцце]], [[Засітніца]], [[Званае (Маласітнянскі сельсавет)|Званае]], [[Стадольніца]], [[Труды (Полацкі раён)|Труды]], [[Уладзіміраўка (Полацкі раён)|Уладзіміраўка]] і [[Фёдараўка (Полацкі раён)|Фёдараўка]])<ref>[https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2004-83/2004-83(003-027).pdf&oldDocPage=1 Решение Витебского областного Совета депутатов от 8 апреля 2004 г. № 55 Об изменении административно-территориального устройства районов Витебской области] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211005192131/https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2004-83%2F2004-83%28003-027%29.pdf&oldDocPage=1 |date=5 кастрычніка 2021 }}</ref>. == Насельніцтва == Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1045 чалавек<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/viciebskaja.htm |title=Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Віцебскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2009 года |access-date=10 снежня 2023 |archive-date=9 снежня 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231209064428/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/viciebskaja.htm |url-status=dead }}</ref>, з іх 85,0 % — [[беларусы]], 11,3 % — [[рускія ў Беларусі|рускія]], 2,4 % — [[украінцы ў Беларусі|украінцы]]<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm Этнічны склад насельніцтва сельсаветаў Беларусі паводле перапісу 2009 года]</ref>; паводле перапісу 2019 года — 741 чалавек<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/viciebskaja.htm |title=Насельніцтва населеных пунктаў Віцебскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2019 года |access-date=10 снежня 2023 |archive-date=5 ліпеня 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240705045023/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/viciebskaja.htm |url-status=dead }}</ref>. == Населеныя пункты == Маласітнянскі сельсавет уключае 22 населеныя пункты: * [[Алёшча]] * [[Арлея]] * [[Асаўцы (Полацкі раён)|Асаўцы]] * [[Белае (Полацкі раён)|Белае]] * [[Булыгі]] * [[Быхаўцы (Полацкі раён)|Быхаўцы]] * [[Вялікае Сітна]] * [[Грыбна (вёска)|Грыбна]] * [[Дрэтунь]] * [[Жэльцы (вёска)|Жэльцы]] * [[Забалоцце (Маласітнянскі сельсавет)|Забалоцце]] * [[Засітніца]] * [[Званае (Маласітнянскі сельсавет)|Званае]] * [[Кавалі (Полацкі раён)|Кавалі]] * [[Лешна (Полацкі раён)|Лешна]] * [[Малое Сітна]] * [[Нядружна (вёска)|Нядружна]] * [[Палучча (вёска)|Палучча]] * [[Стадольніца]] * [[Труды (Полацкі раён)|Труды]] * [[Уладзіміраўка (Полацкі раён)|Уладзіміраўка]] * [[Фёдараўка (Полацкі раён)|Фёдараўка]] == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987. * Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: [[БелНИИДАД]], 2012. — 172 с. {{Маласітнянскі сельсавет}} {{Полацкі раён|варыянт=сучаснасць}} {{Навігацыйная табліца з падгрупамі |navbar = plain |загаловак = Маласітнянскі сельсавет у гістарычных адміністрацыйных адзінках |спіс1 = {{Дрэтунскі раён|child|загаловак=Маласітнянскі сельсавет у [[Дрэтунскі раён|Дрэтунскім раёне]] (1924—1925)}} |спіс2 = {{Краснапольскі раён (Полацкая акруга)|child|загаловак=Маласітнянскі сельсавет у [[Краснапольскі раён (Полацкая акруга)|Краснапольскім раёне]] (1925—1927)}} |спіс3 = {{Полацкі раён|child|варыянт=гісторыя|загаловак=Маласітнянскі сельсавет у [[Полацкі раён|Полацкім раёне]] (з 1927)}} }} [[Катэгорыя:Маласітнянскі сельсавет| ]] [[Катэгорыя:Былыя сельсаветы Дрэтунскага раёна]] [[Катэгорыя:Былыя сельсаветы Краснапольскага раёна (Полацкая акруга)]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе]] 4qej41ngo2zsd2yh886ew2if5fkqfue Вячаслаў Аляксандравіч Нікіфараў 0 619915 5135177 5129435 2026-05-03T07:12:56Z DobryBrat 5701 вікіфікацыя, стыль 5135177 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Нікіфараў}} {{Асоба}} '''Вячаслаў Аляксандравіч Нікіфараў''' ({{ВДП}}) — беларускі і расійскі [[акцёр]] кіно і тэлебачання, кінарэжысёр, [[сцэнарыст]], педагог. [[Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларускай ССР]] (1981). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1986). Лаўрэат прэміі Ленінскага камсамола Беларускай ССР (1978). == Біяграфія == Нарадзіўся 13 жніўня 1942 года ў сяле Вясёлае [[Адлерскі раён|Адлерскага раёна]] [[Краснадарскі край|Краснадарскага краю]] [[РСФСР]]. У 1957—1959 гадах вучыўся ў вячэрняй тэатральна-драматычнай студыі пры Рэспубліканскім рускім тэатры ва Улан-Удэ. У 1969 годзе скончыў рэжысёрскі факультэт [[УДІК]] (майстэрня Л. Куляшова і А. Хахловай). У 1959—1963 гады — акцёр тэатраў у Абакане і Разані. У кіно — з 1968 года. У 1986—1994 гады — першы сакратар Праўлення, старшыня, сустаршыня [[Беларускі саюз кінематаграфістаў|Беларускага саюза кінематаграфістаў]]. Памёр 17 красавіка 2026 года<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/393137|title=Памёр Вячаслаў Нікіфараў|website=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|date=2026-04-17|access-date=2026-04-18}}</ref>. == Узнагароды і званні == * [[Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларускай ССР]] (1981) * [[Прэмія Ленінскага камсамола Беларускай ССР]] (1978) * [[Дзяржаўная прэмія СССР]] (1986, за фільм «Бацькі і дзеці») * Прыз ЦК УЛКСМ «Пунсовы гваздзік» (Масква, СССР) (1973) за фільм «Зімародак» * VII Усесаюзны кінафестываль (Баку, СССР) (1974) — Дыплом за фільм «Хлеб пахне порахам» * II Усесаюзны конкурс кінастужак «Карчагінцы 70-х» (Масква, СССР) (1977) — Прэмія за фільм «Сын старшыні» == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|11}} * {{Крыніцы/Беларусь: энцыклапедычны даведнік (1995)|Нікі́фараў Вячаслаў Аляксандравіч|538}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Нікіфараў Вячаслаў Аляксандравіч}} [[Катэгорыя:Акцёры СССР]] [[Катэгорыя:Акцёры Беларусі]] [[Катэгорыя:Кінарэжысёры СССР]] [[Катэгорыя:Кінарэжысёры Беларусі]] [[Катэгорыя:Кінарэжысёры XX стагоддзя]] [[Катэгорыя:Сцэнарысты СССР]] [[Катэгорыя:Сцэнарысты Беларусі]] [[Катэгорыя:Сцэнарысты XX стагоддзя]] [[Катэгорыя:Постаці Беларусьфільма]] gxqaidg82ga8qu0wsj4pcpn29vo7eqg Манфрэд Стараста 0 627333 5135058 4260632 2026-05-02T19:42:02Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135058 wikitext text/x-wiki {{Вучоны}} '''Манфрэд Стараста''' ({{lang-dsb|Manfred Starosta}}, [[20 чэрвеня]] [[1941]], вёска Яншойцы, [[Ніжняя Лужыца]], [[Германія]]) — [[Лужычане|ніжнялужыцкі]] філолаг, [[Сарабістыка|сарабіст]] і перакладчык. Аўтар ''«Ніжнялужыцка-нямецкага слоўніка»'' (Dolnoserbsko-nimski słownik), які называецца яго імем («Слоўнік Старасты»). Член [[Ніжнялужыцкая моўная камісія|Ніжнялужыцкай моўнай камісіі]]<ref>{{Cite web |url=https://www.domowina.de/dsb/clonkojstwo/sobustawske-towaristwa/masica-serbska/sekcije-komisije-wuberki/dolnoserbska-recna-komisija-dsrk/psedsedarstwo-a-clonki/ |title=Dolnoserbska rěcna komisija: Pśedsedarstwo a cłonki |access-date=12 студзеня 2020 |archive-date=21 студзеня 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190121010823/https://www.domowina.de/dsb/clonkojstwo/sobustawske-towaristwa/masica-serbska/sekcije-komisije-wuberki/dolnoserbska-recna-komisija-dsrk/psedsedarstwo-a-clonki/ |url-status=dead }}</ref>. Лаўрэат нацыянальнай сербалужыцкай [[Прэмія імя Якуба Чышынскага|прэміі імя Якуба Чышынскага]] (2001)<ref>[https://stiftung.sorben.com/deutsch/stiftungsprojekte/cisinski-preis/ Der Ćišinski-Preis] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190121064234/https://stiftung.sorben.com/deutsch/stiftungsprojekte/cisinski-preis/ |date=21 студзеня 2019 }}</ref>. == Біяграфія == Нарадзіўся ў 1941 годзе ў ніжнялужыцкай вёсцы Яншойцы. Яго бацька загінуў падчас Другой сусветнай вайны ў Расіі. У 1956 годзе пасля атрымання няпоўнай сярэдняй адукацыі працягнуў сваё навучанне ў Вышэйшай сербалужыцкай школе (у наш час — [[Ніжнялужыцкая гімназія]]) у Котбусе, якую скончыў у 1960 годзе. Вывучаў славістыку, грамадазнаўства і сацыялогію ў [[Лейпцыгскі ўніверсітэт|Лейпцыгскім універсітэце]]. З 1965 па 1966 гады — студэнт [[Універсітэт імя Адама Міцкевіча|Пазнаньскага ўніверсітэта]]. У 1966—1968 гадах вывучаў у Лейпцыгу рускую мову. З 1968 года па 1992 гады — супрацоўнік Сербалужыцкага інстытута сербалужыцкага народазнаўства (сёння — [[Сербалужыцкі інстытут]]). З 1992 па 2006 гады — навуковы супрацоўнік Сербалужыцкага дома ў Котбусе. Вывучаў ніжнялужыцкую лексікаграфію, тэрміналогію, граматыку і арфаграфію. Займаўся складаннем «Ніжнялужыцка-нямецкага слоўніка», які выйшаў у 1999 годзе ў выдавецтве «[[Домавіна (выдавецтва)|Домавіна]]». Слоўнік змяшчае каля 45 тысяч слоў. Кіраваў складаннем анлайн-слоўніка ''«Nimsko-dolnoserbski słownik — DNW»'', якім акрамя яго таксама займаліся [[Гаўке Бартэльс]] і Эрвін Гануш. Першапачатковая версія ў 20 тысяч слоў была пашырана да 40 тысяч у 2004 годзе, да 60 тысяч у 2007 годзе і да 80 тысяч слоў у 2015 годзе<ref>[https://www.serbski-institut.de/ns/Nimsko-dolnoserbski-slownik-DNW/ Nimsko-dolnoserbski słownik (DNW) — śišćana a internetowa wersija]</ref>. У 2001 годзе ўдастоены нацыянальнай прэміі імя Якуба Чышынскага ''«за яго лінгвістычныя даследаванні і захаванне мовы»''. У 2005 годзе выйшаў на пенсію. == Асноўныя навуковыя сачыненні == * ''Dolnoserbska ortografija a interpunkcija. Pšawidła'', 1976 * ''Niedersorbische Orthographie und Interpunktion'', 1977 * ''Dolnoserbsko-němski słownik. Šulski słownik dolnoserbskeje rěcy''. Budyšyn, 1985 * ''Niedersorbisch — schnell und intensive'', у двух тамах, 1991, 1992 * ''Dolnoserbsko-nimski słownik'', 1999 * ''Nimsko-dolnoserbski słownik'' (DNW) {{зноскі}} == Спасылкі == * [https://www.serbski-institut.de/ns/Manfred-Starosta/ Біяграфічныя звесткі і інфармацыя аб навуковай дзейнасці на сайце Сербалужыцкага інстытута] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20201101071137/https://www.serbski-institut.de/ns/Manfred-Starosta/ |date=1 лістапада 2020 }} * [https://www.domowina-verlag.de/autor/starosta-manfred Бібліяграфія] {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Стараста Манфрэд}} [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі імя Якуба Чышынскага]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Вучоныя паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Славісты Германіі]] [[Катэгорыя:Сарабістыка]] ela4qbo63xdzomfnlysbvhma2qjr1ls Канстанцін Вікенцьевіч Хруцкі 0 630977 5135199 5109180 2026-05-03T07:56:17Z Mitrius 963 5135199 wikitext text/x-wiki {{Ваенны дзеяч |поўнае імя = Канстанцін Вікенцьевіч Хруцкі |выява = Канстанцін Вікенцьевіч Хруцкі.jpg |дата нараджэння = |месца нараджэння = [[Верхняе]], [[Дзісенскі павет (Расійская імперыя)|Дзісенскі павет]], [[Віленская губерня]], [[Расійская імперыя]] }} '''Канстанцін Вікенцьевіч Хруцкі''' ({{ДН|22|03|1879|10}}, [[Верхняе]], [[Дзісенскі павет (Расійская імперыя)|Дзісенскі павет]], [[Расійская імперыя]] — {{ДС|14|2|1969}}, [[Новарасійск]], [[СССР]]) — авантурыст, які выдаваў сябе за апошняга ўдзельніка [[Руска-турэцкая вайна (1877—1878)|руска-турэцкай вайны 1877—1878 гадоў]], удзельніка абароны Шыпкі, кавалера Георгіеўскага крыжа, а таксама нібыта ўдзельніка Першай сусветнай вайны. Насамрэч Хруцкі нарадзіўся праз год пасля заканчэння руска-турэцкай вайны і да рэвалюцыі быў царкоўнаслужыцелем<ref>Grzegorz Sosna & Antonina Troc-Sosna. Hierarchia i kler kościoła prawosławnego w granicach II Rzeczypospolitej i Polski powojennej w XIX—XXI wieku. Ryboly, 2012</ref>. Падобную легенду распаўсюджваў таксама яго малодшы брат Самсон<ref name="RybalkaKhrutsky">{{cite web |last=Рыбалка |first=Андрей |title=Дядо Хруцки в легенде и документах |url=https://www.istorex.org/post/andrey-rybalka-uncle-khrutsky |website=Историческая экспертиза |language=ru |access-date=2026-05-03 }}</ref>. == Містыфікаваная біяграфія == На старонках савецкага друку К. В. Хруцкі, які пражываў у [[Наварасійск]]у, з’явіўся ў 1955 годзе, калі яму нібыта споўнілася сто гадоў. Нататка ў газеце «[[Савецкая Кубань]]» у лютым 1955 года, са слоў самога Хруцкага, сцвярджала таксама, што «прадзед Хруцкага жыў 139 гадоў, дзед — 123 гады, а бацька — 112 гадоў. Старэйшы брат юбіляра пражыў 105 гадоў». Гэтыя звесткі паўтараліся ў прэсе і пазней (з невялікімі зменамі). Па словах Хруцкага, ягоны старэйшы брат загінуў падчас [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]]<ref name = "shumilau">''Дзімітр Шумілаў''. [http://zhurnalko.net/=nauka-i-tehnika/tehnika-molodezhi/1978-03--num21 Апошняя сустрэча з легендарным героям] {{ref-ru}} // «Техника — молодёжи» : журнал. — 1978. — № 3. — С. 21.</ref><ref name = "bibliyateka"/>. У далейшым савецкія журналісты пераказвалі такую біяграфію «доўгажыхара». Ён быццам нарадзіўся ў шматдзетнай [[Беларусы|беларускай]] сям’і арандатара Вікенція Хруцкага нібыта ў 1855 годзе у вёсцы [[Корачын]]. Дзяцінства правёў у вёсцы, падлеткам збег у [[Вільня|Вільню]], дзе скончыў трохгадовае пачатковае вучылішча. У 1873 годзе паступіў у [[Маладзечанская настаўніцкая семінарыя|Маладзечанскую настаўніцкую семінарыю]]. У дваццаць гадоў быў прызваны ў [[Руская імператарская армія|Рускую імператарскую армію]], служыў у [[Праабражэнскі лейб-гвардыі полк|Праабражэнскім лейб-гвардыі палку]]. Удзельнічаў у бітвах [[Руска-турэцкая вайна (1877—1878)|руска-турэцкай вайны]], вызваленні [[Варна|Варны]], штурме крэпасці [[Плевен|Плеўна]], вызначыўся пры абароне перавалу на Шыпцы. За адвагу ў баях за Шыпку старшага [[унтэр-афіцэр]]а Хруцкага ўзнагародзілі [[Георгіеўскі крыж|Георгіеўскім крыжам]] 4-й ступені, а за Плеўну — крыжам 3-й ступені. Пасля дэмабілізацыі ў 1881 годзе працягнуў вучобу ў семінарыі, якую скончыў у 1885 годзе. Наступныя трыццаць гадоў настаўнічаў у вёсках на [[Гродзенская губерня|Гродзеншчыне]]. Падчас [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]] эвакуяваўся з сям’ёй у [[Масква|Маскву]], стаў членам [[РСДРП]], прымаў удзел у падзеях [[Кастрычніцкая рэвалюцыя|Кастрычніцкай рэвалюцыі]]. Пасля рэвалюцыі ўваходзіў у склад атрадаў самааховы, арыштоўваў былых гарадавых і [[Жандармерыя|жандармаў]]. У 1919 годзе Канстанцін Хруцкі быў арыштаваны [[Расійскі ўрад (1919)|Калчакаўскім урадам]] у [[Омск]]у і за рэвалюцыйную дзейнасць прысуджаны да [[расстрэл]]у. Аднак штурм горада [[Чырвоная армія|Чырвонай арміяй]] не дазволіў выканаць прысуд<ref name = "bibliyateka"/>. У 1923 годзе ён пасяліўся ў [[Новарасійск]]у, працаваў прыёмшчыкам каменя і электраматарыстам на цаментным заводзе. У час [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]] эвакуяваўся ў [[Крым]], пасля вайны вярнуўся ў Новарасійск і некаторы час пражыў у склепе сваёй разбуранай хаты. == Вядомасць == Пасля вайны да Хруцкага прыйшла вядомасць — у газетах з’явіліся нататкі пра подзвігі апошняга ўдзельніка руска-турэцкай вайны. У верасні 1955 года ветэрана запрасілі ў [[Балгарыя|Балгарыю]], дзе ўчынілі яму прыём на дзяржаўным узроўні, падарылі адмыслова пашытую форму балгарскага апалчэнца і ўзнагародзілі [[Ордэн «Георгі Дзімітроў»|ордэнам Дзімітрава]] — вышэйшай дзяржаўнай узнагародай Балгарыі. У студзені 1961 года ён пабываў у беларускай вёсцы [[Корачын]], якую ў гэты час стаў называць роднай (хаця спачатку правільна даваў звесткі про Верхняе). Памёр у 1969 г. нібыта на 115 годзе жыцця, спачуванні жонцы Хруцкага накіраваў асабіста [[Тодар Хрыстаў Жыўкаў|Тодар Жыўкаў]] — першы сакратар ЦК [[Балгарская камуністычная партыя|Балгарскай камуністычнай партыі]]. == Брэсцкі брат Хруцкага == У ліпені 1976 г. у газеце «Известия» з’явіліся звесткі пра даўгалецце і гераічную біяграфію малодшага брата нябожчыка Хруцкага — Самсона, які жыў у [[Брэст|Брэсце]]: «Падчас руска-японскай вайны ён служыў на браняносцы „Арёл“, удзельнічаў у Цусімскай бітве, прайшоў Першую і Другую сусветныя войны. У 42 годзе ён з сям’ёй пайшоў у партызаны. Два яго сыны Антон і Яўген былі расстраляныя фашыстамі. У родзе Хруцкіх усе — доўгажыхары. Паводле сямейнай „гісторыі“, прапрадзед Самсона Вікенцьевіча жыў 140 гадоў, прадзед — 133, дзед — 124, а бацька — 112 гадоў. Старэйшы з братоў Хруцкіх быў забіты фашыстамі ва ўзросце 105 гадоў»<ref>«Известия», 3 ліпеня 1976</ref>. Публікацыі пра малодшага Хруцкага працягвалі з’яўляцца ў Беларусі і пазней. == Недакладнасць легенды == Паколькі апублікаваныя пры жыцці Хруцкага біяграфічныя звесткі былі вядомыя толькі з ягоных слоў, пасля яго смерці яго ўдзел у руска-турэцкай вайне быў пастаўлены пад сумнеў<ref name = "bibliyateka">[http://kb.brl.by/index.php/heritage/item/749-18-studzenya-2015-g-160-gadou-z-dnya-naradzhennya-kanstantsina-vikentsevicha-khrutskaga-1855-1969-vaennaga-dzeyacha-geroya-ruska-turetskaj-vajny-1877-1878-gg 18 студзеня 2015 г. — 160 гадоў з дня нараджэння Канстанціна Вікенцьевіча Хруцкага (1855—1969), ваеннага дзеяча, героя руска-турэцкай вайны 1877—1878 гг.] — Івацэвіцкая раённая бібліятэка імя П. Пестрака, 26 студзеня 2015. {{ref-be}}</ref>. Яго імя адсутнічае ў «Спісе ніжніх чыноў Лейб-гвардыі Праабражэнскага палка, ганараваных знакамі адрознення Ваеннага ордэна на працягу вайны з туркамі ў 1877—1878 гг.». Артэфакты, прадстаўленыя Хруцкім, па сутнасці, абярнуліся супраць яго. Нумар салдацкага Георгіеўскага крыжа IV ступені, які Канстанцін Вікенцьевіч пастаянна насіў, быў апублікаваны ў артыкуле пра яго ў часопісе «Огонёк». Гэты нумар — 803075 — адносіцца да [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]]: крыж з такім нумарам у 1915 годзе атрымаў радавы Фёдар Евавіч Тодас<ref>''С. Б. Патрикеев''. [ https://www.numismat.ru/gkimages/book/tom12.pdf Сводные списки кавалеров Георгиевского креста 1914—1922 гг. IV степень. № 800 001—900 000. М., «Духовная Нива», 2014.]</ref>. У савецкі час на гэтую відавочную неадпаведнасць не звярнулі ўвагі<ref name="Novikov">''С. Г. Новиков''. [https://proza.ru/2019/06/24/1698 Константин Хруцкий — забытая легенда Новороссийска]</ref>. Згодна з успамінамі дырэктара Новарасійскага гарадскога музея Аляксандра Дзмітрыева, аднойчы яму перадалі гадзіннік, які Хруцкі атрымаў за фарсіраванне [[Дунай|Дуная]] каля [[Зімніча|Зімніцы]] 15 чэрвеня 1877 года. Аднак гадзіннік апынуўся савецкай вытворчасці. Пасля гэтага экспазіцыя пра героя была прыбрана<ref>''Сяргей Новікаў''. На Шыпцы яму цалавалі рукі. {{ref-ru}} // Новороссийские вести : газета. — Новарасійск, 11 кастрычніка 2008. — № 85 (486). — С. 4-5.</ref>. [[Праабражэнскі лейб-гвардыі полк]], у якім нібыта служыў ветэран, не ўдзельнічаў ні ў вызваленні Плеўны, ні ў абароне Шыпкі. Больш за тое, рускія войскі ўвайшлі ў [[Варна|Варну]] ўжо пасля падпісання [[Сан-Стэфанскі мір|Сан-Стэфанскага міра]] і спынення вайны з Турцыяй. == Дакументальныя звесткі == Паводле кліравых ведамасцяў царквы ў [[Кляшчэлі|Кляшчэлях]] (цяпер у складзе Польшчы) Канстанцін Вікенцьевіч Хруцкі ў 1903 г. быў [[псаломшчык]]ам гэтай царквы і нарадзіўся ў 1879 г., праз год пасля заканчэння руска-турэцкай вайны. Гэтыя звесткі апублікаваны даследчыкамі праваслаўнай царквы на тэрыторыі Польшчы<ref>Grzegorz Sosna & Antonina Troc-Sosna. Hierarchia i kler kościoła prawosławnego w granicach II Rzeczypospolitej i Polski powojennej w XIX—XXI wieku. Ryboly, 2012</ref>. У 1901—1914 гадах Канстанцін Хруцкі служыў псаломшчыкам у розных цэрквах на тэрыторыі беларускіх губерняў; паведамленні пра яго прызначэнні з’яўляліся ў епархіяльных ведамасцях адпаведных епархій. Паводле звестак метрычных кніг, у псаломшчыка Канстанціна Вікенцьевіча Хруцкага і ў «героя Шыпкі» супадаюць не толькі поўныя імёны, але і родная вёска, імёны жонкі, дзяцей і братоў, таму не можа быць сумненняў у тым, што гэта адна і тая ж асоба<ref name="RybalkaKhrutsky"/>. Браты Хруцкага Іосіф і Самсон не былі стогадовымі доўгажыхарамі. З дакументаў вынікаюць і некаторыя падрабязнасці біяграфіі малодшага брата Хруцкага — Самсона (Сампсона), якому таксама прыпісвалі міфічнае даўгалецце і гераічную біяграфію. Самсон нарадзіўся не ў 1876, а ў 1887 г., быў брэсцкім мяшчанінам, у войску не служыў і ў 1913 годзе прыбыў у ЗША, маючы намер туды эміграваць (калі вярнуўся — невядома). Пачынаючы з публікацый 1958 г. яго ўзрост завышалі на розную колькасць гадоў, прычым у 1961 годзе браты-самазванцы сустракаліся ў Брэсцкай вобласці і, верагодна, «ўдакладнялі дэталі»<ref name="RybalkaKhrutsky"/>. Бацька Хруцкага, Вікенцій Осіпавіч, таксама быў псаломшчыкам і належаў да разгалінаванага беларускага роду святароў і царкоўнаслужыцеляў [[Хруцкі]]х. У Рэчы Паспалітай святары Хруцкія, вядомыя з XVI ст., былі ўніятамі і належалі да шляхты (герб [[Ляліва]])<ref>''Лісейчыкаў Дзяніс''. Хруцкія: уніяцкі святарскі род полацкай епархіі // Асоба і час. Беларускі біяграфічны альманах. Выпуск 5. — Мн.: Лімарыус, 2013. — С. 313—327</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{кніга|загаловак=Белорусская ССР: Краткая энциклопедия. В 5-ти т. Т. 5. Биографический справочник|адказны=Ред. колл.: П. У. Бровка и др.|месца=Мн.|выдавецтва=Гл. ред. Белорус. Сов. Энциклопедии|год=1981|том=5|старонак=740|тыраж=50&nbsp;000}}{{ref-ru}} * {{Крыніцы/БелЭн|17}} * {{Крыніцы/Рэгіёны Беларусі|4}} * {{Крыніцы/ЭГБ|6-2}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Хруцкі Канстанцін Вікенцьевіч}} [[Катэгорыя:Авантурысты]] [[Катэгорыя:Самазванцы]] m8yio0w5f6fkvykngsjqbtr2featx4c Мацвей Генрыхавіч Манізер 0 633489 5135242 4754793 2026-05-03T09:25:25Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135242 wikitext text/x-wiki {{мастак}} '''Мацве́й Ге́нрыхавіч Ма́нізер''' ({{lang-ru|Матвей Генрихович Манизер}}; {{ДН|17|3|1891}}, {{МН|Санкт-Пецярбург||}} — {{ДС|20|12|1966}}) — расійскі [[скульптар]]. [[Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларускай ССР]] (1933). [[Народны мастак СССР]] (1958). [[Акадэмік]] [[Акадэмія мастацтваў СССР|АМ СССР]] (1947). Віцэ-прэзідэнт [[АМ СССР]] (1947—1966). Лаўрэат трох [[Сталінская прэмія|Сталінскіх прэмій]] (1941, 1943, 1950). Мацвей Манізер стварыў шэраг твораў, якія сталі класікай [[Сацыялістычны рэалізм|сацыялістычнага рэалізму]]. == Біяграфія == Мацвей Манізер нарадзіўся 5 ([[17 сакавіка]]) [[1891]] года ў [[Санкт-Пецярбург]]у ў сям’і вядомага мастака [[Генрых Мацвеевіч Манізер|Генрыха Манізера]]. Брат [[Генрых Генрыхавіч Манізер|Генрыха Манізера]]. У 1908—1909 гадах вучыўся ў [[Санкт-Пецярбургская дзяржаўная мастацка-прамысловая акадэмія імя А. Л. Штыгліца|Цэнтральным вучылішчы тэхнічнага малявання Штыгліца]], у 1909—1911 гадах у [[Рысавальная школа Таварыства заахвочвання мастацтваў|Рысавальнай школе]] [[Таварыства заахвочвання мастацтваў]], у 1911—1916 гадах — у [[Вышэйшае мастацкае вучылішча|Вышэйшым мастацкім вучылішчы пры Імператарскай Акадэміі мастацтваў]]. Выхаванец [[Уладзімір Аляксандравіч Бяклемішаў|В. А. Бяклемішава]], пад наглядам якога ствараў скульптуры на біблейскія і міфалагічныя тэмы<ref>{{cite web|url=http://www.art-100.ru/text.php?id_texts=3639|title=art-100.ru|accessdate=1 сакавіка 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200504224931/http://www.art-100.ru/text.php?id_texts=3639|archivedate=4 мая 2020|url-status=dead}}</ref>. 3 1926 года член [[Асацыяцыя мастакоў рэвалюцыйнай Расіі|Асацыяцыі мастакоў рэвалюцыйнай Расіі]]. Выкладаў у [[Ленінградская Акадэмія мастацтваў|Ленінградскай Акадэміі мастацтваў]] (1921—1929, 1935—1941, 1945—1947), маскоўскіх [[Маскоўскі інстытут прыкладнога і дэкаратыўнага мастацтва|інстытуце прыкладнога і дэкаратыўнага мастацтва]] (з 1946) і [[Маскоўскі мастацкі інстытут|мастацкім інстытуце]] (з 1952). У 1937—1941 гадах старшыня праўлення [[Санкт-Пецярбургскі Саюз мастакоў|ЛА СМ РСФСР]]. З 1941 года жыў у Маскве. Член [[УКП(б)]] з 1941 года. 3 1947 года правадзейны член і віцэ-прэзідэнт [[АМ СССР]]. Мацвей Генрыхавіч Манізер памёр [[20 снежня]] [[1966]] года. Пахаваны на [[Новадзявочыя могілкі|Новадзявочых могілках]] (участак № 6). == Творчасць == Працаваў пераважна ў галіне манументальнай бронзавай скульптуры. Зазнаў уплыў позняга [[акадэмізм]]у<ref name="БЭ">{{крыніцы/БЭ|10|Манізер Мацвей Генрыхавіч}}</ref>. Стварыў шэраг помнікаў манументальнай скульптуры, у тым ліку: * [[Помнік Тарасу Шаўчэнку (Харкаў)|Т. Р. Шаўчэнку]] ў [[Харкаў|Харкаве]] (1935) і [[Помнік Тарасу Шаўчэнка (Кіеў)|Кіеве]] (1938), а таксама ў [[Каніў|Каніве]] (1939) на магіле паэта, * [[В. Валадарскі|В. Валадарскаму]] на [[праспект Абухаўскай Абароны|праспекце Абухаўскай Абароны]] ў [[Санкт-Пецярбург]]у, * «Ахвярам 9 студзеня 1905 года» на [[могілкі Памяці ахвяр 9-га студзеня|могілках Памяці ахвяр 9-га студзеня]] (былых Праабражэнскіх праваслаўных), * [[Дзмітрый Іванавіч Мендзялееў|Д. І. Мендзялееву]] ў двары [[Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны тэхналагічны інстытут|Тэхналагічнага інстытута]] на [[Маскоўскі праспект (Санкт-Пецярбург)|Маскоўскім праспекце]], * У. І. Леніну ў Петразаводску (арх. [[Леў Аляксандравіч Ільін|Ільін Л. А.]]), * У. І. Леніну (1925); * [[Помнік Чапаеву (Самара)|В. І. Чапаеву]] ў [[Самара|Самары]] (1932), аўтарская копія якога (1933) пастаўлена ў Санкт-Пецярбургу; * [[Помнік Леніну (Мінск)|У. І. Леніну]] перад [[Дом урада (Мінск)|Домам урада]] ў [[Мінск]]у (1933), * У. І. Леніну і В. У. Куйбышаву (1938) у [[Самара|Самары]], * С. М. Кіраву ў г. [[Кіраўск (Мурманская вобласць)|Кіраўску]], Мурманская вобласць (1938), * У. І. Леніну ва [[Ульянаўск]]у ([[1940]]), * статуя «Зоя Касмадзям’янская» ў [[Траццякоўская галерэя|Траццякоўскай галерэі]] (1942), * І. П. Паўлаву ў [[Разань|Разані]] (1949); * І. У. Мічурыну ў [[Мічурынск]]у (1950)<ref name="БЭ"/>; * [[Помнік Леніну ў Лужніках|У. І. Леніну]] ў Маскве ў [[Лужнікі (стадыён)|стадыёна «Лужнікі»]] (1960, копія помніка ва Ульянаўску); * У. І. Леніну ў [[Яшкар-Ала|Яшкар-Але]] (1966); * [[барэльеф]] [[Аляксандр Сяргеевіч Пушкін|Пушкіна]] на [[Месца апошняй дуэлі Пушкіна|месцы яго апошняй дуэлі]], * барэльеф «Рабочы» на будынку [[Пятроўскі пасаж|Пятроўскага пасажа]] ў Маскве<ref>[[Міхаіл Нафталіевіч Залатаносаў|М. Золотоносов]]. Можно ли из ЦПКиО сделать парк тоталитарного периода? [http://www.online812.ru/2010/05/20/010/ Город’812 Online] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110312163045/http://www.online812.ru/2010/05/20/010/ |date=12 сакавіка 2011 }}; [https://www.flickr.com/photos/anikulnikov/5497337443/ фото отливки в Москве]; [http://samlib.ru/img/r/rublew_a_d/23parkgor/188.i.skulxpturasportsmenametajushegodisk.raspolozhenanaalleedetskogogorodkachudo-grada.2010g.jpg ещё фото отливки в Москве]; [http://fotki.yandex.ru/users/vasilij-7884/view/310763?page=1 фото из альбома «И это тоже Харьков…»]</ref>. Да ліку найбольш вядомых прац Манізера адносіцца скульптура «Дыскабол», гісторыя якой узыходзіць, па ўспамінах аўтара, да серыі прац «на фізкультурныя тэмы», выкананай у 1926 годзе сумесна з А. А. Янсан-Манізер і Т. С. Кірпічнікавай: {{пачатак цытаты}}«Гэтыя параўнальна невялікія рэчы пасля атрымалі распаўсюджанне ў бронзавых і цынкавых адліўках завода „Чырвоны Выбаржац“, прызначаных для прызаў. Адна з гэтых фігурак, патрапіўшы ў Харкаў, паслужыла нагодай для заказу вялікай фігуры „Дыскабол“, якую я выканаў у 1927 годзе. Бронзавыя адліўкі яе знаходзяцца ў Харкаве і ў Парках Культуры і Адпачынку ў Ленінградзе і ў Маскве»{{канец цытаты|крыніца=М. Г. Манизер<ref>Манизер, М. Г. Скульптор о своей работе. - Москва, Ленинград, 1940.</ref>}} У 1940-я гады скульптарам была выканана статуя [[Аляксандр Сяргеевіч Пушкін|А. С. Пушкіна]] для новага будынка вакзала ў [[Пушкін (горад)|горадзе Пушкін]] (станцыя [[Дзіцячае Сяло (станцыя)|Дзіцячае сяло]]). Выканаў статуі і скульптурнай групы для станцый маскоўскага метрапалітэна [[Плошча Рэвалюцыі (станцыя метро, Масква)|«Плошча Рэвалюцыі»]] (1936—1939) і [[Ізмайлаўскі парк (станцыя метро)|«Ізмайлаўскі парк»]] (1944)<ref name="БЭ"/> [[Маскоўскі метрапалітэн|Маскоўскага метрапалітэна]]. Найбольш вядомая станцыя «Плошча Рэвалюцыі», дзе ў нізкіх вуглах арачных праходаў размешчаны вялікія фігуры з атрыбутамі розных родаў дзейнасці — пагранічнік з сабакам, птушніца з курыцай, малады рабочы з шасцярэнькай і г.д. У 1943 годзе перадаў прысуджаную яму [[Сталінская прэмія|Сталінскую прэмію]] сумай 100 000 рублёў у [[Фонд абароны]]. Сярод твораў таксама партрэтаў і інш. Аўтар кнігі «Скульптар пра сваю работу» (т. 1—2, 1940—1952)<ref name="БЭ"/>. == Сям’я == У шлюбе са скульптурам {{нп5|Алена Аляксандраўна Янсан-Манізер|Аленай Аляксандраўнай Янсан|ru|Янсон-Манизер, Елена Александровна}} (1890—1971) меў сына {{нп5|Гуга Мацвеевіч Манізер|Гуга|ru|Манизер, Гуго Матвеевич}} (1927—2016), які стаў мастаком. {{зноскі}} == Літаратура == * {{крыніцы/БЭ|10|Манізер Мацвей Генрыхавіч}} * Ермонская В. В. М. Г. Манізер. М., 1961. == Спасылкі == {{Commons|Category:}} * [http://www.artonline.ru/encyclopedia/387 Манізер Мацвей Генрыхавіч. Біяграфія і творчасць мастака на Artonline.ru] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110728011203/http://www.artonline.ru/encyclopedia/387 |date=28 ліпеня 2011 }} * [http://www.krugosvet.ru/enc/kultura_i_obrazovanie/izobrazitelnoe_iskusstvo/MANIZER_MATVE_GENRIHOVICH.html Энцыклапедыя «Кругосвет»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211124012415/https://www.krugosvet.ru/enc/kultura_i_obrazovanie/izobrazitelnoe_iskusstvo/MANIZER_MATVE_GENRIHOVICH.html |date=24 лістапада 2021 }} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Манізер Мацвей Генрыхавіч}} [[Катэгорыя:Дактары мастацтвазнаўства]] [[Катэгорыя:Правадзейныя члены Акадэміі мастацтваў СССР]] [[Катэгорыя:Члены КПСС]] [[Катэгорыя:Члены Саюза мастакоў СССР]] [[Катэгорыя:Мастакі-сацрэалісты СССР]] [[Катэгорыя:Мастакі-сацрэалісты Расіі]] [[Катэгорыя:Мастакі Санкт-Пецярбурга]] [[Катэгорыя:Выкладчыкі Інстытута імя Рэпіна]] [[Катэгорыя:Скульптары-манументалісты СССР]] [[Катэгорыя:Пахаваныя на Новадзявочых могілках]] hyo3w6s3wyaaxf555mhh090xt6mrdmb Махамед Салах 0 638702 5135231 4997671 2026-05-03T09:04:13Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135231 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст |імя = Махамед Салах |выява = |апісанне выявы = |поўнае імя = Махамед Салах Хамед Махрус Галі |мянушка = Мо, Фараон, Кароль Егіпта |рост = |вага = 72 кг |пазіцыя = [[нападнік (футбол)|нападнік]] |цяперашні клуб = {{Сцяг|Англія}} [[ФК Ліверпул|Ліверпул]] |нумар = 11 |маладзёжныя клубы = {{футбольная кар’ера |2004—2010|{{Сцяг|Егіпет||20px}} [[ФК Макаўлун|Макаўлун]]| }} |клубы = {{Футбольная кар’ера |2010—2012|{{Сцяг|Егіпет||20px}} [[ФК Макаўлун|Макаўлун]]|38 (11) |2012—2014|{{Сцяг|Швейцарыя||15px}} [[ФК Базель|Базель]]|47 (9) |2014—2016|{{Сцяг|Англія||20px}} [[ФК Чэлсі|Чэлсі]]|13 (2) |2015|{{арэнда}} {{Сцяг|Італія||20px}} [[ФК Фіярэнціна|Фіярэнціна]]|16 (6) |2015—2016|{{арэнда}} {{Сцяг|Італія||20px}} [[ФК Рома|Рома]]|34 (14) |2016—2017|{{Сцяг|Італія||20px}} [[ФК Рома|Рома]]|31 (15) |2017—|{{Сцяг|Англія||20px}} [[ФК Ліверпул|Ліверпул]]|165 (111) }} |нацыянальная зборная = {{Футбольная кар’ера |2010—2011|{{Сцяг|Егіпет||20px}} [[Зборная Егіпта па футболе U-20|Егіпет (да 20)]]|11 (3) |2011—2012|{{Сцяг|Егіпет||20px}} [[Зборная Егіпта па футболе U-23|Егіпет (да 23)]]|11 (4) |2011—|{{Сцяг|Егіпет||20px}} [[Зборная Егіпта па футболе|Егіпет]]|82 (47) }} | медалі = {{турнір|[[Кубак афрыканскіх нацый|Кубкі афрыканскіх нацый]]}} {{медаль|Срэбра|[[Кубак афрыканскіх нацый 2017|Габон 2017]]}} {{медаль|Срэбра|[[Кубак афрыканскіх нацый 2021|Камерун 2021]]}} |абнаўленне даных пра клуб = 7 лютага 2022 |абнаўленне даных пра зборную = 7 лютага 2022 }} '''Махамед Салах''' ({{lang-ar|محمد صلاح حامد محروس غالى}}; нар. 15 чэрвеня 1992) — егіпецкі футбаліст, нападнік англійскага клуба «[[ФК Ліверпул|Ліверпул]]» і [[Зборная Егіпта па футболе|нацыянальнай зборнай Егіпта]]. == Клубная кар’ера == === «Макаўлун» === Дэбютаваў за клуб 3 мая 2010 года ў матчы супраць «[[ФК Эль-Мансура|Эль-Мансуры]]». Свой першы гол забіў 25 снежня 2010 года ў матчы супраць [[ФК Аль-Ахлі Каір|«Аль-Ахлі]]». === «Базель» === [[Файл:Zenit-bazel 2013 (2).jpg|злева|міні|Салах у «[[ФК Базель|Базелі]]»]] 10 красавіка 2012 года Махамед падпісаў чатырохгадовы кантракт з «[[ФК Базель|Базелем]]». Дзеля таго, каб Махамеду было зручна ў [[Швейцарыя|Швейцарыі]], [[ФК Базель|«Базель]]» падпісаў яго аднаклубніка [[Махамед Эль-Нэні|Махамеда Эль-Нэні]]. 23 чэрвеня 2012 года Махамед дэбютаваў за «[[ФК Базель|Базель]]» у перадсезонным матчы супраць «[[ФК Сцяўа Бухарэст|Сцяўа]]», у тым матчы Салах забіў гол.<ref>[https://www.live-result.com/football/matches/match239282_Steaua+Bucharest-Basel-online/ «Steaua Bucharest 4-2 Basel — result and match statistics»]</ref> 12 жніўня Салах дэбютаваў у [[Чэмпіянат Швейцарыі па футболе|Чэмпіянаце Швейцарыі]] ў матчы супраць «[[ФК Тун]]а»,<ref>{{Cite web |url=https://www.kingfut.com/2012/08/12/mohamed-salah-involved-in-all-3-of-basels-goals-on-league-debut/ |title=Архіўная копія |access-date=18 снежня 2020 |archive-date=16 чэрвеня 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200616075404/https://www.kingfut.com/2012/08/12/mohamed-salah-involved-in-all-3-of-basels-goals-on-league-debut/ |url-status=dead }}</ref> свой першы гол у [[Чэмпіянат Швейцарыі па футболе|чэмпіянаце]] забіў у матчы супраць «[[ФК Лазана|Лазаны]]». У «[[ФК Базель|Базелі]]» адбыўся дэбют Салаха ў [[Ліга Еўропы УЕФА|Лізе Еўропы]], свой першы гол там забіў 11 красавіка 2013 года ў матчы супраць «[[ФК Тотэнхэм Хотспур|Тотэнхэма]]».<ref>https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/match/2010088--basel-vs-tottenham/</ref> У сезоне 2012/2013 Салах стаў чэмпіёнам Швейцарыі<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/2012%E2%80%9313_Swiss_Super_League</ref> і фіналістам кубка Швейцарыі.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/2012%E2%80%9313_Swiss_Cup</ref> У сезоне 2013/2014 забіў свой першы гол у [[Ліга чэмпіёнаў УЕФА|Лізе чэмпіёнаў]], гэта здарылася ў матчы супраць «[[ФК Чэлсі|Чэлсі]]»<ref>https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2011760--chelsea-vs-basel/</ref>, той гульнёй Салах паразіў [[Жазэ Маўрынью]], і той купіў яго ў «[[ФК Чэлсі|Чэлсі]]». === «Чэлсі» === 27 студзеня 2014 года Салах перайшоў у «[[ФК Чэлсі|Чэлсі]]» прыблізна за 11 мільёнаў фунтаў.<ref>[https://www.chelseafc.com/en/news/2014/01/26/salah-move-completed «Salah Move Completed»]</ref> Дэбютаваў у [[Англійская Прэм’ер-ліга|Англійскай Прэм’ер-лізе]] ў матчы супраць «[[ФК Ньюкасл Юнайтэд|Ньюкасла Юнайтэд]]».<ref>https://www.bbc.com/sport/football/25994877</ref> Свой першы гол забіў 22 сакавіка 2014 года ў матчы супраць лонданскага «[[ФК Арсенал Лондан|Арсенала]]». У тым матчы «сінія» перамаглі з вынікам 6-0, а гол Салаха стаў апошнім.<ref>https://www.bbc.com/sport/football/26590673</ref> У стартавым складзе ўпершыню дэбютаваў у красавіку ў матчы супраць «[[ФК Сток Сіці|Сток Сіці]]», у тым матчы Салах забіў гол, аддаў асіст і зарабіў пенальці.<ref>https://www.bbc.com/sport/football/26796970</ref> За «[[ФК Чэлсі|Чэлсі]]» ў сезоне [[Англійская Прэм’ер-ліга 2015/2016|2015/2016]] Салах сыграў толькі 3 матчы, таму 2 лютага 2015 года сышоў у арэнду ў «[[ФК Фіярэнціна|Фіярэнціну]]». === «Фіярэнціна» (арэнда) === За «[[ФК Фіярэнціна|Фіярэнціну]]» Салах дэбютаваў у [[Серыя A|Серыі A]] ў матчы супраць «[[ФК Аталанта|Аталанты]]».<ref>[http://global.espn.com/football/italian-serie-a/match/403619/fiorentina-atalanta/report «Italian Serie A | Fiorentina 3-2 Atalanta»]</ref> Упершыню ў стартавым складзе выйшаў 14 лютага 2015 года ў матчы супраць «[[ФК Сасуола|Сасуолы]]», у тым жа матчы забіў свой першы гол за «фіялак».<ref>[http://www.legaseriea.it/en/serie-a/match-report/2014-15/UNICO/UNI/23/SASFIO «Suassuolo 1-3 Fiorentina»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20201031082209/http://www.legaseriea.it/en/serie-a/match-report/2014-15/UNICO/UNI/23/SASFIO |date=31 кастрычніка 2020 }}</ref> Свой першы гол за «[[ФК Фіярэнціна|Фіярэнціну]]» ў [[Ліга Еўропы УЕФА|Лізе Еўропы]] забіў 26 лютага 2015 года ў матчы супраць «[[ФК Тотэнхэм Хотспур|Тотэнхэма]]», той гол стаў апошнім і дапамог камандзе выйсці ў наступны раўнд.<ref>https://www.bbc.com/sport/football/31627545</ref> Фанаты «[[ФК Фіярэнціна|Фіярэнціны]]» вельмі любілі Салаха, так што таксама ў [[Фларэнцыя|Фларэнцыі]] была папулярна [[піца]] «Салах».<ref>https://www.calciomercato.com/news/fiorentina-due-ristoranti-dedicano-una-pizza-a-salah-288193</ref> Нягледзячы на любоў фанатаў, Салах вырашыў не заставацца ў арэндзе ў «[[ФК Фіярэнціна|Фіярэнціне]]» і сышоў у арэнду ў «[[ФК Рома|Рому]]». === «Рома» (арэнда) === 6 жніўня 2015 года Салах перайшоў у арэнду ў «[[ФК Рома|Рому]]» на сезон 2015/2016, «рымлянам» гэта арэнда абышлася ў 5 мільёнаў еўра,<ref>https://www.theguardian.com/football/2015/aug/06/chelsea-mohamed-salah-loan-roma</ref> таксама «[[ФК Рома|Рома]]» мела права выкупу за 15 мільёнаў еўра.<ref>[https://gianlucadimarzio.com/it/roma-ufficiale-larrivo-dal-chelsea-di-salah-i-dettagli-delloperazione «Roma, the official arrival of Salah from Chelsea: details of the transfer (Translation)»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20191029140208/https://gianlucadimarzio.com/it/roma-ufficiale-larrivo-dal-chelsea-di-salah-i-dettagli-delloperazione |date=29 кастрычніка 2019 }}</ref> 22 жніўня 2015 года Махамед дэбютаваў за «ваўкоў» у матчы супраць «[[ФК Элас Верона|Элас Вероны]]».<ref>[http://www.legaseriea.it/en/serie-a/match-report/2015-16/UNICO/UNI/1/VERROM «Hellas Verona 1-1 Roma»]</ref> 20 верасня 2015 года Салах забіў свой першы гол за «[[ФК Рома|Рому]]» ў матчы супраць «[[ФК Сасуола|Сасуолы]]».<ref>[https://www.skysports.com/football/roma-vs-sassuolo/350287 «Italian Serie A | Roma 2-2 Sassuolo»]</ref> 25 кастрычніка 2015 года забіў гол сваёй былой камандзе — «[[ФК Фіярэнціна|Фіярэнціне]]», на той матч прыйшло каля тысячы фанатаў са свісткамі, і пры кожным дотыку Салаха да мяча ўвесь стадыён свістаў, таму не дзіўна, што Салах у тым матчы атрымаў адзіную ў кар’еры чырвоную картку. === «Рома» === 6 жніўня 2016 года «[[ФК Рома|Рома]]» аб’явіла аб выкупе Салаха ў «[[ФК Чэлсі|Чэлсі]]» за 15 мільёнаў еўра.<ref>https://www.chelseafc.com/en/news/2016/08/03/salah-move-finalised-</ref> 20 жніўня 2016 года Салах забіў свой першы гол у сезоне [[Серыя A 2016/2017|2016/2017]] у матчы супраць «[[ФК Удзінезэ|Удзінезэ]]».<ref>https://int.soccerway.com/matches/2016/08/20/italy/serie-a/as-roma/udinese-calcio/2305761/</ref> 6 лістапада 2016 года Салах забіў [[хет-трык]] у матчы супраць «[[ФК Балоння|Балонні]]», гэта былі адзіныя тры мячы ў той гульні.<ref>https://www.theguardian.com/football/2016/nov/06/mohamed-salah-roma-juventus-bologna-milan-serie-a</ref> У сезоне 2016/2017 [[ФК Рома|Рома]] стала срэбным прызёрам [[Серыя А 2016/2017|Серыі А]], Махамед сыграў 41 матч, забіў 19 галоў і аддаў 15 асістаў.<ref>https://www.transfermarkt.co.uk/mohamed-salah/leistungsdaten/spieler/148455/plus/0?saison=2016</ref> === «Ліверпул» === [[Файл:Mo Salah in UEFA Super Cup 2019.jpg|міні|Махамед Салах у [[ФК Ліверпул|Ліверпуле]]]] 22 чэрвеня 2017 года Салах падпісаў кантракт з «[[ФК Ліверпул|Ліверпулам]]», трансфер абыйшоўся «мерсісайдцам» у 42 мільёна еўра.<ref>{{Cite web |url=https://www.asroma.com/en/news/2017/6/roma-and-liverpool-agree-salah-transfer |title=Архіўная копія |access-date=5 лютага 2022 |archive-date=15 сакавіка 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200315100700/https://www.asroma.com/en/news/2017/6/roma-and-liverpool-agree-salah-transfer |url-status=dead }}</ref> 12 жніўня 2017 года Махамед дэбютаваў за «[[ФК Ліверпул|Ліверпул]]» у матчы супраць «[[ФК Уотфард|Уотфарда]]», у гэтым жа матчы забіў свой першы гол.<ref>https://www.bbc.com/sport/football/40835424</ref> 24 жніўня 2017 года Салах забіў свой першы гол за «чырвоных» у [[Ліга чэмпіёнаў УЕФА 2017/2018|Лізе чэмпіёнаў]] у матчы супраць «[[ФК Гофенгайм|Гофенгайма]]».<ref>https://www.theguardian.com/football/live/2017/aug/23/liverpool-v-hoffenheim-champions-league-play-off-second-leg-live</ref> 26 лістапада 2017 года забіў сваёй былой камандзе «[[ФК Чэлсі|Чэлсі]]» і не стаў святкаваць забіты мяч.<ref>https://www.bbc.com/sport/football/42035410</ref> 17 сакавіка 2018 года забіў 4 галы ў матчы супраць «[[ФК Уотфард|Уотфарда]]», гэта быў першы [[хет-трык]] Салаха за «чырвоных».<ref>https://www.bbc.com/sport/football/43353969</ref> 24 красавіка 2018 года Салах у паўфінале [[Ліга чэмпіёнаў УЕФА 2017/2018|Лігі чэмпіёнаў]] сустрэўся з «[[ФК Рома|Ромай]]», той матч «мерсісайдцы» выйгралі з вынікам 5-2, у тым матчы Махамед аддаў 2 асісты і забіў 2 галы, якія не святкаваў.<ref>https://www.bbc.com/sport/football/43871379</ref> У сезоне 2017/2018 Салах стаў найлепшым гульцом [[Англійская Прэм’ер-ліга 2017/2018|Англійскай Прэм’ер-лігі]] і фіналістам [[Ліга чэмпіёнаў УЕФА 2017/2018|Лігі чэмпіёнаў]], пабіў рэкорд [[Крыштыяну Раналду]] і [[Луіс Суарэс|Луіса Суарэса]] па галам за адзін сезон у [[Англійская Прэм’ер-ліга|Англійскай Прэм’ер-лізе]] — 32, стаўшы найлепшым бамбардзірам<ref>https://www.espn.com/soccer/liverpool/story/3495573/liverpools-mohamed-salah-breaks-premier-league-goals-records-wins-golden-boot</ref>, і агулам сыграў 52 матчы, у якіх забіў 44 галы і аддаў 16 асістаў.<ref>https://www.transfermarkt.co.uk/mohamed-salah/leistungsdaten/spieler/148455/plus/0?saison=2017</ref> 1 ліпеня 2019 года Салах забіў гол у фінале [[Ліга чэмпіёнаў УЕФА 2018/2019|Лігі чэмпіёнаў]], той матч «[[ФК Ліверпул|Ліверпул]]» выйграў.<ref>https://www.bbc.com/sport/football/48368443</ref> У сезоне 2018/2019 Салах сыграў 52 матчы, у якіх забіў 27 галоў і аддаў 12 асістаў, стаў з «[[ФК Ліверпул|Ліверпулам]]» срэбраным прызёрам і найлепшым бамбардзірам [[Англійская Прэм’ер-ліга|Англійскай Прэм’ер-лігі]] і пераможцам [[Ліга чэмпіёнаў УЕФА|Лігі чэмпіёнаў]].<ref>https://www.transfermarkt.co.uk/mohamed-salah/leistungsdaten/spieler/148455/plus/0?saison=2018</ref> У сезоне 2019/2020 Махамед сыграў 48 матчаў, забіў 23 галы і аддаў 13 асістаў.<ref>https://www.transfermarkt.co.uk/mohamed-salah/leistungsdaten/spieler/148455/plus/0?saison=2019</ref> У сезоне 2020/2021 «[[ФК Ліверпул|Ліверпул]]» камандна нічога не выйграў, а Салах сыграў 51 матч, забіў 31 гол і аддаў 6 асістаў.<ref>https://www.transfermarkt.co.uk/mohamed-salah/leistungsdaten/spieler/148455/plus/0?saison=2020</ref> == Міжнародная кар’ера == Дэбютаваў за дарослую зборную [[Зборная Егіпта па футболе|Егіпта]] 3 верасня 2011 года ў матчы супраць [[Зборная Сьера-Леонэ па футболе|Сьера-Леонэ]].<ref>https://www.goal.com/en/news/89/africa/2011/09/03/2649689/sierra-leone-2-1-egypt-pharaohs-eliminated-from-afcon</ref> У кастрычніку 2011 года забіў свой першы гол за зборную ў матчы супраць [[Зборная Нігера па футболе|Нігера]]. Дайшоў са зборнай да фіналу [[Кубак афрыканскіх нацый 2017|Кубка афрыканскіх нацый 2017]], у фінале Салах аддаў асіст, але Егіпет прайграў 1-2.<ref>https://www.theguardian.com/football/live/2017/feb/05/cameroon-v-egypt-afcon-2017-final-live-africa-cup-of-nations</ref> Вывеў [[Зборная Егіпта па футболе|Егіпет]] на [[Чэмпіянат свету па футболе 2018]] ў [[Расія|Расіі]], Махамед сыграў з-за траўмы толькі 2 гульні, таксама забіў 2 галы. Удзельнічаў у хатнім [[Кубак Афрыканскіх нацый 2019|Кубку Афрыканскіх нацый 2019]], але яго зборная спынілася на першым раўндзе плэй-оф, Салах сыграў 4 гульні і забіў 2 галы. == Асабістае жыццё == Махамед ажаніўся ў 2013 годзе, імя яго жонкі — Магі. У 2014 годзе ў Салаха нарадзілася дачка — Мака: спачатку Махамед хацеў назваць яе Меккай у гонар свяшчэннага [[Мекка|горада]], але потым падумаў, што яе імя будзе гучаць як назва [[казіно]]. 7 лютага 2020 года (у адзін дзень з [[Джордан Хендэрсан|Джорданам Хендэрсанам]]) у Салаха нарадзілася другая дачка — Каян. == Дасягненні == [[Файл:Mohamed Salah with UEFA Super Cup.jpg|міні|Махамед Салах з [[Суперкубак УЕФА|Суперкубкам УЕФА]]]] === Камандныя дасягненні === '''«Базель»''' * [[Швейцарская Суперліга|Чэмпіён Швейцарыі]] (2): [[Швейцарская Суперліга 2012/2013|2012/13]], [[Швейцарская Суперліга 2013/2014|2013/14]] '''«Ліверпул»''' * [[Англійская Прэм’ер-ліга|Чэмпіён Англіі]]: [[Англійская Прэм’ер-ліга 2019/2020|2019/20]] * Уладальнік [[Кубак Англіі па футболе|Кубка Англіі]]: 2022 * Уладальнік [[Кубак Англійскай футбольнай лігі|Кубка Англійскай футбольнай лігі]]: 2022 * Уладальнік [[Суперкубак Англіі па футболе|Суперкубка Англіі]]: 2022 * Пераможца [[Ліга чэмпіёнаў УЕФА|Лігі чэмпіёнаў]]: [[Ліга чэмпіёнаў УЕФА 2018/2019|2018/19]] * Уладальнік [[Суперкубак УЕФА|Суперкубка УЕФА]]: [[Суперкубак УЕФА 2019|2019]] * Пераможца [[Клубны чэмпіянат свету па футболе|клубнага чэмпіянату свету]]: [[Клубны чэмпіянат свету па футболе 2019|2019]] === Асабістыя дасягненні === * Наймалодшы талент Афрыкі: 2012 * Найлепшы футбаліст [[Чэмпіянат Швейцарыі па футболе|Швейцарыі]]: 2013 * Найлепшы гулец «[[ФК Рома|Ромы]]»: 2015/2016 * Найлепшы гулец месяца ў [[Англійская Прэм’ер-ліга|Англійскай Прэм’ер-лізе]]: лістапад 2017, люты 2018, сакавік 2018 * Афрыканскі футбаліст года: 2017, 2018 * Футбаліст года ў [[Англійская Прэм’ер-ліга|Англійскай Прэм’ер-лізе]]: 2017/2018 * Найлепшы бамбардзір [[Англійская Прэм’ер-ліга|Англійскай Прэм’ер-лігі]]: 2017/2018, 2018/2019, 2021/22 * Найлепшы гулец «[[ФК Ліверпул|Ліверпула]]»: 2017/2018 * [[Прэмія ФІФА імя Ферэнца Пушкаша]]: 2018 * Найлепшы гулец [[Клубны чэмпіянат свету па футболе|Клубнага чэмпіянату свету па футболе]]: 2019 * [[Time 100]]: 2019 == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == {{Commons}} {{Бібліяінфармацыя}} {{Склад ФК Ліверпул}} {{Найлепшыя бамбардзіры англійскай Прэм’ер-лігі}} {{Ігрок сезона англійскай Прэм’ер-лігі}} {{DEFAULTSORT:Салах Махамед}} [[Катэгорыя:Футбалісты Егіпта]] [[Катэгорыя:Ігракі зборнай Егіпта па футболе]] [[Катэгорыя:Футбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Ліверпул]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Рома]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Фіярэнціна]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Чэлсі]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Базель]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Макаўлун]] 3zzfypqztg8ihngrrtbnbn5p930muh9 Вікіпедыя:Супольнасць/Вікіжыццё 4 641768 5135059 5106345 2026-05-02T19:43:19Z Антон 740 76022 /* Апошні выпуск */ новы выпуск 5135059 wikitext text/x-wiki '''Вікіжыццё''' — гэта праект, мэтай якога з’яўляецца агляд падзей Вікіпедыі і яе супольнасці. Асаблівасцю праекта, якая адрознівае яго ад іншых праектаў, з’яўляецца лаканічнасць: у аглядзе даецца толькі кароткае апісанне навіны і спасылка. Падзеі адбіраюцца аўтарам па ўласным меркаванні. Ёсць [[Вікіпедыя:Супольнасць/Вікіжыццё/Архіў|архіў выпускаў]], дзе можна знайсці ўсе выпускі Вікіжыцця. Працуючы над праектам, неабходна перад размяшчэннем кожнага новага выпуску захоўваць стары выпуск у архіве. == Апошні выпуск == <onlyinclude>Выпуск № 69 ''Беларуская Вікіпедыя:'' '''Навіны раздзела:''' * [[8 сакавіка]] 2026 пачаўся конкурс «[[Вікіпедыя:Праект:WikiGap 2026 Belarus|WikiGap 2026 Belarus]]», вынікі якога падведзены [[12 красавіка]] * [[15 красавіка]] 2026 агульная колькасць [[Адмысловае:ListUsers|зарэгістраваных удзельнікаў]] дасягнула [[Адмысловае:Statistics|165 000]] * На форуме пачата [[Вікіпедыя:Форум#Пра блакіроўку былога адміністратара|абмеркаванне наконт блакіроўкі ўдзельніка JerzyKundrat]] * На форуме пачата [[Вікіпедыя:Форум#Неабходнасць абрання другога рэвізора (Oversighter)|абмеркаванне наконт абрання яшчэ аднаго схавальніка]] '''Статыстыка:''' * У сакавіку створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2026-04-01|813 артыкулаў]], у красавіку — [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2026-05-01|641 артыкул]] '''Статусы:''' * У красавіку сцяг [[Вікіпедыя:Адміністратары|адміністратара]] атрымаў удзельнік [[user:Plaga med Bot|Plaga med Bot]], удзельнік [[user:MocnyDuham|MocnyDuham]] не атрымаў сцяг [[:ru:Википедия:Ревизоры|схавальніка]] '''Добрыя артыкулы:''' Абраны артыкул [[Група савецкіх ваенных спецыялістаў у Анголе]] '''Іншыя вікіпраекты:''' * [[27 красавіка]] 2026 у Беларускіх Вікікрыніцах агульная колькасць [[:be:s:Катэгорыя:Аўтары|беларускіх аўтараў]] дасягнула [[:be:s:Адмысловае:Statistics|1000]] * У красавіку сцяг [[:be:wikt:Вікіслоўнік:Форум#Запыт на статус адміністратара Удзельнік:Plaga med|адміністратара інтэрфейсу]] атрымаў на 6 месяцаў удзельнік [[user:Plaga med|Plaga med]] ''Беларуская Вікіпедыя (тарашкевіца):'' '''Статыстыка:''' * У сакавіку створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2026-04-01|154 артыкулы]], у красавіку — [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2026-05-01|104 артыкулы]] '''Добрыя артыкулы:''' Выстаўлены кандыдатам артыкул [[:be-tarask:Выдрыца (урочышча)|Выдрыца (урочышча)]] ''Падрыхтаваў удзельнік [[user:Антон 740|Антон 740]]''</onlyinclude> == Гл. таксама == * [[Вікіпедыя:Супольнасць/Вікіжыццё/Архіў]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Супольнасць| ]] sqo79xaxfngml1iyjwmmc6dcyntqbwg 5135063 5135059 2026-05-02T19:50:05Z Антон 740 76022 /* Апошні выпуск */ усё-ж такі ў Вікікрыніцах не толькі беларускія аўтары 5135063 wikitext text/x-wiki '''Вікіжыццё''' — гэта праект, мэтай якога з’яўляецца агляд падзей Вікіпедыі і яе супольнасці. Асаблівасцю праекта, якая адрознівае яго ад іншых праектаў, з’яўляецца лаканічнасць: у аглядзе даецца толькі кароткае апісанне навіны і спасылка. Падзеі адбіраюцца аўтарам па ўласным меркаванні. Ёсць [[Вікіпедыя:Супольнасць/Вікіжыццё/Архіў|архіў выпускаў]], дзе можна знайсці ўсе выпускі Вікіжыцця. Працуючы над праектам, неабходна перад размяшчэннем кожнага новага выпуску захоўваць стары выпуск у архіве. == Апошні выпуск == <onlyinclude>Выпуск № 69 ''Беларуская Вікіпедыя:'' '''Навіны раздзела:''' * [[8 сакавіка]] 2026 пачаўся конкурс «[[Вікіпедыя:Праект:WikiGap 2026 Belarus|WikiGap 2026 Belarus]]», вынікі якога падведзены [[12 красавіка]] * [[15 красавіка]] 2026 агульная колькасць [[Адмысловае:ListUsers|зарэгістраваных удзельнікаў]] дасягнула [[Адмысловае:Statistics|165 000]] * На форуме пачата [[Вікіпедыя:Форум#Пра блакіроўку былога адміністратара|абмеркаванне наконт блакіроўкі ўдзельніка JerzyKundrat]] * На форуме пачата [[Вікіпедыя:Форум#Неабходнасць абрання другога рэвізора (Oversighter)|абмеркаванне наконт абрання яшчэ аднаго схавальніка]] '''Статыстыка:''' * У сакавіку створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2026-04-01|813 артыкулаў]], у красавіку — [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2026-05-01|641 артыкул]] '''Статусы:''' * У красавіку сцяг [[Вікіпедыя:Адміністратары|адміністратара]] атрымаў удзельнік [[user:Plaga med Bot|Plaga med Bot]], удзельнік [[user:MocnyDuham|MocnyDuham]] не атрымаў сцяг [[:ru:Википедия:Ревизоры|схавальніка]] '''Добрыя артыкулы:''' Абраны артыкул [[Група савецкіх ваенных спецыялістаў у Анголе]] '''Іншыя вікіпраекты:''' * [[27 красавіка]] 2026 у Беларускіх Вікікрыніцах агульная колькасць [[:be:s:Катэгорыя:Аўтары|аўтараў]] дасягнула [[:be:s:Адмысловае:Statistics|1000]] * У красавіку сцяг [[:be:wikt:Вікіслоўнік:Форум#Запыт на статус адміністратара Удзельнік:Plaga med|адміністратара інтэрфейсу]] атрымаў на 6 месяцаў удзельнік [[user:Plaga med|Plaga med]] ''Беларуская Вікіпедыя (тарашкевіца):'' '''Статыстыка:''' * У сакавіку створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2026-04-01|154 артыкулы]], у красавіку — [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2026-05-01|104 артыкулы]] '''Добрыя артыкулы:''' Выстаўлены кандыдатам артыкул [[:be-tarask:Выдрыца (урочышча)|Выдрыца (урочышча)]] ''Падрыхтаваў удзельнік [[user:Антон 740|Антон 740]]''</onlyinclude> == Гл. таксама == * [[Вікіпедыя:Супольнасць/Вікіжыццё/Архіў]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Супольнасць| ]] iph0ks06tgqp5oxfdoov0l2w7urbl7r Мухтар Шаханаў 0 648390 5135264 5130043 2026-05-03T10:56:18Z DobryBrat 5701 дапаўненне, вікіфікацыя, афармленне, стыль 5135264 wikitext text/x-wiki {{Пісьменнік}} '''Мухтар Шаханаў''' ({{lang-kk|Мұхтар Шақанов}}; {{ВДП}}) — казахскі {{паэт|Казахстана|XX стагоддзя|СССР|}}, {{драматург|Казахстана|XX стагоддзя|СССР|}} і {{празаік|Казахстана|XX стагоддзя|СССР|}}, дэпутат Мажыліса Парламента Рэспублікі Казахстан, палітычны дзеяч. == Біяграфія == Нарадзіўся 2 ліпеня 1942 года. Скончыў Шымкенцкі педагагічны інстытут. У 1989 годзе — дэпутат Вярхоўнага Савета СССР. У 1989 годзе выступаў у Крамлі з пасланнем дэпутатам Вярхоўнага Савета СССР пра ўтойванне фактаў гвалтоўнага падаўлення [[Пратэсты ў Алма-Аце (1986)|снежаньскіх падзей 1986 года ў Алмаце]]. У 2009 годзе ўзначаліў рух супраць перадачы мільёна гектараў сельскагаспадарчых тэрыторый на ўсходзе Казахстана ў арэнду [[Кітай|Кітаю]]. У 2017 годзе прапанаваў перавесці на лацінку не толькі [[казахская мова|казахскую]], але і [[руская мова|рускую мову]] ў Казахстане. Памёр 19 красавіка 2026 года ў Алматы. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Шаханаў Мухтар}} [[Катэгорыя:Казахскамоўныя паэты]] [[Катэгорыя:Казахскамоўныя пісьменнікі]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 11-га склікання]] [[Катэгорыя:Народныя дэпутаты СССР ад акруг Казахстана]] [[Катэгорыя:Дыпламаты Казахстана]] pccsp4hs5qufumg2u6regq4eid73952 Манаблок 0 655253 5135028 4915901 2026-05-02T18:19:25Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135028 wikitext text/x-wiki '''Манаблок''' ({{Lang-el|μονος}} — ''адзін'') — тып выканання тэхнікі, некалькі прылад у адным корпусе, ўжываецца для памяншэння займанай абсталяваннем плошчы, спрашчэння зборкі канчатковым карыстальнікам, надання эстэтычнага выгляду<ref>[https://be.delachieve.com/%D1%88%D1%82%D0%BE-%D1%82%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%B5-%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BA-%D1%96-%D1%86%D1%96-%D0%B2%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0-%D1%8F%D0%B3%D0%BE/ Што Такое Манаблок І Ці Варта Яго Проибретать?] ''delachieve.com''</ref><ref>[https://www.tostpost.com/be/kamputary/11589-manablok-plyusy-m-nusy-v-dy-manabloka-haraktarystyk-vodguk.html Манаблокі: плюсы і мінусы. Віды манаблокаў, характарыстыкі і водгукі.]{{Недаступная спасылка}} ''TostPost''</ref>. ==Зноскі== {{Reflist}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Тэхнічная тэрміналогія]] [[Катэгорыя:Класы камп’ютараў]] [[Катэгорыя:Офісная тэхніка]] 7ozw6jv0a2u69p7n8cpgygp7d0o0k57 Махнавіцкі сельсавет 0 657732 5135236 4719799 2026-05-03T09:15:15Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135236 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Махнавіцкі сельсавет |Арыгінальная назва = |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Беларусь]] |Статус = |Гімн = |Уваходзіць у = [[Мазырскі раён]] |Уключае = 6 населеных пунктаў |Сталіца = [[Махнавічы (Мазырскі раён)|Махнавічы]] |Датаўтварэння = [[20 жніўня]] [[1924]] |Скасаванне = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 651 |Год перапісу = 2019 |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = |Часавыпояс = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = 3 |Сайт = |Заўвагі = }} '''Ма́хнавіцкі сельсавет''' — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе [[Мазырскі раён|Мазырскага раёна]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Цэнтр — аграгарадок (да 2018 года вёска<ref>[http://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D918g0088086&p1=1 Решение Мозырского районного Совета депутатов от 13 февраля 2018 г. № 180 Об отнесении некоторых сельских населенных пунктов Мозырского района к агрогородкам] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200919215345/https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D918g0088086&p1=1 |date=19 верасня 2020 }}</ref>) [[Махнавічы (Мазырскі раён)|Махнавічы]]. Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Мазырскага раёна [[Мазырская акруга|Мазырскай акругі]] [[БССР]]. З 5 кастрычніка 1926 года ў складзе [[Слабадскі раён|Слабадскога раёна]], з 4 жніўня 1927 года — у складзе [[Каралінскі раён|Каралінскага раёна]] той жа акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Каралінскім раёне БССР, які 5 лютага 1931 года перайменаваны ў [[Ельскі раён|Ельскі]], з 21 чэрвеня 1935 года — Мазырскай акругі, з 20 лютага 1938 года — [[Палеская вобласць|Палескай вобласці]], з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Мазырскага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета было 6 населеных пунктаў<ref name="атд74">{{Крыніцы/БССР-АТД (1974)|92}}</ref>. Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 786 чалавек<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/homielskaja.htm Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Гомельскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2009 года]{{Недаступная спасылка}}</ref>, з іх 93,6 % — [[беларусы]], 3,6 % — [[рускія ў Беларусі|рускія]], 1,8 % — [[украінцы ў Беларусі|украінцы]]<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm Этнічны склад насельніцтва сельсаветаў Беларусі паводле перапісу 2009 года]</ref>; паводле перапісу 2019 года — 651 чалавек<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/homielskaja.htm |title=Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Гомельскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2019 года |access-date=28 красавіка 2024 |archive-date=26 лістапада 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126232209/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/homielskaja.htm |url-status=dead }}</ref>. {{зноскі}} == Літаратура == * Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987. * Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с. {{Махнавіцкі сельсавет}} {{Мазырскі раён}} [[Катэгорыя:Махнавіцкі сельсавет| ]] [[Катэгорыя:Былыя сельсаветы Слабадскога раёна]] [[Катэгорыя:Былыя сельсаветы Ельскага раёна]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе]] dld4277y7orm0yykztk7sb9nlmfo8m6 Акадэмія спецыяльнай педагогікі імя Марыі Гжэгажэўскай у Варшаве 0 658222 5134924 3972830 2026-05-02T12:16:32Z Boston9 36371 picture swap 5134924 wikitext text/x-wiki {{Картка ўніверсітэта |назва = Акадэмія спецыяльнай педагогікі імя Марыі Гжэгажэўскай у Варшаве |скарачэнне = |эмблема = |выява = [[Выява:Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie 2026.jpg|300px]] |арыгінал = {{lang-pl|Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie}} |міжназва = The Maria Grzegorzewska University |ранейшае = |дэвіз = |заснаваны = 1922 |зачынены = |рэарганізаваны = 1970 |год рэарганізацыі = |тып = |найменне пасады =Рэктар |піб пасады = Барбара Марцінкоўская |прэзідэнт = |навуковы кіраўнік = |студэнты = 5 000 |замежныя студэнты = |спецыялітэт = |бакалаўрыят = |магістратура = |аспірантура = |дактарантура = |дактары = |прафесары = |выкладчыкі = |размяшчэнне = [[Варшава]] |кампус = |адрас = вул. Шчэнслівіцкая 40,<br>02-353 г. Варшава, Польшча |сайт = http://www.aps.edu.pl |узнагароды = |lat_dir = N |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordScale = |edu_region = }} '''Акадэмія спецыяльнай педагогікі імя Марыі Гжэгажэўскай у Варшаве''' ({{lang-pl|Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie}}) — [[Польшча|польская]] дзяржаўная [[вышэйшая навучальная ўстанова]] [[Педагогіка|педагагічнага]] профілю з сядзібай у [[Варшава|Варшаве]]. Асноўнай мэтай навучальнай установы з’яўляецца падрыхтоўка кадраў для працы з людзьмі з абмежаванымі магчымасцямі і спецыяльнымі патрэбамі, якім неабходны адмысловы дагляд і дапамога. == Гісторыя == У [[1922]] годзе рашэннем Міністэрства рэлігійных культаў і народнай адукацыі ў выніку аб’яднання Дзяржаўнага фанетычнага інстытута і Дзяржаўнай семінарыі спецыяльнай педагогікі быў створаны Дзяржаўны інстытут спецыяльнай педагогікі. Дырэктарам інстытута стала [[Марыя Гжэгажэўская]]. У [[1970]] годзе інстытут атрымаў статус вышэйшай прафесійнай школы, а ў [[1976]] годзе быў ператвораны ў Вышэйшую школу спецыяльнай педагогікі імя Марыі Гжэгажэўскай. У чэрвені [[2000]] года ўстанове была прысвоена сучасная назва — Акадэмія спецыяльнай педагогікі імя Марыі Гжэгажэўскай. == Структура == * Інстытут педагогікі * Інстытут сацыяльнай прафілактыкі і сацыяльнай працы * Інстытут спецыяльнай педагогікі * Інстытут філасофіі і сацыялогіі * Інстытут дапамогі развіццю чалавека і адукацыі * Інстытут псіхалогіі * Інстытут мастацкай адукацыі == Спасылкі == {{Commons|Category:Maria Grzegorzewska University}} * [http://www.aps.edu.pl Афіцыйная інтэрнэт-старонка акадэміі] {{Вышэйшыя навучальныя ўстановы Варшавы}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з польскай мовай навучання]] [[Катэгорыя:Варшава]] 52waij6gkt78l5rcd6htguqsxekjz38 Мар’я Элікоўская-Вінклерава 0 664657 5135141 5022250 2026-05-03T04:30:19Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135141 wikitext text/x-wiki {{Асоба}} '''Мар’я Эліко́ўская-Ві́нклерава''', польскі варыянт — '''Марыя Эліко́ўская-Ві́нклер''', нямецкі варыянт — '''Марыя Элікоўская-Вінклер''' {{lang-pl|Maria Elikowska-Winkler}}; {{lang-de|Maria Elikowska-Winkler}} [[1951]], [[Познань]], [[Польшча]]) — філолаг, ніжнялужыцкая грамадская дзяячка польскага паходжання. Член [[Ніжнялужыцкая моўная камісія|Ніжнялужыцкай моўнай камісіі]]<ref name="ас1">{{Cite web |url=https://www.domowina.de/dsb/clonkojstwo/sobustawske-towaristwa/masica-serbska/sekcije-komisije-wuberki/dolnoserbska-recna-komisija-dsrk/psedsedarstwo-a-clonki/ |title=Pśedsedarstwo a cłonki Dolnoserbskeje rěcneje komisije |access-date=7 снежня 2020 |archive-date=21 студзеня 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190121010823/https://www.domowina.de/dsb/clonkojstwo/sobustawske-towaristwa/masica-serbska/sekcije-komisije-wuberki/dolnoserbska-recna-komisija-dsrk/psedsedarstwo-a-clonki/ |url-status=dead }}</ref>. Заснавальнік і кіраўніу Школы ніжнялужыцкай мовы і культуры ў [[Котбус]]е<ref>{{Cite web |url=https://www.cottbus.de/dsb/gosci/serbske_institucije_a_medije/sula_za_dolnoserbsku_rec_a_kulturu.html |title=Šula za dolnoserbsku rěc a kulturu |access-date=7 снежня 2020 |archive-date=21 студзеня 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190121064254/https://www.cottbus.de/dsb/gosci/serbske_institucije_a_medije/sula_za_dolnoserbsku_rec_a_kulturu.html |url-status=dead }}</ref>. Лаўрэат [[Прэмія імя Якуба Чышынскага|Прэміі імя Якуба Чышынскага]] (2019). Атрымала адукацыю ў галіне [[Германістыка|германістыкі]] ў [[Універсітэт імя Адама Міцкевіча ў Познані|Пазнаньскім універсітэце]]<ref name="ас2">[https://maerkischer-bote.de/personen/sich-sofort-ins-wendische-verliebt-162005 Cottbus: Sich sofort ins Wendische verliebt]</ref>. З 1981 года жыла ў ГДР, дзе выкладала [[польская мова|польскую мову]]<ref name="ас3">[http://www.owen-berlin.de/archiv/popup1.html Portrait Maria Elikowska-Winkler] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190121064330/http://www.owen-berlin.de/archiv/popup1.html |date=21 студзеня 2019 }}</ref>. Вывучала [[ніжнялужыцкая мова|ніжнялужыцкую мову]] ў Цэнтральнай школе ніжнялужыцкай мовы ў вёсцы Дзешанк (Dissenchen), дзе адначасова выкладала польскую мову<ref name="ас2" />. У 1990 годзе зснавала курсы ніжнялужыцкай мовы, якія ў 1992 годзе былі пераўтвораны ў Школу ніжнялужыцкай мовы і культуры (Schule für die Niedersorbische Sprache und Kultu, Šula za serbsku rec i kulturu) ў [[Котбус]]е. пазней гэтая навучальная ўстанова была ўключана ў дзяржаўную сістэму адукацыі дарослых. Колькасць студэнтаў у гэтай школе павялічылася з 70 чалавек у 1992 годзе да 3500 чалавек у 2002 годзе<ref name="ас3" />. Супрацоўнічае з [[Еўрапейскі ўніверсітэт Віядрына|універсітэтам Віядрына]] і моўным цэнтрам «[[Witaj]]», актыўна займаецца распаўсюджваннем розных навуковых і метадалагічных праграм па вывучэнню ніжнялужыцкай мовы і пашырэнню сферы яе прымянення. У 1997 годзе была ўдастоена польскім урадам медалі «Заслугі перад культурай» і ў 2001 годзе — узнагародзана ордэнам «[[Крыж Заслугі (Польшча)|Крыж Заслугі]]»<ref name="ас3" />. У 2002 годзе Школа ніжнялужыцкай мовы і культуры, якой яна кіравала, атрымала ўзнагароду European Language Seal. З 2004 года — член Сербалужыцкага савета пры Парламенце Брандэнбурга<ref name="ас1" /> У 2019 атрымала галоўны прыз [[прэмія імя Якуба Чышынскага|прэміі імя Якуба Чышынскага]]. {{зноскі}} == Спасылкі == * [http://www.owen-berlin.de/archiv/popup1.html Portrait Maria Elikowska-Winkler] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190121064330/http://www.owen-berlin.de/archiv/popup1.html |date=21 студзеня 2019 }} * [https://www.cottbus.de/politik/ehrungen/ehrenchronik/ehrenchronik_2017/maria_elikowska-winkler.html Maria Elikowska-Winkler] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190121064252/https://www.cottbus.de/politik/ehrungen/ehrenchronik/ehrenchronik_2017/maria_elikowska-winkler.html |date=21 студзеня 2019 }} {{ВС}} {{DEFAULTSORT:Элікоўская-Вінклерава, Мар'я}} [[Катэгорыя:Лужыцкія філолагі]] [[Катэгорыя:Лужыцкія грамадскія дзеячы]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі імя Якуба Чышынскага]] fgkfvp7a2khymyq733gz5ghz1ghweeg Малінаўскі сельсавет (Лоеўскі раён) 0 665283 5135018 4847280 2026-05-02T17:52:22Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135018 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Малінаўскі сельсавет |Арыгінальная назва = |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Беларусь]] |Статус = |Гімн = |Уваходзіць у = [[Лоеўскі раён]] |Уключае = 11 населеных пунктаў |Сталіца = [[Малінаўка (Лоеўскі раён)|Малінаўка]] |Датаўтварэння = [[8 снежня]] [[1926]] |Скасаванне = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 744 |Год перапісу = 2019 |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = |Часавыпояс = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = 3 |Сайт = |Заўвагі = }} {{значэнні|Спасылка=Малінаўскі сельсавет}} '''Малі́наўскі сельсавет''' — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе [[Лоеўскі раён|Лоеўскага раёна]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]]. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) [[Малінаўка (Лоеўскі раён)|Малінаўка]]. Пасля [[Узбуйненне БССР#Другое ўзбуйненне БССР|другога ўзбуйнення БССР]] з 8 снежня 1926 года '''Баршчоўскі сельсавет''' у складзе Лоеўскага раёна [[Рэчыцкая акруга|Рэчыцкай акругі]] [[БССР]]. Цэнтр — вёска [[Баршчоўка (Лоеўскі раён)|Баршчоўка]]. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе [[Гомельская акруга|Гомельскай акругі]]. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаваных [[Астраўскі сельсавет|Астраўскога]], [[Буда-Петрыцкі сельсавет|Буда-Петрыцкага]] і [[Вялікадуброўскі сельсавет|Вялікадуброўскага]] сельсаветаў. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Лоеўскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкага раёна]]. 30 ліпеня 1963 года вёска Баршчоўка перайменавана ў [[Новая Баршчоўка|Новую Баршчоўку]], а сельсавет — у '''Новабаршчоўскі сельсавет'''<ref>Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР ад 30 ліпеня 1963 г. Аб перайменаванні вёскі Баршчоўка і Баршчоўскага сельскага Савета Рэчыцкага раёна Гомельскай вобласці // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1963, № 24 (1024).</ref>. 29 студзеня 1964 года да сельсавета далучана частка скасаванага [[Хаткаўскі сельсавет (Рэчыцкі раён)|Хаткаўскага сельсавета]] (7 населеных пунктаў: [[Вулкан (Лоеўскі раён)|Вулкан]], [[Карпаўка (Малінаўскі сельсавет)|Карпаўка]], [[Лесуны (Лоеўскі раён)|Лесуны]], [[Малінаўка (Лоеўскі раён)|Малінаўка]], [[Рудня Удалёўская]], [[Удалёўка]] і [[Хаткі (Лоеўскі раён)|Хаткі]])<ref>Рашэнне выканкома Гомельскага абласнога (сельскага) Савета дэпутатаў працоўных ад 29 студзеня 1964 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1964, № 6 (1046).</ref>. З 30 ліпеня 1966 года сельсавет у складзе адноўленага Лоеўскага раёна. 2 жніўня 1966 года ў склад сельсавета з [[Вышамірскі сельсавет|Вышамірскага сельсавета]] Рэчыцкага раёна перададзены 3 населеныя пункты ([[Белы Калодзеж]], [[Вышкаў-Бурыцкае]], [[Рудня-Бурыцкае]])<ref>Рашэнне выканкома Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 2 жніўня 1966 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1966, № 26 (1146).</ref>. 15 кастрычніка 1976 года скасаваны пасёлак [[Вінаградаўка (Лоеўскі раён)|Вінаградаўка]]<ref>Рашэнне выканкома Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 15 кастрычніка 1976 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1976, № 36 (1518).</ref>. 3 снежня 1981 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Малінаўка, сельсавет перайменаваны ў Малінаўскі<ref>Рашэнне выканкома Гомельскага абласнога Савета народных дэпутатаў ад 3 снежня 1981 г. // Збор законаў Беларускай ССР, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1981, № 35 (1697).</ref>. 11 мая 1986 года скасавана вёска [[Лесуны (Лоеўскі раён)|Лесуны]]<ref>Рашэнне выканкома Гомельскага абласнога Савета народных дэпутатаў ад 11 мая 1986 г. // Збор законаў Беларускай ССР, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1986, № 20 (1862).</ref>, 23 верасня 2011 года — вёскі [[Вышкаў-Бурыцкае]], [[Дуброва (Лоеўскі раён)|Дуброва]], [[Карпаўка (Малінаўскі сельсавет)|Карпаўка]], [[Рудня Удалёўская]] і пасёлак [[Кірава (Лоеўскі раён)|Кірава]]<ref>[http://www.pravo.by/pdf/2011-121/2011_121_9_44737.pdf Решение Лоевского районного Совета депутатов от 23 сентября 2011 г. № 70 Об упразднения сельских населенных пунктов Лоевского района Гомельской области] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200329053525/http://www.pravo.by/pdf/2011-121/2011_121_9_44737.pdf|date=29 сакавіка 2020}}</ref>. Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (16 населеных пунктаў) — 936 чалавек<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/homielskaja.htm Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Гомельскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2009 года]{{Недаступная спасылка}}</ref>, з іх 93,6 % — [[беларусы]], 3,6 % — [[рускія ў Беларусі|рускія]], 1,5 % — [[украінцы ў Беларусі|украінцы]], 0,5 % — [[малдаване ў Беларусі|малдаване]], 0,4 % — [[немцы ў Беларусі|немцы]]<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm Этнічны склад насельніцтва сельсаветаў Беларусі паводле перапісу 2009 года]</ref>; паводле перапісу 2019 года (11 населеных пунктаў) — 744 чалавекі<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/homielskaja.htm |title=Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Гомельскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2019 года |access-date=21 красавіка 2024 |archive-date=26 лістапада 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126232209/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/homielskaja.htm |url-status=dead }}</ref>. {{зноскі}} == Літаратура == * Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987. * Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с. {{Малінаўскі сельсавет, Лоеўскі раён}} {{Лоеўскі раён}} [[Катэгорыя:Малінаўскі сельсавет (Лоеўскі раён)| ]] [[Катэгорыя:Былыя сельсаветы Рэчыцкага раёна]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе]] st26egpt0nzk1qymbcsjnxk82ghzq4l Маланямкоўскі сельсавет 0 679784 5134973 4826887 2026-05-02T15:03:45Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5134973 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Маланямкоўскі сельсавет |Арыгінальная назва = |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Беларусь]] |Статус = |Гімн = |Уваходзіць у = [[Веткаўскі раён]] |Уключае = 4 населеныя пункты |Сталіца = [[Малыя Нямкі]] |Датаўтварэння = [[8 снежня]] [[1926]],<br />[[1931]] |Скасаванне = [[30 снежня]] [[1927]],<br />[[27 снежня]] [[2022]] |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 417 |Год перапісу = 2019 |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = |Часавыпояс = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = 3 |Сайт = http://www.vetka.gomel-region.by/ru/mal-ru/ |Заўвагі = }} '''Маланямко́ўскі сельсавет''' — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе [[Веткаўскі раён|Веткаўскага раёна]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Адміністрацыйны цэнтр — [[аграгарадок]] (да 2009 года вёска) [[Малыя Нямкі]]. == Гісторыя == Пасля [[Узбуйненне БССР#Другое ўзбуйненне БССР|другога ўзбуйнення БССР]] з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе [[Свяцілавіцкі раён|Свяцілавіцкага раёна]] [[Гомельская акруга|Гомельскай акругі]] [[БССР]]. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Веткаўскага раёна. 30 снежня 1927 года скасаваны, тэрыторыя далучана да [[Вяліканямкоўскі сельсавет|Вяліканямкоўскага сельсавета]]. Утвораны зноў у 1931 годзе ў складзе Веткаўскага раёна БССР. З 12 лютага 1935 года ў складзе адноўленага Свяцілавіцкага раёна, з 20 лютага 1938 года — Гомельскай вобласці. З 17 снежня 1956 года ў складзе Веткаўскага раёна, з 25 снежня 1962 года — [[Гомельскі раён|Гомельскага раёна]], з 6 студзеня 1965 года — адноўленага Веткаўскага раёна. 21 кастрычніка 1968 года скасаваны пасёлак [[Рошча (Веткаўскі раён)|Рошча]]<ref>Рашэнне выканкома Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 21 кастрычніка 1968 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1968, № 32 (1226).</ref>, 15 верасня 2017 года — пасёлак [[Іванькін]]<ref>[http://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D917g0085424&p1=1 Решение Ветковского районного Совета депутатов от 15 сентября 2017 г. № 137 Об упразднении сельских населенных пунктов]</ref>. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Маланямкоўскага сельсавета 5 населеных пунктаў<ref name="атд74">{{крыніцы/БССР-АТД (1974)|77}}</ref>. 27 снежня 2022 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да [[Стаўбунскі сельсавет|Стаўбунскага сельсавета]]<ref>[https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D923g0120537&p1=1 Решение Гомельского областного Совета депутатов от 27 декабря 2022 г. № 420 Об изменении административно-территориального устройства Ветковского района Гомельской области]</ref>. == Склад == На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 4 населеныя пункты: аграгарадок [[Малыя Нямкі]], вёска [[Пералёўка]], пасёлкі [[Зацішша (Веткаўскі раён)|Зацішша]] і [[Памяць (Веткаўскі раён)|Памяць]]. == Насельніцтва == Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (5 населеных пунктаў) складала 556 чалавек<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/homielskaja.htm Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Гомельскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2009 года]{{Недаступная спасылка}}</ref>, з іх 94,8 % — [[беларусы]], 3,4 % — [[рускія ў Беларусі|рускія]], 1,8 % — [[украінцы ў Беларусі|украінцы]]<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm Этнічны склад насельніцтва сельсаветаў Беларусі паводле перапісу 2009 года]</ref>; паводле перапісу 2019 года (4 населеныя пункты) — 417 чалавек<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/homielskaja.htm |title=Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Гомельскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2019 года |access-date=31 сакавіка 2024 |archive-date=26 лістапада 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126232209/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/homielskaja.htm |url-status=dead }}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987. * Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: [[БелНИИДАД]], 2012. — 172 с. {{Веткаўскі раён}} [[Катэгорыя:Былыя сельсаветы Веткаўскага раёна]] [[Катэгорыя:Былыя сельсаветы Свяцілавіцкага раёна]] [[Катэгорыя:Былыя сельсаветы Гомельскага раёна]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1927 годзе]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1931 годзе]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2022 годзе]] esu6gnh7cd7o2qcj1fu5n0c3i89wmhy Пераклад Бібліі Станкевіча 0 679824 5135241 5113052 2026-05-03T09:25:21Z Economico-geographer 399 дапаўненне 5135241 wikitext text/x-wiki {{Пераклад Бібліі | назва = Сьвятая Бібля | выява = | поўная назва = Сьвятая Бібля. Кнігі Сьвятога Пісьма Старога і Новага Закону з мовы гэбрэйскае а грэцкае на вялікалітоўскую (беларускую) нанава перакладзеныя | іншыя назвы = | скарачэнне = | мова перакладу = [[Беларуская мова|беларуская]] | публікацыя_СЗ = | публікацыя_НЗ = [[1970]] | публікацыя_цалкам = [[1973]] | неканон = не ўключаны | аўтар = [[Ян Станкевіч]], [[Майсей Гітлін]] | крыніца перакладу = | мова крыніцы = [[іўрыт]], [[грэчаская мова]] | тып перакладу = | выдавец = | тыраж = | канон = пратэстанцкі | спасылка = [http://casasloviec.co.uk/index.php-do=cat&category=stankevich.htm Часасловец], [https://bible.by/bjs/ Библия Онлайн] | Рд1:1-3 = <small>На пачатку стварыў Бог нябёсы й зямлю. А зямля была бяз хормы а пустая, і цемнь была над бяздоньням; і Дух Божы лунаў над відам водаў. I сказаў Бог: „Станься сьвятліня". I сталася сьвятліня. </small> | Пс1:1-2 = <small>Шчасьлівы тый муж, што не хадзіў подле рады бязбожных, ані на дарозе грэшнікаў не стаяў, ані на седаве скалазубаў не сядзеў; Але ў праве СПАДАРОВЫМ любата ягоная, і ў праве Ягоным размышляе дзень і ноч!</small> | Ян3:16 = <small>Бо так умілаваў Бог сьвет, што Сына Свайго адзінароднага Ён аддаў, каб кажны, хто вера ў Яго, не загінуў, але меў жыцьцё вечнае.</small> | 2Цім3:16-17 = <small> Кажнае Пісьмо натханае Богам і карыснае да вучэньня, да вінаваньня, да паправы, да навучаньня ў справядлівасьці, Каб людзіна Божая была дасканальная, супоўна прыгатаваўшыся да кажнага добрага ўчынку.</small> }} '''Перакла́д Бі́бліі Я́на Станке́віча''' — пераклад [[Біблія|Бібліі]] на [[беларуская мова|беларускую мову]] аўтарства [[Ян Станкевіч|Яна Станкевіча]] ў супрацоўніцтве з гебраістам [[Майсей Гітлін|Майсеем Гітліным]]. Пераклад быў ініцыяваны «[[Беларускі Біблійны камітэт|Беларускім Біблійным камітэтам]]», створаным у 1965 у [[ЗША]] з мэтаю выдаць і распаўсюдзіць беларускую Біблію. У склад камітэту ўвайшлі [[Майсей Гітлін]] (дырэктар), [[Янка Станкевіч]] і Т. Сайка (сябры)<ref name="traciak45">{{Кніга|аўтар = І.І. Трацяк.|частка = Шлях да беларускамоўнай Бібліі|загаловак = Біблія ў кантэксце беларускай культуры: Вучэб. дапам.|месца = Гродна|выдавецтва = [[ГрДУ]]|год = 2003|старонкі = 45|isbn = 985-417-454-9}}</ref>. Іхні пераклад зроблены паводле пратэстанцкага канону<ref name="dublab">{{Cite web| author = [[Ірына Дубянецкая]], [[Глеб Лабадзенка]]| date = 20 сакавіка 2012| url = http://labadzenka.by/?p=16729| work = Блог Глеба Лабадзенкі| language = be| title = Ірына Дубянецкая: Беларусь 1000 гадоў жыве без Бібліі| access-date = 5 чэрвеня 2021| archive-url = https://web.archive.org/web/20120509072524/http://labadzenka.by/?p=16729| archive-date = 9 мая 2012}}</ref> і зроблены з арыгіналу ([[Стары Запавет]] — з [[Іўрыт|яўрэйскай]], [[Новы Запавет]] — з [[Грэчаская мова|грэчаскай мовы]])<ref name="dublab" />, тэкстуальна не саступае ў даставернасці класічным перакладам. Пераклад быў выдадзены паэтапна. У [[1970]] годзе быў выдадзены «[[Новы Запавет|Новы Закон]]» (у [[Нью-Ёрк]]у), у [[1973]] годзе — уся «Сьвятая Бібля». Абедзве часткі — класічным правапісам. Адной з адметных асаблівасцяў перакладу з’яўляецца яго насычанасць [[Архаізм|архаічнымі]] старабеларускімі формамі і [[неалагізм]]амі. Моўны пурызм Янкі Станкевіча зрабіў гэты пераклад цяжкім для чытання. Сучасная літаратурная мова значна адрозніваецца ад прапанаванага варыянту перакладу<ref name="traciak45" />. == Бібліяграфія == * {{Кніга |загаловак = НОВЫ ЗАКОН Спадара а Спаса нашага Ісуса Хрыста {{!}} З мовы грэцкае на вялікалітоўскую (беларускую) нанава перакладзены |адказны = Пераклад Я. Станкевіча |месца = Нью-Ёрк |выдавецтва = Вялікалітоўскае (Беларускае) Навуковае Таварыства Пранціша Скарыны |год = 1970 |старонак = 260 }} * {{Кніга |загаловак = Сьвятая Бібля. Кнігі Сьвятога Пісьма Старога і Новага Закону з мовы гэбрэйскае а грэцкае на вялікалітоўскую (беларускую) нанава перакладзеныя |адказны = Пераклад Я. Станкевіча і М. Гітліна |месца = Нью-Ёрк |год = 1973 |старонак = 840 + 260 }} {{зноскі}} == Спасылкі == * [http://casasloviec.co.uk/index.php-do=cat&category=stankevich.htm Сьвятая Бібля у перакладзе Яна Станкевіча (за дапамогаю Майсея Гітліна)] * [https://bible.by/bjs/ Пераклад Бі́бліі на беларускую мову аўтарства Яна Станкевіча ў супрацоўніцтве з гебраістам Майсеем Гітліным] {{Бібліяінфармацыя}} {{Пераклады Бібліі на беларускую мову}} 5e453jb36vw2dvb086euubednhibkst Пераклад Бібліі Сёмухі 0 679837 5135221 5113129 2026-05-03T08:43:30Z Economico-geographer 399 дапаўненне 5135221 wikitext text/x-wiki {{Пераклад Бібліі | назва = Біблія Сёмухі | выява = | поўная назва = Біблія. Кнігі Сьвятога Пісаньня Старога і Новага Запавету кананічныя ў беларускім перакладзе | іншыя назвы = Пераклад Сёмухі | скарачэньне = | мова перакладу = [[Беларуская мова|беларуская]] | публікацыя_СЗ = | публікацыя_НЗ = 1995 | публікацыя_цалкам = 2002 | неканон = не ўключаны | аўтар = Васіль Сёмуха | крыніца перакладу = [[Сінадальны пераклад]], [[Лізавецінская Біблія]] | мова крыніцы = [[Руская мова|руская]], [[царкоўнаславянская мова|царкоўнаславянская]] | тып перакладу = | выдавец = World Wide Printing | тыраж = 10 000 | канон = праваслаўны | спасылка = [http://knihi.com/none/Biblija.html Беларуская Палічка] | Рд1:1-3 = <small> На пачатку стварыў Бог неба і зямлю. А зямля была нябачная і пустая і цемра над безданьню, і Дух Божы лунаў над вадою. І сказаў Бог: хай будзе сьвятло. І сталася сьвятло.</small> | Пс1:1-2 = <small>Псальма Давідава. Дабрашчасны той муж, што ня ходзіць на раду бязбожных, і не стаіць на дарозе грэшных, і не сядзіць на зборні распустаў; а ў законе Гасподнім воля ягоная, і пра закон Ягоны ўдзень і ўначы разважае!</small> | Ян3:16 = <small>Бо так палюбіў Бог сьвет, што аддаў Сына Свайго Адзінароднага, каб кожны, хто верыць у Яго, не загінуў, а меў жыцьцё вечнае.</small> | 2Цім3:16-17 = <small>Усё Пісаньне боганатхнёнае і карыснае для навучаньня, для выкрыцьця, для выпраўленьня, для настаўленьня ў праведнасьці, каб быў дасканалы Божы чалавек, да ўсякае добрае справы падрыхтаваны.</small> }} '''Перакла́д Сё́мухі''' — пераклад усёй [[Біблія|Бібліі]], здзейснены [[Васіль Сёмуха|Васілём Сёмухам]] і выдадзены ў [[2002]] годзе ў [[Мінск]]у [[тарашкевіца]]й. Васіль Сёмуха, які спярша пачынаў працу над [[Пераклад Бібліі Беларускага экзархата РПЦ|перакладам Біблійнай камісіі Беларускай праваслаўнай царквы]], у [[1995]] годзе выдаў уласны пераклад [[Новы Запавет|Новага Запавету]] і [[Псалтыр]]у з царкоўнаславянскай мовы. У 2002 выйшаў пераклад усяе Бібліі, здзейснены пад рэдакцыяй місіянера Юркі Рапецкага (Канада) з дапамогай мітрапаліта [[БАПЦ|Беларускай аўтакефальнай праваслаўнай царквы]] [[Мікалай (Мацукевіч)|Мікалая]]. Асновай гэтага выдання стаў рускі [[Сінадальны пераклад]] 1876 года. Сёмухаў пераклад вельмі багаты моўна, аднак крытыкуецца за «непрыкрытую вольнасць у перакладзе цяжкіх месцаў, дыялектнае напісанне біблейскіх імёнаў, нарэдка да страты іх запаветнай этымалогіі»<ref>{{Cite web|author = Родаў Г. Я|date = 14 лістапада 2008|url = http://bartnicki.livejournal.com/48397.html|title = З гісторыі перакладу Бібліі на ўсходнеславянскіх тэрыторыях|work = а. Сяргей Сурыновіч|publisher = [[Жывы Журнал]]|access-date = 21 ліпеня 2013|language = be}}</ref>; акрамя таго, даследчыца [[Ірына Дубянецкая]], доктар сакральнай філасофіі, заўважае, што крыніца перакладу — руская Сінадальная Біблія — мае сама па сабе шмат тэкстуальных памылак<ref name="dublab">{{Cite web| author = [[Ірына Дубянецкая]], [[Глеб Лабадзенка]]| date = 20 сакавіка 2012| url = http://labadzenka.by/?p=16729| title = Ірына Дубянецкая: Беларусь 1000 гадоў жыве без Бібліі| work = Блог Глеба Лабадзенкі| language = be| access-date = 5 чэрвеня 2021| archive-url = https://web.archive.org/web/20120509072524/http://labadzenka.by/?p=16729| archive-date = 9 мая 2012}}</ref>. == Бібліяграфія == * {{Кніга |загаловак = Новы Запавет. Псалтыр |адказны = Пераклад В.С. Сёмуха |месца = {{Мн.}} |выдавецтва = ВЦ «Бацькаўшчына» |год = 1995 |старонак = 489 |isbn = 985-6026-06-7 |тыраж = 5700 }} * {{Кніга |загаловак = Біблія. Кнігі Сьвятога Пісаньня Старога і Новага Запавету кананічныя ў беларускім перакладзе |месца = Duncanville, USA |выдавецтва = World Wide Printing |год = 2002 |старонак = 1535 |isbn = 1-58712-085-2 |тыраж = 10 000 }} == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [http://knihi.com/none/Biblija.html Біблія ў перакладзе Васіля Сёмухі] на [[Беларуская Палічка|Беларускай Палічцы]] * [https://bibleonline.ru/bible/bel/ Беларускі пераклад (В. Сёмухі)] на партале «Библия Онлайн» ([https://bible.by/bbs/ люстэрка]) * [https://www.biblija.by/bible/ БІБЛІЯ: КНІГІ СТАРОГА І НОВАГА ЗАПАВЕТУ ў перакладзе В.Сёмухі (2002)] на сайце «Беларуская Біблія» * [http://www.belapc.org/litaratura/biblia-bible-in-belarusan Пераклад Бібліі Васіля Сёмухі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120405210240/http://www.belapc.org/litaratura/biblia-bible-in-belarusan |date=5 красавіка 2012 }} на партале [[БАПЦ]] {{Беларускія пераклады Бібліі|ключ = Сёмуха}} k638dseqwdyts494i9qwfuqb4ppu12f Малдоўскі інстытут міжнародных адносін 0 683771 5134984 3887896 2026-05-02T15:47:49Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5134984 wikitext text/x-wiki {{Картка ўніверсітэта |назва = Малдоўскі інстытут міжнародных адносін |скарачэнне = |эмблема = |выява = |арыгінал = {{lang-ro|Institutul de Relații Internaționale din Moldova}} |міжназва = |ранейшае = |дэвіз = |заснаваны = 2003 |зачынены = |рэарганізаваны = |год рэарганізацыі = |тып = |найменне пасады = |піб пасады = |прэзідэнт = |навуковы кіраўнік = |студэнты = |замежныя студэнты = |спецыялітэт = |бакалаўрыят = |магістратура = |аспірантура = |дактарантура = |дактары = |прафесары = |выкладчыкі = |размяшчэнне = [[Кішынёў]] |кампус = |адрас = |сайт = http://www.irim.md/ |узнагароды = |lat_dir = N |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordScale = |edu_region = }} '''Малдоўскі інстытут міжнародных адносін''' ({{lang-ro|Institutul de Relații Internaționale din Moldova}}) — [[Малдова|малдоўская]] дзяржаўная [[Вышэйшая навучальная ўстанова|вышэйшая навучальная ўстанова]], якая знаходзіцца ў горадзе [[Кішынёў]]. == Структура == === Факультэты === * Права * Сусветнай эканомікі і міжнародных эканамічных адносін * Замежных моў * Міжнародных адносін і палітычных навук === Кафедры === * Міжнароднага права * Прыватнага права * Публічнага права * Фізічнага выхавання і спорту * Англійскай філалогіі * Французскай філалогіі * Сучасных замежных моў * Палітычных навук * Міжнародных адносін * Міжнародных эканамічных адносін * Эканамічнай тэорыі і міжнароднага бізнесу * Турызму і гатэльных паслуг == Спасылкі == * [http://www.irim.md/ Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы]{{Недаступная спасылка}} {{Commons|}} {{Бібліяінфармацыя}} {{Вышэйшыя навучальныя ўстановы Малдовы}} [[Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з румынскай мовай навучання]] hm9j0xaxes37ks6cyvbzgh5mpuln1kp Маскоўскі археалагічны інстытут 0 688506 5135163 4521274 2026-05-03T06:53:17Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135163 wikitext text/x-wiki {{Універсітэт |lat_dir=N|lat_deg=55.7470 |lon_dir=E|lon_deg=37.5956 |рэктар=[[Аляксандр Іванавіч Успенскі]] |рэарганізаваны=увайшоў у склад [[МДУ]] }} '''Маскоўскі археалагічны інстытут''' — [[вышэйшая навучальная ўстанова]] ў [[Масква|Маскве]], якая існавала з [[1907]] года. Увайшла ў склад [[Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя М. В. Ламаносава|МДУ]] у 1920-х гадах. == Гісторыя == Археалагічны інстытут у Маскве быў заснаваны {{OldStyleDate3|31.8.1907}} года. Акрамя навукова-даследчай мэты, ставілася задача падрыхтоўкі археолагаў і архівістаў. Першапачаткова інстытут размясціўся ў будынку Мядведнікаўскай гімназіі, хоць яму прапаноўваліся памяшканні ў будынку Лазараўскага інстытута і ў доме Матэрн на Калядным бульвары<ref>«Русский голос». — № 108. — 11 мая 1907.</ref>. Першым думку аб адкрыцці ў Маскве, другога ў Расіі, археалагічнага інстытута, выказаў заснавальнік і першы дырэктар Санкт-Пецярбургскага археалагічнага інстытута [[Мікалай Васільевіч Калачоў]]. Ініцыятарамі і рэалізатарамі праекта сталі былы міністр народнай асветы генерал-лейтэнант [[Уладзімір Гаўрылавіч Глазаў]] (які стаў ганаровым папячыцелем) і прыват-дацэнт Харкаўскага універсітэта Аляксандр Іванавіч Успенскі<ref>ЦИАМ. — Ф. 376. — Оп. 3. — Д. 24.</ref>, які стаў дырэктарам Інстытута. У 1911 годзе Успенскі і Аляксандр Карлавіч фон Мек засноўваюць таварыства Дапамогі недастатковым слухачам Маскоўскага археалагічны інстытута. Ганаровым членам таварыствам з’яўляецца Уда&nbsp;Рыгоравіч&nbsp;Іваск<ref>Устав Общества Вспомоществования недостаточным слушателям Московскаго Археологическаго Института. — {{М.}}, 1911.</ref>. У 1915 годзе інстытут пераехаў на Міўскую плошчу. Па меры развіцця было адкрыта некалькі філіялаў на еўрапейскай часткі Расіі, большасць філіялаў пасля пераходзілі ў склад арганізаваных у гэтых гарадах ВНУ. Філіялы знаходзіліся ў наступных гарадах: * [[Віцебскае аддзяленне Маскоўскага археалагічнага інстытута|Віцебск]] * [[Варонеж]] — адкрыўся ў [[1921]], расфармаваны ў [[1923]] з-за праблем з фінансаваннем<ref>Воронежская энциклопедия: В 2 т. / Гл. ред. М. Д. Карпачёв. — Воронеж: Центр духовного возрождения Чернозёмного края, 2008. — Т. 1: А—М. — 524 с., ил., карты. — ISBN 978-5-900270-99-9</ref>. * [[Калуга]] * [[Ніжні Ноўгарад]] * [[Смаленск]] * [[Растоў]] — адкрыўся ў [[1921]], расфармаваны ў [[1922]] з-за праблем з фінансаваннем<ref>''Аграфонов П. Г.'' [http://www.rostmuseum.ru/publication/historyCulture/2002/agrafonov01.html Ростовское отделение Московского археологического института]{{Недаступная спасылка|date=Май 2019|bot=InternetArchiveBot}} // История и культура Ростовской земли, Ростов, 2002 год</ref> * [[Яраслаўль]] — адкрыўся ў [[1912]], увайшоў у склад Яраслаўскага універсітэта. Курс навучання ў інстытуце быў трохгадовы, на двух аддзяленнях-археалагічным і археаграфічным (археаграфія была выдзелена па прыкладзе Маскоўскага археалагічнага таварыства, дзе да гэтага часу была ўтворана адмысловая археаграфічная камісія). У сапраўдныя слухачы прымаліся асобы, якія ўжо мелі вышэйшую адукацыю або якія навучаюцца ў адной з вышэйшых навучальных устаноў (любой спецыялізацыі); астатнія мелі статус вольнаслухачоў з правам трымаць пераходныя і выпускныя экзамены. Інстытут быў створаны як прыватны, які не ўтрымліваўся на дапамогі з казны, і існаваў на плату за слуханне лекцый (80 рублёў без усялякіх «дапамог і вызваленняў ад платы») і на прыватныя ахвяраванні. На трэцім курсе студэнты пад кіраўніцтвам прафесараў працавалі над дысертацыяй, якую абаранялі ў канцы года. Толькі пасля гэтага Савет інстытута прысуджаў ім званні «вучоны археолаг» і «вучоны архівіст» з залічэннем у правадзейныя члены інстытута. Студэнтам, якія скончылі поўны трохгадовы курс, але не прадставілі дысертацыю, прысвойвалася званне члена-супрацоўніка. Пры гэтым у выключных выпадках вольнаслухачам прадастаўлялася магчымасць таксама абараніць [[Магістр|магістарскую]] [[Дысертацыя|дысертацыю]] і атрымаць [[Навуковая ступень|навуковае званне]]; за 1911—1915 гады ў інстытуце абараніліся 180 магістрантаў. Выкладаліся дысцыпліны:{{Калонкі|3}} # [[Першабытнае грамадства|першабытная]] археалогія, # побытавая археалогія, # хрысціянская археалогія, # гісторыя археалагічных адкрыццяў, # гісторыя грэцкай архітэктуры і антычнай дэкарацыі, # гісторыя[[Італьянскі Рэнесанс|італьянскага мастацтва эпохі адраджэння]], # гісторыя рускага мастацтва, # гісторыя рускай архітэктуры, # славяна-руская [[палеаграфія]], # чытанне старажытных рукапісаў, # грэцкая [[палеаграфія]], # [[эпіграфіка]], # юрыдычныя старажытнасці, # гісторыя ўстаноў, # [[гістарычная геаграфія]], # [[архівазнаўства]], # [[дыпламатыка]], # [[геральдыка]], # [[нумізматыка]], # [[сфрагістыка]], # [[метралогія]] и [[храналогія]], # [[генеалогія]], # [[этнаграфія]], # [[геалогія]], # [[Сусветная гісторыя|сусветная]] гісторыя мастацтваў, # гісторыя [[Руская літаратура|рускай літаратуры]], # гісторыя [[Руская мова|рускай мовы]], # [[музеязнаўства]], # [[бібліятэказнаўства]]. {{канец калонкі}}Апошнія пяць дысцыплін не выкладаліся раней у адкрытым Пецярбургскім археалагічным інстытуце. Акрамя гэтага Савет Маскоўскага археалагічнага інстытута 26 студзеня 1912 года прыняў рашэнне аб адкрыцці ў інстытуце кафедры [[Егіпталогія|егіпталогіі]] і запрасіў кіраваць ёй «вучонага археолага доктара [[Мюнхенскі ўніверсітэт|Мюнхенскага універсітэта]] У. У. Балада». У момант адкрыцця ў 1907 годзе ў бібліятэцы Маскоўскага археалагічнага інстытута налічвалася 5522 тамы, збор рэдкіх рукапісаў і старых кніг. Праз сем гадоў, у 1914 годзе ў бібліятэцы было ўжо 16 тысяч тамоў; у створаным пры інстытуце музеі было 5 тыс. экспанатаў. Акрамя таго, музеі і бібліятэкі меліся ў філіялах Маскоўскага археалагічнага інстытута. == Гл. таксама == * [[Віцебскае аддзяленне Маскоўскага археалагічнага інстытута]] {{Зноскі}} == Спасылкі == * [http://www.hrono.ru/libris/stolypin/stpn2_66.html Палажэнне аб маскоўскім археалагічным інстытуце] * ''Хархордзіна Т. І.'' [http://rodnaya-istoriya.ru/index.php/istoriya-miuss/istoriya-miuss/moskovskiie-arxeologicheskiie-institut-mai.html Маскоўскі археалагічны інстытут (маі)] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160417111240/http://rodnaya-istoriya.ru/index.php/istoriya-miuss/istoriya-miuss/moskovskiie-arxeologicheskiie-institut-mai.html |date=17 красавіка 2016 }} * ''Нікалаеў А. Л.'' [http://izvestia.asu.ru/2009/4-4/hist/TheNewsOfASU-2009-4-4-hist-38.pdf Падрыхтоўка спецыялістаў па рускай даўніны ў Санкт-Пецярбургскім і Маскоўскім археалагічных інстытутах] [[Катэгорыя:Археалогія ў Расіі]] [[Катэгорыя:Археалагічныя арганізацыі]] [[Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Расійскай імперыі]] {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Маскоўскі археалагічны інстытут| ]] 0mdu7z1omgx95o503nuyqfy2rd2u92a Пераклад Бібліі Беларускага экзархата РПЦ 0 693805 5135249 5122991 2026-05-03T09:44:53Z Economico-geographer 399 дапаўненне 5135249 wikitext text/x-wiki {{Пераклад Бібліі | назва = Біблія | выява = | поўная назва = Пераклад Бібліі Беларускага экзархата РПЦ | іншыя назвы = | скарачэнне = | мова перакладу = [[Беларуская мова|беларуская]] | публікацыя_СЗ = | публікацыя_НЗ = [[2017]] | публікацыя_цалкам = | неканон = | аўтар = | крыніца перакладу = | мова крыніцы = [[старажытнагрэчаская мова|старажытнагрэчаская]] | тып перакладу = | выдавецтва = | тыраж = | канон = праваслаўны | спасылка = https://dabravesce.by/ | Пс1:1-2 = <small>Блажэнны чалавек, які не пайшоў на сход бязбожных, і на шлях грэшных не ступіў, і разам з нягоднікамі не сядзеў; а ў законе Госпада — воля яго, і закону Яго ён будзе навуча́цца дзень і ноч.</small> | Ян3:16 = <small>Бо так узлюбíў Бог свет, што Сына Свайго Адзінароднага даў, каб кожны, хто ве́руе ў Яго, не загíнуў, але меў жыццё вечнае</small> | 2Цім3:16-17 = <small> Усё Пісанне — боганатхнёнае і карыснае для навучання, для выкрывання, для выпраўлення, для настаўлення ў праведнасці, каб быў дасканалым Божы чалавек, да ўсякай добрай справы падрыхтава́ным.</small> }} '''Перакла́д Бі́бліі Белару́скага экзарха́та РПЦ''' быў пачаты ў [[1992]] годзе па благаславенні Мітрапаліта Мінскага і Слуцкага [[Філарэт (Вахрамееў)|Філарэта (Вахрамеева)]]<ref name="belta">[http://blr.belta.by/culture/view/peraklad-svjashchennaga-pisannja-novaga-zapavetu-na-belaruskuju-movu-prezentavany-u-minsku-63819-2017/ Пераклад Свяшчэннага Пісання Новага Запавету на беларускую мову прэзентаваны ў Мінску]</ref> і на цяперашні час працягваецца. Перакладам займаюцца члены Біблейскай камісіі Беларускай праваслаўнай царквы, якія пачалі гэтую працу ў супрацоўніцтве з Біблейскім таварыствам у Беларусі. 15 лістапада [[2017]] года [[Беларуская праваслаўная царква]] (БПЦ) прэзентавала ў [[Нацыянальная бібліятэка Беларусі|Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі]] свой пераклад Новага Запавету на беларускую мову. Пераклад зроблены са старажытнагрэчаскага тэксту, які традыцыйна ўжываецца ў праваслаўнай царкве. У працэсе сваёй работы Біблейская камісія аналізавала і ўлічвала ранейшыя спробы перакладу Свяшчэннага Пісання на беларускую мову. Выкарыстоўваліся таксама розныя пераклады Бібліі на рускую, украінскую, польскую, англійскую і іншыя мовы.<ref name="belta" /> == Бібліяграфія == * {{Кніга |аўтар = |частка = |загаловак = Евангелие Господа нашего Иисуса Христа. Святое Евангелие от Матфея : на четырех языках: эллинском, славянском, российском и белорусском : с параллельными местами / [по благословению Синода Белорусской Православной Церкви Московского Патриархата] |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданне = |месца = Минск |выдавецтва = Белорусский Экзархат |год = 1991 |том = |старонкі = |старонак = 235, [11], [16] |серыя = Новы Запавет Госпада нашага Іісуса Хрыста ; кн. 1 |isbn = |тыраж = 50000 }} * {{Кніга |аўтар = |частка = |загаловак = Новы Запавет Госпада нашага Іісуса Хрыста. Святое Евангелле паводле Марка : на чатырох мовах: грэчаскай, славянскай, рускай і беларускай : з паралельнымі месцамі / [пер. на беларус. мову Біблейскай камісіі Беларускай Праваслаўнай Царквы ; па благаславенню Мітрапаліта Мінскага і Слуцкага Філарэта, Патрыяршага Экзарха ўсяе Беларусі.] |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданне = |месца = Мінск |выдавецтва = Выдавецтва Беларускага Экзархата |год = 1999 |том = |старонкі = |старонак = 156 |серыя = Новы Запавет Госпада нашага Іісуса Хрыста ; кн. 2 |isbn = 985-65-03-15-9 |тыраж = }} * {{Кніга |аўтар = |частка = |загаловак = Святое Евангелле паводле Лукі : на чатырох мовах: грэчаскай, славянскай, рускай і беларускай : з паралельнымі месцамі / [пер. на беларус. мову Біблейскай камісіі Беларускай Праваслаўнай Царквы ; па благаславенню Мітрапаліта Мінскага і Слуцкага Філарэта, Патрыяршага Экзарха ўсяе Беларусі.] |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданне = |месца = Мінск |выдавецтва = Свята-Петра-Паўлаўскі сабор |год = 2003 |том = |старонкі = |старонак = 262, [4], [1] |серыя = Новы Запавет Госпада нашага Іісуса Хрыста ; кн. 3 |isbn = 985-6594-13-8 |тыраж = 1000 }} * {{Кніга |аўтар = |частка = |загаловак = Святое Евангелле паводле Іаана : на чатырох мовах: грэчаскай, славянскай, рускай і беларускай : з паралельнымі месцамі / [пер. на беларус. мову Біблейскай камісіі Беларускай Праваслаўнай Царквы ; па благаславенню Мітрапаліта Мінскага і Слуцкага Філарэта, Патрыяршага Экзарха ўсяе Беларусі.] |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданне = |месца = Мінск |выдавецтва = Праваслаўны прыход Свята-Петра-Паўлаўскага сабора |год = 2005 |том = |старонкі = |старонак = 198, [4], [1] |серыя = Новы Запавет Госпада нашага Іісуса Хрыста ; кн. 4 |isbn = 978-985-454-499-1 |тыраж = 1000 }} * {{Кніга |аўтар = |частка = |загаловак = Свяшчэннае Евангелле : [пераклад на беларускую мову] |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданне = |месца = Мінск |выдавецтва = Беларуская Праваслаўная Царква |год = 2007 |том = |старонкі = |старонак = 303, [1], [4] |серыя = |isbn = 978-985-6594-25-3 |тыраж = 2500 }} * {{Кніга |аўтар = |частка = |загаловак = Свяшчэннае Евангелле : [богаслужбовае] / [пер. на беларус. мову Біблейскай камісіі Беларускай Праваслаўнай Царквы ; па благаславенню мітрапаліта Варшаўскага і ўсяе Польшчы Савы і мітрапаліта Мінскага і Слуцкага Філарэта, Патрыяршага Экзарха ўсяе Беларусі] |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданне = 2-е выд. |месца = Гайнаўка |выдавецтва = Bratczyk |год = 2008 |том = |старонкі = |старонак = 303, [1], [4] |серыя = |isbn = 978-83-883255-12-0 |тыраж = 1000 }} * {{Кніга |аўтар = |частка = |загаловак = Дзеянні святых апосталаў : на чатырох мовах: грэчаскай, славянскай, рускай і беларускай : з паралельнымі месцамі / [пер. на беларус. мову Біблейскай камісіі Беларускай Праваслаўнай Царквы ; па благаславенню Мітрапаліта Мінскага і Слуцкага Філарэта, Патрыяршага Экзарха ўсяе Беларусі.] |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданне = |месца = Мінск |выдавецтва = Мінская фабрыка каляровага друку |год = 2010 |том = |старонкі = |старонак = 271 |серыя = Новы Запавет Госпада нашага Іісуса Хрыста ; кн. 5 |isbn = 978-985-454-499-1 |тыраж = 1000 }} * {{Кніга |аўтар = |частка = |загаловак = Новы Запавет Госпада нашага Іісуса Хрыста / [пераклад з грэчаскай мовы на беларускую Біблейскай камісіі Беларускай Праваслаўнай Царквы ; адказны рэдактар перакладу протаіерэй Сергій Гардун] |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданне = |месца = Мінск |выдавецтва = Прыход Свята-Петра-Паўлаўскага сабора : Медыял |год = 2017 |том = |старонкі = |старонак = 542, [1] |серыя = |isbn = 978-985-6594-63-5, 978-985-6914-45-7 |тыраж = 6000 }} * {{Кніга |аўтар = |частка = |загаловак = Новы Запавет Госпада нашага Іісуса Хрыста / [пераклад з грэчаскай мовы на беларускую Біблейскай камісіі Беларускай Праваслаўнай Царквы] |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданне = |месца = Мінск |выдавецтва = The Gideons International : МХРБ "Біблейскае таварыства ў Рэспубліцы Беларусь" |год = 2018 |том = |старонкі = |старонак = 499, [13] |серыя = |isbn = |тыраж = 30000 }} * {{Кніга |аўтар = |частка = |загаловак = Пасланні Саборныя і да Рымлян : на чатырох мовах: грэчаскай, славянскай, рускай і беларускай : з паралельнымі месцамі / [пер. на беларус. мову Біблейскай камісіі Беларускай Праваслаўнай Царквы ; па благаславенню мітрапаліта Мінскага і Заслаўскага Веніаміна, Патрыяршага Экзарха ўсяе Беларусі. ИС Б24-311-0117] |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданне = |месца = Мінск |выдавецтва = Медыял |год = 2023 |том = |старонкі = |старонак = 239 |серыя = Новы Запавет Госпада нашага Іісуса Хрыста ; кн. 6 |isbn = 978-985-7229-81-9 |тыраж = 120 }} == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [https://dabravesce.by/ Новы Запавет у перакладзе Біблейскай камісіі Беларускай Праваслаўнай Царквы] * [https://bible.by/bbc/ Новы Запавет у перакладзе Біблейскай камісіі Беларускай Праваслаўнай Царквы] * [https://azbyka.ru/biblia/?Ps.1&v Псалмы ў перакладзе Біблейскай камісіі Беларускай Праваслаўнай Царквы] {{Пераклады Бібліі на беларускую мову}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Пераклад Бібліі Беларускага экзархата РПЦ}} [[Катэгорыя:Праваслаўе ў Беларусі]] 7buh5j73imnkt8xh7a96zd4vatavaiw Мачаскі сельсавет 0 694325 5135256 4907406 2026-05-03T10:21:09Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135256 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Мачаскі сельсавет |Арыгінальная назва = |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Беларусь]] |Статус = |Гімн = |Уваходзіць у = [[Бярэзінскі раён]] |Уключае = 28 населеных пунктаў |Сталіца = [[Мачаск]] |Датаўтварэння = [[20 жніўня]] [[1924]] |Скасаванне = [[28 мая]] [[2013]] |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 1200 |Год перапісу = 2009 |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = |Часавыпояс = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = 5 |Сайт = |Заўвагі = }} '''Ма́часкі сельсавет''' — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе [[Бярэзінскі раён|Бярэзінскага раёна]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. Цэнтр — вёска [[Мачаск]]. Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Бярэзінскага раёна [[Барысаўская акруга|Барысаўскай акругі]] [[БССР]]. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе [[Менская акруга|Менскай акругі]]. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Бярэзінскім раёне БССР. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ў Бярэзінскім раёне [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай вобласці]], з 20 верасня 1944 года — Мінскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага [[Дулебскі сельсавет|Дулебскага сельсавета]]<ref>Указ Президиума Верховного Совета БССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Минской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938-1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.</ref>. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе [[Чэрвеньскі раён|Чэрвеньскага раёна]], з 6 студзеня 1965 года — у складзе адноўленага Бярэзінскага раёна. 11 сакавіка 1971 года ў склад сельсавета з [[Пагосцкі сельсавет (Бярэзінскі раён)|Пагосцкага сельсавета]] перададзены 7 населеных пунктаў ([[Быковічы (Бярэзінскі раён)|Быковічы]], [[Заброддзе (Бярэзінскі раён)|Заброддзе]], [[Заклеўе]], [[Карбаўское]], [[Любушаны]], [[Несцяроўка]], [[Уюноўка]])<ref>Рашэнне выканкома Мінскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 11 сакавіка 1971 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1971, № 12 (1314).</ref>. У 1974 годзе скасавана вёска [[Заклеўе]]<ref>Рашэнні выканаўчага камітэта Мінскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 30 лістапада 1973 г., 18 студзеня, 14 і 28 лютага 1974 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1974, № 10 (1420).</ref>. 28 мая 2013 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да [[Пагосцкі сельсавет (Бярэзінскі раён)|Пагосцкага сельсавета]]<ref>[https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D913n0058646&p1=1 Решение Минского областного Совета депутатов от 28 мая 2013 г. № 234 Об изменении административно-территориального устройства районов Минской области]</ref>. Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 1200 чалавек<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/minskaja.htm |title=Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Мінскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2009 года |access-date=6 студзеня 2025 |archive-date=14 лістапада 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251114015414/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/minskaja.htm |url-status=dead }}</ref>, з іх 96,1 % — [[беларусы]], 2,2 % — [[рускія ў Беларусі|рускія]], 0,6 % — [[украінцы ў Беларусі|украінцы]]<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm Этнічны склад насельніцтва сельсаветаў Беларусі паводле перапісу 2009 года]</ref>. На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 28 населеных пунктаў: аграгарадок [[Любушаны]], вёскі [[Бабінка (Бярэзінскі раён)|Бабінка]], [[Баравіца (Бярэзінскі раён)|Баравіца]], [[Быковічы (Бярэзінскі раён)|Быковічы]], [[Бярозаўка (Мачаскі сельсавет)|Бярозаўка]], [[Волы]], [[Гужык]], [[Дашніца]], [[Дубраўка (Пагосцкі сельсавет)|Дубраўка]], [[Дулебы (Бярэзінскі раён)|Дулебы]], [[Журавок (Бярэзінскі раён)|Журавок]], [[Заброддзе (Бярэзінскі раён)|Заброддзе]], [[Задор’е (Бярэзінскі раён)|Задор’е]], [[Казлоў Бераг]], [[Калінаўка (Бярэзінскі раён)|Калінаўка]], [[Карбаўское]], [[Лосеўка (Бярэзінскі раён)|Лосеўка]], [[Мачаск]], [[Несцяроўка]], [[Новыя Прыборкі]], [[Падвосава]], [[Пчэлінск]], [[Рубеж (Бярэзінскі раён)|Рубеж]], [[Старыя Прыборкі]], [[Уюноўка]], [[Хутар (Бярэзінскі раён)|Хутар]], [[Цярэсіна]] і [[Ягадка]]. {{зноскі}} == Літаратура == * Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987. * Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. {{Бярэзінскі раён}} [[Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бярэзінскага раёна]] [[Катэгорыя:Былыя сельсаветы Чэрвеньскага раёна]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2013 годзе]] 0ad6w0cjp9k00u2d2hfdlu5z5f9vk5e Машканскі сельсавет 0 696990 5135257 4639272 2026-05-03T10:27:59Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135257 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Машканскі сельсавет |Арыгінальная назва = |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Беларусь]] |Статут = |Гімн = |Уваходзіць у = [[Сенненскі раён]] |Уключае = 30 населеных пунктаў |Сталіца = [[Машканы]] |Датаўтварэння = [[20 жніўня]] [[1924]] |Скасаванне = |Глава = |Назва главы = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 1739 |Год перапісу = 2019 |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = |Часавы пояс = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = 2 |Сайт = https://senno.vitebsk-region.gov.by/ru/moshkanskij/ |Заўвагі = }} '''Машка́нскі сельсавет''' — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе [[Сенненскі раён|Сенненскага раёна]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Адміністрацыйны цэнтр — [[аграгарадок]] (да 2008 года вёска) [[Машканы]]. == Гісторыя == Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе [[Віцебскі раён|Віцебскага раёна]] [[Віцебская акруга|Віцебскай акругі]] [[БССР]]. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Віцебскім раёне БССР. З 15 лютага 1931 года ў складзе [[Багушэўскі раён|Багушэўскага раёна]]. 8 ліпеня 1931 года ўключаны ў гарадскую рысу [[Віцебск]]а. З 12 лютага 1935 года сельсавет у складзе адноўленага Багушэўскага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Сенненскага раёна. 20 мая 1960 года да сельсавета далучана частка скасаванага [[Застадольскі сельсавет|Застадольскага сельсавета]] (4 населеныя пункты: вёскі [[Бікава]], [[Госмірава]], [[Застадолле (Машканскі сельсавет)|Застадолле]] і [[Парнева (Сенненскі раён)|Парнева]])<ref>Рашэнне выканаўчага камітэта Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 20 мая 1960 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1960, № 16.</ref>. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Машканскага сельсавета 12 населеных пунктаў<ref name="атд74">{{крыніцы/БССР-АТД (1974)|60}}</ref>. 8 красавіка 2004 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага [[Обальскі сельсавет (Сенненскі раён)|Обальскага сельсавета]] (20 населеных пунктаў: вёскі [[Вуглы (Сенненскі раён)|Вуглы]], [[Дубаўцы (Машканскі сельсавет)|Дубаўцы]], [[Замошша (Машканскі сельсавет)|Замошша]], [[Кадукова]], [[Казлы (Сенненскі раён)|Казлы]], [[Канстантова]], [[Карчэўшчына]], [[Кругляны (Сенненскі раён)|Кругляны]], [[Марцінаўка (Сенненскі раён)|Марцінаўка]], [[Масяйкі]], [[Новая Обаль|Обаль]], [[Раманаўка (Сенненскі раён)|Раманаўка]], [[Рудкоўшчына]], [[Слабада (Сенненскі раён)|Слабада]], [[Станькі (Сенненскі раён)|Станькі]], [[Стрыгі]], [[Ходараўка (Сенненскі раён)|Ходараўка]], [[Цеплякі]], [[Чудня]] і [[Ярошкі]])<ref>[http://www.pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2004-83/2004-83(003-027).pdf&oldDocPage=1 Решение Витебского областного Совета депутатов от 8 апреля 2004 г. № 55 Об изменении административно-территориального устройства районов Витебской области] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211005192131/https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2004-83%2F2004-83%28003-027%29.pdf&oldDocPage=1|date=5 кастрычніка 2021}}</ref>. == Насельніцтва == Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2209 чалавек<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/viciebskaja.htm |title=Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Віцебскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2009 года |access-date=9 снежня 2023 |archive-date=9 снежня 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231209064428/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/viciebskaja.htm |url-status=dead }}</ref>, з іх 91,4 % — [[беларусы]], 6,8 % — [[рускія ў Беларусі|рускія]], 0,8 % — [[украінцы ў Беларусі|украінцы]]<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm Этнічны склад насельніцтва сельсаветаў Беларусі паводле перапісу 2009 года]</ref>; паводле перапісу 2019 года — 1739 чалавек<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/viciebskaja.htm |title=Насельніцтва населеных пунктаў Віцебскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2019 года |access-date=9 снежня 2023 |archive-date=5 ліпеня 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240705045023/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/viciebskaja.htm |url-status=dead }}</ref>. == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987. * Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: [[БелНИИДАД]], 2012. — 172 с. {{Машканскі сельсавет}} {{Сенненскі раён|варыянт=сучаснасць}} {{Навігацыйная табліца з падгрупамі |navbar = plain |загаловак = Машканскі сельсавет у гістарычных адміністрацыйных адзінках |спіс1 = {{Віцебскі раён|child|варыянт=гісторыя|загаловак=Машканскі сельсавет у [[Віцебскі раён|Віцебскім раёне]] (1924—1931)}} |спіс2 = {{Багушэўскі раён|child|загаловак=Машканскі сельсавет у [[Багушэўскі раён|Багушэўскім раёне]] (1931)}} |спіс3 = {{Віцебскі гарадскі савет|child|загаловак=Машканскі сельсавет у падпарадкаванні [[Віцебск|Віцебскага]] гарадскога савета (1931—1935)}} |спіс4 = {{Багушэўскі раён|child|загаловак=Машканскі сельсавет у [[Багушэўскі раён|Багушэўскім раёне]] (1935—1960)}} |спіс5 = {{Сенненскі раён|child|варыянт=гісторыя|загаловак=Машканскі сельсавет у [[Сенненскі раён|Сенненскім раёне]] (з 1960)}} }} [[Катэгорыя:Машканскі сельсавет| ]] [[Катэгорыя:Былыя сельсаветы Віцебскага раёна]] [[Катэгорыя:Былыя сельсаветы Багушэўскага раёна]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе]] 86110mkrpy7n9snl97qx0s2fmvklyoc Марыненка (прыпыначны пункт) 0 697357 5135130 4436827 2026-05-03T02:08:11Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135130 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Марыненка}} {{Чыгуначная станцыя |Тып = прыпыначны пункт |Назва = Марыненка |Лінія = |Чыгунка = Беларуская чыгунка |Аддзяленне = [[Віцебскае аддзяленне Беларускай чыгункі|Віцебскае аддзяленне]] |Краіна = Беларусь |Выява = |Шырыня выявы = |Подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 55.464746|lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = 28.761151|lon_min = |lon_sec = |region = |CoordScale = |Станцыя = |Дата адкрыцця = |Дата зачынення = |Праектная назва = |Ранейшыя назвы = |Праекты пераназвання = |Ужыванне = |Класнасць = |Архітэктары = |Інжынеры канструктары = |Поўная колькасць платформаў = |Поўная колькасць шляхоў = |Тып платформы = |Форма платформы = |Даўжыня платформы = |Шырыня платформы = |Год электрыфікацыі = |Род току = |Будаўнічая арганізацыя = |Выхад да = |Размяшчэнне = |Перасадка на станцыі = |Перасадка на = |Адлегласць = |Адлегласць2 = |Адлегласць да = |Адлегласць2 да = |Тарыфная зона = |Сотавая сувязь = |Код станцыі = |Код Экспрэс-3 = |Наменклатура = |Катэгорыя на Вікісховішчы = |Для раскладу = }} '''Марыненка''' ({{lang-be-trans|Marynienka}}, {{lang-ru|Мариненко}}) — [[прыпыначны пункт]] [[Віцебскае аддзяленне Беларускай чыгункі|Віцебскага аддзялення]] [[Беларуская чыгунка|Беларускай чыгункі]] ў [[Полацкі раён|Полацкім раёне]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]] на лініі [[Полацк (станцыя)|Полацк]] — [[Маладзечна (станцыя)|Маладзечна]] паміж станцыямі [[Полацк (станцыя)|Полацк]] і [[Ксты (станцыя)|Ксты]] ў межах горада [[Полацк]]а. Адкрыты [[12 верасня]] [[2019]] года<ref>[https://vitebsk.rw.by/press_center/corporate_news/2019/09/otkryt-novyy-ostanovochnyy-punkt-v-g-polotske/ ОТКРЫТ НОВЫЙ ОСТАНОВОЧНЫЙ ПУНКТ В Г.ПОЛОЦКЕ]{{Недаступная спасылка}}</ref>. {{Зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Заліўка чыгуначных станцый Беларусі}} {{Полацк — Маладзечна}} {{start box}} {{Паслядоўнасць станцый|title=[[Полацк (станцыя)|Полацк]] — [[Маладзечна (станцыя)|Маладзечна]]|before= [[Полацк (станцыя)|Полацк]] |after= [[Ксты (станцыя)|Ксты]]}} {{end box}} [[Катэгорыя:Станцыі Віцебскага аддзялення Беларускай чыгункі]] [[Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі і платформы Полацкага раёна]] [[Катэгорыя:Транспарт Полацка]] 2vnrmaa8lafxtqeig2zw0g1zk408wi8 Маскіт (БПЛА) 0 697383 5135176 4788834 2026-05-03T07:12:17Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135176 wikitext text/x-wiki {{Картка ЛА | назва = Маскіт | тып = [[беспілотны лятальны апарат]] | вытворца = [[558-ы авіяцыйны рамонтны завод|558-м АРЗ]]<ref>[https://tech.onliner.by/2019/08/26/drone-36 С невесомым деревом и обманками для ПВО: как в Беларуси делают беспилотники] // Onliner, 26 августа 2019</ref> | выява = | подпіс = | распрацоўшчык = Навукова-вытворчы цэнтр шматфункцыянальных беспілотных комплексаў НАН РБ, Hydromania, Ваенная акадэміяй РБ | канструктар = | першы палёт = | пачатак эксплуатацыі = | канец эксплуатацыі = | статус = | асноўны эксплуатант = | іншыя эксплуатанты = | гады вытворчасці = | выпушчана адзінак = | кошт распрацоўкі = | кошт адзінкі = | базавая мадэль = | варыянты з асобнымі артыкуламі = | катэгорыя на Вікісховішчы = }} '''«Маскіт»''' — беларускі [[беспілотны лятальны апарат]], распрацаваны Навукова-вытворчым цэнтрам шматфункцыянальных беспілотных комплексаў [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|НАН РБ]], кампаніяй «Hydromania» і [[ваенная акадэмія Рэспублікі Беларусь|Ваеннай акадэміяй]]. == Гісторыя == У [[2008]] годзе Юрый Яцына, будучы дырэктар Навукова-вытворчага цэнтра шматфункцыянальных беспілотных комплексаў, разам з трыма аднадумцамі прапанаваў кіраўніцтву Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі пачаць распрацоўку праекта беспілотніка. Праз усяго год сумеснай работы са спецыялістамі Ваеннай акадэміі з’явіўся першы лятаючы ўзор — «Стрыж». Спецыялісты паказалі напрацоўкі [[прэзідэнт Беларусі|прэзідэнту Беларусі]] [[Аляксандр Лукашэнка|Аляксандру Лукашэнка]]. Пасля сустрэчы кіраўнік дзяржавы пастанавіў акадэміі навук вылучыць сродкі на рэалізацыю першага праекта<ref name="сб">Инна Горбатенко. [https://sb-by.turbopages.org/turbo/sb.by/s/articles/podnyalis-na-novuyu-vysotu342.html Как нашей стране удалось с нуля создать собственное производство беспилотников] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211229213015/https://sb-by.turbopages.org/turbo/sb.by/s/articles/podnyalis-na-novuyu-vysotu342.html |date=29 снежня 2021 }} // СБ. Беларусь Сегодня, 30 июня 2020</ref>. Летам [[2009]] года ў неба пад [[Мінск]]ам прайшоў першы палёт «Стрыжа». Пры выпрабаваннях былі выяўлены сур’ёзныя недахопы, якія запатрабавалі перапрацоўкі дрона. Пасля паўстаў праект «Маскіт»<ref name="сб"/>. Да работы далучылася кампанія «Hydromania», якая ўдзельнічала ў праектаванні канструкцыі, вырабе і зборкі выраба<ref name="Hydromania">[https://hydromania.by/ru/katalog/planer-bla-moskit-7-detail.html Планер БЛА «Москит» на официальном сайте Hydromania]</ref>. == Характарыстыкі == Маса корпуса планёра — 0,5 кг, усяго апарата — 2,47 кг, маса карыснай нагрузкі — 0,35 кг, час палёту — 45 хвілін, тактычны радыус — 12,5 км, максімальная хуткасць — 120 км/г, максімальная вышыня — 3 км<ref name="Hydromania"/>. == Эксплуатанты == * {{Сцягафікацыя|Беларусь}} ** [[File:Emblem of the Armed Forces of Belarus.svg|22px]] [[Узброеныя Сілы Рэспублікі Беларусь|Узброеныя сілы]] *** [[File:927 baza.jpg|22px]] [[927-ы цэнтр падрыхтоўкі і ўжывання беспілотных авіяцыйных комплексаў]]<ref>[https://sputnik.by/20201212/Belorusskaya-bespilotnaya-aviatsiya-slabakam-zdes-ne-mesto-1046373601.html Белорусская беспилотная авиация: слабакам здесь не место] // Sputnik Belarus, 12 декабря 2020</ref> == Гл. таксама == * [[ТГМ 3Т|ТГМ 3Т «Маскіт»]] {{Зноскі}} {{Беспілотныя апараты Беларусі}} [[Катэгорыя:Беспілотныя лятальныя апараты Беларусі]] c92vkn249yqjokozr9aygcf3uu03okf Пераклад Бібліі Бокуна 0 699795 5135243 5122974 2026-05-03T09:28:01Z Economico-geographer 399 дапаўненне 5135243 wikitext text/x-wiki {{Пераклад Бібліі | назва = Біблія | выява = | поўная назва = Біблія : кнігі Святога Пісання Старога і Новага Запавету | іншыя назвы = | скарачэнне = | мова перакладу = [[Беларуская мова|беларуская]] | публікацыя_СЗ = | публікацыя_НЗ = [[2016]] | публікацыя_цалкам = [[2023]] | неканон = не ўключаны | аўтар = [[Антоні Бокун]] | крыніца перакладу = [[Biblia Hebraica Stuttgartensia]], [[Textus Receptus]] | мова крыніцы = | тып перакладу = | выдавецтва = | тыраж = | канон = пратэстанцкі | спасылка = [https://bible.by/bbb/ Біблія Анлайн] | Рд1:1-3 = <small>На пачатку стварыў Бог неба і зямлю. І зямля была бязладная і пустая, і цемра над бяздоньнямі, і Дух Божы ўзносіўся над водамі. І сказаў Бог: «Няхай станецца сьвятло». І сталася сьвятло.</small> | Пс1:1-2 = <small>Шчасьлівы чалавек, які не хадзіў паводле рады бязбожнікаў, не стаяў на шляху грэшнікаў і не сядзеў паміж насьмешнікаў, бо да Закону ГОСПАДА імкненьне ягонае і пра Закон Ягоны будзе разважаць ён днём і ноччу.</small> | Ян3:16 = <small>Бо так палюбіў Бог сьвет, што Сына Свайго Адзінароднага аддаў, каб кожны, хто верыць у Яго, не загінуў, але меў жыцьцё вечнае.</small> | 2Цім3:16-17 = <small> Усё Пісаньне натхнёнае Богам і карыснае дзеля навучаньня, дзеля дакараньня, дзеля выпраўленьня, дзеля дысцыплінаваньня ў праведнасьці, каб дасканалым быў чалавек Божы, да ўсякае добрае справы гатовым.</small> }} '''Перакла́д Бокуна''' — пераклад [[Новы Запавет|Новага Запавету]] і [[Стары Запавет|Старога Запавету]], выдадзеныя кірыліцай [[Антоні Бокун|Антоніем Бокунам]]. == Крыніцы перакладу == Новы Запавет — пераклад са старажытнагрэчаскай мовы паводле ''Greek New Testament: Stephanus [[Textus Receptus]], 1550''. [[Кніга Прытчы Саламонавы|Кніга Прыповесьцяў]] — пераклад ca старажытнаяўрэйскай мовы паводле Пісання ([[Ктувім]]), Мосад а-рав Кук, 1978.<ref>[https://esxatos.com/novy-zapavet-kniga-prypovescyau-peraklad-antoniya-bokuna ESXATOS — Новы Запавет — Кніга Прыповесьцяў — Пераклад Антонія Бокуна]</ref> Выдадзеныя ў Мінску ў 2016 годзе. Астатнія кананічныя кнігі Старога Запавету былі перакладзены з масарэцкага тэксту ''[[Biblia Hebraica Stuttgartensia]], 1990''<ref>[https://bible.by/bbb/ Біблія / Бокун]</ref> на працягу 2017—2023 гг., у 2023 г. выкладзеныя ў Інтэрнэт. У канцы 2023 года выйшла з друку Біблія ў перакладзе на беларускую мову. У выданне ўвайшлі толькі кананічныя кнігі Старога Запавета.<ref>[https://katolik.life/bel/news/tserkov/item/5207-belarusskaya-bibliya-besplatno-izdan-perevod-s-originalnykh-yazykov.html katolik.life]</ref> == Бібліяграфія == * {{Кніга |аўтар = |частка = |загаловак = Новы Запавет - Кніга Прыповесьцяў |арыгінал = |спасылка = |адказны = Пераклад А. Бокуна |выданне = |месца = Мінск |выдавецтва = «Пазітыў-цэнтр» |год = 2016 |том = |старонкі = |старонак = 511 |серыя = |isbn = 978-985-6983-69-9 |тыраж = 10000 }} * {{Кніга |аўтар = |частка = |загаловак = Біблія : кнігі Святога Пісання Старога і Новага Запавету / са старажытнагебрайскай і старажытнагрэцкай на беларускую мову нанова перакладзеныя [А. Бокунам] |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданне = |месца = Мінск |выдавецтва = Саюз евангельскіх хрысціян баптыстаў у Рэспубліцы Беларусь |год = 2023 |том = |старонкі = |старонак = 1762, [10] |серыя = |isbn = 978-985-7033-32-4 |тыраж = 2500 }} * {{Кніга |аўтар = |частка = |загаловак = Новы Запавет / пераклад са старажытнагрэцкай мовы Антонія Бокуна |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданне = |месца = Мінск |выдавецтва = Саюз евангельскіх хрысціян баптыстаў у Рэспубліцы Беларусь |год = 2024 |том = |старонкі = |старонак = 414, [1] |серыя = |isbn = 978-985-7033-31-7 |тыраж = 3000 }} * {{Кніга |аўтар = |частка = |загаловак = Біблія : кнігі Святога Пісання Старога і Новага Запавету / са старажытнагебрайскай і старажытнагрэцкай на беларускую мову нанова перакладзеныя [А. Бокунам] |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданне = |месца = Мінск |выдавецтва = Саюз евангельскіх хрысціян баптыстаў у Рэспубліцы Беларусь |год = 2024 |том = |старонкі = |старонак = 1762, [10] |серыя = |isbn = 978-985-7033-32-4 |тыраж = 5000 }} * {{Кніга |аўтар = |частка = |загаловак = Біблія : кнігі Святога Пісання Старога і Новага Запавету / са старажытнагебрайскай і старажытнагрэцкай на беларускую мову нанова перакладзеныя [А. Бокунам] |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданне = |месца = Мінск |выдавецтва = Біблейскае таварыства ў Рэспубліцы Беларусь |год = 2025 |том = |старонкі = |старонак = 1762, [3] |серыя = |isbn = 978-985-6183-27-3 |тыраж = 1000 }} == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [https://knihi.com/none/Novy_Zapaviet_i_Prypoviesci.html Новы Запавет і Прыповесьці] на [[Беларуская Палічка|Беларускай Палічцы]] * [https://bible.by/bbb/ Беларускі пераклад (А. Бокуна)] * [https://biblia.by/bokun/ Біблія / Бокун] * [http://www.biblija.by/nzp/ БІБЛІЯ: КНІГІ СТАРОГА І НОВАГА ЗАПАВЕТУ. Пераклад А. Бокуна (2023)] {{Беларускія пераклады Бібліі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Пераклад Бібліі Бокуна}} [[Катэгорыя:Пратэстанцтва ў Беларусі]] [[Катэгорыя:Кнігі 2016 года]] gl6crbcsw0u8bwbdtk24psbvk1zwz48 Пераклад Бібліі Клышкі 0 699797 5135246 5113064 2026-05-03T09:35:36Z Economico-geographer 399 дапаўненне 5135246 wikitext text/x-wiki {{Пераклад Бібліі | назва = Новы Запавет Госпада нашага Ісуса Хрыста | выява = | поўная назва = Новы Запавет Госпада нашага Ісуса Хрыста - Пераклад з грэцкай мовы | іншыя назвы = | скарачэнне = | мова перакладу = [[Беларуская мова|беларуская]] | публікацыя_СЗ = | публікацыя_НЗ = [[2014]] | публікацыя_цалкам = | неканон = | аўтар = [[Анатоль Клышка]] | крыніца перакладу = [[Novum Testamentum Graece]] | мова крыніцы = | тып перакладу = | выдавецтва = | тыраж = | канон = праваслаўны | спасылка = [https://bible.by/bak/ Біблія Анлайн] | Ян3:16 = <small>Бо так Бог палюбіў свет, што даў [Свайго] Адзінароднага Сына, каб кожны, хто веруе ў Яго, не загінуў, але меў вечнае жыццё.</small> | 2Цім3:16-17 = <small> Усякае Пісанне боганатхнёнае і карыснае для навучання, для выкрывання, для выпраўлення, для выхавання ў праведнасці, каб чалавек Божы быў дасканалым, поўнасцю падрыхтаваны да кожнага добрага ўчынку.</small> }} '''Перакла́д Клышкі''' — пераклад [[Новы Запавет|Новага Запавету]], выдадзеныя ў 2014 годзе ў [[Мінск]]у ў перакладзе [[Анатоль Клышка|Анатоля Клышкі]]. Да гэтага ў 1989—1992 у [[Спадчына (часопіс)|часопісе «Спадчына»]] выйшла перакладзенае ім жа на беларускую мову [[Евангелле паводле Мацвея]].<ref>{{Cite web |title=Паводле Мацвея Святое Дабравесце (пераклад Анатоля Клышкі) |url=http://casasloviec.co.uk/index.php?newsid=707 |accessdate=31 студзеня 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220131074212/http://casasloviec.co.uk/index.php?newsid=707 |archivedate=31 студзеня 2022 |url-status=dead }}</ref> == Крыніцы перакладу == Новы Запавет — пераклад са старажытнагрэчаскай мовы паводле [[Novum Testamentum Graece|штутгарцкага выдання Нэстле-Аланда]].<ref>{{Cite web |title=Некалькі словаў пра новыя пераклады Святога Пісання |url=https://krynica.info/be/projects/nekalki-slovau-pra-novyya-peraklady-svyatoga-pisannya/ |accessdate=31 студзеня 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220131074213/https://krynica.info/be/projects/nekalki-slovau-pra-novyya-peraklady-svyatoga-pisannya/ |archivedate=31 студзеня 2022 |url-status=dead }}</ref> == Бібліяграфія == * {{Кніга |аўтар = |частка = |загаловак = Новы Запавет Госпада нашага Ісуса Хрыста - Пераклад з грэцкай мовы |арыгінал = |спасылка = |адказны = Пераклад А. Клышкі |выданне = |месца = Мінск |выдавецтва = «Пазітыў-цэнтр» |год = 2014 |том = |старонкі = |старонак = 602 |серыя = |isbn = 978-985-6983-42-2 |тыраж = }} == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [https://knihi.com/none/Pavodle_Macvieja_Sviatoje_Dabraviescie.html Паводле Мацвея Святое Дабравесце] на [[Беларуская Палічка|Беларускай Палічцы]] * {{Cite web |title=Паводле Мацвея Святое Дабравесце (пераклад Анатоля Клышкі) |url=http://casasloviec.co.uk/index.php?newsid=707 |accessdate=31 студзеня 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220131074212/http://casasloviec.co.uk/index.php?newsid=707 |archivedate=31 студзеня 2022 |url-status=dead }} {{Беларускія пераклады Бібліі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Пераклад Бібліі Клышкі}} [[Катэгорыя:Праваслаўе ў Беларусі]] [[Катэгорыя:Кнігі 2014 года]] 2125rk5sw1g1xhmpbufzjp2970dgj5y Малевіцкі сельсавет 0 701117 5134985 4747416 2026-05-02T15:49:50Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5134985 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Малевіцкі сельсавет |Арыгінальная назва = |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Беларусь]] |Статус = |Гімн = |Уваходзіць у = [[Жлобінскі раён]] |Уключае = 6 населеных пунктаў |Сталіца = [[Малевічы]] |Датаўтварэння = [[20 жніўня]] [[1924]] |Скасаванне = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 756 |Год перапісу = 2019 |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = |Часавыпояс = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = 3 |Сайт = http://gisp.gov.by/ru/malevichskij-selsovet |Заўвагі = }} '''Мале́віцкі сельсавет''' — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе [[Жлобінскі раён|Жлобінскага раёна]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Адміністрацыйны цэнтр — [[аграгарадок]] (да 2009 года вёска) [[Малевічы]]. Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Жлобінскага раёна [[Бабруйская акруга|Бабруйскай акругі]] [[БССР]]. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Жлобінскім раёне БССР. 14 жніўня 1937 года да сельсавета далучана частка скасаванага [[Сенажаткаўскі нацыянальны польскі сельсавет|Сенажаткаўскага нацыянальнага польскага сельсавета]]. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага [[Казіміраўскі сельсавет (Жлобінскі раён)|Казіміраўскага сельсавета]]<ref>Указ Президиума Верховного Совета Белорусской ССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Гомельской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.</ref>. У 1966 годзе ў склад [[Краснабярэжскі сельсавет (Жлобінскі раён)|Краснабярэжскага сельсавета]] перададзены 4 населеныя пункты ([[Кадзішча (Жлобінскі раён)|Кадзішча]], [[Казіміраўская Слабодка]], [[Курганне (Жлобінскі раён)|Курганне]] і [[Чарцёж (Жлобінскі раён)|Чарцёж]])<ref>Рашэнні выканкома Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 12 лістапада, 1 і 8 снежня 1966 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1967, № 1 (1159).</ref>. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Малевіцкага сельсавета 7 населеных пунктаў<ref name="атд74">{{Крыніцы/БССР-АТД (1974)|85}}</ref>. 28 красавіка 2015 года скасаваны пасёлак [[Рубеж (Жлобінскі раён)|Рубеж]] (уключаны ў склад горада [[Жлобін]])<ref>[https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D915g0070749&p1=1 Решение Жлобинского районного Совета депутатов от 28 апреля 2015 г. № 53 Об упразднении поселка Рубеж Малевичского сельсовета Жлобинского района]</ref><ref>[https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D915g0068459 Решение Гомельского областного Совета депутатов от 22 декабря 2014 г. № 49 Об изменении границ города Жлобина, Лукского и Малевичского сельсоветов Жлобинского района Гомельской области]</ref>. У склад Малевіцкага сельсавета ўваходзілі (у наш час не існыя): да 1962 года вёска Жальвін, пасёлкі Заграддзе, Новы Александроў, да 1966 года вёска Карма, пасёлак Прыдарожжа. Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (7 населеных пунктаў) — 1030 чалавек<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/homielskaja.htm Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Гомельскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2009 года]{{Недаступная спасылка}}</ref>, з іх 90,6 % — [[беларусы]], 5,5 % — [[рускія ў Беларусі|рускія]], 3,1 % — [[украінцы ў Беларусі|украінцы]]<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm Этнічны склад насельніцтва сельсаветаў Беларусі паводле перапісу 2009 года]</ref>; паводле перапісу 2019 года (6 населеных пунктаў) — 756 чалавек<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/homielskaja.htm |title=Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Гомельскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2019 года |access-date=28 красавіка 2024 |archive-date=26 лістапада 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126232209/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/homielskaja.htm |url-status=dead }}</ref>. {{зноскі}} == Літаратура == * Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «[[Беларусь (выдавецтва)|Беларусь]]», 1985―1987. * Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: [[БелНИИДАД]], 2012. — 172 с. {{Малевіцкі сельсавет}} {{Жлобінскі раён}} [[Катэгорыя:Малевіцкі сельсавет| ]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе]] lpclxpojsrbivokpzotbgq22iqe221f Маргарэт Фрэдкула 0 702585 5135088 4633027 2026-05-02T21:16:58Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135088 wikitext text/x-wiki {{Дзяржаўны дзеяч}} '''Маргарэт Фрэдкула (Дзева Міру)''' ({{Lang-sv|Margareta Fredkulla}}, {{Lang-no|Margret Fredskolla}}, {{Lang-da|Margrete Fredkulla}}<ref>[http://www.snl.no/.nbl_biografi/Margrete_Ingesdatter_%E2%80%9CFredkolla%E2%80%9D/utdypning ''Margrete Ingesdatter «Fredkolla»'' (Store norske leksikon)]</ref>; [[1080]] — [[4 лістапада]] [[1130]]) — шведская прынцэса, каралева кансорт Нарвегіі падчас шлюбу з каралём Нарвегіі [[Магнус III (кароль Нарвегіі)|Магнусам III]] і каралева-кансорт Даніі падчас шлюбу з каралём Даніі [[Нільс (кароль Даніі)|Нільсам]]. Была [[De facto|дэ-факта]] рэгентам Даніі. == Біяграфія == Маргарэт была дачкой караля Швецыі [[Інгэ I Старэйшы|Інгэ I]] і яго жонкі, каралевы [[Хелена (каралева Швецыі)|Хелены]]. Дакладны год яе нараджэння невядомы<ref>[http://www.kvinfo.dk/side/597/bio/1404/origin/170/query/margareta/ ''Margrete Fredkulla'' (Dansk Kvindehistorie)]</ref>. === Каралева Нарвегіі === У 1101 годзе яна выйшла замуж за караля Нарвегіі Магнуса. Шлюб быў заключаны ў рамках мірнага дагавора паміж Швецыяй і Нарвегіяй. Яе часта называлі Маргарэт Фрэдкула, што азначае «Маргарэт Дзева Міру». Яе пасаг складалася з вялікіх ленаў і тэрыторый Швецыі. У 1103 годзе яна заўдавела пасля двух гадоў шлюбу і неўзабаве пакінула Нарвегію. Шлюб быў бяздзетным. Яе ад’езд з Нарвегіі быў успрыняты як абраза нарвежцаў, якія чакалі, што яна застанецца. Яе абвінавацілі ў крадзяжы мошчаў [[Олаф II Святы|Святога Олафа]]. === Каралева Даніі === У 1105 годзе яна выйшла замуж за караля Даніі Нільса, які быў абраны каралём у 1104 годзе. Ён апісваецца як пасіўны манарх, якому не хапала здольнасцяў кіраваць і які даў сваёй каралеве займацца справамі дзяржавы. З яго блаславення Маргарэт кіравала Даніяй<ref name="автоссылка2">Margrete Fredkulla (Dansk Kvindehistorie)</ref>. Яна апісваецца як мудры кіраўнік, і пакуль яна была каралевай адносіны паміж Даніяй і яе роднай Швецыяй былі вельмі мірнымі. Яна чаканіла свае ўласныя манеты, што з’яўляецца унікальнай з’явай для каралевы-кансорта таго часу. На дацкіх манетах, адчаканеных ў той перыяд, быў надпіс: ''Margareta-Nicalas'' (Маргарэт-Нільс)<ref name="автоссылка2" /><ref>[http://historiska-personer.nu/min-s/p4f5fbb07.html ''Margareta Fredkulla'' (Ingesdotter)] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20071110231302/http://historiska-personer.nu/min-s/p4f5fbb07.html|date=2007-11-10}}</ref>. Яе бацька кароль Інгэ Старэйшы памёр ў 1110 годзе, і яго спадчынікамі былі яго пляменнікі. Бо яе старэйшая сястра [[Хрысціна Інгесдотэр|Хрысціна]] жыла на Русі, якая знаходзілася занадта далёка ад Швецыі, спадчына іх бацькі была падзелена толькі паміж Маргарэт і яе малодшай сястрой [[Кацярына Інгесдотэр Шведская|Кацярынай]]<ref name="автоссылка1">Kungagravar och medeltidshistoria, Beckman, Natanael, Fornvännen 22-47, 1921</ref>. Вядома, што Маргарэт падзялілася спадчынай са сваімі пляменніцамі [[Інгрыд Рагнвальдсдотэр|Інгрыд, каралевай Нарвегіі]] і [[Інгеборга Кіеўская|Інгеборгай]], аддаўшы кожнай адну чвэрць<ref name="автоссылка1" />. У 1114 годзе Маргарэт атрымала ліст ад Тэабальда з Этампеса, у якім ён падзякаваў ёй за шчодрасць у дачыненні да царквы ў [[Кан]]е<ref>Bernard Gineste, «Thibaud d'Étampes», in ''Cahiers d'Étampes-Histoire'' 10 (2009), pp. 43-58, showing that this letter was not sent to Margaret of Scotland, dead in 1089, but to Margaret Fredkulla.</ref>. === Смерць === Пасля яе смерці ў 1130 годзе кароль Нільс ажаніўся з ўдавой каралевай Швецыі [[Ульфільда Хакансдотэр|Ульфхільдай]]. Уладанні Маргарэт у Швецыі сталі асноўнай падтрымкай для яе сына Магнуса, калі ён з іх дапамогай ўзышоў на трон Швецыі. Калі стрыечны брат Маргарэт кароль [[Інгэ II Малодшы|Інгэ Малодшы]] памёр, Магнус заняў пасад Швецыі як старэйшы ўнук караля Інгэ Старэйшага і кіраваў пад імем Магнусам I. == Дзеці == У Маргарэт і караля Нільса было двое дзяцей: * Інгэ Нільсэн (памёр у дзяцінстве) * [[Магнус I Моцны|Магнус]] (нарадзіўся каля 1106 года) == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * Harrison, Dick ''Gud vill det — Nordiska korsfarare under medeltiden'' (2005) * Nanna Damsholt ''Kvindebilledet i dansk højmiddelalder'' (1985) == Спасылкі == * [http://www.wadbring.com/historia/undersidor/fredkulla.htm Margareta Fredkulla] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20201127061349/http://www.wadbring.com/historia/undersidor/fredkulla.htm |date=27 лістапада 2020 }} {{Сужэнцы манархаў Даніі}} {{Wikidata/Ancestors}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Жонкі кіраўнікоў XII стагоддзя]] [[Катэгорыя:Жанчыны XI стагоддзя]] [[Катэгорыя:Мужы і жонкі манархаў Даніі]] [[Катэгорыя:Жонкі манархаў Нарвегіі]] [[Катэгорыя:Прынцэсы Швецыі]] [[Катэгорыя:Дынастыя Стэнкіляў]] jp0w0n8zvnl430g9or86fkgb0rcbypr Авіяспецыялісты былых савецкіх рэспублік у Афрыцы 0 704355 5135073 5131668 2026-05-02T20:35:28Z DBatura 73587 /* Інцыдэнты ў Анголе */ 5135073 wikitext text/x-wiki {| style="float: right; clear:right; margin: 0 0 0.5em 1em; padding: 0.5em; background: #fffff4; border: 1px solid #ddb; width: 270px; font-size:90%;" |- | Ацэнкі колькасці авіяспецыялістаў былых савецкіх рэспублік на заробках у Афрыцы. * '''Федэральная авіяцыйная служба Расіі'''<br>як мінімум 10 000 чалавек з усіх рэспублік <small>(1990-я)</small> * '''Асацыяцыя лётнага складу Расіі'''<br>400 чалавек з усіх рэспублік <small>(1992—2001 гг.)</small><br>{{Сцягафікацыя|Расія}}: 500 альбо больш чалавек <small>(2011 г.)</small> * '''Прафсаюз лётнага складу Расіі'''<br>{{Сцягафікацыя|Расія}}: 200 чалавек <small>(2011 г.)</small> * '''Украінскія дадзеныя'''<br>{{Сцягафікацыя|Украіна}}: 700 чалавек <small>(2007 г.)</small> * '''Газета «Наша версия»'''<br>больш за 2 000 чалавек з усіх рэспублік <small>(2011 г.)</small> ---- Авіяспецыялісты былых савецкіх рэспублік, якія сталі ахвярамі розных інцыдэнтаў на заробках у Афрыцы. * '''Паводле інфармацыі Асацыяцыі лётнага складу Расіі за 1992—2001 гг.'''<br>прынамсі 200 палонных і загінуўшых з усіх рэспублік |} {{external media |topic = |subtopic = |image1 = [http://www.vedomosti.md/uploads/articles.79209.photo.5903.i.jpg Малдаўскі лётчык і ангольскія дзеці. Другая палова 1990-х.] |image2 = [https://yandex.by/images/touch/search?text=%D0%9E%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BC%D0%BA%D0%B8%20%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE%20%D0%B8%D0%BB-76%20%D0%B2%20%D1%81%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B8&source=tabbar&pos=2&img_url=https%3A%2F%2Fnashaniva.com%2Fimg%2Fw1500d4%2Fphotos%2Fz_2013_03%2Fil130318_503.jpg&rpt=simage&lr=157 Абломкі беларускага Іл-76 у Магадзіша. 2007 год.] | video1 = [https://yandex.by/video/touch/search/?text=%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B0%20%D0%B0%D0%BD-32%20%D0%B2%20%D0%BA%D0%B8%D0%BD%D1%88%D0%B0%D1%81%D0%B5&filmId=16193839469118710000 Дакументальны фільм 2007 года «Digital Congi» аб крушэнні расійскага Ан-32 у Кіншасе ў 1996 годзе.] }} У 1990-я і 2000-я гады ў краіны [[Афрыка|Афрыкі]] з [[постсавецкая прастора|былых савецкіх рэспублік]] адбыўся наплыў авіяспецыялістаў, што было выклікана цяжкім эканамічным становішчам пасля [[Распад СССР|распаду СССР]]. Іх дзейнасць часцей за ўсё ажыццяўлялася па кантрактах з прыватнымі кампаніямі. Пілоты і тэхнікі працавалі як у грамадзянскай, так і ў ваеннай [[Авіяцыя|авіяцыі]]. Многія загінулі ў [[Авіяцыйная катастрофа|авіякатастрофах]], [[узброены канфлікт|узброеных канфліктах]] ці ж зусім прапалі без вестак. == Перадгісторыя == У пачатку 90-х значная частка высокакваліфікаваных спецыялістаў [[ваенна-прамысловы комплекс|ваенна-абароннага комплексу]] і авіятараў былога [[СССР]] апынуліся ў цяжкім матэрыяльным становішчы. Абвальнае скарачэнне перавозак выкінула з [[Цывільная авіяцыя|грамадзянскай авіяцыі]] тысячы лётчыкаў і тэхнікаў. У аэрапортах засталіся тысячы непатрэбных самалётаў і верталётаў<ref name="грошы">Авторский коллектив: ''Леонид Заварский, Кирилл Дранцов, Елена Миклашевская, Андрей Смирнов, Гульчачак Ханнанова, Роман Голубев.'' [https://www.kommersant.ru/doc/281643 Воздушные наемники] // Коммерсантъ Деньги : журнал. — № 35(339). — 5 сентября 2001</ref>. Пазней да ўсяго гэтага дадалося яшчэ і скарачэнне старога парку савецкіх лятальных апаратаў з заменай на заходнія ўзоры. Кіраўніцтва, не жадаючы марнавацца на перанавучанне сталых спецыялістаў, больш ахвотна набірала маладых, якія ўжо ўмелі эксплуатаваць замежную авіятэхніку<ref name="хартыя"/>. Беспрацоўныя спецыялісты падаліся ў прыватныя кампаніі, якія ўзніклі на базе дзяржаўных гаспадарстваў. Некаторыя сыходзілі ў замежныя прадпрыемствы. Так, напрыклад, у пачатку 90-х гадоў у [[Масква|Маскве]] з’явілася некалькі пунктаў найму пілотаў. Адным з самых папулярных месцаў была гасцініца «[[Космас (гасцініца, Масква)|Космас]]». Тут эмісары замежных авіякампаній прапаноўвалі авіятарам работу, часцей за ўсё за мяжой. Вярбоўшчыкі абяцалі задатак да $1 тыс. наяўнымі і зарплату ад $ 1, 5 тыс. у месяц<ref name="грошы"/>. Былі расцэнкі і ў тры тысячы. Для параўнання, у [[Расія|Расіі]] і [[СНД]] па тых часах авіяспецыялісты атрымлівалі па 50—100 долараў<ref name="Ангола"/>. І айчынныя, і замежныя кампаніі актыўна працавалі ў краінах [[Афрыка|Афрыканскага кантынента]], дзе [[транспартная інфраструктура]] была недастаткова развіта ў сілу эканамічнай адсталасці, складанай і нестабільнай ваенна-палітычнай абстаноўкі<ref name="Ангола">''Павел Мунтян.'' [https://www.kp.md/daily/27230.5/4356499/ Таинственные исчезновения, рабство, богатство, страх и риск: Как молдавские пилоты работают в Африке] // [[Комсомольская правда]], 24 января 2021.</ref>. == Дзейнасць == Па словах прэзідэнта асацыяцыі лётнага складу Расіі Анатоля Кочура, у 1990-я за мяжу з’ехалі каля 7 тыс. лётчыкаў і тэхнікаў былога СССР, з якіх 400 — у Афрыку<ref name="грошы"/>. Федэральная авіяцыйная служба Расіі заяўляла пра мінімум дзесяць тысяч пілотаў, штурманаў, бортінжынераў, спецыялістаў наземнага абслугоўвання па ўсім кантыненце<ref name="собеседник">''Владимир Воронов, Павел Мороз.'' [https://flb.ru/infoprint/2012.html Слуги смерти: Русские наёмники в Африке] // Собеседник : газета. — 28 мая 2001.</ref>. У 2007 годзе ва [[Украіна|Украіне]] заявілі аб парадку 700 сваіх суайчыннікаў, што працуюць як авіяспецыялісты ў Афрыцы. На 2011 год прафсаюз лётнага складу Расіі меў звесткі аб 300 пілотах, а асацыяцыя лётнага складу — 500 і больш сваіх авіятараў на «чорным кантынгенце». У газеце «[[Наша версия]]» агульная колькасць авіятараў з усёй постсавецкай прасторы ацэньвалася ў больш за дзве тысячы чалавек<ref>''Руслан Горевой''. [https://versia.ru/na-afrikancev-rabotayut-do-tysyachi-rossijskix-pilotov На африканцев работают до тысячи российских пилотов] // Наша версия : газета. — 12 апреля 2011.</ref>. У [[Ангола|Анголе]] (па даных пасольства РФ на сярэдзіну 90-х і пачатак нулявых) дзейнічалі больш за 20 экіпажаў расійскіх, украінскіх, малдаўскіх і беларускіх лётчыкаў<ref name="Ангола"/>. У [[ДР Конга|Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга]], паводле інфармацыі выдання «[[Новая газета, Расія|Новая газета]]», на 2007 год па кантрактах з прыватнымі авіякампаніямі працавалі самастойна парадку двухсот пілотаў з краін СНД, плюс некалькі кангалезскіх авіякампаній (такіх як Malila Airlift, Service Air, Africa One і іншыя) эксплуатавалі самалёты «[[Антонаў (кампанія)|Ан]]» з расійскімі экіпажамі. У суседняй [[Рэспубліка Конга|Рэспубліцы Конга]] лётчыкі з Расіі таксама ляталі па ўсёй краіне, уключаючы малыя прымежныя паселішчы. У іх меліся дзве асноўныя базы — у сталіцы [[Бразавіль|Бразавіле]] і ў горадзе [[Пуэнт-Нуар]]. Яшчэ 40 расійскіх пілотаў некаторы час жылі ў будынку гандлёвага прадстаўніцтва РФ у сталіцы Анголы [[Луанда|Луандзе]], адкуль ляталі ў тым ліку і ў суседнюю [[Намібія|Намібію]]. У ёй быў пункт базавання ў горадзе [[Андангва]], а ў аэрапорце партовага горада [[Уолвіш-Бей]] працавалі лётчыкі з [[Екацярынбург]]у, што займаліся рамонтам савецкіх самалётаў з Анголы<ref name="ng"/>. Расійскія і ўкраінскія лётчыкі ў 2000-х наладзілі авіязносіны паміж [[Джыбуці]], [[Самалі]] і [[Эфіопія]]. Іх можна было сустрэць у гарадах [[Бусасо]], [[Дырэ-Дауа]], [[Бахр-Дар]] і [[Адыс-Абеба]]<ref name="ng">''Дарья Пыльнова, Дмитрий Шкрылев.'' [https://novayagazeta.ru/articles/2007/07/12/32723-sotni-pilotov-udachi Сотни «пилотов удачи»] // Новая газета : газета. — №26 (36). — 12 июля 2007.</ref>. Таксама прысутнасць авіяспецыялістаў з былых савецкіх рэспублік заўважана ў [[Ліберыя|Ліберыі]], [[Малі]], [[Чад]]зе, [[Сьера-Леоне]], [[Лівія|Лівіі]], [[Кот-д’Івуар]]ы, [[Эрытрэя|Эрытрэі]], [[Марока]], [[ПАР]], [[Мазамбік]]у, [[Гвінея|Гвінеі]], [[Экватарыяльная Гвінея|Экватарыяльнай Гвінеі]], [[Судан]]е, [[Кенія|Кеніі]] і [[Уганда|Угандзе]]<ref name="ng"/>. У Афрыцы былыя савецкія лётчыкі перавозілі тавары народнага спажывання, [[паліва]], [[будаўнічыя матэрыялы|матэрыялы для будаўніцтва]], а таксама [[зброя|зброю]]<ref>[https://aif.ru/society/people/ne_hodite_parni_v_afriku_letat_neveroyatnaya_sudba_lyotchika_mesilova «Не ходите, парни, в Африку летать». Невероятная судьба лётчика Месилова]</ref>. Працавалі яны і на афіцыйныя органы і дэпартаменты афрыканскіх дзяржаў, займаючыся перавозкамі ў іх інтарэсах<ref name="ng"/>. Распаўсюджанымі былі таксама пасажырскія рэйсы, якія часта суправаджаліся рознымі парушэннямі, у прыватнасці, перагрузам. Лётчыкі імкнуліся пасадзіць як мага больш чалавек, каб атрымаць вялікую выручку, але часам гэта прыводзіла да авіякатастрофаў<ref name="Ангола"/> Сярод лётчыкаў вылучыліся тры асноўныя катэгорыі: кантрактнікі па лініі нафтавых і алмазаздабыўных вытворчых карпарацый, работнікі [[ААН]] і іншых міжнародных арганізацый па дамове, а таксама адзіночкі<ref>''Дарья Пыльнова, Дмитрий Шкрылев.'' [https://novayagazeta.ru/articles/2007/07/12/32721-nashi-gastarbaytery-v-afrike Наши гастарбайтеры в Африке] // Новая газета : газета. — 12 июля 2007.</ref>. У пачатку 2000-х аператыўнікі ўпраўлення «Т» (контрразведніцкае забеспячэнне транспарту) Дэпартамента эканамічнай бяспекі расійскай [[ФСБ]] канстатавалі<ref name="собеседник"/>: {{Цытата|Выкарыстанне расійскіх самалётаў за мяжой, асабліва ў афрыканскіх краінах, прыводзіць да сур’ёзнай палітычнай і эканамічнай шкоды для Расіі... Трэба глядзець праўдзе ў вочы: расійскія самалёты перавозяць у Афрыцы і зброю, і боепрыпасы, і наркотыкі.}} ==Авіякатастрофы == ;{{Сцягафікацыя|Ангола}} * '''11 жніўня 1998''': у аэрапорце [[Саурыма]] ў выніку няўдалага прызямлення разбіўся транспартны самалёт [[Ан-12]] авіякампаніі Allada. Экіпаж складаўся з расійскіх грамадзян. Адзін чалавек загінуў, сем атрымалі раненні<ref name="грошы"/>. * '''2 лютага 1998''': у сталіцы разбіўся ліберыйскі Ан-12 з расійскім экіпажам, які перавозіў харчаванне па кантракце з фірмай Savana Air. Самалёт упаў на жылы квартал Луанды. Чацвёра расійскіх лётчыкаў і сямёра ангольцаў на борце загінулі. Яшчэ 12 чалавек загінулі пад руінамі дамоў<ref name="грошы"/>. * '''16 мая 2003''': пры ўзлёце ў аэрапорце горада [[Менонгэ]] з-за няспраўнасці ў адным з рухавікоў разбіўся Ан-12 з расійскім экіпажам. Загінулі чатыры лётчыкі<ref name="ng"/>. ;{{Сцягафікацыя|Дэмакратычная Рэспубліка Конга}} * '''8 студзеня 1996:''' расійскі грузавы самалёт [[Ан-32|Ан-32Б]] авіякампаніі «Маскоўскія паветраныя лініі (Moscow Airways)» здзяйсняў унутраны рэйс па маршруце [[Кіншаса]]—[[Кахемба]], але пры разбегу па УПП аэрапорта Кіншасы не змог падняцца ў паветра, выкаціўся за яе межы і ўрэзаўся ў рынак, які быў размешчаны зусім побач з УПП (фактычна ў цэнтры горада). У катастрофе загінула 237 чалавек. 5 з 6 членаў экіпажа выжылі, але больш за год правялі ў [[заір]]скай турме (гл. [[Катастрофа Ан-32 у Кіншасе]]). * '''Жнівень 2001:''' у джунглях з-за адмовы рухавіка разбіўся самалёт [[Ан-28]], які належаў кампаніі Agefreco Air. На месцы катастрофы, у 25 км ад аэрапорта горада [[Букаву]], байцы з атрадаў паўстанцаў і мясцовыя жыхары знайшлі целы дваіх пілотаў і трохгадовага кангалезскага дзіцяці. Яшчэ сем чалавек, якія знаходзіліся ў самалёце, атрымалі раненні. Як заявіў ўладальнік самалёта Патрыс Башэнгезі, яго пілатавалі грамадзянін Расіі і грамадзянін [[Казахстан]]а<ref name="грошы"/>. * '''8 мая 2003:''' парадку 250 чалавек выдзьмула за борт з салона транспартнага самалёта [[Іл-76]], які кіраваўся украінскім экіпажам і выконваў рэйс з Кіншасы на вышыні некалькіх тысяч метраў. Гэта адбылося з-за раптоўнага самаадвольнага адкрыцця грузавога люка, размешчанага ў хваставой частцы паветранага судна. На борце ў гэты час знаходзіліся рота аховы прэзідэнта [[Жазеф Кабіла|Жазефа Кабілы]], якую перавозілі для ўдзелу ў парадзе, а таксама вялікая група спецназаўцаў паліцыі з сем’ямі<ref name="ng"/>. * '''29 лістапада 2003:''' пасля няўдалай спробы ўзлёту, падчас заходу на другі разбег, з-за разрыву шыны за межы ўзлётна-пасадачнай паласы на рынкавую плошчу ў [[Баэндэ]] нечакана вылецеў самалёт [[Ан-26]]. У выніку загінулі ўсе 6 членаў экіпажа, уключаючы расійскіх пілотаў, 14 з 18 пасажыраў, а таксама 13 чалавек на зямлі<ref name="ng"/>. * '''30 сакавіка 2005''': беларускі авіятар загінуў падчас крушэння грузавога самалёта<ref name="25maja"/>. * '''5 мая 2005:''' у раёне [[Кісангані]] страціў радыёсувязь, зачапіў пры развароце прапелерамі дрэвы і страціў кантроль над кіраваннем самалёт [[Ан-24]] авіякампаніі Kisangani Airlift, пілатуемы расійскімі лётчыкамі. Экіпаж і шэсць пасажыраў загінулі<ref name="ng"/>. * '''25 мая 2005:''' праз паўгадзіны пасля ўзлёту страціў кантакт з дыспетчарскай вежай і ўпаў на дно цясніны самалёт Ан-12 кампаніі, якая належала расіяніну з Лівіі. Пяць членаў экіпажа, набранага з расіян і аднаго беларуса<ref name="25maja">[https://www.kp.ru/daily/23521/138912/]</ref>, і ўсе 22 пасажыры загінулі. Паветранае судна выконвала заказы Міністэрства абароны рэспублікі<ref name="ng"/>. * '''5 верасня 2005:''' пры заходзе на пасадку ў раёне аэрапорта [[Ісіра]] зачапіў дрэвы, загарэўся і разваліўся на часткі самалёт Ан-26. Экіпаж з чатырох чалавек, які ўключаў траіх расіян, а таксама ўсе сем пасажыраў загінулі<ref name="ng"/>. * '''7 ліпеня 2006''': у раёне аэрапорта горада [[Гома]] на восьмай хвіліне ўзлёту ў выніку адмовы рухавіка і развароту на аварыйную пасадку ўрэзаўся ў гару транспартны самалёт Ан-12. Загінулі двое афрыканскіх пасажыраў і трое лётчыкаў з Расіі<ref name="ng"/>. * '''3 жніўня 2006''': пры набліжэнні да аэрапорта ў горадзе Букаву ўрэзаўся ў гару, зваліўся ў лес і згарэў самалёт Ан-28 адной з кангалезскіх авіякампаній. Усе члены расійска-кіргізска-ўкраінскага экіпажа і дзевяць пасажыраў-афрыканцаў загінулі<ref name="ng"/>. * '''Снежань 2006:''' пацярпеў крушэнне [[Су-25]] [[Ваенна-паветраныя сілы Дэмакратычнай Рэспублікі Конга|ВПС ДРК]], пілот якога, найміт з Беларусі, загінуў<ref name="наймiты">[https://vpk.name/news/236627_remont_i_modernizaciya_shturmovikov_su25_drk_v_baranovichah.html Ремонт и модернизация штурмовиков Су-25 ДРК в Барановичах]</ref>. * '''Чэрвень 2007''': упаў Су-25 ВПС ДРК, на якім загінуў украінскі найміт<ref name="наймiты"/>. * '''4 кастрычніка 2007''': крушэнне Ан-26 пад Кіншасай. 52 (21 у самалёце і 31 на зямлі) загінуўшых і 29 (1 у самалёце і 28 на зямлі) параненых. Сярод ахвяраў — трое грамадзян Расіі (гл. [[Катастрофа Ан-26 пад Кіншасай]]). * '''27 лютага 2017:''' блізу горада [[Рутшуру]] правінцыі [[Паўночнае Ківу (правінцыя)|Паўночнае Ківу]] пацярпелі крушэнні два баявыя верталёты [[Мі-24]] ВПС ДРК. Экіпаж першага складаўся з грузін. На другім былі беларусы. Разам з імі ляцелі яшчэ трое кангалезскімі вайскоўцаў. Загінулых няма. (гл. [[Катастрофа двух Мі-24 у Рутшуру (2017)]]) * '''20 снежня 2018:''' разбіўся Ан-26, які выконваў рэйс Кіншаса—Чыкапа—Кіншаса. У складзе экіпажа былі чатыры лётчыка з РФ і двое кангалезцаў. Усе яны загінулі<ref>''Наталия Николаева.'' [http://www.leader-news.ru/index.php/v-mire/item/3629-rossijskij-ekipazh-an-26-pogib-v-afrike РОССИЙСКИЙ ЭКИПАЖ АН-26 ПОГИБ В АФРИКЕ] // Лидер ньюс, 21 декабря 2018.</ref>. ;{{Сцягафікацыя|ПАР}} * '''10 лютага 1999''': у [[Кейптаўн]]е пацярпеў катастрофу верталёт Мі-8 мясцовай авіякампаніі. Даставіўшы халадзільнае абсталяванне на дах гасцініцы Cape Sun International, верталёт пры ўзлёце зачапіў лопасцю суседні будынак, пасля чаго паваліўся на зямлю з 50-метровай вышыні. Загінулі ўсе члены экіпажа, у тым ліку расійскі бортмеханік<ref name="грошы"/>. ;{{Сцягафікацыя|Рэспубліка Конга}} * '''16 ліпеня 2012:''' у 150 кіламетрах на поўнач ад Бразавіля беларус і расіянін загінулі пры крушэнні верталёта [[Мі-2]]<ref>[https://www.sb.by/articles/belorus-i-rossiyanin-pogibli-v-kongo.html Белорус и россиянин погибли в Конго] // [[СБ. Беларусь сегодня]], 19 июля 2012</ref>. ;{{Сцягафікацыя|Самалі}} * '''23 сакавіка 2007:''' ваенна-транспартны самалёт Іл-76ТД беларускай авіякампаніі «[[ТАЕ Авія|Трансавіяэкспарт]]» быў збіты пры ўзлёце з аэрапорта горада [[Магадзіша]]. 11 членаў экіпажа загінулі. (гл. [[Катастрофа Іл-76 у Магадыша (23 сакавіка 2007)]]) ;{{Сцягафікацыя|Судан}} * '''27 чэрвеня 2008:''' паблізу горада [[Малакаль]] разбіўся самалёт Ан-12, які выконваў рэйс [[Хартум]]—[[Джуба]]. У катастрофе загінулі сем чалавек, з якіх чацвёра былі грамадзянамі Украіны, адзін армянін, астатнія — суданцы. Аднаму члену экіпажа, грамадзяніну Судана, удалося выжыць<ref name="Хартум">[https://www.newsru.com/world/30jun2008/hartum.html В Судане при взлете из аэропорта Хартума разбился транспортный Ил-76, экипаж погиб]</ref>. * '''30 чэрвеня 2008''': у Хартуме пацярпеў крушэнне Іл-76. Загінулі трое грамадзян Расіі і адзін Беларусі<ref name="хартыя">[https://web.archive.org/web/20200418133342/https://charter97.org/ru/news/2008/7/25/8422/ Почему белорусские летчики работают и гибнут в Африке? (Фото)]</ref><ref name="Хартум"/>. ;{{Сцягафікацыя|Сьера-Леонэ}} * '''3 ліпеня 2007:''' у момант прызямлення выбухнуў і загарэўся ў паветры верталёт [[Мі-8]] афрыканскай авіякампаніі Paramount Airlines, які перавозіў 19 заўзятараў футбольнай каманды [[Тога]]. Загінулі ўсе пасажыры і два пілота – грамадзяне Расіі і [[Малдова|Малдовы]]. Камандзіру экіпажа, таксама расіянін, удалося выратавацца<ref name="ng"/>. ;{{Сцягафікацыя|Танзанія}} * '''23 сакавіка 2005:''' разбіўся Іл-76 малдаўскай кампаніі. Загінулі сямёра беларусаў і яшчэ адзін ураджэнец былога СССР<ref name="хартыя"/><ref>[http://aircraft-museum.ucoz.ru/news/23_marta_pogibli_ehkipazhi_igorja_vashkevicha_i_konstantina_znaka/2013-03-23-354 23 марта погибли экипажи Игоря Вашкевича и Константина Знака]</ref>. ;{{Сцягафікацыя|Уганда}} * '''8 студзеня 2005 года:''' транспартны самалёт Ан-12, які ляцеў у сталіцу Кіншасу з грузам фасолі і аўтамабілямі на борце, упаў у лесе з-за адмовы рухавіка, перагружанасці і зрушэння цэнтра цяжару. Загінуўшы экіпаж складаўся з шасцярых расіянаў<ref name="ng"/>. ;{{Сцягафікацыя|Чад}} * '''23 красавіка 2006''': пры заходзе на пасадку ў горад [[Нджамена]] (Чад) самалёт [[Ан-74]] з-за нечакана ўзніклых тэхнічных праблем пераляцеў праз аэрапорт і паваліўся ў адкрытым полі на тэрыторыі суседняй дзяржавы Камерун. Загінуў увесь экіпаж з шасці ўкраінцаў. Згодна з кантрактам, самалёт служыў для перавозкі высокапастаўленых чыноўнікаў краіны і некамерцыйных грузаў<ref name="ng"/>. ;{{Сцягафікацыя|Экватарыяльная Гвінея}} * '''16 ліпеня 2005:''' пасля ўзлёту з аэрапорта [[Малабо]] знік з экранаў радараў, загарэўся і ўпаў у джунглі самалёт Ан-24. Загінулі члены экіпажа-выхадцы з СНД, а таксама ўсе 54 пасажыры<ref name="ng"/>. == Арышты і палоны == * '''Май 1997:''' падчас чарговага армейскага бунту ў Сьера-Леонэ ў закладнікі трапілі чатыры верталётчыкі: тры беларуса і расіянін<ref>Ольга Томашевская. [http://www.africana.ru/konkurs/raboti/Tomashevskaya/plen.htm Возвращение из африканского плена] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190913194313/http://www.africana.ru/konkurs/raboti/Tomashevskaya/plen.htm |date=13 верасня 2019 }} // "Белорусская деловая газета", 6 августа 1998 года</ref><ref>Сяргей Расолька. [https://zviazda.by/be/news/20170825/1503672572-afrykanskaya-epapeya-belaruskih-vertalyotchykau Афрыканская эпапея беларускіх верталётчыкаў] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220909192010/https://zviazda.by/be/news/20170825/1503672572-afrykanskaya-epapeya-belaruskih-vertalyotchykau |date=9 верасня 2022 }} // Звязда : газета. — 28 жніўня 2017.</ref>. * '''Лістапад 1997:''' дыпламаты РФ вызвалілі з палону 11 расійскіх лётчыкаў, якія працавалі ў Конга па кантракце з бельгійскай фірмай, якая займалася перавозкамі харчавання. Яны былі абвінавачаны ў транспарціроўцы зброі для ўрада дзяржавы падчас грамадзянскай вайны. * '''Ліпень 2003:''' у Судане на ваенным аэрадроме [[Эль-Фашыр]] арыштаваны верталёт [[Мі-26]] з трынаццаццю расіянамі. Верталёт быў акружаны ўзброенымі аўтаматчыкамі, а затым лётчыкаў на працягу некалькіх дзён аж да вызвалення па лініі [[Міністэрства замежных спраў Расійскай Федэрацыі|МЗС РФ]] трымалі пад дамашнім арыштам. Іх абвінавачвалі ў няправільным афармленні транзітных дакументаў і магчымых кантактах з мясцовай паўстанцкай групоўкай<ref name="ng"/>. * '''Лістапад 2004:''' на фоне інцыдэнту ў [[Буаке]] ў Тога і Кот-д’Івуары былі затрыманыя восем украінцаў, трое расіян і дванаццаць беларусаў. Усе яны мелі розны статус: члены экіпажа транспартніка, тэхнікі і [[ваенны спецыяліст|ваенныя спецыялісты]]. (гл. [[Французска-івуарскі канфлікт]]) * '''Май 2011:''' амерыканскія спецслужбы затрымалі расіяніна [[Канстанцін Уладзіміравіч Ярашэнка|Канстанціна Ярашэнка]]. Яго абвінавацілі ў наркатрафіку. * '''27 лютага 2017''': пасля крушэння верталёта Мі-24 у ДР Конга ў палон да баевікоў [[Рух 23 сакавіка|М23]] трапіў грузін. Праз некалькі месяцаў ён загінуў. (гл. [[Катастрофа двух Мі-24 у Рутшуру (2017)]]) == Інцыдэнты ў Анголе == {{Main|Грамадзянская вайна ў Анголе|Знікненне Ан-72 над Атлантычным акіянам (1997)}} У 1990-я самым небяспечным рэгіёнам сярод авіятараў постсавецкай прасторы лічылася Ангола. Асноўную пагрозу ўяўляла складаная ваенна-палітычная абстаноўка ў краіне. Зацяжны канфлікт з апазіцыйнай узброенай групоўкай [[УНІТА]], якая кантралявала ў тыя гады траціну тэрыторыі дзяржавы, рабілі палёты ў некаторых правінцыях небяспечнымі. Паўстанцы ў імкненні дэстабілізаваць сітуацыю і паўплываць на кіруючы рэжым збівалі грамадзянскія самалёты. Выжыўшых пілотаў альбо расстрэльвалі, альбо бралі ў закладнікі з мэтай абмяняць на сваіх палонных баевікоў або дамагчыся іншых саступак з боку ўладаў<ref name="Ангола"/>. Толькі за чатыры месяцы 1999 года ў Анголе было збіта 8 самалётаў з расійскімі экіпажамі. З іх выжылі толькі пяць чалавек, якія былі вызваленыя праз месяцы ў выніку доўгіх перамоваў з апазіцыяй, у тым ліку пры садзейнічанні міжнародных арганізацый. Усяго ў 90-я гады ў Анголе загінула і прапала без вестак 17 экіпажаў. Сярод зніклых — малдаўскі Ан-72 (на борце было шэсць авіятараў), зніклы ў снежні 1997, і Ан-26Б авіякампаніі «Пермскія маторы», пілатуемы расійскім экіпажам, які страцілі ў 1998-м. Агульная колькасць зніклых машын і экіпажаў дасягае васьмі<ref name="Ангола"/>. == Узброеныя канфлікты == {{Main|Найміты з былых савецкіх рэспублік у Афрыцы}} Многія былыя лётчыкі ваеннай авіяцыі, нанятыя па індывідуальных кантрактах альбо пад заступніцтвам сваіх уладаў, прынялі ўдзел у баявых дзеяннях. У асобных выпадках гэта былі ваенныя спецыялісты з дзеючых [[Узброеныя сілы|Узброеных Сіл]], накіраваныя па дзяржаўнай лініі. * '''[[Першая кангалезская вайна]]/[[Другая кангалезская вайна]]/[[Ітурыйскі канфлікт]]/[[Канфлікт у Ківу]]''': Лётчыкі базіраваліся на аэрадромах Гома і Букаву. Баявыя вылеты ажыццяўляліся на чатырох Су-25, закупленых у Грузіі па кантракце 1999 года Тбіліскага авіяцыйнага завода, у тым ліку два самалёты пабудовы 1991 года (завадскія нумары 25508110578 і 25508110579, бартавыя нумары ВПС ДРК FG-500 і FG-501) і два самалёты новай пабудовы 1999 года (завадскія нумары 25508110580 і 25508110581, бартавыя нумары ВПС ДРК FG-502 і FG-503). Дастаўка машын з [[Тбілісі]] ў ДРК была ажыццёўлена ў канцы 1999—пачатку 2000 года, пасля чаго дадзеныя чатыры штурмавікі склалі аснову баявога патэнцыялу ВПС краіны. На іх ляталі беларусы і ўкраінцы<ref name="наймiты"/>. * '''[[Эфіопа-эрытрэйскі канфлікт]]:''' Эфіопію падтрымалі ваенныя спецыялісты, накіраваныя ад Расіі, а Эрытрэю — ад Украіны. Пры гэтым па абодва бакі служылі і найміты з СНД. Асноўная маса замежнікаў была пры авіяцыі і [[Супрацьпаветраная абарона|СПА]]<ref>[http://www.posprikaz.ru/2017/10/russkie-nayomniki-ot-afriki-do-sirii/ Русские наёмники — от Африки до Сирии]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20090413201303/http://www.redstar.ru/2009/04/11_04/2_02.html Командировка в Африку]</ref><ref name="Жирохов">''Михаил Жирохов.'' [http://www.airwar.ru/history/locwar/africa/eritrea/eritrea.html Война в воздухе на Африканском Роге] // Уголок неба : авиационная энциклопедия. — 2004 .</ref><ref>[https://fakty.com.ua/ru/svit/20160414-1581567/ Война Эфиопии и Эритреи: первая российско-украинская] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20201026082506/https://fakty.com.ua/ru/svit/20160414-1581567/ |date=26 кастрычніка 2020 }}</ref>. (гл. [[Група расійскіх ваенных спецыялістаў у Эфіопіі]] і [[Удзел украінцаў у эфіопа-эрытрэйскай вайне]]) * '''[[Першая Івуарыйская вайна]]:''' пры ўрадавых войсках на аэрадроме [[Ямусукра]] дзейнічала група лётчыкаў і тэхнікаў з Беларусі (іх статус да канца не ясны), якія дапамагалі афрыканскім авіятарам у засваенні Су-25, пастаўленых таксама беларусамі. Сярод лётчыкаў быў адстаўны палкоўнік [[Ваенна-паветраныя сілы і войскі СПА Рэспублікі Беларусь|ВПС РБ]] [[Юрый Леанідавіч Сушкін|Юрый Сушкін]], які атрымае шырокую вядомасць за інцыдэнт у Буаке, дзе ён у экіпажы з Анжам Гнандуетам атакуе базу французскіх войскаў. (гл. [[Беларускія найміты ў Кот-д’Івуары]]) * '''[[Грамадзянская вайна ў Лівіі (2011)]]:''' У пачатку баявых дзеянняў у заходніх [[СМІ]] з’явілася інфармацыя, што ў падаўленні вулічных беспарадкаў удзельнічаюць беларускія, а таксама сербскія, украінскія і румынскія найміты. Замежныя байцы пілатавалі баявую авіяцыю, абстрэльваючы апазіцыю, а таксама праводзілі патруляванне і зачыстку вуліц на аўтамабілях<ref>{{Cite web |url=https://m.newsru.com/world/26feb2011/naemn.html |title=СМИ: в расправе над ливийскими повстанцами, возможно, участвуют наемники из Белоруссии |access-date=2021-05-04 |archive-date=2020-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201102132103/https://m.newsru.com/world/26feb2011/naemn.html |url-status=live }}</ref>. Вайсковы аглядальнік Аляксандр Алесін выказаў здагадку, што сярод беларускіх авіятараў маглі быць адстаўныя вайскоўцы, бо афіцыйна дзяржава імкнецца не адпраўляць дзейныя вайсковыя кадры ў «гарачыя кропкі»<ref>[https://web.archive.org/web/20220316143338/https://belaruspartisan.by/politic/178872/ Эксперт: В Ливии могут воевать белорусские летчики, штабисты и снайперы]</ref>. (гл. [[Беларусы ў лівійскім канфлікце]]) {{Зноскі}} == Літаратура == * ''Ольга Томашевская.'' [http://www.africana.ru/konkurs/raboti/Tomashevskaya/plen.htm Возвращение из африканского плена] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190913194313/http://www.africana.ru/konkurs/raboti/Tomashevskaya/plen.htm |date=13 верасня 2019 }} // Белорусская деловая газета : газета. — 6 августа 1998. * ''Владимир Воронов, Павел Мороз.'' [https://flb.ru/infoprint/2012.html Слуги смерти: Русские наёмники в Африке] // Собеседник : газета. — 28 мая 2001. * Авторский коллектив: ''Леонид Заварский, Кирилл Дранцов, Елена Миклашевская, Андрей Смирнов, Гульчачак Ханнанова, Роман Голубев.'' [https://www.kommersant.ru/doc/281643 Воздушные наемники] // Коммерсантъ Деньги : журнал. — № 35(339). — 5 сентября 2001. — с. 20. * ''Сергей Франчук.'' [https://litvek.com/br/240277?p=63 По следам наших птиц: Война в стране какао] // История авиации : журнал — № 3. — 2005. — с. 63-68. * ''Дарья Пыльнова, Дмитрий Шкрылев.'' [https://novayagazeta.ru/articles/2007/07/12/32723-sotni-pilotov-udachi Сотни «пилотов удачи»] // Новая газета : газета. — №26 (36). — 12 июля 2007. * ''Дарья Пыльнова, Дмитрий Шкрылев.'' [https://novayagazeta.ru/articles/2007/07/12/32721-nashi-gastarbaytery-v-afrike Наши гастарбайтеры в Африке] // Новая газета : газета. — 12 июля 2007. * ''Руслан Горевой''. [https://versia.ru/na-afrikancev-rabotayut-do-tysyachi-rossijskix-pilotov Крылья без родины: На африканцев работают до тысячи российских пилотов] // Наша версия : газета. — 12 апреля 2011. * ''Сяргей Расолька''. [https://zviazda.by/be/news/20170825/1503672572-afrykanskaya-epapeya-belaruskih-vertalyotchykau Афрыканская эпапея беларускіх верталётчыкаў] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220909192010/https://zviazda.by/be/news/20170825/1503672572-afrykanskaya-epapeya-belaruskih-vertalyotchykau |date=9 верасня 2022 }} // [[Звязда]] : газета. — 28 жніўня 2017. * ''Мария Буинчик.'' [http://www.vedomosti.md/news/otkrytaya-moldavskimi-letchikami-afrika-i-po-sej-den-zakryta Открытая молдавскими летчиками Африка – и по сей день закрытая тема для общества] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210303121333/http://www.vedomosti.md/news/otkrytaya-moldavskimi-letchikami-afrika-i-po-sej-den-zakryta |date=3 сакавіка 2021 }} // Молдавские ведомости : газета. — 22 февраля 2021. {{Найміты з былога СССР у Афрыцы}} [[Катэгорыя:Транспарт у Афрыцы]] [[Катэгорыя:Авіяцыя]] [[Катэгорыя:Постсавецкая прастора]] e2t1iajco5vrmrcxw2z649zl1thy21z Марк Максімавіч Мокін 0 710175 5135091 4668432 2026-05-02T22:00:16Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135091 wikitext text/x-wiki {{футбаліст | імя = Марк Мокін | поўнае імя = Марк Максімавіч Мокін | выява = | дата нараджэння = | месца нараджэння = | грамадзянства = {{Сцягафікацыя|Беларусь}} | рост = | вага = | мянушка = | цяперашні клуб = {{Сцяг|Расія}} [[ФК Балтыка-БФУ Калінінград|Балтыка-БФУ]] | нумар = | пазіцыя = [[нападнік (футбол)|нападнік]] | клубы = {{футбольная кар’ера |2022—2023| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Дняпро Магілёў|Дняпро (Магілёў)]]|38 (3) |2024—| {{Сцяг|Расія||20px}} [[ФК Балтыка-БФУ Калінінград|Балтыка-БФУ (Калінінград)]]| }} | нацыянальная зборная = {{футбольная кар’ера |2021—2023| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[Зборная Беларусі па футболе U-17|Беларусь (да 17)]]|8 (3) }} | абнаўленне дадзеных аб клубе = 31 студзеня 2024 | абнаўленне дадзеных аб зборнай = 29 красавіка 2023 }} '''Марк Мокін''' (нар. {{ДН|12|1|2006}}, {{МН|Магілёў}}) — беларускі [[футбол|футбаліст]], [[нападнік (футбол)|нападнік]] расійскага клуба «[[ФК Балтыка-БФУ Калінінград|Балтыка-БФУ]]» з [[Калінінград]]а. == Клубная кар’ера == Выступаў за юнацкія каманды магілёўскага «[[ФК Дняпро Магілёў|Дняпра]]», а ў красавіку 2022 года падпісаў першы прафесійны кантракт з клубам<ref>{{cite web |date = 2022-04-29 |url = https://fc-dnepr.by/news/mark-mokin-podpisal-perviy-kontrakt |title = Марк Мокин подписал первый контракт |work = Афіцыйны сайт магілёўскага «Дняпра» |access-date = 2023-12-06 |language = ru |archive-date = 29 красавіка 2022 |archive-url = https://web.archive.org/web/20220429215345/https://fc-dnepr.by/news/mark-mokin-podpisal-perviy-kontrakt |url-status = dead }}</ref>. 7 мая 2022 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе ў матчы супраць жодзінскага «[[ФК Тарпеда-БелАЗ|Тарпеда-БелАЗ]]» (0:1), калі выйшаў на замену ў другім тайме. У далейшым працягваў з’яўляцца на полі, пераважна выходзячы на замену. 4 ліпеня 2022 года адзначыўся сваім першым голам у Вышэйшай лізе, паразіўшы браму «[[ФК Мінск|Мінска]]» (выніковы лік 2:4), тым самым стаў трэцім наймаладзейшым аўтарам гола ў беларускім чэмпіянаце<ref>{{cite web|date = 2022-07-06|url = https://football.by/news/165597 |title = Юревич, Панковец, Лихтарович - в какую компанию попал Марк Мокин, забивший в чемпионате Беларуси в 16 лет |website = football.by |access-date = 2023-12-06 |language = ru}}</ref>. У снежні 2022 года падоўжыў кантракт з магілёўскім клубам<ref>{{cite web|date = 2022-12-22|url = https://football.by/news/170690 |title = Терещенко, Марков и еще пять игроков продлили контракты с "Днепром" |website = football.by |access-date = 2023-12-06 |language = ru}}</ref>. Па выніках сезона 2023 дапамог камандзе вярнуцца ў Вышэйшую лігу. У студзені 2024 года пакінуў «Дняпро»<ref>{{cite web |date = 2024-01-29 |url = https://football.by/news/183328 |title = Нападающий Мокин расстался с "Днепром" |website = football.by |access-date = 2024-01-31 |language = ru }}</ref> і перайшоў у расійскі клуб «[[ФК Балтыка-БФУ Калінінград|Балтыка-БФУ]]»<ref>{{cite web |date = 2024-01-30 |url = https://football.by/news/183392 |title = Фарм-клуб "Балтики" объявил о подписании экс-игрока "Днепра" |website = football.by |access-date = 2024-01-31 |language = ru }}</ref>. == Міжнародная кар’ера == У кастрычніку 2021 года і кастрычніку 2022 года выступаў за [[Зборная Беларусі па футболе U-17|юнацкую зборную Беларусі да 17 гадоў]] у адборачным раўндзе чэмпіянату Еўропы, а ў сакавіку 2023 года — у элітным раўндзе чэмпіянату Еўропы. == Статыстыка выступленняў == {| cellspacing="0" cellpadding="3" style="border:1px solid #AAAAAA;font-size:95%" |- bgcolor="#E4E4E4" !style="border-bottom:1px solid #AAAAAA" width=50 |Сезон !style="border-bottom:1px solid #AAAAAA" width=10 |Дывізіён !style="border-bottom:1px solid #AAAAAA" width=100 |Клуб !style="border-bottom:1px solid #AAAAAA" width=20 |Краіна !style="border-bottom:1px solid #AAAAAA" width=20 |Матчы !style="border-bottom:1px solid #AAAAAA" width=20 |Галы |- align="center" | [[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022|2022]] || Д1 || [[ФК Дняпро Магілёў|Дняпро]] || {{Сцяг|Беларусь}} || 17 || 1 |- align="center" | [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023|2023]] || Д2 || [[ФК Дняпро Магілёў|Дняпро]] || {{Сцяг|Беларусь}} || 21 || 2 |- align="center" |} == Крыніцы == {{reflist}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Мокін Марк Максімавіч}} [[Катэгорыя:Футбалісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Дняпро Магілёў]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Балтыка Калінінград]] 1l6p0soffw1k022ym836vvkoiz2bi8z Машчаніцкі сельсавет (Бялыніцкі раён) 0 710254 5135258 4943599 2026-05-03T10:34:35Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135258 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Машчаніцкі сельсавет}} {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Машчаніцкі сельсавет |Арыгінальная назва = |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Беларусь]] |Статус = |Гімн = |Уваходзіць у = [[Бялыніцкі раён]] |Уключае = 40 населеных пунктаў |Сталіца = [[Вялікая Машчаніца]] |Датаўтварэння = [[20 жніўня]] [[1924]] |Скасаванне = |Глава = |Назва главы = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 1780 |Год перапісу = 2019 |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = |Часавыпояс = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = 6 |Сайт = http://belynichi.gov.by/power/selispolkomi/mochanizkij/ |Заўвагі = |Катэгорыя ў Commons = Vialikaja Maščanica‎ }} '''Машчані́цкі сельсавет''' — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе [[Бялыніцкі раён|Бялыніцкага раёна]] [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 года вёска) [[Вялікая Машчаніца]]. == Гісторыя == Утвораны 20 жніўня 1924 года як Машчаніцкі (Вялікамашчаніцкі) сельсавет у складзе Бялыніцкага раёна [[Магілёўская акруга|Магілёўскай акругі]] [[БССР]]. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Бялыніцкім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага [[Каліноўскі сельсавет|Каліноўскага сельсавета]]<ref>Указ Президиума Верховного Совета БССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Могилевской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.</ref>. 11 красавіка 1960 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаваных [[Кулакоўскі сельсавет|Кулакоўскага]] і [[Эсьмонскі сельсавет|Эсьмонскага]] сельсаветаў, у склад [[Запольскі сельсавет (Бялыніцкі раён)|Запольскага сельсавета]] перададзены 21 населены пункт ([[Асавец (Бялыніцкі раён)|Асавец]], [[Ашуркаўка]], [[Барсукі (Запольскі сельсавет)|Барсукі]], [[Бахані]], [[Гута (Цяхцінскі сельсавет)|Гута]], [[Дубрава (Бялыніцкі раён)|Дубрава]], [[Дуцькі]], [[Жорнаўка (Бялыніцкі раён)|Жорнаўка]], [[Забавы]], [[Заграшэўе]], [[Заруддзе (Бялыніцкі раён)|Заруддзе]], [[Каліноўка]], [[Красны Бор (Бялыніцкі раён)|Красны Бор]], [[Крушынаўка (Бялыніцкі раён)|Крушынаўка]], [[Курганне (Бялыніцкі раён)|Курганне]], [[Мазкі (Бялыніцкі раён)|Мазкі]], [[Малатоўкі]], [[Містраўкі]], [[Монеўка]], [[Несцераўка (Бялыніцкі раён)|Несцераўка]] і [[Паліўнікі]])<ref>Рашэнне выканкома Магілёўскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 11 красавіка 1960 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1960, № 10.</ref>. 15 студзеня 1965 года ў склад адноўленага [[Эсьмонскі сельсавет|Эсьмонскага сельсавета]] перададзены 25 населеных пунктаў ([[Алешкавічы (Бялыніцкі раён)|Алешкавічы]], [[Буднікі (Бялыніцкі раён)|Буднікі]], [[Будніцкі]], [[Бэлінка]], [[Вушлава]], [[Гордава]], [[Дзевашыцкі]], [[Дзевашычы]], [[Заазер’е (Бялыніцкі раён)|Заазер’е]], [[Калінаўка (Бялыніцкі раён)|Калінаўка]], [[Карманоўка]], [[Кулакоўка]], [[Кунцы (Бялыніцкі раён)|Кунцы]], [[Купленка (Бялыніцкі раён)|Купленка]], [[Майск (Бялыніцкі раён)|Майск]], хутар [[Міхасёўка (хутар)|Міхасёўка]], [[Мокравічы]], [[Падбор’е (Бялыніцкі раён)|Падбор’е]], [[Панізова (Бялыніцкі раён)|Панізова]], [[Рыжкаў (Бялыніцкі раён)|Рыжкаў]], [[Смагілаўка (Бялыніцкі раён)|Смагілаўка]], [[Сцёхава]], [[Хватаўка (Бялыніцкі раён)|Хватаўка]], [[Хутар (Бялыніцкі раён)|Хутар]] і [[Эсьмоны]])<ref>Рашэнне выканкома Магілёўскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 15 студзеня 1965 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1965, № 10 (1090).</ref>. 18 лютага 1972 года скасавана вёска [[Парахоўніца]]<ref>Рашэнне выканаўчага камітэта Магілёўскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 18 лютага 1972 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1972, № 8 (1346).</ref>, у 1977 годзе — хутар [[Лапцінскі Бор]]<ref>Рашэнні выканкома Магілёўскага абласнога Савета народных дэпутатаў ад 18 кастрычніка і 22 лістапада 1977 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1978, № 3 (1557).</ref>. 20 жніўня 1985 года ў склад сельсавета з Эсьмонскага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (вёскі [[Гордава]], [[Кулакоўка]] і пасёлак [[Падбор’е (Бялыніцкі раён)|Падбор’е]])<ref>Рашэнне выканкома Магілёўскага абласнога Савета народных дэпутатаў ад 20 жніўня 1985 г. // Збор законаў Беларускай ССР, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1985, № 32 (1838).</ref>. 23 снежня 2009 года ў склад сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (вёскі [[Мяльнік]], [[Савецкая (Бялыніцкі раён)|Савецкая]] і пасёлак [[Няропля (пасёлак)|Няропля]]), якія знаходзіліся ў раённым падпарадкаванні<ref>[http://www.pravo.by/pdf/2010-39/2010-39(003-014).pdf Решение Могилевского областного Совета депутатов от 23 декабря 2009 г. № 17-16 Об изменении административно-территориального устройства некоторых административно-территориальных единиц Могилевской области]</ref>. 22 лютага 2012 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага [[Эсьмонскі сельсавет|Эсьмонскага сельсавета]] (19 населеных пунктаў: [[Алешкавічы (Бялыніцкі раён)|Алешкавічы]], [[Алешкавічы 2]], [[Буднікі (Бялыніцкі раён)|Буднікі]], [[Будніцкі]], [[Бэлінка]], [[Вушлава]], [[Дзевашычы]], [[Заазер’е (Бялыніцкі раён)|Заазер’е]], [[Калінаўка (Бялыніцкі раён)|Калінаўка]], [[Карманоўка]], [[Кунцы (Бялыніцкі раён)|Кунцы]], [[Купленка (Бялыніцкі раён)|Купленка]], [[Майск (Бялыніцкі раён)|Майск]], [[Мокравічы]], [[Рыжкаў (Бялыніцкі раён)|Рыжкаў]], [[Смагілаўка (Бялыніцкі раён)|Смагілаўка]], [[Сцёхава]], [[Хватаўка (Бялыніцкі раён)|Хватаўка]] і [[Эсьмоны]])<ref>[http://www.pravo.by/pdf/2012-32/2012_32_9_48406.pdf Решение Могилевского областного Совета депутатов от 22 февраля 2012 г. № 14-10 Об изменении административно-территориального устройства некоторых административно-территориальных единиц Могилевской области] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210518211833/https://www.pravo.by/pdf/2012-32/2012_32_9_48406.pdf|date=18 мая 2021}}</ref>. 20 ліпеня 2015 года скасаваны вёска [[Савецкая (Бялыніцкі раён)|Савецкая]] і пасёлак [[Купленка (Бялыніцкі раён)|Купленка]]<ref>[https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D915m0072174 Решение Белыничского районного Совета депутатов от 20 июля 2015 г. № 14-5 Об упразднении сельских населенных пунктов Белыничского района]</ref>. == Насельніцтва == Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (20 населеных пунктаў) — 1237 чалавек<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/mahilouskaja.htm Насельніцтва населеных пунктаў Магілёўскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2009 года]{{Недаступная спасылка}}</ref>, з іх 95,1 % — [[беларусы]], 3,6 % — [[рускія ў Беларусі|рускія]], 0,7 % — [[украінцы ў Беларусі|украінцы]]<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm Этнічны склад насельніцтва сельсаветаў Беларусі паводле перапісу 2009 года]</ref>; паводле перапісу 2019 года (40 населеных пунктаў) — 1780 чалавек<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/mahilouskaja.htm |title=Насельніцтва населеных пунктаў Магілёўскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2019 года |access-date=26 лістапада 2023 |archive-date=4 снежня 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204044125/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/mahilouskaja.htm |url-status=dead }}</ref>. {{зноскі}} == Літаратура == * Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987. * Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с. {{Машчаніцкі сельсавет}} {{Бялыніцкі раён}} [[Катэгорыя:Машчаніцкі сельсавет (Бялыніцкі раён)| ]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе]] 171c4euu6iul4bix977ps9kjo1u0h55 Малабахаўскі сельсавет 0 713525 5134958 4638712 2026-05-02T13:53:40Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5134958 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Малабахаўскі сельсавет |Арыгінальная назва = |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Беларусь]] |Статут = |Гімн = |Уваходзіць у = [[Дубровенскі раён]] |Уключае = 13 населеных пунктаў |Сталіца = [[Дуброўна]] (не ўваходзіць у склад) |Датаўтварэння = [[16 ліпеня]] [[1954]] |Скасаванне = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 885 |Год перапісу = 2019 |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = 101,9<ref>[https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D922v0114948&p1=1 Решение Витебского областного Совета депутатов от 31 марта 2022 г. № 302 Об административно-территориальном устройстве Дубровенского района Витебской области]</ref> |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = |Часовыпояс = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = 2 |Сайт = http://dubrovno.vitebsk-region.gov.by/ru/malobah-ru/ |Заўвагі = }} '''Малаба́хаўскі сельсаве́т''' — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе [[Дубровенскі раён|Дубровенскага раёна]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Адміністрацыйны цэнтр — горад [[Дуброўна]] (не ўваходзіць у склад сельсавета). == Гісторыя == Утвораны 16 ліпеня 1954 года ў складзе Дубровенскага раёна Віцебскай вобласці [[БССР]] шляхам аб’яднання тэрыторыі скасаваных [[Цілівіцкі сельсавет|Цілівіцкага]] і [[Сваташыцкі сельсавет|Сваташыцкага]] сельсаветаў, цэнтр — вёска [[Малое Бахава]]<ref>Указ Президиума Верховного Совета БССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Витебской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.</ref>. 16 верасня 1957 года ў склад [[Баброўскі сельсавет (Дубровенскі раён)|Баброўскага сельсавета]] перададзены 3 населеныя пункты ([[Ерамееўшчына]], [[Карабанавічы]] і [[Негаціна]]), а ў склад сельсавета з [[Дабрынскі сельсавет (Дубровенскі раён)|Дабрынскага сельсавета]] перададзены 3 населеныя пункты ([[Волева]], [[Вячэрына]] і [[Глебава (Дубровенскі раён)|Глебава]])<ref>Рашэнне выканкома Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 16 верасня 1957 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1957, № 9.</ref>. 16 верасня 1960 года ў склад [[Пірагоўскі сельсавет|Пірагоўскага сельсавета]] перададзены 5 населеных пунктаў ([[Махначы (Дубровенскі раён)|Махначы]], [[Рыбалтова]], [[Станіславова (Дубровенскі раён)|Станіславова]], [[Свіракі]] і [[Чубакова]])<ref>Рашэнне выканкома Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 16 верасня 1960 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1960, № 26.</ref>. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе [[Аршанскі раён|Аршанскага раёна]]. 17 ліпеня 1964 года ў склад [[Дабрынскі сельсавет (Аршанскі раён)|Дабрынскага сельсавета]] перададзены 5 населеных пунктаў ([[Барадзіно (Дубровенскі раён)|Барадзіно]], [[Вячэрына]], [[Глебава (Дубровенскі раён)|Глебава]], [[Пішчыкі]] і [[Сваташыцы]]), а ў склад сельсавета з [[Пірагоўскі сельсавет|Пірагоўскага сельсавета]] перададзены 5 населеных пунктаў ([[Махначы (Дубровенскі раён)|Махначы]], [[Рыбалтова]], [[Станіславова (Дубровенскі раён)|Станіславова]], [[Свіракі]] і [[Чубакова]])<ref>Рашэнне выканкома Віцебскага абласнога (сельскага) Савета дэпутатаў працоўных ад 17 ліпеня 1964 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1964, № 31 (1071).</ref>. З 6 студзеня 1965 года сельсавет у складзе адноўленага Дубровенскага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Малабахаўскага сельсавета 13 населеных пунктаў<ref name="атд74">{{крыніцы/БССР-АТД (1974)|48}}</ref>. 18 красавіка 2019 года цэнтр сельсавета перанесены ў горад Дуброўна<ref>[https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D919v0096064&p1=1 Решение Дубровенского районного Совета депутатов от 18 апреля 2019 г. № 57 О переносе административного центра Малобаховского сельсовета Дубровенского района]</ref>. == Насельніцтва == Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1028 чалавек<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/viciebskaja.htm |title=Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Віцебскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2009 года |access-date=9 снежня 2023 |archive-date=9 снежня 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231209064428/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/viciebskaja.htm |url-status=dead }}</ref>, з іх 95,4 % — [[беларусы]], 2,9 % — [[рускія ў Беларусі|рускія]], 1,0 % — [[украінцы ў Беларусі|украінцы]]<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm Этнічны склад насельніцтва сельсаветаў Беларусі паводле перапісу 2009 года]</ref>; паводле перапісу 2019 года — 885 чалавек<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/viciebskaja.htm |title=Насельніцтва населеных пунктаў Віцебскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2019 года |access-date=9 снежня 2023 |archive-date=5 ліпеня 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240705045023/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/viciebskaja.htm |url-status=dead }}</ref>. == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С. Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.). — Минск: «Беларусь», 1987. — 283 с. * Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. {{Малабахаўскі сельсавет}} {{Дубровенскі раён|варыянт=сучаснасць}} {{Навігацыйная табліца з падгрупамі |navbar = plain |загаловак = Малабахаўскі сельсавет у гістарычных адміністрацыйных адзінках |спіс1 = {{Дубровенскі раён|child|варыянт=гісторыя|загаловак=Малабахаўскі сельсавет у [[Дубровенскі раён|Дубровенскім раёне]] (1954—1962)}} |спіс2 = {{Аршанскі раён|child|варыянт=гісторыя|загаловак=Малабахаўскі сельсавет у [[Аршанскі раён|Аршанскім раёне]] (1962—1965)}} |спіс3 = {{Дубровенскі раён|child|варыянт=гісторыя|загаловак=Малабахаўскі сельсавет у [[Дубровенскі раён|Дубровенскім раёне]] (з 1965)}} }} [[Катэгорыя:Малабахаўскі сельсавет| ]] [[Катэгорыя:Былыя сельсаветы Аршанскага раёна]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1954 годзе]] hmr9dzdwq7awf4x4r5drw1jibweazm0 Маласавінскі сельсавет 0 714880 5134976 4797814 2026-05-02T15:11:15Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5134976 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Маласавінскі сельсавет |Арыгінальная назва = |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Беларусь]] |Статут = |Гімн = |Уваходзіць у = [[Дубровенскі раён]] |Уключае = 21 населены пункт |Сталіца = [[Ерамееўшчына]] |Датаўтварэння = [[16 ліпеня]] [[1954]] |Скасаванне = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 950 |Год перапісу = 2019 |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = 164,58<ref>[https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D922v0114948&p1=1 Решение Витебского областного Совета депутатов от 31 марта 2022 г. № 302 Об административно-территориальном устройстве Дубровенского района Витебской области]</ref> |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = |Часовыпояс = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = 2 |Сайт = http://dubrovno.vitebsk-region.gov.by/ru/malosavinskii-ru/ |Заўвагі = }} '''Маласа́вінскі сельсаве́т''' — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе [[Дубровенскі раён|Дубровенскага раёна]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок [[Ерамееўшчына]]. == Гісторыя == Утвораны 16 ліпеня 1954 года як '''Баброўскі сельсавет''' у складзе Дубровенскага раёна Віцебскай вобласці [[БССР]] шляхам аб’яднання тэрыторыі скасаваных [[Расасненскі сельсавет|Расасненскага]] і [[Савінскі сельсавет|Савінскага]] сельсаветаў, цэнтр — вёска [[Баброва (Дубровенскі раён)|Баброва]]<ref>Указ Президиума Верховного Совета БССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Витебской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.</ref>. 16 верасня 1957 года ў склад сельсавета са [[Слатаўшчынскі сельсавет|Слатаўшчынскага сельсавета]] перададзены 4 населеныя пункты ([[Барсукі (Дубровенскі раён)|Барсукі]], [[Бяскі]], [[Гуракі]] і [[Пецькі (Дубровенскі раён)|Пецькі]]), з [[Малабахаўскі сельсавет|Малабахаўскага сельсавета]] — 3 населеныя пункты ([[Ерамееўшчына]], [[Карабанавічы]] і [[Негаціна]]), цэнтр сельсавета перанесены ў вёску [[Малое Савіна]], а сельсавет перайменаваны ў Маласавінскі<ref>Рашэнне выканкома Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 16 верасня 1957 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1957, № 9.</ref>. 12 мая 1959 года ў склад [[Бельскі сельсавет (Дубровенскі раён)|Бельскага сельсавета]] перададзены 2 населеныя пункты ([[Вусце (Дубровенскі раён)|Вусце]] і [[Расасна]])<ref>Рашэнне выканкома Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 12 мая 1959 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1959, № 5.</ref>. 16 верасня 1960 года да сельсавета далучана частка скасаванага [[Бельскі сельсавет (Дубровенскі раён)|Бельскага сельсавета]] (8 населеных пунктаў: [[Вусце (Дубровенскі раён)|Вусце]], [[Марчонкі (Дубровенскі раён)|Марчонкі]], [[Расасна]], [[Слабада (Дубровенскі раён)|Слабада]], [[Снегіры]], [[Фесеўка]], [[Церахі (Дубровенскі раён)|Церахі]] і [[Янкаўшчына]])<ref>Рашэнне выканкома Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 16 верасня 1960 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1960, № 26.</ref>. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе [[Аршанскі раён|Аршанскага раёна]], з 6 студзеня 1965 года — у складзе адноўленага Дубровенскага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Маласавінскага сельсавета 24 населеныя пункты<ref name="атд74">{{крыніцы/БССР-АТД (1974)|48}}</ref>. 8 ліпеня 2008 года скасавана вёска [[Снегіры]]<ref>[http://www.maps.by/upload/docs/pdf/ib/1997-2008/abolition2008.pdf Пералік найменняў геаграфічных аб’ектаў, спыніўшых сваё існаванне за 2006—2008 гг.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220420034247/http://maps.by/upload/docs/pdf/ib/1997-2008/abolition2008.pdf|date=20 красавіка 2022}}{{ref-ru}}</ref>, 29 верасня 2009 года — вёска [[Ваўкулакава]]<ref>[https://maps.by/upload/docs/pdf/ib/2009/abolition2009.pdf Пералік найменняў геаграфічных аб’ектаў, спыніўшых сваё існаванне за 2009 г.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20231209070104/https://maps.by/upload/docs/pdf/ib/2009/abolition2009.pdf |date=9 снежня 2023 }}{{ref-ru}}</ref>. 11 кастрычніка 2021 года цэнтр сельсавета перанесены ў аграгарадок Ерамееўшчына<ref>[https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D921v0111460&p1=1 Решение Дубровенского районного Совета депутатов от 11 октября 2021 г. № 156 О переносе административного центра Малосавинского сельсовета Дубровенского района]</ref>. == Насельніцтва == Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1128 чалавек<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/viciebskaja.htm |title=Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Віцебскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2009 года |access-date=9 снежня 2023 |archive-date=9 снежня 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231209064428/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/viciebskaja.htm |url-status=dead }}</ref>, з іх 94,4 % — [[беларусы]], 3,8 % — [[рускія ў Беларусі|рускія]], 0,7 % — [[украінцы ў Беларусі|украінцы]]<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm Этнічны склад насельніцтва сельсаветаў Беларусі паводле перапісу 2009 года]</ref>; паводле перапісу 2019 года — 950 чалавек<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/viciebskaja.htm |title=Насельніцтва населеных пунктаў Віцебскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2019 года |access-date=9 снежня 2023 |archive-date=5 ліпеня 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240705045023/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/viciebskaja.htm |url-status=dead }}</ref>. == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С. Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.). — Минск: «Беларусь», 1987. — 283 с. * Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. {{Маласавінскі сельсавет}} {{Дубровенскі раён|варыянт=сучаснасць}} {{Навігацыйная табліца з падгрупамі |navbar = plain |загаловак = Маласавінскі (да 1957 года Баброўскі) сельсавет у гістарычных адміністрацыйных адзінках |спіс3 = {{Дубровенскі раён|child|варыянт=гісторыя|загаловак=Маласавінскі (да 1957 года Баброўскі) сельсавет у [[Дубровенскі раён|Дубровенскім раёне]] (1954—1962)}} |спіс4 = {{Аршанскі раён|child|варыянт=гісторыя|загаловак=Маласавінскі сельсавет у [[Аршанскі раён|Аршанскім раёне]] (1962—1965)}} |спіс5 = {{Дубровенскі раён|child|варыянт=гісторыя|загаловак=Маласавінскі сельсавет у [[Дубровенскі раён|Дубровенскім раёне]] (з 1965)}} }} [[Катэгорыя:Маласавінскі сельсавет| ]] [[Катэгорыя:Былыя сельсаветы Аршанскага раёна]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1954 годзе]] f5kp670t1ikp54blkie6zggx4huj9qp Масавае забойства ў Цэтынэ (2022) 0 716355 5135147 4913460 2026-05-03T05:28:59Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135147 wikitext text/x-wiki {{Тэрарыстычная атака | Назва = Масавае забойства ў Цэтынэ | Спосаб атакі = расстрэл | Месца атакі = {{Сцяг|Чарнагорыя}} раён Медавіна, горад [[Цэтынэ]] | Дата = [[12 жніўня]] [[2022]] | Час = 15:30 | Загінулыя = 11 (уключаючы стралка) | Параненыя = 6 | Колькасць тэрарыстаў = 1 (Вучка Барылавіч) | Зброя =паляўнічы карабін | Матыў = невядома (афіцыйная заява паліцыі)<br>канфлікт вакол нявыплаты арэнднай платы (заява стрыечнага брата Барылавіча) }} [[12 жніўня]] [[2022]] года ў [[Цэтынэ]] ([[Чарнагорыя]]) адбыўся масавы расстрэл, у выніку якога дзесяць чалавек загінулі і шэсць атрымалі раненні. 34-гадовы стралок Вучка Барылавіч быў пасля застрэлены мясцовым жыхаром<ref name=":8">{{Cite web |date=12 August 2022 |title=Montenegro shooting leaves 12 dead including gunman |url=https://www.theguardian.com/world/2022/aug/12/montenegro-shooting-dead-including-gunman-cetinje |access-date=12 August 2022 |website=The Guardian |language=en |archive-date=12 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220812185741/https://www.theguardian.com/world/2022/aug/12/montenegro-shooting-dead-including-gunman-cetinje |url-status=live }}</ref>. Здарэнне ў Цэтынэ стала самым буйным масавым забойствам у гісторыі Чарнагорыі пасля [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]]<ref>{{Cite web |date=12 August 2022 |title=Mass Shooting in Montenegro Leaves 11 Dead |url=https://balkaninsight.com/2022/08/12/mass-shooting-in-montenegro-leaves-11-dead/ |access-date=12 August 2022 |website=Balkan Insight |language=en-US |archive-date=13 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220813013255/https://balkaninsight.com/2022/08/12/mass-shooting-in-montenegro-leaves-11-dead/ |url-status=live }}</ref>. == Стралок == Вучка Барылавіч ({{lang-cnr|Вучко Бориловић}}) нарадзіўся [[21 лістапада]] [[1988]] года ў [[Цэтынэ]], [[Сацыялістычная Рэспубліка Чарнагорыя|СР Чарнагорыя]]<ref name=":4">{{Cite web |date=12 August 2022 |title=Najmanje 11 mrtvih u pucnjavi na Cetinju; ubijena i deca, policija likvidirala napadača |url=https://www.b92.net/info/vesti/index.php?yyyy=2022&mm=08&dd=12&nav_category=167&nav_id=2197110 |access-date=12 August 2022 |website=B92 |language=sr |archive-date=12 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220812203943/https://www.b92.net/info/vesti/index.php?yyyy=2022&mm=08&dd=12&nav_category=167&nav_id=2197110 |url-status=live }}</ref>. Скончыў пачатковую школу ў сваім родным горадзе і сярэднюю школу ў [[Белград]]зе<ref>{{Cite web |last=Jovićević |first=Mihailo |date=12 August 2022 |title=Portret ubice: Miran momak, otac troje dece, srednju školu završio u Beogradu |url=https://nova.rs/svet/portret-ubice-miran-momak-otac-troje-dece-srednju-skolu-zavrsio-u-beogradu/ |access-date=12 August 2022 |website=NOVA portal |language=sr-RS |archive-date=13 жніўня 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220813141410/https://nova.rs/svet/portret-ubice-miran-momak-otac-troje-dece-srednju-skolu-zavrsio-u-beogradu/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Jovićević |first=Mihailo |date=12 August 2022 |title=Portret ubice: Miran momak, otac troje dece, srednju školu završio u Beogradu |url=https://nova.rs/svet/portret-ubice-miran-momak-otac-troje-dece-srednju-skolu-zavrsio-u-beogradu/ |access-date=12 August 2022 |website=NOVA portal |language=sr-RS |archive-date=13 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220813141410/https://nova.rs/svet/portret-ubice-miran-momak-otac-troje-dece-srednju-skolu-zavrsio-u-beogradu/ |url-status=live }}</ref>. Працаваў барменам, захапляўся паляваннем (атрымаў ліцэнзію на паляўнічы карабін<ref>{{Cite web |date=13 August 2022 |title=Kako je ubijen ubica sa Cetinja? Monstrum pogođen sa najmanje pet metaka |url=https://nova.rs/svet/kako-je-ubijen-ubica-sa-cetinja-monstrum-pogodjen-sa-najmanje-pet-metaka/ |access-date=13 August 2022 |website=NOVA portal |language=sr-RS |archive-date=13 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220813212755/https://nova.rs/svet/kako-je-ubijen-ubica-sa-cetinja-monstrum-pogodjen-sa-najmanje-pet-metaka/ |url-status=live }}</ref>), з’яўляўся членам партыі [[Сацыял-дэмакраты Чарнагорыі]]. Быў жанаты і меў траіх непаўналетніх дзяцей<ref name="rtl1">{{Cite web |title=Ovo je čovjek koji je ubio 10 ljudi u Cetinju. Bio je član Socijaldemokrata Crne Gore |url=https://www.rtl.hr/vijesti/svijet/ovo-je-covjek-koji-je-ubio-11-ljudi-u-cetinju-bio-je-clan-socijaldemokrata-crne-gore-2805fba8-1a70-11ed-b724-8e19cfbaf23b |website=rtl.hr |access-date=13 August 2022 |archive-date=13 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220813212743/https://www.rtl.hr/vijesti/svijet/ovo-je-covjek-koji-je-ubio-11-ljudi-u-cetinju-bio-je-clan-socijaldemokrata-crne-gore-2805fba8-1a70-11ed-b724-8e19cfbaf23b |url-status=live }}</ref>. Да гэтага інцыдэнту судзімасцяў і якіх-небудзь праблем з законам не было<ref name=":4" /><ref name=":0" /><ref>{{Cite web |date=12 August 2022 |title=Ko je bio Vučko Borilović, čovjek koji je ubio 10 ljudi na Cetinju? |url=https://www.dan.co.me/vijesti/hronika/ko-je-bio-vucko-borilovic-covjek-koji-je-ubio-10-ljudi-na-cetinju-5132501 |access-date=12 August 2022 |website=Dan |language=cnr |archive-date=13 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220813013641/https://www.dan.co.me/vijesti/hronika/ko-je-bio-vucko-borilovic-covjek-koji-je-ubio-10-ljudi-na-cetinju-5132501 |url-status=live }}</ref>, але мужчына праходзіў лячэнне ў псіхіятрычнай бальніцы<ref>{{Cite web |date=2022-08-13 |title=Šta je predhodilo masakru na Cetinju? Monstrum imao zakazan pregled kod psihijatra – mislio da mu komšije bacaju magiju |url=https://www.novosti.rs/crna-gora/vesti/1144734/vuk-borilovic-ubica-cetinja-psihijatrijska-bolnica |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220813212744/https://www.novosti.rs/crna-gora/vesti/1144734/vuk-borilovic-ubica-cetinja-psihijatrijska-bolnica |archive-date=13 August 2022 |access-date=13 August 2022 |website=Novosti |language=sr}}</ref>. Па словах стрыечнага брата Барылавіча, магчымым падставай для здзяйснення злачынства стала нявыплата арэнднай платы<ref name=":4" />. == Здарэнне == Каля 15:30 12 жніўня 2022 года паміж Барылавічам і сям’ёй, якая была субарэндатарамі яго дома ў раёне Медавіна ў Цэтынэ, адбыўся канфлікт<ref name=":1">{{Cite web |date=12 August 2022 |title=Direktor policije Crne Gore: Ubijena deca starosti osam i 11 godina |url=https://rs.n1info.com/region/direktor-policije-crne-gore-ubijena-deca-starosti-osam-i-11-godina/ |access-date=12 August 2022 |website=N1 |language=sr-RS |archive-date=13 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220813013259/https://rs.n1info.com/region/direktor-policije-crne-gore-ubijena-deca-starosti-osam-i-11-godina/ |url-status=live }}</ref><ref name=":3" /><ref name=":7">{{Cite web |date=12 August 2022 |title=Jedanaest mrtvih i šest povrijeđenih u masakru na Cetinju |url=https://www.slobodnaevropa.org/a/napad-cetinje-zlocin-ubistvo/31985619.html |access-date=12 August 2022 |website=Radio Free Europe |language=sr}}</ref>. Барылавіч забіў усё сямейства, у тым ліку дваіх дзяцей<ref>{{Cite web |title=Pobio porodicu, pa pucao u ljude na ulici: Nezapamćeni masakr na Cetinju {{!}} Svet |url=https://direktno.rs/vesti/svet/427693/cetinje-tragedija-crna-gora.html |access-date=12 August 2022 |website=Direktno |language=sr |archive-date=13 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220813013350/https://direktno.rs/vesti/svet/427693/cetinje-tragedija-crna-gora.html |url-status=live }}</ref>. Ён выйшаў на вуліцу і пачаў бязладна страляць у выпадковых людзей<ref name=":3" /><ref>{{Cite web |title=Poznat identitet muškarca koji je napravio masakr na Cetinju |url=https://www.telegraf.rs/vesti/jugosfera/3540240-poznat-identitet-muskarca-koji-je-napravio-masakr-na-cetinju |access-date=12 August 2022 |website=Telegraf.rs |language=sr |archive-date=13 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220813013308/https://www.telegraf.rs/vesti/jugosfera/3540240-poznat-identitet-muskarca-koji-je-napravio-masakr-na-cetinju |url-status=live }}</ref> каля [[Нацыянальны музей Чарнагорыі|Нацыянальнага музея Чарнагорыі]]<ref name=":5" />. Пасля прыбыцця паліцыі Барылавіч адмовіўся здацца і ўступіў у перастрэлку з праваахоўнікамі. Адзін з сілавікоў быў паранены. Стралок таксама абстраляў машыну хуткай дапамогі<ref>{{Cite web |title=Telegraf in Cetinje: Biggest massacre Montenegro's recent history, reportedly 11 people have been shot dead |url=https://www.telegraf.rs/english/3540234-telegraf-in-cetinje-biggest-massacre-montenegros-recent-history-reportedly-11-people-have-been-shot-dead |access-date=12 August 2022 |website=Telegraf.rs |language=sr |archive-date=13 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220813013309/https://www.telegraf.rs/english/3540234-telegraf-in-cetinje-biggest-massacre-montenegros-recent-history-reportedly-11-people-have-been-shot-dead |url-status=live }}</ref>. Пазней Барылавіч пабег да Арлінай скалы<ref name=":0">{{Cite web |date=12 August 2022 |title=Masakr na Cetinju! Najmanje 10 mrtvih, među njima ima i dece! Čovek ubio porodicu, a zatim izašao na ulicu i zapucao na prolaznike! Likvidiran! |url=https://www.republika.rs/svet/region/377811/ubistvo-na-cetinju-vucko-borilovic-masakr |access-date=12 August 2022 |website=Republika |language=sr-RS |archive-date=13 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220813013312/https://www.republika.rs/svet/region/377811/ubistvo-na-cetinju-vucko-borilovic-masakr |url-status=live }}</ref>, дзе застрэлены мясцовым жыхаром<ref name=":4" />. Яго імя не выдавалася<ref>{{cite web |title=Nastić: Na Cetinju ubijeno 11 osoba, Borilovića ubio sugrađanin |url=https://www.vijesti.me/tv/emisije/617207/nastic-na-cetinju-ubijeno-11-osoba-borilovica-ubio-sugradjanin?utm_source=vijesti&utm_medium=article_related&utm_campaign=article_intext_related |website=vijesti.me |access-date=13 August 2022}}</ref>. == Ахвяры == Першапачаткова паведамлялася, што на месцы здарэння загінулі дванаццаць чалавек<ref name=":2">{{Cite news |date=12 August 2022 |title=Eleven dead in mass shooting in Montenegro, state prosecutor says |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/montenegro-mass-shooting-leaves-12-people-dead-6-wounded-2022-08-12/ |access-date=12 August 2022 |archive-date=12 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220812215443/https://www.reuters.com/world/montenegro-mass-shooting-leaves-12-people-dead-6-wounded-2022-08-12/ |url-status=live }}</ref>. Пазней казался пра адзінаццаць забітых, уключаючы Барылавіча<ref name=":1" />. У доме стралка загінулі 8-гадовы і 11-гадовы хлопчыкі, а іх маці памерла ад ран у бальніцы<ref name=":1" />. Астатнія сем ахвяр былі асобамі, застрэленымі на вуліцы. Яшчэ шэсць чалавек атрымалі раненні<ref name=":1" />. Двое параненых былі адпраўлены ў мясцовую бальніцу<ref name=":6">{{Cite web |last=Jovanović |first=Jelena |date=12 August 2022 |title=Nezapamćena tragedija na Cetinju |url=https://www.vijesti.me/vijesti/crna-hronika/617171/nezapamcena-tragedija-na-cetinju |access-date=12 August 2022 |website=Vijesti |language=sr |archive-date=12 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220812195612/https://www.vijesti.me/vijesti/crna-hronika/617171/nezapamcena-tragedija-na-cetinju |url-status=live }}</ref>. Іншыя чацвёра атрымалі небяспечны для жыцця траўмы і былі накіраваны ў клінічны цэнтр [[Падгорыца|Падгорыцы]]<ref name=":3">{{Cite web |date=12 August 2022 |title=Montenegro gunman kills 11 on the street; police kill him |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/police-gunman-montenegro-kills-11-family-dispute-88301432 |url-status=live |access-date=12 August 2022 |website=ABC News |language=en}}</ref><ref name=":6" />. Сярод загінулых былі<ref>{{cite web |title=Detalji pokolja u Crnoj Gori, ubojicu ubio civil. Objavljeni podaci o žrtvama |url=https://www.index.hr/vijesti/clanak/detalji-pokolja-u-crnoj-gori-ubojicu-ubio-civil-objavljeni-podaci-o-zrtvama/2387027.aspx?index_ref=naslovnica_vijesti_prva_d |website=index.hr |access-date=13 August 2022|language=hr}}</ref><ref name="vijesti1">{{cite web |title=Zločin kakav Crna Gora ne pamti |url=https://www.vijesti.me/vijesti/crna-hronika/617239/zlocin-kakav-crna-gora-ne-pamti |website=vijesti.me |access-date=13 August 2022|language=cnr}}</ref>: * Наташа Паёвіч-Марцінавіч, субарэндатар у кватэры, якая належала Барылавічу; * 11-гадовы сын Наташы; * 8-гадовы сын Наташы; * Дзмітрый Дрэкун, сусед, муж Даніэлы Дрэкун; * Даніэла Дрэкун, суседка, жонка Дзмітрыя Дрэкуна; * Райка Дрэкун, 56 гадоў, сын Даніэлы і Дзмітрыя Дрекун: * Мілан Мітравіч, 37 гадоў, сусед; * Горан Дурышыч, 54 года, дзядзька Барылавіча; * Аляксандра Радунавіч, 52 гады, суседка, сястра Даніэлы Радунавіч; * Даніэла Радунавіч, 51 год, суседка, сястра Аляксандры Радунавіч. Сярод параненых апынуліся<ref name="vijesti1"/>: * Аляксандр Дрэкун, 32 года, унук Даніэлы і Дзмітрыя Дрэкун; * Славіца Звіцэр, суседка; * Філіп Дуркавіч, сусед; * Мілева Рамаданавіч, суседка; * Дарынка Чэлебіч, суседка; * Любіша Максімавіч, афіцэр паліцыі. == Рэакцыя== Прэзідэнт [[Міла Джуканавіч]] і прэм’ер-міністр [[Дрытан Абазавіч]] заявілі, што стральба «з’яўляецца беспрэцэдэнтнай трагедыяй»<ref name=":5">{{Cite web |date=12 August 2022 |title=Trodnevna žalost povodom tragedije na Cetinju |url=https://nova.rs/svet/trodnevna-zalost-povodom-tragedije-na-cetinju/ |access-date=12 August 2022 |website=NOVA portal |language=sr-RS |archive-date=13 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220813013630/https://nova.rs/svet/trodnevna-zalost-povodom-tragedije-na-cetinju/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=12 August 2022 |title=Đukanović: Nezapamćena tragedija koja pogađa cijelu Crnu Goru |url=https://www.vijesti.me/vijesti/crna-hronika/617196/djukanovic-nezapamcena-tragedija-koja-pogadja-cijelu-crnu-goru |access-date=12 August 2022 |website=Vijesti |language=cnr |archive-date=13 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220813013630/https://www.vijesti.me/vijesti/crna-hronika/617196/djukanovic-nezapamcena-tragedija-koja-pogadja-cijelu-crnu-goru |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=12 August 2022 |title=Abazović: Tragedija koju Crna Gora ne pamti |url=https://rs.n1info.com/region/abazovic-tragedija-koju-crna-gora-ne-pamti/ |access-date=12 August 2022 |website=N1 |language=sr-RS |archive-date=13 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220813013328/https://rs.n1info.com/region/abazovic-tragedija-koju-crna-gora-ne-pamti/ |url-status=live }}</ref>. Урад абвясціў трохдзённую жалобу<ref name=":5"/><ref name=":2" />. [[Парфірый (Патрыярх Сербскі)|Патрыярх Парфірый]] і [[Іаанікій II (Мітрапаліт Чарнагорскі)|мітрапаліт Чарнагорскі Іаанікій II]] даслалі свае спачуванні<ref>{{Cite web |date=12 August 2022 |title=Porfirije i Joanikije uputili saučešće povodom tragedije na Cetinju |url=https://rs.n1info.com/region/joanikije-tragicni-dogadjaj-na-cetinju-potresa-i-nebo-i-zemlju/ |access-date=12 August 2022 |website=N1 |language=sr-RS |archive-date=13 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220813013402/https://rs.n1info.com/region/joanikije-tragicni-dogadjaj-na-cetinju-potresa-i-nebo-i-zemlju/ |url-status=live }}</ref>. Свае спачуванні выказалі і многія замежныя лідары, а менавіта прэзідэнт [[Рэспубліка Косава|Косава]] [[В’ёса Асмані]], член Прэзідыума [[Боснія і Герцагавіна|Босніі і Герцагавіны]] [[Жэлька Комшыч]], прэзідэнт [[Паўночная Македонія|Паўночнай Македоніі]] [[Стэва Пендароўскі]], прэзідэнт [[Сербія|Сербіі]] [[Аляксандр Вучыч]]<ref>https://www.cdm.me/hronika/osmani-stojimo-uz-gradane-crne-gore-u-ovom-tuznom-trenutku/</ref><ref>https://www.cdm.me/hronika/komsic-uputio-telegram-saucesca-dukanovicu-povodom-tragedije-na-cetinju/</ref><ref>https://www.cdm.me/hronika/pendarovski-uputio-saucesce-dukanovicu-povodom-tragedije-na-cetinju/</ref><ref>https://www.cdm.me/hronika/vucic-cijela-srbija-je-uz-vas/</ref>. Ад імя [[Еўрапейскі Саюз|Еўрапейскага Саюза]] спачуванні выказалі [[Жазэп Барэль]] і [[Таніна Пікула]]<ref>https://www.cdm.me/hronika/borelj-nase-misli-su-sa-vama/</ref><ref>https://www.cdm.me/hronika/picula-strasna-tragedija-na-cetinju-izaziva-tugu-i-uzas/</ref>. У сувязі з абвяшчэннем дня жалобы адменены матчы Першай і Другой лігі Чарнагорыі па футболе, а таксама правядзенне іншых спартыўных мерапрыемстваў<ref>{{cite web |title=Због трагедије на Цетињу одложена Прва и Друга лига |url=http://www.zurnal.rs/fudbal/eks-ju/136248/zbog-tragedije-na-cetinju-odlozena-prva-i-druga-liga |website=zurnal.rs |access-date=13 August 2022}}</ref>. Таксама быў адкладзены запланаваны візіт Патрыярха Парфірыя у [[Херцэг-Нові]]<ref>https://www.vijesti.me/vijesti/drustvo/617252/odlozena-porfirijeva-posjeta-crnoj-gori</ref>. == Гл. таксама == * [[Масавае забойства ў Цэтынэ (2025)]] {{Зноскі}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Забойствы, здзейсненыя ў 2022 годзе]] [[Катэгорыя:Жнівень 2022 года]] [[Катэгорыя:Падзеі 12 жніўня]] [[Катэгорыя:Цэтынэ]] 37bxl2fmb7wly2paalepktwqvevex23 Архітэктурная дамінанта 0 719211 5135115 4204020 2026-05-02T23:33:28Z Wooze 122707 Requesting deletion ([[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]] v3.1b) 5135115 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{delete|Broken redirect <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small>}}</noinclude> #REDIRECT [[Дамінанта]] 4gb5fd5e3pp64thz0wfdgacdl3ibxhq 5135194 5135115 2026-05-03T07:49:27Z M.L.Bot 261 Перасылае да [[Дамінанта (архітэктура)]] 5135194 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Дамінанта (архітэктура)]] 1xmunt6nyn4hmhoru7lfa80y2vzoluu Мікалай Міхайлавіч Зуеў 0 721395 5134954 5092395 2026-05-02T13:45:35Z DobryBrat 5701 Да выдалення 5134954 wikitext text/x-wiki {{да выдалення|Значнасць не паказана}} {{цёзкі2|Зуеў}} {{навуковец}} '''Мікалай Міхайлавіч Зуеў''' ({{ВДП}}) — беларускі [[матэматык]], педагог. Кандыдат фізіка-матэматычных навук. == Біяграфія == Скончыў [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт]] у 1969 годзе. Скончыў аспірантуру ў [[Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт|Маскоўскім дзяржаўным універсітэце]] ў 1973 годзе. Кандыдат фізіка-матэматычных навук (1976)<ref>{{Cite web |url=https://scientby.nlb.by/by/documents/168171 |title=Вучоныя Беларусі. Мiкалай Мiхайлавiч Зуеў, кандыдат фізіка-матэматычных навук |access-date=4 кастрычніка 2022 |archive-date=4 кастрычніка 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221004174713/https://scientby.nlb.by/by/documents/168171 |url-status=dead }}</ref>. Сярод навуковых інтарэсаў — задачы тэорыі імавернасцей і фінансавай матэматыкі<ref name="unicat">[http://unicat.nlb.by/scient/pls/dict.prn_ref?tu=e&tq=v0&name_view=va_all&a001=BY-BSU-ar330088405&strq=l_siz=20 Зуев, Николай Михайлович (кандидат физико-математических наук; математика; род. 1946)]</ref>. Працуе дацэнтам на кафедры тэорыі імавернасцей і матэматычнай статыстыкі [[факультэт прыкладной матэматыкі і інфарматыкі БДУ|факультэта прыкладной матэматыкі і інфарматыкі БДУ]]<ref name="unicat"/>. Памёр 26 студзеня 2026 года{{крыніца?}}. == Кнігі і навуковыя працы == * Derivative Pricing in Incomplete Markets / Petr Lappo, Nickolay Zuev // Теория вероятностей, математическая статистика и их приложения : сборник научных статей. — Минск, 2010. — Вып. 3 : Материалы Международной конференции, посвященной 75-летию профессора, доктора физико-математических наук Геннадия Алексеевича Медведева, Минск, 22—25 февраля 2010 г. — С. 196—200. * Исследование старших спектральных плотностей стационарных процессов с перемешиванием : диссертация … кандидата физико-математических наук : 01.01.05 : защищена 22.12.1976 : утверждена 26.01.1977 / Зуев Николай Михайлович. — Вильнюс, 1976. * Неравномерная оценка скорости сходимости распределений максимума последовательных сумм m-зависимых случайных величин / Н. М. Зуев, Я. Б. Кошкин // Весці Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Серыя фізіка-матэматычных навук. — 2005. — № 3. — С. 44—49. * Предельные теоремы для слабо зависимых случайных величин / Н. М. Зуев. — Минск, 2000. * Тэорыя iмавернасцей i матэматычная статыстыка / М. М. Зуеў, У. У. Сячко. — Мазыр, 2000. * О расчёте опционов европейского и американского типов/ Зуев, Н. М. — 2015 * Распределение времени наступления серии случайных событий в полиномиальной схеме/Зуев, Н. М. — Nov-2012. {{Бібліяінфармацыя}} == Спасылкі == * [http://libcat.bas-net.by/opac/listbr.php Электронный каталог ЦНБ НАН Беларуси] * [https://fpmi.bsu.by/main.aspx?guid=32711 Сайт ФПМИ ЗУЕВ НИКОЛАЙ МИХАЙЛОВИЧ] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20221004174711/https://fpmi.bsu.by/main.aspx?guid=32711 |date=4 кастрычніка 2022 }} * [https://elib.bsu.by/browse?type=author&value=%D0%97%D1%83%D0%B5%D0%B2%2C+%D0%9D.+%D0%9C.&sort_by=2&order=DESC&rpp=20&etal=0&submit_browse=Update Электронная библиотека БГУ Зуев, Н. М.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20221004174711/https://elib.bsu.by/browse?type=author&value=%D0%97%D1%83%D0%B5%D0%B2,+%D0%9D.+%D0%9C.&sort_by=2&order=DESC&rpp=20&etal=0&submit_browse=Update |date=4 кастрычніка 2022 }} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Зуеў Мікалай Міхайлавіч}} [[Катэгорыя:Матэматыкі СССР]] [[Катэгорыя:Матэматыкі Беларусі]] cl38fgnga41bhwybr21td9i7a41k87q 5134962 5134954 2026-05-02T13:59:58Z MocnyDuham 99818 афармленне 5134962 wikitext text/x-wiki {{да выдалення|Значнасць не паказана}} {{цёзкі2|Зуеў}} {{навуковец}} '''Мікалай Міхайлавіч Зуеў''' ({{ВДП}}) — беларускі [[матэматык]], педагог. Кандыдат фізіка-матэматычных навук. == Біяграфія == Скончыў [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт]] у 1969 годзе. Скончыў аспірантуру ў [[Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт|Маскоўскім дзяржаўным універсітэце]] ў 1973 годзе. Кандыдат фізіка-матэматычных навук (1976)<ref>{{Cite web |url=https://scientby.nlb.by/by/documents/168171 |title=Вучоныя Беларусі. Мiкалай Мiхайлавiч Зуеў, кандыдат фізіка-матэматычных навук |access-date=4 кастрычніка 2022 |archive-date=4 кастрычніка 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221004174713/https://scientby.nlb.by/by/documents/168171 |url-status=dead }}</ref>. Сярод навуковых інтарэсаў — задачы тэорыі імавернасцей і фінансавай матэматыкі<ref name="unicat">[http://unicat.nlb.by/scient/pls/dict.prn_ref?tu=e&tq=v0&name_view=va_all&a001=BY-BSU-ar330088405&strq=l_siz=20 Зуев, Николай Михайлович (кандидат физико-математических наук; математика; род. 1946)]</ref>. Працуе дацэнтам на кафедры тэорыі імавернасцей і матэматычнай статыстыкі [[факультэт прыкладной матэматыкі і інфарматыкі БДУ|факультэта прыкладной матэматыкі і інфарматыкі БДУ]]<ref name="unicat"/>. Памёр 26 студзеня 2026 года{{крыніца?}}. == Кнігі і навуковыя працы == * Derivative Pricing in Incomplete Markets / Petr Lappo, Nickolay Zuev // Теория вероятностей, математическая статистика и их приложения : сборник научных статей. — Минск, 2010. — Вып. 3 : Материалы Международной конференции, посвященной 75-летию профессора, доктора физико-математических наук Геннадия Алексеевича Медведева, Минск, 22—25 февраля 2010 г. — С. 196—200. * Исследование старших спектральных плотностей стационарных процессов с перемешиванием : диссертация … кандидата физико-математических наук : 01.01.05 : защищена 22.12.1976 : утверждена 26.01.1977 / Зуев Николай Михайлович. — Вильнюс, 1976. * Неравномерная оценка скорости сходимости распределений максимума последовательных сумм m-зависимых случайных величин / Н. М. Зуев, Я. Б. Кошкин // Весці Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Серыя фізіка-матэматычных навук. — 2005. — № 3. — С. 44—49. * Предельные теоремы для слабо зависимых случайных величин / Н. М. Зуев. — Минск, 2000. * Тэорыя iмавернасцей i матэматычная статыстыка / М. М. Зуеў, У. У. Сячко. — Мазыр, 2000. * О расчёте опционов европейского и американского типов/ Зуев, Н. М. — 2015 * Распределение времени наступления серии случайных событий в полиномиальной схеме/Зуев, Н. М. — Nov-2012. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [http://libcat.bas-net.by/opac/listbr.php Электронный каталог ЦНБ НАН Беларуси] * [https://fpmi.bsu.by/main.aspx?guid=32711 Сайт ФПМИ ЗУЕВ НИКОЛАЙ МИХАЙЛОВИЧ] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20221004174711/https://fpmi.bsu.by/main.aspx?guid=32711 |date=4 кастрычніка 2022 }} * [https://elib.bsu.by/browse?type=author&value=%D0%97%D1%83%D0%B5%D0%B2%2C+%D0%9D.+%D0%9C.&sort_by=2&order=DESC&rpp=20&etal=0&submit_browse=Update Электронная библиотека БГУ Зуев, Н. М.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20221004174711/https://elib.bsu.by/browse?type=author&value=%D0%97%D1%83%D0%B5%D0%B2,+%D0%9D.+%D0%9C.&sort_by=2&order=DESC&rpp=20&etal=0&submit_browse=Update |date=4 кастрычніка 2022 }} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Зуеў Мікалай Міхайлавіч}} [[Катэгорыя:Матэматыкі СССР]] [[Катэгорыя:Матэматыкі Беларусі]] qp2hd9lgpnrocr0d7yo0c1obsz5gbsc Цемраборцы (настольная гульня) 0 725733 5135006 5134192 2026-05-02T17:12:47Z Emilia Noah 155537 /* Спасылкі */ 5135006 wikitext text/x-wiki '''Цемраборцы''' — настольная калекцыйная [[картачная гульня]] (таксама пазіцыянуецца аўтарамі як стратэгічная картачная гульня) у сэтынгу [[Славянская міфалогія|славянскай міфалогіі]], выйшла ў 2015 годзе ў выдавецтве настольных гульняў «Сквирл» накладам 1000 асобнікаў. Аўтары гульні — Ілля Бутаў і Міхаіл Пятроўскі з Беларусі. Гэта першая беларуская гульня ў жанры калекцыйных картачных гульняў (ККГ). Сродкі на выданне былі сабраны пры дапамозе [[Краўдфандзінг|краўдфандынгавай]] пляцоўкі ulej.by<ref>{{Cite web|url=http://ulej.by/project?id=2980|title=Издание настольной игры «Мракоборцы»|website=web.archive.org|date=2017-07-04|access-date=2024-12-14|archive-date=4 ліпеня 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170704104450/http://ulej.by/project?id=2980|url-status=dead}}</ref> (на цяперашні час ужо не існуе). Ілюстрацыі да настольнай гульні зрабілі Яўгенія Шарафетдзінава, Анастасія Мелех і Наталля Юрча. Паводле даных сайта «Тесера», найбуйнейшага ў Рунэце СМІ пра настольныя гульні, сярэдняя адзнака гульні складае 6.36<ref>{{Cite web|url=https://tesera.ru/game/mracoborci|title=Мракоборцы {{!}} Tesera|website=tesera.ru|access-date=2024-12-14}}</ref>. У «Цемраборцах» гулец ўкладае сваю калоду з 41 карты аднаго з трох тыпаў персанажаў — Царквы, Цёмных чараўнікоў і Дзяцей лесу. Гульца ўвасабляе Валадар (Павераны Царквы, Спрактыкаваны чараўнік і Гаспадар лесу адпаведна), які мае 20 пунктаў жыцця. У працэсе гульнявой партыі, у залежнасці ад умоў, якія складаюцца на стале, кожны гулец можа вывесці аднаго з трох Намеснікаў, здольнасці якіх уплываюць на ўсіх істот адпаведнай фракцыі == Гісторыя стварэння == Гульня стваралася з 2006 года высілкамі прыкладна дзесяці чалавек (акрамя стваральнікаў, ілюстратараў і гейм-дызайнераў працавалі яшчэ і кансультанты-[[Фалькларыстыка|фалькларысты]])<ref name=":3">{{Cite web|url=https://budzma.org/news/vyyshla-nastolnaya-hulnya-na-asnovye-byelaruskay-mifalohii-tsyemraborcy.html?fbclid=IwAR3vqveWc7j547JSHZK5LfrdSU_vSEONayRfJBo2F_j7uB_BDIx_La66VRE|title=Будзьма беларусамі! » Выйшла настольная гульня на аснове беларускай міфалогіі – «Цемраборцы»|website=budzma.org|access-date=2024-12-14}}</ref>. Сюжэт гульні грунтуецца на народных паданнях, [[Беларуская міфалогія|міфах і легендах Беларусі]], а таксама суседніх з ёй краін ([[Расія|Расіі]], [[Краіны Балтыі|краін Балтыі]], [[Украіна|Украіны]] і [[Польшча|Польшчы]]). Шматлікія экспедыцыі, праведзеныя адным са стваральнікаў гульні, дазволілі сабраць багаты матэрыял, які датычыцца, у тым ліку, і містычным абрадам нашых продкаў, паганскім традыцыям, фальклору і сакральнай геаграфіі. У аснову гульнявой механікі пакладзены асаблівасці калекцыйных картачных гульняў, якія былі папулярнымі на пачатку двухтысячных гадоў. [[Файл:Meneskon.jpg|міні|Першыя партыі ў гульню «Цемраборцы» на фестывалі «Менескон-2008».]] Упершыню прататып гульні быў прадстаўлены распрацоўнікамі на штогадовым усебеларускім ролевым канвенце «Менескон» ([[Мінск]], 5-6 красавіка 2008). На працягу двух дзён любы ахвочы мог азнаёміцца з прататыпам гульні ў секцыі настольных гульняў фестывалю. Дзякуючы атрыманым водгукам пэўныя механікі былі скарэкціраваны. У чэрвені 2015 года фінальная версія гульні была прадстаўлена на першай у Беларусі канферэнцыі распрацоўшчыкаў настольных гульняў — «Игроштурм», а ў кастрычніку таго ж года — на фестывалі «Игрокуб» у Гродне. Тады ж пра планаваны выхад новай настольнай гульні напісалі выданні «Анлайнер»<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://people.onliner.by/2015/05/18/magik|title=Magic: The Gathering по-белорусски — в Минске создали карточную игру, основанную на отечественном фольклоре - Лайфстайл Onlíner|first=Дмитрий|last=Корсак|website=Onlíner|date=2015-05-18|access-date=2024-12-14}}</ref>, Vogs.by<ref>{{Cite web|url=http://vogs.by/igra-mrakoborcy-osnovannaya-na-belorusskom-folklore-nuzhdaetsya-v-podderzhke.html|title=Игра «Мракоборцы» основанная на белорусском фольклоре, нуждается в поддержке - vogs|website=web.archive.org|date=2015-07-10|access-date=2024-12-14|archive-date=10 ліпеня 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150710184629/http://vogs.by/igra-mrakoborcy-osnovannaya-na-belorusskom-folklore-nuzhdaetsya-v-podderzhke.html|url-status=bot: unknown}}</ref>, Naviny.by<ref name=":4">{{Cite web|url=https://naviny.by/rubrics/society/2015/08/14/ic_articles_116_189514|title=Белорусы вступают в схватку с Мраком|author=Войтович М.|website=naviny.by|date=2015-08-14|access-date=2024-12-14}}</ref> і інш. [[Файл:Prezent.png|міні|Выступленне на фестывалі «Іграштурм» у 2015 годзе]] 1 чэрвеня 2015 года ў мінскай кнігарні «Презентация» адбылася прэзентацыя першага рамана Іллі Бутава, дзеянне якога адбывалася ў сусвеце гульні — «Мракоборец»<ref>{{Cite web|url=http://nn.by/?c=ar&i=150804|title=Ваўкалакі і Хапуны: да выхаду рыхтуецца беларуская картачная гульня «Цемраборац»|website=web.archive.org|date=2020-04-30|access-date=2024-12-14|archive-date=30 красавіка 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200430040753/http://nn.by/?c=ar&i=150804|url-status=bot: unknown}}</ref>. Там жа было абвешчана пра старт краўдфандынгавай кампаніі на пляцоўцы ulej.by. У чэрвені стваральнікі пляцоўкі адзначылі гульню як «сучасную, разумную, але ў той жа час самабытную гульню з нацыянальным каларытам»<ref name=":1">{{Cite web|url=https://people.onliner.by/category/opinions/2015/06/17/mnenie-232|title=Предприниматель Виктор Радьков: «Что с белорусами не так? Краудфандингу нужны не ваши „лайки“, а вовлеченность» - Люди onliner.by|author=Корсак, Дмитрий|website=web.archive.org|date=2015-06-21|access-date=2024-12-14|archive-date=21 чэрвеня 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150621003145/https://people.onliner.by/category/opinions/2015/06/17/mnenie-232|url-status=dead}}</ref>. Тады ж праект «Цемраборцы» трапіў ў тройку найлепшых з ліку тых, што былі прадстаўлены на пляцоўцы<ref name=":1" />. У ліпені 2015 года праект сабраў неабходнае фінансаванне<ref>{{Cite web|url=http://ulej.by/project?id=2980|title=Издание настольной игры «Мракоборцы»|website=web.archive.org|date=2017-07-04|access-date=2024-12-14|archive-date=4 ліпеня 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170704104450/http://ulej.by/project?id=2980|url-status=dead}}</ref>. У снежні 2015 года гульню выдала выдавецтва настольных гульняў «Сквирл». У красавіку 2016 года прэзентацыя настольнай гульні адбылася ў гродзенскім клубе «Партал»<ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=http://il.ideahost.by/tasujj-kalodu-lupi-va%D1%9Ekalaka-u-grodne-prehzentavali-belaruskuyu-nastolnuyu-gulnyu-mrakoborcy/|title=Тасуй калоду, лупі ваўкалака. У Гродне прэзентавалі беларускую настольную гульню "Мракоборцы"|date=2016-07-17|access-date=2024-12-14}}</ref>. Паводле аглядальніка Арцёма Платонава, галоўны плюс «Цемраборцаў» заключаецца ў тым, што «яна з’яўляецца айчынным Magic: The Gathering з адпаведна больш нізкім коштам і родным бэкграўндам». Сярод мінусаў ён адзначыў матэрыял каробкі, сухое выкладанне правіл і дробны шрыфт на картах<ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://boardgamer.ru/mrakoborcy-na-start/|title=«Мракоборцы» – на старт! — Настольные игры: BoardGamer.ru|access-date=2024-12-14}}</ref>. Іншымі аглядальнікамі адзначалася, што «Цемраборцы» спадабаюцца тым гульцам, якія любяць беларускія народныя казкі, легенды і гісторыю. За мінус яны вылучалі тое, што базавая мова гульні руская. Таксама былі адзначаны ілюстрацыі гульні, выкананыя ў вельмі самабытнай манеры і якасць друку<ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://kirthegamer.wordpress.com/2016/05/30/mrakobesie/|title=Мракоборцы|website=kirthegamer|date=2016-05-30|access-date=2024-12-14}}</ref>. Аглядальнік Павел Максімаў (MaxiPavel) адзначае добры матэрыял каробкі, выразныя правілы, але дробны шрыфт і неабходнасць выкарыстання пратэктараў для карт<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=CNoLXlchzu4&t=749s|title=Настольная игра Мракоборцы|last=MaxiPavel - про фото и настольные игры НИСП|date=2016-06-02|access-date=2024-12-14}}</ref>. Сама гульня, як адзначаецца, развівае лагічнае і стратэгічнае мысленне<ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://lapushynskaya.wordpress.com/2016/08/11/%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5-%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%8B%D0%B5-%D0%B8%D0%B3%D1%80%D1%8B/|title=Белорусские настольные игры|website=lapushynskaya|date=2016-08-11|access-date=2024-12-14}}</ref>. У будучыя сэты планавалася дадаць новыя фракцыі і механікі бою<ref name=":3" />. Быў запланаваны таксама пераклад гульні на беларускую мову<ref name=":4" />. Прапаноўваліся нават назвы «Змроказмагары», «Цемразмагары», «Змрокагубцы», «Цемралупцы», «Злыднедаўцы» і інш. Аднак у публікацыi на беларускай мове фігураваў толькі адзін варыянт — «Цемраборцы»<ref name=":3" />. У чэрвені 2016 года пачаўся пошук валанцёраў для перакладу гульні<ref>Бествицкий Ю. [https://web.archive.org/web/20171115125005/http://pristalica.by/%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8_%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2/%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9/%D0%BE_%D0%BC%D0%B8%D1%84%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D1%85_%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B6%D0%B5%D1%82_%D0%B8%D0%B3%D1%80%D0%B0.html О мифических персонажах расскажет игра] // Прысталічча. Дата доступу: 9.06.2016.</ref>. З 10 снежня 2019 па 31 мая 2020 года Ілля Бутаў і Уладзіслаў Маркевіч пры падтрымцы партала Author.today праводзілі конкурс кароткіх літаратурных твораў, якія адбываюцца ў сусвеце гульні «Цемраборцы»<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://author.today/post/61630|title=Конкурс по миру Мракоборцев Ильи Бутова|website=Author.Today|date=2019-12-08|access-date=2024-12-14}}</ref>. У лютым 2026 года было прадстаўлена юбілейнае выданне настольнай гульні «Цемраборцы». У яго ўвайшлі гульнявое поле, дадатковыя кампаненты і ўдакладненыя правілы<ref>{{Cite web|url=http://theloadofthelordchod2026.tilda.ws/|title=Бремя Владыки Сход 2026|website=theloadofthelordchod2026.tilda.ws|access-date=2026-04-27}}</ref>. У верасні 2024 года на мінскам канвенце Unicon анансавана анлайн-ККГ з аўтарскімі ілюстрацыямі «Цяжар Валадара» (The Load of the Lord), створаная на падставе настольнай гульні «Цемраборцы»<ref>{{Cite web|url=https://unicon.by/programm/indiehubprog|title=Инди-Хаб - программа|website=UniCon Convention|date=06.09.2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://vk.com/uniconminskgroup?w=wall-43111924_30526&ysclid=m0rsns1b7e872358266|title=Бремя Владыки|website=UNICON Convention|date=06.09.2024}}</ref>. Дапрацаваная версія гульні таксама дэманстравалася на выставе «Цёмныя матэрыі», якая прайшла ў Мінску 8–9 сакавіка 2025 года<ref>{{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/DGveCR1o2V8/?igsh=MXR2YnFzZjE0NjQ4ZA==|title=Instagram|website=www.instagram.com|access-date=2025-03-13}}</ref> і выставе-канвенце фантастыкі, коміксаў і камп'ютарных гульняў «Unicon», які прайшоў 12–14 верасня 2025 года<ref>{{Cite web|url=https://vk.com/wall-43111924_31343|title=Состав ИНДИ-ХАБ на Unicon & Game Expo Minsk 2025}}</ref>. == Агульныя правілы і асаблівасці механікі == Правілы рэгламентуюць гульнявую партыю паміж двума гульцамі, але ў якасці эксперыменту ёсць магчымасць праводзіць гульнявыя партыі і з большай колькасцю ўдзельнікаў. Улічваючы колькасць існуючых стартавых фракцый, можна згуляць утраіх. Прыемным дадаткам да ўкладання калоды з’яўляецца магчымасць пакласці ў яе карты іншых фракцый (а карт у гульні, калі не ўлічваць Валадароў і Намеснікаў, усяго 111, што дае магчымасці складаць розныя камбінацыі нават са стартавым наборам). За карты з іншай фракцыі прадугледжаны штрафы ў выглядзе павелічэння кошту карты, якое можна нівеліраваць у працэсе гульні, карыстаючыся механікай зніжэння кошту. Адной з ключавых асаблівасцяў гульні з’яўляецца механіка змены пары сутак (дзень/ноч), падчас якой некаторыя істоты мацнеюць. == Фракцыі == * '''Царква''' — адна з асноўных фракцый у гульні. Яна складаецца з людзей, якія валодаюць рознымі характарыстыкамі (святароў, воінаў, рыцараў і гандляроў). На чале стаіць Валадар (Павераны Царквы), а тры Намеснікі строга выконваюць усе ягоныя прадпісанні. Тып уздзеяння — аўры. * '''Цёмныя чараўнікі''' — гэтую фракцыю ў большасці сваёй складае нежыць, духі і дэманічныя стварэнні Іншасвету, а таксама людзі са звышнатуральнымі здольнасцямі. Галоўнымі перавагамі прадстаўнікоў гэтай фракцыі з’яўляецца раптоўнасць нападу, танны міфрыльны кошт і шматлікія прэміі, якія яны атрымліваюць у цёмную пару сутак. Тып уздзеяння — вядзьмарства. * '''Дзеці лесу''' — фракцыя, якая насяляе лясы і балоты (галоўным чынам за ракой Хронус) і якую складаюць пачвары, духі, нежыць і людзі са звышнатуральнымі здольнасцямі. Знахары Дзяцей лесу супрацьстаяць ворагам з дапамогай сілы, якая таіцца ў розных раслінах (вясёлкавы мох, разрыў-трава, месяцовы лісахвост і інш.), прадметах і некаторых лясных аб’ектах, якія акумулююць энергію астралу (ведзьміна кола). Тып уздзеяння — расліны. * '''Падгорны народзец''' — фракцыя, якая засяляе горы, перадгор’і і азёрныя выспы Поўначы, яна не ўвайшла ў асноўны стартавы набор і была запланавана на наступныя перавыданні. На некаторых картах настольнай версіі можна сустрэць згадкі пра механізмы, якіх не было ў стартавым наборы, але якія, як абяцаюць аўтары, з’явяцца ў далейшых сэтах<ref name=":0">{{Cite web|lang=ru-RU|url=http://mrakobesie.net/?page_id=1317|title=FAQ|website=Мракоборцы. Афіцыйны сайт настольнай гульні|access-date=2024-12-14}}</ref>. == Тыпы істот == * '''Чалавек''' — тып карты, які ў асноўным належыць Царкве. Таксама карты гэтага тыпу сустракаюцца ў Цёмных чараўнікоў (ведзьма, вядзьмак, двудушнік) і Дзяцей лесу (траўніца, ваўчыны пастыр і інш.). * '''Істота''' — з’яўляецца тыпам карты фракцыі Царквы, Цёмных чараўнікоў і Дзяцей лесу. Самая шматлікая разнавіднасць карт у гульні. * '''Легендарная істота''' — нешматлікі тып карт (у калодзе можа быць усяго па адной карце кожнай з такіх істот, характэрных для пэўнай фракцыі), як правіла, з больш высокім коштам, і якая патрабуе больш міфрылу на падтрыманне (4 адзінкі). * '''Воін''' — тып істот фракцыі Царквы. Практычна ўсе баявыя персанажы гэтай фракцыі з’яўляюцца воінамі, за выключэннем святароў. * '''Рыцар''' — тып істот фракцыі Царквы. Адзін з наймагутных воінаў, як правіла, цяжкаўзброены і ў даспехах. Не можа выкарыстоўваць аўры. * '''Святар''' — тып істот фракцыі Царквы. Можа выкарыстоўваць аўры. Святары імкнуцца выкарыстоўваць аўры на карысць — павышаючы баявы дух і іншыя паказчыкі гандляроў і воінаў. Адзін святар патрабуецца для падтрымання адной аўры. * '''Гандляр''' — тып істот фракцыі Царквы. На іхніх плячах ляжыць забеспячэнне войск міфрылам і яго пераразмеркаванне на месцы. Гандляры прыносяць у скарбніцу дадатковы міфрыл, а таксама памяншаюць міфрыльны кошт розных істот. * '''Знахар''' — тып істот фракцыі Дзяцей лесу. Дзякуючы чароўным раслінам, што растуць у лесе, знахары ствараюць дзейсныя адвары, якія замяняюць ім вядзьмарскія ці аўрычныя здольнасці. Адзін знахар патрабуецца для падтрымання адной расліны. * '''Пачвара''' — тып істот фракцыі Дзяцей лесу. Асабліва страшныя легендарныя пачвары (Звер-Індр, Хавала і Воўк-Самаглот). * '''Чараўнік''' — тып істот фракцыі Цёмныя чараўнікі. Чараўнікамі могуць быць і людзі, і нежыць, — галоўнае, каб яны мелі прыроджаныя здольнасці. Вядзьмарства можна згуляць толькі тады, калі на стале ёсць як мінімум адзін з прыязных чараўнікоў. * '''Нежыць''' — тып істот фракцыі Цёмныя чараўнікі. З’яўляюцца спрадвечнымі жыхарамі Іншасвету. Як правіла, маюць прэмію за цёмную пару сутак, то-бок, атрымлівае дадатковыя ўменні ўначы. * '''Рудакоп''' — тып істот фракцыі Цёмныя чараўнікі. Здабываюць і павялічваюць міфрыл, тым самым дазваляюць значна павялічваць колькасць чараўнікоў і нежыці ў гульні. == Уздзеянні == У гульні ёсць тры тыпу ўздзеянняў — аўры, вядзьмарства і расліны, на некаторых картах згадваецца чацвёрты тып уздзеянняў — механізмы, якія, як абяцалі аўтары, з’явяцца ў наступных сэтах<ref name=":0" />. * '''Аўры''' — тып уздзеянняў фракцыі Царквы. Усяго ў гульні 4 аўры: Святы гонар, Святая ахова, Святы дух, Святая казна. Аўры дазваляюць атрымліваць дадатковы міфрыл, памяншаць міфрыльны кошт, эканоміць міфрыл на ўтрыманне істот або ўзмацняць дружалюбныя войскі (людзей або святароў). Для падтрымання карт падобнага тыпу патрабуецца прысутнасць у гульні прыязных святароў. * '''Вядзьмарства''' — тып карты ўздзеянняў Цёмных чараўнікоў. Складаецца з розных замоваў, заклёнаў, якія выкарыстоўваюць для атакі (магічны ўдар, адплата мерцвякоў), яны прыносяць міфрыл (скарб мерцвяка), робяць ход начным (зацьменне), робяць лятучых істот неадчувальнымі для блакіроўкі (туман), дазваляюць браць пад кантроль (абарачэнне), а таксама ўваскрашаюць і вяртаюць ужо выкарыстаныя карты вядзьмарства (падняць мерцвяка, разрытыя магілы). Для падтрымання карт падобнага тыпу патрабуецца прысутнасць у гульні як мінімум аднаго чараўніка. * '''Расліны''' — тып карты ўздзеянняў Дзяцей лесу. Некаторыя расліны дазваляюць вяртаць карты аналагічнага тыпу з Іншасвету (разрыў-трава), узмацняць, рэгенерыраваць пачвар або выкарыстоўваць іх за ніжэйшую цану (барвінак, вясёлкавы мох, месяцовы лісахвост, ведзьміна кола), лячыць дружалюбных істот (трыпутнік), разгортваць расліны (дух дрэваў), а таксама прыносіць міфрыл або зніжаць міфрыльны кошт некаторых істот (папараць-кветка). Для падтрымання карт падобнага тыпу патрабуецца прысутнасць у гульні як мінімум аднаго знахара. * '''Механізмы''' — запланаваны на будучыню тып карты ўздзеянняў фракцыі Падгорны народзец. У стартавых наборах прадстаўлены не быў, аднак згадваецца на некаторых картах (напрыклад, на карце Звер-Індр, Кошкалачэнь і інш.). == Стартавыя наборы == Карты істот і ўздзеянняў укладаюць гульнявую калоду (37 карт). Усяго для гульні былі створаны 114 розных персанажаў. У гульні, якая выйшла ў 2015 годзе, прапаноўвалася выкарыстоўваць ужо састаўленыя стартавыя наборы з наступным складам (Валадар, 3 Намеснікі і 41 карта істот): * '''Царква''': Павераны Царквы (Валадар), Абраны тактык (Намеснік), Асвячоны гандляр (Намеснік), Царкоўны лідар (Намеснік). Карты: лучнік (2), дыякан (2), біскуп (2), застрэльшчык (2), інквізітар (2), конны рыцар (2), майстар мяча (1), паладзін (2), пікінер (3), паслушнік (2), бард (2), рыцар (1), выведнік (1), зборшчык падаткаў (4), святы дух (1), святая абарона (2), святая казна (3), Святы мсцівец (1), вандроўны манах (1), чысцільшчык (1). * '''Цёмныя чараўнікі''': Спрактыкаваны чараўнік (Валадар), Спрактыкаваны ў баі (Намеснік), Спрактыкаваны ў ведах (Намеснік), Спрактыкаваны ў Міфрыле (Намеснік). Карты: анчутка (2), Бабай (1), брухун (2), ведагань (2), вядзьмак (2), ведзьма (2), Вій (1), адплата мерцвякоў (2), Врытра (1), дзед (2), карачун (2), калавертыш (2), скарб мерцвяка (1), ліхаманка (3), магічны ўдар (2), разрытыя магілы (2), туман (1), прывід (2), хапун (2), шулікун (3). * '''Дзеці лесу.''' Гаспадар лесу (Валадар), Вялікі дуб (Намеснік), Вартавы гушчару (Намеснік), Важак зграі (Намеснік). Карты: скарбнік (3), баган (1), барвінак (1), белая панна (2), балі-булавешка (1), вадзяна (2), ваўкалак (3), воўчы пастыр (2), жабалака (2), Звер-Індр (1), iчэцік (1), кашкалачэнь (2), лешак (1), месяцовы лісахвост (2), маўка (2), пушчавік (2), разрыў-трава (2), зельніца (2), Хавала (1), папараць-кветка (4). У стартавыя наборы ўвайшлі не ўсе персанажы, апісанні і ілюстрацыі якіх прадстаўлены на сайце праекту. == Сюжэт == Сцісла перадгісторыя сюжэту была апісана на каробцы з настольнай гульнёй «Цемраборцы». Там сказана, што Уладаром гэтай краіны называюць Вялікага Чараўніка Срэбнай Вежы, якому вядомыя шляхі ўсяго жывога, будучыня і мінуўшчыня гэтага свету. Аднак з пэўнага часу ён перастаў цікавіцца справамі сваёй дзяржавы і паглыбіўся ў вывучэнне «вялікіх таямніц». Неўзабаве страх і жах апанавалі сэрцы ягоных падданых. Старыя звады і крыўды розных народаў сталі разгарацца з новай сілай. Вайна крывавымі хвалямі пранеслася па некалі цудоўнай краіне. Гэтыя падзеі таксама падрабязна апісаны ў рамане Іллі Бутава «И нет дорог в город тени»<ref name=":2">{{Cite web|lang=ru-RU|url=http://mrakobesie.net/?page_id=1069|title=Медиа|website=Мракоборцы. Афіцыйны сайт настольнай гульні|access-date=2024-12-14}}</ref>. == Літаратурныя серыі == [[Файл:Karta mira mrak.jpg|міні|Карта часткі свету, апісанай у раманах.]] Цемраборцы — адна з нямногіх калекцыйных картачных настольных гульняў, якія маюць уласную літаратурную серыю<ref>{{Артыкул|спасылка=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D1%87%D0%BD%D1%8B%D1%85_%D0%B8%D0%B3%D1%80|загаловак=Список коллекционных карточных игр|год=2024-11-20|мова=ru|выданне=Википедия}}</ref>. У 2015 годзе адначасова з выхадам гэтай ККГ ў мінскім выдавецтве «Рэгістр» выйшаў першы раман Іллі Бутава па сусвеце настольнай гульні — «Мракоборец» (ISBN 978-985-7097-22-7). Галоўны герой рамана — вандроўны манах. Дзеянне рамана адбываецца адразу пасля падзей, апісаных на каробцы з настольнай гульнёй (персанажы кнігі ўжо ведаюць іх). З 2020 года мінскае выдавецтва «Р. М. Цымбераў» выпусціла шэраг кніг з серыі «Сказки мракоборцев» аўтарства Іллі Бутава з ілюстрацыямі Ганны Кулцінай. Выдавецтва «Вече» запусціла серыю «Бремя Владыки», у якой у 2024 годзе выйшла першая кніга цыкла — «И нет дорог в город тени» з ілюстрацыямі Ганны Пекінай. У 2026 годзе выйшаў працяг: раман «Хил ворон, а норов лих». * 2020 — Ілля Бутаў. «Лучший в мире смех» (ISBN 978-985-7236-27-5) * 2020 — Ілля Бутаў. «Как появились добрые сказки» (ISBN 978-985-7236-10-7) * 2021 — Ілля Бутаў. «От А до У» (ISBN 978-985-7236-71-8) * 2024 — Ілля Бутаў. «И нет дорог в город тени» (ISBN 978-5-4484-4612-2)<ref>{{Cite web|url=https://www.veche.ru/books/show/10924/|title=Книга И нет дорог в город тени, Бутов И, Издательство "Вече"|website=www.veche.ru|access-date=2023-12-05}}</ref> * 2026 — Ілля Бутаў. «Хил ворон, а норов лих» (<nowiki>ISBN 978-5-4484-6024-1</nowiki>)<ref>{{Cite web|url=https://veche.ru/books/show/12173/?ysclid=mkgki59glv388770294|title=Книга Хил ворон, а норов лих, Бутов И, Издательство "Вече"|website=veche.ru|access-date=2026-01-16}}</ref> == Цікавыя факты == У студзені 2019 года У. Ю. Маркевіч з Інстытута інфармацыйных тэхналогій БДУІР абараніў дыпломны праект, у якім перавёў настольную гульню ў лічбавы від на базе платформы Unity 3D<ref>Маркевич, В. Ю. [https://libeldoc.bsuir.by/handle/123456789/37941 Историко-стратегическое игровое приложение «Мракоборцы» на базе платформы Unity 3D] / В. Ю. Маркевич // Информационные системы и технологии: материалы 55-й юбилейной научной конференции аспирантов, магистрантов и студентов, Минск, 22 — 26 апреля 2019 г. / Белорусский государственный университет информатики и радиоэлектроники. — Минск: БГУИР, 2019. — С. 98-99.</ref>. Мэтай праекта была распрацоўка новай канкурэнтаздольнай лічбавай калекцыйнай картачнай гульні на базе міфалогіі і культуры Беларусі. Пазней гэтыя напрацоўкі ляглі ў аснову магістарскай дысертацыі У. Ю. Маркевіча<ref>Маркевич, В. Ю. [https://libeldoc.bsuir.by/handle/123456789/45091 Методы управления командой разработчиков программного обеспечения на примере создания игрового приложения] : автореф. дисс. … магистра технических наук : 1-40 80 05 / В. Ю. Маркевич; науч. рук. С. А. Медведев. — Минск: БГУИР, 2021. — 6 с.</ref>. У 2021 годзе Г. Кулціна абараніла на базе ДУА МА «Дзяржаўны сацыяльна-гуманітарны універсітэт» (г. Каломна) дыпломны праект, прысвечаны стварэнню ілюстрацый да казак па сусвеце настольнай гульні «Цемраборцы»<ref name=":2" /><ref>[https://vk.com/wall-94650318_84?w=wall-94650318_84 Издание настольной карточной игры «Мракоборцы»], запіс ад 28 чэрвеня 2021 года. Дата доступу: 09.02.23.</ref>. Настольная гульня «Цемраборцы» згадваецца ў артыкуле Я. Я. Шалайкі пра трансфармацыю міфа ў сучаснай беларускай культуры як прыклад адраджэння цікавасці да [[Міфалогія|міфалогіі]] і [[Язычніцтва|паганства]]<ref>{{Артыкул|спасылка=http://bsac.by/sites/default/files/2022/NTO/sbornik%20stud%20konferenci%202023.pdf|аўтар=Шалайко, Я. Е.|загаловак=Трансформация мифа в современной белорусской культуре|год=|выданне=Материалы XXIII Международной науч.-техн. конференции «Новые информационные технологии в телекоммуникациях и почтовой связи» (Минск, 16–17 мая 2023 года). Минск: Белорусская государственная академия связи, 2023.|тып=зборнік|старонкі=219–220}}</ref>. На IV Міжнародным форуме даследчыкаў беларускай казкі і міфалогіі (Мінск, 15—17 мая 2025) быў прадстаўлены даклад Ільі Бутава «Беларуская аўтарская казка ў стылі фэнтэзі», які быў прысвечаны легендарыуму кніжнага цыкла «Сказки мракоборцев»<ref>{{Cite web|url=https://belcentre.by/wp-content/uploads/2025/05/%D0%9F%D1%80%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_4_%D1%84%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%D1%83_2025%D0%BF%D1%80.pdf|title=Праграма IV Міжнароднага форума даследчыкаў беларускай казкі і міфалогіі|website=Цэнтр даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры|date=2025.05.12}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == * [https://www.skvirl.ru/mrakoborci «Мракоборцы»: Оригинальная карточная стратегия]. {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Настольныя гульні]] pbm71qckywm660fzax24o97wc4y34ka Найміты ў Анголе 0 726517 5135269 5117127 2026-05-03T11:06:54Z DBatura 73587 5135269 wikitext text/x-wiki {{Асноўны артыкул|Наёмніцтва ў Афрыцы пасля 1960 года}} '''Найміты ў Анголе''' ({{lang-pt|Mercenários em Angola}}) — замежнікі, якія ўдзельнічалі ў [[Грамадзянская вайна ў Анголе|грамадзянскай вайны ў Анголе]] на баку [[МПЛА]] або паўстанцаў, але не з’яўляліся кадравымі вайскоўцамі дзяржаў-інтэрвентаў ([[СССР]], [[Куба]], [[ПАР]], [[ГДР]]). Сярод наёмных спецыялістаў першапачаткова пераважалі выхадцы з [[заходні свет|заходніх краін]] і дзяржаў {{нп3|Першы свет|«першага свету»|ru|Первый мир}}, такіх як [[ЗША]], [[Вялікабрытанія]], [[Ірландыя]], [[Францыя]], [[Партугалія]] і ПАР. У 1990-я гады іх выціснулі ўраджэнцы [[Постсавецкая прастора|былых савецкіх рэспублік]], галоўным чынам расіяне і ўкраінцы. == Заходнія найміты == Дзейнасць «дзікіх гусей» прама ці ўскосна курыравалі амерыканскія спецслужбы. Пад іх кіраўніцтвам паспяхова сабраны атрад з 250 французскіх, партугальскіх і брытанскіх спецыялістаў<ref name="LIFE"/>. Як правіла заходнія найміты з’яўляліся былымі вайскоўцамі, а часам ветэранамі іншых ваенных канфліктаў (напрыклад, [[Вайна ў В’етнаме|В’етнамскай вайны]]). Сярэдні штомесячны аклад мог залежаць ад нацыянальнасці замежніка: па расцэнках на 1976 год, калі брытанцу плацілі па 150 [[Брытанскі фунт|фунтаў]], то амерыканец атрымліваў ад 1200 да 2000 [[Долар ЗША|долараў]]. Вярбоўка праходзіла праз [[Soldier of Fortune (часопіс)|часопіс «Soldier of Fortune»]], дзе байцы альбо самі размяшчалі аб’яву аб жаданні паехаць куды-небудзь, альбо падшуквалі сабе работу з рэкламы вярбоўнікаў<ref name="закон"/>. Вербавальная кампанія праз выданне пачалася ўжо ў 1975 г., калі канфлікт толькі-толькі пачаўся. Яе запусціў брытанец [[Джон Бэнкс]], які заклікаў [[антыкамунізм|антыкамуністаў]] далучыцца да ангольскай апазіцыі, сцвярджаючы, што атрымаў фінансаванне ад [[ЦРУ]] на наёмніцкую місію ў памеры 80 тысяч долараў (як пасля высветлілася, дадзеная інфармацыя была ілжывай<ref name="auto2">{{cite book |last1=Burke |first1=Kyle |title=Revolutionaries for the Right: Anticommunist Internationalism and Paramilitary Warfare in the Cold War |date=2018 |publisher=University of North Carolina Pres |location=Chapel Hill |isbn=978-1469640747 |page=114}}</ref>). Аднак Бэнксу ўдалося перанакіраваць парадку тузіны амерыканцаў у Анголу, дзе некалькі з іх былі забіты ў баі, а астатнія ўзяты ў палон<ref>{{cite book |last1=Burke |first1=Kyle |title=Revolutionaries for the Right: Anticommunist Internationalism and Paramilitary Warfare in the Cold War |date=2018 |publisher=University of North Carolina Press |location=Chapel Hill |isbn=978-1469640747 |page=115}}</ref>. У пачатку 1990-х «дзікія гусі» працаўладкоўваліся праз паўднёваафрыканскіх пасярэднікаў, з якімі заключаліся 30-дзённыя кантракты без медыцынскай страхоўкі або кампенсацыі ў выпадку ранення або смерці. Радавым плацілі 500 [[Паўднёваафрыканскі ранд|рэндаў]] (прыкладна 150 долараў па тых часах) у дзень, капралам — 600 рэндаў, камандзірам аддзяленняў — 750, а камандаванню ўсёй групай — 900. Палову сумы выдавалі адразу, а рэшту атрымлівалі пасля завяршэння кантракту. Далей замежнікаў перакідвалі самалётамі ў зону баявых дзеянняў, часам з перасадкай у [[Намібія|Намібіі]]<ref name="браун"/>. Са слоў аўтара выдання «Soldier of Fortune» Роберта К. Браўна, арганізацыяй, кіраўніцтвам і вярбоўкай займаліся былыя афіцэры {{нп3|Узброеныя сілы ПАР|арміі ПАР|ru|Южно-Африканские национальные силы обороны}}. Ім былі згаданы палкоўнік Лэні Келару, з якім заключаўся кантракт, і капітан [[Спецпрызн|СпП]] Бакс Байз, які ўзначальваў адну з груп, што дзейнічала ў інтарэсах афіцыйнага ўрада. Да іх наймаліся нават іх суайчыннікі. Так, напрыклад, Браўн называў імёны Філа Сміта, [[Радэзійская вайна ў бушы|ветэрана з Радэзіі]] з 4-га разведвальнага палка арміі ПАР, і Фрэнка Тальяарда (абодва былі забіты ў пачатку сакавіка 1993 года ў баі з [[УНІТА]])<ref name="браун">''Роберт К. Браун.'' Хочешь жить — выкручивайся сам: воспоминания наёмника в Анголе // Солдат Удачи : журнал — № 11. — 1994.</ref>. == Супрацоўнікі ПВК == У 1990-я гады ў «гарачай кропцы» з’явіліся байцы паўднёваафрыканскай [[Прыватная ваенная кампанія|ПВК]] «[[Executive Outcomes]]». Першы час яны навучалі вайскоўцаў урадавай арміі, а крыху пазней удзельнічалі ў баявых дзеяннях, але ўжо на баку паўстанцаў, у прыватнасці, групоўкі УНІТА. У 1993 годзе арганізацыя заключыла кантракт з нафтавай кампаніяй «Ranger Oil» на ахову перавозак дарагога абсталявання для бурэння свідравін, якое знаходзілася ў ангольскім порце на паўночным захадзе краіны<ref name="merc-war">{{Cite web |url=http://www.mercenary-wars.net/books/executive-outcomes-review.html |title=Mercenary Wars. Review of 'Executive Outcomes' Against All Odds By Eben Barlow |access-date=1 снежня 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141013060325/http://www.mercenary-wars.net/books/executive-outcomes-review.html |archive-date=13 кастрычніка 2014 |url-status=dead }}</ref>. == Найміты з былога СССР== {{Main|Найміты з былых савецкіх рэспублік у Афрыцы|Авіяспецыялісты былых савецкіх рэспублік у Афрыцы}} Увосень 1998 года з’явіліся першыя паведамленні аб удзеле грамадзян [[Расія|Расіі]] і [[Украіна|Украіны]] ў вайне ў Анголе. Яны пілатавалі ўдарныя верталёты [[Мі-24]], штурмавікі [[Су-25]], знішчальнікі [[МіГ-21]] і [[МіГ-23]], франтавыя бамбардзіроўшчыкі [[Су-24]] і транспартнікі. Замежнікі таксама ўдзельнічалі ў супрацьпаветранай абароне, збіваючы з [[Пераносны зенітна-ракетны комплекс|ПЗРК]] авіяцыю праціўніка. Спецыялісты з [[СНД]] служылі як ва ўрадавай арміі МПЛА, так і ў паўстанцаў УНІТА<ref name="собеседник"/>. Ангола сярод наймітаў і спецыялістаў на заробках лічылася ў тыя гады самым небяспечным месцам. Паўстанцы ў імкненні дэстабілізаваць сітуацыю і паўплываць на кіруючы рэжым збівалі грамадзянскія і ваенныя самалёты. Выжылых пілотаў альбо расстрэльвалі, альбо бралі ў закладнікі з мэтай абмяняць на сваіх палонных баевікоў або дамагчыся іншых саступак з боку ўладаў<ref name="Ангола">''Павел Мунтян.'' [https://www.kp.md/daily/27230.5/4356499/ Таинственные исчезновения, рабство, богатство, страх и риск: Как молдавские пилоты работают в Африке] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220326045411/https://www.kp.md/daily/27230.5/4356499/ |date=26 сакавіка 2022 }} // [[Комсомольская правда]], 24 января 2021.</ref>. Па даных газеты «Собеседник», толькі з восені 1998 года па лета 1999 года было збіта не менш за 8 расійскіх транспартных самалётаў тыпу [[Ан-12]] і [[Ан-26]], ад 24 да 30 авіятараў трапілі ў рукі партызан<ref name="собеседник">''Владимир Воронов, Павел Мороз.'' [https://flb.ru/infoprint/2012.html Слуги смерти: Русские наёмники в Африке] // Собеседник : газета. — 28 мая 2001.</ref>. Усяго ў 90-я гады ў Анголе загінула і прапала без вестак 17 экіпажаў. Сярод іх — малдаўскі {{нп3|Ан-72||ru|Ан-72}} (на борце было шэсць авіятараў), зніклы ў снежні 1997-га<ref name="Ангола"/>. У 2000 годзе [[Служба бяспекі Украіны]] апублікавала дакумент, які сведчыць аб тым, што за год яны як мінімум 150 разоў удзельнічалі ў прамых баявых сутыкненнях, а таксама ў паветраных баях адзін супраць аднаго. Характэрна, што для ваенных лётчыкаў не было сакрэтам, з кім змагаюцца<ref name="versia">''Георгий Филин''. [https://versia.ru/byvshie-rossijskie-voennye-priznany-luchshimi-v-mire-nayomnikami Гусь в лампасах : Бывшие российские военные признаны лучшими в мире наёмниками] // Версия : газета. — 13 декабря 2014.</ref>. Усяго ў канфлікце, паводле інфармацыі выдання «Версия», зафіксаваны ўдзел не менш за 400 наёмных лётчыкаў на баку ўрадавых сіл і амаль столькі ж – на баку паўстанцаў з УНІТА. З іх загінулі не менш за сотню чалавек<ref name="versia"/>. З’яўленне тут выхадцаў былых савецкіх рэспублік, як адзначаў французскі найміт [[Боб Дэнар]], было абумоўлена стратай працоўных месцаў многімі вайскоўцамі пасля падзення [[сацыялістычныя краіны|сацблока]]<ref name="боб">''Георгий Зотов.'' [https://web.archive.org/web/20220314045017/http://africana.ru/konkurs/raboti/Zotov/BobDenar.htm Дикие гуси : Откровения легендарного "солдата удачи" Боба Денара] // Известия : газета. — 3 ноября 2001.</ref> == Крымінальны пераслед == {{main|Луандыйскі працэс}} У 1976 годзе войскам марксісцкай МПЛА і [[Кубінская інтэрвенцыя ў Анголу|саюзным кубінскім сілам]] удалося захапіць у палон 13 заходніх наймітаў, якія ваявалі за {{нп3|ФНЛА||ru|ФНЛА}} — траіх амерыканцаў, дзевяцярых брытанцаў і ірландца. Над імі зладзілі паказальны працэс у [[Луанда|Луандзе]], на які запрасілі заходніх назіральнікаў і журналістаў. Пасля непрацяглых слуханняў былі вынесены прысуды. Траіх брытанцаў і амерыканца прысудзілі да расстрэлу, астатніх — да доўгіх тэрмінаў пазбаўлення волі<ref name="закон">''Сергей Будылин.'' [https://zakon.ru/blog/2022/08/27/psy_vojny_s_krovavymi_mordami_luandijskij_process_nad_nayomnikami «Псы войны с кровавыми мордами». Луандийский процесс над наёмниками] // Закон.ру : социальная сеть для юристов и студентов юридических вузов. — 27 августа 2022.</ref>. == Аналіз == Чакалася, што «салдаты поспеху» змогуць пераламаць ход вайны, як гэта [[Кангалезскі крызіс|было ў Конга]]<ref name="Brogan, Patrick p. 6">Brogan, Patrick (1989), ''The Fighting Never Stopped'', New York: Vintage Books, p. 6</ref>. [[Дзяржаўны сакратар ЗША|Дзяржсакратар ЗША]] [[Генры Кісінджэр]] даверна паведамляў сваім еўрапейскім калегам: ''«200 наймітаў маглі ўтрымаць усё Бельгійскае Конга. У чэрвені 1976 года ЦРУ сказала нам, што 200 наймітаў змогуць заваяваць для нас усю Анголу»''<ref name="LIFE">''Анна Полонская.'' [https://life.ru/p/959953 Псы войны: как ЦРУ использовало наёмников для своих "грязных операций"] // Life : сетевое издание. — 19 января 2017.</ref>. Аднак надзеі не апраўдаліся<ref name="Brogan, Patrick p. 6"/>. Найміты праславіліся ў большай ступені сваёй несуцішнай жорсткасцю — не раз яны забівалі нават мясцовых саюзнікаў<ref name="LIFE"/>. Амерыканскі гісторык {{нп3|Алан Аксельрод||en|Alan Axelrod}} пісаў, што акрамя адстаўных вайскоўцаў, у Анголу прыехалі ў велізарнай колькасці людзі, далёкія ад ваеннай сферы. Сярод іх былі проста фантазёры, якія выдумалі для сябе гераічную баявую гісторыю. Яны не ведалі, як правільна карыстацца сваёй зброяй, што часта прыводзіла да самастрэлаў<ref name="Axelrod, Alan p. 77">Axelrod, Alan (2013), ''Mercenaries: A Guide to Private Armies and Private Military Companies'', Washington: CQ Press, p. 77</ref>. Называліся яшчэ дзве прычыны фіяска: у адрозненне ад сакрэтнай аперацыі ў Конга ангольскія мерапрыемствы курыравала толькі ЦРУ ([[армія]] і [[авіяцыя]] не дапамагалі з лагістыкай). У дадатак ніхто не сачыў за тым, каб найміты інструктавалі і ўзмацнялі мясцовыя ўзброеныя атрады<ref name="LIFE"/>. Прыток «салдат удачы» з постсавецкай прасторы, як адзначалі Боб Дэнар<ref name="боб"/> і расійская газета «Собеседник»<ref name="собеседник"/>, прывёў да выцяснення заходніх спецыялістаў і падзення цэн на паслугі замежнікаў (былыя савецкія вайскоўцы прасілі за сваю работу ў два разы менш за канкурэнтаў). У інтэрв’ю для журналіста выдання «Известие» Георгія Золатава Дэнар зрабіў акцэнт на змене спецыфікі наёмніцтва на [[Афрыка|афрыканскім кантыненце]]. Са слоў француза, калі''«сорак гадоў таму афрыканцы не ўмелі ваяваць, таму яны мелі патрэбу ў падтрымцы белых наймітаў — цяпер яны навучыліся страляць адзін у аднаго. Але да гэтага часу не ўмеюць кіравацца з тэхнікай. Таму ім патрабуюцца спецыялісты для абслугоўвання гармат і самалётаў: у Афрыцы дагэтуль шмат савецкага і расійскага цяжкага ўзбраення»''<ref name="боб"/>. == Гл. таксама == * [[Беларусы ў грамадзянскай вайне ў Анголе]] * [[Security Advisory Services]] * [[Найміты ў Радэзіі]] == Публікацыі == * ''Вальдес, Виво Рауль.'' Ангола: крах мифа о наемниках [Текст] : [Пер. с исп.] / [Предисл. О. Игнатьева]. - Москва : Прогресс, 1978. - 93 с., 8 л. ил. : ил.; 16 см. {{зноскі}} {{Найміты з былога СССР у Афрыцы}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Найміты ў войнах|Ангола]] [[Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Анголе]] 7em5teqxwp9e5ogx19edebgxygnent4 Луандыйскі працэс 0 726633 5135268 4738218 2026-05-03T11:06:24Z DBatura 73587 5135268 wikitext text/x-wiki '''Луандыйскі працэс''' (1976 г.) — суд над 13 заходнімі [[найміт]]амі, якія падчас [[грамадзянская вайна ў Анголе|вайны ў Анголе]] змагаліся на баку апазіцыйнай групоўкі [[ФНЛА]]. Працэс выклікаў вялікі рэзананс, прывёў да прыняцця шэрагу міжнародных канвенцый на тэму наёмніцтва і змене нацыянальных законаў многіх краін. == Перадгісторыя == {{гл. таксама|Найміты ў Анголе}} У 1975 годзе ў [[Ангола|Анголе]], якая толькі што атрымала незалежнасць ад [[Партугалія|Партугаліі]] пасля [[Вайна за незалежнасць Анголы|шматгадовай вайны]], успыхнула барацьба за ўладу паміж прасавецкай групоўкай [[МПЛА]] (утрымлівала сталічную [[Луанда|Луанду]] і фактычна сфарміравала ўрад маладой дзяржавы) і некалькімі іншымі палітычнымі арганізацыямі рознай накіраванасці. Ва ўнутраны канфлікт прама ці ўскосна ўмяшаліся розныя краіны, пачынаючы з [[СССР]] і [[ЗША]], заканчваючы [[ПАР]] і [[Куба]]й. Калі Савецкі Саюз накіраваў у зону баявых дзеянняў [[Ваенны саветнік (спецыяліст)|ваенных саветнікаў]] і матэрыяльную дапамогу, то Злучаныя Штаты вырашылі скарыстацца наймітамі. Чакалася, што «салдаты ўдачы» змогуць пераламаць ход вайны, як гэта [[Кангалезскі крызіс|было ў Конга]]<ref name="Brogan, Patrick p. 6">Brogan, Patrick (1989), ''The Fighting Never Stopped'', New York: Vintage Books, p. 6</ref>. [[Дзяржаўны сакратар ЗША|Дзяржсакратар]] [[Генры Кісінджэр]] даверна паведамляў сваім еўрапейскім калегам: ''«200 наймітаў маглі ўтрымаць усё Бельгійскае Конга. У чэрвені 1976 года [[ЦРУ]] сказала нам, што 200 наймітаў змогуць заваяваць для нас усю Анголу»''. Амерыканцамі быў сабраны атрад з 250 французскіх, партугальскіх і брытанскіх спецыялістаў<ref name="LIFE">''Анна Полонская.'' [https://life.ru/p/959953 Псы войны: как ЦРУ использовало наёмников для своих "грязных операций"] // Life : сетевое издание. — 19 января 2017.</ref>. Аднак частка паехала не пад патранажам уладаў. Іх вярбоўка праходзіла праз [[Soldier of Fortune (часопіс)|часопіс «Салдат поспеху»]], дзе байцы альбо самі размяшчалі аб’яву аб жаданні паехаць куды-небудзь, альбо падшуквалі сабе работу з рэкламы вярбоўнікаў == Падсудныя == У лютым 1976 года войскам марксісцкай МПЛА і кубінцам удалося захапіць у палон 13 заходніх наймітаў, якія ваявалі за ФНЛА. Сярод палоннікаў<ref name=Hoover>{{cite journal |last1=Hoover |first1=Mike J. |year=1977 |title=The Laws of War and the Angolan Trial of Mercenaries: Death to the Dogs of War |journal=Case Western Reserve Journal of International Law |volume=9 |issue=2 |url=http://scholarlycommons.law.case.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=2197&context=jil }}</ref>: * {{Сцяг|Вялікабрытанія}} ''[[Костас Георгіу]]'', ён жа «палкоўнік Калан», ураджэнец [[Кіпр]]а з брытанскім грамадзянствам, былы дэсантнік брытанскай арміі. Завербаваўся ў [[Лондан]]е ў лістападзе 1975 года. Кіраўнік ФНЛА прызначыў яго камандзірам групы наймітаў, якая атрымала вядомасць як «Каманда забойцаў». * {{Сцяг|Вялікабрытанія}} ''Эндру Макензі'', былы брытанскі дэсантнік. Быў правай рукой «палкоўніка Калана». * {{Сцяг|Вялікабрытанія}} ''Джон Баркер'', былы брытанскі дэсантнік. Займаўся ў асноўным баявой падрыхтоўкай наймітаў і планаваннем аперацый. * {{Сцяг|Вялікабрытанія}} ''Майкл Уайсман'', былы вайсковец брытанскіх сухапутных войскаў. * {{Сцяг|Вялікабрытанія}} ''Кевін Маршан'', былы вайсковец брытанскіх сухапутных войскаў * {{Сцяг|Вялікабрытанія}} ''Джон Лоўлар'', былы брытанскі марскі стралок. * {{Сцяг|Вялікабрытанія}} ''Колін Эванс'', былы вайсковец брытанскіх сухапутных войскаў. * {{Сцяг|Вялікабрытанія}} ''Сесіл Форчун'', былы вайсковец брытанскіх парашутна-дэсантных войскаў. * {{Сцяг|Вялікабрытанія}} ''Малькальм Макінтайр'', брытанскі ваенны фельчар. * {{Сцяг|ЗША}} ''Дэніэл Герхарт'', былы вайсковец амерыканскіх сухапутных войскаў. Меў баявы вопыт [[Вайна ў В’етнаме|вайны ў В’етнаме]]. * {{Сцяг|ЗША}} ''Густава Грыльа'', былы ўзводны сяржант амерыканскай марской пяхоты. * {{Сцяг|ЗША}} ''Гэры Акер'', былы вайсковец амерыканскай марской пяхоты. * {{Сцяг|Ірландыя}} ''Джон Намак'', рэзервіст ірландскай арміі. == Суд == Адкрытыя судовыя слуханні праходзілі з 11 па 19 чэрвеня 1976 года. Судзіў наймітаў Народны рэвалюцыйны суд, у юрысдыкцыю якога ўваходзілі злачынствы супраць суверэнітэту краіны, [[Ваеннае злачынства|ваенныя злачынствы]] і [[злачынствы супраць чалавечнасці]]. Старшыняваў на працэсе суддзя-генпракурор Эрнеста Тэйшэйра да Сільва. Замежнікаў абаранялі як мясцовыя прызначаныя судом юрысты, так і амерыканскія і брытанскія адвакаты. Усе падсудныя абвінавачваліся ў найміцтве, а некаторыя яшчэ і ў канкрэтных злачынствах, такіх як забойствы. На працэсе былі шматлікія (больш за 100) журналісты і назіральнікі з розных краін. Быў забяспечаны сінхронны пераклад на некалькі моў. Абвінаваўчае заключэнне складаецца з 140 пранумараваных параграфаў і займае каля 20 старонак. Усім былі прад’яўлены абвінавачванні па двух складах. Па-першае, злачынства наёмніцтва, вызначанае рознымі рэзалюцыямі [[Арганізацыя афрыканскага адзінства|Арганізацыі афрыканскага адзінства]] і [[ААН]]. Па-другое, злачынствы супраць міру, вызначаныя [[Статут Нюрнбергскага трыбунала|Статутам Міжнароднага ваеннага трыбунала ў Нюрнбергу]] і наступнымі рэзалюцыямі ААН. Далей у абвінаваўчым заключэнні пералічваюцца праз коску шматлікія іншыя дзеянні, такія як вядзенне ваенных дзеянняў супраць нацыянальнай арміі, забойствы мірных жыхароў і іншых наймітаў, разбурэнне мастоў і дарог. Абвінаваўца запатрабаваў смяротнага пакарання для ўсіх падсудных. У якасці доказаў злачынстваў былі прад’яўлены прызнанні наймітаў, паказанні 21 сведкі і экспертныя заключэнні (медыцынскія і інш.). Абвінавачаныя і некаторыя з сведак дапытваліся ў зале суда. 28 чэрвеня абвешчаны прысуд. Ён куды карацей абвінаваўчага зняволення і складаецца з 81 абзаца (менш за 10 старонак). Суд адмовіўся лічыць наймітаў ваеннапалоннымі, паколькі яны не з’яўляюцца службоўцамі рэгулярнай арміі. Костас Георгіу, Эндру Макензі, Джон Баркер і Дэніэл Герхарт былі прысуджаны да расстрэлу. Астатнія дзевяць падсудных атрымалі працяглыя турэмныя тэрміны: трое па 30 гадоў, трое па 16 гадоў, трое па 24 гады (у 80-х гадах цягам перамоў і абменаў іх вызвалілі<ref>{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/1982/11/18/world/3-held-by-angola-return-to-us.html |title=3 HELD BY ANGOLA RETURN TO U.S. |access-date=2018-04-15 |archive-date=2021-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210908092126/https://www.nytimes.com/1982/11/18/world/3-held-by-angola-return-to-us.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.aparchive.com/metadata/Angola-British-mercenaries-released-after-8-years/65182ebd3350c3ff215d7dfb3a79bdeb?current=12&hits=12&query=MARGARET%20THATCHER&orderBy=Relevance&referrer=search&search=%2fsearch%3fquery%3dMARGARET%2520THATCHER%26allFilters%3dLONDON%3aKeyword%2cITN%3aSource%2cGS%3aKeyword%2cLAP%3aKeyword%2cGovernment%2520and%2520politics%3aSubject&page=1&b=79bdeb&allFilters=LONDON%3aKeyword%2cITN%3aSource%2cGS%3aKeyword%2cLAP%3aKeyword%2cGovernment+and+politics%3aSubject |title=ANGOLA. BRITISH MERCENARIES RELEASED AFTER 8 YEARS |access-date=2018-04-16 |archive-date=2017-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202004701/http://www.aparchive.com/metadata/Angola-British-mercenaries-released-after-8-years/65182ebd3350c3ff215d7dfb3a79bdeb?current=12&hits=12&query=MARGARET%20THATCHER&orderBy=Relevance&referrer=search&search=%2fsearch%3fquery%3dMARGARET%2520THATCHER%26allFilters%3dLONDON%3aKeyword%2cITN%3aSource%2cGS%3aKeyword%2cLAP%3aKeyword%2cGovernment%2520and%2520politics%3aSubject&page=1&b=79bdeb&allFilters=LONDON%3aKeyword%2cITN%3aSource%2cGS%3aKeyword%2cLAP%3aKeyword%2cGovernment+and+politics%3aSubject |url-status=live }}</ref>). == Значэнне == Рэакцыя міжнародных назіральнікаў на вынікі была неадназначнай. Луандыйскі працэс меў пераважна палітычны, а не прававы характар. Яго галоўнай мэтай было прадэманстраваць вастрыню праблемы наёмніцтва ў Анголе і ў [[Афрыка|Афрыцы]] ў цэлым. Судовы акт перапоўнены пафаснымі палітычнымі заявамі. Некаторым укладам працэсу ў развіццё права можна лічыць спробу вызначэння крымінальнага складу «найміцтва». == Гл. таксама == * [[Анголагейт]] * [[Наёмніцтва ў Афрыцы пасля 1960 года]] * [[Security Advisory Services]] {{зноскі}} == Літаратура == * ''Сергей Будылин.'' [https://zakon.ru/blog/2022/08/27/psy_vojny_s_krovavymi_mordami_luandijskij_process_nad_nayomnikami «Псы войны с кровавыми мордами». Луандийский процесс над наёмниками] // Закон.ру : социальная сеть для юристов и студентов юридических вузов. — 27 августа 2022. [[Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Анголе]] [[Катэгорыя:Найміты]] [[Катэгорыя:Судовыя працэсы]] 9ajq68xsrmg4515z8kxd638yvcsi9tq Hollywood Undead 0 727237 5134947 4791887 2026-05-02T13:30:23Z DzBar 156353 /* Дыскаграфія */ дапаўненне 5134947 wikitext text/x-wiki {{Музычны калектыў}} '''Hollywood Undead''' (з {{Lang-en|«Галівудская нечысць»}}) — амерыканскі [[рок-гурт]] з [[Лос-Анджэлес]]а, заснаваны ў [[2005 год у гісторыі музыкі|2005]] годзе. Творчасць калектыву грунтуецца на змешванні [[Рок-музыка|рок-музыкі]] з [[хіп-хоп]]ам і, адпаведна, у асноўным класіфікуецца як [[рэп-рок]]. На дадзены момант гурт выпусціў восем студыйных альбомаў: ''Swan Songs'' (2008), ''American Tragedy'' (2011), ''Notes from the Underground'' (2013), ''Day of the Dead'' (2015), ''Five'' (2017), '' New Empire, Vol. 1'' (2020), ''New Empire, Vol. 2'' (2020), Hotel Kalifornia (2022), тры міні-альбомы: Swan Songs B-Sides EP, Swan Songs Rarities EP і PSALMS. А таксама зборнікі ''Desperate Measures'' (2009) і ''American Tragedy Redux (2011)''. Удзельнікі гурта на канцэртах і фотасесіях носяць маскі. Усяго было прададзена больш за 10 мільёнаў копій альбомаў гурта па ўсім свеце. У студзені 2013 года дэбютны альбом ''Swan Songs'' атрымаў плацінавую сертыфікацыю ад Амерыканскай асацыяцыі гуказапісвальных кампаній<ref>{{Cite web|url=http://instagram.com/p/UpUMLvrYPf/|title=We did it everyone! WeAreHU|publisher=[[Instagram]]|lang=en|accessdate=2013-01-19|archiveurl=https://www.webcitation.org/6DptcGAcX?url=http://instagram.com/p/UpUMLvrYPf/|archivedate=2013-01-21}}</ref>. == Гісторыя == === Фарміраванне (2005—2007) === Гурт быў створаны ў 2005 годзе пасля Deuce (Арон Эрліхман) і J-Dog (Джорел Деккер) размясцілі на [[Myspace|MySpace]] песню пад назвай The Kids. Атрымаўшы станоўчы водгук, яны знайшлі іншых удзельнікаў гурта ў Інтэрнэце. У 2005 годзе склад гурта быў такім: Shady Jeff (Джэф Мэцью Філіпс), Johnny 3 Tears (Джордж Артур Рэйган), Funny Man (Дылан Пітэр Альварэз), Charlie Scene (Джордан Крыстафер Тэрэл), Da Kurlzz (Мэцью Бусек) і The Phantasm (Джасцін Лафаэт Раман). У інтэрв’ю часопісу ''Shave'' J-Dog растлумачыў: «Той, хто ў патрэбны момант быў у пакоі і граў на інструменце, стаў удзельнікам гурта»<ref name="Shave Magazine Interview">[http://hollywoodundead.ru/profiles/blogs/interesnoe-intervyu-zhurnalu Shave Magazine Interview]{{Недаступная спасылка}}</ref>. Датычна назвы «Hollywood Undead» J-Dog распавёў, што першая сумесна запісаная песня называлася «Hollywood» (пазней назва была зменена на «No.5»), а гурт планавалі назваць проста «Undead». Убачыўшы дыск з песняй, адзін знаёмы гурта сказаў: «Undead Hollywood», а затым, прачытаўшы наадварот: «Hollywood Undead? Крутая назва!»<ref>{{Cite web|url=http://hollywoodundead.3dn.ru/news/10_voprosov_dlja_j_dog/2010-01-23-36|title=10 questions for J-Dog|archive-date=2014-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20140226154645/http://hollywoodundead.3dn.ru/news/10_voprosov_dlja_j_dog/2010-01-23-36|url-status=live}}</ref>. Shady Jeff пазней сышоў з Hollywood Undead і адкрыў сетку аўтазаправачных станцый, якія спецыялізуюцца на біяпаліве<ref name="Myspace">{{Cite web|url=http://www.myspace.com/video/thegreenlab/jeff-phillips-on-cnn-news/38318062|title=Jeff Philips on CNN News|publisher=CNN|accessdate=2011-07-03|archiveurl=https://www.webcitation.org/68IcvDcws?url=http://www.myspace.com/video/thegreenlab/jeff-phillips-on-cnn-news/38318062|archivedate=2012-06-09}}</ref>. Адной з асаблівасцяў гурта сталі маскі, з дапамогай якіх музыканты хаваюць сваю знешнасць. Па меры росту папулярнасці калектыву на Hollywood Undead звярнулі ўвагу ў нядаўна створаным лэйбле MySpace Records, і іх песня «No.5» ўвайшла ў зборнік ''Myspace Records Vol. 1''; тады ж гурт зняў відэакліп на гэты трэк. Свайму поспеху на MySpace яны шмат у чым абавязаны іх агульнаму сябру Джэфры Стару, які да таго часу ўжо быў сур’ёзна раскручаны ў гэтай сацыяльнай сетцы і дапамагаў ім прасоўваць старонку гурта. === Кантракт з лэйблам, Swan Songs і Desperate Measures (2007—2010) === Крыху больш за год спатрэбілася Hollywood Undead на запіс трэкаў для альбома. Яшчэ каля двух гадоў яны займаліся пошукамі лэйбла, які не будзе падвяргаць цэнзуры іх альбом. Першапачаткова ў гурта быў падпісаны кантракт з MySpace Records але пасля таго як лэйбл паспрабаваў падвергнуць цэнзуры іх альбом, гурт разарваў з ім кантракт і стаў шукаць іншы лэйбл. У выніку гурта падпісаў кантракт з A&amp;amp;M/Octone Records і выпусціў свой дэбютны альбом ''Swan Songs'' 2 верасня 2008 года. Альбом прадзюсавалі Дон Гілмар (''Don Gilmore'') і Дэні Лонер (''Danny Lohner''), вядомыя па працы з такімі гуртамі як [[Linkin Park]] і [[Nine inch nails|Nine Inch Nails]]. За месяц да выпуску альбома гурт даў свой першы live-выступ на ''Virgin Mobile Festival'' з такімі песьнямі, як «Undead», «Black Dahlia», «California». ''Swan Songs'' дэбютаваў на 22 месцы ў Billboard 200 з 21 000 копій альбома, прададзеных за першы тыдзень<ref>{{Cite web|url=http://www.billboard.com/#/album/hollywood-undead/swan-songs/1337999|title=Swan Songs - Hollywood Undead|work=billboard.су|archive-date=2009-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20091020115513/http://www.billboard.com/#/album/hollywood-undead/swan-songs/1337999|url-status=live}}</ref>. У канцы 2009 года гурт выйграў ''Rock on Request Awards'' у намінацыі «Лепшая кранк/рэп-рок-гурт»<ref name="автоссылка1">{{Cite web|url=http://www.rockonrequest.com/id323.html|title=2009 Top In Rock Awards|work=[[Rock on Request]]|archive-url=https://www.webcitation.org/68IcvnEld?url=http://www.rockonrequest.com/id323.html|archive-date=2012-06-09|accessdate=8 снежня 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091223092718/http://www.rockonrequest.com/id323.html|archivedate=23 снежня 2009|url-status=dead}}</ref>. === Канфлікт з Deuce === У 2009 годзе вакаліст і заснавальнік гурта Deuce нечакана не прыняў удзел у ''Vatos Locos Tour''. Charlie Scene заявіў у інтэрв’ю: «Ён хацеў асабістага памочніка (сябар Deuce, Джымі Юма, які прымаў удзел у стварэнні масак, а таксама запісваў разам з Deuce песню „This Love, This Hate“) падчас тура. Ні ў каго з нас не было асабістага памочніка, мы ж не эгаманьякі. Нам гэтага не трэба, а ён хацеў, каб гурт плаціў за гэта цягам чатырох месяцаў… Мы паехалі ў аэрапорт, каб вылецець на наступны выступ. Ён не з’явіўся. Мы патэлефанавалі яму, але ён не ўзяў слухаўку. І на працягу двух тыдняў мне давялося спяваць замест яго»<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=hBaxNvfMkDk|title=Charlie Scene and J-Dog interviewed by rock.com|archive-date=2014-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20140319022541/http://www.youtube.com/watch?v=hBaxNvfMkDk&app=desktop|url-status=live}}</ref>. Тады гурт запрасіў свайго старога сябра Даніэля Мурылья выконваць вакальныя ролі Deuce падчас тура<ref name="Hollywood Undead know how to put on a show">{{Cite web|url=http://www.standard.net/topics/features/2011/05/16/hollywood-undead-know-how-put-show|publisher=Standard.net|title=Hollywood Undead know how to put on a show|date=2011-05-16|accessdate=2011-06-02|archiveurl=https://www.webcitation.org/68IcwSUX3?url=http://www.standard.net/topics/features/2011/05/16/hollywood-undead-know-how-put-show|archivedate=2012-06-09}}</ref>. Даніэль пагадзіўся, перапыніўшы тым самым кар’еру вакаліста ў пост-хардкор гурце Lorene Drive і выступ у вядомым шоу American Idol. У сярэдзіне студзеня 2010 года гурт афіцыйна абвясціў яго новым удзельнікам, даўшы псеўданім ''Danny''. Увесну 2010 года Deuce запісвае песню «Story of a Snitch», у якой сцвярджае, што яго выгналі з гурта. У адказ на гэта Hollywood Undead заявілі, што не будуць паддавацца на гэтыя правакацыі, каб «не апускацца да яго ўзроўню». Пасля сыходу з Hollywood Undead Deuce заняўся сольнай кар’ерай. === American Tragedy і Redux (2010—2012) === [[Файл:Danny_Murillo_by_Kristopher_Overall.jpg|злева|міні|230x230пкс|Даніэль на канцэрце ''World War 3 Tour'' у 2011 годзе.]] На пачатку 2010 года гурт пачаў запіс матэрыялу для новага альбома<ref>{{Cite web|url=http://www.facebook.com/#!/hollywoodundeadofficial|title=Niet compatibele browser|publisher=Facebook|accessdate=2011-06-20|archive-date=2005-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20050408055255/http://www.facebook.com/#!/hollywoodundeadofficial|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://melodic.net/newsOne.asp?newsId=15536|title=Melodic Net – Hollywood Undead Infiltrate I Heart Radio|publisher=Melodic.net|accessdate=2011-06-20|archive-url=https://www.webcitation.org/68IcyFbAN?url=http://www.melodic.net/?page=news|archive-date=2012-06-09}}</ref>. 1 красавіка на iHeartRadio адкрываецца станцыя «Undead Radio»<ref>{{Cite web|url=http://www.dreadcentral.com/news/36656/exclusive-hollywood-undead-radio-dead-webisode|title=Exclusive Hollywood Undead: Radio Dead Webisode|accessdate=2014-01-26|archive-date=2013-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20131220100647/http://www.dreadcentral.com/news/36656/exclusive-hollywood-undead-radio-dead-webisode|url-status=live}}</ref>. Гурт сумесна з кіраўніком лэйбла A&amp;amp;M/Octone Джэймсам Дынерам (James Diener) заявілі, што збіраюцца выпусціць альбом восенню 2010 года. Дзінер таксама выказаў меркаванне, што «альбом чакае поспех, бо гурт зрабіў вялікі крок наперад»<ref name="Hollywood Undead lives vibrantly on alt scene">{{Cite news|url=http://new.music.yahoo.com/hollywood-undead/news/hollywood-undead-lives-vibrantly-on-alt-scene--62000659|publisher=[[Yahoo! News|Yahoo!]]|title=Hollywood Undead lives vibrantly on alt scene|accessdate=2010-07-29}}</ref>. Таксама гурт пацвердзіў, што прадзюсарам альбома стане Дон Гілмар. Запіс альбома скончыўся ў сярэдзіне лістапада. 8 снежня 2010 года гурт анансаваз сінгл «Hear Me Now». 13 снежня песня трапляе ў ратацыю радыёстанцый. Лічбавы сінгл выходзіць 21 снежня. 11 студзеня гурт паведамляе, што новы альбом будзе называцца American Tragedy, і прызначае яго выхад на 8 сакавіка 2011 года<ref>{{Cite web|url=http://www.artistdirect.com/entertainment-news/article/hollywood-undead-talk-american-tragedy-darkness-movies-and-hear-me-now/8692325|title=Hollywood Undead Talk "American Tragedy," Darkness, Movies and "Hear Me Now" – ARTISTdirect News|publisher=Artistdirect.com|accessdate=|archiveurl=https://www.webcitation.org/68Iczkh9i?url=http://www.artistdirect.com/entertainment-news/article/hollywood-undead-talk-american-tragedy-darkness-movies-and-hear-me-now/8692325|archivedate=2012-06-09}}</ref>. На наступны дзень на YouTube канале гурта з’яўляецца прэв’ю альбома. 21 студзеня становіцца даступная дэма-версія трэка «Comin’ in Hot»<ref>[https://twitter.com/hollywoodundead/status/28624267042095106 Comin' in Hot release]</ref>. 22 студзеня гурт адпраўляецца ў ''Nightmare After Christmas Tour'' разам з [[Avenged Sevenfold]] і [[Stone Sour]]<ref>[http://www.avengedsevenfold.com/news/nightmare-after-christmas-tour-sale Nightmare after christmas tour] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120412114153/http://www.avengedsevenfold.com/news/nightmare-after-christmas-tour-sale}}</ref>. 5 лютага 2011 года становіцца даступнай для запампоўкі песня «Been to Hell»<ref>[http://www.facebook.com/hollywoodundeadofficial/posts/144088885651799 Retrieved February 2011]</ref>. 22 лютага гурт пераносіць дату выхаду альбома на 5 красавіка<ref>{{Cite web|url=http://www.facebook.com/hollywoodundeadofficial|title=Niet compatibele browser|publisher=Facebook|accessdate=|archivedate=2014-04-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140412131329/https://www.facebook.com/hollywoodundeadofficial}}</ref>. 15 сакавіка 2011 года выходзяць адразу два сінглы ў падтрымку альбома — «Been to Hell» і «Coming Back Down». 5 красавіка 2011 года адбыўся выхад альбома ''American Tragedy''. У першы тыдзень было прададзена каля 67 000 капій альбома. Альбом заняў чацвёртую пазіцыю ў Billboard 200 і першае месца ў Top Hard Rock Albums. У Канадзе альбом заняў 5-е месца, а ў Вялікабрытаніі — 43-е. Рэміксаваная версія песні «Levitate» гучыць у гульні «Shift 2: Unleashed». Песня «Glory» выкарыстоўвалася ў рэкламе спартыўнага тэлеканала «ESPN». У падтрымку альбома Hollywood Undead ў красавіку — маі 2011 года гастралявалі разам з 10 Years, New Medicine і Drive-A ў турнэ ''Revolt Tour''<ref>{{Cite web|url=http://www.therevolttour.com/|publisher=Hollywood Undead|title=Hollywood Undead headlines the Revolt Tour|accessdate=2011-06-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110510091947/http://therevolttour.com/|archivedate=2011-05-10}}</ref>. Пасля гэтага гурт адыграў некалькі канцэртаў у Еўропе, Аўстраліі і Канадзе. У сярэдзіне лета гурт разам з All That Remains і Hyro Da Hero адправіліся ў ''Endless Summer Tour''<ref>{{Cite web|url=http://www.amoctone.com/hollywoodundead/ecrm/THISWEEK/|publisher=Hollywood Undead|title=Endless Summer Tour|accessdate=2011-06-14|archiveurl=https://www.webcitation.org/68Id1xrcS?url=http://www.amoctone.com/hollywoodundead/ecrm/THISWEEK/|archivedate=2012-06-09}}</ref>. У жніўні быў абвешчаны конкурс аматарскіх відэа, лепшыя з якіх увойдуць у відэакліп на песню «My Town», якую планавалася выпусціць сінглам. Аднак сінгл і кліп так і не выйшлі. У жніўні 2011 года гурт абвясціў пра выхад новага альбома, ''American Tragedy Redux'', які складаецца з рэміксаў песень з альбома ''American Tragedy''. У канцы жніўня быў абвешчаны конкурс фанацкіх рэміксаў на песні «Le Deux» і «Bullet», лепшы з якіх увойдзе ў альбом, а пераможца атрымае грошы, футболку і аксэсуары з атрыбутыкай Hollywood Undead. У кастрычніку гурт зняў і выпусціў сінгл і кліп на рэмікс песні «Levitate». 1 лістапада 2011 года гурт адправіўся ў тур «World War III» разам з гуртамі Asking Alexandria, We Came As Romans, Borgore і DRUGS<ref>{{Cite web|url=http://www.theprp.com/2011/09/06/news/dates-revealed-for-world-war-iii-tour-hollywood-undead-asking-alexandria-etc/|title=Dates Revealed For «World War III Tour» (Hollywood Undead, Asking Alexandria, Etc.) {{!}} Theprp.com — Metal, Hardcore And Rock News, Reviews And More|archive-date=2011-09-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928151731/http://www.theprp.com/2011/09/06/news/dates-revealed-for-world-war-iii-tour-hollywood-undead-asking-alexandria-etc/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.facebook.com/photo.php?fbid=10150310592952981&set=a.424114737980.220206.19852287980&type=3|title=Фотографии профиля {{!}} Facebook|archive-date=2016-01-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20160124182242/https://www.facebook.com/photo.php?fbid=10150310592952981&set=a.424114737980.220206.19852287980&type=3|url-status=live}}</ref>. 21 лістапада адбыўся рэліз альбома ''American Tragedy Redux''. Пасля гэтага гурт адправіўся ў турнэ «Buried Alive» разам з [[Avenged Sevenfold]], Black Veil Brides і Asking Alexandria<ref name="Avenged Sevenfold to tour with Hollywood Undead, Black Veil Brides, and Asking Alexandria">{{Cite news|url=http://www.avengedsevenfold.com/news/buried-alive-tour|title=The Buried Alive tour|access-date=8 снежня 2022|archive-date=20 мая 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120520001617/http://www.avengedsevenfold.com/news/buried-alive-tour|url-status=dead}} {{Cite web |title=Архіўная копія |url=http://www.avengedsevenfold.com/news/buried-alive-tour |accessdate=8 снежня 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120520001617/http://www.avengedsevenfold.com/news/buried-alive-tour |archivedate=20 мая 2012 |url-status=dead }}{{Cite web |title=Архіўная копія |url=http://www.avengedsevenfold.com/news/buried-alive-tour |accessdate=8 снежня 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120520001617/http://www.avengedsevenfold.com/news/buried-alive-tour |archivedate=20 мая 2012 |url-status=dead }}</ref>. === Notes from the Underground (2013—2014) === Пасля працяглых гастроляў на працягу 2011, у падтрымку свайго другога студыйнага альбома, ''American Tragedy'', і першага альбома рэміксаў, ''American Tragedy Redux'', Charlie Scene абвясцілі аб планах пачаць працу над трэцім студыйным альбомам у канцы лістапада 2011 года. Гэта заява была зроблена пасля заканчэння тура «World War III» у якім Hollywood Undead удзельнічалі разам з групай Asking Alexandria. Charlie Scene заявіў, што гурт пачне запісваць дэма-версіі песень падчас турнэ «Buried Alive» і пачне запіс фінальных версій трэкаў адразу пасля заканчэння турнэ, у снежні 2011 года. Ён таксама заявіў, што альбом будзе гучаць больш падобна на ''Swan Songs'', чым на ''American Tragedy''. Каментуючы розніцу ў гучанні на гэты раз, ён заявіў: «Я б сказаў, што на гэты раз лэйбл даў нам поўную свабоду ў плане творчасці. Я думаю, гэта будзе больш падобна на ''Swan Songs'', чым на ''American Tragedy''. Гэта будзе сумесь і таго і іншага, я маю на ўвазе, што мы ўсе расцем як музыкі, мы сталеем, і мы займаемся музыкай даволі-такі доўга, таму я думаю, гэта будзе больш падобна на ''Swan Songs,'' думаю, нашым фанатам гэта вельмі спадабаецца.»<ref name="Hollywood Undead’s Charlie Scene Talks Remix Disc, Giving Wedgies + More">{{Cite web|url=http://loudwire.com/hollywood-undead-charlie-scene-interview-remix-disc-wedgies-more/|publisher=Loudwire|author=Liz Ramanand|title=Hollywood Undead’s Charlie Scene Talks Remix Disc, Giving Wedgies + More|date=2011-11-29|accessdate=2011-11-29|archiveurl=https://www.webcitation.org/68Id2ccBI?url=http://loudwire.com/hollywood-undead-charlie-scene-interview-remix-disc-wedgies-more/|archivedate=2012-06-09}}</ref> Пазней у інтэрв’ю Charlie Scene заявіў, што гурт не збіраецца зацягваць з выхадам альбома і плануе выпусціць яго ў канцы лета<ref name="EXCLUSIVE INTERVIEW: HOLLYWOOD UNDEAD TALK 'AMERICAN TRAGEDY REDUX' & REVEAL NEW ALBUM DETAILS">{{Cite web|url=http://www.dailyblam.com/news/2011/12/05/exclusive-interview-hollywood-undead-reveal-new-album-details-talk-american-tragedy-|publisher=The Daily Blam|title=EXCLUSIVE INTERVIEW: HOLLYWOOD UNDEAD TALK 'AMERICAN TRAGEDY REDUX' & REVEAL NEW ALBUM DETAILS|date=2011-12-05|accessdate=|archivedate=2013-01-24|archiveurl=https://www.webcitation.org/6DuCJ1Bn1?url=http://www.dailyblam.com/news/2011/12/05/exclusive-interview-hollywood-undead-reveal-new-album-details-talk-american-tragedy-}}</ref>. У студзені 2012 года музычны часопіс ArtistDirect назваў новы альбом адным з самых чаканых альбомаў года<ref name="The Most Anticipated Albums of 2012">{{Cite web|url=http://www.artistdirect.com/entertainment-news/article/the-most-anticipated-albums-of-2012/9867656|publisher=Artistdirect|title=Most Anticipated Albums of 2012|date=|accessdate=|archiveurl=https://www.webcitation.org/68Id52U96?url=http://www.artistdirect.com/entertainment-news/article/the-most-anticipated-albums-of-2012/9867656|archivedate=2012-06-09}}</ref>. 19 кастрычніка гурт выклаў трэк «Dead Bite» для вольнай загрузкі<ref name="Hollywood Undead Return With a 'Dead Bite'">{{Cite web|url=http://www.noisecreep.com/2012/10/19/hollywood-undead-dead-bite/|publisher=Noisecreep|title=Hollywood Undead Return With a 'Dead Bite'|date=2012-10-19|accessdate=2012-10-19|archiveurl=https://www.webcitation.org/6CLWi1wwb?url=http://www.noisecreep.com/2012/10/19/hollywood-undead-dead-bite/|archivedate=2012-11-21}}</ref>. «We Are», першы сінгл з альбома, выйшаў 29 кастрычніка 2012 года. Назва альбома была абвешчана — ''Notes From The Underground''. 10 снежня выйшаў кліп на песню «We Are». Выхад альбома адбыўся 8 студзеня 2013 года, за два дні да гэтага альбом быў зліты ў сетку. === Day of the Dead (2015—2016) === Праца над чацвёртым альбомам пачалася ў працэсе «Notes from the Ground Tour» у 2013 годзе. Альбом запісваўся з снежня 2013 года па красавік 2014 года. 20 кастрычніка Дарэн Пфайфер, сесійны бубнач гурта, абвясціў аб сваім вымушаным сыходзе з гурта. Прычынай стаў пераезд Дарэна ў [[Філадэльфія|Філадэльфію]], да сваёй жонкі, і цяпер у іх ёсць дзіця. 21 кастрычніка Hollywood Undead выпусціў першы трэк з чацвёртага студыйнага альбома пад назвай «Day of the Dead». Аднак 17 кастрычніка відэа са стрымам песні было выпадкова апублікавана на іх афіцыйным канале. Відэа знаходзілася ў публічным доступе каля васьмі гадзін, а затым было прыбрана ў асабісты доступ. 3 лютага адбыўся афіцыйны анонс альбома, Hollywood Undead паведамілі, што чацвёрты студыйны альбом выйдзе 31 сакавіка. 5 лютага стала вядома, што здымкі кліпа на песню «Day of the Dead», пройдуць у бліжэйшы час, а рэжысёрам стане Спенс Нікалсан. Раней ён ужо працаваў з Hollywood Undead над відэа на сінгл «Everywhere I Go». 8 лютага з’явілася інфармацыя, што кліп на «Day of the Dead» выйдзе ў апошні тыдзень лютага. 10 лютага з’явіўся ўрывак новай песні «Usual Suspects», першай з пяці песень, якія гурт прадэманструе да выхаду альбома, а таксама ўрывак з відэа на песню «Day of the Dead». Гэтак жа стала вядомая дата пачатку предзаказа альбома — 17 лютага (Дзень выхаду сінгла «Usual Suspects»). 16 лютага ў сетку злілі трэк «Usual Suspects» (песня выйшла раней з-за розніцы ў часе: 11 гадзін), гэтак жа выпушчаны сінгл — «Gravity» — 22 лютага. 9 сакавіка выйшла песня «How We Roll». Кліп на «Day Of The Dead» першапачаткова павінен быў выйсці 2 сакавіка, але ў сувязі з міні-турам па [[Аўстралія|Аўстраліі]], мантаж спыніўся. Праўда лэйбл запэўнівае, што паспрабуе выпусціць кліп як мага хутчэй. Акрамя гэтага з’явіўся трэк ліст Deluxe выдання альбома. 16 сакавіка выйшаў чацвёрты сінгл з новага альбома гурта «Live Forever», а 24 сакавіка выйшаў сінгл «Disease». Альбом «Day of the Dead» выйшаў 31 сакавіка. === Five, сыход Da Kurlzz (2017—2018) === Пасля доўгага зацішша, 19 ліпеня 2017 года адбываецца зліў ў Інтэрнэт першага сінгла пад назвай «California Dreaming». У адрозненне ад папярэдніх рэлізаў гурта, гэтая песня па стылі бліжэй да [[груў-метал]]у і [[металкор]]у, чым да [[рэп-рок]]у або [[хіп-хоп]]у. З лістапада па снежань 2017 года ў гурта быў запланаваны сусветны тур. На 2018 год у гурта запланавана еўрапейская частка тура ў сувязі з выхадам новага альбома. На здымках кліпа да сінгла «California Dreaming» не было шостага ўдзельніка гурта Da Kurlzz. У жніўні было афіцыйна заяўлена, што ўдзельнікаў засталося пяцёра. Пяты альбом гурта, названы «Five», выйшаў 27 кастрычніка 2017 года. 24 ліпеня гурт афіцыйна выпускае сінгл «California Dreaming» і кліп на яго. 18 жніўня адбываецца зліў другога сінгла пад назвай «Whatever It Takes». 25 жніўня гурт афіцыйна выпускае другі сінгл «Whatever It Takes» і кліп на яго. 27 верасня адбываецца зліў «Renegade» у сетку. 29 верасня кліп на гэтую кампазіцыю быў апублікаваны на афіцыйным канале гурта. 12 кастрычніка выходзіць тызер песні «We Own The Night». Дата выхаду трэка і кліпа — 13 кастрычніка. 20 кастрычніка альбом ''Five'' злілі ў Сеціва ў свабодны доступ. === Psalms EP (2018) === 21 мая новы сінгл з’яўляецца на Радыё 94.1 Zone. 1 чэрвеня гурт афіцыйна выпускае сінгл «Gotta Let Go». «Кожны раз, калі мы азіраемся ў мінулае, мы бачым у ім толькі цяжкасці і нягоды. Мы занадта часта забываем пра добрае, таму што мы аслеплены тым болем, праз які мы ўсе праходзім. Гэтая песня пра тое, што гэты боль трэба адпусціць, каб убачыць, што жыццё можа быць выдатным» — Johnny 3 Tears пра песню, якая выйшла. 27 чэрвеня выйшаў музычны кліп на песню «Gotta Let Go». 18 ліпеня быў зліты другі новы сінгл «Another Level». 27 ліпеня гурт афіцыйна выпусціў новы сінгл «Another Level». 25 кастрычніка ў афіцыйным Instagram-акаўнце гурта з’явіўся першы тызер новага альбома. 29 кастрычніка стала вядома што міні-альбом пад назвай «Psalms» будзе выпушчаны 2 лістапада і ў ім, акрамя выпушчаных раней у гэтым годзе «Gotta Let Go» і «Another Level», будуць прысутнічаць 3 Новыя песні: «Bloody Nose», «Live Fast Die Young» і «Something To Believe». 31 кастрычніка песня «Bloody Nose» з’яўляецца на радыё SiriusXM. 1 лістапада міні-альбом «Psalms» быў зліты ў сетку. 2 лістапада гурт афіцыйна выпусціў новы міні-альбом «Psalms». === New Empire, Vol. 1 (2019—2020) === Летам 2019 года, пасля чарговага зацішша, гурт даў інтэрв’ю, дзе паведаміў пра тое, што рыхтуе альбом, які плануе разбіць на 2 часткі. Першую частку планавалася выпусціць восенню 2019 года, а другую вясной 2020 года, аднак абодва рэлізы не выйшлі ў пазначаную дату. 25 кастрычніка 2019 гурт афіцыйна выпускае сінгл «Already Dead». 31 кастрычніка 2019 гурт афіцыйна выпускае музычны кліп на песню «Already Dead». 11 лістапада 2019 у сваім Instagram гурт паведамляе пра сюрпрыз да 15 лістапада. 15 лістапада 2019 гурт выпускае новы сінгл «Time Bomb» у якім сваю вакальную ролю маюць усе ўдзельнікі гурта, а праз некалькі гадзін у сваім Instagram гурт анансаваў новы альбом «''New Empire, Vol. 1''», выхад якога быў прызначаны на 14 лютага 2020 года, то бок на пачатак сумеснага еўратура з [[Papa Roach]]. 10 студзеня 2020 гурт афіцыйна выпускае сінгл і музычны кліп на песню «Empire». 7 лютага 2020 альбом «''New Empire, Vol. 1''» злілі ў сеціва ў свабодны доступ. 14 лютага 2020 гурт афіцыйна выпусціў новы альбом «''New Empire, Vol. 1''». === New Empire, Vol. 2 (2020) === 20 жніўня 2020 года гурт афіцыйна выпускае музычны кліп на песню «Idol». 18 верасня 2020 года гурт афіцыйна выпускае песню «Coming Home». 16 кастрычніка 2020 года гурт афіцыйна выпускае песню «Heart of a Champion (Remix)». 13 лістапада 2020 года гурт афіцыйна выпускае песню «Gonna Be OK». 4 снежня 2020 года гурт афіцыйна выпусціў новы альбом «''New Empire, Vol. 2''». На альбоме прысутнічаюць песні, сумесныя з «Tech N9ne», «Killstation» і «Hyro The Hero». === '''Hotel Kalifornia (2022)''' === 25 лютага 2022 года гурт выпусціў сінгл «CHAOS», які ўвойдзе ў іх будучы восьмы альбом. Вакальныя партыі ў гэтай песні былі выкананыя ўсімі пяццю ўдзельнікамі. 3 сакавіка гэтага ж года на гэтую песню выйшаў кліп. 23 красавіка выходзіць яшчэ адзін сінгл — «Wild In These Streets». Кліп з тэкстам песні быў аформлены ў стылі гульні-франшызы «GTA». 6 чэрвеня гурт анансаваў вокладку альбома і яго назву — «''Hotel Kalifornia»''. Для фанатаў, якія аформілі платную падпіску ў іх афіцыйным дадатку, быў адкрыты ранні доступ да трэцяга сінглу — «City of the Dead», які выйшаў у агульны доступ 8 чэрвеня. 7 чэрвеня стала вядомая дата выхаду альбома — 29 ліпеня, а таксама трэк-ліст, які складаецца з 14 песень. Праз пару дзён дата рэлізу альбома была перанесена на два тыдні — на 12 жніўня. 8 ліпеня гурт выпускае чацвёрты сінгл са свайго будучага альбома «Trap God», у якім, гэтак жа, як і ў першых двух сінглах, удзел прымалі ўсе вакалісты. Альбом «''Hotel Kalifornia»'' выйшаў 12 жніўня. == Музычны стыль і размеркаванне вакальных роляў == Музыка Hollywood Undead уяўляе сабой шырокую разнастайнасць музычных стыляў, у асноўным сумесь хіп-хопа з альтэрнатыўным рокам і альтэрнатыўным металам. Аднак, многія адносяць іх да [[рэп-рок]]у, [[Кранк-кор|кран-кору]] або [[ню-метал]]у. Палова песень у ''Swan Songs'' адлюстроўвала змяшаны стыль, у той час як іншая палова паказвала больш цяжкае гучанне. Многія крытыкі заяўлялі, што былі ў замяшанні з-за пастаяннай змены гучання музыкі<ref>{{Cite web|url=http://www.allmusic.com/album/swan-songs-r1420506/review|title=Allmusic Swan Songs Review|archive-date=2011-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20110404032045/http://allmusic.com/album/swan-songs-r1420506/review|url-status=live}}</ref>. Альбом ''American Tragedy'' запісаны ў тым жа стылі, але з вялікай колькасцю класічных рок-інструментаў, а таксама сінтэзатараў і электронных элементаў, і большасць трэкаў можна аднесці хутчэй да [[рэп-рок]]у, чым да [[хіп-хоп]]у. Большасць песень Hollywood Undead сур’ёзныя і песімістычныя(«Day of the Dead», «Paradise Lost», «City», «S.C.A.V.A.», «Lion», «Save Me», «Coming Back Down», «Does Everybody In The World Have To Die», «Let Go», «Your Life», «Something To Believe», «Live Fast Die Young», «Second Chances», «Nightmare», «Monsters», «Worth It»), але сустракаюцца і танцавальныя, прыдатныя для выканання ў клубах («No.5», «Comin’ in Hot», «One More Bottle», «Delish», «War Child», «Lights Out», «Usual Suspects», «Cashed Out», «Riot», «Another Level», «Killin’ It», «Ghost Out»). Гурт заявіў у інтэрв’ю, што кожны член гурта грае сваю ролю ў песні, напісаўшы і выканаўшы свой урывак у кампазіцыях<ref>{{Cite web|url=http://www.artistdirect.com/entertainment-news/article/hollywood-undead-talk-american-tragedy-darkness-movies-and-hear-me-now/8692325|title=In an interview with ArtistDirect, J-Dog states it.|archive-date=2012-06-09|archive-url=https://www.webcitation.org/68Iczkh9i?url=http://www.artistdirect.com/entertainment-news/article/hollywood-undead-talk-american-tragedy-darkness-movies-and-hear-me-now/8692325|url-status=live}}</ref>. Большасць песень робяцца наступным чынам: 2, 3 (рэдка 4) рэп-куплета, прыпеў, выкананы чыстым вакалам, і брыдж, звычайна ўяўляе сабой сумесь таго і другога. Таксама сустракаюцца песні без выкарыстання рэп-куплетаў («Take Me Home», «I’ll Be There», «Second Chances», «Medicate», «Unholy») і без чыстага вакалу («Take Me Home», «I’ll Be There», «Second Chances», «Medicate», «Unholy»). Да 2009 года партыі, выкананыя чыстым вакалам, спяваў Deuce. З выхадам ''American Tragedy'' яго ролю ўзяў на сябе Danny. Da Kurlzz і Shady Jeff звычайна не мелі свайго ўрыўка ў песнях, выконваючы ролю [[Скрымінг|скрым-вакалістаў]]. Johnny 3 Tears і J-Dog звычайна выконваюць куплеты ў сур’ёзных песнях, а Charlie Scene і Funny Man — у вясёлых песнях клубнай накіраванасці. Ёсць песні, Усе куплеты у якіх выконвае адзін удзельнік гурта: «No Other Place», «Delish», «Cashed Out» (Funny Man), «Young», «S.C.A.V.A.», «Pour Me», «Lion», «Outside», «The Diary», «Paradise Lost», «Ghost», «Pray (Put Em In the Dirt)», «Something To Believe», «Second Chances» (Johnny 3 Tears), «This Love, This Hate»(Deuce), «Everywhere I Go», «Kill Everyone», «Bloody Nose», «Medicate», «Unholy» (Charlie Scene), «From The Ground», «Nobody’s Watching» (J-Dog), «Ghost Beach» (Danny). Толькі ў чатырох песнях прымаюць удзел адразу шэсць членаў гурта «Christmas in Hollywood», «Lump Your Head», «How We Roll», «Gravity». У «The Natives» прымаюць удзел усе сем удзельнікаў, уключаючы Shady Jeff’а. У «Scene for Dummies» таксама прымае ўдзел былы сёмы ўдзельнік, Shady Jeff, выконваючы скіт. У песнях «California Dreaming», «Bang Bang», «We Own the Night», «Time Bomb», «Empire», «Enemy», «Chaos», «Wild In These Streets» і ў «Trap God» удзельнічаюць усе пяць удзельнікаў. == Маскі == На ўсіх канцэртах удзельнікі гурта носяць маскі, апранаючы іх таксама падчас фотасесій і некаторых інтэрв’ю. Удзельнікі самі распрацоўваюць стыль сваіх масак. Першыя маскі з’явіліся ў самым пачатку творчага шляху «Hollywood Undead» і былі досыць прымітыўнымі. Іх можна сустрэць на нешматлікіх фотаздымках гурта таго перыяду. Таксама яны з’яўляюцца ў першым кліпе на песню «No.5» (2006). Першыя змены маскі зведалі перад выхадам альбома ''«Swan Songs»''. Яны сталі больш складанымі і прадуманымі. У кожнай маскі з’явілася яшчэ адна вакальная версія, з выразам для рота. На жывых выступах гурт стаў здымаць маскі пасля некалькіх першых песень. Наступныя змены адбыліся ў 2010 годзе, пасля сыходу Deuce і перад выпускам альбома ''«American Tragedy»''. На масках Da Kurlzz, Johnny 3 Tears і J-Dog з’явіліся светлавыя элементы. У адным з сваіх інтэрв’ю Charlie Scene заявіў, што гурт будзе мяняць маскі з выхадам кожнага новага альбома<ref name="autogenerated1">{{Cite web|lang=en|url=http://www.dailyblam.com/news/2011/12/05/exclusive-interview-hollywood-undead-reveal-new-album-details-talk-american-tragedy-|title=EXCLUSIVE INTERVIEW: HOLLYWOOD UNDEAD TALK 'AMERICAN TRAGEDY REDUX' & REVEAL NEW ALBUM DETAILS|date=2011-12-05|publisher=The Daily Blam|accessdate=2012-01-04|archive-date=2013-01-24|archive-url=https://www.webcitation.org/6DuCJ1Bn1?url=http://www.dailyblam.com/news/2011/12/05/exclusive-interview-hollywood-undead-reveal-new-album-details-talk-american-tragedy-|url-status=live}}</ref>. Улетку 2019 года гурт заявіў, што адмаўляецца ад нашэння масак. Johnny 3 Tears патлумачыў гэтае рашэнне тым, што «ўдзельнікі гурта выраслі з дадзеных вобразаў», а таксама лішнімі выдаткамі пры транспартоўцы масак. Канцэрты з 2020 года праходзілі ўжо без масак. {| class="wikitable" style="width:100%;" !Удзельнік !2005—2007 !2008—2009 !2010—2012 !2013—2014 !2015—2016 !2017—2019 |- |[[Файл:Hollywood_Undead_-_Sziget_2015.08.15_(3).JPG|100x100пкс]] <br /><br /><center>'''J-Dog'''</center> |Бэжавая хакейная маска з круглявымі выразамі для вачэй. Рот залеплены доларам, на шчоках бясформенныя чырвоныя плямы — «кровападцёкі». |Белая больш рэльефная маска, прарэзы для вачэй звузіліся. Пад вачыма — пырскі крыві, на роце — крывавы далар (ёсць два варыянты маскі). |Белая маска з шэрымі, «абвугленымі» плямамі. Вочы «выпалены», свецяцца, на роце — двухдоларавая банкнота. На масцы своеасаблівы складаны малюнак. |Маска белага колеру, з фільтрамі ад процівагаза на шчоках. Замест купюры на роце намаляваны знак долара. Таксама на лбе з’явілася выява Усёвідушчага Божага Вока. Вочы «выпалены» і свецяцца чырвоным. |Вочы «выпалены» больш, пад вачыма — сінякі, намаляваны знак долара. На лбе надпіс «UNDEAD» і Усёвідушчае Вока. |Маска стала прасцей у дызайне. Вакол адтулін для вачэй фарбай намаляваная выпаленасць і таго ж колеру сцякаючая кроў. Чатыры струменьчыкі з аднаго боку і тры з другога. На месцы рота маецца аб’ёмны знак долара ($). На лбе трохвугольная выпукласць. Маецца тры віды маскі: чорна-залатая, срэбрана-сіняя і чырвона-белая. |- |[[Файл:Charlie_Scene_live.jpg|133x133пкс]] <br /><br /><center>'''Charlie Scene'''</center> |На галаве — папяровы пакет з рэстарана Del Taco. Паверх — чорныя акуляры. |Чорна-белая бандана з надпісам ''Charles P. Scene'', якая затуляе рот і чорныя акуляры. |Белая бандана з надпісам ''Charlie Scene'' і чорныя акуляры. |Шэрая бандана з надпісам Charlie Scene. Аправа акуляраў матавага чорнага колеру. |Бандана, як і ў 2008, чорнага колеру з крыху змененым малюнкам. |Бандана, на якой ёсць надпіс «HOLLYWOOD CHARLIE SCENE», а таксама маюцца выявы пальмаў і знака LA, які прысутнічае на папярэдніх банданах. Маецца тры выгляду: чорна-залатая, чорна-белая з сіняватым адценнем і чырвона-белая. |- |[[Файл:Hollywood_Undead_-_Rock_am_Ring_2015-9538.jpg|146x146пкс]] <br /><br /><center>'''Johnny 3 Tears'''</center> |Белая хакейная маска, пад вачыма чорныя падцёкі, рот заклеены накрыж чырвонай/срэбнай ізастужкай, на лбе некалькі круглых адтулін. |Блакітная маска, вакол правага вока — чорны матылёк, на правай шчацэ і на падбародку яшчэ некалькі, пад левым вокам — лічба 3. На галаве — бела-залатая капітанская фуражка. |Маска стала больш выцягнутая па вертыкалі, лічба 3 размяшчаецца па ўсёй левай палове твару і свеціцца, узор матылёў больш складаны. Капітанская фуражка стала чорнага колеру. |Маска з элементамі мазаікі ці ж з эфектам парэпання, якая складаецца з маленькіх частак. Тройка, як і раней, знаходзіцца на левай палове твару, а правую ўпрыгожвае ўзор з матыля, да таго ж стала залатой. |Маска мае белыя і сінія рысы, тройка «выбіта» на левай шчацэ. Таксама маюцца элементы парэпання. Уверсе, правей тройкі, бачны матылі, а таксама голуб з гранатай. |Уся маска пакрыта выразанымі на ёй матылькамі. Выява тройкі адпавядае папярэдняму варыянту, толькі цяпер маецца яшчэ адна тройка, сіметрычная ёй, на другой шчацэ. Маецца тры віды маскі: чорна-залатая, сярэбрана-сіняя і чырвона-белая. |- |[[Файл:Мэттью_Клер.jpg|100x100пкс]] <br /><br /><center>'''Da Kurlzz'''</center> |Простая белая тэатральная маска з вузкімі прарэзамі для вачэй, двума круглымі адтулінамі для носа і маленькім ротам. |Белая маска, правая частка якой ухмыляецца, а левая — злуецца. Правая частка мае відавочнае падабенства з [[Майкл Джэксан|Майклам Джэксанам]]. |Белая маска, левая частка якой — вясёлая, а правая — злая. На масцы стала больш маршчын, на «злой» палове праступаюць чырвоныя святлівыя прожылкі. Таксама свеціцца лінія пасярэдзіне маскі, якая падзяляе дзве паловы. Валасы растрапаныя. |Маска захавала свае старыя рысы, але цяпер стала больш грознай. Маршчын стала яшчэ больш, і цяпер у маскі дзве новыя паловы: сумная, спалоханая з адкрытым ротам і абгарэлая, злая. |У маскі дзве паловы: левая сумная (белая) і правая вясёлая (чорная). Больш дэталізаваны рэльеф, шмат маршчын і зморшчын. | align="center" |— |- |[[Файл:Funny_Man.jpg|133x133пкс]] <br /><br /><center>'''Funny Man'''</center> |На галаве — чорная тканіна без прарэзаў, па-над акулярамі з белай аправай. |Чорная маска з залатымі літарамі ''FM'' на левай шчацэ і тры залатыя кропкі пад правым вокам, маркотны выраз твару. |Чорная тканкавая маска без прарэзаў, на левай шчацэ белы значок з надпісам ''UNDEAD'', на правай шчацэ тры белыя кропкі. |Чорная тканкавая маска. На твары срэбраны ўзор, які надае масцы стыль мексіканскіх барацьбітоў Луча Лібрэ. На правай шчацэ віднеюцца тры белыя кропкі, а на лбе надпіс ''FM''. |Чорная тканкавая маска без прарэзаў, на левай шчацэ белы надпіс ''LA''. На правай тры белыя кропкі. |Хакейная маска са мноствам дзірак. На месцы носа дзве дзіркі, як у чэрапа. На правай шчацэ тры белыя кропкі. Адтуліны вачэй і носа зашытыя тканінай. Маецца тры віды: чорная, сіняя і чырвоная. |- |[[Файл:Danny_Murillo_by_Kristopher_Overall.jpg|100x100пкс]] <br /><br /><center>'''Danny'''</center> | align="center" |— |Залатая маска з чорнымі плямамі |Залатая маска з металічным бляскам. Вакол левага вока — лацінскі крыж. |Залатая маска са стражэйшымі рысамі твару. Лацінскі крыж замянілі гільзы ад патронаў. |Маска сплецена з кольцаў (накшталт кальчугі) залатога колеру, адсутнічаюць прарэзы для вачэй і рота, каля левага вока — сілуэт гільзы. |Маска з ухмылкай, з крыжом і плямамі на правай шчацэ. Маецца тры віды: чорна-залатая, срэбрана-сіняя і чырвона-белая. |- |[[Файл:Deuce.jpg|100x100пкс]] <br /><br /><center>'''Deuce'''</center> |Белая хакейная маска з блакітнымі падцёкамі пад вачыма. Рот залеплены трыма палоскамі ружовай ізаленты рознай даўжыні. |Срэбная маска. Рот залеплены трыма палоскамі ружовай ізаленты рознай даўжыні, маецца прарэз для рота. |'''Як сольны выканаўца''': Срэбная маска. Рот залеплены трыма палоскамі ружовай ізаленты рознай даўжыні, маецца прарэз для рота. |'''Як сольны выканаўца''': Срэбраная маска, пакрытая люстранымі пласцінамі; маска, размаляваная ў колеры амерыканскага сцяга; чырвоная маска, пакрытая надпісамі «Danger». |'''Як сольны выканаўца''': Срэбная хакейная маска з украпінамі белага, рот залеплены трыма палоскамі ружовай ізаленты рознай даўжыні. |'''Як сольны выканаўца:''' Срэбная хакейная маска з украпінамі белага, рот залеплены трыма палоскамі ружовай ізаленты рознай даўжыні. |- |[[Файл:Шэди_Джеф.jpg|100x100пкс]] <br /><br /><center>'''Shady Jeff'''</center> |Чорная\чырвоная бандана, чорныя сонечныя акуляры. | align="center" |— | align="center" |— | align="center" |— | align="center" |— | align="center" |— |} == Дыскаграфія == '''Альбомы''' * ''Swan Songs'' (2008) * ''American Tragedy'' (2011) * ''Notes From The Underground'' (2013) * ''Day of the Dead'' (2015) * ''Five'' (2017) * ''New Empire, Vol.1'' (2020) * ''New Empire, Vol.2'' (2020) * ''Hotel Kalifornia'' (2022) '''Міні-альбомы''' * ''Swan Songs B-Sides'' (2009) * ''Swan Songs Rarities'' (2010) * ''Black Dahlia Remixes'' (2010) * ''Psalms'' (2018) == Узнагароды і намінацыі == {| class="wikitable" style="width:80%;" ! style="width:5%;" |Год ! style="width:35%;" |Намінант ! style="width:40%;" |Катэгорыя ! style="width:10%;" |Вынік ! style="width:10%;" |Месца |- | align="center" |2009 | align="center" |'''Hollywood Undead''' |Rock On Request: Top Crunk/Rock-rap Band<ref name="автоссылка1"/> | align="center" |Перамога |1 |- | rowspan="2" align="center" |2011 | align="center" |'''«Been to Hell»''' |AOL Radio: Top 10 Rock Songs of 2011<ref name="10 Best Rock Songs of 2011">{{Cite web|url=http://www.aolradioblog.com/features/best-rock-songs-2011/|title=10 Best Rock Songs of 2011|accessdate=2011-12-15|archiveurl=https://www.webcitation.org/68Id5ovGW?url=http://www.aolradioblog.com/features/best-rock-songs-2011/|archivedate=2012-06-09}}</ref> | align="center" |Перамога |5 |- | align="center" |'''«Levitate (Digital Dog Club mix)»''' |WGRD’s 2011 Favorite Listener Band of The Year<ref name="Vote For WGRD's 2011 Favorite Listener Band of The Year">{{Cite web|url=http://wgrd.com/vote-for-wgrds-2011-favorite-listener-band-of-the-year/|title=Vote For WGRD's 2011 Favorite Listener Band of The Year|accessdate=2011-12-15|archiveurl=https://www.webcitation.org/68Id6nXua?url=http://wgrd.com/vote-for-wgrds-2011-favorite-listener-band-of-the-year/|archivedate=2012-06-09}}</ref> | align="center" |Перамога |1 |- |} == Склад == {{Слупкі}} {{Col-2}}; Цяперашні склад * [[J-Dog]] — [[вакал]], [[скрымінг|скрым]], [[гітара]], [[клавішныя]], [[музычнае праграмаванне|праграмаванне]] <small>(2005—цяперашні час)</small>, [[бас-гітара]] <small>(2011—цяперашні час)</small> * [[Дзілан Альварэс|Funny Man]] — вакал, скрым <small>(2005—цяперашні час)</small> * [[Джордж Рэйган|Johnny 3 Tears]] — вакал, скрым <small>(2005—цяперашні час)</small>, бас-гітара <small>(2013—цяперашні час)</small> * [[Charlie Scene]] — вакал, скрым, гітара <small>(2005—цяперашні час)</small> * [[Даніэль Мурылья|Danny]] — вакал <small>(2010—цяперашні час)</small>, клавішныя <small>(2011—цяперашні час)</small>, гітара <small>(2011—цяперашні час)</small>, бас-гітара <small>(2013—цяперашні час)</small> ; Цяперашнія сесійныя ўдзельнікі * Greg Garman — [[ударныя]], [[перкусія (музыка)|перкусія]]<small>(2019—цяперашні час)</small> ; Былыя ўдзельнікі * [[Da Kurlzz]] — ударныя, перкусія, скрым <small>(2005—2017)</small> * [[Shady Jeff]] — вакал, скрым <small>(2005—2007)</small> * [[Deuce]] — вакал, скрым, бас-гітара <small>(2005—2009)</small> ; Былыя сесійныя ўдзельнікі * Glendon «Biscuitz» Crain — ударныя, перкусія <small>(2008—2010)</small> * Daren Pfeifer — ударныя, перкусія <small>(2010—2014)</small> * Tyler Mahurin — ударныя, перкусія <small>(2014—2017)</small> * Matt Oloffson — ударныя, перкусія <small>(2017—2019)</small>{{Слупкі-канец}} === Часавая шкала === {{#tag:timeline|ImageSize=width:900 height:auto barincrement:22 PlotArea = left:100 bottom:100 top:0 right:10 Alignbars = justify DateFormat = dd/mm/yyyy Period = from:01/01/2005 till:{{#time:d/m/Y}} TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy Legend = orientation:vertical position:bottom columns:4 ScaleMajor = increment:1 start:2005 ScaleMinor = increment:1 start:2005 Colors = id:Vocals value:red legend:Вакал id:Guitar value:green legend:Гітара id:Bass value:blue legend:Бас-гітара id:Keys value:purple legend:Клавішныя id:Drums value:orange legend:Ударныя,_перкусія id:Tour value:yellow legend:Сесійны_музыка id:Lines1 value:black legend:Студыйныя_альбомы id:Lines2 value:gray(0.7) legend:EP id:bars value:gray(0.95) BackgroundColors = bars:bars LineData = layer:back color:Lines1 at:02/09/2008 at:04/04/2011 at:08/01/2013 at:31/03/2015 at:27/10/2017 at:14/02/2020 at:04/12/2020 at:12/08/2022 color:Lines2 at:23/06/2009 at:20/04/2010 at:13/09/2010 at:02/11/2018 BarData = bar:De text:"Deuce" bar:JD text:"J-Dog" bar:SJ text:"Shady Jeff" bar:DK text:"Da Kurlzz" bar:CS text:"Charlie Scene" bar:FM text:"Funny Man" bar:J3T text:"Johnny 3 Tears" bar:Da text:"Danny" bar:GC text:"Biscuitz" bar:DP text:"Daren Pfeifer" bar:TM text:"Tyler Mahurin" bar:MO text:"Matt Oloffson" PlotData = width:13 textcolor:black align:left anchor:from shift:(10,-4) bar:SJ from:15/02/2005 till:15/06/2007 color:Vocals bar:JD from:01/01/2005 till:end color:Vocals bar:De from:01/01/2005 till:15/01/2010 color:Vocals bar:Da from:10/10/2009 till:end color:Vocals bar:FM from:03/06/2005 till:end color:Vocals bar:J3T from:03/06/2005 till:end color:Vocals bar:CS from:03/06/2005 till:end color:Vocals bar:DK from:12/04/2005 till:01/05/2017 color:Vocals bar:GC from:01/01/2008 till:01/01/2010 color:Drums bar:DP from:01/01/2010 till:30/10/2014 color:Drums bar:TM from:30/10/2014 till:11/12/2017 color:Drums bar:MO from:11/12/2017 till:end color:Drums width:9 bar:JD from:01/01/2005 till:end color:Bass bar:Da from:08/01/2013 till:end color:Guitar width:7 bar:JD from:01/01/2005 till:end color:Keys bar:De from:01/01/2005 till:15/01/2010 color:Keys bar:Da from:21/10/2011 till:end color:Guitar bar:Da from:21/10/2017 till:end color:Keys width:3 bar:JD from:01/01/2005 till:end color:Guitar bar:De from:01/01/2005 till:15/01/2010 color:Bass bar:Da from:10/10/2009 till:15/01/2010 color:Tour bar:Da from:22/03/2011 till:end color:Keys bar:J3T from:08/01/2013 till:end color:Bass bar:CS from:03/06/2005 till:end color:Guitar bar:DK from:12/04/2005 till:01/05/2017 color:Drums bar:GC from:01/01/2008 till:01/01/2010 color:Tour bar:DP from:01/01/2010 till:30/10/2014 color:Tour bar:TM from:30/10/2014 till:11/12/2017 color:Tour bar:MO from:11/12/2017 till:end color:Tour bar:Da from:21/10/2017 till:end color:Bass}} == Дадатковыя факты == * Мянушкі удзельнікаў звязаныя з чым-небудзь, напрыклад: ''J-Dog'' — з ініцыяламі «JD» (Jorel Decker), ''Johnny 3 Tears'' утворана ад назвы яго ранейшага гурта «3 Tears», ''Da Kurlzz'' назвалі ў гонар яго кучаравых валасоў, Deuce — скарачэнне ''Tha Producer'', ''Funny Man —'' з-за яго вясёлага нораву і часцяком нясмешных жартаў, ''Charlie Scene —'' па словах Чарлі, гэта першае, што прыйшло яму ў галаву, ''Danny —'' ад яго сапраўднага імя — Daniel<ref name="J3Ttatoos">[http://hollywoodundead.ru/profiles/blogs/8-lyubimyh-tatuirovok-johnny-3 Johnny 3 Tears about Tatoos] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20121003015122/http://hollywoodundead.ru/profiles/blogs/8-lyubimyh-tatuirovok-johnny-3 |date=3 кастрычніка 2012 }} {{Недаступная спасылка|месяц=08|год=2013|url=http://hollywoodundead.ru/profiles/blogs/8-lyubimyh-tatuirovok-johnny-3|id=20120107}}</ref>. * Многія фанаты прымаюць песню «I Must Be Emo» за творчасць Hollywood Undead, аднак яна напісана дуэтам Adam & Andrew. ''«Людзі настолькі, блін, тупыя, што лічаць гэтую песню нашай!»'' — пракаментаваў Da Kurlzz<ref>[http://clubs.ya.ru/4611686018427451062/replies.xml?item_no=5 12 Questions for Da Kurlzz]{{Недаступная спасылка}}</ref>. * Сімвалам гурта з’яўляецца голуб, які нясе гранату. Па словах Johnny 3 Tears, ён азначае, што ў любым становішчы ёсць выбар, за які мы пасля нясем адказнасць<ref name="J3Ttatoos" />. {{Зноскі}} == Спасылкі == * [http://hollywoodundead.com/ Афіцыйны сайт]{{Ref-en}} * {{YouTube user|HollywoodUndeadVEVO}}. * [http://www.lastfm.ru/music/Hollywood+Undead Профіль Hollywood Undead] на [[Last.fm]]. {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Выканаўцы Universal Music Group]] [[Катэгорыя:Гурты альтэрнатыўнага метала ЗША]] [[Катэгорыя:Музычныя калектывы 2010-х]] [[Катэгорыя:Музычныя калектывы 2000-х]] [[Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2005 годзе]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Лакальны подпіс у выявы з Вікіданых]] [[Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі]] l191rnn1787me781hv8xdlyktmex4z4 5134948 5134947 2026-05-02T13:31:43Z DzBar 156353 дададзена [[Катэгорыя:Рэп-рок-гурты]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5134948 wikitext text/x-wiki {{Музычны калектыў}} '''Hollywood Undead''' (з {{Lang-en|«Галівудская нечысць»}}) — амерыканскі [[рок-гурт]] з [[Лос-Анджэлес]]а, заснаваны ў [[2005 год у гісторыі музыкі|2005]] годзе. Творчасць калектыву грунтуецца на змешванні [[Рок-музыка|рок-музыкі]] з [[хіп-хоп]]ам і, адпаведна, у асноўным класіфікуецца як [[рэп-рок]]. На дадзены момант гурт выпусціў восем студыйных альбомаў: ''Swan Songs'' (2008), ''American Tragedy'' (2011), ''Notes from the Underground'' (2013), ''Day of the Dead'' (2015), ''Five'' (2017), '' New Empire, Vol. 1'' (2020), ''New Empire, Vol. 2'' (2020), Hotel Kalifornia (2022), тры міні-альбомы: Swan Songs B-Sides EP, Swan Songs Rarities EP і PSALMS. А таксама зборнікі ''Desperate Measures'' (2009) і ''American Tragedy Redux (2011)''. Удзельнікі гурта на канцэртах і фотасесіях носяць маскі. Усяго было прададзена больш за 10 мільёнаў копій альбомаў гурта па ўсім свеце. У студзені 2013 года дэбютны альбом ''Swan Songs'' атрымаў плацінавую сертыфікацыю ад Амерыканскай асацыяцыі гуказапісвальных кампаній<ref>{{Cite web|url=http://instagram.com/p/UpUMLvrYPf/|title=We did it everyone! WeAreHU|publisher=[[Instagram]]|lang=en|accessdate=2013-01-19|archiveurl=https://www.webcitation.org/6DptcGAcX?url=http://instagram.com/p/UpUMLvrYPf/|archivedate=2013-01-21}}</ref>. == Гісторыя == === Фарміраванне (2005—2007) === Гурт быў створаны ў 2005 годзе пасля Deuce (Арон Эрліхман) і J-Dog (Джорел Деккер) размясцілі на [[Myspace|MySpace]] песню пад назвай The Kids. Атрымаўшы станоўчы водгук, яны знайшлі іншых удзельнікаў гурта ў Інтэрнэце. У 2005 годзе склад гурта быў такім: Shady Jeff (Джэф Мэцью Філіпс), Johnny 3 Tears (Джордж Артур Рэйган), Funny Man (Дылан Пітэр Альварэз), Charlie Scene (Джордан Крыстафер Тэрэл), Da Kurlzz (Мэцью Бусек) і The Phantasm (Джасцін Лафаэт Раман). У інтэрв’ю часопісу ''Shave'' J-Dog растлумачыў: «Той, хто ў патрэбны момант быў у пакоі і граў на інструменце, стаў удзельнікам гурта»<ref name="Shave Magazine Interview">[http://hollywoodundead.ru/profiles/blogs/interesnoe-intervyu-zhurnalu Shave Magazine Interview]{{Недаступная спасылка}}</ref>. Датычна назвы «Hollywood Undead» J-Dog распавёў, што першая сумесна запісаная песня называлася «Hollywood» (пазней назва была зменена на «No.5»), а гурт планавалі назваць проста «Undead». Убачыўшы дыск з песняй, адзін знаёмы гурта сказаў: «Undead Hollywood», а затым, прачытаўшы наадварот: «Hollywood Undead? Крутая назва!»<ref>{{Cite web|url=http://hollywoodundead.3dn.ru/news/10_voprosov_dlja_j_dog/2010-01-23-36|title=10 questions for J-Dog|archive-date=2014-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20140226154645/http://hollywoodundead.3dn.ru/news/10_voprosov_dlja_j_dog/2010-01-23-36|url-status=live}}</ref>. Shady Jeff пазней сышоў з Hollywood Undead і адкрыў сетку аўтазаправачных станцый, якія спецыялізуюцца на біяпаліве<ref name="Myspace">{{Cite web|url=http://www.myspace.com/video/thegreenlab/jeff-phillips-on-cnn-news/38318062|title=Jeff Philips on CNN News|publisher=CNN|accessdate=2011-07-03|archiveurl=https://www.webcitation.org/68IcvDcws?url=http://www.myspace.com/video/thegreenlab/jeff-phillips-on-cnn-news/38318062|archivedate=2012-06-09}}</ref>. Адной з асаблівасцяў гурта сталі маскі, з дапамогай якіх музыканты хаваюць сваю знешнасць. Па меры росту папулярнасці калектыву на Hollywood Undead звярнулі ўвагу ў нядаўна створаным лэйбле MySpace Records, і іх песня «No.5» ўвайшла ў зборнік ''Myspace Records Vol. 1''; тады ж гурт зняў відэакліп на гэты трэк. Свайму поспеху на MySpace яны шмат у чым абавязаны іх агульнаму сябру Джэфры Стару, які да таго часу ўжо быў сур’ёзна раскручаны ў гэтай сацыяльнай сетцы і дапамагаў ім прасоўваць старонку гурта. === Кантракт з лэйблам, Swan Songs і Desperate Measures (2007—2010) === Крыху больш за год спатрэбілася Hollywood Undead на запіс трэкаў для альбома. Яшчэ каля двух гадоў яны займаліся пошукамі лэйбла, які не будзе падвяргаць цэнзуры іх альбом. Першапачаткова ў гурта быў падпісаны кантракт з MySpace Records але пасля таго як лэйбл паспрабаваў падвергнуць цэнзуры іх альбом, гурт разарваў з ім кантракт і стаў шукаць іншы лэйбл. У выніку гурта падпісаў кантракт з A&amp;amp;M/Octone Records і выпусціў свой дэбютны альбом ''Swan Songs'' 2 верасня 2008 года. Альбом прадзюсавалі Дон Гілмар (''Don Gilmore'') і Дэні Лонер (''Danny Lohner''), вядомыя па працы з такімі гуртамі як [[Linkin Park]] і [[Nine inch nails|Nine Inch Nails]]. За месяц да выпуску альбома гурт даў свой першы live-выступ на ''Virgin Mobile Festival'' з такімі песьнямі, як «Undead», «Black Dahlia», «California». ''Swan Songs'' дэбютаваў на 22 месцы ў Billboard 200 з 21 000 копій альбома, прададзеных за першы тыдзень<ref>{{Cite web|url=http://www.billboard.com/#/album/hollywood-undead/swan-songs/1337999|title=Swan Songs - Hollywood Undead|work=billboard.су|archive-date=2009-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20091020115513/http://www.billboard.com/#/album/hollywood-undead/swan-songs/1337999|url-status=live}}</ref>. У канцы 2009 года гурт выйграў ''Rock on Request Awards'' у намінацыі «Лепшая кранк/рэп-рок-гурт»<ref name="автоссылка1">{{Cite web|url=http://www.rockonrequest.com/id323.html|title=2009 Top In Rock Awards|work=[[Rock on Request]]|archive-url=https://www.webcitation.org/68IcvnEld?url=http://www.rockonrequest.com/id323.html|archive-date=2012-06-09|accessdate=8 снежня 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091223092718/http://www.rockonrequest.com/id323.html|archivedate=23 снежня 2009|url-status=dead}}</ref>. === Канфлікт з Deuce === У 2009 годзе вакаліст і заснавальнік гурта Deuce нечакана не прыняў удзел у ''Vatos Locos Tour''. Charlie Scene заявіў у інтэрв’ю: «Ён хацеў асабістага памочніка (сябар Deuce, Джымі Юма, які прымаў удзел у стварэнні масак, а таксама запісваў разам з Deuce песню „This Love, This Hate“) падчас тура. Ні ў каго з нас не было асабістага памочніка, мы ж не эгаманьякі. Нам гэтага не трэба, а ён хацеў, каб гурт плаціў за гэта цягам чатырох месяцаў… Мы паехалі ў аэрапорт, каб вылецець на наступны выступ. Ён не з’явіўся. Мы патэлефанавалі яму, але ён не ўзяў слухаўку. І на працягу двух тыдняў мне давялося спяваць замест яго»<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=hBaxNvfMkDk|title=Charlie Scene and J-Dog interviewed by rock.com|archive-date=2014-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20140319022541/http://www.youtube.com/watch?v=hBaxNvfMkDk&app=desktop|url-status=live}}</ref>. Тады гурт запрасіў свайго старога сябра Даніэля Мурылья выконваць вакальныя ролі Deuce падчас тура<ref name="Hollywood Undead know how to put on a show">{{Cite web|url=http://www.standard.net/topics/features/2011/05/16/hollywood-undead-know-how-put-show|publisher=Standard.net|title=Hollywood Undead know how to put on a show|date=2011-05-16|accessdate=2011-06-02|archiveurl=https://www.webcitation.org/68IcwSUX3?url=http://www.standard.net/topics/features/2011/05/16/hollywood-undead-know-how-put-show|archivedate=2012-06-09}}</ref>. Даніэль пагадзіўся, перапыніўшы тым самым кар’еру вакаліста ў пост-хардкор гурце Lorene Drive і выступ у вядомым шоу American Idol. У сярэдзіне студзеня 2010 года гурт афіцыйна абвясціў яго новым удзельнікам, даўшы псеўданім ''Danny''. Увесну 2010 года Deuce запісвае песню «Story of a Snitch», у якой сцвярджае, што яго выгналі з гурта. У адказ на гэта Hollywood Undead заявілі, што не будуць паддавацца на гэтыя правакацыі, каб «не апускацца да яго ўзроўню». Пасля сыходу з Hollywood Undead Deuce заняўся сольнай кар’ерай. === American Tragedy і Redux (2010—2012) === [[Файл:Danny_Murillo_by_Kristopher_Overall.jpg|злева|міні|230x230пкс|Даніэль на канцэрце ''World War 3 Tour'' у 2011 годзе.]] На пачатку 2010 года гурт пачаў запіс матэрыялу для новага альбома<ref>{{Cite web|url=http://www.facebook.com/#!/hollywoodundeadofficial|title=Niet compatibele browser|publisher=Facebook|accessdate=2011-06-20|archive-date=2005-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20050408055255/http://www.facebook.com/#!/hollywoodundeadofficial|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://melodic.net/newsOne.asp?newsId=15536|title=Melodic Net – Hollywood Undead Infiltrate I Heart Radio|publisher=Melodic.net|accessdate=2011-06-20|archive-url=https://www.webcitation.org/68IcyFbAN?url=http://www.melodic.net/?page=news|archive-date=2012-06-09}}</ref>. 1 красавіка на iHeartRadio адкрываецца станцыя «Undead Radio»<ref>{{Cite web|url=http://www.dreadcentral.com/news/36656/exclusive-hollywood-undead-radio-dead-webisode|title=Exclusive Hollywood Undead: Radio Dead Webisode|accessdate=2014-01-26|archive-date=2013-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20131220100647/http://www.dreadcentral.com/news/36656/exclusive-hollywood-undead-radio-dead-webisode|url-status=live}}</ref>. Гурт сумесна з кіраўніком лэйбла A&amp;amp;M/Octone Джэймсам Дынерам (James Diener) заявілі, што збіраюцца выпусціць альбом восенню 2010 года. Дзінер таксама выказаў меркаванне, што «альбом чакае поспех, бо гурт зрабіў вялікі крок наперад»<ref name="Hollywood Undead lives vibrantly on alt scene">{{Cite news|url=http://new.music.yahoo.com/hollywood-undead/news/hollywood-undead-lives-vibrantly-on-alt-scene--62000659|publisher=[[Yahoo! News|Yahoo!]]|title=Hollywood Undead lives vibrantly on alt scene|accessdate=2010-07-29}}</ref>. Таксама гурт пацвердзіў, што прадзюсарам альбома стане Дон Гілмар. Запіс альбома скончыўся ў сярэдзіне лістапада. 8 снежня 2010 года гурт анансаваз сінгл «Hear Me Now». 13 снежня песня трапляе ў ратацыю радыёстанцый. Лічбавы сінгл выходзіць 21 снежня. 11 студзеня гурт паведамляе, што новы альбом будзе называцца American Tragedy, і прызначае яго выхад на 8 сакавіка 2011 года<ref>{{Cite web|url=http://www.artistdirect.com/entertainment-news/article/hollywood-undead-talk-american-tragedy-darkness-movies-and-hear-me-now/8692325|title=Hollywood Undead Talk "American Tragedy," Darkness, Movies and "Hear Me Now" – ARTISTdirect News|publisher=Artistdirect.com|accessdate=|archiveurl=https://www.webcitation.org/68Iczkh9i?url=http://www.artistdirect.com/entertainment-news/article/hollywood-undead-talk-american-tragedy-darkness-movies-and-hear-me-now/8692325|archivedate=2012-06-09}}</ref>. На наступны дзень на YouTube канале гурта з’яўляецца прэв’ю альбома. 21 студзеня становіцца даступная дэма-версія трэка «Comin’ in Hot»<ref>[https://twitter.com/hollywoodundead/status/28624267042095106 Comin' in Hot release]</ref>. 22 студзеня гурт адпраўляецца ў ''Nightmare After Christmas Tour'' разам з [[Avenged Sevenfold]] і [[Stone Sour]]<ref>[http://www.avengedsevenfold.com/news/nightmare-after-christmas-tour-sale Nightmare after christmas tour] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120412114153/http://www.avengedsevenfold.com/news/nightmare-after-christmas-tour-sale}}</ref>. 5 лютага 2011 года становіцца даступнай для запампоўкі песня «Been to Hell»<ref>[http://www.facebook.com/hollywoodundeadofficial/posts/144088885651799 Retrieved February 2011]</ref>. 22 лютага гурт пераносіць дату выхаду альбома на 5 красавіка<ref>{{Cite web|url=http://www.facebook.com/hollywoodundeadofficial|title=Niet compatibele browser|publisher=Facebook|accessdate=|archivedate=2014-04-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140412131329/https://www.facebook.com/hollywoodundeadofficial}}</ref>. 15 сакавіка 2011 года выходзяць адразу два сінглы ў падтрымку альбома — «Been to Hell» і «Coming Back Down». 5 красавіка 2011 года адбыўся выхад альбома ''American Tragedy''. У першы тыдзень было прададзена каля 67 000 капій альбома. Альбом заняў чацвёртую пазіцыю ў Billboard 200 і першае месца ў Top Hard Rock Albums. У Канадзе альбом заняў 5-е месца, а ў Вялікабрытаніі — 43-е. Рэміксаваная версія песні «Levitate» гучыць у гульні «Shift 2: Unleashed». Песня «Glory» выкарыстоўвалася ў рэкламе спартыўнага тэлеканала «ESPN». У падтрымку альбома Hollywood Undead ў красавіку — маі 2011 года гастралявалі разам з 10 Years, New Medicine і Drive-A ў турнэ ''Revolt Tour''<ref>{{Cite web|url=http://www.therevolttour.com/|publisher=Hollywood Undead|title=Hollywood Undead headlines the Revolt Tour|accessdate=2011-06-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110510091947/http://therevolttour.com/|archivedate=2011-05-10}}</ref>. Пасля гэтага гурт адыграў некалькі канцэртаў у Еўропе, Аўстраліі і Канадзе. У сярэдзіне лета гурт разам з All That Remains і Hyro Da Hero адправіліся ў ''Endless Summer Tour''<ref>{{Cite web|url=http://www.amoctone.com/hollywoodundead/ecrm/THISWEEK/|publisher=Hollywood Undead|title=Endless Summer Tour|accessdate=2011-06-14|archiveurl=https://www.webcitation.org/68Id1xrcS?url=http://www.amoctone.com/hollywoodundead/ecrm/THISWEEK/|archivedate=2012-06-09}}</ref>. У жніўні быў абвешчаны конкурс аматарскіх відэа, лепшыя з якіх увойдуць у відэакліп на песню «My Town», якую планавалася выпусціць сінглам. Аднак сінгл і кліп так і не выйшлі. У жніўні 2011 года гурт абвясціў пра выхад новага альбома, ''American Tragedy Redux'', які складаецца з рэміксаў песень з альбома ''American Tragedy''. У канцы жніўня быў абвешчаны конкурс фанацкіх рэміксаў на песні «Le Deux» і «Bullet», лепшы з якіх увойдзе ў альбом, а пераможца атрымае грошы, футболку і аксэсуары з атрыбутыкай Hollywood Undead. У кастрычніку гурт зняў і выпусціў сінгл і кліп на рэмікс песні «Levitate». 1 лістапада 2011 года гурт адправіўся ў тур «World War III» разам з гуртамі Asking Alexandria, We Came As Romans, Borgore і DRUGS<ref>{{Cite web|url=http://www.theprp.com/2011/09/06/news/dates-revealed-for-world-war-iii-tour-hollywood-undead-asking-alexandria-etc/|title=Dates Revealed For «World War III Tour» (Hollywood Undead, Asking Alexandria, Etc.) {{!}} Theprp.com — Metal, Hardcore And Rock News, Reviews And More|archive-date=2011-09-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928151731/http://www.theprp.com/2011/09/06/news/dates-revealed-for-world-war-iii-tour-hollywood-undead-asking-alexandria-etc/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.facebook.com/photo.php?fbid=10150310592952981&set=a.424114737980.220206.19852287980&type=3|title=Фотографии профиля {{!}} Facebook|archive-date=2016-01-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20160124182242/https://www.facebook.com/photo.php?fbid=10150310592952981&set=a.424114737980.220206.19852287980&type=3|url-status=live}}</ref>. 21 лістапада адбыўся рэліз альбома ''American Tragedy Redux''. Пасля гэтага гурт адправіўся ў турнэ «Buried Alive» разам з [[Avenged Sevenfold]], Black Veil Brides і Asking Alexandria<ref name="Avenged Sevenfold to tour with Hollywood Undead, Black Veil Brides, and Asking Alexandria">{{Cite news|url=http://www.avengedsevenfold.com/news/buried-alive-tour|title=The Buried Alive tour|access-date=8 снежня 2022|archive-date=20 мая 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120520001617/http://www.avengedsevenfold.com/news/buried-alive-tour|url-status=dead}} {{Cite web |title=Архіўная копія |url=http://www.avengedsevenfold.com/news/buried-alive-tour |accessdate=8 снежня 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120520001617/http://www.avengedsevenfold.com/news/buried-alive-tour |archivedate=20 мая 2012 |url-status=dead }}{{Cite web |title=Архіўная копія |url=http://www.avengedsevenfold.com/news/buried-alive-tour |accessdate=8 снежня 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120520001617/http://www.avengedsevenfold.com/news/buried-alive-tour |archivedate=20 мая 2012 |url-status=dead }}</ref>. === Notes from the Underground (2013—2014) === Пасля працяглых гастроляў на працягу 2011, у падтрымку свайго другога студыйнага альбома, ''American Tragedy'', і першага альбома рэміксаў, ''American Tragedy Redux'', Charlie Scene абвясцілі аб планах пачаць працу над трэцім студыйным альбомам у канцы лістапада 2011 года. Гэта заява была зроблена пасля заканчэння тура «World War III» у якім Hollywood Undead удзельнічалі разам з групай Asking Alexandria. Charlie Scene заявіў, што гурт пачне запісваць дэма-версіі песень падчас турнэ «Buried Alive» і пачне запіс фінальных версій трэкаў адразу пасля заканчэння турнэ, у снежні 2011 года. Ён таксама заявіў, што альбом будзе гучаць больш падобна на ''Swan Songs'', чым на ''American Tragedy''. Каментуючы розніцу ў гучанні на гэты раз, ён заявіў: «Я б сказаў, што на гэты раз лэйбл даў нам поўную свабоду ў плане творчасці. Я думаю, гэта будзе больш падобна на ''Swan Songs'', чым на ''American Tragedy''. Гэта будзе сумесь і таго і іншага, я маю на ўвазе, што мы ўсе расцем як музыкі, мы сталеем, і мы займаемся музыкай даволі-такі доўга, таму я думаю, гэта будзе больш падобна на ''Swan Songs,'' думаю, нашым фанатам гэта вельмі спадабаецца.»<ref name="Hollywood Undead’s Charlie Scene Talks Remix Disc, Giving Wedgies + More">{{Cite web|url=http://loudwire.com/hollywood-undead-charlie-scene-interview-remix-disc-wedgies-more/|publisher=Loudwire|author=Liz Ramanand|title=Hollywood Undead’s Charlie Scene Talks Remix Disc, Giving Wedgies + More|date=2011-11-29|accessdate=2011-11-29|archiveurl=https://www.webcitation.org/68Id2ccBI?url=http://loudwire.com/hollywood-undead-charlie-scene-interview-remix-disc-wedgies-more/|archivedate=2012-06-09}}</ref> Пазней у інтэрв’ю Charlie Scene заявіў, што гурт не збіраецца зацягваць з выхадам альбома і плануе выпусціць яго ў канцы лета<ref name="EXCLUSIVE INTERVIEW: HOLLYWOOD UNDEAD TALK 'AMERICAN TRAGEDY REDUX' & REVEAL NEW ALBUM DETAILS">{{Cite web|url=http://www.dailyblam.com/news/2011/12/05/exclusive-interview-hollywood-undead-reveal-new-album-details-talk-american-tragedy-|publisher=The Daily Blam|title=EXCLUSIVE INTERVIEW: HOLLYWOOD UNDEAD TALK 'AMERICAN TRAGEDY REDUX' & REVEAL NEW ALBUM DETAILS|date=2011-12-05|accessdate=|archivedate=2013-01-24|archiveurl=https://www.webcitation.org/6DuCJ1Bn1?url=http://www.dailyblam.com/news/2011/12/05/exclusive-interview-hollywood-undead-reveal-new-album-details-talk-american-tragedy-}}</ref>. У студзені 2012 года музычны часопіс ArtistDirect назваў новы альбом адным з самых чаканых альбомаў года<ref name="The Most Anticipated Albums of 2012">{{Cite web|url=http://www.artistdirect.com/entertainment-news/article/the-most-anticipated-albums-of-2012/9867656|publisher=Artistdirect|title=Most Anticipated Albums of 2012|date=|accessdate=|archiveurl=https://www.webcitation.org/68Id52U96?url=http://www.artistdirect.com/entertainment-news/article/the-most-anticipated-albums-of-2012/9867656|archivedate=2012-06-09}}</ref>. 19 кастрычніка гурт выклаў трэк «Dead Bite» для вольнай загрузкі<ref name="Hollywood Undead Return With a 'Dead Bite'">{{Cite web|url=http://www.noisecreep.com/2012/10/19/hollywood-undead-dead-bite/|publisher=Noisecreep|title=Hollywood Undead Return With a 'Dead Bite'|date=2012-10-19|accessdate=2012-10-19|archiveurl=https://www.webcitation.org/6CLWi1wwb?url=http://www.noisecreep.com/2012/10/19/hollywood-undead-dead-bite/|archivedate=2012-11-21}}</ref>. «We Are», першы сінгл з альбома, выйшаў 29 кастрычніка 2012 года. Назва альбома была абвешчана — ''Notes From The Underground''. 10 снежня выйшаў кліп на песню «We Are». Выхад альбома адбыўся 8 студзеня 2013 года, за два дні да гэтага альбом быў зліты ў сетку. === Day of the Dead (2015—2016) === Праца над чацвёртым альбомам пачалася ў працэсе «Notes from the Ground Tour» у 2013 годзе. Альбом запісваўся з снежня 2013 года па красавік 2014 года. 20 кастрычніка Дарэн Пфайфер, сесійны бубнач гурта, абвясціў аб сваім вымушаным сыходзе з гурта. Прычынай стаў пераезд Дарэна ў [[Філадэльфія|Філадэльфію]], да сваёй жонкі, і цяпер у іх ёсць дзіця. 21 кастрычніка Hollywood Undead выпусціў першы трэк з чацвёртага студыйнага альбома пад назвай «Day of the Dead». Аднак 17 кастрычніка відэа са стрымам песні было выпадкова апублікавана на іх афіцыйным канале. Відэа знаходзілася ў публічным доступе каля васьмі гадзін, а затым было прыбрана ў асабісты доступ. 3 лютага адбыўся афіцыйны анонс альбома, Hollywood Undead паведамілі, што чацвёрты студыйны альбом выйдзе 31 сакавіка. 5 лютага стала вядома, што здымкі кліпа на песню «Day of the Dead», пройдуць у бліжэйшы час, а рэжысёрам стане Спенс Нікалсан. Раней ён ужо працаваў з Hollywood Undead над відэа на сінгл «Everywhere I Go». 8 лютага з’явілася інфармацыя, што кліп на «Day of the Dead» выйдзе ў апошні тыдзень лютага. 10 лютага з’явіўся ўрывак новай песні «Usual Suspects», першай з пяці песень, якія гурт прадэманструе да выхаду альбома, а таксама ўрывак з відэа на песню «Day of the Dead». Гэтак жа стала вядомая дата пачатку предзаказа альбома — 17 лютага (Дзень выхаду сінгла «Usual Suspects»). 16 лютага ў сетку злілі трэк «Usual Suspects» (песня выйшла раней з-за розніцы ў часе: 11 гадзін), гэтак жа выпушчаны сінгл — «Gravity» — 22 лютага. 9 сакавіка выйшла песня «How We Roll». Кліп на «Day Of The Dead» першапачаткова павінен быў выйсці 2 сакавіка, але ў сувязі з міні-турам па [[Аўстралія|Аўстраліі]], мантаж спыніўся. Праўда лэйбл запэўнівае, што паспрабуе выпусціць кліп як мага хутчэй. Акрамя гэтага з’явіўся трэк ліст Deluxe выдання альбома. 16 сакавіка выйшаў чацвёрты сінгл з новага альбома гурта «Live Forever», а 24 сакавіка выйшаў сінгл «Disease». Альбом «Day of the Dead» выйшаў 31 сакавіка. === Five, сыход Da Kurlzz (2017—2018) === Пасля доўгага зацішша, 19 ліпеня 2017 года адбываецца зліў ў Інтэрнэт першага сінгла пад назвай «California Dreaming». У адрозненне ад папярэдніх рэлізаў гурта, гэтая песня па стылі бліжэй да [[груў-метал]]у і [[металкор]]у, чым да [[рэп-рок]]у або [[хіп-хоп]]у. З лістапада па снежань 2017 года ў гурта быў запланаваны сусветны тур. На 2018 год у гурта запланавана еўрапейская частка тура ў сувязі з выхадам новага альбома. На здымках кліпа да сінгла «California Dreaming» не было шостага ўдзельніка гурта Da Kurlzz. У жніўні было афіцыйна заяўлена, што ўдзельнікаў засталося пяцёра. Пяты альбом гурта, названы «Five», выйшаў 27 кастрычніка 2017 года. 24 ліпеня гурт афіцыйна выпускае сінгл «California Dreaming» і кліп на яго. 18 жніўня адбываецца зліў другога сінгла пад назвай «Whatever It Takes». 25 жніўня гурт афіцыйна выпускае другі сінгл «Whatever It Takes» і кліп на яго. 27 верасня адбываецца зліў «Renegade» у сетку. 29 верасня кліп на гэтую кампазіцыю быў апублікаваны на афіцыйным канале гурта. 12 кастрычніка выходзіць тызер песні «We Own The Night». Дата выхаду трэка і кліпа — 13 кастрычніка. 20 кастрычніка альбом ''Five'' злілі ў Сеціва ў свабодны доступ. === Psalms EP (2018) === 21 мая новы сінгл з’яўляецца на Радыё 94.1 Zone. 1 чэрвеня гурт афіцыйна выпускае сінгл «Gotta Let Go». «Кожны раз, калі мы азіраемся ў мінулае, мы бачым у ім толькі цяжкасці і нягоды. Мы занадта часта забываем пра добрае, таму што мы аслеплены тым болем, праз які мы ўсе праходзім. Гэтая песня пра тое, што гэты боль трэба адпусціць, каб убачыць, што жыццё можа быць выдатным» — Johnny 3 Tears пра песню, якая выйшла. 27 чэрвеня выйшаў музычны кліп на песню «Gotta Let Go». 18 ліпеня быў зліты другі новы сінгл «Another Level». 27 ліпеня гурт афіцыйна выпусціў новы сінгл «Another Level». 25 кастрычніка ў афіцыйным Instagram-акаўнце гурта з’явіўся першы тызер новага альбома. 29 кастрычніка стала вядома што міні-альбом пад назвай «Psalms» будзе выпушчаны 2 лістапада і ў ім, акрамя выпушчаных раней у гэтым годзе «Gotta Let Go» і «Another Level», будуць прысутнічаць 3 Новыя песні: «Bloody Nose», «Live Fast Die Young» і «Something To Believe». 31 кастрычніка песня «Bloody Nose» з’яўляецца на радыё SiriusXM. 1 лістапада міні-альбом «Psalms» быў зліты ў сетку. 2 лістапада гурт афіцыйна выпусціў новы міні-альбом «Psalms». === New Empire, Vol. 1 (2019—2020) === Летам 2019 года, пасля чарговага зацішша, гурт даў інтэрв’ю, дзе паведаміў пра тое, што рыхтуе альбом, які плануе разбіць на 2 часткі. Першую частку планавалася выпусціць восенню 2019 года, а другую вясной 2020 года, аднак абодва рэлізы не выйшлі ў пазначаную дату. 25 кастрычніка 2019 гурт афіцыйна выпускае сінгл «Already Dead». 31 кастрычніка 2019 гурт афіцыйна выпускае музычны кліп на песню «Already Dead». 11 лістапада 2019 у сваім Instagram гурт паведамляе пра сюрпрыз да 15 лістапада. 15 лістапада 2019 гурт выпускае новы сінгл «Time Bomb» у якім сваю вакальную ролю маюць усе ўдзельнікі гурта, а праз некалькі гадзін у сваім Instagram гурт анансаваў новы альбом «''New Empire, Vol. 1''», выхад якога быў прызначаны на 14 лютага 2020 года, то бок на пачатак сумеснага еўратура з [[Papa Roach]]. 10 студзеня 2020 гурт афіцыйна выпускае сінгл і музычны кліп на песню «Empire». 7 лютага 2020 альбом «''New Empire, Vol. 1''» злілі ў сеціва ў свабодны доступ. 14 лютага 2020 гурт афіцыйна выпусціў новы альбом «''New Empire, Vol. 1''». === New Empire, Vol. 2 (2020) === 20 жніўня 2020 года гурт афіцыйна выпускае музычны кліп на песню «Idol». 18 верасня 2020 года гурт афіцыйна выпускае песню «Coming Home». 16 кастрычніка 2020 года гурт афіцыйна выпускае песню «Heart of a Champion (Remix)». 13 лістапада 2020 года гурт афіцыйна выпускае песню «Gonna Be OK». 4 снежня 2020 года гурт афіцыйна выпусціў новы альбом «''New Empire, Vol. 2''». На альбоме прысутнічаюць песні, сумесныя з «Tech N9ne», «Killstation» і «Hyro The Hero». === '''Hotel Kalifornia (2022)''' === 25 лютага 2022 года гурт выпусціў сінгл «CHAOS», які ўвойдзе ў іх будучы восьмы альбом. Вакальныя партыі ў гэтай песні былі выкананыя ўсімі пяццю ўдзельнікамі. 3 сакавіка гэтага ж года на гэтую песню выйшаў кліп. 23 красавіка выходзіць яшчэ адзін сінгл — «Wild In These Streets». Кліп з тэкстам песні быў аформлены ў стылі гульні-франшызы «GTA». 6 чэрвеня гурт анансаваў вокладку альбома і яго назву — «''Hotel Kalifornia»''. Для фанатаў, якія аформілі платную падпіску ў іх афіцыйным дадатку, быў адкрыты ранні доступ да трэцяга сінглу — «City of the Dead», які выйшаў у агульны доступ 8 чэрвеня. 7 чэрвеня стала вядомая дата выхаду альбома — 29 ліпеня, а таксама трэк-ліст, які складаецца з 14 песень. Праз пару дзён дата рэлізу альбома была перанесена на два тыдні — на 12 жніўня. 8 ліпеня гурт выпускае чацвёрты сінгл са свайго будучага альбома «Trap God», у якім, гэтак жа, як і ў першых двух сінглах, удзел прымалі ўсе вакалісты. Альбом «''Hotel Kalifornia»'' выйшаў 12 жніўня. == Музычны стыль і размеркаванне вакальных роляў == Музыка Hollywood Undead уяўляе сабой шырокую разнастайнасць музычных стыляў, у асноўным сумесь хіп-хопа з альтэрнатыўным рокам і альтэрнатыўным металам. Аднак, многія адносяць іх да [[рэп-рок]]у, [[Кранк-кор|кран-кору]] або [[ню-метал]]у. Палова песень у ''Swan Songs'' адлюстроўвала змяшаны стыль, у той час як іншая палова паказвала больш цяжкае гучанне. Многія крытыкі заяўлялі, што былі ў замяшанні з-за пастаяннай змены гучання музыкі<ref>{{Cite web|url=http://www.allmusic.com/album/swan-songs-r1420506/review|title=Allmusic Swan Songs Review|archive-date=2011-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20110404032045/http://allmusic.com/album/swan-songs-r1420506/review|url-status=live}}</ref>. Альбом ''American Tragedy'' запісаны ў тым жа стылі, але з вялікай колькасцю класічных рок-інструментаў, а таксама сінтэзатараў і электронных элементаў, і большасць трэкаў можна аднесці хутчэй да [[рэп-рок]]у, чым да [[хіп-хоп]]у. Большасць песень Hollywood Undead сур’ёзныя і песімістычныя(«Day of the Dead», «Paradise Lost», «City», «S.C.A.V.A.», «Lion», «Save Me», «Coming Back Down», «Does Everybody In The World Have To Die», «Let Go», «Your Life», «Something To Believe», «Live Fast Die Young», «Second Chances», «Nightmare», «Monsters», «Worth It»), але сустракаюцца і танцавальныя, прыдатныя для выканання ў клубах («No.5», «Comin’ in Hot», «One More Bottle», «Delish», «War Child», «Lights Out», «Usual Suspects», «Cashed Out», «Riot», «Another Level», «Killin’ It», «Ghost Out»). Гурт заявіў у інтэрв’ю, што кожны член гурта грае сваю ролю ў песні, напісаўшы і выканаўшы свой урывак у кампазіцыях<ref>{{Cite web|url=http://www.artistdirect.com/entertainment-news/article/hollywood-undead-talk-american-tragedy-darkness-movies-and-hear-me-now/8692325|title=In an interview with ArtistDirect, J-Dog states it.|archive-date=2012-06-09|archive-url=https://www.webcitation.org/68Iczkh9i?url=http://www.artistdirect.com/entertainment-news/article/hollywood-undead-talk-american-tragedy-darkness-movies-and-hear-me-now/8692325|url-status=live}}</ref>. Большасць песень робяцца наступным чынам: 2, 3 (рэдка 4) рэп-куплета, прыпеў, выкананы чыстым вакалам, і брыдж, звычайна ўяўляе сабой сумесь таго і другога. Таксама сустракаюцца песні без выкарыстання рэп-куплетаў («Take Me Home», «I’ll Be There», «Second Chances», «Medicate», «Unholy») і без чыстага вакалу («Take Me Home», «I’ll Be There», «Second Chances», «Medicate», «Unholy»). Да 2009 года партыі, выкананыя чыстым вакалам, спяваў Deuce. З выхадам ''American Tragedy'' яго ролю ўзяў на сябе Danny. Da Kurlzz і Shady Jeff звычайна не мелі свайго ўрыўка ў песнях, выконваючы ролю [[Скрымінг|скрым-вакалістаў]]. Johnny 3 Tears і J-Dog звычайна выконваюць куплеты ў сур’ёзных песнях, а Charlie Scene і Funny Man — у вясёлых песнях клубнай накіраванасці. Ёсць песні, Усе куплеты у якіх выконвае адзін удзельнік гурта: «No Other Place», «Delish», «Cashed Out» (Funny Man), «Young», «S.C.A.V.A.», «Pour Me», «Lion», «Outside», «The Diary», «Paradise Lost», «Ghost», «Pray (Put Em In the Dirt)», «Something To Believe», «Second Chances» (Johnny 3 Tears), «This Love, This Hate»(Deuce), «Everywhere I Go», «Kill Everyone», «Bloody Nose», «Medicate», «Unholy» (Charlie Scene), «From The Ground», «Nobody’s Watching» (J-Dog), «Ghost Beach» (Danny). Толькі ў чатырох песнях прымаюць удзел адразу шэсць членаў гурта «Christmas in Hollywood», «Lump Your Head», «How We Roll», «Gravity». У «The Natives» прымаюць удзел усе сем удзельнікаў, уключаючы Shady Jeff’а. У «Scene for Dummies» таксама прымае ўдзел былы сёмы ўдзельнік, Shady Jeff, выконваючы скіт. У песнях «California Dreaming», «Bang Bang», «We Own the Night», «Time Bomb», «Empire», «Enemy», «Chaos», «Wild In These Streets» і ў «Trap God» удзельнічаюць усе пяць удзельнікаў. == Маскі == На ўсіх канцэртах удзельнікі гурта носяць маскі, апранаючы іх таксама падчас фотасесій і некаторых інтэрв’ю. Удзельнікі самі распрацоўваюць стыль сваіх масак. Першыя маскі з’явіліся ў самым пачатку творчага шляху «Hollywood Undead» і былі досыць прымітыўнымі. Іх можна сустрэць на нешматлікіх фотаздымках гурта таго перыяду. Таксама яны з’яўляюцца ў першым кліпе на песню «No.5» (2006). Першыя змены маскі зведалі перад выхадам альбома ''«Swan Songs»''. Яны сталі больш складанымі і прадуманымі. У кожнай маскі з’явілася яшчэ адна вакальная версія, з выразам для рота. На жывых выступах гурт стаў здымаць маскі пасля некалькіх першых песень. Наступныя змены адбыліся ў 2010 годзе, пасля сыходу Deuce і перад выпускам альбома ''«American Tragedy»''. На масках Da Kurlzz, Johnny 3 Tears і J-Dog з’явіліся светлавыя элементы. У адным з сваіх інтэрв’ю Charlie Scene заявіў, што гурт будзе мяняць маскі з выхадам кожнага новага альбома<ref name="autogenerated1">{{Cite web|lang=en|url=http://www.dailyblam.com/news/2011/12/05/exclusive-interview-hollywood-undead-reveal-new-album-details-talk-american-tragedy-|title=EXCLUSIVE INTERVIEW: HOLLYWOOD UNDEAD TALK 'AMERICAN TRAGEDY REDUX' & REVEAL NEW ALBUM DETAILS|date=2011-12-05|publisher=The Daily Blam|accessdate=2012-01-04|archive-date=2013-01-24|archive-url=https://www.webcitation.org/6DuCJ1Bn1?url=http://www.dailyblam.com/news/2011/12/05/exclusive-interview-hollywood-undead-reveal-new-album-details-talk-american-tragedy-|url-status=live}}</ref>. Улетку 2019 года гурт заявіў, што адмаўляецца ад нашэння масак. Johnny 3 Tears патлумачыў гэтае рашэнне тым, што «ўдзельнікі гурта выраслі з дадзеных вобразаў», а таксама лішнімі выдаткамі пры транспартоўцы масак. Канцэрты з 2020 года праходзілі ўжо без масак. {| class="wikitable" style="width:100%;" !Удзельнік !2005—2007 !2008—2009 !2010—2012 !2013—2014 !2015—2016 !2017—2019 |- |[[Файл:Hollywood_Undead_-_Sziget_2015.08.15_(3).JPG|100x100пкс]] <br /><br /><center>'''J-Dog'''</center> |Бэжавая хакейная маска з круглявымі выразамі для вачэй. Рот залеплены доларам, на шчоках бясформенныя чырвоныя плямы — «кровападцёкі». |Белая больш рэльефная маска, прарэзы для вачэй звузіліся. Пад вачыма — пырскі крыві, на роце — крывавы далар (ёсць два варыянты маскі). |Белая маска з шэрымі, «абвугленымі» плямамі. Вочы «выпалены», свецяцца, на роце — двухдоларавая банкнота. На масцы своеасаблівы складаны малюнак. |Маска белага колеру, з фільтрамі ад процівагаза на шчоках. Замест купюры на роце намаляваны знак долара. Таксама на лбе з’явілася выява Усёвідушчага Божага Вока. Вочы «выпалены» і свецяцца чырвоным. |Вочы «выпалены» больш, пад вачыма — сінякі, намаляваны знак долара. На лбе надпіс «UNDEAD» і Усёвідушчае Вока. |Маска стала прасцей у дызайне. Вакол адтулін для вачэй фарбай намаляваная выпаленасць і таго ж колеру сцякаючая кроў. Чатыры струменьчыкі з аднаго боку і тры з другога. На месцы рота маецца аб’ёмны знак долара ($). На лбе трохвугольная выпукласць. Маецца тры віды маскі: чорна-залатая, срэбрана-сіняя і чырвона-белая. |- |[[Файл:Charlie_Scene_live.jpg|133x133пкс]] <br /><br /><center>'''Charlie Scene'''</center> |На галаве — папяровы пакет з рэстарана Del Taco. Паверх — чорныя акуляры. |Чорна-белая бандана з надпісам ''Charles P. Scene'', якая затуляе рот і чорныя акуляры. |Белая бандана з надпісам ''Charlie Scene'' і чорныя акуляры. |Шэрая бандана з надпісам Charlie Scene. Аправа акуляраў матавага чорнага колеру. |Бандана, як і ў 2008, чорнага колеру з крыху змененым малюнкам. |Бандана, на якой ёсць надпіс «HOLLYWOOD CHARLIE SCENE», а таксама маюцца выявы пальмаў і знака LA, які прысутнічае на папярэдніх банданах. Маецца тры выгляду: чорна-залатая, чорна-белая з сіняватым адценнем і чырвона-белая. |- |[[Файл:Hollywood_Undead_-_Rock_am_Ring_2015-9538.jpg|146x146пкс]] <br /><br /><center>'''Johnny 3 Tears'''</center> |Белая хакейная маска, пад вачыма чорныя падцёкі, рот заклеены накрыж чырвонай/срэбнай ізастужкай, на лбе некалькі круглых адтулін. |Блакітная маска, вакол правага вока — чорны матылёк, на правай шчацэ і на падбародку яшчэ некалькі, пад левым вокам — лічба 3. На галаве — бела-залатая капітанская фуражка. |Маска стала больш выцягнутая па вертыкалі, лічба 3 размяшчаецца па ўсёй левай палове твару і свеціцца, узор матылёў больш складаны. Капітанская фуражка стала чорнага колеру. |Маска з элементамі мазаікі ці ж з эфектам парэпання, якая складаецца з маленькіх частак. Тройка, як і раней, знаходзіцца на левай палове твару, а правую ўпрыгожвае ўзор з матыля, да таго ж стала залатой. |Маска мае белыя і сінія рысы, тройка «выбіта» на левай шчацэ. Таксама маюцца элементы парэпання. Уверсе, правей тройкі, бачны матылі, а таксама голуб з гранатай. |Уся маска пакрыта выразанымі на ёй матылькамі. Выява тройкі адпавядае папярэдняму варыянту, толькі цяпер маецца яшчэ адна тройка, сіметрычная ёй, на другой шчацэ. Маецца тры віды маскі: чорна-залатая, сярэбрана-сіняя і чырвона-белая. |- |[[Файл:Мэттью_Клер.jpg|100x100пкс]] <br /><br /><center>'''Da Kurlzz'''</center> |Простая белая тэатральная маска з вузкімі прарэзамі для вачэй, двума круглымі адтулінамі для носа і маленькім ротам. |Белая маска, правая частка якой ухмыляецца, а левая — злуецца. Правая частка мае відавочнае падабенства з [[Майкл Джэксан|Майклам Джэксанам]]. |Белая маска, левая частка якой — вясёлая, а правая — злая. На масцы стала больш маршчын, на «злой» палове праступаюць чырвоныя святлівыя прожылкі. Таксама свеціцца лінія пасярэдзіне маскі, якая падзяляе дзве паловы. Валасы растрапаныя. |Маска захавала свае старыя рысы, але цяпер стала больш грознай. Маршчын стала яшчэ больш, і цяпер у маскі дзве новыя паловы: сумная, спалоханая з адкрытым ротам і абгарэлая, злая. |У маскі дзве паловы: левая сумная (белая) і правая вясёлая (чорная). Больш дэталізаваны рэльеф, шмат маршчын і зморшчын. | align="center" |— |- |[[Файл:Funny_Man.jpg|133x133пкс]] <br /><br /><center>'''Funny Man'''</center> |На галаве — чорная тканіна без прарэзаў, па-над акулярамі з белай аправай. |Чорная маска з залатымі літарамі ''FM'' на левай шчацэ і тры залатыя кропкі пад правым вокам, маркотны выраз твару. |Чорная тканкавая маска без прарэзаў, на левай шчацэ белы значок з надпісам ''UNDEAD'', на правай шчацэ тры белыя кропкі. |Чорная тканкавая маска. На твары срэбраны ўзор, які надае масцы стыль мексіканскіх барацьбітоў Луча Лібрэ. На правай шчацэ віднеюцца тры белыя кропкі, а на лбе надпіс ''FM''. |Чорная тканкавая маска без прарэзаў, на левай шчацэ белы надпіс ''LA''. На правай тры белыя кропкі. |Хакейная маска са мноствам дзірак. На месцы носа дзве дзіркі, як у чэрапа. На правай шчацэ тры белыя кропкі. Адтуліны вачэй і носа зашытыя тканінай. Маецца тры віды: чорная, сіняя і чырвоная. |- |[[Файл:Danny_Murillo_by_Kristopher_Overall.jpg|100x100пкс]] <br /><br /><center>'''Danny'''</center> | align="center" |— |Залатая маска з чорнымі плямамі |Залатая маска з металічным бляскам. Вакол левага вока — лацінскі крыж. |Залатая маска са стражэйшымі рысамі твару. Лацінскі крыж замянілі гільзы ад патронаў. |Маска сплецена з кольцаў (накшталт кальчугі) залатога колеру, адсутнічаюць прарэзы для вачэй і рота, каля левага вока — сілуэт гільзы. |Маска з ухмылкай, з крыжом і плямамі на правай шчацэ. Маецца тры віды: чорна-залатая, срэбрана-сіняя і чырвона-белая. |- |[[Файл:Deuce.jpg|100x100пкс]] <br /><br /><center>'''Deuce'''</center> |Белая хакейная маска з блакітнымі падцёкамі пад вачыма. Рот залеплены трыма палоскамі ружовай ізаленты рознай даўжыні. |Срэбная маска. Рот залеплены трыма палоскамі ружовай ізаленты рознай даўжыні, маецца прарэз для рота. |'''Як сольны выканаўца''': Срэбная маска. Рот залеплены трыма палоскамі ружовай ізаленты рознай даўжыні, маецца прарэз для рота. |'''Як сольны выканаўца''': Срэбраная маска, пакрытая люстранымі пласцінамі; маска, размаляваная ў колеры амерыканскага сцяга; чырвоная маска, пакрытая надпісамі «Danger». |'''Як сольны выканаўца''': Срэбная хакейная маска з украпінамі белага, рот залеплены трыма палоскамі ружовай ізаленты рознай даўжыні. |'''Як сольны выканаўца:''' Срэбная хакейная маска з украпінамі белага, рот залеплены трыма палоскамі ружовай ізаленты рознай даўжыні. |- |[[Файл:Шэди_Джеф.jpg|100x100пкс]] <br /><br /><center>'''Shady Jeff'''</center> |Чорная\чырвоная бандана, чорныя сонечныя акуляры. | align="center" |— | align="center" |— | align="center" |— | align="center" |— | align="center" |— |} == Дыскаграфія == '''Альбомы''' * ''Swan Songs'' (2008) * ''American Tragedy'' (2011) * ''Notes From The Underground'' (2013) * ''Day of the Dead'' (2015) * ''Five'' (2017) * ''New Empire, Vol.1'' (2020) * ''New Empire, Vol.2'' (2020) * ''Hotel Kalifornia'' (2022) '''Міні-альбомы''' * ''Swan Songs B-Sides'' (2009) * ''Swan Songs Rarities'' (2010) * ''Black Dahlia Remixes'' (2010) * ''Psalms'' (2018) == Узнагароды і намінацыі == {| class="wikitable" style="width:80%;" ! style="width:5%;" |Год ! style="width:35%;" |Намінант ! style="width:40%;" |Катэгорыя ! style="width:10%;" |Вынік ! style="width:10%;" |Месца |- | align="center" |2009 | align="center" |'''Hollywood Undead''' |Rock On Request: Top Crunk/Rock-rap Band<ref name="автоссылка1"/> | align="center" |Перамога |1 |- | rowspan="2" align="center" |2011 | align="center" |'''«Been to Hell»''' |AOL Radio: Top 10 Rock Songs of 2011<ref name="10 Best Rock Songs of 2011">{{Cite web|url=http://www.aolradioblog.com/features/best-rock-songs-2011/|title=10 Best Rock Songs of 2011|accessdate=2011-12-15|archiveurl=https://www.webcitation.org/68Id5ovGW?url=http://www.aolradioblog.com/features/best-rock-songs-2011/|archivedate=2012-06-09}}</ref> | align="center" |Перамога |5 |- | align="center" |'''«Levitate (Digital Dog Club mix)»''' |WGRD’s 2011 Favorite Listener Band of The Year<ref name="Vote For WGRD's 2011 Favorite Listener Band of The Year">{{Cite web|url=http://wgrd.com/vote-for-wgrds-2011-favorite-listener-band-of-the-year/|title=Vote For WGRD's 2011 Favorite Listener Band of The Year|accessdate=2011-12-15|archiveurl=https://www.webcitation.org/68Id6nXua?url=http://wgrd.com/vote-for-wgrds-2011-favorite-listener-band-of-the-year/|archivedate=2012-06-09}}</ref> | align="center" |Перамога |1 |- |} == Склад == {{Слупкі}} {{Col-2}}; Цяперашні склад * [[J-Dog]] — [[вакал]], [[скрымінг|скрым]], [[гітара]], [[клавішныя]], [[музычнае праграмаванне|праграмаванне]] <small>(2005—цяперашні час)</small>, [[бас-гітара]] <small>(2011—цяперашні час)</small> * [[Дзілан Альварэс|Funny Man]] — вакал, скрым <small>(2005—цяперашні час)</small> * [[Джордж Рэйган|Johnny 3 Tears]] — вакал, скрым <small>(2005—цяперашні час)</small>, бас-гітара <small>(2013—цяперашні час)</small> * [[Charlie Scene]] — вакал, скрым, гітара <small>(2005—цяперашні час)</small> * [[Даніэль Мурылья|Danny]] — вакал <small>(2010—цяперашні час)</small>, клавішныя <small>(2011—цяперашні час)</small>, гітара <small>(2011—цяперашні час)</small>, бас-гітара <small>(2013—цяперашні час)</small> ; Цяперашнія сесійныя ўдзельнікі * Greg Garman — [[ударныя]], [[перкусія (музыка)|перкусія]]<small>(2019—цяперашні час)</small> ; Былыя ўдзельнікі * [[Da Kurlzz]] — ударныя, перкусія, скрым <small>(2005—2017)</small> * [[Shady Jeff]] — вакал, скрым <small>(2005—2007)</small> * [[Deuce]] — вакал, скрым, бас-гітара <small>(2005—2009)</small> ; Былыя сесійныя ўдзельнікі * Glendon «Biscuitz» Crain — ударныя, перкусія <small>(2008—2010)</small> * Daren Pfeifer — ударныя, перкусія <small>(2010—2014)</small> * Tyler Mahurin — ударныя, перкусія <small>(2014—2017)</small> * Matt Oloffson — ударныя, перкусія <small>(2017—2019)</small>{{Слупкі-канец}} === Часавая шкала === {{#tag:timeline|ImageSize=width:900 height:auto barincrement:22 PlotArea = left:100 bottom:100 top:0 right:10 Alignbars = justify DateFormat = dd/mm/yyyy Period = from:01/01/2005 till:{{#time:d/m/Y}} TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy Legend = orientation:vertical position:bottom columns:4 ScaleMajor = increment:1 start:2005 ScaleMinor = increment:1 start:2005 Colors = id:Vocals value:red legend:Вакал id:Guitar value:green legend:Гітара id:Bass value:blue legend:Бас-гітара id:Keys value:purple legend:Клавішныя id:Drums value:orange legend:Ударныя,_перкусія id:Tour value:yellow legend:Сесійны_музыка id:Lines1 value:black legend:Студыйныя_альбомы id:Lines2 value:gray(0.7) legend:EP id:bars value:gray(0.95) BackgroundColors = bars:bars LineData = layer:back color:Lines1 at:02/09/2008 at:04/04/2011 at:08/01/2013 at:31/03/2015 at:27/10/2017 at:14/02/2020 at:04/12/2020 at:12/08/2022 color:Lines2 at:23/06/2009 at:20/04/2010 at:13/09/2010 at:02/11/2018 BarData = bar:De text:"Deuce" bar:JD text:"J-Dog" bar:SJ text:"Shady Jeff" bar:DK text:"Da Kurlzz" bar:CS text:"Charlie Scene" bar:FM text:"Funny Man" bar:J3T text:"Johnny 3 Tears" bar:Da text:"Danny" bar:GC text:"Biscuitz" bar:DP text:"Daren Pfeifer" bar:TM text:"Tyler Mahurin" bar:MO text:"Matt Oloffson" PlotData = width:13 textcolor:black align:left anchor:from shift:(10,-4) bar:SJ from:15/02/2005 till:15/06/2007 color:Vocals bar:JD from:01/01/2005 till:end color:Vocals bar:De from:01/01/2005 till:15/01/2010 color:Vocals bar:Da from:10/10/2009 till:end color:Vocals bar:FM from:03/06/2005 till:end color:Vocals bar:J3T from:03/06/2005 till:end color:Vocals bar:CS from:03/06/2005 till:end color:Vocals bar:DK from:12/04/2005 till:01/05/2017 color:Vocals bar:GC from:01/01/2008 till:01/01/2010 color:Drums bar:DP from:01/01/2010 till:30/10/2014 color:Drums bar:TM from:30/10/2014 till:11/12/2017 color:Drums bar:MO from:11/12/2017 till:end color:Drums width:9 bar:JD from:01/01/2005 till:end color:Bass bar:Da from:08/01/2013 till:end color:Guitar width:7 bar:JD from:01/01/2005 till:end color:Keys bar:De from:01/01/2005 till:15/01/2010 color:Keys bar:Da from:21/10/2011 till:end color:Guitar bar:Da from:21/10/2017 till:end color:Keys width:3 bar:JD from:01/01/2005 till:end color:Guitar bar:De from:01/01/2005 till:15/01/2010 color:Bass bar:Da from:10/10/2009 till:15/01/2010 color:Tour bar:Da from:22/03/2011 till:end color:Keys bar:J3T from:08/01/2013 till:end color:Bass bar:CS from:03/06/2005 till:end color:Guitar bar:DK from:12/04/2005 till:01/05/2017 color:Drums bar:GC from:01/01/2008 till:01/01/2010 color:Tour bar:DP from:01/01/2010 till:30/10/2014 color:Tour bar:TM from:30/10/2014 till:11/12/2017 color:Tour bar:MO from:11/12/2017 till:end color:Tour bar:Da from:21/10/2017 till:end color:Bass}} == Дадатковыя факты == * Мянушкі удзельнікаў звязаныя з чым-небудзь, напрыклад: ''J-Dog'' — з ініцыяламі «JD» (Jorel Decker), ''Johnny 3 Tears'' утворана ад назвы яго ранейшага гурта «3 Tears», ''Da Kurlzz'' назвалі ў гонар яго кучаравых валасоў, Deuce — скарачэнне ''Tha Producer'', ''Funny Man —'' з-за яго вясёлага нораву і часцяком нясмешных жартаў, ''Charlie Scene —'' па словах Чарлі, гэта першае, што прыйшло яму ў галаву, ''Danny —'' ад яго сапраўднага імя — Daniel<ref name="J3Ttatoos">[http://hollywoodundead.ru/profiles/blogs/8-lyubimyh-tatuirovok-johnny-3 Johnny 3 Tears about Tatoos] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20121003015122/http://hollywoodundead.ru/profiles/blogs/8-lyubimyh-tatuirovok-johnny-3 |date=3 кастрычніка 2012 }} {{Недаступная спасылка|месяц=08|год=2013|url=http://hollywoodundead.ru/profiles/blogs/8-lyubimyh-tatuirovok-johnny-3|id=20120107}}</ref>. * Многія фанаты прымаюць песню «I Must Be Emo» за творчасць Hollywood Undead, аднак яна напісана дуэтам Adam & Andrew. ''«Людзі настолькі, блін, тупыя, што лічаць гэтую песню нашай!»'' — пракаментаваў Da Kurlzz<ref>[http://clubs.ya.ru/4611686018427451062/replies.xml?item_no=5 12 Questions for Da Kurlzz]{{Недаступная спасылка}}</ref>. * Сімвалам гурта з’яўляецца голуб, які нясе гранату. Па словах Johnny 3 Tears, ён азначае, што ў любым становішчы ёсць выбар, за які мы пасля нясем адказнасць<ref name="J3Ttatoos" />. {{Зноскі}} == Спасылкі == * [http://hollywoodundead.com/ Афіцыйны сайт]{{Ref-en}} * {{YouTube user|HollywoodUndeadVEVO}}. * [http://www.lastfm.ru/music/Hollywood+Undead Профіль Hollywood Undead] на [[Last.fm]]. {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Выканаўцы Universal Music Group]] [[Катэгорыя:Гурты альтэрнатыўнага метала ЗША]] [[Катэгорыя:Музычныя калектывы 2010-х]] [[Катэгорыя:Музычныя калектывы 2000-х]] [[Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2005 годзе]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Лакальны подпіс у выявы з Вікіданых]] [[Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі]] [[Катэгорыя:Рэп-рок-гурты]] q0dzcxxczrxqial9v6qios1cliswswi Машыннае навучанне 0 728930 5135262 5111585 2026-05-03T10:43:15Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135262 wikitext text/x-wiki [[Файл:DeepMoji examples histogram.png|thumb|Прыклад работы алгарытма машыннага навучання DeepMoji для вызначэння найбольш дарэчнага [[эмодзі]] для розных фраз. На ўваходзе алгарытму — фраза, на выхадзе — [[імавернасць|імавернасці]] спалучэння фразы з кожным эмодзі. На відарысе выдзелены пяць найбольш імаверных эмодзі паводле мадэлі.]] '''Машыннае навучанне''' ({{lang-en|Machine learning, ML}}) — галіна [[штучны інтэлект|штучнага інтэлекту]], якая займаецца стварэннем і вывучэннем {{нп5|Вылічальная статыстыка|статыстычных алгарытмаў|en|Computational statistics}}, здольных вучыцца выконваць задачы на аснове набору [[даныя|даных]] і {{нп5|Абагульненне|абагульняць|en|Generalization}} гэты навык на новыя даныя па-за вызначаным наборам без яўных інструкцый{{refn|Азначэнне «без яўнага праграмавання» часта прыпісваюць [[Артур Самуэль|Артуру Самуэлю]], які стварыў тэрмін «машыннае навучанне» ў 1959, але даслоўная цытата не знойдзена ў гэтай публікацыі і можа быць пазнейшай [[парафраза]]й. Гл. «Paraphrasing Arthur Samuel (1959), the question is: How can computers learn to solve problems without being explicitly programmed?» у {{Cite conference|chapter=Automated Design of Both the Topology and Sizing of Analog Electrical Circuits Using Genetic Programming|conference=Artificial Intelligence in Design '96|last1=Koza|first1=John R.|last2=Bennett|first2=Forrest H.|last3=Andre|first3=David|last4=Keane|first4=Martin A.|title=Artificial Intelligence in Design '96 |date=1996|publisher=Springer, Dordrecht|pages=151–170|language=en|doi=10.1007/978-94-009-0279-4_9|isbn=978-94-010-6610-5 }}}}. Падыходы машыннага навучання прымяняюцца для стварэння [[Вялікая моўная мадэль|вялікіх моўных мадэляў]], мадэляў [[Камп’ютарны зрок|камп’ютэрнага зроку]], [[Распазнаванне маўлення|распазнавання маўлення]], {{нп5|Фільтраванне электроннай пошты|фільтравання электроннай пошты|en|Email filtering}} і іншых. Гэтыя мадэлі дапамагаюць аўтаматызаваць руцінныя задачы ў многіх сферах, напрыклад у [[сельская гаспадарка|сельскай гаспадарцы]] і [[медыцына|медыцыне]] тады, калі цяжка ці немагчыма распрацаваць звычайныя алгарытмы для выканання неабходных задач<ref name="tvt">{{Cite journal |last1=Hu |first1=Junyan |last2=Niu |first2=Hanlin |last3=Carrasco |first3=Joaquin |last4=Lennox |first4=Barry |last5=Arvin |first5=Farshad |date=2020 |title=Voronoi-Based Multi-Robot Autonomous Exploration in Unknown Environments via Deep Reinforcement Learning |journal=IEEE Transactions on Vehicular Technology |volume=69 |issue=12 |pages=14413–14423 |doi=10.1109/tvt.2020.3034800 |s2cid=228989788 |issn=0018-9545 |doi-access=free }}</ref><ref name=":7">{{cite journal |last1=Yoosefzadeh-Najafabadi|first1=Mohsen |last2=Hugh |first2=Earl |last3=Tulpan |first3=Dan |last4=Sulik |first4=John |last5=Eskandari |first5=Milad |title=Application of Machine Learning Algorithms in Plant Breeding: Predicting Yield From Hyperspectral Reflectance in Soybean? |journal=Front. Plant Sci. |volume=11 |year=2021 |pages=624273|doi=10.3389/fpls.2020.624273 |pmid=33510761 |pmc=7835636 |doi-access=free |issn = 1664-462X}}</ref>. [[Камп’ютарная праграма|Праграма]], заснаваная на алгарытмах машыннага навучання, завецца '''мадэллю''', а працэс прымянення такіх алгарытмаў да навучальнага {{нп5|Набор даных|набору даных|en|Data set}} — '''навучаннем мадэлі'''<ref>{{Cite web|url=https://www.databricks.com/glossary/machine-learning-models|title=What are Machine Learning Models?|website=Databricks|lang=en|access-date=2023-12-15}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ml-ops.org/content/three-levels-of-ml-software|title=Three Levels of ML Software|website=ML Ops: Machine Learning Operations|lang=en|access-date=2023-12-13}}</ref>. Машыннае навучанне грунтуецца на метадах {{нп5|Матэматычная аптымізацыя|матэматычнай аптымізацыі|en|Mathematical optimization}} (матэматычнага праграмавання). Роднасная вобласць даследавання, {{нп5|Здабыванне даных|здабыванне даных|en|Data mining}}, канцэнтруецца на {{нп5|Выведны аналіз даных|выведным аналізе даных|en|Exploratory data analysis}} праз {{нп5|Некіраванае навучанне|некіраванае навучанне|en|Unsupervised learning}}<ref>{{cite journal |last=Friedman |first=Jerome H. |title=Data Mining and Statistics: What's the connection? |journal=Computing Science and Statistics |volume=29 |issue=1 |year=1998 |pages=3–9}}</ref>. Апошнім часам генератыўныя {{нп5|Штучная нейронная сетка|штучныя нейронныя сеткі|en|Artificial neural network}} змаглі перасягнуць многія папярэднія падыходы ў эфектыўнасці для многіх тыповых задач<ref name="ibm">{{Cite web |title=What is Machine Learning? |url=https://www.ibm.com/topics/machine-learning |access-date=2023-06-27 |website=IBM |language=en-us}}</ref><ref name=":6">{{Cite web |last=Zhou |first=Victor |date=2019-12-20 |title=Machine Learning for Beginners: An Introduction to Neural Networks |url=https://towardsdatascience.com/machine-learning-for-beginners-an-introduction-to-neural-networks-d49f22d238f9 |url-status=live |access-date=2021-08-15 |website=Medium |language=en |archive-date=2022-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220309053518/https://towardsdatascience.com/machine-learning-for-beginners-an-introduction-to-neural-networks-d49f22d238f9 }}</ref>. == Параўнанне з класічнымі алгарытмамі == Праграмы машыннага навучання могуць выконваць задачы без яўнага іх на гэта праграмавання. Камп’ютары навучаюцца рабіць гэта з дапамогай пэўнага набору даных. Для простых задач можна яўна запраграмаваць алгарытмы, што паведамляюць машыне, якія крокі неабходна выканаць для развязання пастаўленай задачы; з боку камп’ютара навучанне не патрабуецца. Для больш складаных задач чалавеку можа быць цяжка самастойна сфармуляваць неабходны набор інструкцый. На практыцы для праграміста можа быць больш эфектыўным дапамагчы машыне распрацаваць уласны алгарытм, чым уручную пазначаць кожны неабходны крок<ref name = "Alpaydin2020">{{cite book | author = Ethem Alpaydin | title = Introduction to Machine Learning | year = 2020 | edition = Fourth | pages = xix, 1–3, 13–18 | publisher = [[MIT]] |isbn = 978-0262043793 }}</ref>. Напрыклад, пры распазнаванні [[спам]]у класічны алгарытм працуе паводле загадзя вызначаных праграмістам правілах. Электронны ліст можа лічыцца спамам, калі ўтрымлівае пэўныя ключавыя словы («выйграй», «бясплатна», «хуткія грошы» і г.д.) або прыходзіць з падазроных [[Адрас электроннай пошты|адрасоў]]. Такі падыход патрабуе пастаяннага ручнога знаходжання і абнаўлення адпаведных правіл. Спамерам лягчэй абыходзіць простыя правілы, а складаныя правілы цяжэй праграмаваць і падтрымліваць. У сваю чаргу, метад машыннага навучання здольны самастойна вылучыць прыкметы спаму з тысяч раней пазначаных лістоў, стварыць статыстычную мадэль для ацэнкі [[імавернасць|імавернасці]] таго, што новы ліст з’яўляецца спамам на падставе шматлікіх фактараў, у тым ліку незаметных для чалавека заканамернасцей. Працэс паўторнага навучання або данавучання мадэлі на новых даных можа быць аўтаматызаваны, што дазваляе мадэлі адаптавацца да новых тыпаў спаму з прыходам новых даных без умяшання чалавека і робіць такі падыход больш эфектыўным у доўгатэрміновай перспектыве. Машыннае навучанне грунтуецца на дапушчэнні, што стратэгіі, алгарытмы і высновы, якія добра працавалі ў мінулым (для навучальных даных), верагодна, будуць добра працаваць і ў будучыні (для новых даных){{sfn|Domingos|2015|loc=Chapter 6, Chapter 7}}. Для многіх задач машыннае навучанне менш эфектыўна за класічныя алгарытмы або ўвогуле непрымяніма. Напрыклад, разлік даты [[Вялікдзень|Вялікадня]] апісваецца адносна простым наборам матэматычных аперацый, таму класічны алгарытм развязання гэтай задачы дае дакладны вынік і выкарыстоўвае для гэтага менш вылічальных рэсурсаў. Машыннае навучанне патрабуе збору даных, як правіла спажывае больш рэсурсаў, і мае [[статыстыка|статыстычную]] прыроду, таму заўсёды прысутнічае імавернасць памылкі. == Падыходы == Падыходы да машыннага навучання традыцыйна падзяляюцца на тры шырокія катэгорыі, якія адпавядаюць парадыгмам навучання паводле характару «сігналу» або «зваротнай сувязі», даступнай сістэме навучання: * {{нп5|Кіраванае навучанне|Кіраванае навучанне|en|Supervised learning}}: камп’ютар мае прыклады запытаў і пажаданых адказаў на іх (так званая разметка), і на прыкладах навучаецца правілу, паводле якога запыт можа быць пераўтвораны ў правільны адказ. * {{нп5|Некіраванае навучанне|Некіраванае навучанне|en|Unsupervised learning}}: камп’ютар атрымлівае даныя без разметкі, каб вызначыць іх структуру і заканамернасці. Некіраванае навучанне можа быць самамэтай (выяўленне невядомай структуры ў даных) або інструментам для іншых падыходаў ({{нп5|Навучанне прыкметам|навучанне прыкметам|en|Feature learning}}). * {{нп5|Навучанне з падмацаваннем|Навучанне з падмацаваннем|en|Reinforcement learning}}: камп’ютар узаемадзейнічае з дынамічным асяроддзем, у якім павінна быць выкананая пэўная задача (напрыклад, {{нп5|Беспілотны аўтамабіль|кіраванне аўтамабілем|en|Self-driving car}} або гульня з апанентам). У працэсе даследавання асяроддзя камп’ютар атрымлівае зваротную сувязь у выглядзе ўзнагарод за правільныя дзеянні і навучаецца іх максімізаваць<ref name="bishop2006">{{citation|first= C. M. |last= Bishop |year=2006 |title=Pattern Recognition and Machine Learning |url= https://archive.org/details/patternrecogniti0000bish |publisher=Springer |isbn=978-0-387-31073-2}}</ref>. У некаторых выпадках, метады з розных падыходаў камбінуюцца для дасягнення патрэбнага эфекту. Напрыклад, мадэль у аснове [[ChatGPT]] спачатку праходзіць этап некіраванага навучання на вялікім наборы тэкстаў, у ходзе якога мадэль вывучае моўныя канструкцыі і [[граматыка|граматыку]] для генерацыі тэксту, падобнага да натуральнай мовы. Пасля здольнасці мадэлі весці дыялог паляпшаюцца з дапамогай навучання з падмацаваннем, дзе ўзнагародай выступае зваротная сувязь ад карыстальнікаў мадэлі. Мадэль імкнецца зменшыць колькасць адмоўнай зваротнай сувязі і павялічыць колькасць станоўчай<ref>{{Cite web|url=https://openchat-ai.com/blog/chatgpt-reinforcement-learning|title=Understanding ChatGPT Reinforcement Learning: A Comprehensive Guide to AI Conversations|url-status=dead}}</ref>. === Кіраванае навучанне === [[Файл:Svm max sep hyperplane with margin.png|thumb|{{нп5|Метад апорных вектараў|Метад апорных вектараў|en|Support vector machine}} — мадэль кіраванага навучання, якая падзяляе прастору даных на рэгіёны лінейнай мяжой. На малюнку лінейная мяжа аддзяляе чорныя меткі ад белых.]] Алгарытмы кіраванага навучання ствараюць матэматычную мадэль з набору даных, які змяшчае як запыты, так і пажаданыя адказы (разметку). Такія даныя называюцца навучальнымі і складаюцца з набору навучальных прыкладаў<ref>{{cite book |last1=Russell |first1=Stuart J. |last2=Norvig |first2=Peter |title=Artificial Intelligence: A Modern Approach |date=2010 |publisher=Prentice Hall |isbn=9780136042594 |edition=Third|title-link=Artificial Intelligence: A Modern Approach }}</ref>. Кожны навучальны прыклад змяшчае адзін ці больш запытаў і пажаданых адказаў, таксама вядомы як кіроўны сігнал. У матэматычнай мадэлі кожны навучальны прыклад прадстаўлены {{нп5|Масіў|масівам|en|Array (data structure)}} або вектарам, які часам называюць вектарам прыкмет, а навучальныя даныя часта прадстаўленыя ў выглядзе [[Матрыца (матэматыка)|матрыцы]]. Праз ітэратыўную аптымізацыю алгарытмы кіраванага навучання пакрысе паляпшаюць функцыю, якая можа быць выкарыстана для атрымання адказаў на новыя запыты, якія не ўваходзілі ў навучальны набор<ref>{{cite book |last1=Mohri |first1=Mehryar |last2=Rostamizadeh |first2=Afshin |last3=Talwalkar |first3=Ameet |title=Foundations of Machine Learning |date=2012 |publisher=The MIT Press |isbn=9780262018258}}</ref>. Пра алгарытм, які пакрысе паляпшае правільнасць сваіх адказаў, кажуць, што ён навучаецца выконваць пэўную задачу<ref name="Mitchell-1997">{{cite book |author=Mitchell, T. |title=Machine Learning |url=https://archive.org/details/machinelearning0000mitc |publisher=McGraw Hill |isbn= 978-0-07-042807-2 |pages=[https://archive.org/details/machinelearning0000mitc/page/2 2] |year=1997}}</ref>. Тыпамі алгарытмаў кіраванага навучання ёсць [[Статыстычная класіфікацыя|класіфікацыя]] і {{нп5|Рэгрэсійны аналіз|рэгрэсія|en|Regression analysis}}<ref name=":3">{{cite book|last=Alpaydin|first=Ethem|title=Introduction to Machine Learning|date=2010|publisher=MIT Press|isbn=978-0-262-01243-0|page=9|url=https://books.google.com/books?id=7f5bBAAAQBAJ}}</ref>. Класіфікацыя выкарыстоўваецца тады, калі адказы абмежаваныя канечным наборам значэнняў, а рэгрэсія тады, калі адказы прымаюць якія заўгодна лікавыя значэнні ў пэўным дыяпазоне. Напрыклад для алгарытму класіфікацыі электронных лістоў запытам будзе сам уваходны ліст, а адказам — імя папкі, у якую гэты ліст мусіць быць пакладзены. {{нп5|Навучанне падабенству|Навучанне падабенству|en|Similarity learning}} — галіна кіраванага навучання, цесна звязаная з класіфікацыяй і рэгрэсіяй, але яе мэтай ёсць навучанне на прыкладах функцыі падабенства паміж аб’ектамі. Навучанне падабенству мае прымяненні ў {{нп5|Рангаванне|рангаванні|en|Ranking}}, {{нп5|Рэкамендацыйная сістэма|рэкамендацыйных сістэмах|en|Recommender system}}, адсочванні візуальнай ідэнтычнасці, верыфікацыі твараў і голасу. === Некіраванае навучанне === Алгарытмы некіраванага навучання працуюць з данымі без разметкі і знаходзяць у іх структуру, напрыклад, групы ці кластары аб’ектаў. Замест таго, каб рэагаваць на зваротную сувязь, алгарытмы некіраванага навучання вызначаюць агульныя рысы ў даных і рэагуюць на наяўнасць або адсутнасць такіх агульных рыс у кожнай новай порцыі даных. Некіраванае навучанне знаходзіць сваё асноўнае прымяненне ў задачы {{нп5|Ацэнка шчыльнасці|ацэнкі шчыльнасці|en|Density estimation}} размеркавання ў [[Статыстыка|статыстыцы]]<ref name="JordanBishop2004">{{cite book |first1=Michael I. |last1=Jordan |first2=Christopher M. |last2=Bishop |chapter=Neural Networks |editor=Allen B. Tucker |title=Computer Science Handbook, Second Edition (Section VII: Intelligent Systems) |url=https://archive.org/details/computerscienceh0000unse |location=Boca Raton, Florida |publisher=Chapman & Hall/CRC Press LLC |year=2004 |isbn=978-1-58488-360-9 }}</ref>. Пры гэтым некіраванае навучанне ахоплівае і іншыя прадметныя вобласці, звязаныя з абагульненнем і тлумачэннем прыкмет даных. [[Кластарны аналіз]] — гэта разбіццё назіранняў на падмноствы (якія завуцца кластарамі) такім чынам, што назіранні ўнутры аднаго кластара падобныя паводле аднаго ці больш абраных крытэраў, у той час як назіранні з розных кластараў у сярэднім менш падобныя паміж сабой. Розныя тэхнікі кластарызацыі грунтуюцца на розных дапушчэннях пра структуру даных, часта вызначаную пэўнай метрыкай падабенства, і ацэньваюцца, напрыклад, унутранай кампактнасцю, ці падабенствам паміж аб’ектамі ўнутры кластара, і сепарацыяй, розніцай паміж кластарамі. Іншыя метады грунтуюцца на ацэнках шчыльнасці і звязнасці графаў. === Паўкіраванае навучанне === Паўкіраванае навучанне ляжыць паміж некіраваным навучаннем (без аніякай разметкі) і кіраваным навучаннем (з поўнасцю размечанымі навучальнымі данымі). У паўкіраваным навучанні некаторыя з навучальных прыкладаў не маюць разметкі, пры гэтым многія даследчыкі машыннага навучання прыйшлі да высновы, што неразмечаныя даныя ў спалучэнні з невялікай колькасцю размечаных могуць значна палепшыць якасць мадэлі. У {{нп5|Слабае кіраванне|слаба кіраваным навучанні|en|Weak supervision}} навучальная разметка шумная, абмежаваная або недакладная. Часта такую разметку прасцей і танней здабыць, і гэта дае магчымасць павялічыць колькасць навучальных даных<ref>{{Cite web|url=https://ai.stanford.edu/blog/weak-supervision/|title=Weak Supervision: A New Programming Paradigm for Machine Learning|author1=Alex Ratner|author2=Paroma Varma|author3=Braden Hancock|author4=Chris Ré|others=other members of Hazy Research|website=The Stanford AI Lab Blog|access-date=2023-01-07}}</ref>. === Навучанне з падмацаваннем === Навучанне з падмацаваннем даследуе тое, як павінны паводзіць сябе {{нп5|Праграмны агент|праграмныя агенты|en|Software agent}} ў пэўным асяроддзі, каб максімізаваць сукупную ўзнагароду. Праз універсальнасць гэтага падыходу яго вывучаюць у мностве іншых дысцыплін, такіх як [[тэорыя гульняў]], {{нп5|Тэорыя кіравання|тэорыя кіравання|en|Control theory}}, {{нп5|Даследаванне аперацый|даследаванне аперацый|en|Operations research}}, [[тэорыя інфармацыі]], {{нп5|Аптымізацыя праз сімуляцыю|аптымізацыя праз сімуляцыю|en|Simulation-based optimization}}, {{нп5|Шматагентная сістэма|шматагентныя сістэмы|en|Multi-agent system}}, {{нп5|Роевы інтэлект|роевы інтэлект|en|Swarm intelligence}}, [[статыстыка]] і {{нп5|Генетычны алгарытм|генетычныя алгарытмы|en|Genetic algorithm}}. У машынным навучанні асяроддзе звычайна прадстаўлена як {{нп5|Маркаўскі працэс прыняцця рашэнняў|маркаўскі працэс прыняцця рашэнняў|en|Markov decision process}}. Многія алгарытмы навучання з падмацаваннем выкарыстоўваюць тэхнікі {{нп5|Дынамічнае праграмаванне|дынамічнага праграмавання|en|Dynamic programming}}<ref>{{Cite book|title=Reinforcement learning and Markov decision processes|author1=van Otterlo, M.|author2=Wiering, M.|journal=Reinforcement Learning |volume=12|pages=3–42 |year=2012 |doi=10.1007/978-3-642-27645-3_1|series=Adaptation, Learning, and Optimization|isbn=978-3-642-27644-6}}</ref>. Алгарытмы навучання з падмацаваннем не патрабуюць ведання дакладнай матэматычнай мадэлі асяроддзя і выкарыстоўваюцца, калі стварыць дакладную мадэль немагчыма. Прыклад такога алгарытму — праграма для гульні ў го, [[шахматы]] і сёгі [[AlphaZero]]. == Уплыў на экалогію == Выкарыстанне сучасных сістэм машыннага навучання, асабліва {{нп5|Нейронная сетка|нейронных сетак|en|Neural network}}, патрабуе вялікай колькасці рэсурсаў. Так, праз распрацоўкі ў галіне [[Генератыўны штучны інтэлект|генератыўнага штучнага інтэлекту]], у 2022 годзе ў [[Microsoft]] спажыванне вады вырасла на 34 %, а ў [[Google]] — на 20 %. Вада выкарыстоўваецца для ахаладжэння {{нп5|Дата-цэнтр|дата-цэнтраў|en|Data center}}, дзе адбываецца навучанне нейронных сетак. Вялікі цэнтр апрацоўкі даных можа штодзень спажываць да 19 мільёнаў літраў вады, што параўнальна з горадам насельніцтвам у 10-50 тысяч чалавек<ref>{{cite news |author=<!--not stated--> |date=2013-09-23 |title=Лічбавая засуха: распрацоўка АІ патрабуе ўсё больш вады, якой становіцца ўсё менш |url=https://devby.io/be/news/tsifrovaya-zasuha-razrabotka-ii-trebuet-vse-bolshe-vody-kotoroi-stanovitsya-vse-menshe-1695381550 |work=dev.by |access-date=2023-10-02}}</ref>. == Гл. таксама == * [[MLOps]] * [[Кантраснае навучанне]] == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{cite book | last = Domingos | first = Pedro | title = The Master Algorithm: How the Quest for the Ultimate Learning Machine Will Remake Our World | url = https://archive.org/details/masteralgorithmh0000domi_q9v1 | date = September 22, 2015 | publisher = Basic Books | lang = en | isbn = 978-0465065707 }} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Машыннае навучанне| ]] [[Катэгорыя:Штучны інтэлект]] [[Катэгорыя:Інфарматыка]] 71zx00hk0jgst3njimot2g25gs3vwh6 Менахем Фішман 0 728944 5135144 4583962 2026-05-03T04:57:33Z Tess Mattew 51169 /* Галерэя партрэаў */ арфаграфія 5135144 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Фішман}} {{Асоба |імя = Менахем Фiшман |арыгінал імя = {{lang-he|פישמן מנחם}} |партрэт = Back side of the cabinet cards by Menakhem Fishman photo studio in Mogilew-on-Dnepr.jpg |шырыня = |подпіс = |апісанне = |імя пры нараджэнні = {{lang-he|פישמן מנחם}} |род дзейнасці = фатограф |дата нараджэння = |месца нараджэння = |грамадзянства = {{Сцяг Расійскай імперыі}} [[Расійская імперыя]] {{Сцяг СССР}} [[Савецкі Саюз]] |падданства = |дата смерці = невядома |месца смерці = невядома |бацька = |маці = |муж = |жонка = |дзеці = |узнагароды і прэміі = «За працу ў мастацтве» (1902) |сайт = |Commons = Menakhem Fishman |Rodovid = }} '''Менахем Фішман''' ({{lang-he|פישמן מנחם}}) — магілёўскі майстар партрэтнай і архітэктурнай фатаграфіі, фотамастак, уладальнік уласнага фотаатэлье ў [[Магілёў|Магілёве]], у доме Мееровіча па вуліцы [[Вялікая Садовая вуліца (Магілёў)|Вялікай Садовай]]. Быў адным з піянераў беларускай мастацкай фатаграфіі. Яго творчасць — частка культурнай спадчыны [[Беларусь|Беларусі]]<ref name="mishpoha.org">[http://mishpoha.org/nomer11/alexander_litin.html Журнал «Мишпоха» № 11 (1) 2002 год. «Фотографы Могилёва»]</ref>. == Біяграфічныя звесткі == * У [[1903 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1903]] годзе ў Магілёве Менахем Фішман атрымаў ад губернскага кіраўніцтва ўзнагароды «За працу i поспех» і «За працавітасць і мастацтва». * У [[1906 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1906]] годзе на фотавыстаўцы ў [[Вена|Вене]] здымкі Фішмана атрымалі Залаты медаль. * У [[1907 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1907]] годзе ў [[Парыж]]ы Фішман заваяваў Гран-Пры і быў узнагароджаны Залатым медалём. Гэтыя ўзнагароды знайшлі свае адлюстраванне ў [[Літаграфія|літаграфіі]] на адваротным баку фотаздымкаў, якія друкаваў Фішман у сваім атэлье. <center><gallery mode="packed" heights="180"> Выява:Back of the cabinet cards by Menakhem Fishman photo studio in Mogilew-on-Dnepr 1911.jpg </gallery></center> * У кнізе «Увесь Магілёў на Дняпры», выдадзенай у 1912 годзе, пра фотаатэлье Менахема Фішмана на Вялікай Садовай вуліцы напісана: <blockquote>«Да паслуг гэтай фатаграфіі звяртаюцца ўсе казённыя і грамадскія ўстановы, якія маюць на ўвазе групавыя здымкі не лубачнага, а строга мастацкага характару, фірма ідзе за ўсімі навінкамі ў галіне фатаграфіі, зараз жа, прымаючы гэта ў сваіх працах, а зойдучы ў прыёмную залу фатаграфіі ці ў галерэю, абстаўленую па апошнім слове са ўсёй раскошай, мажлівай, вядома, для правінцыйнай фатаграфіі, наведвальнік пранікаецца запэўненнем у бездакорным выкананні замовы»</blockquote><ref>[https://www.sb.by/articles/srochnoe-foto.html «SB.Беларусь сегодня». Вольга Кісляк. «Тэрміновае фота»]</ref>. == Творчая спадчына == * У [[Нацыянальны гістарычны музей Рэспублікі Беларусь|Нацыянальным гістарычным музеі Беларусі]] захоўваюцца арыгіналы фатаграфій Фішмана, якія адлюстроўваюць святкаванне 200-годдзя [[Бітва пад Лясной (1708)|бітвы пры Лясной]], якое ўрачыста адбылося ў [[1908]] годзе. Гэты цыкл фота быў выдадзены ў «Памятнай кніжцы Магілёўскай губерні на [[1909]] год»<ref name="mishpoha.org"/>. <center><gallery mode="packed" heights="180"> Выява:Mahiloŭ Railway station postcard by Menakhem Fishman.jpg|Дарэвалюцыйная паштоўка з відам на будынак [[Магілёў I|вакзала Магілёва]]. Выданне магазіна І. і Р. ШыкЪ. Фота Менахема Фішмана. Да 1917 года. </gallery></center> * Таксама фатаграфіі Фішмана захоўваюцца ў зборы [[Музей этнаграфіі (Магілёў)|Магілёўскага абласнога краязнаўчага музея]] і ў шматлікіх прыватных калекцыях. == Галерэя партрэтаў == <center><gallery mode=packed heights=180> Выява:Man from Mogilew-on-Dnepr by Menakhem Fishman 1911.jpg Выява:Gymnasist Mogilew-on-Dnepr by Menakhem Fishman.jpg Выява:Gymnasium girl Mogilew-on-Dnepr by Menakhem Fishman.jpg Выява:Jewish family by Menakhem Fishman 1900s Mogilew.jpg Выява:Women of Mogilew-on-Dnepr by Menakhem Fishman 1908–1917.jpg </gallery></center> {{зноскі}} == Літаратура == * Фотографы земли Белорусской, 1850–1918 / А. М. Величко. – Минск, 2018. == Спасылкі == * [https://mogilewmuseum.by/ru/kollekcii/fotografii-filokartiya-filateliya/fotografii_17 [[Магілёўскі абласны краязнаўчы музей імя Еўдакіма Раманавіча Раманава|Магілёўскі краязнаўчы музей імя Раманава]]. Фатаграфіі.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20230103215409/https://mogilewmuseum.by/ru/kollekcii/fotografii-filokartiya-filateliya/fotografii_17 |date=3 студзеня 2023 }} * [https://masheka.com/history_mogilev/history_mogilev_articles/281-istoriya-mogileva-fotografii-i-fotografy.html Информационный портал MASHEKA.by. История Могилева: фотографии и фотографы] {{DEFAULTSORT:Фішман Менахем}} [[Катэгорыя:Постаці Магілёва]] [[Катэгорыя:Фатографы паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Фатографы XIX стагоддзя]] [[Катэгорыя:Фатографы XX стагоддзя]] [[Катэгорыя:Фатографы Расійскай імперыі]] [[Катэгорыя:Фатографы Беларусі]] spbfu5b4i4b0135foomf3jlktongn7h Вікіпедыя:Запыты па статус адміністратара 4 729023 5135010 5133549 2026-05-02T17:21:22Z Hanylka 41646 5135010 wikitext text/x-wiki {{новыя зверху}} {{Архівы| * [[/2011—2012|2011—2012]] * [[/2013—2022|2013—2022]] * [[/2025—2026|2025—2026]] }} '''Правілы правядзення выбараў адміністратараў знаходзяцца [[Вікіпедыя:Правілы правядзення выбараў адміністратараў|тут]]'''. : Даючы згоду, кандыдат мусіць адзначыць ці ведае ён мовы CSS і JS і ці трэба яму магчымасці адміністратара інтэрфейса. <!--падавайце запыты пад гэтым радком--> == Правы [[:m:Oversight policy|oversight]] для ўдзельніка [[Удзельнік:Lesnas ättling|Lesnas ättling]] == * Сітуацыя: З боку сцюардаў пакуль няма разумення, прапануюць грамадзе слепа ўхваліць як oversight кагосьці, каго яны прызначаць і будуць прызначаць пазней. На фармальных падставах «для бяспекі» скасавалі правы схавальніку (Mienski), які вядомы 20 гадоў і за 4 гады паказаў надзейнасць, а замест прапануюць адтуліну невядомага імя і шырыні. * Навошта: Узмацненне бяспекі ў гісторыі. Онлайн (у бягучым часе) гэта не панацэя, бо ёсць лаг паміж праўкай і яе хаваннем, якой бы працягласці ён ні быў, пры вялікім жаданні даныя можна зафіксаваць. Улічвайце гэта, не праўце ў небяспечнай тэматыцы з уліковых запісаў, якія можна звязаць з вамі. * Тэхнічнае: Правілы МетаВікі не вымагаюць для oversight правоў адміністратара, але логіка ўжывання правіл не ясная, могуць быць інтэрпрэтацыі ў меркаваннях сцюардаў. Таму, як і для Mienski раней, прапаную апцыянальна ўхваліць для Lesnas ättling і правы адміністратара. Для Mienski яны не спатрэбіліся і не былі нададзены. [[Удзельнік:Lesnas ättling|Lesnas ättling]] цяпер малаактыўны, але даўні ўдзельнік — 16 гадоў стажу, асноўны яго ўнёсак на be-tarask ([[:be-tarask:Удзельнік:Lesnas ättling|старонка]] і [[:be-tarask:Спэцыяльныя:Унёсак/Lesnas ättling|ўнёсак]] там). Вельмі даўно жыве па-за Беларуссю. Ведае і разумее нашу рэчаіснасць, у якія краіны не трэба ездзіць і іншыя аспекты. Прапаную ўхваліць для Lesnas ättling правы '''oversight''' і ''апцыянальна'' '''адміністратара''' (пры тэхнічнай патрэбе надаць, без патрэбы — не). Галасаванне прапаную пачаць а 00:00 мінскага часу (UTC+3) 27 красавіка (панядзелак) і скончыць а 24:00 3 мая, тыдзень — мінімальны тэрмін вызначаны правіламі МетаВікі. Калі за тыдзень не будзе кворуму, адразу прапаную працягнуць галасаванне да 24:00 10 мая, тэрмін у два тыдні вызначана нашымі ўласнымі правіламі. Згоду Lesnas ättling атрымаў, фармальна ён выкажа яе неўзабаве. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 23:21, 26 красавіка 2026 (+03) === За === # {{за}} абы нешта вырашалася. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:08, 27 красавіка 2026 (+03) # {{за}} відавочна, у мяне сумневаў няма. У Lesnas ättling ёсць рэпутацыя і па-за інтэрнетамі. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 15:06, 27 красавіка 2026 (+03) # {{за}}. Дзякую M.L. і Lesnas ättling за спробу вырашыць сітуацыю. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:15, 27 красавіка 2026 (+03) # {{за}} [[Удзельнік:Tomasz Bladyniec|Tomasz Bladyniec]] ([[Размовы з удзельнікам:Tomasz Bladyniec|размовы]]) 15:39, 27 красавіка 2026 (+03) # {{за}} падтрымлiваю. [[Удзельнік:Rabbi Mendl|Rabbi Mendl]] ([[Размовы з удзельнікам:Rabbi Mendl|размовы]]) 15:42, 27 красавіка 2026 (+03) # {{за}} [[Удзельнік:Pabojnia|Pabojnia]] ([[Размовы з удзельнікам:Pabojnia|размовы]]) 15:53, 27 красавіка 2026 (+03) # {{за}} [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:44, 27 красавіка 2026 (+03) # {{за}}. [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Размовы з удзельнікам:Антон 740|размовы]]) 22:58, 27 красавіка 2026 (+03) # {{за}}--[[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 09:39, 29 красавіка 2026 (+03) # {{за}}. --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 20:20, 2 мая 2026 (+03) === Супраць === === Каментары === Вітаю, шаноўнае спадарства. Дзякую за давер. Буду рады хоць нечым дапамагчы суполцы. Але гіперактыўнасці не гарантую.--[[Удзельнік:Lesnas ättling|Lesnas ättling]] ([[Размовы з удзельнікам:Lesnas ättling|размовы]]) 14:05, 28 красавіка 2026 (+03) : Як паказвае практыка: галоўнае заходзіць два разы на год. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:06, 28 красавіка 2026 (+03) mmops18kwujh3vzqkfh8okhe0kwvwsl 5135017 5135010 2026-05-02T17:49:39Z IP781584110 134977 /* За */ 5135017 wikitext text/x-wiki {{новыя зверху}} {{Архівы| * [[/2011—2012|2011—2012]] * [[/2013—2022|2013—2022]] * [[/2025—2026|2025—2026]] }} '''Правілы правядзення выбараў адміністратараў знаходзяцца [[Вікіпедыя:Правілы правядзення выбараў адміністратараў|тут]]'''. : Даючы згоду, кандыдат мусіць адзначыць ці ведае ён мовы CSS і JS і ці трэба яму магчымасці адміністратара інтэрфейса. <!--падавайце запыты пад гэтым радком--> == Правы [[:m:Oversight policy|oversight]] для ўдзельніка [[Удзельнік:Lesnas ättling|Lesnas ättling]] == * Сітуацыя: З боку сцюардаў пакуль няма разумення, прапануюць грамадзе слепа ўхваліць як oversight кагосьці, каго яны прызначаць і будуць прызначаць пазней. На фармальных падставах «для бяспекі» скасавалі правы схавальніку (Mienski), які вядомы 20 гадоў і за 4 гады паказаў надзейнасць, а замест прапануюць адтуліну невядомага імя і шырыні. * Навошта: Узмацненне бяспекі ў гісторыі. Онлайн (у бягучым часе) гэта не панацэя, бо ёсць лаг паміж праўкай і яе хаваннем, якой бы працягласці ён ні быў, пры вялікім жаданні даныя можна зафіксаваць. Улічвайце гэта, не праўце ў небяспечнай тэматыцы з уліковых запісаў, якія можна звязаць з вамі. * Тэхнічнае: Правілы МетаВікі не вымагаюць для oversight правоў адміністратара, але логіка ўжывання правіл не ясная, могуць быць інтэрпрэтацыі ў меркаваннях сцюардаў. Таму, як і для Mienski раней, прапаную апцыянальна ўхваліць для Lesnas ättling і правы адміністратара. Для Mienski яны не спатрэбіліся і не былі нададзены. [[Удзельнік:Lesnas ättling|Lesnas ättling]] цяпер малаактыўны, але даўні ўдзельнік — 16 гадоў стажу, асноўны яго ўнёсак на be-tarask ([[:be-tarask:Удзельнік:Lesnas ättling|старонка]] і [[:be-tarask:Спэцыяльныя:Унёсак/Lesnas ättling|ўнёсак]] там). Вельмі даўно жыве па-за Беларуссю. Ведае і разумее нашу рэчаіснасць, у якія краіны не трэба ездзіць і іншыя аспекты. Прапаную ўхваліць для Lesnas ättling правы '''oversight''' і ''апцыянальна'' '''адміністратара''' (пры тэхнічнай патрэбе надаць, без патрэбы — не). Галасаванне прапаную пачаць а 00:00 мінскага часу (UTC+3) 27 красавіка (панядзелак) і скончыць а 24:00 3 мая, тыдзень — мінімальны тэрмін вызначаны правіламі МетаВікі. Калі за тыдзень не будзе кворуму, адразу прапаную працягнуць галасаванне да 24:00 10 мая, тэрмін у два тыдні вызначана нашымі ўласнымі правіламі. Згоду Lesnas ättling атрымаў, фармальна ён выкажа яе неўзабаве. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 23:21, 26 красавіка 2026 (+03) === За === # {{за}} абы нешта вырашалася. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:08, 27 красавіка 2026 (+03) # {{за}} відавочна, у мяне сумневаў няма. У Lesnas ättling ёсць рэпутацыя і па-за інтэрнетамі. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 15:06, 27 красавіка 2026 (+03) # {{за}}. Дзякую M.L. і Lesnas ättling за спробу вырашыць сітуацыю. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:15, 27 красавіка 2026 (+03) # {{за}} [[Удзельнік:Tomasz Bladyniec|Tomasz Bladyniec]] ([[Размовы з удзельнікам:Tomasz Bladyniec|размовы]]) 15:39, 27 красавіка 2026 (+03) # {{за}} падтрымлiваю. [[Удзельнік:Rabbi Mendl|Rabbi Mendl]] ([[Размовы з удзельнікам:Rabbi Mendl|размовы]]) 15:42, 27 красавіка 2026 (+03) # {{за}} [[Удзельнік:Pabojnia|Pabojnia]] ([[Размовы з удзельнікам:Pabojnia|размовы]]) 15:53, 27 красавіка 2026 (+03) # {{за}} [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:44, 27 красавіка 2026 (+03) # {{за}}. [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Размовы з удзельнікам:Антон 740|размовы]]) 22:58, 27 красавіка 2026 (+03) # {{за}}--[[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 09:39, 29 красавіка 2026 (+03) # {{за}}. --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 20:20, 2 мая 2026 (+03) # {{за}} [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 20:49, 2 мая 2026 (+03) === Супраць === === Каментары === Вітаю, шаноўнае спадарства. Дзякую за давер. Буду рады хоць нечым дапамагчы суполцы. Але гіперактыўнасці не гарантую.--[[Удзельнік:Lesnas ättling|Lesnas ättling]] ([[Размовы з удзельнікам:Lesnas ättling|размовы]]) 14:05, 28 красавіка 2026 (+03) : Як паказвае практыка: галоўнае заходзіць два разы на год. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:06, 28 красавіка 2026 (+03) gv6b622g5vb83p772cdvvie099e5cmv Марыя Знамяроўская-Пруфер 0 736069 5135136 5111796 2026-05-03T03:18:14Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135136 wikitext text/x-wiki {{Навуковец}} '''Марыя Знамяроўская-Пруфер''' (часам Марыя Знамяроўская-Пруферава; {{lang-pl|Maria Znamierowska-Prüfferowa}}; нар. [[13 мая]] [[1898]], [[Кібарты]], [[Сувалкаўская губерня]], [[Расійская імперыя]] ― [[20 жніўня]] [[1990]], [[Торунь]], [[Польшча]]) ― польская [[этнографка]], [[этнолаг]], [[Прафесар|прафесарка]] [[Універсітэт Мікалая Каперніка ў Торуні|ўніверсітэта Мікалая Каперніка ў Торуні]], стваральніца і дырэктарка [[Торуньскі этнаграфічны музей|Торуньскага этнаграфічнага музе]]я<ref><small>Ewa Arszyńska, Hanna Muzalewska, Maria Znamierowska-Prüfferowa (1898-1990), [w:] Etnografowie i ludoznawcy polscy, Sylwetki, szkice biograficzne, Kraków 2002.</small></ref>. == Біяграфія == Марыя Знамяроўская нарадзілася ў мястэчку [[Кібарты]] ў [[Расійская імперыя|Расійскай імперы]]і на мяжы з [[Прусія|Прусіяй]], дзе ў той час яе бацька Станіслаў быў мытнікам. Скончыла гімназію ў 1915 г. у [[Лібава|Лібаве]] (сучасная [[Латвія]]). З кастрычніка 1915 гэтага амаль 3 гады правяла ў [[Кіеў|Кіеве]], дзе звязалася з польскай супольнасцю, удзельнічала ў лекцыях на Вышэйшых жаночых курсах — на філалагічным факультэце і ў Польскім універсітэцкім каледжы<ref><small>Ewa Arszyńska, Hanna Muzalewska, Maria Znamierowska-Prüfferowa (1898-1990), [w:] Etnografowie i ludoznawcy polscy, Sylwetki, szkice biograficzne, Kraków 2002.</small></ref>. Увосень 1918 г. пераехала ў [[Варшава|Варшаву]]. У канцы 1920 г. пасялілася ў [[Вільня|Вільні]], дзе ў 1919 г. быў адноўлены [[Універсітэт Стэфана Баторыя|ўніверсітэт Стэфана Баторыя]]<ref> <small>Antoni Konkel, Maria Znamierowska-Prüfferowa, [w:] Jastarnia, sercu bliska., Jastarnia: Wydawnictwo "MS", 2006, s. 135.</small></ref>. Хворая на [[сухоты]], Марыя часта наведвала [[Закапанэ]]. Пасля больш чым года навучання на гуманітарным факультэце ўніверсітэта ў Вільні яна працягнула навучанне на факультэце матэматыкі і прыродазнаўства, дзе ў 1922 г. пазнаёмілася з выкладчыкам Янам Пруферам. У 1925 годзе Марыя і Ян пабраліся шлюбам<ref><small>Biografia Marii Znamierowskiej-Prüfferowej na stronie Oddziału Toruńskiego Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, https://torun.ptl.info.pl/dawni-czlonkowie/prof-maria-znamierowska-prufferowa</small></ref>. Марыя Знамяроўская-Пруфер увосень 1926 г. пачала займацца [[Этналогія|этналогіяй]], а ў 1927/28 навучальным годзе пачала працаваць у Этнаграфічным музеі ўніверсітэта Стэфана Баторыя пад кіраўніцтвам прафесаркі [[Цэзарыя Бадуэн дэ Куртэнэ|Цэзарыі Бадуэн дэ Куртэнэ]]<ref><small>Biografia Marii Znamierowskiej-Prüfferowej na stronie Oddziału Toruńskiego Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, https://torun.ptl.info.pl/dawni-czlonkowie/prof-maria-znamierowska-prufferowa</small></ref>. У 1945 г. разам з універсітэцкай супольнасцю ліквідаванага ўніверсітэта Стэфана Баторыя Пруферы вырашалі выехаць у [[Торунь]]. Ва [[Універсітэт Мікалая Каперніка ў Торуні|ўніверсітэце Мікалая Каперніка]] Знамяроўская-Пруфер стала дацэнткай на кафедры этналогіі, беспаспяхова спрабуючы аднавіць ідэю этнаграфічнага ўніверсітэцкага музею, падобнага да Віленскага<ref><small>Roman Tubaja, Wkład Marii Znamierowskiej-Prüfferowej w rozwój muzealnictwa na wolnym powietrzu w Polsce, Biuletyn Stowarzyszenia Muzeów 9/2006, Wdzydze 2006.</small></ref>. Жыла і працавала ў Торуні. Памерла 20 жніўня 1990 г. у Торуні. З 15 снежня 1999 года Этнаграфічны музей у Торуні носіць яе імя<ref><small>Biografia Marii Znamierowskiej-Prüfferowej na stronie Oddziału Toruńskiego Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, https://torun.ptl.info.pl/dawni-czlonkowie/prof-maria-znamierowska-prufferowa</small></ref>. == Навуковая дзейнасць == Выбару — [[Этнаграфія|этнаграфіі]] і [[Музеялогія|музеялогіі]] — яна засталася вернай да канца жыцця. «Рыбалоўства на Троцкіх азёрах», апублікаваная ў 1930 годзе, была ейнай магістарскай дысертацыяй, за якой рушылі ўслед далейшыя працы пераважна ў гэтай галіне<ref><small>Twórcy Kultury Torunia, www.icimss.edu.pl, http://www.icimss.edu.pl/TKT/index.php?link=_artysta&id=464</small></ref>. Міжваенны час стаў для Знамяроўскай-Пруфер часам атрымання кваліфікацыі музейшчыцы падчас шматлікіх паездак за мяжу, а таксама часам палявых даследаванняў, збору калекцый і дакументацыі для музея<ref><small>Biografia Marii Znamierowskiej-Prüfferowej na stronie Oddziału Toruńskiego Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, https://torun.ptl.info.pl/dawni-czlonkowie/prof-maria-znamierowska-prufferowa</small></ref>. [[Файл:Portret-Marii-Znamierowskej-Prüfferowej.jpg|міні|Партрэт Марыі Знамяроўскай-Пруфер. Каля 1920]] Займалася выкладчыцкай дзейнасцю, праводзіла этнаграфічныя заняткі ў Школе палітычных навук пры Інстытуце навукі і даследаванняў Усходняй Еўропы ў Вільні. Яна таксама займалася пытаннем аховы этнаграфічных помнікаў: вяла лекцыі ў вясковых школах, народных універсітэтах і на Польскім радыё<ref> <small>E. Arszyńska, H. Muzalewska, „Maria Znamierowska-Prüfferowa”, [w:] „Etnografowie i ludoznawcy polscy. Sylwetki, szkice biograficzne”,pod red. E. Fryś-Pietraszkowej, A. Kowalskiej-Lewickiej, A. Spiss, Kraków 2002, s. 323-328.</small></ref>. Пасля вайны выдала кнігу пра [[Вільня|Вільню]] — «Wilno - miasto sercu najbliższe»<ref><small>E. Arszyńska, H. Muzalewska, „Maria Znamierowska-Prüfferowa”, [w:] „Etnografowie i ludoznawcy polscy. Sylwetki, szkice biograficzne”,pod red. E. Fryś-Pietraszkowej, A. Kowalskiej-Lewickiej, A. Spiss, Kraków 2002, s. 323-328.</small></ref>. У 1955 г. атрымала ступень прафесаркі. За гады працоўнай дзейнасці апублікаваў каля 130 публікацый<ref><small>E. Arszyńska, H. Muzalewska, „Maria Znamierowska-Prüfferowa”, [w:] „Etnografowie i ludoznawcy polscy. Sylwetki, szkice biograficzne”,pod red. E. Fryś-Pietraszkowej, A. Kowalskiej-Lewickiej, A. Spiss, Kraków 2002, s. 323-328.</small></ref>. У 1959 годзе намаганнямі прафесаркі быў адкрыты [[Торуньскі этнаграфічны музей]], дырэктаркай якога яна працавала да 1972 года. У музеі сабрана каля 14 тысяч экспанатаў, звязаных з рэгіёнам [[Паўночная Польшча|паўночнай Польшчы]]<ref><small>Maria Znamierowska-Prüfferowa — założycielka Muzeum Etnograficznego w Toruniu, rme.cbr.net.pl, https://rme.cbr.net.pl/index.php/archiwum-rme/1068-wrzesien-pazdziernik-nr-105/swiat-kobiet/1581-maria-znamierowska-pruefferowa-zalozycielka-muzeum-etnograficznego-w-toruniu{{Недаступная спасылка}}</small></ref>. == Асноўныя працы == * Ważki okolic Wilna: Die Odonatenfauna der Umgebung von Wilna / Marja Znamierowska. ( Prace Zakładu Zoologicznego Uniwersytetu St. Batorego w Wilnie; nr 2, Wilno, 1923. * Materjały do znajomości ważek północno-wschodniej Polski = Materialien zur Kenntnis der Odonatenfauna des nordöstlichen Polen / Marja Znamierowska-Prüfferowa. (Prace Zakładu Zoologicznego Uniwersytetu St. Batorego w Wilnie; nr 10), Wilno, 1927. * Przyczynek do rybołówstwa na Bugu / Marja Znamierowska-Prüfferowa, Warszawa, [193-?]. * Rybołówstwo Jezior Trockich = Fischerei auf den Troker See: (rys etnograficzny) / M. Znamierowska-Prufferowa. (Rozprawy i Materjały Wydziału 1 Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Wilnie; t. 3, z. 2), Wilno: nakł. Towarzystwa Przyjaciół Nauk, 1930. * Ochrona kultury ludowej, Wilno: Nakł. Oddz. Wileńskiego Tow-wa Krajoznawczego, 1932. * Muzeum Etnograficzne U. S. B. w Wilnie i jego przyszłość = Le musèe ethnographique de L’Universitè etienne Batory a Wilno et son avenir, Lwów; Wilno: nakł. Muzeum Etnograficznego U. S. B. w Wilnie, 1932. * Mały kwestjonarjusz etnograficzny: co możemy przywieść z wakacyj i świąt?, Wilno, 1932. * Gobeliny wileńskie: ich pochodzenie, wartość i losy. [T.] 2, Obrona gobelinów wileńskich: fakty-dokumenty, głosy prasy, Wilno: Rada Wileńskich Zrzeszeń Artystycznych, 1933. * Muzeum na wolnem powietrzu w Wilnie, Wilno: nakł. Muzeum Etnograficznego U.S.B. w Wilnie, 1934. * Rybołówstwo w okolicach Druskienik = La pêche dans les environs de Druskieniki, Lwów: nakł. Towarzystwa Ludoznawczego, 1934. * Paski w okolicy Druskienik = Les ceintures des environs de Druskieniki, Lwów: nakładem Towarzystwa Ludoznawczego, 1934. * Rybacy - ludzie zapomniani, Wilno, 1935. * Folklor pszczelarzy i rybaków we wsi mieszkańce, pow. wileńsko-trockiego, Wilno, 1937. * Pszczelnictwo i rybołówstwo we wsi mieszkańce, pow. wileńsko-trockiego, Wilno, 1937. * Ości rybackie = Die Fischgabeln: próba klasyfikacji ości północno-wschodniej Polski: notatka tymczasowa, Wilno: Muzeum Etnograficzne U.S.B., 1939. * Das Sammeln von traditionellen Museumsobjekten der Fischerei unter Berücksichtigung ihrer Systematik, Budapest, 1965. * Wilno - miasto sercu najbliższe / Maria Znamierowska-Prüfferowa; wstęp i redakcja Krystyny Jakowskiej, Białystok: Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza. Oddział Białostocki: Zakład Teorii i Antropologii Literatury w Instytucie Filologii Polskiej. Uniwersytet w Białymstoku, 1997. * Etnografiniai vaizdai Marijos Znamerovskos-Priuferovos negatyvuose / sudarytoja ir įvadinių tekstų autorė Laima Lapėnaitė, Vilnius: Lietuvos nacionalinis muziejus, 2020. {{зноскі}} == Літаратура == * Лабачэўская Вольга. Беларуская этнаграфічная калекцыя з Вільні // Спадчына №1-1996. С. 151-161. == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Знамяроўская-Пруфер Марыя}} [[Катэгорыя:Этнографы Польшчы]] [[Катэгорыя:Этнолагі Польшчы]] [[Катэгорыя:Члены Польскага народазнаўчага таварыства]] jd1a41bxksfpxr6za4r1se62aj3736l Марыя Канстанцінаўна Башкірцава 0 736449 5135137 5008906 2026-05-03T03:19:50Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135137 wikitext text/x-wiki {{Мастак}} '''Марыя Канстанцінаўна Башкірцава''' ({{Lang-uk|Марі́я Костянти́нівна Башки́рцева}}, {{lang-fr|Marie Bashkirtseff}}; {{ВД-Прэамбула}}) — украінская і французская мастачка, майстар [[Жанравы жывапіс|жанравага жывапісу]]; скульптар і пісьменніца: біёграф, аўтар знакамітага «Дзённіка». [[Файл:Церква_Різдва_Іоана_Предтечі,_де_була_охрещена_Марія.jpg|міні|Царква Раства Іаана Прадцечы, дзе хрысцілася Марыя.]] [[Файл:Костянтин_Павлович_Башкірцев.jpg|міні|Бацька Башкірцавай, Канстанцін Паўлавіч.]] [[Файл:Башкирцева_Марія.2.jpg|міні|Марыя Башкірцава ў народным строі.]] [[Файл:Будинок_Башкірцевих_у_Гавронцях.jpg|міні|Дом Башкірцавых у Гаўронцах.]] [[Файл:Башкирцева_Марія.jpg|міні|Марыя Башкірцава ў народным строі.]] [[Файл:Bashkirtseff-grave.jpg|міні|Маўзалей, дзе пахавана Марыя і некаторыя яе сваякоў, на могілках Пасі.]] == Біяграфія == Нарадзілася ва ўкраінскай вёсцы Гаўроніцы цяпер [[Палтаўскі раён|Палтаўскага раёна]], [[Палтаўская вобласць|Палтаўская вобласці]] [[Украіна|Украіны]]. Бацька, Канстанцін Башкірцаў, — сын генерала Паўла Рыгоравіча Башкірцава, удзельніка вайны 1812 года, быў буйным землеўладальнікам і ўзначальваў дваранства Палтаўскай губерні. Маці, Марыя Бабаніна, харкаўчанка, Дачка палкоўніка — арыстакрата, бібліяфіла, англамана і знатака мастацтваў.<ref>Олена Чекан: Дівчисько і смерть// [[Український тиждень]] № 3 (116) від 22 січня 2010 {{Cite web |title=Архіўная копія |url=http://tyzhden.ua/Publication/3507 |accessdate=30 сакавіка 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140626041013/http://tyzhden.ua/Publication/3507 |archivedate=26 чэрвеня 2014 |url-status= }}</ref> Дзяцінства прайшло ў вёсцы [[Чэрнякіўка]], цяпер Палтаўскага раёна, Палтаўскай вобласці, названай у гонар уладальніка вёскі палкоўніка Чарняка. Штогод у Чарнякіўцы праводзіцца абласное мастацкае свята «Марыіна даліна» у гонар Башкірцавай. У памяшканні школы адкрыты музей. У 1870 годзе сям’я з’ехала за мяжу. Вучылася жывапісу ў парыжскай [[Акадэмія Жуліяна|Акадэміі Жуліяна]]. З-за тагачаснага палітычнага рэжыму Башкірцава так і не змагла вярнуцца ва Украіну, хоць заўсёды да гэтага імкнулася. Хварэла на [[Туберкулёз|сухоты]], памерла ва ўзросце 25 гадоў. Пахавана ў Парыжы. == Кар’ера == Украінка па паходжанні, яна стала выбітнай фігурай перш за ўсё французскага мастацтва<ref>10 маловідомих українських художників зі світовими іменами, які нам варто знати http://vsviti.com.ua/ukraine/41519 {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160307164630/http://vsviti.com.ua/ukraine/41519|date=7 березня 2016}}</ref>. Як мастачка фармавалася пад уплывам творчасці жывапісца [[Жуль Басцьен-Лепаж|Жуля Басцьен-Лепажа]]. Талент Башкірцавай заўважылі адразу. Яе працы заваёўвалі шматлікія медалі і прызы на выставах, у захапленні ад яе былі французскія газеты і часопісы. Творчасць Башкірцавай высока шанавалі [[Анатоль Франс]] і [[Эміль Заля]]. У 1879 годзе на конкурсе творчых работ ганаравана залатога медаля. З’яўляецца майстрыняй жанравага жывапісу. Вядомыя карціны: «За кнігай», «Маладая жанчына з букетам бэзу», «У майстэрні Жульена», «Сустрэча», серыі аўтапартрэтаў. Свет карцін Башкірцавай — гэта свет парыжскага прыгарада, свет служанак, работніц, бяздомных дзяцей і школьнікаў. Пасля смерці мастачкі некаторыя яе працы закупілі музеі, такія як Люксембургскі, частка работ засталася ў [[Луўр]]ы. Сёння арыгіналы карцін Башкірцавай з’яўляюцца рэдкасцю: большая іх частка знікла падчас Другой сусветнай вайны. Акрамя візуальнага мастацтва, Башкірцава з’яўляецца аўтарам гучна вядомага еўрапейскай аўдыторыі «Дзённіка» (1873—1884). Так, напрыклад, [[Жульет Бінош]] захаплялася творам і марыла сыграць Башкірцаву ў пачатку акцёрскай кар’еры. == Дзённік == Пачала пісаць дзённік прыкладна з 13 гадоў на французскай мове. Яго апісваюць як «дзіўна сучасны псіхалагічны аўтапартрэт маладога адоранага розуму ў працэсе развіцця». Дзённік таксама змяшчае амаль навелістычнае Апісанне еўрапейскай буржуазіі канца дзевятнаццатага стагоддзя. Скразной тэмай у дзённіку з’яўляецца глыбокае жаданне дасягнуць славы, якое ўзмацняецца ўсё большай асцярогай таго, што перабежныя хваробы Башкірцавай могуць апынуцца на сухоты. У канцы жыцця, успамінаючы сваю сямейную гісторыю, яна піша: «Калі я не памру маладой, я спадзяюся жыць як вялікі мастак; але калі я памру маладой, я маю намер апублікаваць свой дзённік, які не можа быць нецікавым»<ref>{{Cite news|title=Ideology, Identification and the Construction of the Feminine|url=http://dx.doi.org/10.1080/13556509.1999.10799034|work=The Translator|date=1999-01|accessdate=2019-10-05|pages=61–82|first=Kabi|last=Hartman}}</ref>. Дзённік, упершыню апублікаваны ў 1887 годзе, быў другім выдадзеным у Францыі дзённікам жанчыны. Публікацыя імгненна дамаглася поспеху, не ў апошнюю чаргу таму, што яе касмапалітычны канфесійны стыль быў прыкметным адыходам ад сузіральных містычных дзённікаў пісьменніцы Эжэн дэ Герэн, апублікаваных у 1862 годзе<ref>{{Cite news|title=<i>Personal Effects: Reading the</i> Journal <i>of Marie Bashkirtseff</i> (review)|url=http://dx.doi.org/10.1353/bio.2011.0016|work=Biography|date=2011|accessdate=2019-10-05|pages=343–346|first=Valerie|last=Raoul}}</ref>. На старонках твора раскрытая глыбіня размовы з сабой чалавека, які хоча не страціць ні хвіліны жыцця. Апавяданне адкрытае і шчырае, не адмаўляючыся ад жадання быць апублікаваным. Дзённік Башкірцавай цікавы ўжо з першых радкоў, у ім раскрыты ўнутраны свет чалавека: дыялогі паміж добрым і злым бакамі, глыбіню любові. == Выбраныя творы == [[Файл:Bashkirtseff_-_In_the_Studio.jpg|справа|міні|240x240пкс|У мастацкай студыі Жульена, Дняпроўскі мастацкі музей.]] [[Файл:Bashkirtseff.jpg|міні|Аўтапартрэт, 1880 год, прыватная калекцыя.]] * Аўтапартрэт, 1880 год * У мастацкай майстэрні Жульена (жанчыны-мастачкі), 1881 год * Маладая жанчына, 1881 год * Маладая дзяўчына з кветкамі бэзу, 1881 год * Парасон ад дажджу, 1883 год * Дзіцячая ўсмешка, 1883 год * Усмешка дзяўчыны, 1883 год * Восень, 1883 год * Вясна, 1884 год * Мария Башкирцева, «Дневник», М, изд. «Захаров», 2003, 688 с. == Спадчына == Маёнтак Башкірцава быў прададзены ў 1900 годзе графу С. Д. Шарамецьеву. У 1917—1919 гадах маёнтак разбураны, а за гады Другой сусветнай ад яго не засталося і следу. На час [[Другая сусветная вайна|вайны]] ў Гаўронцах карцін Башкірцавай не было. У 1908 годзе маці Башкірцавай перадала ў [[Дзяржаўны Рускі музей|музею Аляксандра III]] вялікую калекцыю яе прац (141 працу, сярод якіх: малюнкі, эскізы, палотны, [[пастэль]], скульптурныя эцюды). У 1930 годзе з [[Дзяржаўны Рускі музей|Рускага музея]] ў [[Санкт-Пецярбург|Ленінградзе]] перададзена ў Днепрапятроўскі музей дзве карціны Башкірцавай, а ў 1932 годзе па запыце Наркамасветы УССР Рускі музей перадаў Украіне 127 прац Башкірцавай. У Рускім музеі засталося 8 жывапісных палотнаў і 13 малюнкаў. Падчас эвакуацыі Харкаўскай карціннай галерэі бясследна зніклі 66 палотнаў Башкірцавай. Сёння ў музеях Украіны ёсць толькі тры яе карціны: у музеі Харкава, Днепрапятроўска і [[Сумы]]. У 1980 х у Расійскай Нацыянальнай бібліятэцы выявілі арыгінальны тэкст дзённіка, які раней лічылі згубленым. У ходзе яго вывучэння выявілі, што большая частка дзённіка Башкірцавай невядомая публіцы, а ўжо апублікаваная частка змяшчае шэраг лакун і відавочных скажэнняў (у тым ліку і год нараджэння мастачкі), унесеных сям’ёй, якая не жадала разгалашэння сямейных таямніц. Сёння<ref>2011 року</ref> ідзе публікацыя поўнага тэксту дзённіка на французскай мове. У 2012 зроблены англійскі пераклад (першая частка пад назвай «''I Am the Most Interesting Book of All''», другая частка — «''Lust for Glory''»)<ref>{{Cite web|url=https://www.amazon.com/Journal-Marie-Bashkirtseff-Interesting-Glory-ebook/dp/B00BMEMB4Q|title=Щоденник Марії Башкирцевої на англійській мові|accessdate=24 березня 2018|archive-date=19 липня 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719194531/https://www.amazon.com/Journal-Marie-Bashkirtseff-Interesting-Glory-ebook/dp/B00BMEMB4Q}}</ref>. Поўнае выданне па-новаму раскрывае асобу Башкірцавай, а таксама асвятляе жыццё эпохі. Арыгінальныя працы Башкірцавай у цяперашні час з’яўляюцца рэдкасцю з прычыны таго, што вялікая іх частка загінула падчас Другой сусветнай вайны. Украінскі літаратуразнаўца Міхаіл Слабашпіцкі выдаў раман «Марыя Башкірцава», перакладзены на рускую і французскую мовы. Вялікае даследаванне асобы Башкирцевой зрабіў пісьменнік Аляксандр Аляксандраў. Вынікам яго працы стала кніга «Сапраўднае жыццё мадэмуазель Башкірцавай». Аповесць «Праменад з мадэмуазель Мары» пасля падарожжа ў Ніцу, дзе Башкірцава наведвала ўрокі жывапісу і пачала весці дзённік, напісаў пісьменнік Аляксандр Балабко. Ён таксама аўтар п’есы на два дзеянні «Сон Марыі Башкірцавай». [[Файл:Україна._Диканька._Картинна_галерея_ім._М.К._Башкирцевої.jpg|міні|Карцінная галерэя імя М. К. Башкірцавай у [[Дыканька|Дзіканьцы]].]] [[Файл:Nikon04052013_025.jpg|міні|Памятны знак у гонар Марыі Башкірцавай у Гаўронцах: ''«Карціны яе належаць свету, а сэрца — зямляк».'']] == Памяць == Пасмяротная выстава карцін Башкірцавай адбылася ў Парыжы (1885). Творы захоўваюцца ў музеях Францыі, Нідэрландах, ЗША, РФ і Украіны. У Люксембургскім палацы ў Парыжы каля сімвалічнай скульптуры «Неўміручасць», дзе высечаныя імёны выбітных французскіх дзеячаў, ёсць імя Марыі Башкірцавай. У [[Ніца|Ніцы]] ў Музеі выяўленчага мастацтва ёсць зала Башкірцавай. У вёсцы Чэрнякіўка створаны музей Башкірцавай і названая паляна Марыінай далінай, дзе штогод на Дзень моладзі праводзяць масавыя гулянні з выставамі мастацкіх твораў. Карцінная галерэя ў [[Дыканька|Дзіканьцы]] носіць імя М. К. Башкірцавай. У Сумах існуе завулак Марыі Башкірцавай<ref>{{Cite web|url=https://docs.google.com/viewer?url=http%3A%2F%2Fwww.sumy.ua%2Fengine%2Fdownload.php%3Fid%3D28553&embedded=true|title=Архівована копія|accessdate=1 червня 2022|archive-date=13 січня 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210113112236/https://docs.google.com/viewer?url=http%3A%2F%2Fwww.sumy.ua%2Fengine%2Fdownload.php%3Fid%3D28553&embedded=true}}</ref>. На Венеры названы кратэр у гонар Башкірцавай. * 2008 — Марыя Башкірцава, знічка / ''Marie Barskhirtseff, l’étoile filante -'' п’еса Жан-П’ера Гено, пастаноўка Салі Мікалеф. Гуляе Марыю Сесіль Кассель. {{Зноскі}} == Літаратура == * Віталій Абліцов «Галактика „Україна“. Українська діаспора: видатні постаті» — К.: КИТ, 2007. — 436 с. * Балабко О. З Ніцци до Мужена. Від Башкирцевої до Винниченка: Есеї, п’єса. — К.: Факт, 2007. — 192 с. — іл. * [https://web.archive.org/web/20160305012010/http://www.ursr.org/vsesvit/90/05/html/145.html Михайло Слабошпицький «Загадка Марії Башкирцевої»] * Абліцов В. Башкирцева Марія // Український Все-Світ. — Т. 1. — К.: КИТ, 2011. — С. 382. * Донцов Д. [http://ukrbiblioteka.org/uploads/magazines/Visnyk/Visnyk-1925-01.pdf Звихнена слава (пам’яті Марії Башкирцевої)] // Літературно-науковий вісник. — 1925. -Кн. 1. — С. 46-65. * Слабошпицький М. Башкирцева Марія // Українська літературна енциклопедія: У 5 т. — К.: Українська енциклопедія ім. М. П. Бажана, 1988. — Т. 1. — С. 139. * Слабошпицький М. Марія Башкирцева. Роман-есе. — К.: Ярославів Вал, 2009. — 240 с. * Українська діаспора: літературні постаті, твори, біобібліографічні відомості / Упорядк. В. А. Просалової. — Донецьк: Східний видавничий дім, 2012. — 516 с. * Мария Башкирцева, «Дневник», М, изд. «Захаров», 2003, 688 с. * {{Крыніцы/БіЭ|Башкирцева}} * Мария Башкирцева. [http://www.e-reading.me/book.php?book=139775 Дневник] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20141019042216/http://www.e-reading.me/book.php?book=139775 |date=19 кастрычніка 2014 }} [Архівовано 19 жовтня 2014 у Wayback Machine.]. — М.: Искусство, 2001. — 557 с. * Франсуа Коппе. [http://az.lib.ru/k/koppe_f/text_1885_o_bashkirtzevoy.shtml О Марии Башкирцевой] [Архівовано 5 серпня 2014 у Wayback Machine.] // Лазурь: литературно-художественный и критико-публицистический альманах. — М., 1989. * Лев Дьяков. [http://art.1september.ru/view_article.php?ID=200900113 Мария Башкирцева] [Архівовано 27 жовтня 2014 у Wayback Machine.] // «Искусство». — М., 2009. — № 1. * Колет Коснье. [http://www.knidka.info/other/mariya-bashkirtseva Мария Башкирцева: портрет без ретуши]{{Недаступная спасылка}}[недоступне посилання з червня 2019]. — М.: Терра, 2008. — 228 с. * Олена Батченко. [https://web.archive.org/web/20140715135645/http://ukr-net.info/bashkyrtseva-jevropejskoho-mystetstva-126268/ Українська парижанка Марія Башкирцева та її живопис на тлі європейського мистецтва другої половини ХІХ ст.] // Портал Український Простір. — 09.07.2014 * [http://uartlib.org/allbooks/gerro-mariya-bashkirtseva/ Герро. Марія Башкірцева. Москва, 1905.] * [http://uartlib.org/allbooks/s-kachmarska-mariya-bashkirtseva/ С. Качмарська. Марія Башкірцева. Прага, 1927.] * [http://www.arskerylos.art/uk/dev-jat-mifiv-z-zhittja-marii-bashkircevoi.html Сім міфів з життя Марії Башкірцевої] == Спасылкі == * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=153 Марыя Башкирцева: Крыт.- Бібліягр. нарыс / Гер. — Аб.: Тып. А. Пераможнай, 1905. — 39, 1 с.: глей.] * [http://litakcent.com/2008/05/20/volodymyr-panchenko-marija-bashkyrceva-paryzhanka-z-pid-dykanky/ Уладзімір Панчанка: Марыя Башкірцава, Парыжанка з-пад Дзіканькі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20150318154730/http://litakcent.com/2008/05/20/volodymyr-panchenko-marija-bashkyrceva-paryzhanka-z-pid-dykanky/ |date=18 сакавіка 2015 }} * [https://web.archive.org/web/20020301042919/http://ndolya.boom.ru/bashk/ Дзённік Марыі Башкірцавай — класічны варыянт] * [http://perso.wanadoo.fr/marie.bashkirtseff/ Таварыства сяброў Марыі Башкірцавай] * [https://web.archive.org/web/20111121011632/http://www.artonline.ru/encyclopedia/056 Башкірцава Марыя. Біяграфія і творчасць мастака] * [https://www.amazon.com/Journal-Marie-Bashkirtseff-Interesting-Glory-ebook/dp/B00BMEMB4Q Дзённік Марыі Башкірцавай на англійскай мове] * [https://poltavchanka.info/uk/dolya-poltavskoyi-paryzhanky-mariyi-bashkirczevoyi/ Лёс Палтаўскай парыжанкі Марыі Башкирцевой] {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Башкірцава Марыя Канстанцінаўна}} [[Катэгорыя:Мастакі XIX стагоддзя]] [[Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі]] eh0typbqnqh76jenql16420v68lfjjk Манюшкі 0 737868 5135066 5106829 2026-05-02T19:59:28Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135066 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Манюшка}} {{род}} '''Маню́шкі''' ({{lang-pl|Moniuszkowie}}) — шляхецкі род герба «[[Крыўда (герб)|Крыўда]]». У XVI — 1-й палове XVIII ст. род Манюшкі былі [[Ваколічная шляхта|ваколічнай шляхтай]], аселай у [[Бранскі павет|Бранскім павеце]] [[Падляшскае ваяводства (1513—1795)|Падляшскага ваяводства]] [[Карона Каралеўства Польскага|Каралеўства Польскага]], дзе валодалі землямі ў ваколіцах [[Вялікія Манюшкі|Вялікіх Манюшках]], [[Клявянка|Клявянцы]] і [[Смагажоўка (Польшча)|Смагароўцы]]<ref name="niab"/>. Узняцце роду прыпадае на XVIII ст. У матэрыялах, якія падаваліся родам падчас [[Разбор шляхты|разбору шляхты]] і сталі грунтам апісання гісторыі роду ў генеалагічнай літаратуры<ref>[[Żychliński, T.]] Złota księga szlachty polskiej. — T. 30. — Poznań: Drukarnia Dziennika Poznańskiego, 1908. — S. 104—107 ''(як адзначана ў самім тэксце, на падставе матэрыялаў вядомага мастака і этнографа [[Альфрэд Ізідор Ромер|Альфрэда Ізідора Ромера]])''</ref><ref>[[Uruski, S.]] Rodzina. — T. 11. — Warszawa: Gebethner i Wolff, 1914. — S. 235—236.</ref>, сцвярджаецца, што першым яе Манюшкам, які дасягнуў значных пасад, быў Юзаф, які быў [[Бельскі павет (Падляшскае ваяводства, 1513—1795)|бельскім]] [[падчашы]]м. Аднак незалежнымі крыніцамі гэтыя звесткі не пацвярджаюцца<ref>Ніводзін Манюшка не згаданы сярод падляшскіх ураднікаў (у тым ліку бельскіх падчашых) у адмысловым сучасным даведніку (Urzędnicy podlascy XIV—XVIII wieku. Spisy. — Kórnik: Biblioteka kórnicka, 1994. — S. 45-47).</ref><ref name="niab"/>. Пэўным стваральнікам магутнасці роду быў сын Юзафа, вайсковы суддзя [[Станіслаў Юзафавіч Манюшка|Станіслаў Манюшка]], які ў канцы 1780-х гадоў разам з яшчэ адным падляшскім шляхціцам [[Францішак Оштарп|Францішкам Оштарпам]] набыў у князя [[Міхал Казімір Агінскі|Міхала Казіміра Агінскага]] [[Смілавіцкае графства]]. Пачаткі яго кар’еры родавая легенда звязвала з нешчаслівымі сямейнымі абставінамі — нібыта праз канфлікт з мачыхай малады Станіслаў пакінуў Падляшша і выехаў у [[Вялікае Княства Літоўскае]], дзе служыў пры дварах буйных паноў (у тым ліку, быў падкамісарам у маёнтках гетмана літоўскага і віленскага ваяводы князя [[Міхал Казімір Радзівіл Рыбанька|Міхала Казіміра Радзівіла «Рыбанькі»]]) і нядоўга займаўся адвакацкай практыкай<ref>[[Walicki, A.]] [https://books.google.by/books?id=5VEqEajtzFkC&newbks=1&newbks%20redir=0&pg=PP11 Stanisław Moniuszko]. — Warszawa: Gebethner i Wolff, 1873. — S. 3-7</ref><ref>[[Żychliński, T.]] Złota księga szlachty polskiej. — T. 30. — Poznań: Drukarnia Dziennika Poznańskiego, 1908. — S. 105.</ref><ref name="niab"/>. [[Файл:Śmiłavičy, Maniuška. Сьмілавічы, Манюшка (1907).jpg|міні|злева|[[Смілавіцкая сядзіба|Сядзіба Манюшкаў]] у [[Смілавічы|Смілавічах]]]] Пасля набыцця [[Смілавічы|Смілавічаў]], якія і сталі галоўнай рэзідэнцыяй Манюшкаў на Меншчыне (іншая частка Смілавіцкага графства — [[Дукора]] — адышла да Оштарпаў), Станіслаў Манюшка працягваў актыўна ўдзельнічаць у палітычным жыцці позняй [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]. Так, у 1792 годзе разам з Францішкам Оштарпам быў уцягнуты ў канфлікт з расійскай ваеннай адміністрацыяй падчас дзеянняў [[Таргавіцкая канфедэрацыя|Таргавіцкай канфедэрацыі]]<ref>[[В. В. Аніпяркоў|Аніпяркоў, В. В.]] Паміж супрацоўніцтвам і канфліктамі: расійскія войскі і прарасійскія канфедэраты на беларускіх землях Рэчы Паспалітай у 1792—1793 гадах // Вестник Полоцкого государственного университета. — Серия A: Гуманитарные науки. — 2015. — № 1. — С. 44-53</ref><ref name="niab"/>. У вывадзе ад 18 снежня 1802 года згадваюцца непасрэдна ўладальнік маёнтка Смілавічы Станіслаў Юзафавіч і яго браты Андрэй, Адам, Дамінік, Тадэвуш, а таксама некаторыя з іх сыноў (у тым ліку бацька кампазітара [[Станіслаў Манюшка|Станіслава]] — Часлаў). Больш звестак змяшчае пастанова ад 17 чэрвеня 1832 года, гэта прызнанне ў дваранстве (далучэнне да роду) пляменнікаў Станіслава Юзафавіча — Антонія, Рыгора і Адама Андрэевічаў, Валентага і Караля Адамавічаў, а таксама яго ўнука — Станіслава Часлававіча. Дастаткова падрабязна ў справе пра дваранскае паходжанне пададзены звесткі пра пакаленне бацькі [[Станіслаў Манюшка|Станіслава]] — Часлава. Ёсць інфармацыя пра яго братоў — мінскага павятовага маршалка, актыўнага прыхільніка [[Напалеонаўскія войны|Напалеона]] падчас вайны 1812 года Ігната, маёра напалеонаўскай арміі і вядомага філантропа Дамініка, барысаўскага павятовага харужага Юзафа, ганаровага наглядчыка ігуменскага павятовага вучылішча ў Лядах і мецэната Казіміра, камер-юнкера расійскага імператарскага двара Аляксандра. Датычна Часлава ў справе пра дваранскае паходжанне пазначана дата яго хрышчэння (20 ліпеня 1790), адзначана яго служба ў напалеонаўскай арміі (у чыне капітана) і ўзнагароджанне расійскім ордэнам Св. Яна Іерусалімскага. Звесткі пра Часлава (а таксама яго братоў Юзафа і Дамініка) дапаўняюцца спісамі пра службу, якая таксама ёсць у фондзе 319 Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі<ref>{{Cite web|url=https://niab.by/newsite/by/vistava-manushka|title=Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі Источник: https://niab.by/newsite/by/vistava-manushka Национальный исторический архив Беларуси|author=Я.С. Глінскі, У.М. Дзянісаў 2019|access-date=26 красавіка 2023|archive-date=26 красавіка 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230426134441/https://niab.by/newsite/by/vistava-manushka|url-status=dead}}</ref>. У справе пра дваранскае паходжанне Манюшкаў падзеі XVI—XVIII стст. асветлены лапідарна, дакументаў за гэты перыяд няма. Пасля зацвярджэння Герольдыяй Сената ў 1832 годзе Манюшкі, як і ўсе легітыманаваныя роды, атрымалі права забраць з дваранскага сходу ўсе прадстаўленыя сямейныя дакументы, гэтай магчымасцю яны і скарысталіся<ref name="niab">{{Cite web |url=https://niab.by/newsite/by/vistava-manushka#_ftn1 |title=Манюшкі герба «Крыўда»: дакументы па гісторыі роду з фонда «Мінскі губернскі дваранскі дэпутацкі сход» (да 200-годдзя з дня нараджэння беларускага і польскага кампазітара Станіслава Манюшкі) |access-date=26 красавіка 2023 |archive-date=26 красавіка 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230426134441/https://niab.by/newsite/by/vistava-manushka#_ftn1 |url-status=dead }}</ref>. Найбольш вядомы прадстаўнік роду кампазітар [[Станіслаў Манюшка]]. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Манюшкі| ]] 1ojps9ryxqoy3akq9xq3lr2b9y56dkh Тваё імя 0 742376 5134969 4738677 2026-05-02T14:48:51Z DzBar 156353 дададзена [[Катэгорыя:Анімэ-фільмы]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5134969 wikitext text/x-wiki {{Фільм|Выява=Your name movie logo.svg}} '''«Тваё імя»''' ({{lang-ja|君の名は}}, Кімі але на ва.) — поўнамэтражны [[анімэ]]-фільм [[Макота Сінкай|Макота Сінкая]]. Анімацыяй займалася студыя CoMix Wave Films, дыстрыбутарам фільма выступіла кампанія Toho. Над дызайнам персанажаў працаваў Масаёсі Танака, а кампазітарам з’яўляецца Ёдзіра Нода (гурт [[RADWIMPS]]). Прэм’ера адбылася на Anime Expo 2016 у [[Лос-Анджэлес]]е ([[Каліфорнія]]) 3 ліпеня 2016 года, прэм’ера ў [[Японія|Японіі]] адбылася 26 жніўня 2016 года. Раман-навелізацыя, таксама напісаны Сінкаем, быў выпушчаны 18 чэрвеня 2016 года. На Anime Expo 2016 было абвешчана, што фільм быў ліцэнзаваны амерыканскай кампаніяй Funimation. Анімэ ўвайшло ў дзясятку найлепшых фільмаў 2016 года па версіі [[BBC]], а «Свет фантастыкі» назваў яго найлепшым анімэ-фільмам дзесяцігоддзя. == Сюжэт == Пачынаецца фільм азнаямленнем з галоўнымі персанажамі — Такі Тацібанай і Міцухай Міямідзу; прачнуўшыся, яны адчуваюць пачуццё страты чагосьці важнага для іх. Далей фільм пачынае апавяданне пра жыццё Міцухі, старшакласніцы, якая жыве ў сельскай мясцовасці правінцыі Хіда. Яна прачынаецца з дзіўным адчуваннем, а ў школе сябры паведамляюць ёй, што напярэдадні дзяўчына паводзіла сябе вельмі дзіўна. Аднак Міцуха не можа нічога ўспомніць. Па вяртанні дадому, з’яўляючыся міко храма Міямідзу, яна з сястрой ўдзельнічае ў рытуале падрыхтоўкі {{Nihongo|куцікамісакэ|口噛み酒||від старажытнага [[сакэ]], які вырабляецца шляхам перажоўвання рысу}}. Пасля заканчэння рытуалу Міцуха зрываецца і крычыць пра нянавісць да свайго роднага горада і свайго жыцця, марачы хоць бы пасля перараджэння нарадзіцца прыгожым хлопцам, які жыве ў [[Токіа]]. На наступную раніцу Міцуха прачынаецца ў целе старшакласніка Тацібаны, які жыве ў цэнтры Токіа, не ведаючы, як і чаму гэта адбылося. Неўзабаве Такі і Міцуха разумеюць, што яны абодва перасяляюцца ў целы адзін аднаго падчас сну, але прычына гэтага застаецца для іх загадкай. Праз некаторы час яны пачынаюць лічыць жыццё ў чужым целе вясёлым і цікавым, усталёўваючы правілы паводзін і дамаўляючыся не ўмешвацца ў асабістае жыццё, пакідаючы запіскі і нататкі аб днях, праведзеных у целах адзін аднаго. Але, нягледзячы на дамоўленасць, Міцуха дапамагае Такі стаць бліжэй з яго калегам Мікі Окудэрай, і ўрэшце ад яго імя прызначае ёй спатканне. Падчас спаткання Мікі заўважае, што характар Такі вельмі змяніўся за апошні час і прычынай гэтаму з’яўляецца хутчэй за ўсё дзяўчына, якую ён кахае па-сапраўднаму. Бачачы, што сэрца хлопца ёй не належыць, яна вяртаецца дадому, пакідаючы Такі сам-насам са сваімі думкамі. Пасля разважанняў Такі спрабуе звязацца з Міцухай па тэлефоне, але аказваецца, што яе нумара не існуе, а перасяленні душ па нейкай прычыне спыніліся. Пасля доўгіх роздумаў ён разумее, што Міцуха займае асаблівае месца ў яго жыцці і вырашае паразмаўляць з ёй асабіста, адправіўшыся ў яе родны горад. Не ведаючы ні назвы горада, ні яго дакладнага размяшчэння, ён спадзяецца выключна на свае эскізы, якія маляваў па ўспамінах тых пейзажаў, і спрабуе знайсці туды дарогу. У кампаніі сваіх сяброў, Цукасы Фуджы і Мікі Окудэры, ён падарожнічае па іншых частках Японіі, дарэмна спрабуючы адшукаць гэты гарадок. І аднойчы ў прыдарожным рэстаранчыку горада Хіда афіцыянтка пазнае пейзаж на малюнку. Уладальнік рэстаранчыка, ураджэнец таго самага гарадка, адвозіць іх да гіганцкага [[Астраблема|ударнага кратару]] і распавядае, што тры гады таму на гэтым самым месцы [[Імпактная падзея|камета разбурыла]] горад пад назвай Ітаморы, забіўшы адну трэць насельніцтва. Такі праглядае спіс імёнаў людзей, якія загінулі ад катастрофы, і знаходзіць імя Міцухі і абодвух яе сяброў — Кацухіка Тэсігавары і Саякі Наторы. Ужо не разумеючы, што ёсць рэчаіснасць, а што — не, ён спрабуе знайсці любую інфармацыю пра здарэнне ў імкненні разабрацца ў тым, што адбываецца. Усе запісы Міцухі ў яго тэлефоне таямнічым чынам зніклі, і апошняй прывіднай надзеяй Такі застаецца толькі падземны храм у гарах з яго ўспамінаў, у які бабуля Міцухі вадзіла сясцёр, каб паднесці куцікамісакэ ў дар багам. З дапамогай уладальніка рэстаранчыка, хлопцу шчасціць знайсці туды шлях. Зразумеўшы, што [[Час|часовыя рамкі]] яго і Міцухі раней былі сінхранізаваныя, ён просіць дапамогі ў бога храма па імі {{Nihongo|Мусубі|結び||літ.«звязвать»}} і выпівае сакэ, зробленае Міцухай, у надзеі аднавіць сувязь з яе целам перад [[Метэарыт|ударам]] абломка [[Камета|каметы]]. Зноў апынуўшыся ў целе дзяўчыны, Такі распавядае сябрам пра катастрофу і заручаецца іх дапамогай у спробе эвакуіраваць горад. Сам жа ён адпраўляецца ў храм, каб знайсці Міцуху. Яе дух абуджаецца ў целе Такі, і яна накіроўваецца да вяршыні гары, куды ідзе і Такі ў целе Міцухі, аднак яны могуць толькі адчуваць адзін аднаго. Але толькі ў той кароткі момант, калі сонца садзіцца і надыходзіць<span style="font-weight: normal;">.змярканне</span>, яны вяртаюцца ў свае целы і цяпер, стоячы там, здольныя бачыць адзін аднаго. Нягледзячы на радасць сустрэчы, Такі папярэджвае Міцуху аб хуткай катастрофе і кажа, што трэба пераканаць яе бацьку эвакуяваць насельніцтва. Таксама яны вырашаюць напісаць свае імёны на руках, каб не забыцца адзін пра аднаго і аб іх абмене целамі. Але перш, чым яны паспяваюць скончыць, іх ўз’яднанне абрываецца, сонца цалкам садзіцца, і яны вяртаюцца кожны ў свой час. Нягледзячы на тое, што героі адчайна спрабуюць успомніць імёны адзін аднаго, у іх нічога не выходзіць. Пасля падзення каметы прайшло восем доўгіх гадоў. І хоць горад Ітаморы разбураны, большасці яго жыхароў удалося выратавацца дзякуючы «вучэнням грамадзянскай абароны», якія праводзіліся ў мястэчку (паводле афіцыйнай версіі ўладаў). І вось аднойчы Міцуха, цяпер якая жыве ў велізарным Токіа, сустракае дзесьці на лесвіцы Такі, якога працягваюць раздзіраць няясныя вобразы мінулага. Аднак ніткі лёсу і часу працягваюць моцна звязваць хлопца і дзяўчыну, і героям хапае аднаго мімалётнага погляду, каб задаць адзін аднаму адзінае пытанне: «Як тваё імя?». == Персанажы == {{Nihongo|'''Міцуха Міямідзу'''|宮水 三葉|Міямідзу Міцуха}} — старшакласніца-міко з правінцыйнага мястэчка, закінутага ў гарах. Вельмі ўстойлівы і рашучы чалавек. Яе бацька — мясцовы мэр, які пакінуў храм і сям’ю пасля смерці жонкі, так што жыве яна з малодшай сястрой, навучэнкай у пачатковай школе, і бабуляй. Стаміўшыся ад правінцыі, дзяўчына марыць жыць у Токіа. {{Nihongo|'''Такі Тацібана'''|立花 瀧|Тацібана Такі}} — старшакласнік, які жыве ў цэнтры Токіа. У вольны час сустракаеццца з сябрамі і працуе на паўстаўкі ў італьянскім рэстаранчыку, каб забяспечваць сваё жыццё. Цікавіцца архітэктурай і іншымі прыгожымі мастацтвамі. Знясілены тэмпам вялікага горада, Такі марыць аб бесклапотным жыцці дзе-небудзь у гарах. {{Nihongo|'''Мікі Акудэра'''|奥寺ミキ|Акудэра Мікі}} — студэнтка ўніверсітэта, працуе ў тым жа рэстаране, што і Такі. {{Nihongo|'''Ёцуха Міямідзу'''|宮水四葉|Міямідзу Ёцуха}} — малодшая сястра Міцухі. {{Nihongo|'''Хітоха Міямідзу'''|宮水一葉|Міямідзу Хітоха}} — галава сям’і і храма, бабуля Міцухі і Ёцухі. {{Nihongo|'''Кацухіка Тэсігавара'''|勅使河原克彦|Тэсігавара Кацухіка}} — сябар Міцухі, з’яўляецца экспертам у тэхніцы і розных механізмах. {{Nihongo|'''Саяка Наторы'''|名取早耶香|Наторы Саяка}} — сяброўка Міцухі, наведвае клуб радыёаматараў. {{Nihongo|'''Цукаса Фудзі'''|藤井司|Фудзі Цукаса}} і {{Nihongo|'''Сінці Такагі'''|高木真太|Такагі Сінці}} — школьныя свябры Такі. {{Nihongo|'''Тосікі Міямідзу'''|宮水俊樹|Міямідзу Тосікі}} — бацька Міцухі і Ёцухі, мэр горада Ітаморы. {{Nihongo|'''Юкары Юкіна'''|雪野百香里|Юкіна Юкары}} — настаўнік японскай літаратуры Міцухі, Кацухіка і Саякі. Таксама — галоўная гераіня фільма «Сад прыгожых слоў». == Музыка == Для фільма RADWIMPS склалі больш за 22 трэкаў, а таксама тэматычныя песні: * {{Nihongo|«[[Zenzenzense]]»|前前前世}}, * {{Nihongo|«Sparkle»|スパークル}}, * {{Nihongo|«Yume Tourou»|夢灯籠}}, * {{Nihongo|«Nandemonaiya»|なんでもないや}}. == Пракат == Фільм меў вялікі камерцыйны поспех, асабліва ў Японіі. Да 17 снежня фільм сабраў у сусветным пракаце 275 899 756 $, узначаліўшы тым самым спіс самых касавых анімэ-фільмаў і абагнаў у ім мультфільм «[[Панесеныя прывідамі]]» (2001). Выніковыя зборы фільма склалі $358 млн. Саступіў лідарства па зборах фільму, які выйшаў у 2020 годзе {{Nihongo|«Знішчальнік дэманаў: Цягнік „Бясконцы“»|劇場版 鬼滅の刃 無限列車編|Гэкідзё:бан Кімэцу але Яйба Мугэн Рэсся-хэн}}. Ліцэнзію на «Тваё імя» ў Расіі, Беларусі, Казахстане і Украіне набыла кампанія «Истари комикс», прэм’ера адбылася 7 верасня 2017 года. == Узнагароды і намінацыі == * 2016 — удзел у конкурснай праграме [[Лонданскі кінафестываль|Лонданскага кінафестывалю]]. * 2016 — прыз Каталонскага кінафестывалю ў Сіджэсе за найлепшы анімацыйны фільм. * 2017 — тры прэміі Японскай кінаакадэміі: найлепшы сцэнар (Макота Сінкай), найлепшая музыка (RADWIMPS), самы папулярны фільм. Акрамя таго, стужка атрымала дзве намінацыі: найлепшы анімацыйны фільм, найлепшы рэжысёр (Макота Сінкай). * 2017 — спецыяльная прэмія «Блакітная стужка». * 2017 — прэмія «Майніці» за найлепшы анімацыйны фільм. * 2017 — тры прэміі Seiyu Awards: найлепшы акцёр (Рунасуке Камікі), найлепшая актрыса (Монэ Камісірайсі), найлепшая сумесная праца. * 2017 — дзве намінацыі на прэмію «Эні» за найлепшы незалежны анімацыйны фільм і за найлепшую рэжысуру поўнаметражнага анімацыйнага фільма (Макота Сінкай). * 2017 — намінацыя на Азіяцкую кінапрэмію за найлепшы сцэнарый (Макота Сінкай). * 2017 — намінацыя на прэмію Аўстралійскай кінаакадэміі за найлепшы азіяцкі фільм. * 2017 — намінацыя на прэмію «Спадарожнік» за [[Прэмія «Спадарожнік» за найлепшы анімацыйны або змешаны мастацкі фільм|найлепшы анімацыйны фільм]] . * 2018 — намінацыя на прэмію «Сатурн» за [[Прэмія «Сатурн» за найлепшы анімацыйны фільм|найлепшы анімацыйны фільм]] . == Амерыканскі фільм == 27 верасня 2017 года [[Джэфры Джэйкаб Абрамс|Дж. Дж. Абрамс]] і сцэнарыст Эрык Хайсерер абвясцілі, што яны будуць працаваць над амерыканскай адаптацыяй «Твайго імя». Дыстрыбутарам выступіць кампанія [[Paramount Pictures]], вытворчасцю зоймецца Bad Robot Productions<ref>{{Cite web|url=http://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/jj-abrams-paramount-team-up-sci-fi-love-story-your-name-1043907|author=Borys Kit|title=J.J. Abrams, Paramount Team Up for Sci-Fi Love Story 'Your Name'|date=September 27, 2017|accessdate=September 28, 2017|archive-date=2017-09-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20170928002812/http://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/jj-abrams-paramount-team-up-sci-fi-love-story-your-name-1043907|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://variety.com/2017/film/news/j-j-abrams-your-name-remake-paramount-1202574994/|title=J.J. Abrams Developing Remake of Japanese Hit ‘Your Name’ With Paramount|author=Dave McNary|date=September 27, 2017|accessdate=September 28, 2017}}</ref>. Здымкай фільма павінен быў заняцца Марк Уэб<ref>{{Cite web|url=http://collider.com/marc-webb-your-name/|title=Marc Webb to Direct ‘Your Name’ Remake for Paramount, Bad Robot|date=2019-02-14|accessdate=2019-02-17|archive-date=2019-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20190215051932/http://collider.com/marc-webb-your-name/|url-status=live}}</ref>, аднак у верасні 2020 года абавязкі рэжысёра і сцэнарыста ўзяў на сябе Лі Айзек Чун<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2020/09/lee-isaac-chung-paramount-and-bad-robot-your-name-1234579603/|title=Lee Isaac Chung To Direct ‘Your Name’ Live-Action Reimagining From Toho, Paramount And Bad Robot|author=Justin Kroll|date=2020-09-18|accessdate=2020-09-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20200918201516/https://deadline.com/2020/09/lee-isaac-chung-paramount-and-bad-robot-your-name-1234579603/|archive-date=2020-09-18}}</ref>. {{Зноскі}} == Спасылкі == * [http://www.kiminona.com/ Афіцыйны сайт анімэ]{{ref-ja}} * [http://kimi.istaricomics.com/ Старонка анімэ]{{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200414073038/http://kimi.istaricomics.com/ |date=14 красавіка 2020 }} на сайце «Истари комикс» * [https://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/manga.php?id=18878 Раман «Тваё імя»]{{ref-en}} у энцыклапедыі сайта [[Anime News Network]] {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Поўнаметражныя анімацыйныя фільмы]] [[Катэгорыя:Анімэ-фільмы]] cvhkg0p7vifckzqeuqgl6ywigyx3uwo Джон Бэнкс 0 744422 5135270 5131300 2026-05-03T11:07:18Z DBatura 73587 5135270 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Бэнкс}} {{Ваенны дзеяч |поўнае імя = |арыгінал імя = |дата нараджэння = |месца нараджэння = |дата смерці = |месца смерці = |Перыяд жыцця = |выява = |подпіс = |герб = |подпіс герба = |мянушка = |псеўданім = |прыналежнасць = {{Сцягафікацыя|Вялікабрытанія}} |гады службы = |званне = |род войскаў = [[паветрана-дэсантныя войскі]], [[спецпрызн]], [[найміт]]ы |камандаваў = |частка = |бітвы = ваенныя канфлікты ў [[Малайзія|Малайзіі]], [[Емен]]е, [[Аман]]е, [[Біяфра (рэспубліка)|Біяфры]], [[Паўднёвы В’етнам|Паўднёвым В’етнаме]], [[Ірак]]у, [[Ангола|Анголе]] і [[Радэзія|Радэзіі]] |узнагароды = |Commons = |Rodovid = |сувязі = |у адстаўцы = |роспіс = }} '''Джон Эдвард Бэнкс''' ({{Lang-en|John Edward Banks}}, нар. [[1945]]) — брытанскі [[вайсковец]], [[Найміт|наёмнік]], заснавальнік [[Прыватная ваенная кампанія|прыватных ваенных кампаній]] і вярбоўшчык наймітаў. == Раннія гады і служба ў арміі == Нарадзіўся ў сям’і афіцэра медыцынскай службы паветрана-дэсантных войск{{sfn|Aspinall1|loc=John Banks was born in Aldershot England in 1945, his father having been an officer in the Army Medical Corps attached to the Airborne Forces}}{{sfn|Weinraub1|1976|loc=John Banks, a 30‐year‐old former paratrooper...}}. Дзяцінства прайшло ў Кемберлі, непадалёк ад Каралеўскай ваеннай акадэміі, а таксама ў [[Егіпет|Егіпце]] і на [[Кіпр (востраў)|Кіпры]], дзе наведваў школы для дзяцей вайскоўцаў. У 1962 годзе, па дасягненні 17 гадоў, паступіў на ваенную службу{{sfn|Aspinall1|loc=In 1962 at the age of 17 years he enlisted in the Army at Maida Barracks}}. Пасля праходжання пачатковай падрыхтоўкі ён быў прыняты ў роту «D» элітнага падраздзялення «Следапыт» 2-га батальёна Парашутнага палка{{sfn|Aspinall1|loc=On completion of his initial training he was posted to 'D' Company the elite “Pathfinder” unit of the Second Battalion of the Parachute Regiment.}}. Праз чатыры гады пераведзены ў асаблівую патрульную роту, спецыяльна трэніруемую для пранікнення ў глыбокі тыл праціўніка{{sfn|Aspinall1|loc=A unit specialising in the deep penetration of enemy held territory by small ruthless patrols}}. У гэты час Бэнкс прыняў удзел у баявых дзеяннях у [[Малайзія|Малайзіі]], [[Емен]]е і [[Аман]]е. З-за атрыманых раненняў не мог працягваць актыўную службу ў спецпадраздзяленні і быў пераведзены на пасаду інструктара па рукапашным баі ў ваенную школу парашутнага палка. == Сакрэтныя аперацыі і наёмніцтва == У 1969 годзе быў звольнены з войска за правіну{{sfn|Campbell|1978|p=10|loc=Banks, now notorious as the Angola recruiter, was dishonourably discharged from the Parachute Regiment...}}. Паводле сцвярджэнняў самога Бэнкса, пасля гэтага ён быў прыняты на службу ў сілы спецыяльнага прызначэння [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]], але неўзабаве звольнены праз тое, што ягоны брат Роджэр пастаўляў зброю [[В’етконг|партызанам НФВПВ]]. У 1970 годзе Бэнкс знаёміцца з Дэвідам Стырлінгам, заснавальнікам Асаблівай паветранай службы і прыватнай ваеннай кампаніі «Watchguard International Ltd». Былы вайсковец становіцца супрацоўнікам гэтай фірмы{{sfn|Campbell|1978|p=10|loc=Among Watchguard's employees were, at one time or another, John Banks...}}. Стырлінг наняў яго для ўдзелу ў спецаперацыі «Хілтан»{{sfn|Campbell|1978|p=10|loc=...and claims to have been hired by Stirling for the 'Hilton Assignment'...}}, якая планавалася як напад на турму ў [[Трыпалі]] для вызвалення палітычных праціўнікаў лівійскага лідара [[Муамар Кадафі|Муамара Кадафі]] з наступным узняццем бунту{{sfn|Campbell|1978|p=9|loc=They planned a sudden raid on the Tripoli prison, freeing 150 of Gaddafi's political prisoners, and sparking off an uprising}}. Але пад ціскам брытанскіх і амерыканскіх дыпламатаў аперацыя была адменена{{sfn|Campbell|1978|p=9|loc=Under heavy British and American diplomatic pressure, the operation was abandoned}}. Аднак пры гэтым Джон Бэнкс паспеў паваяваць у [[Біяфра (рэспубліка)|Біяфры]], [[Паўднёвы В’етнам|Паўднёвым В’етнаме]] і [[Ірак]]у ў якасці найміта{{sfn|Weinraub1|1976|loc=...said that he had fought as a paid soldier in Biafra as well as with the Australians in South Vietnam, and the Kurds in Iraq}}. == Прыватныя ваенныя кампаніі == У 1975 годзе заснаваў прыватную ваенную кампанію «[[Security Advisory Services]]»{{sfn|Campbell|1978|p=11|loc=...John Banks set up his Security Advisory Services (SAS!) recruiting organisation above a laundrette...}}{{sfn|Bloch|1983|p=194|loc=Using a firm named Security Advisory Services as a front, he recruited a total of 120 mercenaries.}}. Бэнкс займаўся вярбоўкай наймітаў для ўдзелу ў [[Найміты ў Радэзіі|вайне ў Паўднёвай Радэзіі]]{{sfn|Weinraub2|1976|loc=Mr. Banks, who last year tried to recruit white mercenaries to help black Rhodesian nationalist guerrillas...}} і [[Найміты ў Анголе|грамадзянскай вайне ў Анголе]]{{sfn|Weinraub2|1976|loc=...described himself as “military adviser” to the National Front for the Liberation of Angola...}}. Некаторыя з завербаваных ваявалі на баку ФНЛА і былі асуджаны на знакамітым [[Луандыйскі працэс|Луандыйскім працэсе]]{{sfn|BBC|loc=In Britain the man who recruited the British mercenaries, John Banks, said: "I don't feel sorry for them. They are soldiers, they knew what they were doing. I would do it again"}}. Потым Бэнкс сышоў з Security Advisory Services, але працягнуў працаваць на ФНЛА{{sfn|Weinraub1|1976|loc=He said that he had now severed his links with Security Advisory Services and that he was working alone for the Angolan National Front to recruit, mercenaries in Britain}}. Пасля ён заснаваў новую кампанію пад назвай АКРА (анты-камуністычная рэвалюцыйная арганізацыя){{sfn|Hills|1976|loc=From his flat above an incurance office in the Surrey town of Camberley John Edward Banks is recruiting 1000 men to fight for his self-styled Anti-Communist Revolutionary Organization}}, каб адправіць наймітаў на [[Ямайка|Ямайку]] для барацьбы супраць кубінскай арміі{{sfn|Hills|1976|loc=...a ragtag battalion of mercenaries to fight Cubans and communists in the hills of Jamaica}}. У 1977 годзе, на судовым працэсе па справе аб пастаўках зброі для [[Ірландская рэспубліканская армія|ІРА]], даў паказанні, якія выявілі цесныя сувязі яго кампаній з былымі вайскоўцамі асаблівай паветранай службы{{sfn|Campbell|1978|p=11|loc=...evidence of the close links between the ex-SAS corps and the grubbier Banks group is contained in a statement sworn to a London solicitor last year, later presented in an alleged IRA arms procurement trial}}, а таксама з супрацоўнікамі службы Кіні Міні{{sfn|Campbell|1978|p=11|loc=...three of five key alleged KMS associates feature prominently in Banks' eight year tale of mercenary work}}. == Турэмнае зняволенне== У 1980 годзе Джон Бэнкс быў асуджаны за вымагальніцтва 250 тысяч долараў ЗША ля пасольства [[Нікарагуа]] ў [[Лондан]]е ў абмен на інфармацыю аб замаху на былога прэзідэнта [[Анастасіа Самоса Дэбайле|Самосу]]{{sfn|Nicholson-Lord|1980|loc=John Banks, accused of demanding money with menaces from the Nicaraguan embassy for information on the alleged plot}}{{sfn|Nicholson-Lord|1980|loc=The prosecution has alleged he attempted to blackmail the Nicaraguan embassy by demanding $250,000 in return for information}}. У ходзе разбору ў Цэнтральным крымінальным судзе Лондана найміт заявіў, што ўваходзіў у групу брытанскіх і амерыканскіх наёмнікаў, якіх спрабаваў наняць агент [[Цэнтральнае разведвальнае ўпраўленне|ЦРУ]] для забойства Самосы па загадзе прэзідэнта ЗША [[Джымі Картэр|Картэра]]{{sfn|Nicholson-Lord|1980|loc=A contract to assassinate former President Somoza of Nicaragua was taken out by the Central Intelligence Agency on the orders of President Carter and his security advisers, it was alleged at the Central Criminal Court yesterday}}. Але ваенныя авантурысты не захацелі выканаць гэтае заданне і вырашылі распаўсюдзіць інфармацыю пра магчымы замах{{sfn|Nicholson-Lord|1980|loc=I was chosen to blow the operation}}. Пры гэтым Джон Бэнкс адпрэчваў абвінавачванні ў вымагальніцтве грошай{{sfn|Nicholson-Lord|1980|loc=Mr.Banks, aged 35, of Camberley, Surrey, has denied three charges of demanding money with menaces}}. Пасля ўцёкаў з турмы ён быў злоўлены і зноў пасаджаны ў зняволенне ў канцы 1981 года. Па здагадцы шатландскага анархіста Сцюарта Крысці, ужо ў 1982 годзе Джон Бэнкс быў на волі і працаваў на Муамара Кадафі ў якасці саветніка па бяспецы{{sfn|Christie|1982|p=12|loc=Banks is now rumored to be working as a "security advisor" to Colonel Ghadaffi in Libya along with "ex" CIA operatives Frank Terpil and Ed Wilson}}. == Пазнейшыя гады == У пачатку 1990-х гадоў Джон Бэнкс прымаў удзел у аперацыі па злове гандляра гераінам, якая праводзілася афіцэрамі Упраўлення па мытных і акцызных зборах{{sfn|Connett|1993}}. Былы вайсковец служыў у спецыяльным аддзеле Службы сталічнай паліцыі, пераўтвораным пасля ў аддзел па барацьбе з тэрарызмам SO15, а таксама ў спецыяльным падраздзяленні «Scorpions» Дзяржаўнага ўпраўлення па судовых расследаваннях [[Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка|ПАР]], якое фактычна з’яўлялася падраздзяленнем разведкі{{sfn|Stone|2014}}. У інтэрв’ю 2014 года Бэнкс заявіў, што амерыканскія спецслужбы планавалі зладзіць выбух на [[Чэмпіянат свету па футболе 2010|Чэмпіянаце свету па футболе 2010]]{{sfn|Stone|2014}}. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Cite web |last=Aspinall |first=Terry |url=http://terryaspinall.com/03merc/biography/john-banks.html |title=Brief Biography. John Banks. |access-date=2022-07-25 |lang=en |ref=Aspinall1 |archive-date=21 верасня 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220921204512/http://terryaspinall.com/03merc/biography/john-banks.html |url-status=dead }} * {{Cite web |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/june/28/newsid_2520000/2520575.stm |title=1976: Death sentence for mercenaries |access-date=2022-07-11 |archive-date=2018-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180510154328/http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/june/28/newsid_2520000/2520575.stm |url-status=live |ref=BBC}} * {{Cite web |last=Aspinall |first=Terry |url=http://terryaspinall.com/03merc/angola/john-banks.html |title=Mercenary back behind bars |access-date=2022-07-16 |lang=en |ref=Aspinall2 |archive-date=16 ліпеня 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220716170226/http://terryaspinall.com/03merc/angola/john-banks.html |url-status=dead }} * {{cite web |title=Shadow Government Intelligence Secrets & 9/11 Truth with John Banks |url=https://www.youtube.com/watch?v=ZJSmcsouUnE |last=Stone |first=Sean |publisher=TheLipTV |website=YouTube |language=en |date=26 December 2014 |access-date=October 23, 2022 |ref={{SfnRef|Stone|2014}}}} * {{h|Weinraub1|1976|3=Bernard Weinraub. Briton Recruting for Angola Group (англ.) // New York Times : газета. — 1976. — 3 February. — P. 7.}} * {{h|Campbell|1978|3=Duncan Campbell. Soldiers of Fortune SW5 (англ.) // Time Out : журнал. — 1978. — 22 July (no. 433). — P. 7-11.}} * {{h|Bloch|1983|3=Johnathan Bloch, Patrick Fitzgerald. British Intelligence and Covert Action (англ.). — London: Junction Books Ltd., 1983. — ISBN 0-86245-113-2.}} * {{h|Weinraub2|1976|3=Bernard Weinraub. Elusive Group in Britain Is Recruiting for Angola (англ.) // New York Times : газета. — 1976. — 31 January. — P. 1.}} * {{h|Hills|1976|3=Ben Hills. Master of 'the yobs of war' (англ.) // The Age : газета. — Melbourne, 1976. — 13 July. — P. 9.}} * John Banks. The Wages of War: the Life of a Modern Mercenary (англ.). — London: Cooper, 1978. — ISBN 0850522358. * {{h|Nicholson-Lord|1980|3=David Nicholson-Lord. Court told of 'CIA plot' to kill Somoza (англ.) // The Times : газета. — 1980. — 20 November.}} * {{h|Christie|1982|3=Stuart Christie. The Golden Road to Samarkand (A speculative look at the culture, history and political role of the Special Air Service Regiment as a warrior elite and potential "parallel enforcement body" within the British sphere of influence) (англ.) // Anarchist Review : журнал. — Sanday, Orkney: Cienfuegos Press, 1982. — No. 6.}} * {{h|Connett|1993|3=David Connett. Man cleared in Customs heroin 'sting': Operation to arrest businessman for drug smuggling relied on mercenary as paid informer (англ.) // Independent : газета. — 1993. — 5 April.}} == Спасылкі == * [https://www.alamy.com/jan-01-1976-british-mercenaries-leave-by-air-for-angola-a-party-of-image69482949.html Фотография Джона Бэнкса в аэропорту Хитроу, во время отправки наёмников на войну] * [https://www.shutterstock.com/editorial/image-editorial/john-banks-exparatrooper-who-recruited-mercenaries-to-fight-in-angolan-civil-war-in-his-recruiting-office-above-a-launderette-at-sandhurst-in-berkshire-box-698-613071626-ajpg-5840238a Фотография Джона Бэнкса в офисе «Security Advisory Services» в Сандхерсте] {{вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Ваенныя Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:Найміты]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1945 годзе]] [[Катэгорыя:Удзельнікі вайны ў В’етнаме]] i5ckvqxqs8el5rxrizopz9m0fsl01q2 Партал:Навука/Новыя артыкулы 100 753022 5134989 5134682 2026-05-02T15:51:29Z NirvanaBot 40832 +1 новых 5134989 wikitext text/x-wiki {{Новы артыкул|Вераніка Карвялене|2026-05-01T12:59:18Z|M.L.Bot}} {{Новы артыкул|Вінцэнт Лютаслаўскі|2026-05-01T12:52:46Z|Aliaksei Lastouski}} {{Новы артыкул|Юзаф Абрэмбскі (этнолаг)|2026-04-30T17:53:41Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Ганна Энгелькінг|2026-04-30T16:55:57Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Мінскі краёвы гістарычны музей|2026-04-28T10:42:04Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Іван Хрысанфавіч Каладзееў|2026-04-28T08:50:04Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Мсціслаўскі раённы краязнаўчы музей|2026-04-27T21:03:34Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Уладзімір Юр’евіч Монзуль|2026-04-26T16:45:57Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Андрэй Ляховіч|2026-04-26T09:42:06Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Уладзімір Іванавіч Куліковіч|2026-04-25T07:19:34Z|Dzejka}} {{Новы артыкул|Міхал Длускі|2026-04-24T22:49:09Z|Aliaksei Lastouski}} {{Новы артыкул|Станіслаў Пігань|2026-04-23T07:53:59Z|Aliaksei Lastouski}} {{Новы артыкул|Аліса Вячаславаўна Ложкіна|2026-04-22T08:13:41Z|Culamar}} {{Новы артыкул|Марыя Мікалаеўна Віннікава|2026-04-22T06:23:55Z|M.L.Bot}} {{Новы артыкул|Вольф Москавіч|2026-04-20T14:08:45Z|M.L.Bot}} {{Новы артыкул|Працоўня беларускай філалогіі Польскай акадэміі навук|2026-04-20T07:10:59Z|Чаховіч Уладзіслаў}} <noinclude> [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Спісы новых артыкулаў паводле тэм|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 6b9u1nh5q2766lvaasobu3y7bn1j0yq Партал:Беларусь/Новыя артыкулы 100 753287 5134987 5134680 2026-05-02T15:50:45Z NirvanaBot 40832 +4 новых 5134987 wikitext text/x-wiki {{Новы артыкул|Аляксандр Благій|2026-05-02T08:35:27Z|M.L.Bot}} {{Новы артыкул|Забойства манахаў-базыльян у Полацку (1705)|2026-05-01T20:18:00Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Беларускі філіял Прампартыі|2026-05-01T18:32:06Z|Jaŭhien}} {{Новы артыкул|Беларускі філіял меншавікоў|2026-05-01T17:39:06Z|Jaŭhien}} {{Новы артыкул|Беларускі філіял Працоўнай сялянскай партыі|2026-05-01T13:38:51Z|Jaŭhien}} {{Новы артыкул|Барысаў камень (Друя)|2026-05-01T12:31:51Z|JerzyKundrat}} {{Новы артыкул|Чэмпіянат Беларусі па баскетболе сярод жанчын 2025/2026|2026-04-30T20:33:20Z|Jaŭhien}} {{Новы артыкул|Юзаф Абрэмбскі (прэлат)|2026-04-30T17:31:55Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Ганна Энгелькінг|2026-04-30T16:55:57Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Сезон 2025/2026 «Алімпіі Гродна»|2026-04-30T09:05:44Z|Slavazai1973}} {{Новы артыкул|Сезон 2025/2026 ЖБК «Мінск»|2026-04-30T08:59:20Z|Slavazai1973}} {{Новы артыкул|Сезон 2025/2026 «Гарызонта» Мінск|2026-04-30T08:47:29Z|Slavazai1973}} {{Новы артыкул|Сезон 2025/2026 «Гарызонт-2-РЦАП»|2026-04-30T08:42:54Z|Slavazai1973}} {{Новы артыкул|Стан Круль|2026-04-30T07:32:51Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Зыгмунт Юндзіл|2026-04-29T15:18:21Z|Aliaksei Lastouski}} {{Новы артыкул|Веснік Быхаўшчыны|2026-04-28T18:44:57Z|Андрэй 2403 Б}} <noinclude> [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Спісы новых артыкулаў паводле тэм|{{PAGENAME}}]] </noinclude> ea7m8j8vv3xi52p3n5qtr1quogfdjy7 Пераклад Бібліі Сабілы 0 754614 5135248 5113065 2026-05-03T09:40:15Z Economico-geographer 399 дапаўненне 5135248 wikitext text/x-wiki {{Пераклад Бібліі | назва = Новы Запавет і Кніга Псальмаў | выява = | поўная назва = Новы Запавет Госпада нашага Ісуса Хрыста і Кніга Псалмоў | іншыя назвы = | скарачэнне = | мова перакладу = [[Беларуская мова|беларуская]] | публікацыя_СЗ = | публікацыя_НЗ = [[2018]] | публікацыя_цалкам = | неканон = | аўтар = [[Эрнст Сабіла|Э. Сабіла]], С. Малахаў | крыніца перакладу = [[Textus Receptus]], [[масарэцкі тэкст]] | мова крыніцы = | тып перакладу = | выдавецтва = | тыраж = | канон = пратэстанцкі | спасылка = [https://bible.by/bsm/ Біблія Анлайн] | Пс1:1-2 = <small>Шчасьлівы чалавек, што ня ходзе паводля рады бязбожных, ня ўзыходзіць на шлях грэшнікаў і ня сядзіць у зборышчы насьмешнікаў, але любасьць знаходзіць у Законе Яговы і аб Законе Ягоным разважае ўдзень і ўначы.</small> | Ян3:16 = <small>Бо гэтак палюбіў Бог сьвет, што аддаў (у ахвяру) Сына Свайго Адзінароднага, каб кожны, хто верыць у Яго, ня загінуў, але меў Жыцьцё Вечнае.</small> | 2Цім3:16-17 = <small> Усё Пісаньне боганатхнёнае і карыснае дзеля навучаньня, дзеля дакору, дзеля выпраўленьня, дзеля выхаваньня ў праведнасьці, каб чалавек Божы быў дасканалы і падрыхтаваны да ўсякай добрай справы.</small> }} '''Перакла́д Сабілы''' — пераклад [[Новы Запавет|Новага Запавету]] і [[Псалтыр|Псалмаў]], выдадзены кірыліцай [[Эрнст Сабіла|Э. К. Сабілам]] і С. А. Малахавым у Мінску ў 2018 годзе. == Крыніцы перакладу == У 2010 годзе з’яўляецца пераклад [[Евангелле паводле Яна|Евангелля паводле Яна]].<ref>[http://casasloviec.co.uk/index.php?newsid=933 Сьвятое Эвангельле паводле Яана] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210712135259/http://casasloviec.co.uk/index.php?newsid=933 |date=12 ліпеня 2021 }}. — Менск: Беларуская Эвангельская Царква, 2010. — 67 с. На бел. мову з грэцкага тэксту пераклалі [[Эрнст Сабіла]], Сяргей Малахаў.</ref> У 2018 годзе публікуецца поўны пераклад Новага Запавету і Псалмоў. Новы Запавет — пераклад са старажытнагрэчаскай мовы паводле ''[[Textus Receptus]] Stephanus''. Нумарацыя псалмоў падаецца паводле [[масарэцкі тэкст|масарэцкага тэксту]]. У 2020 годзе з’яўляецца другая рэдакцыя тэксту.<ref>[https://bible.by/bsm/ Новы Запавет і Псальмы / Сабілы і Малахава]</ref> У 2023 г. пераклад выкладзены ў Інтэрнэт. == Асаблівасці перакладу == {{Пачатак цытаты}} Мы пераклалі Новы Запавет і Кнігу Псальмаў на мову нашай нацыі. Пры перакладзе мы акцэнтавалі нашую ўвагу на нядапушчэньне духовых памылак з нашага боку і выпраўленьне заўважаных духовых памылак папярэдніх перкаладчыкаў, пакінуўшы на другі плян граматычнасьць. Пры перакладзе ўжыты нікаторыя дыялектызмы. {{Канец цытаты|крыніца=Новы Запавет Госпада нашага Ісуса Хрыста і Кніга Псалмоў / пераклад з грэцкага: Э. К. Сабіла, С. А. Малахаў. — Мінск : Царква Абуджэнне, 2018. — 528 с. ISBN 978-985-6184-57-7}} == Бібліяграфія == * {{Кніга |аўтар = |частка = |загаловак = Новы Запавет Госпада нашага Ісуса Хрыста і Кніга Псалмоў |арыгінал = |спасылка = |адказны = Пераклад Э. К. Сабілы, С. А. Малахава |выданне = |месца = Мінск |выдавецтва = Царква «Абуджэнне» |год = 2018 |том = |старонкі = |старонак = 528 |серыя = |isbn = 978-985-6184-57-7 |тыраж = 3000 }} == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [https://bible.by/bsm/ Новы Запавет і Псальмы / Сабілы і Малахава] {{Беларускія пераклады Бібліі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Пераклад Бібліі Сабілы}} [[Катэгорыя:Пратэстанцтва ў Беларусі]] [[Катэгорыя:Кнігі 2018 года]] dpuh1jxra0ftquu8hqcankq3imz7uc9 Масавае забойства ў Іванькаве 0 754839 5135145 4744301 2026-05-03T05:06:39Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135145 wikitext text/x-wiki {{Тэрарыстычная атака | Назва = Масавае забойства ў Іванькаве | Спосаб атакі = расстрэл | Месца атакі = {{Сцяг|СССР}} в. Іванькава | Мэта атакі = сяляне | Дата = [[26 ліпеня]] [[1925]] | Загінулыя = 11 | Параненыя = 9 | Тэрарысты = Рыгор Грачоў | Зброя =паляўнічая стрэльба | Матыў =канфлікт з аднавяскоўцамі }} [[26 ліпеня]] [[1925]] года ў вёсцы Іванькава ([[Судзіслаўскі раён]], [[Кастрамскі павет]], [[Кастрамская губерня]], [[Расійская Савецкая Федэратыўная Сацыялістычная Рэспубліка|РСФСР]]) мясцовы жыхар Рыгор Цімафеевіч Грачоў ({{Lang-ru|Григорий Тимофеевич Грачёв}}), засмучаны даўнім канфліктам з іншымі сялянамі, забіў з паляўнічай стрэльбы 11 чалавек, яшчэ 8 параніў. == Падзеі == Пасля [[Кастрычніцкая рэвалюцыя|Кастрычніцкай рэвалюцыі]] 1917 года савецкая ўлада апублікавала [[Дэкрэт аб зямлі]], які скасоўваў прыватную ўласнасць і пераразмяркоўваў зямлю паміж сялянамі<ref>{{Cite web |last=Siegelbaum |first=Lewis |author-link=Lewis Siegelbaum |date=2015-06-17 |title=First Bolshevik Decrees |url=https://soviethistory.msu.edu/1917-2/first-bolshevik-decrees/ |access-date=2023-07-22 |website=Seventeen Moments in Soviet History |language=en-US |archive-date=27 снежня 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227042416/https://soviethistory.msu.edu/1917-2/first-bolshevik-decrees/ |url-status=dead }}</ref>. У працэсе пераразмеркавання жыхар Іванькава Рыгор Грачоў не змог атрымаць жаданы ўчастак зямлі<ref name="Проза.ру2020">{{Cite news |last=Николаева |first=Зинаида |date=2020-04-29 |title=Дело Грачева. Один против всех, все против одного |language=ru |trans-title=Grachev's case. One against all, all against one |work=Проза.ру |url=https://proza.ru/2020/04/29/967 |access-date=2023-08-19}}</ref><ref name="Лаговский2015">{{Cite book |last=Лаговский |first=Александр |url=http://bibl-kostroma.ru/wp-content/uploads/2019/10/lagovskiy_aleksandr_vse_bylo_imenno_tak_kniga_vospominaniy_o.pdf#page=169 |title=«ВСЁ БЫЛО ИМЕННО ТАК…»: Книга воспоминаний о Костроме и костромичах ХХ века |publisher=Линия График Кострома |year=2015 |location=Kostroma |pages=169–183 |language=ru |trans-title="EVERYTHING WAS JUST LIKE THAT...": A book of memoirs about Kostroma and Kostromians of the twentieth century |chapter=Дело Грачёва |trans-chapter=Grachev's Case |via=Соборная библиотека |access-date=20 снежня 2023 |archive-date=17 мая 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517184655/http://bibl-kostroma.ru/wp-content/uploads/2019/10/lagovskiy_aleksandr_vse_bylo_imenno_tak_kniga_vospominaniy_o.pdf#page=169 |url-status=dead }}</ref>, прайграўшы суд суседзям, з якімі і дагэтуль меў складаныя адносіны. Мяркуючы, што не атрымаў належнай долі, ён пачаў планаваць помсту<ref name="TIME1925">{{Cite magazine |date=1925-08-17 |title=Foreign News: Revenge |language=en-US |magazine=TIME |url=https://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,720769,00.html |access-date=2021-06-25 |issn=0040-781X}}</ref><ref name="TheToledoNews-Bee1925">{{Cite news |date=1925-08-19 |title=Farmer Slays 17 Neighbors - Village Burned Down By Crazed Peasant |language=en-US |volume=50 |page=17 |work=The Toledo News-Bee |agency=United Press |issue=193 |url=https://news.google.com/newspapers?id=q5RXAAAAIBAJ&pg=4320,5961055 |access-date=2021-06-25 |via=Google News Archive}}</ref>. Раней Грачова ўжо абвінавачвалі ў забойстве, але апраўдалі<ref name="Лаговский2015" />. Прадаўшы ўсю сваю маёмасць і адправіўшы жонку да сваякоў<ref name="TIME1925" />, 26 ліпеня 1925 года Грачоў падпаліў хаты сваіх суседзяў. Гаспадары ў той момант працавалі ў полі<ref name="TheToledoNews-Bee1925" />. Калі сяляне вярнуліся гасіць пажары, мужчына распачаў страляніну, забіў 11 чалавек і параніў 8<ref name="Проза.ру2020"/>. Стралок таксама атакаваў пажарных, якія прыбылі з суседняга горада<ref name="WesternMail1925">{{Cite news |date=1925-10-22 |title=Peasant Fires Village. |language=en-AU |volume=40 |page=20 |work=Western Mail|issue=2073 |location=Western Australia |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/37641765 |access-date=2023-05-27 |via=Trove}}</ref>. Потым ён забіў 8—12 коней. Да канца расправы 13 з 14 двароў у Іванькаве былі спалены дашчэнту<ref name="GazettedeLaussane1925">{{Cite news |date=1925-08-07 |title=Incendiaire et criminel |language=fr-CH |trans-title=Incendiary and criminal |volume=128 |page=4 |work=Gazette de Laussane |issue=217 |url=https://www.letempsarchives.ch/page/GDL_1925_08_08/4 |access-date=2021-06-25 |via=Le Temps}}</ref>. Пасля нападу Грачоў уцёк з месца здарэння<ref name="WesternMail1925" />, але пазней арыштаваны міліцыяй. Суд прызнаў, што ён дзейнічаў у свядомым стане і прысудзіў да 20 гадоў пазбаўлення волі. З-за памылкі чыноўнікаў мужчына выйшаў на волю ўсяго праз 10 гадоў<ref name="Лаговский2015" />. Далейшы яго лёс невядомы<ref name="Проза.ру2020"/><ref>{{Cite news |last=Евгеньев |first=Сергей |date=2014-07-29 |title=Губерния и война |trans-title=The province and the war |url=https://www.mngz.ru/russia-world-sensation/630392-guberniya-i-voyna.html |access-date=2023-08-19 |work=Информационного агентства МАНГАЗЕЯ}}</ref>. == Заўвагі == {{Reflist}} == Спасылкі == * [https://www.youtube.com/watch?v=ZaVnEWewGY0&t=319s КАК ЗАТРАВЛЕННЫЙ МУЖИК ПЕРЕБИЛ ПОЛДЕРЕВНИ ОБИДЧИКОВ] {{вонкавыя спасылкі}} {{ізаляваны артыкул|date=2023-12-21}} [[Катэгорыя:1925 год у СССР]] [[Катэгорыя:Падзеі 26 ліпеня]] [[Катэгорыя:Злачыннасць у СССР]] [[Катэгорыя:Ліпень 1925 года]] ct4ezz6m3dq7chrh3gqsmlibt5pi9yv Біблія Тысячагоддзя 0 755007 5135227 5113066 2026-05-03T08:54:47Z Economico-geographer 399 дапаўненне 5135227 wikitext text/x-wiki {{Пераклад Бібліі | назва = Біблія Тысячагоддзя | выява = [[Файл:Zestaw rekolekcyjny dla gości Domu Gości Opactwa Tynieckiego (cropped).jpg|240px|Біблія тысячагоддзя ў рамках рэкалекцыйнага комплексу для гасцей абацтва Тынец]] | поўная назва = <small> Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Biblia Tysiąclecia.</small> | іншыя назвы = „Tysiąclatka”, Biblia Tyniecka | скарачэнне = BT | мова перакладу = [[Польская мова|Польская]] | публікацыя_СЗ = | публікацыя_НЗ = | публікацыя_цалкам = 1965 (1-е выданне) | неканон = [[Кніга Тавіта|Тавіта]], [[Кніга Юдзіф|Юдзіф]], [[Першая кніга Макавейская|1 Макавейская]], [[Другая кніга Макавейская|2 Макавейская]], [[Кніга Прамудрасці Саламона|Мудрасці]], [[Кніга Прамудрасць Ісуса Сірахава|Мудрасць Сіраха]], [[Кніга Баруха|Баруха]] | аўтар = | крыніца перакладу = | мова крыніцы = | тып перакладу = | выдавецтва = | тыраж = | канон = [[Каталіцтва|Каталіцкі]] | спасылка = https://biblia.pl/ | Рд1:1-3 = <small>Na początku Bóg stworzył niebo i ziemię. 2 Ziemia zaś była bezładem i pustkowiem: ciemność była nad powierzchnią bezmiaru wód, a Duch Boży unosił się nad wodami. Wtedy Bóg rzekł: «Niechaj się stanie światłość!» I stała się światłość.</small> | Пс1:1-2 = <small>Szczęśliwy mąż, który nie idzie za radą występnych, nie wchodzi na drogę grzeszników i nie siada w kręgu szyderców, lecz ma upodobanie w Prawie Pana, nad Jego Prawem rozmyśla dniem i nocą.</small> | Ян3:16 = <small>Tak bowiem Bóg umiłował świat, że Syna swego Jednorodzonego dał, aby każdy, kto w Niego wierzy, nie zginął, ale miał życie wieczne.</small> | 2Цім3:16-17 = <small>Wszelkie Pismo [jest] przez Boga natchnione i pożyteczne do nauczania, do przekonywania, do poprawiania, do wychowania w sprawiedliwości – aby człowiek Boży był doskonały, przysposobiony do każdego dobrego czynu.</small> }} '''Бі́блія Тысячагоддзя''' ({{lang-pl|Biblia Tysiąclecia}}) — першы каталіцкі пераклад Бібліі на польскую мову з арыгіналу. Названы ў гонар тысячагоддзя хрышчэння Польшчы ([[965]] год). Быў прыняты ў якасці літургічнага перакладу ў Каталіцкім Касцёле ў Польшчы. Замяніў [[Біблія Якуба Вуека|Біблію Якуба Вуека]]. == Паходжанне перакладу == Паміж 17-м і 19-м стагоддзямі польскі каталіцкі касцёл выкарыстоўваў амаль выключна Біблію Якуба Вуека. Ён быў заснаваны на лацінскім тэксце [[Вульгата|Вульгаты]], які з’яўляецца афіцыйным тэкстам Бібліі для католікаў. У той час не было зроблена новых, поўных перакладаў, сярод іншага, з-за незапатрабаванасці (найперш пастырскай) і абмежавання чытання Бібліі на нацыянальных мовах. Наступныя фактары абумовілі неабходнасць новага перакладу Бібліі на пачатку 20-га стагоддзя: * архаічная мова Бібліі Вуека, якая зрабіла яе помнікам польскай літаратуры, але ўскладніла разуменне паслання сучасным чытачам; * развіццё навуковай біблеістыкі; * нарастаючая тэндэнцыя ў Каталіцкім Касцёле (асабліва пасля выдання ў 1893 г. [[Энцыкліка|Энцыклікі]] [[Providentissimus Deus]]) улічваць мовы арыгіналу ў [[экзэгеза|экзэгезе]]; хаця афіцыйныя чытанні і выданні для вернікаў павінны былі (з часоў [[Трыдэнцкі сабор|Трыдэнцкага сабору]]) грунтавацца на перакладзе з [[Вульгата|Вульгаты]], не было выдання для выкарыстання экзэгетамі і навукоўцамі. Сярод польскіх каталіцкіх біблеістаў у першыя дзесяцігоддзі ХХ стагоддзя дамінавалі два падыходы: адзін — пераклад на аснове Бібліі Вуеа, другі — цалкам новы пераклад на аснове арыгінальных моваў. Таму Біблія Вуека зазнала лінгвістычную мадэрнізацыю, напрыклад, публікацыю [[Новы Запавет|Новага Запавету]] [[Антоні Шлагоўскі|Антоніем Шлагоўскім]] ў 1900 годзе. У міжваенны пэрыяд былі падрыхтаваныя дзве мадэрнізацыі Бібліі Вуека. Гэта былі т. зв ''Biblia Poznańska'' (1926—1932; не блытаць з [[Познаньская Біблія|Познаньскай Бібліяй]]) і ''Biblia Krakowska'' (1935); назвы абодвух выданняў паходзяць ад навуковых суполак, у якіх развіваліся ініцыятывы мадэрнізацыі. Мадэрнізацыі Вуека палічылі недастатковымі, і Першы з’езд польскіх біблеістаў, які адбыўся ў 1937 г., вырашыў стварыць новы пераклад з моваў арыгіналу. Гэты праект быў перапынены Другой сусветнай вайной. Адразу пасля вайны спробаў перакласьці ўсю Біблію не рабілася, прычынай чаго была смерць многіх біблеістаў, а ў Польшчы не хапала спецыялістаў, якія маглі б брацца за пераклады, асабліва з [[іўрыт|яўрэйскай мовы]]. Тым не менш, былі апублікаваны пераклады Новага Запавету, у тым ліку: Новы Запавет у перакладзе Эўгеніюша Дамброўскага (1947), які быў прададзены накладам 2 мільёны асобнікаў за наступныя дваццаць гадоў. Рост папулярнасці перакладаў Новага Запавету (у 1957 г. папулярны Новы Запавет у перакладзе Севярына Кавальскага) быў адлюстраваннем наступнага этапу біблейскага абнаўлення ў Каталіцкім Касцёле. Яна ўзыходзіць да [[Энцыкліка|энцыклікі]] «[[Divino afflante Spiritu]]», апублікаванай у 1942 г., у якой [[Пій XII]] заахвочваў выкарыстанне Святога Пісання на мовах арыгінала. У 1948 г. пачала выходзіць французская [[Ерусалімская Біблія]], якая была сучасным перакладам і лічылася ўзорам сярод каталіцкіх выданняў. [[Аўгустын Янкоўскі]] абвясціў аб сваіх планах зрабіць новы пераклад Бібліі ў верасні 1958 г. на бенедыктынскім тэалагічным з’ездзе ў [[Люблін]]е. Паколькі навуковая супольнасць [[Люблінскі каталіцкі ўніверсітэт|Люблінскага каталіцкага ўніверсітэта]] не вырашыла зрабіць уласны пераклад, за праект узялося Тынецкае абацтва разам з выдавецтвам ''Pallotinum''. Янкоўскі стаў навуковым рэдактарам выдання. Рэдактарам выдання з выдавецтва Pallotinium выступіў кс. [[Казімір Дынарскі]], які супрацоўнічаў з Янкоўскім і яны разам прымалі асноўныя рашэнні адносна выдання<ref name="pallottinum">[https://web.archive.org/web/20200605033438/https://www.pallottinum.pl/index.php?s=39 Biblia Tysiąclecia 50 lat od pierwszego wydania (1965—2015)]</ref>. Першапачаткова пераклад называўся ''Тынецкай Бібліяй'' з-за крыніцы ініцыятывы, якой быў ордэн [[Бенедыктынцы|Бенедыктынцаў]] з [[Тынец (Кракаў)|Тынцу]]. Паколькі яна была апублікаваная за год да тысячагоддзя сімвалічнага [[Хрышчэнне Польшчы|хрышчэння Польшчы]], яе ў канчатковым выніку назвалі '''''Бібліяй Тысячагоддзя'''''. Ініцыятары перакладу вырашылі набраць вялікую групу перакладчыкаў, у першую чаргу з-за жаданай хуткасці перакладу. Большасць біблеістаў, запрошаных у праект, адгукнуліся станоўча. Першыя машынапісы пачалі паступаць у Тынец восенню 1959 г., уся праца заняла некалькі гадоў, а пераклад быў апублікаваны ў 1965 г. Днём выхаду лічыцца 2 жніўня 1965 г., таму што ў гэты дзень кс. [[Пётр Гранатовіч]] SAC, дырэктар Pallottinum, перадаў першыя асобнікі прымасу кс. кардыналу [[Стэфан Вышынскі|Стэфану Вышынскаму]]. Восенню таго ж года польскі прымас падарыў папе [[Павел VI|Паўлу VI]] спецыяльна падрыхтаваную копію BT{{r|pallottinum}}. == Выданні == Было выпушчана пяць асноўных выданняў Бібліі тысячагоддзя, чатыры з якіх значна адрозніваюцца адно ад аднаго. * I — 1965 * II — 1971 * III — 1980 * IV — 1983 (фактычна — рэпрынт трэцяга выдання) * V — 1999 Новы Запавет выходзіў асобнымі цыкламі. Да завяршэння поўнага 5-га выдання былі таксама публікацыі з тэкстам 5-га выдання Новага Запавету і 4-га выдання Старога Запавету. Асобна выдаваліся таксама Евангелле і іншыя асобныя кнігі. Выданні ўсёй Бібліі Тысячагоддзя выйшлі ў аднатомніку буйным разборлівым шрыфтам, на тонкай паперы, т.зв. ''[[Біблейская папера|Біблейскай паперы]]''. Рэцэнзенты ацанілі графічны дызайн відавочна станоўча. З 2015 г. вядзецца праца над 6-м выданнем.<ref>[https://www.gosc.pl/doc/4346873 Trwają przygotowania do 6. wydania Biblii Tysiąclecia]</ref> == Літаратура == * Eugeniusz Dąbrowski: Nowy polski przekład Pisma Świętego z języków oryginalnych. Krytyczna ocena tzw. Biblii Tysiąclecia. Londyn: 1967. * Stanisław Mędala. Biblia Tysiąclecia. Kilka uwag na temat tłumaczenia. «Collectanea Theologica». XXXVII, nr 2, s. 82-96, 1967. * Janusz Frankowski. Biblia Tysiąclecia — jej wartość i znaczenie (konfrontacja z oceną ks. E. Dąbrowskiego). «Ruch Biblijny i Liturgiczny». Nr 2-3, s. 76-87, 1970. * Jerzy Schnayder. Z problematyki przekładu biblijnego. Uwagi filologa na marginesie Biblii Tynieckiej. «Ruch Biblijny i Liturgiczny». Nr 4-5, s. 161—187, 1971. * Janusz Frankowski. Dlaczego trzeba było dokonać nowego przekładu Biblii. «Znak». Nr 235 (1), s. 63-82, 1974. * Janusz Frankowski. Biblia Tysiąclecia i problematyka dzisiejszych polskich przekładów Pisma Świętego. «Znak». Nr 252 (6), s. 709—737, 1975. * Jerzy Chmiel. Textus Receptus Współczesnej Biblii Polskiej. O Trzecim Wydaniu Biblii Tysiąclecia. «Ruch Biblijny i Liturgiczny». Nr 34.5, s. 274—280, 1981. * Stanisław Koziara: Pojęcia wartościujące w polskich przekładach Psałterza. Kraków: «Universitas», 1993, s. 70-73. ISBN 83-7052-147-9. * Bożena Matuszczyk: «Niech mi Jahwe to uczyni i tamto dorzuci» (Idiomy semickie w Biblii Tysiąclecia). W: Zbigniew Adamek, Stanisław Koziara: Od Biblii Wujka do współczesnego języka religijnego. Tarnów: Biblos, 1999, s. 65-73. ISBN 83-87952-08-7. * Bożena Szczepińska: Ewangelie tylekroć tłumaczone… : studia o przekładach i przekładaniu. Gdańsk: Wyd. Uniwersytetu Gdańskiego, 2005. ISBN 83-7326-278-4. * Rajmund Pietkiewicz: Biblia Tysiąclecia w tradycji polskiego edytorstwa biblijnego. Tomasz Hergesel (promotor). Wrocław: Papieski Wydział Teologiczny we Wrocławiu, 2004. * Krzysztof Jankowiak. Odnaleźć słowo. «Wieczernik». Nr 155 (styczeń), 2008. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [https://biblia.pl/ Біблія Тысячагоддзя, 2025 год] {{Пераклады Бібліі на польскую мову}} [[Катэгорыя:Каталіцкія пераклады Бібліі]] [[Катэгорыя:Кнігі XX стагоддзя]] [[Катэгорыя:Пераклады Бібліі]] rs600bp3eahuwt1a6cx68f85lhjpz9p Лізавецінская Біблія 0 755051 5135232 5113069 2026-05-03T09:08:39Z Economico-geographer 399 дапаўненне 5135232 wikitext text/x-wiki {{Пераклад Бібліі | назва = Лізавецінская Біблія | выява = [[Файл:Elizavetinskaya Bibliya.jpg|240px|Вокладка]] | поўная назва = <small> Бі́блїа, си́рѣчь кни̑ги сщ҃е́ннагѡ писа́нїѧ ве́тхагѡ и҆ но́вагѡ завѣ́та</small> | іншыя назвы = | скарачэнне = | мова перакладу = [[Царкоўнаславянская мова|Царкоўнаславянская]] | публікацыя_СЗ = | публікацыя_НЗ = | публікацыя_цалкам = [[1751]] (1-е выданне) | неканон = [[Кніга Тавіта|Тавіта]], [[Кніга Юдзіф|Юдзіф]], [[Першая кніга Макавейская|1 Макавейская]], [[Другая кніга Макавейская|2 Макавейская]], [[Трэцяя кніга Макавейская|3 Макавейская]], [[Кніга Прамудрасці Саламона|Мудрасці]], [[Кніга Прамудрасць Ісуса Сірахава|Мудрасць Сіраха]], [[Кніга Баруха|Баруха]], [[Ліст Ераміі]], [[Другая кніга Ездры|2 Ездры]], [[Трэцяя кніга Ездры|3 Ездры]] | аўтар = | крыніца перакладу = [[Септуагінта]], [[Александрыйскі кодэкс]] | мова крыніцы = | тып перакладу = | выдавецтва = | тыраж = | канон = [[Праваслаўе|Праваслаўны]] | спасылка = | Рд1:1-3 = <small>Въ нача́лѣ сотворѝ бг҃ъ не́бо и҆ зе́млю. Землѧ́ же бѣ̀ неви́дима и҆ неꙋстро́ена, и҆ тма̀ верхꙋ̀ бе́здны, и҆ дх҃ъ бж҃їй ноша́шесѧ верхꙋ̀ воды̀. И҆ речѐ бг҃ъ: да бꙋ́детъ свѣ́тъ. И҆ бы́сть свѣ́тъ.</small> | Пс1:1-2 = <small>Бл҃же́нъ мꙋ́жъ, и҆́же не и҆́де на совѣ́тъ нечести́выхъ, и҆ на пꙋтѝ грѣ́шныхъ не ста̀, и҆ на сѣда́лищи гꙋби́телей не сѣ́де: в҃ Но въ зако́нѣ гдⷭ҇ни во́лѧ є҆гѡ̀, и҆ въ зако́нѣ є҆гѡ̀ поꙋчи́тсѧ де́нь и҆ но́щь.</small> | Ян3:16 = <small>Та́кѡ бо возлюбѝ бг҃ъ мі́ръ, ꙗ҆́кѡ и҆ сн҃а своего̀ є҆диноро́днаго да́лъ є҆́сть, да всѧ́къ вѣ́рꙋѧй въ ѻ҆́нь не поги́бнетъ, но и҆́мать живо́тъ вѣ́чный.</small> | 2Цім3:16-17 = <small>Всѧ́ко писа́нїе бг҃одꙋхнове́нно и҆ поле́зно (є҆́сть) ко ѹ҆че́нїю, ко ѡ҆бличе́нїю, ко и҆справле́нїю, къ наказа́нїю є҆́же въ пра́вдѣ, да соверше́нъ бꙋ́детъ бж҃їй человѣ́къ, на всѧ́кое дѣ́ло бл҃го́е ѹ҆гото́ванъ.</small> }} '''Лізавецінская Біблія''' ({{lang-ru|Елизаветинская Библия}}) — назва перакладу [[Біблія|Бібліі]] на царкоўнаславянскую мову, выдадзенага ў 1751 годзе у кіраванне імператрыцы [[Лізавета Пятроўна|Лізаветы Пятроўны]] (ад яе імя пераклад і атрымаў сваю назву). Усяго ў Бібліі 76 кніг, з іх 49 кніг Старога Запавету.<ref>[https://archive.org/details/bibliasiriechkni01luik/page/44/mode/2up?view=theater Библия. — 1-е изд. — СПб., 1751. — Т. 1. / лист 28]</ref> Змест супадзе з [[Сінадальны пераклад|Сінадальным перакладам Бібліі]], які мае 50 кніг Старога Запавету, за кошт выдзялення [[Ліст Ераміі|ліста Ераміі]] у Сінадальным перакладзе ў асобную кнігу.<ref>{{Cite web |url=https://days.pravoslavie.ru/Bible/Index.htm |title=Библия. Синодальный перевод. |access-date=2022-02-23 |archive-date=2019-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190217033209/http://days.pravoslavie.ru/Bible/Index.htm |url-status=live }}</ref> З нязначнымі праўкамі па цяперашні час выкарыстоўваецца як аўтарызаваны для набажэнства тэкст у [[Руская праваслаўная царква|Рускай праваслаўнай царкве]]. == Гісторыя стварэння == Праца над новым славянскім перакладам Бібліі была распачата па імянным указе імператара [[Пётр I|Пятра I]] ад 14 лістапада 1712 года. {{пачатак цытаты}} В Московской типографии печатным тиснением издать Библию на славянском языке, но прежде тиснения прочесть ту Славянскую Библию и согласить во всем с [[Септуагінта|Греческою 70 переводников Библиею]], а быть у дела того в смотрении и правлении Еллиногреческих школ учителю, иеромонаху Софронию Лихудию да Спасского монастыря архимандриту Феофилакту Лопатинскому, да типографии справщиком — Феодору Поликарпову и Николаю Семенову, в чтении справщиком же — монаху Феологу да монаху Иосифу. А согласовать и править во главах и стихах и речах противу Греческия Библии грамматическим чином, а буде где в славенском против Греческой Библии явятся стихи пропущены или главы переменены или в разуме Писанию Священному Греческому противность явится, и о том доносить преосвященному Стефану, митрополиту Рязанскому и Муромскому, и от него требовать решения<ref name="евс">''Евсеев И. Е.'' [http://old.st-tver.ru/biblioteka-2/e/343-evseev-i-e/25763-evseev-i-ocherki-po-istorii-slavyanskogo-perevoda-biblii-1916 Очерки по истории славянского перевода Библии]{{Недаступная спасылка}}</ref>. {{канец цытаты}} Камісія прыступіла да працы і выканала зверку існаваўшага славянскага тэксту [[Астрожская Біблія|Астрожскай Бібліі]] з грэчаскай, грунтуючыся на Лонданскай Паліглоце, а таксама выкарыстоўваючы ў якасці крыніц Альдзінскую Біблію (1518 год), Сікстынскае выданне грэчаскага перакладу [[Танах]]а (1587 год) і яго пераклад на лацінскую мову (1588 год).<ref name="ПЭ">[http://www.pravenc.ru/text/209473.html Библия. IV. Переводы]. {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160211194158/http://www.pravenc.ru/text/209473.html |date=11 лютага 2016 }} // Православная энциклопедия</ref> Зверка тэкстаў і праца над выпраўленьнем працягвалася сем гадоў. У чэрвені [[1720]] года выпраўлены тэкст у васьмі тамах быў прадстаўлены мітрапаліту Стэфану (Яварскаму), а затым па ім даручэнню тэкст быў ізноў пераправераны.<ref name="елеон1">''Елеонский Ф. Г.'' [[commons:File:Елеонский Ф.Г. По поводу 150-летия Елизаветинской Библии. О новом пересмотре славянского перевода Библии. (1902).pdf|По поводу 150-летия Елизаветинской Библии: О новом пересмотре славянского перевода Библии.]] — СПб., 1902. — C. 2—10</ref>. У 1723 г. [[Свяшчэнны сінод Рускай праваслаўнай царквы|Сінод]] зацвердзіў пералік прадстаўленых яму выпраўленняў біблейскага тэксту. Аднак друк выдання пачаты не быў. Імператар 3 лютага 1724 г. зрабіў вусны ўказ Свяшчэннаму Сіноду аб парадку выдання Бібліі — пры друку «без апушчэння пазначаць ранейшыя прамовы, якія перапраўленыя… каб не было ад неспакойных чалавек наракання і да народнай смуце, і якімі літарамі гэтую Біблію друкаваць мае намер будзе, каб тыя літары аб’явіць Ягонай Вялікасці».<ref name="елеон1"/> Гэтую працу яны выканалі пад кіраўніцтвам Феафілакта (Лапацінскага), біскупа Цвярскога. Пры гэтым Псалтыр быў пакінуты ў старым перакладзе, а прапанаваныя змены яго тэксту былі пазначаны на палях. Камісія надрукавала рознымі шрыфтамі ўзоры тэксту і перадала іх у Сінод. Са смерцю Пятра I у студзені 1725 праца над выданнем была прыпыненая. Пераемніца Пятра, імператрыца [[Кацярына I (імператрыца расійская)|Кацярына I]], у лістападзе 1725 выдала ўказ аб працягу выдання Бібліі. У 1735 г. арцыбіскуп Феафан (Пракаповіч) прадставіў у Сінодзе справаздачу аб праведзенай арцыбіскупам Феафілактам (Лапацінскім) працы па падрыхтоўцы да выдання раней выверанага перакладу і дамогся рашэння аб пераправерцы выпраўленага ім тэксту.<ref name="цур">''Цуркан Р. К.'' Славянский перевод Библии: происхождение, история текста и важнейшие издания. — СПб.: ИД «Коло»; ИТД «Летний сад», 2001. — С. 219</ref> Работы былі перанесены ў Санкт-Пецярбург і ў 1736 год даручаны перакладчыку Сінода Васілію Казлоўскаму з памочнікамі пад агульным кіраўніцтвам архімандрыта [[Аляксандра-Неўская лаўра|Аляксандра-Неўскай лаўры]] Стэфана (Каліноўскага). Было прынята рашэнне надрукаваць існуючы пераклад, а нататкамі ў ніжнім полі даць зробленыя выпраўленні, зверку было паказана зрабіць з [[Септуагінта]]й і пакінуць толькі чытанні, якія супадаюць з ёй, а ў сумніўных выпадках — з [[масарэцкі тэкст|масарэцкім тэкстам]]. Да [[1738]] г. архімандрыт Стэфан падчас працы сутыкнуўся з праблемай выбару для зверкі грэчаскіх рукапісаў з тымі, якія былі ў яго.<ref name="цур"/>. Стаўшы пскоўскім біскупам, Стэфан 26 студзеня [[1740]] г. звярнуўся ў Сінод з прапановай друкаваць тэкст у два слупкі, у адным — стары, у іншым — выпраўлены тэкст, а ўсе старазапаветныя кнігі, перакладзеныя з латыні, выправіць па грэчаскіх рукапісах. Сінод ухваліў гэтую прапанову, і ў верасні 1740 года яго зацвердзіла імператрыца [[Лізавета Пятроўна]].<ref>[http://www.biografija.ru/show_bio.aspx?id=121420 Стефан (Калиновский)]</ref>. Сінод усклаў гэтую працу на архімандрыта Фадзея (Кайкулавіча) і прэфекта [[Славяна-грэка-лацінская акадэмія|Славяна-грэка-лацінскай акадэміі]] Кірыла (Фларынскага). У верасні 1742 яны прадставілі ў Сінод набела перапісаны выпраўлены пераклад і справаздачу аб сваёй працы. З яе вынікае, што яны зверылі новы пераклад Бібліі з грэчаскімі кодэксамі, кіруючыся галоўным чынам [[Александрыйскі кодэкс|Александрыйскім кодэксам]] (з выдання Лонданскай Паліглоты), лічачы, што старажытны славянскі пераклад быў зроблены менавіта з яго.<ref name="евс"/> Таксама ў рэдкіх выпадках яны выкарыстоўвалі Сікстынскае выданне Септуагінты і [[Ватыканскі кодэкс]]. Кнігі [[Кніга Тавіта|Тавіта]] і [[Кніга Юдзіф|Юдзіф]], якія існавалі толькі ў перакладах з латыні, яны пераклалі з грэчаскай; з лацінскім тэкстам [[Вульгата|Вульгаты]] была зверана толькі [[Трэцяя кніга Ездры]], бо яе тэкст на грэчаскай не быў імі знойдзены. Сінод вырашыў перад друкам Бібліі яшчэ раз зрабіць зверку тэксту, і гэтая праца ішла вельмі марудна. У 1747 г. была створана новая камісія, якая завяршыла справу выпраўлення перакладу. У яе ўвайшлі прэфект [[Кіеўская духоўная акадэмія|Кіеўскай духоўнай акадэміі]] іераманах Варлаам (Ляшчэўскі) і выкладчык філасофіі Кіеўскай акадэміі іераманах Гедэон (Слонімскі). Яны зверылі раней падрыхтаваны Сафроніям Ліхудам і Феафілактам (Лапацінскім) пераклад Бібліі з грэчаскім, лацінскім і яўрэйскім тэкстамі, выкарыстоўваючы іх розныя версіі. Усе свае выпраўленні яны прадставілі ў Сінод. 10 верасня 1750 Сінод далажыў імператрыцы, што пераклад гатовы для друку. 18 снежня 1751 г. Лізавецінская Біблія выйшла з друку. Усе змены, унесеныя пры выпраўленні перакладу, былі агавораны, нататкі да тэксту склалі асобны том, практычна роўны па аб’ёме тэксту самой Бібліі. Першае выданне выйшла ў колькасці 1200 экзэмпляраў, адзін экзэмпляр у белай сярэбранай парчы быў паднесены членамі Сінода імператрыцы.<ref>Описание документов и дел, хранящихся в архиве Святейшего Правительствующего Синода. Том XХXI. (1751 г.). — СПб.: Синодальная типография, 1909. — 406 с. / столб. 397; № 277</ref> Першы тыраж хутка разышоўся, і ў 1756 годзе выйшла яго другое выданне з дадатковымі нататкамі на палях і гравюрамі, у якім іераманах Гедэон (Слонімскі) выправіў памылкі і памылкі друку першага выдання<ref name="ПЭ"/>. З тых часоў Руская царква працягвае выкарыстоўваць Лізавецінскую Біблію, унёсшы ў яе толькі некаторыя неістотныя змены<ref>''Десницкий А. С''. [https://books.google.ru/books?id=M8WGDwAAQBAJ&pg=PA226#v=onepage&q&f=false Современный библейский перевод. Теория и методология. — М.: Издательство ПСТГУ]. {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210709185518/https://books.google.ru/books?id=M8WGDwAAQBAJ&pg=PA226#v=onepage&q&f=false |date=9 ліпеня 2021 }}. — 2015. — С. 226.</ref><ref>''Д. Г. Добыкин''. Лекции по введению в Священное Писание Ветхого Завета. — Санкт-Петербург.: Санкт-Петербургская православная духовная академия, 2012. — C. 70.</ref>. == Літаратура == * {{ВТ-ЭСБЕ|Библейские переводы|том=IIIa|старонкі=672—696}} * Елеонский Ф. Г. По поводу 150-летия Елизаветинской Библии: О новом пересмотре славянского перевода Библии. — СПб.: Типография А. П. Лопухина, 1902. — 130 с. * Евсеев И. Е. Очерки по истории славянского перевода Библии. — Петроград : тип. М. Меркушева, 1916. — VI, 166 с. * Рижский М. И. История переводов Библии в России. — Новосибирск, 1978. * Цуркан Р. К. Славянский перевод Библии. Происхождение, история текста и важнейшие издания. — СПб., 2001. — С. 217—220. {{зноскі}} == Спасылкі == * [https://wikisource.org/wiki/%D0%91%D1%96%CC%81%D0%B1%D0%BB%D1%97%D0%B0 Лізавецінская Біблія] на [[Вікікрыніцы|Вікікрыніцах]] {{ВС}} {{DEFAULTSORT:Лізавецінская Біблія}} [[Катэгорыя:Кнігі XVIII стагоддзя]] [[Катэгорыя:Пераклады Бібліі]] [[Катэгорыя:Пераклады Бібліі на царкоўнаславянскую мову]] b4fp7i2b825t4xz3u33ds5ydkvu39nz Людвіг Ёрансан 0 756211 5135169 4657837 2026-05-03T06:59:38Z DzBar 156353 дададзена [[Катэгорыя:Кінакампазітары Швецыі]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5135169 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Ёрансан}} {{музыкант}} '''Людвіг Эміль Тумас Ёрансан''' ({{lang-sv|Ludwig Emil Tomas Göransson}}; нар. {{ДН|1|9|1984}}) — шведскі [[кампазітар]] і рытм-энд-блюз прадзюсар, уладальнік трох галоўных прэмій «[[Грэмі]]» 2019 года. Найбольш вядомы па працы над фільмамі: «[[Тэнэт (фільм, 2020)|Тэнэт]]», «[[Чорная пантэра (фільм, 2018)|Чорная пантэра]]», «[[Венам (фільм)|Венам]]», «Крыд: Спадчына Рокі» і «Крыд 2» і «[[Опенгеймер (фільм)|Опенгеймер]]». Працы з хіп-хоп выканаўцам Childish Gambino былі намінаваныя на прэмію «Грэмі» агулам шэсць разоў. У лютым 2019 года атрымаў «[[Оскар]]» у намінацыі «Лепшая музыка да фільма» за фільм «Чорная пантэра». {{зноскі}} {{Прэмія «Оскар» за найлепшую музыку да фільма}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Ёрансан}} [[Катэгорыя:Кінакампазітары Швецыі]] ahgv5rykelbsiult2z03zkoo4z8feea Сінадальны пераклад 0 756657 5135224 5113017 2026-05-03T08:49:32Z Economico-geographer 399 дапаўненне 5135224 wikitext text/x-wiki {{Пераклад Бібліі | назва = Сінадальны пераклад | выява = [[Файл:Библія или Книги Священнаго Писанія 1876.jpg|240px|Вокладка]] | поўная назва = <small> Библия. Книги Священного Писания Ветхого и Нового Завета</small> | іншыя назвы = | скарачэнне = | мова перакладу = [[Руская мова|руская]] | публікацыя_СЗ = | публікацыя_НЗ = | публікацыя_цалкам = [[1876]] | неканон = [[Кніга Тавіта|Тавіта]], [[Кніга Юдзіф|Юдзіф]], [[Першая кніга Макавейская|1 Макавейская]], [[Другая кніга Макавейская|2 Макавейская]], [[Трэцяя кніга Макавейская|3 Макавейская]], [[Кніга Прамудрасці Саламона|Мудрасці]], [[Кніга Прамудрасць Ісуса Сірахава|Мудрасць Сіраха]], [[Кніга Баруха|Баруха]], [[Ліст Ераміі]], [[Другая кніга Ездры|2 Ездры]], [[Трэцяя кніга Ездры|3 Ездры]] | аўтар = | крыніца перакладу = [[масарэцкі тэкст]], [[Септуагінта]], [[Вульгата]], [[Textus Receptus]] | мова крыніцы = | тып перакладу = | выдавецтва = | тыраж = | канон = [[Праваслаўе|Праваслаўны]] | спасылка = | Рд1:1-3 = <small>В начале сотворил Бог небо и землю. Земля же была безвидна и пуста, и тьма над бездною, и Дух Божий носился над водою. И сказал Бог: да будет свет. И стал свет.</small> | Пс1:1-2 = <small>Псалом Давида. Блажен муж, который не ходит на совет нечестивых и не стоит на пути грешных и не сидит в собрании развратителей, но в законе Господа воля его, и о законе Его размышляет он день и ночь!</small> | Ян3:16 = <small>Ибо так возлюбил Бог мир, что отдал Сына Своего Единородного, дабы всякий, верующий в Него, не погиб, но имел жизнь вечную.</small> | 2Цім3:16-17 = <small>Всё Писание богодухновенно и полезно для научения, для обличения, для исправления, для наставления в праведности, да будет совершен Божий человек, ко всякому доброму делу приготовлен.</small> }} '''Сінадальны пераклад''' ({{lang-ru|Синодальный перевод}}) — тэрмін, які азначае [[Рускія пераклады Бібліі|пераклад кніг]] [[Біблія|Бібліі]] на [[руская мова|рускую мову]], ажыццёўлены на працягу XIX стагоддзя і зацверджаны [[Расійская імперыя|расійскім]] [[Свяцейшы правячы сінод|Свяцейшым правячым сінодам]] для хатняга (не богаслужэбнага) чытання<ref>{{Cite web |url=https://azbyka.ru/otechnik/books/original/20212/20212-Современная-библеистика-и-Предание-Церкви.pdf |title=''Митрополит Иларион (Алфеев).'' Значение Священного Писания в современном православном богословии // Современная библеистика и Предание Церкви: Сборник статей. — С. 604 |access-date=2019-05-30 |archive-date=2022-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220205115223/https://azbyka.ru/otechnik/books/original/20212/20212-Современная-библеистика-и-Предание-Церкви.pdf |url-status=live }}</ref>. Першы тэкст Сінадальнага перакладу (толькі [[Евангелле|Евангеллі]]) быў апублікаваны ў 1819 годзе. Поўны тэкст Сінадальнага перакладу Бібліі выйшаў у 1876 годзе. Сёння, па-за межамі богаслужэння, набыў статус агульнацаркоўнага, ці нават, афіцыйнага перакладу [[Руская праваслаўная царква|Рускай праваслаўнай царквы]]. У наш час гэта найболей распаўсюджаны рускі пераклад, які ўжываецца не толькі ў хатнім чытанні, але выкарыстоўваецца на занятках у нядзельных школах і ў семінарыях. З сярэдзіны XX ст. у рускіх праваслаўных выданнях біблейскія цытаты пачынаюць прыводзіцца па тэксце сінадальнага пераклада (раней — выключна па славянскім тэксце [[Лізавецінская Біблія|Лізавецінскай Бібліі]])<ref>[https://azbyka.ru/otechnik/Biblia/sovremennaja-bibleistika-i-predanie-tserkvi/7 Перевод Библии (Материалы к круглому столу)]</ref>. Для хрысціянскага [[богаслужэнне|богаслужэння]] у Рускай праваслаўнай царкве выкарыстоўваецца пераклад Бібліі на [[царкоўнаславянская мова|царкоўнаславянскую мову]] — Лізавецінская Біблія<ref>{{Cite web |url=https://azbyka.ru/bibliya |title=Библия. azbyka.ru |access-date=2021-07-06 |archive-date=2021-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210728213929/https://azbyka.ru/bibliya |url-status=live }}</ref>. Сінадальны пераклад змяшчае ўсе кнігі царкоўнаславянскай Лізавецінскай Бібліі: 50 кніг [[Стары Запавет|Старога Запавету]] і 27 кніг [[Новы Запавет|Новага Запавету]]. Пераклад 39-ці [[Біблейскі канон|кананічных кніг]] Старога Запавету ажыццяўляўся з старажытнаяўрэйскай мовы ([[Масарэцкі тэкст|масарэцкага тэксту]]) з некаторым улікам [[Септуагінта|Септуагінты]] і царкоўнаславянскага тэксту<ref>''Селезнёв М. Г.'' [http://pstgu.ru/download/1280828738.seleznev.pdf Еврейский текст Библии и Септуагинта: два оригинала, два перевода?] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160304121118/http://pstgu.ru/download/1280828738.seleznev.pdf |date=4 сакавіка 2016 }} // XVIII ежегод. богосл. конф. ПСТГУ: Материалы. — М., 2008. — С. 56—61.</ref>. У прыватнасці, нумарацыя [[псалмы|псалмоў]] у [[Псалтыр]]ы даецца паводле Септуагінты. Дзесяць [[Некананічныя біблейскія кнігі|некананічных]] кніг перакладзены з [[старажытнагрэчаская мова|старажытнагрэчаскай мовы]], але адна ([[Трэцяя кніга Ездры]]) перакладзена з лацінскай [[Вульгата|Вульгаты]]<ref name="Юнгеров">''Юнгеров П. А.''[https://azbyka.ru/otechnik/Pavel_Yungerov/vvedenie-v-vethij-zavet/4_8 Введение в Ветхий Завет. История переводов ветхозаветных книг. Русский перевод]. {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20150628000400/https://azbyka.ru/otechnik/Pavel_Yungerov/vvedenie-v-vethij-zavet/4_8 |date=28 чэрвеня 2015 }}</ref>. Пераклад Новага Запавету быў выкананы з старажытнага грэчаскага арыгінала па выданні Эльзевіраў, вядомаму як [[Textus Receptus]]<ref name="Емельянов">''Прот. А. Емельянов''. Новый завет. Вводная часть. / Лекции. М.: ПСТБИ, 1997. [http://www.wco.ru/biblio/books/emel1/H06-T.htm Лекция 6. Переводы на русский язык]. {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130921053520/http://www.wco.ru/biblio/books/emel1/H06-T.htm |date=21 верасня 2013 }}</ref> з некаторым улікам дадзеных вядомых да таго часу рукапісаў (перш за ўсё ў тых выпадках, калі імі пацвярджаліся разыходжанні царкоўнаславянскага тэксту з Textus Receptus). == Гісторыя стварэння == У старажытнай Русі не было патрэбы ў перакладзе Святога Пісання на народную мову, бо стараславянская мова была народу цалкам зразумелай.<ref>{{ВТ-ЭСБЕ|Библейские переводы}}</ref> Да пачатку [[XIX стагоддзе|XIX стагоддзя]] царкоўнаславянская мова Лізавецінскай Бібліі стала дрэнна зразумелай большасці насельніцтва Расійскай імперыі. Многія адукаваныя людзі, не ведаючы царкоўнаславянскай мовы, вымушаны былі чытаць Біблію на замежных мовах<ref>{{Cite web |url=http://www.biblia.ru/reading/new_translations/sinodal2.htm |title=''Тихомиров Б. А.'' Перевод Библии под эгидой Российского Библейского общества // К истории отечественной Библии. |access-date=2019-09-12 |archive-date=2019-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191025183725/http://www.biblia.ru/reading/new_translations/sinodal2.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.patriarchia.ru/db/text/4630008.html |title=История и значение Синодального перевода Библии |access-date=2019-09-12 |archive-date=2019-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190926213318/http://www.patriarchia.ru/db/text/4630008.html |url-status=live }}</ref>. У 1819 годзе было апублікавана «Выкліканне да хрысталюбівых чытачоў, надрукаванае пры першым Выданні Евангелля на рускай гаворцы», у якім было сказана: «Напісанае за некалькі стагоддзяў на нашай айчыннай мове цяпер нам ужо мала зразумела, без асаблівага вывучэння гэтай мовы ў старажытным. яго стане. З гэтага адкрываецца, для бесперашкоднага ўжывання і распаўсюджвання Слова Божага, неабходнасць не толькі перакладаць Святое Пісанне на айчынную мову, але і на гэтай самай мове час ад часу аднаўляць пераклад, згодна са станам гэтай мовы ў яе народным ужытку»<ref>[http://rbo.spb.ru/vozglashenie Возглашение к христолюбивым читателям при первом Издании Евангелия на Русском наречии]. {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190909101916/http://rbo.spb.ru/vozglashenie |date=9 верасня 2019 }}. 30 марта 1819</ref>. У 1813 годзе было заснавана [[Расійскае біблейскае таварыства]], якое паставіла сваёй мэтай друкаванне і распаўсюджванне кніг Святога Пісання сярод народаў краіны. Было вырашана прадаваць іх па нізкім кошце і бясплатна раздаваць немаёмным. У 1815 годзе, пасля вяртання з-за мяжы, імператар [[Аляксандр I (імператар расійскі)|Аляксандр I]] загадаў «даставіць і расейцам спосаб чытаць Слова Божае на прыроднай сваёй расійскай мове». Адказнасць за выданне кніг Святога Пісання на рускай мове ўзяло на сябе Расійскае біблейскае таварыства, пераклад быў даручаны членам [[Санкт-Пецярбургская духоўная акадэмія|Пецярбургскай духоўнай акадэміі]]. У 1818 годзе першае выданне чатырох Евангелляў паралельна на рускай і Царкоўнаславянскай мовах выйшла з друку, а ў 1822 годзе ўпершыню была цалкам надрукавана руская Новы Запавет. Потым пачалі перакладаць і друкаваць кнігі Старога Запавету. Адначасова рабіліся пераклады Святога Пісання і на мовы іншых народаў Расійскай імперыі. Некаторыя прадстаўнікі вышэйшых царкоўных уладаў працяглы час адмоўна ставіліся да дзейнасці Расійскага біблейскага таварыства. Яны лічылі, што Біблія павінна знаходзіцца ў руках духавенства і што не трэба даваць магчымасць народу чытаць і вывучаць яе самастойна. Плён такога стаўлення да распаўсюджвання Пісання апісваў П. В. Знаменскі, царкоўны гісторык, паведамляючы: {{пачатак цытаты}} Замест славянскай Бібліі ў семінарыях ужывалася больш даступная, хоць таксама даволі рэдкая, лацінская Вульгата; карыстанне ёю было тым зручней, што і лекцыі і акупацыі (навучальныя заняткі) па багаслоўі былі на лацінскай жа мове. Славянская Біблія была вялікай рэдкасцю, амаль недаступнай для прыватных асоб і духавенства, занадта дарагой і для семінарскай бібліятэкі нават пасля выдання яе ў 1751 г. Нядзіўна, што вывучэння Святога Пісання зусім не было не толькі ў семінарыях, але нават і ў акадэміях. Паміж духавенствам аб чытанні Свят. Пісання і гаворкі не было. Выданне 1751 г., як вядома, упершыню толькі пазнаёміла з Бібліяй рускую публіку, але колькасць асобнікаў, выпушчаных у свет, была занадта недастатковай для задавальнення патрэб не толькі народа, але і служыцеляў Царквы, акрамя таго, кожны экземпляр каштаваў 5 р., вялікі тады сумы грошай.<ref>Сайт Российского Библейского Общества. Статья [http://www.biblia.ru/reading/new_translations/sinodal1.htm К ИСТОРИИ ОТЕЧЕСТВЕННОЙ БИБЛИИ (130-летие Синодального перевода)] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190716073438/http://www.biblia.ru/reading/new_translations/sinodal1.htm |date=16 ліпеня 2019 }}</ref> {{канец цытаты}} Мішэнню кансерватараў становіцца адзін з першых перакладчыкаў, Герасім Паўскі. У 1824 годзе мітрапаліт Серафім, які заняў, у выніку інтрыг, месца Старшыні Біблейскага Таварыства замест лаяльнай справы асветы князя Галіцына, і паставіўшы за мэту разбурыць само таварыства перакладу<ref>{{cite web |url = http://www.biblia.ru/reading/new_translations/sinodal2.htm |title = Перевод Библии под эгидой Российского Библейского общества |author = РБО |publisher = Российское Библейское Общество |accessdate = 2018-11-10 |lang = ru |archive-date = 2019-10-25 |archive-url = https://web.archive.org/web/20191025183725/http://www.biblia.ru/reading/new_translations/sinodal2.htm |url-status = dead }}</ref>, просіць цара забараніць Біблейскае таварыства. У красавіку [[1826]] па ўказе імператара [[Мікалай I|Мікалая I]] дзейнасць таварыства была спынена. Толькі ў 1858 годзе імператар [[Аляксандр II]] дазволіў пераклад і друкаванне Святога Пісання на рускай мове. Пераклад павінен быў здзяйсняцца пад кіраўніцтвам Сінода (вышэйшага кіравання Праваслаўнай царквы). Была праведзена вялікая праца для таго, каб рускі пераклад кніг Святога Пісання як мага больш адпавядаў тэкстам старажытных арыгіналаў, а таксама валодаў літаратурнымі вартасцямі. Вырашана было нанова старанна падрыхтаваць пераклад усіх кніг Старога Запавету. Для гэтага ў 1860 годзе быў абраны спецыяльны камітэт пры Пецярбургскай духоўнай акадэміі. Пераклад Старога Запавету рабілі прафесары Пецярбургскай духоўнай акадэміі: М. А. Голубеў, Я. І. Лавягін, П. І. Саваітаў — вядомы археолаг і гісторык, Д. А. Хвольсан — хрысціянін яўрэйскага паходжання, прафесар Пецярбургскай духоўнай акадэміі. Шмат папрацаваў над перакладам таксама прафесар [[Кіеўская духоўная акадэмія|Кіеўскай духоўнай акадэміі]] М. С. Гуляеў. Пераклад Старога Запавету ажыццёўлены з старажытнаяўрэйскага (масарэцкага) тэксту Бібліі, а Новага Запавету з грэчаскага Textus Receptus. Перакладчыкі кіраваліся таксама грэчаскім тэкстам Септуагінты, карысталіся Вульгатай — лацінскім перакладам і раней зробленым рускім перакладам. У 1862 годзе, праз сорак гадоў пасля першага выдання рускага Новага Запавету, было выпушчана ў свет другое яго выданне, некалькі палепшанае, на больш сучаснай рускай мове. У 1876 годзе ўпершыню выйшла з друку поўная руская Біблія. Гэты пераклад атрымаў назву «сінадальнага», бо быў выдадзены пад кіраўніцтвам Сіноду. Сінадальны пераклад працягваў перавыдавацца да [[Кастрычніцкая рэвалюцыя|Рэвалюцыі 1917 года ў Расіі]], з некаторымі карэкцыямі. У 1916 годзе Санкт-Пецярбургская духоўная акадэмія прыняла рашэнне аб выпуску перавыдання з істотнымі выпраўленнямі перакладу, прапанаванымі І. Я. Яўсеевым, аднак выданню перашкодзіла рэвалюцыя<ref name="rbo_page_14">{{Cite web |url=http://www.biblia.ru/rbo/history/page_14.htm |title=Синодальный перевод Библии (1856-1876) как преемник русского перевода Священного Писания, осуществлявшегося РБО |website=[https://web.archive.org/web/20190421021828/http://www.biblia.ru/rbo/history/main.htm Очерк истории российского библейского общества] |publisher=[[Расійскае біблейскае таварыства]] |access-date=2022-06-13 |archive-date=2019-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190421021828/http://www.biblia.ru/rbo/history/page_14.htm |url-status=unfit }}</ref>. У далейшым маштабныя ганенні ў дачыненні да рэлігійных арганізацый у 1930-я гады перашкаджалі якім-небудзь біблейскім выданням. Пасля [[Другая Сусветная вайна|Другой Сусветнай вайны]] рэлігійная палітыка савецкага кіраўніцтва змянілася адноснай цярпімасцю да афіцыйна прызнаных рэлігійных арганізацый. У выніку намаганняў, зробленых тагачасным старшынёй Выдавецкага аддзела [[Маскоўскі патрыярхат|Маскоўскага патрыярхата]] мітрапалітам Круціцкім і Каломенскім Мікалаем (Ярушэвічам), быў атрыманы дазвол уладаў на выданне Бібліі ў Сінадальным перакладзе ў колькасці 25 тыс. экземпляраў. Выданне было падрыхтавана пад рэдакцыяй прафесара ленінградскай Духоўнай Акадэміі А. А. Осіпава, за аснову было ўзята дастаткова рэдкае выданне 1917 года, з калекцыі В. П. Шарамецева (жыўшага ў адным з карпусоў Навадзевічага манастыра, дзе тады размяшчаўся Выдавецкі аддзел). У гэтай рэдакцыі быў зроблены частковы пераклад дарэформенай арфаграфіі на сучасную з мінімальнымі карэкцыямі, асаблівасцю стаў архаічны набор кожнага верша з чырвонага радка. Выданне было выпушчана ў Маскве ў 1956 годзе і паклала пачатак публікацыі Бібліі ў [[Савецкі Саюз|Савецкім Саюзе]]. У 1968 годзе, у сувязі з вычарпаннем тыражу выдання 1956 года, і скарыстаўшыся адзначаным у той год юбілеем 50-годдзя аднаўлення Маскоўскага патрыяршаства, да ўдзелу ў якім прыцягвалася мноства замежных гасцей, Маскоўскай Патрыярхіі ўдалося ажыццявіць новае выданне Сінадальнага перакладу накладам 25 тыс. экземпляраў. У яго аснове ляжала выданне 1912 года. Новым у ім было тое, што радкі ўнутры глаў былі злітыя ў адзіныя блокі і падзелены па сэнсавых абзацах. Была працягнутая праца па частковай змене арфаграфіі з дарэвалюцыйнай на сучасную. Таксама ў выданні 1968 года ўпершыню змяшчаўся дадатак «Аб кнігах кананічных і некананічных», паўтараны затым усімі наступнымі царкоўнымі выданнямі Бібліі, а ў іх зместах кнігі, якія адсутнічаюць у [[Яўрэйская Біблія|Яўрэйскай Бібліі]], сталі адзначацца як [[Некананічныя біблейскія кнігі|Некананічныя кнігі Святога Пісання]]. У 1976 годзе па арыгінал-макеце гэтага выдання быў выпушчаны новы тыраж у 50 тыс. экз., прымеркаваны да 100-гадовага юбілею рускай Бібліі, перавыдадзены ў 1979 (50 тыс. экз.) і 1983 гады (75 тыс. экз.). У тыя гады распаўсюджванне Бібліі ў СССР было вельмі абмежавана, Біблія практычна адсутнічала ў продажы, тыражы распаўсюджваліся для ўнутрыцаркоўных патрэб, паступаючы ў нешматлікія семінарыі і манастыры. Выданне Бібліі 1988 года (100 тыс. экз.) Маскоўская Патрыярхія магла ўжо распаўсюджваць свабодна. Выданне было прымеркавана да юбілею [[1000-годдзе Хрышчэння Русі|1000-годдзя Хрышчэння Русі]]<ref name="выставка rop.ru">{{Cite web |url=https://www.rop.ru/novosti/article_post/izdatelstvo-moskovskoy-patriarhii-predstavilo-vystavku-knig-svyaschennogo-pisaniya-v-ramkah-konferencii-posvyaschennoy-140-letiyu-sinodalnogo-perevoda-biblii |title=Издательство Московской Патриархии представило выставку книг Священного Писания в рамках конференции, посвящённой 140-летию Синодального перевода Библии |website=Издательство Московской Патриархии}}</ref>. Гэта было ўзнаўленне ранейшага стэрэатыпнага выдання, у якім толькі шэраг выяўленых раней памылак друку быў выпраўлены рэтушорамі на друкарскіх плёнках. Яго перавыданні выпускаліся ў 1990 (50 тыс. экз.) і ў 1999 гадах (10 тыс. экз.). Наступная рэдакцыя выйшла ў 2000 годзе вельмі малым тыражом, прымеркаваная да 2000-годдзя Ражства Хрыстова. Біблейскі тэкст, а таксама паралельныя месцы да яго, быў складзены з некалькіх частак, запазычаных з інтэрнэту і лазерных дыскаў. Тэкст даведачнага апарата сканіравалі з Бібліі 1999 года. Карэктура тэксту выявіла даволі шмат памылак друку ў электронных версіях, таксама прапанавана шмат нармалізацый састарэлай арфаграфіі і пунктуацыі. Толькі частка іх увайшла ў гэтае выданне, астатнія ўвайшлі ў рэдакцыю, выдадзеную ў 2008 годзе. Выданне 2008 года таксама адрознівалася тым, што яно было выпушчана на тонкай паперы, каб канкурыраваць па кошце з больш таннымі кнігамі, якія выдаюцца Расійскім біблейскім таварыствам. Таксама былі абноўлены дадатковыя матэрыялы. == Літаратура == * ''Алексеев А. А''. Библия. IV. Переводы: Русcкий // Православная энциклопедия. — М., 2002. — Т. V : «Бессонов — Бонвеч». — С. 120—200. — 752 с. — 39 000 экз. — ISBN 5-89572-010-2. * ''Библейские переводы'' // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907. * ''Иларион, митрополит (Алфеев)''. История и значение Синодального перевода Библии : Доклад митрополита Волоколамского Илариона на межхристианской конференции, посвященной 140-летию Синодального перевода Библии. — Москва, 2016. — 4 октябрь. * ''Клибанов А. И.'' История религиозного сектантства в России (60-е годы XIX в. — 1917 г.). — М.: Наука, 1965. — 348 с. * ''Медведева Л., Емельянова Л.'' Синодальные издания Библии в минувшие полвека // Журнал Московской Патриархии. — 2008. — № 10. * ''[[Аляксандр Уладзіміравіч Мень|Мень А. В.]]'' Переводы Библии на русский язык // Библиологический словарь. — М.: Фонд им. Александра Меня, 2002. — Т. 2. — С. 418—423. — ISBN 5-89831-020-7. * ''Митрохин Л. Н.'' Баптизм: история и современность (философско-социологические очерки). — СПб.: РХГИ, 1997. — 480 с. — 2500 экз. — ISBN 5-88812-037-5. * ''Снигирёв Р. Л.'' Принципы исправления Синодального перевода в свете истории Библии короля Иакова и её позднейших версий как пример национальной Библии // Вестник Санкт-Петербургского университета. — 2009. — Вып. 2—2. — С. 195—200. * ''Снигирёв Р. Л.'' Оценка экзегетической точности и последовательности Синодального перевода с точки зрения ученого XXI века // Современная библеистика и Предание Церкви: Материалы VII Международной богословской конференции Русской Православной Церкви. — 2013. — С. 536. — ISBN 978-5-9908-6804-5. * Столѣтняя годовщина русскаго перевода Библіи. // «Церковныя Вѣдомости, издаваемыя при Святѣйшемъ Правительствующемъ Сѵнодѣ». Прибавленія. 13 февраля 1916, № 7, стр. 196—208 (Речь профессора И. Е. Евсеева 31 января 1916 года в актовом зале Императорской Петроградской духовной академии на годовом собрании Комиссии по научному изданию славянской Библии, посвящённому памяти столетия со дня начала русского синодального перевода Библии). * ''Толоконников С. И.'' По следам «Однодума», или христианство словом и делом (рус.) // Ответственный редактор Д. А. Фокин. 2018 Последователи Реформации и российское общество: пути совместного развития. Сборник научных трудов : статья в сборнике трудов конференции. — Москва-Заокский: Религиозная духовная образовательная организация высшего образования «Заокский университет Церкви Христиан — Адвентистов Седьмого Дня» (Заокский), 2018. — С. 212—219. * ''Чистович А. И.'' «История перевода Библии на русский язык» (СПб.: тип. Деп. уделов, 1873) ч. 1; ч. 2 2-е изд. — СПб.: тип. М. М. Стасюлевича, 1899 == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%91%D0%B8%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%8F_(%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%8B%D0%B9_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D0%B4) Сінадальны пераклад] на [[Вікікрыніцы|Вікікрыніцах]] {{ВС}} {{DEFAULTSORT:Сінадальны пераклад}} [[Катэгорыя:Кнігі XIX стагоддзя]] [[Катэгорыя:Пераклады Бібліі]] [[Катэгорыя:Пераклады Бібліі на рускую мову]] qtumqbonztav86luwuflclly7qn1b25 Марыя Віктараўна Бурмака 0 761744 5135134 4697713 2026-05-03T03:05:37Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135134 wikitext text/x-wiki {{Музыкант}} '''Марыя Віктараўна Бурмака''' ({{lang-uk|Марія Вікторівна Бурмака}}; {{Н|а}} [[16 чэрвеня]] [[1970]], [[Харкаў]], [[УССР]]) — украінская спявачка, [[Народны артыст Украіны|Народная артыстка Украіны]], кандыдат філалагічных навук. == Біяграфія == Марыя нарадзілася ў сям’і выкладчыкаў. У 1987 годзе паступіла на філалагічны факультэт [[Харкаўскі нацыянальны ўніверсітэт імя В. Н. Каразіна|Харкаўскага ўніверсітэта]]. Яшчэ ў студэнцкія гады пачала пісаць песні. Скончыла музычную школу па класе гітары. Скончыла сярэднюю школу № 4 г. Харкава<ref>{{Cite web|url=http://www.catalog.sch.in.ua/харків/ХПЛ_%E2%84%96_4/|title=ХПЛ № 4|website=School Champion|archive-url=https://web.archive.org/web/20210904062504/http://www.catalog.sch.in.ua/харків/ХПЛ_%E2%84%96_4/|archive-date=4 вересня 2021|access-date=5 вересня 2021}}</ref>. Перамога на фестывалі «Оберіг» у [[Луцк]]у у 1989 годзе ды на «Червоній руті» (другая прэмія) дала пачатак яе музычнай кар’еры. Фірма «Кобза» выпусціла касету яе песень пад назвай «Ой, не квітни, весно…». У чэрвені 1990 года Бурмака заваёўвае званне «Лаўрэата» у [[Каніў|Каніве]] на Усеўкраінскім фестывалі «ДЗВІН». Увосень 1991 года Бурмака запісала на канадскай фірме «Еўшан» свой першы кампакт-дыск «Марія» з кампазіцыямі ў стылі нью-эйдж. У гэтым жа годзе спявачка пераехала ў [[Кіеў]]. Пачала плённа супрацоўнічаць з кампазітарам і аранжыроўшчыкам Мікалаем Паўлавым. У 1993 годзе Бурмака атрымала перамогу ў хіт-парадзе «12 — 2» на Радыё «Промінь» (песні «Лишається надія», «Єдиного слова заради», «Ходить сон» і «Я люблю твої кроки»). Увосень 1994 года спявачка прэзентавала свой другі кампакт-дыск — «Лишається надія». На працягу 1990-х гадоў працавала тэлевядучай на канале «[[СТБ (украінскі тэлеканал)|СТБ]]» («КіН», «Рейтинг», «Хто там», «Чайник») і УТ-1 («Створи себе»). Была актыўнай удзельніцай практычна ўсіх падзей украінскай гісторыі, пачынаючы з фестывалю «Червона рута» (1989) і «[[Рэвалюцыя на граніце|Рэвалюцыі на граніце]]» (1990) да «[[Аранжавая рэвалюцыя|Аранжавай рэвалюцыі]]» (2004) і «[[Рэвалюцыя годнасці|Рэвалюцыі Годнасці]]» (2013—2014). 1997 года Марыя атрымала званне заслужанай артысткі Украіны. У наступныя гады запісала альбомы: «Знову люблю» (1997), «Із янголом на плечі» (2001), «МІА» (2002), рэмікс-версія «I AM» (2003), «№ 9» (2004), «Ми йдемо! Найкраще» (2004). Песні Бурмакі набылі папулярнасць і за мяжой. Хіты «Хто я така є» і «Сонцем небом дощем» гучалі на польскіх fm-радыёстанцыях. Аднак, спроба выдаць зборнік песень на польскай мове так і не была рэалізаваная. У снежні 2004 год выйшаў кампакт-дыск «Ми йдемо», зборнік абраных песень з 10 альбомаў. На працягу 2005 года Марыя Бурмака запісала некалькі англамоўных версій сваіх песень і зняла новыя кліпы, дала дабрачынныя канцэрты ў Паўночнай Амерыцы. Была запрошаная з лекцыяй у прафесарскі клуб [[Калумбійскі ўніверсітэт|Калумбійскага Універсітэта]] ([[Нью-Ёрк|Нью-Йорк]]). Спявачка выступіла на найбуйнейшым украінскім фестывалі ў ЗША «Верховина» і фестывалі «Лемківська ватра» у [[Польшча|Польшчы]]. Прыняла актыўны ўдзел у сацыяльнай акцыі «Не прадавайся», дабрачынных акцыях «ВІЛ/СНІД Альянсу» і «Мережі людей, що живуть з ВІЛ» (2006). У 2007 годзе Марыя Бурмака ўзнагароджана [[Ордэн княгіні Вольгі|ордэнам княгіні Вольгі]] III ступені<ref>{{Указ прэзідэнта Украіны|163/2007|2 березня 2007|Про відзначення державними нагородами України}}</ref>. Яна выпусціла калекцыю MP3 на двух дысках «Всі альбоми Марії Бурмаки», а ў 2008 годзе — CD «Саундтреки». У альбом увайшлі песні «Пробач», «Не тому», «Попрощатись не зуміли», «З Днем Народження, Сонце!». У 2008 годзе была членам журы літаратурнай прэміі «Кніга года Бі-бі-сі». У 2009 годзе Марыя была ганравана званнем «Народная артыстка Украіны»<ref>{{Указ прэзідэнта Украіны|26/2009|16 січня 2009|Про відзначення державними нагородами України}}</ref>. У 2010 годзе запісала сумесны альбома «Don’t laugh at me/ Не смійся з мене» у рамках кампаніі Operation Respect сумесна з Пітэрам Ярау («Peter, Paul and Mary»). А ў 2011 годзе сумесны выступ на фестывалі Союзівка (Soyuzivka). З мая 2011 года — Марыя Бурмака вядучая аўтарскай рубрыкі "Музика Сніданку"на канале «1+1». З верасня 2011 года — была вядучай праекта «Музика для дорослих з Марією Бурмакою» на канале ТВі. У лютым 2014 дала сольны акустычны канцэрт у рэвалюцыйным Украінскім доме для байцоў Народнай самаабароны. Летам і восенню 2014 года ў складзе тура «Підтримаємо своїх» была з выступамі ў зоне [[Антытэрарыстычная аперацыя ва Украіне|АТА]], у прыфрантавых гарадах і ўдзельнічала ў канцэртах, сабраныя сродкі ад якіх былі выдаткаваныя на патрэбы добраахвотніцкіх батальёнаў. Займаецца актыўнай валанцёрскай і дабрачыннай дзейнасцю. У 2014 годзе выпусціла альбом «Тінь по воді». У тым жа годзе дала сольны дабрачынны канцэрт у Парыжы, сабраныя сродкі былі перададзеныя ў фонд «Таблєточки» і прыняла ўдзел ва ўкраінскім фестывалі ў [[Чыкага]], сабраныя сродкі былі пералічаны ў «Фонд допомоги героям». У канцы 2014 года ўвайшла ў ТОП-100 самых уплывовых жанчын Украіны па версіі часопіса «Фокус». Узімку 2015 года спявачка сыграла дабрачынныя канцэрты ў Вялікабрытаніі. Увесну таго ж года адбыліся дабрачынныя канцэрты Марыі Бурмакі ў ЗША. У лістападзе ў Канадзе. 2015 год адзначыўся ў жыцці спявачкі прэм’ерамі песень «Танцюй», «Золотиста осінь» (памяці Мікалая Мазгавога), «Фрізбі», а таксама кліпам на кампазіцыю «Ти». У маі 2016 года спявачка прэзентавала рамантычны [[Відэакліп|кліп]] на песню «Якби ми». А ўжо ў верасні таго ж года ў канцэрт-холе Caribbean club яна разам з гуртом Gypsy Lyre прэзентавала музычную праграму «Нове та улюблене». Канцэрт прайшоў з поўным аншлагам. Акрамя абноўленай праграмы Марыя таксама праспявала дуэтам з [[Аляксандр Валер’евіч Панамароў|Аляксандрам Панамаровым]], Арсенам Мірзаянам, Іванкай Чарвінскай і Тоняй Мацвіенка. Песняй «Верни до мене, пам’яте моя» далучылася да акцыі «Так працює пам’ять», прысвечанай памяці Данііла Дыдзіка і ўсім, хто аддаў жыццё за незалежнасць Украіны<ref>{{Cite web|lang=uk|url=https://hromadske.radio/news/2020/08/21/55-trekiv-pam-iati-danylu-didiku-zahyblomu-u-2015-rotsi|title=55 треків пам'яті Данила Дідіка, який загинув у 2015 році|website=Громадське радіо|archive-url=https://web.archive.org/web/20210613170806/https://hromadske.radio/news/2020/08/21/55-trekiv-pam-iati-danylu-didiku-zahyblomu-u-2015-rotsi|archive-date=13 червня 2021|access-date=2021-06-13}}</ref>. == Альбомы == [[Файл:Maria_Burmaka_2022.jpg|міні|Марыя Бурмака, 13 кастрычніка 2022 года.]] * 1990 Ой не квітни, весно… * 1992 Марія * 1994 Лишається надія * 1998 Знову люблю * 2001 Міа * 2001 Із янголом на плечі * 2003 Марія Бурмака I Am * 2003 Марія Бурмака Live * 2004 № 9 * 2004 Ми йдемо! Найкраще * 2008 Саундтреки * 2011 Дитячий Альбом * 2014 Тінь по воді * 2016 Другий дитячий альбом * 2021 Улюблені класики == Сям’я == * Бацька — Віктар Паўлавіч Бурмака, гісторык, публіцыст, кандыдат гістарычных навук, прафесар * Брат — Яраслаў Бурмака, ваенны УСУ, праходзіў службу ў 43-й артылерыйскай брыгадзе. Памёр 4 студзеня 2024 года<ref>{{Cite web|lang=uk|url=https://www.rbc.ua/rus/styler/rodini-vidomoyi-spivachki-stalasya-tragediya-1704366013.html|title=У родині відомої співачки сталася трагедія: "Був поранений і контужений"|website=РБК-Украина|access-date=2024-01-14|url-status=dead}}</ref>. * Стрыечны брат — Юрый Паўленка, народны дэпутат ад ОПЗЖ. * Дачка — Ірына ([[1995]]). {{Зноскі}} == Літаратура == * ''Попович Н. В.'' Бурмака Марія Вікторівна // {{Крыніцы/ЕСУ|3|626}} == Спасылкі == * [http://www.burmaka.kiev.ua/ Афіцыйны сайт Марыі Бурмакі] {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Бурмака Марыя Віктараўна}} [[Катэгорыя:Выкладчыкі Харкаўскага ўніверсітэта]] q31g7itj8yxvb5d1ey083zh8az46gis Пераклад Бібліі Расійскага біблейскага таварыства 0 763544 5135237 5113070 2026-05-03T09:17:33Z Economico-geographer 399 дапаўненне 5135237 wikitext text/x-wiki {{Пераклад Бібліі | назва = Пераклад Бібліі Расійскага біблейскага таварыства | выява = | поўная назва = <small> Библия. Современный русский перевод</small> | іншыя назвы = | скарачэнне = | мова перакладу = [[Руская мова|руская]] | публікацыя_СЗ = | публікацыя_НЗ = | публікацыя_цалкам = [[2011]] | неканон = не ўключаны | аўтар = | крыніца перакладу = [[Biblia Hebraica Stuttgartensia]], [[Novum Testamentum Graece]] | мова крыніцы = | тып перакладу = | выдавецтва = | тыраж = | канон = [[Праваслаўе|Праваслаўны]] | спасылка = | Рд1:1-3 = <small>В начале сотворил Бог небо и землю. Земля была пуста и пустынна, тьма была над пучиной, и Дух Божий веял над водами. И сказал Бог: «Да будет свет». И появился свет.</small> | Пс1:1-2 = <small>Блажен, кто советам нечестивых не последовал, и на путь грешников не вступил, и среди хулителей не сидит, кто Закону Господа верен, кто твердит его день и ночь.</small> | Ян3:16 = <small>Ведь Бог так полюбил мир, что отдал Своего единственного Сына, чтобы тот, кто верит в Него, не погиб, но обрел вечную жизнь.</small> | 2Цім3:16-17 = <small> Всякое Писание боговдохновенно и полезно: оно помогает учить, обличать, исправлять, наставлять, как жить честной жизнью, так что слуга Божий всем снабжен и подготовлен к любому доброму делу.</small> }} '''Пераклад Бібліі Расійскага біблейскага таварыства''' — [[рускія пераклады Бібліі|другі поўны пераклад]] [[Біблія|Бібліі]] на [[руская мова|рускую мову]] пасля [[Сінадальны пераклад|Сінадальнага перакладу]], выкананы ў Расіі<ref>{{Cite web |url=http://www.biblia.ru/books/modern_bible/main.html |title=Сайт Расійскага біблейскага таварыства |access-date=2011-12-27 |archive-date=2019-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190716073449/http://www.biblia.ru/books/modern_bible/main.html |url-status=live }}</ref>. Пераклад [[Стары Запавет|Старога Запавету]] быў зроблены з тэксту старажытнаяўрэйскага арыгінала, прадстаўленага ў навуковым выданні [[Biblia Hebraica Stuttgartensia]]<ref>[[Biblia Hebraica Stuttgartensia]]. Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft, 1990</ref><ref name="прадмова выдання">{{кніга|частка=Предисловие|загаловак=Библия : Современный русский перевод. Книги Священного Писания Ветхого и Нового Завета. Канонические|месца=М.|выдавецтва=РБО|год=2011|старонкі=8}}</ref>. Пераклад ажыццёўлены ў 1995—2010 гады, публікаваўся асобнымі кнігамі з 1999 года. Пераклад [[Новы Запавет|Новага Запавету]] быў зроблены з тэксту старажытнагрэчаскага арыгінала, прадстаўленага ў навуковым выданні [[Novum Testamentum Graece]]<ref name="прадмова выдання" /><ref>The Greek New Testament. Stuttgart: {{нп5|Deutsche Bibelgesellschaft}}/[[United Bible Societies]], 1983, 1993</ref>. Праца была распачата ў 1980-я гады па ініцыятыве і пры ўдзеле [[Аляксандр Уладзіміравіч Мень|Аляксандра Меня]]. Пераклад быў упершыню цалкам апублікаваны ў 2001 годзе, а затым перапрацаваны для ўключэння ў склад поўнага выдання Бібліі. У перакладзе адлюстравана выразная своеасаблівасць біблейскіх тэкстаў, якія адносяцца да розных гістарычных эпох, літаратурных жанраў і моўных стыляў. Перакладчыкі імкнуліся, выкарыстоўваючы ўсё багацце рускай літаратурнай мовы, перадаць сэнсавую і стылістычную разнастайнасць Святога Пісання. Асаблівы ўпор перакладчыкі надалі эмацыйнаму складальніку тэксту для таго, каб ажывіць тэкст і зрабіць яго больш зразумелым для сучасных чытачоў. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [https://okbible.ru/rbo/01.html Пераклад Бібліі Расійскага біблейскага таварыства анлайн] == Гл. таксама == * [[Пераклад Бібліі Беларускага біблейскага таварыства]] {{ВС}} {{ізаляваны артыкул|date=2024-04-18}} {{DEFAULTSORT:Пераклад Бібліі Расійскага біблейскага таварыства}} [[Катэгорыя:Кнігі XXI стагоддзя]] [[Катэгорыя:Пераклады Бібліі]] [[Катэгорыя:Пераклады Бібліі на рускую мову]] i8xywm5tb6j2qedj7fppcc94ohnnsa0 Пераклад Бібліі Хаменкі 0 763599 5135239 5113072 2026-05-03T09:21:16Z Economico-geographer 399 дапаўненне 5135239 wikitext text/x-wiki {{Пераклад Бібліі | назва = Переклад Бібліі Хаменкі | выява = [[Файл:Святе письмо. Переклад о. Іван Хоменко.jpg|Святе письмо|thumb|250px]] | поўная назва = <small> Святе Письмо Старого і Нового Завіту</small> | іншыя назвы = | скарачэнне = | мова перакладу = [[Украінская мова|украінская]] | публікацыя_СЗ = | публікацыя_НЗ = | публікацыя_цалкам = [[1963]] | неканон = [[Першая кніга Макавеяў|1-я]] і [[Другая кніга Макавеяў|2-я Макавеяў]], [[Кніга Прамудрасць Ісуса Сірахава]], [[Кніга Тавіта|Тавіт]], [[Кніга Юдзіф|Юдзіф]], [[Кніга прарока Баруха|Кніга Баруха]] | аўтар = [[Іван Хаменка]] | крыніца перакладу = | мова крыніцы = | тып перакладу = | выдавецтва = | тыраж = | канон = каталіцкі | спасылка = | Рд1:1-3 = <small>На початку сотворив Бог небо й землю. Земля ж була пуста й порожня та й темрява була над безоднею, а дух Божий ширяв над водами. І сказав Бог: "Нехай буде світло!" І настало світло.</small> | Пс1:1-2 = <small>Блажен чоловік, що за порадою безбожників не ходить і на путь грішників не ступає, і на засіданні блюзнірів не сідає, але в Господа законі замилування має і над його законом день і ніч розважає.</small> | Ян3:16 = <small>Бог бо так полюбив світ, що Сина свого Єдинородного дав, щоб кожен, хто вірує в нього, не загинув, а жив життям вічним.</small> | 2Цім3:16-17 = <small> Все Писання - надхненне Богом і корисне, щоб навчати, докоряти, направляти, виховувати у справедливості, щоб Божий чоловік був досконалий, до всякого доброго діла готовий.</small> }} '''Пераклад Бібліі Хаменкі''' — украінскі пераклад [[Біблія|Бібліі]], новы пераклад з іўрыту, арамейскай і старажытнагрэчаскай моваў. Яе ажыццявіў украінскі грэка-каталіцкі святар [[Іван Хаменка]] і ўпершыню апублікаваў у 1963 у выдавецтве [[Ордэн Базыльян|Ордэна Базыльян]] у [[Рым]]е, [[Італія]]. Характарызуецца лёгкасцю мовы, адсутнасцю спасылак на паралельныя месцы і прадмовай да кожнай кнігі Бібліі. Змяшчае таксама [[другакананічныя кнігі]]. Распаўсюджана Рыма-каталіцкай і [[Украінская Грэка-Каталіцкая Царква|грэка-каталіцкай]] цэрквамі. Сёння яна таксама выдаецца ў выдавецтве [[Украінскае Біблійнае Таварыства|Украінскага Біблійнага Таварыства]] і знаходзіцца ў вольным доступе. Арыгінальны тэкст перакладу, належным чынам перапісаны і правераны, быў перададзены для праверкі ў адмысловую камісію з манахаў базыльян. Камісія прысвяціла шмат часу і намаганняў дапрацоўцы тэксту, каментаванню, вуснаму і тэхнічнаму афармленню і друкарскаму друку. Загалоўкі, падзагалоўкі, уступныя артыкулы да кніг, заўвагі, розныя паказчыкі паўнаты ўваходзілі ў кампетэнцыю Камісіі. Усё гэта павінна палегчыць арыентацыю ў кнізе і зрабіць яе чытанне даступным і карысным. Новы пераклад заснаваны на навукова абгрунтаваных масарэцкіх тэкстах шостага выдання Р. Кітэля. Кнігі грэчаскага арыгіналу былі перакладзеныя паводле александрыйскага тэксту сямідзесяці ў рэдакцыі А.Ральфса. Пераклад Новага Запавету заснаваны на крытычным тэксце А. Мерка, TI, у шостым выданні [[Папскі біблейскі інстытут|Папскага біблейскага інстытута]]. Тэкст супастаўляецца з навейшымі дасягненнямі філалогіі і тэкстазнаўства. == Спасылкі == * [https://www.truechristianity.info/ua/biblia.php Біблія в перекладі Івана Хоменка] {{ВС}} {{DEFAULTSORT:Пераклад Бібліі Хаменкі}} [[Катэгорыя:Кнігі XX стагоддзя]] [[Катэгорыя:Пераклады Бібліі]] [[Катэгорыя:Пераклады Бібліі на ўкраінскую мову]] r8scg0udw523z0uaroqvlzwx4o9f8p8 Пераклад Бібліі Агіенкі 0 763602 5135234 5113073 2026-05-03T09:12:02Z Economico-geographer 399 дапаўненне 5135234 wikitext text/x-wiki {{Пераклад Бібліі | назва = Переклад Бібліі Агіенкі | выява = [[Файл:Ivan Ohienko Bible.djvu|Біблія|thumb|250px]] | поўная назва = <small> Біблія або Книги Святого Письма Старого і Нового Заповіту </small> | іншыя назвы = | скарачэнне = | мова перакладу = [[Украінская мова|украінская]] | публікацыя_СЗ = | публікацыя_НЗ = | публікацыя_цалкам = [[1962]] | неканон = не ўключаны | аўтар = [[Іван Агіенка]] | крыніца перакладу = [[Biblia Hebraica]], [[Novum Testamentum Graece]] | мова крыніцы = | тып перакладу = | выдавецтва = | тыраж = | канон = праваслаўны | спасылка = | Рд1:1-3 = <small>На поча́тку Бог створив небо та землю. А земля́ була пуста та порожня, і те́мрява була над безоднею, і Дух Божий ширяв над поверхнею води. І сказав Бог: „Хай станеться світло!“ І сталося світло.</small> | Пс1:1-2 = <small>Блажен муж, що за радою несправедливих не ходить, і не стоїть на дорозі грішних, і не сидить на сиді́нні злорі́ків, та в Зако́ні Господнім його насоло́да, і про Зако́н Його вдень та вночі він роздумує!</small> | Ян3:16 = <small>Так бо Бог полюбив світ, що дав Сина Свого Одноро́дженого, щоб кожен, хто вірує в Нього, не згинув, але мав життя вічне.</small> | 2Цім3:16-17 = <small> Усе Писа́ння Богом на́дхнене, і кори́сне до навча́ння, до докору, до направи, до вихова́ння в праведності, щоб Божа люди́на була досконала, до всякого доброго ді́ла готова.</small> }} '''Пераклад Бібліі Агіенкі''' — самы распаўсюджаны і выкарыстоўваны пераклад [[Біблія|Бібліі]] на ўкраінскую мову. Стары Запавет перакладзены з яўрэйскага тэксту «[[Biblia Hebraica]]», а Новы — паводле грэчаскага тэксту «[[Novum Testamentum Graece]]» пад рэдакцыяй Эбергарда Нестле. Над перакладам Бібліі з 1917 г. працаваў прафесар [[Іван Агіенка]] (1882—1972). Першае выданне поўнага ўкраінскага перакладу Бібліі, надрукаванае [[Аб’яднанае біблейскае таварыства|Аб’яднаным біблейскім таварыствам]], убачыла свет у 1962 годзе, пасля 45 гадоў працы аўтара. Пераклад {{нп3|Панцеляймон Куліш|Панцеляймона Куліша|uk|Куліш Пантелеймон Олександрович}} быў першым. Гістарычныя падзеі ([[Першая сусветная вайна]], [[Лютаўская рэвалюцыя|падзенне манархіі]], рэвалюцыі) стварылі рэальныя перадумовы для новага ўздыму [[Нацыянальна-вызваленчы рух|Нацыянальна-вызваленчага руху]] ва [[Украіна|Украіне]], што дало магчымасьць [[украінцы|украінцам]] не толькі паспрабаваць аднавіць сваю [[УНР|незалежнасць]], але і скарыстаць магчымасць свабодна размаўляць, думаць і тварыць на роднай мове. Менш чым праз дваццаць гадоў пасля выдання першай украінскай Бібліі прафесар Іван Агіенка, міністр адукацыі і веравызнання маладой [[УНР]], пачаў другі пераклад. Непасрэдная праца над перакладам працягвалася з [[1917]] па [[1940]]. Даносячы да грамадскасці даўно мараную ідэю новага перакладу Святога Пісання на ўкраінскую мову, Іван Агіенка адзначыў: «…Нам вельмі патрэбны такі пераклад Бібліі, які бы зроблены на сучаснай літаратурнай агульнаўкраінскай мове. Каб перакласці ўсю Біблію — і перадусім [[Новы Запавет]], трэба зрабіць на такой літаратурнай мове, каб яна стала ўзорнай хаця б на першыя 50 гадоў. Мы павінны мець пераклад, які стаў бы лепшым падручнікам для вывучэння ўкраінскай мовы. Без гэтага нармальнае разьвіццё нашай літаратурнай мовы не будзе мець патрэбнага «краевугольнага каменю», бо трэба, каб сялянскія масы — галоўны чытач [[Біблія|Святога Пісання]] — прывыклі да добрай літаратурнай мовы. Такі пераклад трэба выдаваць з пазначэннем націскаў, каб кожны мог прачытаць яго сапраўды літаратурна». Таму, прыступаючы да гэтай надзвычай складанай працы, Агіенка паставіў перад сабой дзве найважнейшыя задачы: па-першае, як мага дакладней перадаць сэнс арыгінала, клапоцячыся перш за ўсё пра зместавую дакладнасць цэлага шэрагу шматзначных слоў, а, па-другое, забяспечыць пераклад на мілагучнай, сучаснай літаратурнай мове. Праца аднавілася пасля таго, як [[Брытанскае і Замежнае Біблейскае Таварыства]] заключыла пагадненне з перакладчыкам ([[1936]]) аб выданні кнігі. Першая, другарадная рэдакцыя Агіенкі [[Евангелле|чатырох Евангелляў]] (з [[Евангелле паводле Мацвея|Мацвея]], [[Евангелле паводле Марка|Марка]], [[Евангелле паводле Лукі|Лукі]], [[Евангелле паводле Іаана|Яна]]) выдадзена [[1937]] у [[Львоў|Львове]], а ў [[1939]] надрукавана ў [[Варшава|Варшаве]]. Да гэтага выдання таксама была дададзена [[Псалтыр]]. Пераклад усёй Бібліі быў завершаны 11 ліпеня 1940 г., але з-за абставінаў ваеннага становішча запусціць яго ў друкарні не ўдалося. Замест яго праз два гады была надрукавана частка Бібліі — «[[Новы Запавет]]. [[Псалтыр]]». На гэты раз у [[Фінляндыя|Фінляндыі]], дзякуючы дзеянням Стакгольмскага таварыства па распаўсюджванню Евангелля ў [[Расія|Расіі]]. У 1955 г. нарэшце Біблейскае таварыства вырашыла падрыхтаваць да друку пераклад Бібліі Агіенкі. Але гэтая праца была завершана за сем гадоў. І толькі ў 1962 годзе ў [[Лондан]]е нарадзіўся салідны том — 1529 старонак — з пазалочанай украінскай назвай — Біблія. З таго часу гэты пераклад Агіенкі стане ўзорам для некалькіх наступных перавыданняў, у прыватнасці ў [[Масква|Маскве]] ў 1988 г., калі пры [[Пімен (Патрыярх Маскоўскі)|Патрыярху Пімене]] Біблія на ўкраінскай мове была выдадзена з нагоды 1000-годдзя [[Хрышчэнне Русі|Хрышчэння Русі]]. Гэты пераклад шмат разоў перавыдаваўся ў [[Канада|Канадзе]], [[ЗША]], краінах [[Заходняя Еўропа|Заходняй Еўропы]]. Ва [[Украіна|Украіне]] Біблія ў перакладзе Івана Агіенкі была ўпершыню выдадзена [[Украінскае Біблійнае Таварыства|Украінскім Біблійным Таварыствам]] у 1995 годзе шматтысячным накладам. Біблія ў перакладзе Івана Агіенкі з’яўляецца найбольш распаўсюджанай з усіх існуючых перакладаў Бібліі на ўкраінскую мову, у прыватнасці з-за таго, што менавіта ў гэтым перакладзе яна бясплатна распаўсюджваецца вялікім накладам кампаніяй [[Gideons International]] ва Украіне. Для лепшага разумення тэксту чытачом перакладчык прапанаваў багаты апарат заўваг, спасылак, тлумачэнняў, якія набіраліся адрозным ад арыгінальнага тэксту шрыфтам (курсівам). Увесь лексічны шэраг пададзены тут з акцэнтамі (па аналогіі з нямецкім і французскім выданнямі), што, безумоўна, садзейнічае паляпшэнню ведаў па роднай мове. І яшчэ адна асаблівасць: тэкст Евангелля пададзены не цалкам, а з перапынкамі, загалоўкамі, аўтарства якіх належыць Агіенку. Напрыклад, назва «Радавод [[Ісус Хрыстос|Ісуса Хрыста]]» аб’ядноўвае тэкст Святога Пісання з с. Мц. 1:1 да 1:17. Далейшыя часткі тэксту падзеленыя загалоўкамі: «Мудрацы з усходу пакланяюцца Ісусу», «[[Іосіф Абручнік|Іосіф]] і [[Дзева Марыя|Марыя]] уцякаюць ў [[Егіпет]]», «[[Ірад I Вялікі|Ірад]] б’е немаўлят», «Іосіф і Марыя вяртаюцца ў Назарэт» і г. д. Гэта ні ў якім разе нельга расцэньваць як вольнае абыходжанне з тэкстам. Строга прытрымліваючыся яе аўтэнтычнасці, перакладчык імкнуўся зрабіць змест кнігі як мага больш даступным простаму чытачу, які, магчыма, упершыню возьме ў рукі гэтае Святое Пісанне на роднай мове. == Спасылкі == * [https://uk.wikisource.org/wiki/%D0%91%D1%96%D0%B1%D0%BB%D1%96%D1%8F_(%D0%9E%D0%B3%D1%96%D1%94%D0%BD%D0%BA%D0%BE) Біблія (Огієнко)] ў [[Вікікрыніцы|Вікікрыніцах]] * [https://bible.by/ubo/ Біблія. Переклад Івана Огієнка] {{ВС}} {{DEFAULTSORT:Пераклад Бібліі Агіенкі}} [[Катэгорыя:Кнігі XX стагоддзя]] [[Катэгорыя:Пераклады Бібліі]] [[Катэгорыя:Пераклады Бібліі на ўкраінскую мову]] c0gapbbi3eg1vw1u77wjx99j3utkn1d Краліцкая Біблія 0 764670 5135254 5113075 2026-05-03T09:58:12Z Economico-geographer 399 дапаўненне 5135254 wikitext text/x-wiki {{Пераклад Бібліі | назва = Краліцкая Біблія | выява = [[Файл:Kralice.jpg|200пкс|значак|center|Тытульная старонка Краліцкай Бібліі]] | поўная назва = <small>Bible Svatá, aneb všecka Svatá Písma Starého i Nového Zákona, Bible kralická</small> | іншыя назвы = Biblia Kralicka | скарачэнне = Kralicka | мова перакладу = чэшская | публікацыя_СЗ = | публікацыя_НЗ = | публікацыя_цалкам = [[1579]]—[[1593]] | неканон = не ўключаны | аўтар = | крыніца перакладу = іўдзейскія і старажытнагрэчаскія арыгіналы | мова крыніцы = | тып перакладу = | выдавец = | наклад = | канон = пратэстанцкі | спасылка = [http://www.bible.cz/_bible/menu.phtml www.bible.cz] | Рд1:1-3 = <small>Na počátku stvořil Bůh nebe a zemi. Země pak byla nesličná a pustá, a tma byla nad propastí, a Duch Boží vznášel se nad vodami. I řekl Bůh: Buď světlo! I bylo světlo.</small> | Пс1:1-2 = <small>Blahoslavený ten muž, kterýž nechodí po radě bezbožných, a na cestě hříšníků nestojí, a na stolici posměvačů nesedá. Ale v zákoně Hospodinově [jest] líbost jeho, a v zákoně jeho přemýšlí dnem i nocí.</small> | Ян3:16 = <small>Nebo tak Bůh miloval svět, že Syna svého jednorozeného dal, aby každý, kdož věří v něho, nezahynul, ale měl život věčný.</small> | 2Цім3:16-17 = <small> Všelikéť písmo od Boha [jest] vdechnuté, a užitečné k učení, k trestání, k napravování, k správě, kteráž [náleží] k spravedlnosti, Aby byl dokonalý člověk Boží, ke všelikému skutku dobrému hotový.</small> }} '''Кра́ліцкая Бі́блія''' ({{lang-cs|Bible kralická}}) — першы поўны пераклад [[Біблія|Бібліі]] на [[Чэшская мова|чэшскую мову]], выкананы з арыгіналу. Выкананы ў [[Пратэстанцтва|пратэстанцкім]] каноне. == Агульная характарыстыка == Пераклад быў здзейснены [[Чэшскія браты|чэшскімі братамі]] па дабраславенні [[Ян Благаслаў|Яна Благаслава]]. Быў выдадзены ў мясцовасці [[Краліцы]] ў [[Маравія|Маравіі]], адкуль і паходзіць назва перакладу. Першае выданне складалася з шасці тамоў і выйшла ў [[1579]]—[[1593]] гадах. Найбольш папулярным стала трэцяе выданне [[1613]] года, якое да цяперашняга дню стала найбольш распаўсюджанай і ўжыванай версіяй Бібліі на чэшскай мове. == Новая Краліцкая Біблія == {{main|Новая Краліцкая Біблія}} [[Файл:Novy zakon.jpg|250px|thumb|злева|«Новы Запавет Госпада і Збавіцеля нашага, Ісуса Хрыста»]] У [[1994]]—[[2009]] гадах у асяроддзі [[Евангельскія хрысціяне|евангельскіх хрысціян]] быў выкананы новы пераклад Бібліі пад першапачатковай назваю «Новая Краліцкая Біблія». Ён, аднак, не быў заснаваны на традыцыйнай Краліцкай Бібліі, як першапачаткова было запланавана. Гэта стала адною з прычын, па якіх пад канец працы пераклад атрымаў назву «Біблія ў перакладзе XXI стагоддзя». == Спасылкі == * [http://www.bible.cz/_bible/menu.phtml Трэцяе выданне] {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Чэшскія пераклады Бібліі]] mftus9dfunfak35bmhtvcfhwki57gg4 Гданьская Біблія 0 764891 5135229 5113082 2026-05-03T08:58:57Z Economico-geographer 399 дапаўненне 5135229 wikitext text/x-wiki {{Пераклад Бібліі | назва = Гданьская Біблія | выява = [[Файл:Biblia Gdańska.jpg|240px|Тытульная старонка Гданьскай Бібліі]] | поўная назва = <small> Biblia Święta to jest Księgi Starego y Nowego Przymierza z Żydowskiego y Greckiego Języka na Polski pilnie y wiernie przetłumaczone.</small> | іншыя назвы = Biblia gdańska | скарачэнне = BG | мова перакладу = [[Польская мова|Польская]] | публікацыя_СЗ = | публікацыя_НЗ = | публікацыя_цалкам = 1632 (1-е выданне) | неканон = [[Кніга Тавіта|Тавіта]], [[Кніга Юдзіф|Юдзіф]], [[Першая кніга Макавейская|1 Макавейская]], [[Другая кніга Макавейская|2 Макавейская]], [[Трэцяя кніга Макавейская|3 Макавейская]], [[Кніга Прамудрасці Саламона|Мудрасці]], [[Кніга Прамудрасць Ісуса Сірахава|Мудрасць Сіраха]], [[Кніга Баруха|Баруха]], [[Другая кніга Ездры|2 Ездры]], [[Трэцяя кніга Ездры|3 Ездры]]<ref>[http://bibliepolskie.pl/przeklady.php?tid=5 bibliepolskie.pl]</ref> (толькі 1-е выданне) | аўтар = | крыніца перакладу = [[масарэцкі тэкст]], [[Textus Receptus]] | мова крыніцы = | тып перакладу = | выдавецтва = | тыраж = | канон = [[Пратэстантызм|пратэстанцкі]] | спасылка = [http://biblia-online.pl/Biblia/ListaKsiag/Gdanska Biblia Gdańska (1632)] | Рд1:1-3 = <small>Na początku stworzył Bóg niebo i ziemię. A ziemia była niekształtowna i próżna, i ciemność była nad przepaścią, a Duch Boży unaszał się nad wodami. I rzekł Bóg: Niech będzie światłość; i stała się światłość.</small> | Пс1:1-2 = <small>Błogosławiony mąż, który nie chodzi w radzie niepobożnych, a na drodze grzesznych nie stoi, i na stolicy naśniewców nie siedzi; Ale w zakonie Pańskim jest kochanie jego, a w zakonie jego rozmyśla we dnie i w nocy.</small> | Ян3:16 = <small>Albowiem tak Bóg umiłował świat, że syna swego iednorodzonego dał, aby każdy, kto weń wierzy, nie zginął, ale miał żywot wieczny.</small> | 2Цім3:16-17 = <small>Wszystko Pismo od Boga jest natchnione i pożyteczne ku nauce, ku strofowaniu, ku naprawie, ku ćwiczeniu, które jest w sprawiedliwości; Aby człowiek Boży był doskonały, ku wszelkiej sprawie dobrej dostatecznie wyćwiczony.</small> }} '''Гданьская Біблія''' ({{lang-pl|Biblia gdańska}}) — пераклад [[Біблія|Святога Пісання]] на [[польская мова|польскую мову]] 1632 г., зроблены сумесна [[Чэшскія браты|Чэшскімі братамі]] і [[кальвінізм|кальвіністамі]]. Адзін з самых папулярных польскіх пратэстанцкіх перакладаў. == Паходжанне == [[Файл:Gdanska 1632 Jehovah.jpg|thumb|250px|Фрагмент Гданьскай Бібліі 1632 г. (Зыход, раздзел 6)]] Больш за чвэрць стагодзя доўжыліся намаганні пратэстанцкіх суполак над новым выданнем Святога Пісання на польскай мове пасьля [[Берасцейская Біблія|Берасцейскай Бібліі]]. У 1600 г. на сінодзе ў [[Ажараў|Ажараве]] гэтая праца была даручана Марцыну Яніцкаму, пастыру рэфармацкай царквы ў Сецыміне. На сінодзе ў [[Баранаў Сандамерскі|Баранове]] ў 1604 г. наказы атрымалі [[Даніэль Мікалаеўскі]], старшы кангрэгацыі [[Куяў]], і Ян Турноўскі, старшы [[Чэшскія браты|Чэшскіх братоў]] у [[Вялікапольшча|Вялікай Польшчы]], каб параўнаць пераклад Яніцкага з Берасцейскай Бібліяй 1563 г., [[Краліцкая Біблія|Краліцкай Бібліяй]] (1579—1594), французскім і лацінскім перакладамі. Нягледзячы на ​​намаганні, Біблія Яніцкага так і не была выдадзена. Невядома таксама, што сталася з яго рукапісам. Па просьбе розных сінодаў Мікалаеўскі пачаў перагляд Берасцейскай Бібліі. Плёнам гэтага супрацоўніцтва кальвіністаў і чэшскіх братоў з’яўляецца другі (пасля Берасцейскай Бібліі) пераклад Бібліі евангельскіх цэркваў. == Крыніцы перакладу == Крыніцамі Гданьскай Бібліі былі:<ref>Tadeusz Sznajderski. Reformacja i polskie przekłady Biblii. «Zagadnienia Rodzajów Literackich». s. 79. t. LX, z. 4. DOI: 10.26485/ZRL/2017/60.4/5. ISSN 0084-4446.</ref> # [[Септуагінта]], выданні: Базель (1545), Сікстына (1586), [[Антверпенская паліглота]] (1569—1572); # [[Таргум]] арамейскі (Пяцікніжжа і Кнігі Прарокаў) — ад Антверпенскай паліглоты; # Клеменцінская [[Вульгата]] (1593); # іншыя польскія пераклады: [[Біблія Леапаліты]] (1561), [[Берасцейская Біблія]] (1563), [[Нясвіжская Біблія]] (1572), [[Біблія Якуба Вуека]] (1599); # Чэшская [[Краліцкая Біблія]] (1596)<ref>Краліцкая Біблія выкарыстоўвалася пераважна ў апакрыфічных кнігах, пераймаючы іх набор, назвы і парадак, а таксама ва ўводзінах да некаторых кніг.</ref>; # Французская: каталіцкі пераклад Жака Лефеўра д’Этапла 1530 г. (рэвізія 1579 г.) і пратэстанцкага выдання П’ера Рабера Алівэтана 1535 г.; # Нямецкая [[Біблія Лютэра]] (выданне 1574 г.); # Лацінскі тэкст Бібліі ''Santes Pagnino'' з 1527 г.; # Лацінскі пераклад [[Францыска Юнія старэйшага|Францыска Юнія]] і [[Імануіл Трэмелій|Імануіла Трэмелія]] з 1579 года. == Выданні == Спачатку ў 1606 г. быў апублікаваны ''«Новы Запавет Госпада нашага Ісуса Хрыста, старанна перакладзены з грэчаскай на польскую мову, а цяпер зноў перагледжаны і выдадзены з дазволу Старэйшых. У Гданьску ўдава Гільгельма Гільмотана друкавала ў год Пана 1606»''<ref>[http://www.nastrazy.pl/archiwum/2006_3_13.htm Daniel Kaleta. 400. rocznica wydania Nowego Testamentu Biblii Gdańskiej. «Na Straży», s. 100, marzec 2006.]</ref>. Пераклад пачаў друкавацца ў 1630 г. Поўны пераклад быў апублікаваны 18 лістапада 1632 г. у друкарні Анджэя Гюнефельда ў [[Гданьск]]у (адсюль пазнейшая назва). Як правіла, дбайная карэктура не выявіла памылкі друку ў Евангеллі ад Мацвея 4:1, і быў перададзены тэкст: «Ісус быў заведзены ў пустыню Духам, каб Яго спакушаў д’ябал» — замест «''ад д’ябла''». Памылка друку прывяла да доўгага і дарагога працэсу. Па гэтай прычыне ў 1633 годзе Новы Запавет быў апублікаваны ў невялікім фармаце без гэтай памылкі<ref name="art">[https://artinfo.pl/dzielo/biblia-swieta-to-jest-ksiegi-starego-y-nowego-przymierza-z-zydowskiego-y-greckiego-jezyka-na-polski-pilnie-y-wiernie-przetlumaczone BIBLIA Swięta: to jest Księgi Starego y Nowego Przymierza z Zydowskiego y Greckiego Języka na Polski pilnie y wiernie przetłumaczone]</ref>. У 1633 годзе [[Святы Пасад]] унёс Гданьскую Біблію ў [[Індэкс забароненых кніг]]{{r|art}}. Годам пазней прымас [[Ян Венжык]] строга забараніў каталікам, каб «пад анафемай Святога Пасаду яны не адважваліся чытаць, хаваць, прадаваць ці ахвяраваць каму-небудзь, але калі хто атрымае, павінен неадкладна вярнуць» пробашчу, а пробашч свайму біскупу. Ён загадаў кнігагандлярам і друкарам «не адважвацца прадаваць гэтую Біблію або перадрукоўваць яе любым спосабам»<ref>Zdzisław Kropidłowski: Próba oceny Biblii Gdańskiej. Gdańsk-Oliwa: Kuria Biskupia Gdańska, 1983, s. 77, 78, seria: Studia Gdańskie V.</ref>. Першапачаткова пераклад не карыстаўся вялікай папулярнасцю, бо істотна адрозніваўся ад агульнаўжыванага тэксту Берасцейскай Бібліі 1563 г. Аднак з часам Гданьскую Біблію прынялі польскія лютэране{{r|art}}. Нягледзячы на ​​амстэрдамскае выданне, апублікаванае ў 1660 г. па ініцыятыве [[Ян Амос Каменскі|Яна Амоса Каменскага]] ў Крыстафеля Кунрадуса, яно было ўнікальным ужо ў канцы XVII ст. Ён заставаўся лінгвістычна правільным больш за трыста гадоў як біблейскі пераклад польскіх [[пратэстантызм|пратэстантаў]]<ref>[http://www.bibliagdanska.pl/m/BibliaGdanskaSzeruda.htm Jan Szeruda: Geneza i charakter Biblii Gdańskiej.] </ref>. == Значэнне == На працягу сваёй гісторыі Гданьская Біблія мела такое ж значэнне для польскіх пратэстантаў, як і для католікаў [[Біблія Якуба Вуека]]. Па гэтай прычыне ён быў апублікаваны 6 разоў да 19-га стагоддзя. У 19-м і 20-м стагоддзях (да канца [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]]) Бібліі шмат разоў перавыдаваліся (не менш за 75 разоў)<ref name=":0">Łukasz Zakonnik, Biblie w języku polskim wydane w latach 1801—1945, «Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne», 116, 2021, s. 483—532, DOI: 10.31743/abmk.9592</ref> Гданьская Біблія заставалася асноўным перакладам, якім карысталіся польскія евангелісты і [[евангельскія хрысціяне]] да 1975 г., гэта значыць да выдання [[Варшаўская Біблія|Варшаўскай Бібліі]]. Як ужо было сказана, асабліва ў першых выданнях Гданьскай Бібліі таксама былі кнігі, якія пратэстанты лічылі [[апокрыф]]амі (некаторыя з іх у каталіцкай тэрміналогіі называюцца [[другакананічныя кнігі|другакананічнымі кнігамі]], некаторыя — [[Трэцяя кніга Макавеяў]] , [[Другая кніга Ездры]] і [[Трэцяя кніга Ездры]] і [[Малітва Манасіі]] — таксама лічыцца апокрыфам), якія былі змешчаны паміж Старым і Новым Запаветамі. Сучасныя выданні не працягваюць гэтай традыцыі. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [https://pl.wikisource.org/wiki/Biblia_Gda%C5%84ska Гданьская Біблія] на [[Вікікрыніцы|Вікікрыніцах]] * [http://biblia-online.pl/Biblia/ListaKsiag/Gdanska Biblia Gdańska (1632)] * [http://biblioteka.kijowski.pl/biblia/pdf/biblia_g.pdf Гданьская Біблія анлайн] {{Пераклады Бібліі на польскую мову}} {{ВС}} [[Катэгорыя:Пратэстанцкія пераклады Бібліі]] [[Катэгорыя:Кнігі XVII стагоддзя]] [[Катэгорыя:Пераклады Бібліі]] om866e2p1qqv6ors39q41ihjxgqes2n Пераклад Бібліі пад рэдакцыяй Кулаковых 0 765837 5135235 5113097 2026-05-03T09:14:56Z Economico-geographer 399 дапаўненне 5135235 wikitext text/x-wiki {{Пераклад Бібліі | назва = Пераклад Бібліі пад рэдакцыяй Кулаковых | выява = | поўная назва = <small> Библия: Книги Священного Писания Ветхого и Нового Завета в современном русском переводе</small> | іншыя назвы = Заокская Біблія | скарачэнне = | мова перакладу = [[Руская мова|руская]] | публікацыя_СЗ = | публікацыя_НЗ = 2000 | публікацыя_цалкам = [[2015]] | неканон = не ўключаны | аўтар = | крыніца перакладу = [[Biblia Hebraica Stuttgartensia]], [[The Greek New Testament]] | мова крыніцы = | тып перакладу = | выдавецтва = | тыраж = | канон = | спасылка = https://only.bible/bible/bti/ | Рд1:1-3 = <small>В начале сотворил Бог небо и землю. Пустынной, необитаемой была земля. Мрак окутывал бездну, и Дух Божий витал над водами. И сказал Бог: «Да будет свет!» И появился свет.</small> | Пс1:1-2 = <small>Блажен тот, кто совету людей нечестивых не следует, на путь грешников кто не встает и в кругу кощунников не сидит, а в законе Господа радость себе находит, и закон этот — в мыслях его день и ночь!</small> | Ян3:16 = <small>Бог ведь так полюбил этот мир, что пожертвовал Сыном Своим единственным, чтобы всякий, кто верит в Него, не погиб, но обрел жизнь вечную.</small> | 2Цім3:16-17 = <small> Всё Писание боговдохновенно, в нем есть всё, чтобы учить людей истине, обличать во грехе, исправлять ошибки, одним словом, вести к праведности, чтобы сделать Божьего человека способным и готовым ко всякому доброму делу.</small> }} '''Пераклад Бібліі пад рэдакцыяй Кулаковых''' (таксама '''Заокская Біблія''', '''Заокскі пераклад''') — [[рускія пераклады Бібліі|трэці поўны пераклад]] [[Біблія|Бібліі]] на [[руская мова|рускую мову]] пасля [[Сінадальны пераклад|Сінадальнага перакладу]] і [[Пераклад Бібліі Расійскага біблейскага таварыства|перакладу Бібліі Расійскага біблейскага таварыства]], выкананы ў Расіі. Выкананы [[Заокскі адвентысцкі ўніверсітэт|Інстытутам перакладу Бібліі імя М. П. Кулакова]] у супрацоўніцтве з запрошанымі спецыялістамі — А. С. Дзясніцкім, Л. В. Маневічам, М. В. Апіяр, Я. Б. Рашкоўскім, С. А. Рамашка, А. Б. Смагінай і інш., пад агульнай рэдакцыяй М. П. і М. М. Кулаковых. Стваральнікі Заокскай Бібліі пазіцыянуюць свой пераклад у якасці пазаканфесійнага. Праца над перакладам пачалася ў 1993 годзе. З 1993 па 1999 год былі апублікаваныя два [[лісты апостала Паўла]] і [[Евангелле|Евангеллі]]. Пераклад усяго [[Новы Запавет|Новага Запавету]] ўбачыў свет у 2000 годзе. З 2002 па 2011 год былі апублікаваныя 19 з 39 кананічных старазапаветных кніг. Поўны пераклад [[Біблія|Бібліі]] выйшаў у 2015 годзе ў выдавецтве Біблейска-багаслоўскага інстытута св. апостала Андрэя; далей рушылі ўслед выданні 2018, 2021 і 2024 гадоў. Стары Запавет перакладаўся са старажытнаяўрэйскай мовы (з пятага выдання [[Biblia Hebraica Stuttgartensia]], 1997), гэта значыць з [[Масарэцкі тэкст|масарэцкага тэксту]] як ён прадстаўлены ў [[Ленінградскі кодэкс|Ленінградскім кодэксе]], што з’яўляецца нормай для сучаснай перакладчыцкай практыкі, у тым ліку для пратэстанцкіх перакладаў. Пры гэтым, як адзначаецца ў прадмове, у тых выпадках, калі старажытнаяўрэйскі тэкст быў незразумелы, перакладчыкі, «агаворыўшы гэта ў зносках, перадавалі словы ці фразы, звяртаючыся да старажытных перакладаў», у тым ліку да [[Септуагінта|Септуагінты]] або да «найбольш дакладных і апраўданых рэканструкцый, напрацаваных сучаснай тэксталогіяй Старога Запавету». Пераклад Новага Запавету быў выкананы «ў асноўным» са старажытнагрэцкага арыгінала па выданні The Greek New Testament (4-е выд., Deutsche Bibelgesellschaft, Stuttgart, 1994). У склад Заокскай Бібліі ўвайшлі ўсе 27 кніг новазапаветнага канону, парадак іх размяшчэння адпавядае парадку, прынятаму ў [[Лізавецінская Біблія|Лізавецінскай Бібліі]] і Сінадальным перакладзе. == Літаратура == * ''Десницкий А. С.'' Современный библейский перевод: теория и методология. — М.: Изд-во ПСТГУ, 2015. — 432 с. — ISBN 978-5-7429-0972-9. * ''Кашкин А. С.'' Рецензия на: Библия. Книги Священного Писания Ветхого и Нового Завета в современном русском переводе под ред. М. П. Кулакова, М. М. Кулакова. — М.: Изд. ББИ, 2021. (Современная библеистика). — 1312 с.: илл. — ISBN 978‑5‑89647‑411-1 // Библия и христианская древность : журнал. — 2023. — Т. 2, № 18. — С. 287—298. — ISSN 2713—1122. — doi:10.31802/BCA.2023.2.18.009. * ''Лобанов И. В.'' Постигая Библию: от простого к сложному. — Заокский: Источник жизни, 2018. — 192 с. — ISBN 978-5-00-126026-4. * ''Суворова О. А.'' Мы только стоим на берегу… — М.: Эксмо, 2012. — 304 с. — (Книги жизни). — ISBN 978-5-699-56364-7. == Спасылкі == * [https://bible.by/bti/ Библия в переводе Кулаковых] {{ВС}} {{DEFAULTSORT:Пераклад Бібліі пад рэдакцыяй Кулаковых}} [[Катэгорыя:Кнігі XXI стагоддзя]] [[Катэгорыя:Пераклады Бібліі]] [[Катэгорыя:Пераклады Бібліі на рускую мову]] m88dedr6z3xwt7edmzlceo3hdslop6y Маргарыта Захаранка 0 769739 5135084 4808219 2026-05-02T20:49:55Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135084 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Захаранка}} {{Валейбаліст}} '''Маргарыта Захаранка''' (нар. {{ДН|5|1|2003}}) — [[Беларусь|беларуская]] [[Валейбол|валейбалістка]]. == Біяграфія == Выступала за клуб «[[Прыбужжа Брэст|Прыбужжа]]» з [[Брэст]]а. У верасні 2023 году папоўніла склад каманды «Цюмень», дзе правяла да чэрвеня 2024 года. == Дасягненні == * [[Файл:Silver medal icon.svg|15px]] '''Сярэбраны прызёр''' [[Чэмпіянат Беларусі па валейболе сярод жанчын|Чэмпіяната Беларусі]] [[Чэмпіянат Беларусі па валейболе сярод жанчын 2020/2021|2020/2021]], [[Чэмпіянат Беларусі па валейболе сярод жанчын 2021/2022|2021/2022]], [[Чэмпіянат Беларусі па валейболе сярод жанчын 2022/2023|2022/2023]] * [[Файл:Gold medal icon.svg|15px]] '''Уладальнік''' [[Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын|Кубка Беларусі]] [[Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2022|2023]] * [[Файл:Bronze medal icon.svg|15px]] '''Бронзавы прызёр'''[[Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын|Кубка Беларусі]] [[Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2020|2021]] [[Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2021|2022]] {{зноскі}} == Спасылкі == * [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/m-u19-2021/players/181817 Marharyta Zakharanka]{{Недаступная спасылка}} * [https://women.volleybox.net/marharyta-zakharanka-p50172/clubs Marharyta Zakharanka] * [https://asnta.ru/novosti/zhenskaya-komanda-vk-tyumen-lishilas-kapitana-i-dvukh-doigrovshchits_80598/ Женская команда ВК «Тюмень» лишилась капитана и двух доигровщиц] * [https://asnta.ru/novosti/svyazuyushchaya-sbornoy-belarusi-budet-vystupat-za-voleybolnuyu-tyumen_75707/ Связующая сборной Беларуси будет выступать за волейбольную «Тюмень»] {{Бібліяінфармацыя}} {{Жаночая валейбольная зборная Беларусі U-20 на чэмпіянаце Еўропы 2021}} {{DEFAULTSORT:Захаранка Маргарыта}} [[Катэгорыя:Валейбалісткі Беларусі]] [[Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па валейболе U-20]] j0x4w6dgkdxxpljc7fxg36rpmw9qtkq Самапашкоджанне 0 772423 5134981 5134730 2026-05-02T15:35:20Z ~2026-26632-14 167531 5134981 wikitext text/x-wiki '''Самапашкоджанне''' — наўмыснае пашкоджанне свайго цела па унутраным прычынам без суiцыдальных намераў. Дзеля пазначэння гэтай з'явы таксама выкарыстоўваюць тэрмін-[[англіцызм]] сэлфхарм ад англ. self-harm, што даслоўна перакладаеца, як "пашкоджанне ўласнага цела".<ref>{{Артыкул|спасылка=https://www.wikidata.org/wiki/Q122828680|аўтар=Н. П. Берегова, О. Ю. Повстюк|загаловак=«Селфхарм» як деструктивна форма переживання стресів, Self-harm as a destructive form of experiencing stress|год=2020-01-01|мова=Ukrainian|выданне=Theory and practice of modern psychology|том=1|выпуск=1|старонкі=13–16|doi=10.32840/2663-6026.2020.1-1.2}}</ref> {{Універсальная картка}} = Агульнае апiсанне = Самапашкоджанне сустракаеца, як сімптом многiх псіхічных хвароб. Найбольш распаўсюджаная форма самапашкоджання — парэзы і расколіны скуры з дапамогай вострых прадметаў. Іншыя формы самапашкоджання ўключаюць у сябе ўціск і ўдар па частках цела, запаленне скуры, перашкода аздараўлення ран, вырыванне валасоў, ужыванне таксічных рэчываў.<ref>{{Артыкул|спасылка=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0272735806000961|аўтар=E. David Klonsky|загаловак=The functions of deliberate self-injury: A review of the evidence|год=2007-03-01|выданне=Clinical Psychology Review|том=27|выпуск=2|старонкі=226–239|issn=0272-7358|doi=10.1016/j.cpr.2006.08.002}}</ref><ref name=":0">{{Артыкул|спасылка=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/jclp.20411|аўтар=E. David Klonsky|загаловак=Non‐suicidal self‐injury: An introduction|год=2007-10-11|мова=en|выданне=Journal of Clinical Psychology|том=63|выпуск=11|старонкі=1039–1043|issn=0021-9762|doi=10.1002/jclp.20411}}</ref> Паводзіны, звязаныя з злоўжываннем псіхаактыўнымі рэчывамі і расстройствамі прыёму ежы не адносяць да самапашкоджання, паколькі пабочныя эфекты, звязаныя з пашкоджаннем тканін выходзяць ненаўмысна.<ref name=":0" /> Нягледзячы на тое, што [[Самагубства|суіцыд]] не з’яўляецца мэтай прычынення шкоды, сувязь паміж самапашкоджаннем і самагубствам складаная, бо цялесныя пашкоджанні могуць быць небяспечнымі для жыцця. Рызыка [[самагубства]] сярод людзей, якія наносят сабе шкоду з'яўляцца вялікім. 40-60 % ўсіх самагубств суправаджаюцца самапашкоджаннем. Але гаварыць, што людзі, склонныя да самапашкоджання з'яўляюцца патанцыйнымі самагубцамі - недакладна. Самапашкоджанне адзначана ў [[DSM-IV]] і [[DSM-5]], як сімптом [[Памежны разлад асобы|памежнага разлада асобы]]. Да 70% пацыентаў з [[Памежны разлад асобы|памежным разладам асобы]] займаюцца самапашкоджаннем без суіцыдальных думак. Да 70% пацыентаў з [[Памежны разлад асобы|памежным разладам асобы]] ўчыняюць самапашкоджанне без суіцыдальных намераў. Аднак пашкоджваць сабе могуць таксама і пацыенты з іншымі дыагнасамі, як цяжкі дэпрэсыўны разлад, трывожныя разлады, злоўжыванне псіхаактыўнымі рэчывамі, разлады прыёму ежы, [[Посттраўматычны стрэсавы разлад|ПТСР]], [[шызафрэнія]] і іншыя разлады асобы. Самапашкоджанне можа праяўляцца і ў людзей, у якіх няма асноўнага клінічнага дыягназа, але нават у даклінічњіх выпадках самапашкоджанне звязана з рознымі праблемамі псіхічнага здароўя, уключаюцы трывогу, [[Суіцыдальная ідэацыя|суіцыдальную ідэацыю]] і [[Дэпрэсія|дэпрэсію]]. Прычыненне сабе шкоды часта можа быць звязана з траўмамі, емацыянальным і [[Сэксуальны гвалт|сэксуальным гвалтам]]. Самапашкоджанне можа быць сімптомам такой хваробы, як [[сіндром Лёша-Ніхена]]. Навязлівая агрэсіўная паводзіна і самапашкоджанне ў гэтым выпадку звязаны з дэфіцытам [[Ферменты|ферменту]] [[Гілаканцін-гуанінфасфарібазілтрансфераза|гілаканцін-гуанінфасфарібазілтрансферазы]].<ref>{{Cite web|url=https://cyberleninka.ru/article/n/bolezn-lyosha-nihena-klinicheskie-proyavleniya-i-varianty-techeniya-analiz-sobstvennogo-opyta|title=Вы точно человек?|website=КиберЛенинка|access-date=2026-04-30}}</ref> Не выключана самапашкоджанне сярод маладых жонак, ветэранаў войнаў, жыхароў будынкаў-інтэрнатаў, зняволеных, прадстаўніках ЛГБТК+ супольнасці, сярод людзей, што паддаваліся жорсткаму паводзінству ў дзяцінстве.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.rcpsych.ac.uk/mental-health/mental-illnesses-and-mental-health-problems/self-harm|title=Self-harm|website=www.rcpsych.ac.uk|access-date=2026-04-30}}</ref> == Сімптомы == Восемдзесят адсоткаў самапашкоджань з'яўляюцца праколамі ці парэзамі вострымі рэчамі. Самапашкоджанне часта робяць у раёнах цела, якія лёгка прыхаваць. Акрамя вызначэння самапашкоджання з пункта гледжання акта пашкоджання арганізму, можа быць больш дакладным вызначэнне самапашкоджання, як намаганне змагацца з эмацыйнымі пакутамі. == Распаўсюджванне == Дакладнай статыстыкі зараз няма.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.mentalhealth.org.uk/explore-mental-health/publications|title=Publications|website=www.mentalhealth.org.uk|access-date=2026-05-02}}</ref> Частка гэта тлумачыцца адсутнасцю дастатковай колькасці спецыялізаваных навукова-даследных цэнтраў дзеля забяспячэння сістэмы безперапыннага маніторынгу.<ref>{{Cite web|url=https://www.tandfonline.com/action/cookieAbsent|website=www.tandfonline.com|doi=10.1080/09515070110100956|access-date=2026-05-02}}</ref> Аднак, нават маючы дастаткова рэсурсаў, статыстычныя адзнакі з'яўляюцца грубымі, паколькі большасць выпадкаў самапашкоджання не раскрываюцца медсупрацоўнікамі, бо акты самапашкоджання часта праводзяцца таемна, а раны могуць быць паверхоўнымі і лёгка паддаюцца лячэнню асобай. Зафіксаваныя рэзультаты могуць заснавацца на трох крыніцах: псіхіатрычныя аддзяленні, лякарні і агульныя экспертызы насельніцтва. За адзнакаю [[Сусветная арганізацыя аховы здароўя|СААЗ]] станам на 2010 год талася 880 000 смярцей у выніку самапашкоджання.<ref>{{Артыкул|спасылка=https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(12)61728-0/abstract|аўтар=Rafael Lozano, Mohsen Naghavi, Kyle Foreman, Stephen Lim, Kenji Shibuya, Victor Aboyans, Jerry Abraham, Timothy Adair, Rakesh Aggarwal, Stephanie Y. Ahn, Mohammad A. AlMazroa, Miriam Alvarado, H. Ross Anderson, Laurie M. Anderson, Kathryn G. Andrews, Charles Atkinson, Larry M. Baddour, Suzanne Barker-Collo, David H. Bartels, Michelle L. Bell, Emelia J. Benjamin, Derrick Bennett, Kavi Bhalla, Boris Bikbov, Aref Bin Abdulhak, Gretchen Birbeck, Fiona Blyth, Ian Bolliger, Soufiane Boufous, Chiara Bucello, Michael Burch, Peter Burney, Jonathan Carapetis, Honglei Chen, David Chou, Sumeet S. Chugh, Luc E. Coffeng, Steven D. Colan, Samantha Colquhoun, K. Ellicott Colson, John Condon, Myles D. Connor, Leslie T. Cooper, Matthew Corriere, Monica Cortinovis, Karen Courville de Vaccaro, William Couser, Benjamin C. Cowie, Michael H. Criqui, Marita Cross, Kaustubh C. Dabhadkar, Nabila Dahodwala, Diego De Leo, Louisa Degenhardt, Allyne Delossantos, Julie Denenberg, Don C. Des Jarlais, Samath D. Dharmaratne, E. Ray Dorsey, Tim Driscoll, Herbert Duber, Beth Ebel, Patricia J. Erwin, Patricia Espindola, Majid Ezzati, Valery Feigin, Abraham D. Flaxman, Mohammad H. Forouzanfar, Francis Gerry R. Fowkes, Richard Franklin, Marlene Fransen, Michael K. Freeman, Sherine E. Gabriel, Emmanuela Gakidou, Flavio Gaspari, Richard F. Gillum, Diego Gonzalez-Medina, Yara A. Halasa, Diana Haring, James E. Harrison, Rasmus Havmoeller, Roderick J. Hay, Bruno Hoen, Peter J. Hotez, Damian Hoy, Kathryn H. Jacobsen, Spencer L. James, Rashmi Jasrasaria, Sudha Jayaraman, Nicole Johns, Ganesan Karthikeyan, Nicholas Kassebaum, Andre Keren, Jon-Paul Khoo, Lisa Marie Knowlton, Olive Kobusingye, Adofo Koranteng, Rita Krishnamurthi, Michael Lipnick, Steven E. Lipshultz, Summer Lockett Ohno, Jacqueline Mabweijano, Michael F. MacIntyre, Leslie Mallinger, Lyn March, Guy B. Marks, Robin Marks, Akira Matsumori, Richard Matzopoulos, Bongani M. Mayosi, John H. McAnulty, Mary M. McDermott, John McGrath, Ziad A. Memish, George A. Mensah, Tony R. Merriman, Catherine Michaud, Matthew Miller, Ted R. Miller, Charles Mock, Ana Olga Mocumbi, Ali A. Mokdad, Andrew Moran, Kim Mulholland, M. Nathan Nair, Luigi Naldi, K. M. Venkat Narayan, Kiumarss Nasseri, Paul Norman, Martin O'Donnell, Saad B. Omer, Katrina Ortblad, Richard Osborne, Doruk Ozgediz, Bishnu Pahari, Jeyaraj Durai Pandian, Andrea Panozo Rivero, Rogelio Perez Padilla, Fernando Perez-Ruiz, Norberto Perico, David Phillips, Kelsey Pierce, C. Arden Pope, Esteban Porrini, Farshad Pourmalek, Murugesan Raju, Dharani Ranganathan, Jürgen T. Rehm, David B. Rein, Guiseppe Remuzzi, Frederick P. Rivara, Thomas Roberts, Felipe Rodriguez De León, Lisa C. Rosenfeld, Lesley Rushton, Ralph L. Sacco, Joshua A. Salomon, Uchechukwu Sampson, Ella Sanman, David C. Schwebel, Maria Segui-Gomez, Donald S. Shepard, David Singh, Jessica Singleton, Karen Sliwa, Emma Smith, Andrew Steer, Jennifer A. Taylor, Bernadette Thomas, Imad M. Tleyjeh, Jeffrey A. Towbin, Thomas Truelsen, Eduardo A. Undurraga, N. Venketasubramanian, Lakshmi Vijayakumar, Theo Vos, Gregory R. Wagner, Mengru Wang, Wenzhi Wang, Kerrianne Watt, Martin A. Weinstock, Robert Weintraub, James D. Wilkinson, Anthony D. Woolf, Sarah Wulf, Pon-Hsiu Yeh, Paul Yip, Azadeh Zabetian, Zhi-Jie Zheng, Alan D. Lopez, Christopher JL Murray|загаловак=Global and regional mortality from 235 causes of death for 20 age groups in 1990 and 2010: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2010|год=2012-12-15|мова=English|выданне=The Lancet|том=380|выпуск=9859|старонкі=2095–2128|issn=0140-6736|doi=10.1016/S0140-6736(12)61728-0}}</ref> Блізка 10% звяртанняў да медыцынскіх аддзелаў у [[Вялікабрытанія|Вялікай Брытаніі]] з'яўляюцца наследкам самапашкоджання, большасць з якіх гэта [[Перадазіроўка|перадазіроўкі наркоцікамі]]. Аднак даследжанне, заснаваныя толькі на прыёме ў лякарню, могуць прыхаваць вялікую групу ахвяроў, якія не патрабуюць або не шукаюць лякарнага лячэння дзеля сваіх траўм. Многа падлеткаў, якія наведваюць агульныя лякарні з умысным самапашкоджаннем, паведамляюць пра папярэднія выпадкі пашкоджань, з якіх не звярталісь да лякарань. У [[Злучаныя Штаты Амерыкі|Злучаных Штатах]] да 4% дарослых людзей наносяць сабе шкоду, прыблізна 1% насельніцтва наносіць сабе хранічныя або цяжкія пашкоджання.<ref>{{Артыкул|спасылка=https://www.jabfm.org/content/23/2/240|аўтар=Patrick L. Kerr, Jennifer J. Muehlenkamp, James M. Turner|загаловак=Nonsuicidal Self-Injury: A Review of Current Research for Family Medicine and Primary Care Physicians|год=2010-03-01|мова=en|выданне=The Journal of the American Board of Family Medicine|том=23|выпуск=2|старонкі=240–259|issn=1557-2625|doi=10.3122/jabfm.2010.02.090110}}</ref> Сучасныя даследжання сведчаць аб ты, што паказальнікі самапашкоджання значна вышэй сярод моладзі<ref>{{Артыкул|спасылка=https://psychiatryonline.org/doi/full/10.1176/appi.ajp.160.8.1501|аўтар=E. David Klonsky, Thomas F. Oltmanns, Eric Turkheimer|загаловак=Deliberate Self-Harm in a Nonclinical Population: Prevalence and Psychological Correlates|год=2003-08|выданне=American Journal of Psychiatry|том=160|старонкі=1501–1508|doi=10.1176/appi.ajp.160.8.1501}}</ref> з сярэднім узростам пачатку ад 14 да 24 гадоў.<ref>{{Cite web|url=https://www.nice.org.uk/guidance/CG16|title=Self-harm in over 8s: short-term management and prevention of recurrence {{!}} Guidance {{!}} NICE|website=www.nice.org.uk|date=2004-07-28|access-date=2026-05-02}}</ref> Наймалодшыя выпадкі самапашкоджання зафіксаваны ў дзяцей ад 5 да 7 гадоў.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://psychiatryonline.org/action/cookieAbsent|title=Psychiatry Online|website=Psychiatry Online|doi=10.1176/appi.ajp.160.8.1501|access-date=2026-05-02}}</ref> Даследжання з мяшканцаў [[Ірландыя|Ірландыі]] па ўзростам пад 55 гадоў паказала, што ў лякарнях ім надаюць дапамогу у звязку з самапашкоджаннямі ў 2 — 2.5 паза часцей у гарадах і гарадскіх раёнах, чым у сельскай мясцовасці, кали параўнаць колькасць выпадкаў на адну колькасць насельніства.<ref>{{Артыкул|спасылка=https://www.wikidata.org/wiki/Q34131705|аўтар=Paul Corcoran, Udo Reulbach, Ivan J. Perry, Ella Arensman|загаловак=Suicide and deliberate self harm in older Irish adults|год=2010-08-18|мова=English|выданне=International Psychogeriatrics|том=22|выпуск=8|старонкі=1327–1336|doi=10.1017/S1041610210001377}}</ref> Даследаванне CASE (самананесенне шкоды дзецям і падлеткам у Еўропе) дазваляе меркаваць, што рызыка амапашкоджання ў жыцці становіцца ~1:7 дзеля жанчын і ~1:25 дзеля мужчын.<ref>{{Артыкул|спасылка=https://acamh.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1469-7610.2008.01879.x|аўтар=Nicola Madge, Anthea Hewitt, Keith Hawton, Erik Jan de Wilde, Paul Corcoran, Sandor Fekete, Kees van Heeringen, Diego De Leo, Mette Ystgaard|загаловак=Deliberate self‐harm within an international community sample of young people: comparative findings from the Child & Adolescent Self‐harm in Europe (CASE) Study|год=2008-06|мова=en|выданне=Journal of Child Psychology and Psychiatry|том=49|выпуск=6|старонкі=667–677|issn=0021-9630|doi=10.1111/j.1469-7610.2008.01879.x}}</ref>{{НК}} [[Катэгорыя:Сімптомы псіхічных расстройстваў]] d45t3qqgx91sp3c7adso1smslbpsmqw 5134982 5134981 2026-05-02T15:36:00Z ~2026-26632-14 167531 5134982 wikitext text/x-wiki '''Самапашкоджанне''' — наўмыснае пашкоджанне свайго цела па унутраным прычынам без суiцыдальных намераў. Дзеля пазначэння гэтай з'явы таксама выкарыстоўваюць тэрмін-[[англіцызм]] сэлфхарм ад англ. self-harm, што даслоўна перакладаеца, як "пашкоджанне ўласнага цела".<ref>{{Артыкул|спасылка=https://www.wikidata.org/wiki/Q122828680|аўтар=Н. П. Берегова, О. Ю. Повстюк|загаловак=«Селфхарм» як деструктивна форма переживання стресів, Self-harm as a destructive form of experiencing stress|год=2020-01-01|мова=Ukrainian|выданне=Theory and practice of modern psychology|том=1|выпуск=1|старонкі=13–16|doi=10.32840/2663-6026.2020.1-1.2}}</ref> {{Універсальная картка}} = Агульнае апiсанне = Самапашкоджанне сустракаеца, як сімптом многiх псіхічных хвароб. Найбольш распаўсюджаная форма самапашкоджання — парэзы і расколіны скуры з дапамогай вострых прадметаў. Іншыя формы самапашкоджання ўключаюць у сябе ўціск і ўдар па частках цела, запаленне скуры, перашкода аздараўлення ран, вырыванне валасоў, ужыванне таксічных рэчываў.<ref>{{Артыкул|спасылка=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0272735806000961|аўтар=E. David Klonsky|загаловак=The functions of deliberate self-injury: A review of the evidence|год=2007-03-01|выданне=Clinical Psychology Review|том=27|выпуск=2|старонкі=226–239|issn=0272-7358|doi=10.1016/j.cpr.2006.08.002}}</ref><ref name=":0">{{Артыкул|спасылка=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/jclp.20411|аўтар=E. David Klonsky|загаловак=Non‐suicidal self‐injury: An introduction|год=2007-10-11|мова=en|выданне=Journal of Clinical Psychology|том=63|выпуск=11|старонкі=1039–1043|issn=0021-9762|doi=10.1002/jclp.20411}}</ref> Паводзіны, звязаныя з злоўжываннем псіхаактыўнымі рэчывамі і расстройствамі прыёму ежы не адносяць да самапашкоджання, паколькі пабочныя эфекты, звязаныя з пашкоджаннем тканін выходзяць ненаўмысна.<ref name=":0" /> Нягледзячы на тое, што [[Самагубства|суіцыд]] не з’яўляецца мэтай прычынення шкоды, сувязь паміж самапашкоджаннем і самагубствам складаная, бо цялесныя пашкоджанні могуць быць небяспечнымі для жыцця. Рызыка [[самагубства]] сярод людзей, якія наносят сабе шкоду з'яўляцца вялікім. 40-60 % ўсіх самагубств суправаджаюцца самапашкоджаннем. Але гаварыць, што людзі, склонныя да самапашкоджання з'яўляюцца патанцыйнымі самагубцамі - недакладна. Самапашкоджанне адзначана ў [[DSM-IV]] і [[DSM-5]], як сімптом [[Памежны разлад асобы|памежнага разлада асобы]]. Да 70% пацыентаў з [[Памежны разлад асобы|памежным разладам асобы]] займаюцца самапашкоджаннем без суіцыдальных думак. Да 70% пацыентаў з [[Памежны разлад асобы|памежным разладам асобы]] ўчыняюць самапашкоджанне без суіцыдальных намераў. Аднак пашкоджваць сабе могуць таксама і пацыенты з іншымі дыагнасамі, як цяжкі дэпрэсыўны разлад, трывожныя разлады, злоўжыванне псіхаактыўнымі рэчывамі, разлады прыёму ежы, [[Посттраўматычны стрэсавы разлад|ПТСР]], [[шызафрэнія]] і іншыя разлады асобы. Самапашкоджанне можа праяўляцца і ў людзей, у якіх няма асноўнага клінічнага дыягназа, але нават у даклінічњіх выпадках самапашкоджанне звязана з рознымі праблемамі псіхічнага здароўя, уключаюцы трывогу, [[Суіцыдальная ідэацыя|суіцыдальную ідэацыю]] і [[Дэпрэсія|дэпрэсію]]. Прычыненне сабе шкоды часта можа быць звязана з траўмамі, емацыянальным і [[Сэксуальны гвалт|сэксуальным гвалтам]]. Самапашкоджанне можа быць сімптомам такой хваробы, як [[сіндром Лёша-Ніхена]]. Навязлівая агрэсіўная паводзіна і самапашкоджанне ў гэтым выпадку звязаны з дэфіцытам [[Ферменты|ферменту]] [[Гілаканцін-гуанінфасфарібазілтрансфераза|гілаканцін-гуанінфасфарібазілтрансферазы]].<ref>{{Cite web|url=https://cyberleninka.ru/article/n/bolezn-lyosha-nihena-klinicheskie-proyavleniya-i-varianty-techeniya-analiz-sobstvennogo-opyta|title=Вы точно человек?|website=КиберЛенинка|access-date=2026-04-30}}</ref> Не выключана самапашкоджанне сярод маладых жонак, ветэранаў войнаў, жыхароў будынкаў-інтэрнатаў, зняволеных, прадстаўніках ЛГБТК+ супольнасці, сярод людзей, што паддаваліся жорсткаму паводзінству ў дзяцінстве.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.rcpsych.ac.uk/mental-health/mental-illnesses-and-mental-health-problems/self-harm|title=Self-harm|website=www.rcpsych.ac.uk|access-date=2026-04-30}}</ref> == Сімптомы == Восемдзесят адсоткаў самапашкоджань з'яўляюцца праколамі ці парэзамі вострымі рэчамі. Самапашкоджанне часта робяць у раёнах цела, якія лёгка прыхаваць. Акрамя вызначэння самапашкоджання з пункта гледжання акта пашкоджання арганізму, можа быць больш дакладным вызначэнне самапашкоджання, як намаганне змагацца з эмацыйнымі пакутамі. == Распаўсюджванне == [[Файл:Self-harm_world_map-Deaths_per_million_persons-WHO2012.svg|міні|376x376пкс|Смерці ад самапашкоджання на мільён насельніцтва, 2012{{refbegin|3}} {{legend|#ffff20|3–23}} {{legend|#ffe820|24–32}} {{legend|#ffd820|33–49}} {{legend|#ffc020|50–61}} {{legend|#ffa020|62–76}} {{legend|#ff9a20|77–95}} {{legend|#f08015|96–121}} {{legend|#e06815|122–146}} {{legend|#d85010|147–193}} {{legend|#d02010|194–395}} {{refend}}]] Дакладнай статыстыкі зараз няма.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.mentalhealth.org.uk/explore-mental-health/publications|title=Publications|website=www.mentalhealth.org.uk|access-date=2026-05-02}}</ref> Частка гэта тлумачыцца адсутнасцю дастатковай колькасці спецыялізаваных навукова-даследных цэнтраў дзеля забяспячэння сістэмы безперапыннага маніторынгу.<ref>{{Cite web|url=https://www.tandfonline.com/action/cookieAbsent|website=www.tandfonline.com|doi=10.1080/09515070110100956|access-date=2026-05-02}}</ref> Аднак, нават маючы дастаткова рэсурсаў, статыстычныя адзнакі з'яўляюцца грубымі, паколькі большасць выпадкаў самапашкоджання не раскрываюцца медсупрацоўнікамі, бо акты самапашкоджання часта праводзяцца таемна, а раны могуць быць паверхоўнымі і лёгка паддаюцца лячэнню асобай. Зафіксаваныя рэзультаты могуць заснавацца на трох крыніцах: псіхіатрычныя аддзяленні, лякарні і агульныя экспертызы насельніцтва. За адзнакаю [[Сусветная арганізацыя аховы здароўя|СААЗ]] станам на 2010 год талася 880 000 смярцей у выніку самапашкоджання.<ref>{{Артыкул|спасылка=https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(12)61728-0/abstract|аўтар=Rafael Lozano, Mohsen Naghavi, Kyle Foreman, Stephen Lim, Kenji Shibuya, Victor Aboyans, Jerry Abraham, Timothy Adair, Rakesh Aggarwal, Stephanie Y. Ahn, Mohammad A. AlMazroa, Miriam Alvarado, H. Ross Anderson, Laurie M. Anderson, Kathryn G. Andrews, Charles Atkinson, Larry M. Baddour, Suzanne Barker-Collo, David H. Bartels, Michelle L. Bell, Emelia J. Benjamin, Derrick Bennett, Kavi Bhalla, Boris Bikbov, Aref Bin Abdulhak, Gretchen Birbeck, Fiona Blyth, Ian Bolliger, Soufiane Boufous, Chiara Bucello, Michael Burch, Peter Burney, Jonathan Carapetis, Honglei Chen, David Chou, Sumeet S. Chugh, Luc E. Coffeng, Steven D. Colan, Samantha Colquhoun, K. Ellicott Colson, John Condon, Myles D. Connor, Leslie T. Cooper, Matthew Corriere, Monica Cortinovis, Karen Courville de Vaccaro, William Couser, Benjamin C. Cowie, Michael H. Criqui, Marita Cross, Kaustubh C. Dabhadkar, Nabila Dahodwala, Diego De Leo, Louisa Degenhardt, Allyne Delossantos, Julie Denenberg, Don C. Des Jarlais, Samath D. Dharmaratne, E. Ray Dorsey, Tim Driscoll, Herbert Duber, Beth Ebel, Patricia J. Erwin, Patricia Espindola, Majid Ezzati, Valery Feigin, Abraham D. Flaxman, Mohammad H. Forouzanfar, Francis Gerry R. Fowkes, Richard Franklin, Marlene Fransen, Michael K. Freeman, Sherine E. Gabriel, Emmanuela Gakidou, Flavio Gaspari, Richard F. Gillum, Diego Gonzalez-Medina, Yara A. Halasa, Diana Haring, James E. Harrison, Rasmus Havmoeller, Roderick J. Hay, Bruno Hoen, Peter J. Hotez, Damian Hoy, Kathryn H. Jacobsen, Spencer L. James, Rashmi Jasrasaria, Sudha Jayaraman, Nicole Johns, Ganesan Karthikeyan, Nicholas Kassebaum, Andre Keren, Jon-Paul Khoo, Lisa Marie Knowlton, Olive Kobusingye, Adofo Koranteng, Rita Krishnamurthi, Michael Lipnick, Steven E. Lipshultz, Summer Lockett Ohno, Jacqueline Mabweijano, Michael F. MacIntyre, Leslie Mallinger, Lyn March, Guy B. Marks, Robin Marks, Akira Matsumori, Richard Matzopoulos, Bongani M. Mayosi, John H. McAnulty, Mary M. McDermott, John McGrath, Ziad A. Memish, George A. Mensah, Tony R. Merriman, Catherine Michaud, Matthew Miller, Ted R. Miller, Charles Mock, Ana Olga Mocumbi, Ali A. Mokdad, Andrew Moran, Kim Mulholland, M. Nathan Nair, Luigi Naldi, K. M. Venkat Narayan, Kiumarss Nasseri, Paul Norman, Martin O'Donnell, Saad B. Omer, Katrina Ortblad, Richard Osborne, Doruk Ozgediz, Bishnu Pahari, Jeyaraj Durai Pandian, Andrea Panozo Rivero, Rogelio Perez Padilla, Fernando Perez-Ruiz, Norberto Perico, David Phillips, Kelsey Pierce, C. Arden Pope, Esteban Porrini, Farshad Pourmalek, Murugesan Raju, Dharani Ranganathan, Jürgen T. Rehm, David B. Rein, Guiseppe Remuzzi, Frederick P. Rivara, Thomas Roberts, Felipe Rodriguez De León, Lisa C. Rosenfeld, Lesley Rushton, Ralph L. Sacco, Joshua A. Salomon, Uchechukwu Sampson, Ella Sanman, David C. Schwebel, Maria Segui-Gomez, Donald S. Shepard, David Singh, Jessica Singleton, Karen Sliwa, Emma Smith, Andrew Steer, Jennifer A. Taylor, Bernadette Thomas, Imad M. Tleyjeh, Jeffrey A. Towbin, Thomas Truelsen, Eduardo A. Undurraga, N. Venketasubramanian, Lakshmi Vijayakumar, Theo Vos, Gregory R. Wagner, Mengru Wang, Wenzhi Wang, Kerrianne Watt, Martin A. Weinstock, Robert Weintraub, James D. Wilkinson, Anthony D. Woolf, Sarah Wulf, Pon-Hsiu Yeh, Paul Yip, Azadeh Zabetian, Zhi-Jie Zheng, Alan D. Lopez, Christopher JL Murray|загаловак=Global and regional mortality from 235 causes of death for 20 age groups in 1990 and 2010: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2010|год=2012-12-15|мова=English|выданне=The Lancet|том=380|выпуск=9859|старонкі=2095–2128|issn=0140-6736|doi=10.1016/S0140-6736(12)61728-0}}</ref> Блізка 10% звяртанняў да медыцынскіх аддзелаў у [[Вялікабрытанія|Вялікай Брытаніі]] з'яўляюцца наследкам самапашкоджання, большасць з якіх гэта [[Перадазіроўка|перадазіроўкі наркоцікамі]]. Аднак даследжанне, заснаваныя толькі на прыёме ў лякарню, могуць прыхаваць вялікую групу ахвяроў, якія не патрабуюць або не шукаюць лякарнага лячэння дзеля сваіх траўм. Многа падлеткаў, якія наведваюць агульныя лякарні з умысным самапашкоджаннем, паведамляюць пра папярэднія выпадкі пашкоджань, з якіх не звярталісь да лякарань. У [[Злучаныя Штаты Амерыкі|Злучаных Штатах]] да 4% дарослых людзей наносяць сабе шкоду, прыблізна 1% насельніцтва наносіць сабе хранічныя або цяжкія пашкоджання.<ref>{{Артыкул|спасылка=https://www.jabfm.org/content/23/2/240|аўтар=Patrick L. Kerr, Jennifer J. Muehlenkamp, James M. Turner|загаловак=Nonsuicidal Self-Injury: A Review of Current Research for Family Medicine and Primary Care Physicians|год=2010-03-01|мова=en|выданне=The Journal of the American Board of Family Medicine|том=23|выпуск=2|старонкі=240–259|issn=1557-2625|doi=10.3122/jabfm.2010.02.090110}}</ref> Сучасныя даследжання сведчаць аб ты, што паказальнікі самапашкоджання значна вышэй сярод моладзі<ref>{{Артыкул|спасылка=https://psychiatryonline.org/doi/full/10.1176/appi.ajp.160.8.1501|аўтар=E. David Klonsky, Thomas F. Oltmanns, Eric Turkheimer|загаловак=Deliberate Self-Harm in a Nonclinical Population: Prevalence and Psychological Correlates|год=2003-08|выданне=American Journal of Psychiatry|том=160|старонкі=1501–1508|doi=10.1176/appi.ajp.160.8.1501}}</ref> з сярэднім узростам пачатку ад 14 да 24 гадоў.<ref>{{Cite web|url=https://www.nice.org.uk/guidance/CG16|title=Self-harm in over 8s: short-term management and prevention of recurrence {{!}} Guidance {{!}} NICE|website=www.nice.org.uk|date=2004-07-28|access-date=2026-05-02}}</ref> Наймалодшыя выпадкі самапашкоджання зафіксаваны ў дзяцей ад 5 да 7 гадоў.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://psychiatryonline.org/action/cookieAbsent|title=Psychiatry Online|website=Psychiatry Online|doi=10.1176/appi.ajp.160.8.1501|access-date=2026-05-02}}</ref> Даследжання з мяшканцаў [[Ірландыя|Ірландыі]] па ўзростам пад 55 гадоў паказала, што ў лякарнях ім надаюць дапамогу у звязку з самапашкоджаннямі ў 2 — 2.5 паза часцей у гарадах і гарадскіх раёнах, чым у сельскай мясцовасці, кали параўнаць колькасць выпадкаў на адну колькасць насельніства.<ref>{{Артыкул|спасылка=https://www.wikidata.org/wiki/Q34131705|аўтар=Paul Corcoran, Udo Reulbach, Ivan J. Perry, Ella Arensman|загаловак=Suicide and deliberate self harm in older Irish adults|год=2010-08-18|мова=English|выданне=International Psychogeriatrics|том=22|выпуск=8|старонкі=1327–1336|doi=10.1017/S1041610210001377}}</ref> Даследаванне CASE (самананесенне шкоды дзецям і падлеткам у Еўропе) дазваляе меркаваць, што рызыка амапашкоджання ў жыцці становіцца ~1:7 дзеля жанчын і ~1:25 дзеля мужчын.<ref>{{Артыкул|спасылка=https://acamh.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1469-7610.2008.01879.x|аўтар=Nicola Madge, Anthea Hewitt, Keith Hawton, Erik Jan de Wilde, Paul Corcoran, Sandor Fekete, Kees van Heeringen, Diego De Leo, Mette Ystgaard|загаловак=Deliberate self‐harm within an international community sample of young people: comparative findings from the Child & Adolescent Self‐harm in Europe (CASE) Study|год=2008-06|мова=en|выданне=Journal of Child Psychology and Psychiatry|том=49|выпуск=6|старонкі=667–677|issn=0021-9630|doi=10.1111/j.1469-7610.2008.01879.x}}</ref>{{НК}} [[Катэгорыя:Сімптомы псіхічных расстройстваў]] 6v2f10fseg0ck1o1882axg8042vlsfv 5134983 5134982 2026-05-02T15:43:29Z ~2026-26632-14 167531 5134983 wikitext text/x-wiki '''Самапашкоджанне''' — наўмыснае пашкоджанне свайго цела па унутраным прычынам без суiцыдальных намераў. Дзеля пазначэння гэтай з'явы таксама выкарыстоўваюць тэрмін-[[англіцызм]] сэлфхарм ад англ. self-harm, што даслоўна перакладаеца, як "пашкоджанне ўласнага цела".<ref>{{Артыкул|спасылка=https://www.wikidata.org/wiki/Q122828680|аўтар=Н. П. Берегова, О. Ю. Повстюк|загаловак=«Селфхарм» як деструктивна форма переживання стресів, Self-harm as a destructive form of experiencing stress|год=2020-01-01|мова=Ukrainian|выданне=Theory and practice of modern psychology|том=1|выпуск=1|старонкі=13–16|doi=10.32840/2663-6026.2020.1-1.2}}</ref> {{Універсальная картка}} = Агульнае апiсанне = Самапашкоджанне сустракаеца, як сімптом многiх псіхічных хвароб. Найбольш распаўсюджаная форма самапашкоджання — парэзы і расколіны скуры з дапамогай вострых прадметаў. Іншыя формы самапашкоджання ўключаюць у сябе ўціск і ўдар па частках цела, запаленне скуры, перашкода аздараўлення ран, вырыванне валасоў, ужыванне таксічных рэчываў.<ref>{{Артыкул|спасылка=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0272735806000961|аўтар=E. David Klonsky|загаловак=The functions of deliberate self-injury: A review of the evidence|год=2007-03-01|выданне=Clinical Psychology Review|том=27|выпуск=2|старонкі=226–239|issn=0272-7358|doi=10.1016/j.cpr.2006.08.002}}</ref><ref name=":0">{{Артыкул|спасылка=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/jclp.20411|аўтар=E. David Klonsky|загаловак=Non‐suicidal self‐injury: An introduction|год=2007-10-11|мова=en|выданне=Journal of Clinical Psychology|том=63|выпуск=11|старонкі=1039–1043|issn=0021-9762|doi=10.1002/jclp.20411}}</ref> Паводзіны, звязаныя з злоўжываннем псіхаактыўнымі рэчывамі і расстройствамі прыёму ежы не адносяць да самапашкоджання, паколькі пабочныя эфекты, звязаныя з пашкоджаннем тканін выходзяць ненаўмысна.<ref name=":0" /> Нягледзячы на тое, што [[Самагубства|суіцыд]] не з’яўляецца мэтай прычынення шкоды, сувязь паміж самапашкоджаннем і самагубствам складаная, бо цялесныя пашкоджанні могуць быць небяспечнымі для жыцця. Рызыка [[самагубства]] сярод людзей, якія наносят сабе шкоду з'яўляцца вялікім. 40-60 % ўсіх самагубств суправаджаюцца самапашкоджаннем. Але гаварыць, што людзі, склонныя да самапашкоджання з'яўляюцца патанцыйнымі самагубцамі - недакладна. Самапашкоджанне адзначана ў [[DSM-IV]] і [[DSM-5]], як сімптом [[Памежны разлад асобы|памежнага разлада асобы]]. Да 70% пацыентаў з [[Памежны разлад асобы|памежным разладам асобы]] займаюцца самапашкоджаннем без суіцыдальных думак. Да 70% пацыентаў з [[Памежны разлад асобы|памежным разладам асобы]] ўчыняюць самапашкоджанне без суіцыдальных намераў. Аднак пашкоджваць сабе могуць таксама і пацыенты з іншымі дыагнасамі, як цяжкі дэпрэсыўны разлад, трывожныя разлады, злоўжыванне псіхаактыўнымі рэчывамі, разлады прыёму ежы, [[Посттраўматычны стрэсавы разлад|ПТСР]], [[шызафрэнія]] і іншыя разлады асобы. Самапашкоджанне можа праяўляцца і ў людзей, у якіх няма асноўнага клінічнага дыягназа, але нават у даклінічњіх выпадках самапашкоджанне звязана з рознымі праблемамі псіхічнага здароўя, уключаюцы трывогу, [[Суіцыдальная ідэацыя|суіцыдальную ідэацыю]] і [[Дэпрэсія|дэпрэсію]]. Прычыненне сабе шкоды часта можа быць звязана з траўмамі, емацыянальным і [[Сэксуальны гвалт|сэксуальным гвалтам]]. Самапашкоджанне можа быць сімптомам такой хваробы, як [[сіндром Лёша-Ніхена]]. Навязлівая агрэсіўная паводзіна і самапашкоджанне ў гэтым выпадку звязаны з дэфіцытам [[Ферменты|ферменту]] [[Гілаканцін-гуанінфасфарібазілтрансфераза|гілаканцін-гуанінфасфарібазілтрансферазы]].<ref>{{Cite web|url=https://cyberleninka.ru/article/n/bolezn-lyosha-nihena-klinicheskie-proyavleniya-i-varianty-techeniya-analiz-sobstvennogo-opyta|title=Вы точно человек?|website=КиберЛенинка|access-date=2026-04-30}}</ref> Не выключана самапашкоджанне сярод маладых жонак, ветэранаў войнаў, жыхароў будынкаў-інтэрнатаў, зняволеных, прадстаўніках ЛГБТК+ супольнасці, сярод людзей, што паддаваліся жорсткаму паводзінству ў дзяцінстве.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.rcpsych.ac.uk/mental-health/mental-illnesses-and-mental-health-problems/self-harm|title=Self-harm|website=www.rcpsych.ac.uk|access-date=2026-04-30}}</ref> == Сімптомы == Восемдзесят адсоткаў самапашкоджань з'яўляюцца праколамі ці парэзамі вострымі рэчамі. Самапашкоджанне часта робяць у раёнах цела, якія лёгка прыхаваць. Акрамя вызначэння самапашкоджання з пункта гледжання акта пашкоджання арганізму, можа быць больш дакладным вызначэнне самапашкоджання, як намаганне змагацца з эмацыйнымі пакутамі. == Распаўсюджванне == [[Файл:Self-harm_world_map-Deaths_per_million_persons-WHO2012.svg|міні|376x376пкс|Смерці ад самапашкоджання на мільён насельніцтва, 2012{{refbegin|3}} {{legend|#ffff20|3–23}} {{legend|#ffe820|24–32}} {{legend|#ffd820|33–49}} {{legend|#ffc020|50–61}} {{legend|#ffa020|62–76}} {{legend|#ff9a20|77–95}} {{legend|#f08015|96–121}} {{legend|#e06815|122–146}} {{legend|#d85010|147–193}} {{legend|#d02010|194–395}} {{refend}}]] Дакладнай статыстыкі зараз няма.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.mentalhealth.org.uk/explore-mental-health/publications|title=Publications|website=www.mentalhealth.org.uk|access-date=2026-05-02}}</ref> Частка гэта тлумачыцца адсутнасцю дастатковай колькасці спецыялізаваных навукова-даследных цэнтраў дзеля забяспячэння сістэмы безперапыннага маніторынгу.<ref>{{Cite web|url=https://www.tandfonline.com/action/cookieAbsent|website=www.tandfonline.com|doi=10.1080/09515070110100956|access-date=2026-05-02}}</ref> Аднак, нават маючы дастаткова рэсурсаў, статыстычныя адзнакі з'яўляюцца грубымі, паколькі большасць выпадкаў самапашкоджання не раскрываюцца медсупрацоўнікамі, бо акты самапашкоджання часта праводзяцца таемна, а раны могуць быць паверхоўнымі і лёгка паддаюцца лячэнню асобай. Зафіксаваныя рэзультаты могуць заснавацца на трох крыніцах: псіхіатрычныя аддзяленні, лякарні і агульныя экспертызы насельніцтва. За адзнакаю [[Сусветная арганізацыя аховы здароўя|СААЗ]] станам на 2010 год талася 880 000 смярцей у выніку самапашкоджання.<ref>{{Артыкул|спасылка=https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(12)61728-0/abstract|аўтар=Rafael Lozano, Mohsen Naghavi, Kyle Foreman, Stephen Lim, Kenji Shibuya, Victor Aboyans, Jerry Abraham, Timothy Adair, Rakesh Aggarwal, Stephanie Y. Ahn, Mohammad A. AlMazroa, Miriam Alvarado, H. Ross Anderson, Laurie M. Anderson, Kathryn G. Andrews, Charles Atkinson, Larry M. Baddour, Suzanne Barker-Collo, David H. Bartels, Michelle L. Bell, Emelia J. Benjamin, Derrick Bennett, Kavi Bhalla, Boris Bikbov, Aref Bin Abdulhak, Gretchen Birbeck, Fiona Blyth, Ian Bolliger, Soufiane Boufous, Chiara Bucello, Michael Burch, Peter Burney, Jonathan Carapetis, Honglei Chen, David Chou, Sumeet S. Chugh, Luc E. Coffeng, Steven D. Colan, Samantha Colquhoun, K. Ellicott Colson, John Condon, Myles D. Connor, Leslie T. Cooper, Matthew Corriere, Monica Cortinovis, Karen Courville de Vaccaro, William Couser, Benjamin C. Cowie, Michael H. Criqui, Marita Cross, Kaustubh C. Dabhadkar, Nabila Dahodwala, Diego De Leo, Louisa Degenhardt, Allyne Delossantos, Julie Denenberg, Don C. Des Jarlais, Samath D. Dharmaratne, E. Ray Dorsey, Tim Driscoll, Herbert Duber, Beth Ebel, Patricia J. Erwin, Patricia Espindola, Majid Ezzati, Valery Feigin, Abraham D. Flaxman, Mohammad H. Forouzanfar, Francis Gerry R. Fowkes, Richard Franklin, Marlene Fransen, Michael K. Freeman, Sherine E. Gabriel, Emmanuela Gakidou, Flavio Gaspari, Richard F. Gillum, Diego Gonzalez-Medina, Yara A. Halasa, Diana Haring, James E. Harrison, Rasmus Havmoeller, Roderick J. Hay, Bruno Hoen, Peter J. Hotez, Damian Hoy, Kathryn H. Jacobsen, Spencer L. James, Rashmi Jasrasaria, Sudha Jayaraman, Nicole Johns, Ganesan Karthikeyan, Nicholas Kassebaum, Andre Keren, Jon-Paul Khoo, Lisa Marie Knowlton, Olive Kobusingye, Adofo Koranteng, Rita Krishnamurthi, Michael Lipnick, Steven E. Lipshultz, Summer Lockett Ohno, Jacqueline Mabweijano, Michael F. MacIntyre, Leslie Mallinger, Lyn March, Guy B. Marks, Robin Marks, Akira Matsumori, Richard Matzopoulos, Bongani M. Mayosi, John H. McAnulty, Mary M. McDermott, John McGrath, Ziad A. Memish, George A. Mensah, Tony R. Merriman, Catherine Michaud, Matthew Miller, Ted R. Miller, Charles Mock, Ana Olga Mocumbi, Ali A. Mokdad, Andrew Moran, Kim Mulholland, M. Nathan Nair, Luigi Naldi, K. M. Venkat Narayan, Kiumarss Nasseri, Paul Norman, Martin O'Donnell, Saad B. Omer, Katrina Ortblad, Richard Osborne, Doruk Ozgediz, Bishnu Pahari, Jeyaraj Durai Pandian, Andrea Panozo Rivero, Rogelio Perez Padilla, Fernando Perez-Ruiz, Norberto Perico, David Phillips, Kelsey Pierce, C. Arden Pope, Esteban Porrini, Farshad Pourmalek, Murugesan Raju, Dharani Ranganathan, Jürgen T. Rehm, David B. Rein, Guiseppe Remuzzi, Frederick P. Rivara, Thomas Roberts, Felipe Rodriguez De León, Lisa C. Rosenfeld, Lesley Rushton, Ralph L. Sacco, Joshua A. Salomon, Uchechukwu Sampson, Ella Sanman, David C. Schwebel, Maria Segui-Gomez, Donald S. Shepard, David Singh, Jessica Singleton, Karen Sliwa, Emma Smith, Andrew Steer, Jennifer A. Taylor, Bernadette Thomas, Imad M. Tleyjeh, Jeffrey A. Towbin, Thomas Truelsen, Eduardo A. Undurraga, N. Venketasubramanian, Lakshmi Vijayakumar, Theo Vos, Gregory R. Wagner, Mengru Wang, Wenzhi Wang, Kerrianne Watt, Martin A. Weinstock, Robert Weintraub, James D. Wilkinson, Anthony D. Woolf, Sarah Wulf, Pon-Hsiu Yeh, Paul Yip, Azadeh Zabetian, Zhi-Jie Zheng, Alan D. Lopez, Christopher JL Murray|загаловак=Global and regional mortality from 235 causes of death for 20 age groups in 1990 and 2010: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2010|год=2012-12-15|мова=English|выданне=The Lancet|том=380|выпуск=9859|старонкі=2095–2128|issn=0140-6736|doi=10.1016/S0140-6736(12)61728-0}}</ref> Блізка 10% звяртанняў да медыцынскіх аддзелаў у [[Вялікабрытанія|Вялікай Брытаніі]] з'яўляюцца наследкам самапашкоджання, большасць з якіх гэта [[Перадазіроўка|перадазіроўкі наркоцікамі]]. Аднак даследжанне, заснаваныя толькі на прыёме ў лякарню, могуць прыхаваць вялікую групу ахвяроў, якія не патрабуюць або не шукаюць лякарнага лячэння дзеля сваіх траўм. Многа падлеткаў, якія наведваюць агульныя лякарні з умысным самапашкоджаннем, паведамляюць пра папярэднія выпадкі пашкоджань, з якіх не звярталісь да лякарань. У [[Злучаныя Штаты Амерыкі|Злучаных Штатах]] да 4% дарослых людзей наносяць сабе шкоду, прыблізна 1% насельніцтва наносіць сабе хранічныя або цяжкія пашкоджання.<ref>{{Артыкул|спасылка=https://www.jabfm.org/content/23/2/240|аўтар=Patrick L. Kerr, Jennifer J. Muehlenkamp, James M. Turner|загаловак=Nonsuicidal Self-Injury: A Review of Current Research for Family Medicine and Primary Care Physicians|год=2010-03-01|мова=en|выданне=The Journal of the American Board of Family Medicine|том=23|выпуск=2|старонкі=240–259|issn=1557-2625|doi=10.3122/jabfm.2010.02.090110}}</ref> Сучасныя даследжання сведчаць аб ты, што паказальнікі самапашкоджання значна вышэй сярод моладзі<ref>{{Артыкул|спасылка=https://psychiatryonline.org/doi/full/10.1176/appi.ajp.160.8.1501|аўтар=E. David Klonsky, Thomas F. Oltmanns, Eric Turkheimer|загаловак=Deliberate Self-Harm in a Nonclinical Population: Prevalence and Psychological Correlates|год=2003-08|выданне=American Journal of Psychiatry|том=160|старонкі=1501–1508|doi=10.1176/appi.ajp.160.8.1501}}</ref> з сярэднім узростам пачатку ад 14 да 24 гадоў.<ref>{{Cite web|url=https://www.nice.org.uk/guidance/CG16|title=Self-harm in over 8s: short-term management and prevention of recurrence {{!}} Guidance {{!}} NICE|website=www.nice.org.uk|date=2004-07-28|access-date=2026-05-02}}</ref> Наймалодшыя выпадкі самапашкоджання зафіксаваны ў дзяцей ад 5 да 7 гадоў.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://psychiatryonline.org/action/cookieAbsent|title=Psychiatry Online|website=Psychiatry Online|doi=10.1176/appi.ajp.160.8.1501|access-date=2026-05-02}}</ref> Даследжання з мяшканцаў [[Ірландыя|Ірландыі]] па ўзростам пад 55 гадоў паказала, што ў лякарнях ім надаюць дапамогу у звязку з самапашкоджаннямі ў 2 — 2.5 паза часцей у гарадах і гарадскіх раёнах, чым у сельскай мясцовасці, кали параўнаць колькасць выпадкаў на адну колькасць насельніства.<ref>{{Артыкул|спасылка=https://www.wikidata.org/wiki/Q34131705|аўтар=Paul Corcoran, Udo Reulbach, Ivan J. Perry, Ella Arensman|загаловак=Suicide and deliberate self harm in older Irish adults|год=2010-08-18|мова=English|выданне=International Psychogeriatrics|том=22|выпуск=8|старонкі=1327–1336|doi=10.1017/S1041610210001377}}</ref> Даследаванне CASE (самананесенне шкоды дзецям і падлеткам у Еўропе) дазваляе меркаваць, што рызыка амапашкоджання ў жыцці становіцца ~1:7 дзеля жанчын і ~1:25 дзеля мужчын.<ref>{{Артыкул|спасылка=https://acamh.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1469-7610.2008.01879.x|аўтар=Nicola Madge, Anthea Hewitt, Keith Hawton, Erik Jan de Wilde, Paul Corcoran, Sandor Fekete, Kees van Heeringen, Diego De Leo, Mette Ystgaard|загаловак=Deliberate self‐harm within an international community sample of young people: comparative findings from the Child & Adolescent Self‐harm in Europe (CASE) Study|год=2008-06|мова=en|выданне=Journal of Child Psychology and Psychiatry|том=49|выпуск=6|старонкі=667–677|issn=0021-9630|doi=10.1111/j.1469-7610.2008.01879.x}}</ref> == Галерэя == [[Файл:Self-harm cuts on upper arm.jpg|міні|Парэзы на запясц'е]] == Крыніцы == {{НК}} [[Катэгорыя:Сімптомы псіхічных расстройстваў]] ga3fwnah8etsy6ygsxsvzaqs8j3d0mu 5135008 5134983 2026-05-02T17:14:23Z IP781584110 134977 арфаграфія, пунктуацыя, стыль, афармленне 5135008 wikitext text/x-wiki {{Універсальная картка}} '''Самапашкоджанне''' — наўмыснае пашкоджанне свайго цела па ўнутраным прычынам без суiцыдальных намераў. Для пазначэння гэтай з’явы таксама выкарыстоўваюць тэрмін-[[англіцызм]] «сэлфхарм» ад {{lang-en|self-harm}}, што даслоўна перакладаецца як «пашкоджанне ўласнага цела».<ref>{{Cite journal|author=Н. П. Берегова, О. Ю. Повстюк|title=«Селфхарм» як деструктивна форма переживання стресів|journal=Теорія і практика сучасної психології|year=2020|volume=1|issue=1|lang=uk|pages=13–16|doi=10.32840/2663-6026.2020.1-1.2}}</ref> == Агульнае апiсанне == Самапашкоджанне — сімптом многiх псіхічных хвароб. Найбольш распаўсюджаная форма самапашкоджання — парэзы і расколіны скуры з дапамогай вострых прадметаў. Іншыя формы самапашкоджання — уціск і ўдар па частках цела, запаленне скуры, перашкода гаенню ран, вырыванне валасоў, ужыванне таксічных рэчываў.<ref>{{Cite journal|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0272735806000961|author=E. David Klonsky|title=The functions of deliberate self-injury: A review of the evidence|year=2007|journal=Clinical Psychology Review|volume=27|issue=2|pages=226–239|issn=0272-7358|doi=10.1016/j.cpr.2006.08.002|lang=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite journal|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/jclp.20411|author=E. David Klonsky|title=Non‐suicidal self‐injury: An introduction|year=2007|journal=Journal of Clinical Psychology|volume=63|issue=11|pages=1039–1043|issn=0021-9762|doi=10.1002/jclp.20411|lang=en}}</ref> Паводзіны, звязаныя са злоўжываннем псіхаактыўнымі рэчывамі і расстройствамі прыёму ежы, не адносяць да самапашкоджання, паколькі пабочныя эфекты, звязаныя з пашкоджаннем тканак, выходзяць ненаўмысна.<ref name=":0" /> Нягледзячы на тое, што [[Самагубства|суіцыд]] не з’яўляецца мэтай прычынення шкоды, сувязь паміж самапашкоджаннем і самагубствам складаная, бо цялесныя пашкоджанні могуць быць небяспечнымі для жыцця. Рызыка [[самагубства]] сярод людзей, якія наносяць сабе шкоду, вялікая. 40—60 % ўсіх самагубстваў суправаджаюцца самапашкоджаннем. Але гаварыць, што людзі, схільныя да самапашкоджання, з’яўляюцца патэнцыйнымі самагубцамі — недакладна. Самапашкоджанне адзначана ў [[DSM-IV]] і [[DSM-5]] як сімптом [[Памежны разлад асобы|памежнага разладу асобы]]. Да 70 % пацыентаў з памежным разладам асобы займаюцца самапашкоджаннем без суіцыдальных думак. Аднак пашкоджваць сябе могуць таксама і пацыенты з іншымі дыягназамі, такімі як цяжкі дэпрэсіўны разлад, трывожныя разлады, злоўжыванне псіхаактыўнымі рэчывамі, разлады прыёму ежы, [[Посттраўматычны стрэсавы разлад|ПТСР]], [[шызафрэнія]] і іншыя разлады асобы. Самапашкоджанне можа праяўляцца і ў людзей, у якіх няма асноўнага клінічнага дыягназа, але нават у даклінічных выпадках самапашкоджанне звязана з рознымі праблемамі псіхічнага здароўя, сярод якіх трывога, [[суіцыдальная ідэацыя]] і [[дэпрэсія]]. Прычыненне сабе шкоды часта можа быць звязана з траўмамі, эмацыянальным і [[Згвалтаванне|сексуальным гвалтам]]. Самапашкоджанне можа быць сімптомам такой хваробы, як [[сіндром Лёша-Ніхена]]. Навязлівыя агрэсіўныя паводзіны і самапашкоджанне ў гэтым выпадку звязаны з дэфіцытам [[Ферменты|ферменту]] [[Гілаканцін-гуанінфасфарібазілтрансфераза|гілаканцін-гуанінфасфарібазілтрансферазы]].<ref>{{Cite web|url=https://cyberleninka.ru/article/n/bolezn-lyosha-nihena-klinicheskie-proyavleniya-i-varianty-techeniya-analiz-sobstvennogo-opyta|title=Болезнь Лёша-Нихена: клинические проявления и варианты течения, анализ собственного опыта|website=cyberleninka.ru|access-date=2026-04-30|lang=ru}}</ref> Не выключана самапашкоджанне сярод маладых жонак, ветэранаў войнаў, жыхароў будынкаў-інтэрнатаў, зняволеных, прадстаўнікоў ЛГБТК+ супольнасці, сярод людзей, што падвяргаліся жорсткаму абыходжанню ў дзяцінстве.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.rcpsych.ac.uk/mental-health/mental-illnesses-and-mental-health-problems/self-harm|title=Self-harm|website=www.rcpsych.ac.uk|access-date=2026-04-30}}</ref> == Сімптомы == 80 % самапашкоджанняў — праколы ці парэзы вострымі рэчамі. Самапашкоджанне часта робяць у раёнах цела, якія лёгка прыхаваць. Акрамя вызначэння самапашкоджання з пункту гледжання акта пашкоджання арганізму, можа быць больш дакладным вызначаць самапашкоджанне як намаганне змагацца з эмацыйнымі пакутамі. == Распаўсюджванне == [[Файл:Self-harm_world_map-Deaths_per_million_persons-WHO2012.svg|міні|376x376пкс|Смерці ад самапашкоджання на мільён насельніцтва, 2012{{refbegin|3}} {{legend|#ffff20|3–23}} {{legend|#ffe820|24–32}} {{legend|#ffd820|33–49}} {{legend|#ffc020|50–61}} {{legend|#ffa020|62–76}} {{legend|#ff9a20|77–95}} {{legend|#f08015|96–121}} {{legend|#e06815|122–146}} {{legend|#d85010|147–193}} {{legend|#d02010|194–395}} {{refend}}]] Дакладнай статыстыкі зараз няма.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.mentalhealth.org.uk/explore-mental-health/publications|title=Publications|website=www.mentalhealth.org.uk|access-date=2026-05-02}}</ref> Часткова гэта тлумачыцца адсутнасцю дастатковай колькасці спецыялізаваных навукова-даследчых цэнтраў, каб забяспечыць сістэму бесперапыннага маніторынгу.<ref>{{Cite journal|url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/09515070110100956|title=Gender differences in presentation and conceptualization of adolescent self-injurious behaviour: Implications for therapeutic practice|author=Arabella C. L Bowen, Alexandra M. H John|journal=Counselling Psychology Quarterly|year=2010|volume=14|issue=4|pages=357–379|doi=10.1080/09515070110100956|lang=en}}</ref> Аднак нават пры наяўнасці рэсурсаў статыстычныя ацэнкі з’яўляюцца грубымі, паколькі большасць выпадкаў самапашкоджання не раскрываюцца медсупрацоўнікамі, акты самапашкоджання часта праводзяцца таемна, а раны могуць быць павярхоўнымі і лёгка паддаюцца лячэнню. Зафіксаваныя рэзультаты могуць быць заснаваны на трох крыніцах: псіхіатрычныя аддзяленні, лякарні і агульныя экспертызы насельніцтва. Паводле ацэнкі [[Сусветная арганізацыя аховы здароўя|СААЗ]], станам на 2010 год 880 000 смярцей былі вынікам самапашкоджання.<ref>{{Cite journal|url=https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(12)61728-0/abstract|author=Rafael Lozano, Mohsen Naghavi, Kyle Foreman, Stephen Lim, Kenji Shibuya, Victor Aboyans, Jerry Abraham, Timothy Adair, Rakesh Aggarwal, Stephanie Y. Ahn, Mohammad A. AlMazroa, Miriam Alvarado, H. Ross Anderson, Laurie M. Anderson, Kathryn G. Andrews, Charles Atkinson, Larry M. Baddour, Suzanne Barker-Collo, David H. Bartels, Michelle L. Bell, Emelia J. Benjamin, Derrick Bennett, Kavi Bhalla, Boris Bikbov, Aref Bin Abdulhak, Gretchen Birbeck, Fiona Blyth, Ian Bolliger, Soufiane Boufous, Chiara Bucello, Michael Burch, Peter Burney, Jonathan Carapetis, Honglei Chen, David Chou, Sumeet S. Chugh, Luc E. Coffeng, Steven D. Colan, Samantha Colquhoun, K. Ellicott Colson, John Condon, Myles D. Connor, Leslie T. Cooper, Matthew Corriere, Monica Cortinovis, Karen Courville de Vaccaro, William Couser, Benjamin C. Cowie, Michael H. Criqui, Marita Cross, Kaustubh C. Dabhadkar, Nabila Dahodwala, Diego De Leo, Louisa Degenhardt, Allyne Delossantos, Julie Denenberg, Don C. Des Jarlais, Samath D. Dharmaratne, E. Ray Dorsey, Tim Driscoll, Herbert Duber, Beth Ebel, Patricia J. Erwin, Patricia Espindola, Majid Ezzati, Valery Feigin, Abraham D. Flaxman, Mohammad H. Forouzanfar, Francis Gerry R. Fowkes, Richard Franklin, Marlene Fransen, Michael K. Freeman, Sherine E. Gabriel, Emmanuela Gakidou, Flavio Gaspari, Richard F. Gillum, Diego Gonzalez-Medina, Yara A. Halasa, Diana Haring, James E. Harrison, Rasmus Havmoeller, Roderick J. Hay, Bruno Hoen, Peter J. Hotez, Damian Hoy, Kathryn H. Jacobsen, Spencer L. James, Rashmi Jasrasaria, Sudha Jayaraman, Nicole Johns, Ganesan Karthikeyan, Nicholas Kassebaum, Andre Keren, Jon-Paul Khoo, Lisa Marie Knowlton, Olive Kobusingye, Adofo Koranteng, Rita Krishnamurthi, Michael Lipnick, Steven E. Lipshultz, Summer Lockett Ohno, Jacqueline Mabweijano, Michael F. MacIntyre, Leslie Mallinger, Lyn March, Guy B. Marks, Robin Marks, Akira Matsumori, Richard Matzopoulos, Bongani M. Mayosi, John H. McAnulty, Mary M. McDermott, John McGrath, Ziad A. Memish, George A. Mensah, Tony R. Merriman, Catherine Michaud, Matthew Miller, Ted R. Miller, Charles Mock, Ana Olga Mocumbi, Ali A. Mokdad, Andrew Moran, Kim Mulholland, M. Nathan Nair, Luigi Naldi, K. M. Venkat Narayan, Kiumarss Nasseri, Paul Norman, Martin O'Donnell, Saad B. Omer, Katrina Ortblad, Richard Osborne, Doruk Ozgediz, Bishnu Pahari, Jeyaraj Durai Pandian, Andrea Panozo Rivero, Rogelio Perez Padilla, Fernando Perez-Ruiz, Norberto Perico, David Phillips, Kelsey Pierce, C. Arden Pope, Esteban Porrini, Farshad Pourmalek, Murugesan Raju, Dharani Ranganathan, Jürgen T. Rehm, David B. Rein, Guiseppe Remuzzi, Frederick P. Rivara, Thomas Roberts, Felipe Rodriguez De León, Lisa C. Rosenfeld, Lesley Rushton, Ralph L. Sacco, Joshua A. Salomon, Uchechukwu Sampson, Ella Sanman, David C. Schwebel, Maria Segui-Gomez, Donald S. Shepard, David Singh, Jessica Singleton, Karen Sliwa, Emma Smith, Andrew Steer, Jennifer A. Taylor, Bernadette Thomas, Imad M. Tleyjeh, Jeffrey A. Towbin, Thomas Truelsen, Eduardo A. Undurraga, N. Venketasubramanian, Lakshmi Vijayakumar, Theo Vos, Gregory R. Wagner, Mengru Wang, Wenzhi Wang, Kerrianne Watt, Martin A. Weinstock, Robert Weintraub, James D. Wilkinson, Anthony D. Woolf, Sarah Wulf, Pon-Hsiu Yeh, Paul Yip, Azadeh Zabetian, Zhi-Jie Zheng, Alan D. Lopez, Christopher JL Murray|title=Global and regional mortality from 235 causes of death for 20 age groups in 1990 and 2010: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2010|year=2012|lang=en|journal=The Lancet|volume=380|issue=9859|pages=2095–2128|issn=0140-6736|doi=10.1016/S0140-6736(12)61728-0}}</ref> Блізка 10 % зваротаў да медыцынскіх устаноў у [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] выкліканы самапашкоджаннямі, большасць з якіх — [[Перадазіроўка|перадазіроўкі наркоцікамі]]. Аднак даследаванні, заснаваныя толькі на прыёме ў лякарню, могуць прыхаваць вялікую групу ахвяр, якія не патрабуюць або не шукаюць стацыянарнага лячэння сваіх траўм. Многа падлеткаў, якія наведваюць агульныя лякарні з умысным самапашкоджаннем, паведамляюць пра папярэднія выпадкі пашкоджанняў, з якімі не звярталіся да лякарань. У [[Злучаныя Штаты Амерыкі|Злучаных Штатах]] да 4 % дарослых людзей наносяць сабе шкоду, прыблізна 1 % насельніцтва наносіць сабе хранічныя або цяжкія пашкоджанні.<ref>{{Cite journal|url=https://www.jabfm.org/content/23/2/240|author=Patrick L. Kerr, Jennifer J. Muehlenkamp, James M. Turner|title=Nonsuicidal Self-Injury: A Review of Current Research for Family Medicine and Primary Care Physicians|year=2010|lang=en|journal=The Journal of the American Board of Family Medicine|volume=23|issue=2|pages=240–259|issn=1557-2625|doi=10.3122/jabfm.2010.02.090110}}</ref> Сучасныя даследаванні сведчаць, што паказчыкі самапашкоджанняў значна вышэйшыя сярод моладзі<ref name="KlonskyEtAl2003">{{Cite journal|url=https://psychiatryonline.org/doi/full/10.1176/appi.ajp.160.8.1501|author=E. David Klonsky, Thomas F. Oltmanns, Eric Turkheimer|title=Deliberate Self-Harm in a Nonclinical Population: Prevalence and Psychological Correlates|year=2003|journal=American Journal of Psychiatry|volume=160|pages=1501–1508|doi=10.1176/appi.ajp.160.8.1501|lang=en}}</ref> з сярэднім узростам пачатку ад 14 да 24 гадоў.<ref>{{Cite web|url=https://www.nice.org.uk/guidance/CG16|title=Self-harm in over 8s: short-term management and prevention of recurrence {{!}} Guidance {{!}} NICE|website=www.nice.org.uk|date=2004-07-28|access-date=2026-05-02}}</ref> Найранейшыя выпадкі самапашкоджання зафіксаваны ў дзяцей ад 5 да 7 гадоў.<ref name="KlonskyEtAl2003"/> Даследаванне жыхароў [[Ірландыя|Ірландыі]], старэйшых за 55 гадоў, паказала, што ў лякарнях ім надаюць дапамогу ў сувязі з самапашкоджаннямі ў 2—2.5 разы часцей у гарадах і гарадскіх раёнах, чым у сельскай мясцовасці, калі параўнаць колькасць выпадкаў у разліку на аднолькавую колькасць насельніцтва.<ref>{{Cite journal|url=https://www.intpsychogeriatrics.org/article/S1041-6102(24)02813-8/fulltext|author=Paul Corcoran, Udo Reulbach, Ivan J. Perry, Ella Arensman|title=Suicide and deliberate self harm in older Irish adults|year=2010|lang=en|journal=International Psychogeriatrics|volume=22|issue=8|pages=1327–1336|doi=10.1017/S1041610210001377}}</ref> Даследаванне CASE (самапашкоджанне дзяцей і падлеткаў у Еўропе) дазваляе меркаваць, што рызыка самапашкоджання на працягу ўсяго жыцця складае ~1:7 ў жанчын і ~1:25 ў мужчын.<ref>{{Cite journal|url=https://acamh.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1469-7610.2008.01879.x|author=Nicola Madge, Anthea Hewitt, Keith Hawton, Erik Jan de Wilde, Paul Corcoran, Sandor Fekete, Kees van Heeringen, Diego De Leo, Mette Ystgaard|title=Deliberate self‐harm within an international community sample of young people: comparative findings from the Child & Adolescent Self‐harm in Europe (CASE) Study|year=2008|lang=en|journal=Journal of Child Psychology and Psychiatry|volume=49|issue=6|pages=667–677|issn=0021-9630|doi=10.1111/j.1469-7610.2008.01879.x}}</ref> == Галерэя == [[Файл:Self-harm cuts on upper arm.jpg|міні|Парэзы на запясці]] == Крыніцы == {{крыніцы}} [[Катэгорыя:Сімптомы псіхічных расстройстваў]] 46p9u2hik0djgmz0tzmagze1b742oaq Марсель Нія Нджыфенджы 0 772999 5135173 5125236 2026-05-03T07:08:02Z DobryBrat 5701 вікіфікацыя, арфаграфія, стыль 5135173 wikitext text/x-wiki {{Дзяржаўны дзеяч | беларускае імя = Марсель Нія Нджыфенджы | арыгінальнае імя = {{lang-fr|Marcel Niat Njifenji}} | выява = | шырыня = | апісанне выявы = | герб = | подпіс герба = | тытул = Старшыня Сената Камеруна | парадак = 5 | парадак-жан = | пад імем = | сцяг = Flag of Cameroon.svg | перыядпачатак = 12 чэрвеня 2013 | перыядканец = 17 сакавіка 2026 | перыяд праўлення = | папярэднік = | пераемнік = | прэм'ер = [[Джозэф Нгутэ]] | віцэ-прэзідэнт = | прэзідэнт = [[Поль Бія]] | манарх = | губернатар = | віцэ-губернатар = | каментар = | дата нараджэння = | месца нараджэння = | дата смерці = | месца смерці = | пахаваны = | дынастыя = | бацька = | маці = | муж = | жонка = | у шлюбе = | дзеці = | гады службы = | прыналежнасць = | род войскаў = | званне = | камандаваў = | бітвы = | навуковая сфера = | месца працы = | вядомы як = | партыя = | дзейнасць = | прафесія = | адукацыя = | навуковая ступень = | манаграма = | рэлігія = | узнагароды = | аўтограф = | Commons = | сайт = }} '''Марсель Нія Нджыфенджы''' ({{lang-fr|Marcel Niat Njifenji}}; {{ВД-Прэамбула}}) — [[камерун]]скі дзяржаўны і палітычны дзеяч, інжынер і фермер. Старшыня [[Сенат Камеруна|Сената Камеруна]] з 12 чэрвеня 2013 года<ref>{{cite web|url = http://www.prc.cm/pdf/decret_n_2013_149_du_8.05.2013_nomination_senateurs.pdf|title = Décret n°2013/149 du 08 mai 2013 nommant les sénateurs|author = |date = 4-01-2019|work = Présidence de la République du Cameroun|language = fr|archive-url = https://web.archive.org/web/20130617032423/http://www.prc.cm/pdf/decret_n_2013_149_du_8.05.2013_nomination_senateurs.pdf#federation=archive.wikiwix.com&tab=url|archive-date = 17 чэрвеня 2013|access-date = 2024-09-09|url-status = bot: unknown}}</ref> да 17 сакавіка 2026 года. Займаў пасаду Міністра планавання і рэгіянальнага развіцця (1990—1991)<ref>Jean-Baptiste Nguini Effa. De la tour Elf à la prison centrale de New-Bell: Histoire d’une déchéance sociale injuste et réflexions sur la gouvernance au Cameroun. — P. 86.</ref> і мэра [[Бангангтэ]] (2002—2007)<ref>{{cite web|url = https://www.agenceecofin.com/politique/1306-11689-le-premier-president-du-senat-camerounais-est-marcel-niat-njifenji|title = Le premier président du Sénat camerounais est Marcel Niat Njifenji|author = Djoyum, Beaugas-Orain |date = 13-06-2013 |work = Agence Ecofin|language = fr|archive-url = https://web.archive.org/web/20130617050111/https://www.agenceecofin.com/politique/1306-11689-le-premier-president-du-senat-camerounais-est-marcel-niat-njifenji|archive-date = 2013-06-17|access-date = 2024-09-09}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == {{Commons}} {{вікіцытатнік}} {{Бібліяінфармацыя}} {{ізаляваны артыкул|date=2024-09-10}} {{DEFAULTSORT:Нджыфенджы Марсель Нія}} [[Катэгорыя:Прэзідэнты Сената Камеруна]] fyfl4yo2ey1xges0r17fc5c9x0oqufb Катэгорыя:Віртуальная рэальнасць 14 778018 5135155 4881512 2026-05-03T06:18:38Z DzBar 156353 дададзена [[Катэгорыя:Ілюзіі]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5135155 wikitext text/x-wiki {{commonscat}} {{Catmain}} [[Катэгорыя:Чалавека-камп’ютарнае ўзаемадзеянне]] [[Катэгорыя:Альтэрнатыўная рэальнасць]] [[Катэгорыя:Кіберпрастора‎]] [[Катэгорыя:Ілюзіі]] eu1g4e5gor3vnts79hg0g6jcue1jd6f Клуб харчавікоў (Мінск) 0 784030 5135082 4946181 2026-05-02T20:45:16Z Artagonist 83283 вікіфікацыя, удакладненне 5135082 wikitext text/x-wiki {{Славутасць | Статус = | Сайт = | Тып = Рабочы клуб | Беларуская назва = Клуб харчавікоў | Выява = Miensk, Felicyjanaŭskaja-Zboravaja. Менск, Фэліцыянаўская-Зборавая (1930).jpg | Подпіс выявы = Клуб харчавікоў ў [[Мінск]]у | Краіна = Беларусь | Назва месцазнаходжання = Горад | Месцазнаходжанне = Мінск | Архітэктурны стыль = [[Канструктывізм (мастацтва)|канструктывізм]] | Аўтар праекта = [[Андрэй Бураў| А. Бураў]] | Заканчэнне будаўніцтва = [[1929]] }}'''Клуб харчавікоў''' — будынак грамадскага прызначэння, пабудаваны ў [[Менск]]у у [[Канструктывізм (мастацтва)|авангардна-канструктывісцкім]] стылі архітэктарам [[Андрэй Бураў|Андрэем Буравым]] у 1929 годзе. == Гісторыя == Будаўніцтва новага сацыялістычнага ладу ў [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] патрабавала і новага падыходу да будаўніцтва камунальных і грамадскіх будынкаў. Да апошніх, сярод іншага, належылі рабочыя клубы ў гарадах, якія стварасіля ў 1925-1930-я гадах паводле прафсаюзнай праграмы. Такія будынкі былі пабудаваны ў [[Гомель|Гомеле]], [[Віцебск]]<nowiki/>у, [[Бабруйск]]у, [[Барысаў|Барысаве]], [[Добруш]]ы і іншых гарадах Беларусі. У сталіцы Рэспублікі Мінску з’явіліся рабочыя клубы металістаў, швейнікаў, харчавікоў, пабудаваныя ў папулярным у той час авангардным [[Канструктывізм (мастацтва)|канструктывісцкім]] стылі. Усе гэтыя будынкі не захаваліся<ref>{{Артыкул|спасылка=https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/14832/1/%D0%9C%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B2_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%201920-1930-%D1%85%20%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%B2_%D0%BE%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D1%8B%D0%B5%20%D1%85%D1%83%D0%B4%D0%BE%D0%B6%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%B5%20%D0%BD%D0%B0%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F.pdf|аўтар=Марозаў Я.В.|загаловак=Белорусская архитектура 1920-1930-х годов: основные художественные направления|год=2006|мова=({{lang-be|}})|выданне=Весцi Нациянальнай акадэмii навук Беларусi. Серыя гуманітарных навук|тып=часопіс|нумар=3|старонкі=79-85}}</ref>. Адным з прыкладаў такой архітэктуры быў мінскі Клуб харчавікоў (пазней вядомы як Клуб імя Сталіна), адкрыты ў 1929 годзе. == Архітэктура == [[Файл:Miensk, Zboravaja, Pieramoha. Менск, Зборавая, Перамога (1929).jpg|злева|міні|230x230пкс|Клуб харчавікоў 1930-я]] [[Файл:Мінск. Кінатэатр Перамога пасля рэканструкцыі і рэстаўрацыі (12).jpg|злева|міні|230x230пкс|Кінатэатр «Перамога» 2024]] Клуб быў упісаны ў існую гістарычную забудову: адным бокам ён выходзіў на Багадзельную вуліцу (цяпер [[Камсамольская вуліца (Мінск)|Камсамольская]]), другога ― на Праабражэнскую (цяпер [[Інтэрнацыянальная вуліца (Мінск)|Інтэрнацыянальная]]). Побач стаялі будынкі [[Касцёл Святога Войцеха і кляштар бенедыкцінак (Мінск)|Спаса-Праабражэнскага жаночага манастыра]] з пяцігаловай [[Касцёл Святога Войцеха і кляштар бенедыкцінак (Мінск)|Саборнай царквой]]. Праваслаўны манастыр паўстаў у [[1872|1872 годзе]] замест ліквідаванага [[Касцёл Святога Войцеха і кляштар бенедыкцінак (Мінск)|кляштара бенедыкцінак]] [[1633|1633 года]]<ref>{{Cite web|url=http://venividi.ru/node/9679|title=Костёл св. Войцеха и монастырь бенедектинок в Минске|publisher=Venividi|archive-url=https://web.archive.org/web/20121014150230/http://venividi.ru/node/9679|archive-date=2012-10-14|access-date=2013-10-15}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://minsk-old-new.com/minsk-2735-ru.htm|title=Спасо-Преображенский монастырь|publisher=Старый новый Минск|archive-url=https://web.archive.org/web/20131016053720/http://minsk-old-new.com/minsk-2735-ru.htm|archive-date=2013-10-16|access-date=2013-10-15}}</ref>. Асноўную частку клуба займала глядзельная зала, па баках якой былі злучаныя з ёй унутранымі кутамі двухпавярховыя клубныя карпусы, ― утвараўся [[курданёр]], дзе стаяла скульптура Леніна працы [[Артур Аляксандравіч Грубэ|А. Грубе]] і раслі кветкі. На сценах былі прарэзаны вузкія гарызантальныя аконныя праёмы. Галоўны ўваход у клуб уяўляў сабой нішу па ўсёй шырыні фасада, фасадная сцяна абапіралася на тонкія калоны-стойкі. Па перыметры аб’ёмаў бакавых крылаў меліся тонкія стойкі, якія выконвалі ролю агароджы кроўлі і выразнага архітэктурнага элемента. Акрамя фасаднага ўваходу былі яшчэ два з тамбурамі з боку Камсамольскай вуліцы<ref>{{Cite web|url=https://ais.by/story/16163|title=Клуб пищевиков в Минске {{!}} Архитектура и строительство|website=ais.by|access-date=2025-03-06}}</ref>. У канцы 1930-х гадоў бакавыя карпусы былі надбудаваныя трэцім паверхам. Будынак па стылявым рашэнні стаіць у адным шэрагу знакавых беларускіх збудаванняў такіх як будынак Дзяржбанка (архітэктары [[Георгій Паўлавіч Гольц|Г. Гольц]] і [[Міхаіл Паўлавіч Паруснікаў|М. Паруснікаў]]), комплекс [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта]] (архітэктары [[Іван Кузьміч Запарожац|І. Запарожац]] і [[Георгій Лаўрэнцьевіч Лаўроў|Г. Лаўроў]]), [[Стары будынак Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі|Дзяржаўная бібліятэка імя У. і. Леніна]] (архітэктар Г. Лаўроў), [[Гідраметэаралагічная абсерваторыя (Мінск)|Мінская абсерваторыя]] (архітэктар [[Іван Іосіфавіч Валодзька|І. Валодзька]]), драматычны тэатр у Бабруйску (архітэктар [[Андрэй Андрэевіч Оль|А. Оль]])<ref>{{Артыкул|спасылка=https://elib.bsu.by/handle/123456789/14901|аўтар=Морозов, Евгений Валерьевич|загаловак=Архитектурное наследие Беларуси 1920-1930-х годов. Проблемы атрибуции и сохранения|год=2007-05|мова=ru}}</ref>. == Дзейнасць == Акрамя сходаў харчавікоў, працы гурткоў (у 1939 годзе, напрыклад, іх было 9: драматычны, харавы, струнны, балетны і інш., займалася 137 чалавек), тут ладзіліся значныя ў маштабе Рэспублікі мерапрыемствы. Так, у красавіку 1931 года ў клубе прайшла першая ў БССР канферэнцыя прафсаюзаў. У 1932 годзе ― спаборніцтвы беларускіх і англійскіх баксёраў. У 1935 годзе-Усебеларуская выстава цацак са 150 тысячай экспанатаў. У клубе выступалі [[Леанід Восіпавіч Уцёсаў|Леанід Уцёсаў]], [[Клаўдзія Іванаўна Шульжэнка|Клаўдзія Шульжэнка]], аркестр [[Эдзі Рознер]]а і інш. Пры нямецкай акупацыі тут быў салдацкі клуб<ref>{{Cite web|url=http://minsk-old-new.com/minsk-2788.htm|title=Кинотеатр «Победа»|publisher=Минск старый и новый|archive-url=https://web.archive.org/web/20131214085748/http://minsk-old-new.com/minsk-2788.htm|archive-date=2013-12-14|access-date=2013-10-15}}</ref>. Будынак пацярпеў падчас авіяналёту пасля вызвалення Мінска — 25 чэрвеня 1944 года, наколькі моцна ― невядома. Ад Спаса-Праабражэнскай царквы, якая стаяла побач, засталася выгаралая скрынка. На месцы клуба, выкарыстаўшы яго сцены, падмурак і аб’ёмна-прасторавую структуру глядзельнай залы, па праекце архітэктара [[Іосіф Рыгоравіч Лангбард|І. Лангбарда]] пры удзеле [[Міхаіл Іванавіч Бакланаў|М. Бакланава]] быў пабудаваны [[Перамога (кінатэатр, Мінск)|кінатэатр «Перамога»]] (адкрыты ў 1950 годзе). У тлумачальнай запісцы 1948 года сказана: «рабочыя чарцяжы кінатэатра распрацаваны з улікам максімальнага выкарыстання сцен і перакрыццяў існуючай скрынкі. … Глядзельная зала запраектавана ў габарытах існуючай залы і былой сцэны…»<ref>Техно-рабочий проект кинотеатра «Победа». Архитектурно-строительная часть. Пояснительная записка. № 9047 // ''Государственный архив технической документации. Фонд 105''. — Минск, 1948.</ref>. == Крыніцы == {{Reflist}} == Літаратура == * ''Воинов А. А.''&nbsp;История архитектуры Белоруссии : Советский период.&nbsp;— Мн: Вышэйшая школа, 1975.&nbsp;— 216&nbsp;с. * ''Морозов Е. В.'' Конструктивизм в архитектуре Советской Беларуси // Вестник Белорусской академии архитектуры. — Минск, 2005. — Вып. 1. — С. 47-50. [[Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі канструктывізм]] [[Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мінска]] [[Катэгорыя:Славутасці Мінска]] [[Катэгорыя:З'явіліся ў 1929 годзе]] qh1o2pakqwxvmfvk83axmllkaqhhzkl Спіс памерлых у 2026 годзе 0 797104 5134946 5134714 2026-05-02T13:29:21Z DobryBrat 5701 /* Сакавік */ [[Зінаіда Дзмітрыеўна Гарачка]] 5134946 wikitext text/x-wiki {{Бягучыя падзеі}}{{Кароткае апісанне|інфармацыйная старонка-спіс у праекце Вікімедыя}} {{Інфармацыйны спіс}} У гэтым спісе прадстаўлены пералік персон, памерлых у [[2026]] годзе. == Студзень == [[Файл:Louis_E_Brus.jpg|150px|thumb|[[Луіс Брус]]]] [[Файл:Catherine_O'Hara_at_the_2024_Toronto_International_Film_Festival_(cropped).jpg|150px|thumb|[[Кэтрын О’Хара]]]] * [[5 студзеня]]: [[Олдрыч Эймс]] (84) — супрацоўнік контрразведвальнага падраздзялення [[ЦРУ]] [[ЗША]], агент савецкіх і расійскіх спецслужбаў. * [[8 студзеня]]: [[Ульяна Ларыёнаўна Сямёнава]] (73) — латвійская савецкая баскетбалістка, двукразовая алімпійская чемпіёнка. * 8 студзеня: [[Антон Іванавіч Ятусевіч]] (79) — беларускі вучоны ў галіне ветэрынарыі і паразіталогіі, рэктар [[Віцебская дзяржаўная акадэмія ветэрынарнай медыцыны|Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны]] (1998—2016). * [[10 студзеня]]: [[Лаянел Расакавіч Адамс]] (31) — расійскі [[футбаліст]]<ref>[https://www.sport-express.ru/football/rfpl/reviews/eks-futbolist-cska-layonel-adams-pogib-posle-padeniya-iz-okna-v-podmoskove-podrobnosti-proisshestviya-2390299/ Трагедия в Подмосковье: воспитанник ЦСКА Адамс выпал из окна высотки и умер до приезда врачей]</ref>. * 10 студзеня: [[Анатоль Віктаравіч Кудзельскі]] (91) — беларускі вучоны ў галіне рэгіянальнай геалогіі і гідрагеалогіі, [[член-карэспандэнт НАН Беларусі|член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]] (1996). * [[11 студзеня]]: [[Васіль Іванавіч Бернік]] (79) — беларускі матэматык, доктар фізіка-матэматычных навук (1986), прафесар (1992). * 11 студзеня: [[Луіс Брус]] (82) — амерыканскі хімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (2023). * [[13 студзеня]]: [[Георгіяс Васіліу]] (94) — кіпрскі палітык, Прэзідэнт Рэспублікі Кіпр (1988—1993). * [[14 студзеня]]: [[Фелікс Фёдаравіч Гумен]] (84) — беларускі мастак. * 14 студзеня: [[Ніна Уладзіміраўна Кожар]] (73) — беларускі архітэктар<ref>[http://www.bsa.by/news/BUA/14-yanvarya-2026-g-ushla-iz-jizni-nina-vladimirovna-kojar 14 января 2026 г. ушла из жизни Нина Владимировна Кожар]</ref>. * [[15 студзеня]]: [[Юрый Антонавіч Пышнік]] (83) — беларускі футбаліст, майстар спорту Рэспублікі Беларусь міжнароднага класа, [[Заслужаны трэнер Рэспублікі Беларусь]]. * [[16 студзеня]]: [[Анатоль Дзмітрыевіч Забалоцкі]] (90) — беларускі кінааператар-пастаноўшчык, фотамастак, [[Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР]] (1967). * [[21 студзеня]]: [[Юрый Уладзіміравіч Чонка]] (34) — украінскі [[футбол|футбаліст]], [[паўабаронца (футбол)|паўабаронца]]. * [[25 студзеня]]: [[Аляксандр Фёдаравіч Чарняўскі]] (87) — беларускі вучоны ў галіне інфарматыкі, акадэмік [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]] (1994)<ref>[https://niipfp.bsu.by/index.php?p=events&i=0 Соболезнования в связи со смертью А. Ф. Чернявского]</ref>. * 25 студзеня: [[Лі Хе Чхан]] (73) — паўднёвакарэйскі палітык, Прэм’ер-міністр [[Паўднёвая Карэя|Рэспублікі Карэя]] (2004—2006). * [[30 студзеня]]: [[Кэтрын О’Хара]] (71) — канада-амерыканская актрыса і сцэнарыстка, лаўрэат прэмій «Эмі» (1982, 2020) і «Залаты глобус» (2021). == Люты == [[Файл:Константин Богданов.jpg|thumb|150px|[[Канстанцін Анатолевіч Багданаў|Канстанцін Багданаў]]]] [[Файл:Meeting of the families of the martyrs of the authority with the Leader of the Revolution on the birthday of Amir al-Mu'minin (peace be upon him) 58 (khamenei.ir, 2026) (cropped 3).jpg|thumb|150px|[[Алі Хаменеі]]]] * [[1 лютага]]: [[Уладзімір Аляксандравіч Ткачэнка]] (77) — беларускі [[мастак]]-[[жывапіс]]ец. * [[3 лютага]]: [[Саіф аль-Іслам Кадафі]] (53) — [[Лівія|лівійскі]] інжынер і палітычны дзеяч, доктар філасофіі, сын [[Муамар Кадафі|Муамара Кадафі]]. * [[8 лютага]]: [[Казімір Велікаселец]] (80) — беларускі рымска-каталіцкі царкоўны дзеяч, апостальскі адміністратар [[Мінска-Магілёўская архідыяцэзія|Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі]] (2021)<ref>[https://catholic.by/3/news/18836-na-81-m-godze-zhytstsya-adysho-u-vechnasts-biskup-kazimir-velikaselets-najstarejshy-ierarkh-u-belarusi На 81-м годзе жыцця адышоў у вечнасць біскуп Казімір Велікаселец — найстарэйшы каталіцкі іерарх у Беларусі]</ref>. * [[10 лютага]]: [[Уладзімір Іванавіч Акулаў]] (71) — беларускі мастак-авангардыст<ref>[https://s-k.by/%D0%B2-%D1%81%D0%BB%D1%83%D1%86%D0%BA%D0%B5-%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B0-%D0%BA%D0%B2%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%80%D0%B0-3/ В Слуцке горела квартира]</ref>. * 10 лютага: [[Міхась Губернатараў]] (79) — беларускі паэт, літаратуразнавец. * 10 лютага: [[Раман Міхайлавіч Цымбераў]] (44) — беларускі паэт, выдавец і кнігагандляр. * [[11 лютага]]: [[Дэвід Хейвуд Шварц]] (83) — амерыканскі дыпламат, Пасол ЗША у Беларусі (1992—1994)<ref>[https://www.tlyfh.com/obituary/david-swartz David’s Obituary]</ref>. * [[12 лютага]]: [[Бажэна Дыкель]] (77) — польская актрыса тэатра і кіно. * [[13 лютага]]: [[Рой Аляксандравіч Мядзведзеў]] (100) — савецкі і расійскі публіцыст, педагог, гісторык. * [[15 лютага]]: [[Роберт Дзюваль]] (95) — амерыканскі акцёр і кінарэжысёр. * 15 лютага: [[Людміла Уладзіміраўна Юрчанка]] (82) — украінская оперная спявачка. * [[16 лютага]]: [[Элені Глікадзі-Арвелер]] (99) — грэчаскі гісторык-візантыніст і ўніверсітэцкі прафесар. * [[21 лютага]]: [[Канстанцін Анатолевіч Багданаў]] (62) — расійскі філолаг, фалькларыст, семіётык, гісторык культуры. * [[22 лютага]]: [[Біргіта Андэрсан]] (92) — шведская актрыса і комік. * [[24 лютага]]: [[Цырыл Кола]] (98) — [[Лужычане|лужыцкі]] пісьменнік, перакладчык, драматург, літаратурны крытык і публіцыст. * [[25 лютага]]: [[Людвіг Скоці]] (77) — [[науру]]анскі палітык, [[Прэзідэнт Науру]] (2003, 2004—2007). * [[28 лютага]]: [[Азіз Насірзадэ]] (62) — [[іран]]кі дзяржаўны і вайсковы дзеяч, міністр абароны. * 28 лютага: [[Махамад Пакпур]] (64) — іранскі дзяржаўны і вайсковы дзеяч, генерал-маёр, галоўнакамандуючы [[КВІР|Корпуса вартавых ісламскай рэвалюцыі]]. * 28 лютага: [[Алі Хаменеі]] (86) — іранскі рэлігійны і дзяржаўны дзеяч, Вышэйшы кіраўнік (Рахбар) Ірана<ref>[https://ria.ru/20260301/iran-2077576048.html Верховный лидер Ирана погиб]</ref>. == Сакавік == [[Файл:KariznaV.jpg|thumb|150px|Уладзімір Карызна]] [[Файл:Ali_Larijani,_2021-01-12_(cropped).jpg|thumb|150px|Алі Ларыджані]] [[Файл:Chuck_Norris_May_2015.jpg|thumb|150px|Чак Норыс]] * [[1 сакавіка]]: [[Давід Одсан]] (78) — [[Ісландыя|ісландскі]] дзяржаўны дзеяч, [[Прэм’ер-міністр Ісландыі]] (1991—2004). * [[5 сакавіка]]: [[Уладзімір Іванавіч Карызна]] (87) — [[Беларусь|беларускі]] [[паэт]], [[перакладчык]]. * [[6 сакавіка]]: [[Аляксандр Дзмітрыевіч Дулічэнка]] (84) — савецкі і эстонскі лінгвіст. * [[8 сакавіка]]: [[Энтані Джэймс Легет]] (87) — брытана-амерыканскі [[фізік]], лаўрэат [[Нобелеўская прэмія па фізіцы|Нобелеўскай прэміі па фізіцы]] (2003). * [[9 сакавіка]]: [[Георгій Якаўлевіч Галенчанка]] (89) — [[Беларусь|беларускі]] [[гісторык]]-[[медыявіст]], [[кнігазнавец]], [[скарыназнавец]]. * [[14 сакавіка]]: [[Крыстафер Сімс]] (83) — [[ЗША|амерыканскі]] эканаміст, лаўрэат [[Нобелеўская прэмія па эканоміцы|Нобелеўскай прэміі па эканоміцы]] (2011). * 14 сакавіка: [[Юрген Хабермас]] (96) — нямецкі [[філосаф]] і сацыёлаг. * [[16 сакавіка]]: [[Сяргей Апанасавіч Максіменка]] (71) — беларускі фізік, [[Доктар навук|доктар фізіка-матэматычных навук]] (1996), [[прафесар]] (2014)<ref>[https://inp.bsu.by/index.php/ru/institut-ru/novosti/494-sergej-afanasevic-maksimenko-13-08-1954-16-03-2026 Сергей Афанасьевич Максименко 13.08.1954 — 16.03.2026]</ref>. * [[17 сакавіка]]: [[Алі Ларыджані]] (67) — іранскі дзяржаўны дзеяч, сакратар Вышэйшага савета нацыянальнай бяспекі [[Ісламская Рэспубліка Іран|Ірана]]. * 17 сакавіка: [[Ілья II (Каталікос-Патрыярх Грузіі)|Ілья II]] (93) — [[Каталікос-Патрыярх Грузіі]]. * [[18 сакавіка]]: [[Хэйсукэ Хіранака]] (94) — японскі і амерыканскі [[матэматык]], лаўрэат Філдсаўскай прэміі (1970). * [[19 сакавіка]]: [[Чак Норыс]] (86) — [[ЗША|амерыканскі]] акцёр і майстар баявых мастацтваў. * [[20 сакавіка]]: [[Майкл Бішап]] (90) — [[ЗША|амерыканскі]] [[анколаг]], лаўрэат [[Нобелеўская прэмія па фізіялогіі і медыцыне|Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне]] (1989). * 20 сакавіка: [[Роберт Мюлер]] (81) — [[ЗША|амерыканскі]] дзяржаўны дзеяч, дырэктар [[ФБР]] (2001—2013). * 20 сакавіка: [[Філарэт (Патрыярх Кіеўскі)]] (97) — украінскі [[Праваслаўе|праваслаўны]] царкоўны дзеяч, [[архірэй]]. * 20 сакавіка: [[Уладзімір Канстанцінавіч Шумны]] (92) — савецкі і расійскі генетык, акадэмік [[АН СССР]] (1990)<ref>[https://rberega.info/archives/145176 В Новосибирске ушёл из жизни выдающийся генетик Владимир Шумный]</ref>. * [[22 сакавіка]]: [[Ліянель Жаспен]] (88) — французскі дзяржаўны дзеяч, [[Прэм’ер-міністр Францыі]] (1997—2002). * [[24 сакавіка]]: [[Біруце Галдзікас]] (79) — канадскі антраполаг, прыматолаг. * [[25 сакавіка]]: [[Мікалай Люцыянавіч Арлоў]] (73) — расійскі герпетолаг. * [[28 сакавіка]]: [[Зінаіда Дзмітрыеўна Гарачка]] (94) — Герой Сацыялістычнай Працы (1966). * [[29 сакавіка]]: [[Веслаў Мысліўскі]] (94) — польскі пісьменнік<ref>[https://wyborcza.pl/magazyn/7,124059,14719844,wszystko-co-mialem-do-powiedzenia-napisalem-rozmowa-z.html Wszystko, co miałem do powiedzenia, napisałem. Rozmowa z Wiesławem Myśliwskim]</ref>. * [[30 сакавіка]]: [[Алег Барысавіч Сонін]] (77) — беларускі кампазітар. * [[31 сакавіка]]: [[Эдуард Аляксандравіч Какшароў]] (50) — расійскі гандбаліст, Алімпійскі чэмпіён (2000), галоўны трэнер гандбольнага клуба «[[Мяшкоў Брэст]]» (2023—2026)<ref>[https://sport5.by/news/handball/Stali-izvestny-podrobnosti-smerti-Eduarda-Koksharova/ «Открыли номер — Эдика уже нет»: стали известны подробности смерти Кокшарова]</ref>. == Красавік == * [[5 красавіка]]: [[Анатоль Леанідавіч Верабей|Анатоль Верабей]] (75) — беларускі літаратуразнавец, крытык, даследчык творчасці [[Уладзімір Караткевіч|Уладзіміра Караткевіча]]. * [[7 красавіка]]: [[Мірча Лучэску]] (80) — румынскі футбаліст і футбольны трэнер. * [[8 красавіка]]: [[Герд Вінер]] (89) — нямецкі жывапісец і графік. * [[11 красавіка]]: [[Ігар Адамавіч Ціткоўскі]] (70) — беларускі мастак-графік, гісторык архітэктуры Беларусі<ref>[https://rcntsluck.by/2026/04/11/ushyol-iz-zhizni-igor-titkovskij-hudozhnik-kraeved-letopisecz-sluczka/ Ушёл из жизни Игорь Титковский: художник, краевед, летописец Слуцка]</ref>. * [[14 красавіка]]: [[Галіна Іосіфаўна Марцінкевіч]] (90) — беларускі вучоны-географ. * [[16 красавіка]]: [[Кадзуо Іманісі]] (85) — японскі футбаліст. * 16 красавіка: [[Мікалай Андрэевіч Кавалёў]] (88) — беларускі вучоны ў галіне ветэрынарыі, акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2003). * [[17 красавіка]]: [[Наталі Бай]] (77) — французская актрыса. * 17 красавіка: [[Барыс Алегавіч Юрцін]] (93) — беларускі архітэктар. * [[25 красавіка]]: [[Садзіё Камара]] (47) — міністр абароны [[Малі]]. * [[30 красавіка]]: [[Георг Базеліц]] (88) — нямецкі жывапісец, графік і скульптар. == Гл. таксама == * [[Спіс народжаных у 2026 годзе]] == Крыніцы == {{Reflist}} == Спасылкі == {{Навігацыя}} {{Афіцыйны сайт}} {{Вонкавыя спасылкі}} {{Храналагічны пералік}} [[Катэгорыя:Памерлі ў 2026 годзе| ]] [[Катэгорыя:Спісы памерлых паводле гадоў|2026]] kkh95veb0urmbdnoq4utgqrs1mgmhip 5134951 5134946 2026-05-02T13:33:14Z DobryBrat 5701 /* Красавік */ [[Зоф’я Здыбіцка]] 5134951 wikitext text/x-wiki {{Бягучыя падзеі}}{{Кароткае апісанне|інфармацыйная старонка-спіс у праекце Вікімедыя}} {{Інфармацыйны спіс}} У гэтым спісе прадстаўлены пералік персон, памерлых у [[2026]] годзе. == Студзень == [[Файл:Louis_E_Brus.jpg|150px|thumb|[[Луіс Брус]]]] [[Файл:Catherine_O'Hara_at_the_2024_Toronto_International_Film_Festival_(cropped).jpg|150px|thumb|[[Кэтрын О’Хара]]]] * [[5 студзеня]]: [[Олдрыч Эймс]] (84) — супрацоўнік контрразведвальнага падраздзялення [[ЦРУ]] [[ЗША]], агент савецкіх і расійскіх спецслужбаў. * [[8 студзеня]]: [[Ульяна Ларыёнаўна Сямёнава]] (73) — латвійская савецкая баскетбалістка, двукразовая алімпійская чемпіёнка. * 8 студзеня: [[Антон Іванавіч Ятусевіч]] (79) — беларускі вучоны ў галіне ветэрынарыі і паразіталогіі, рэктар [[Віцебская дзяржаўная акадэмія ветэрынарнай медыцыны|Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны]] (1998—2016). * [[10 студзеня]]: [[Лаянел Расакавіч Адамс]] (31) — расійскі [[футбаліст]]<ref>[https://www.sport-express.ru/football/rfpl/reviews/eks-futbolist-cska-layonel-adams-pogib-posle-padeniya-iz-okna-v-podmoskove-podrobnosti-proisshestviya-2390299/ Трагедия в Подмосковье: воспитанник ЦСКА Адамс выпал из окна высотки и умер до приезда врачей]</ref>. * 10 студзеня: [[Анатоль Віктаравіч Кудзельскі]] (91) — беларускі вучоны ў галіне рэгіянальнай геалогіі і гідрагеалогіі, [[член-карэспандэнт НАН Беларусі|член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]] (1996). * [[11 студзеня]]: [[Васіль Іванавіч Бернік]] (79) — беларускі матэматык, доктар фізіка-матэматычных навук (1986), прафесар (1992). * 11 студзеня: [[Луіс Брус]] (82) — амерыканскі хімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (2023). * [[13 студзеня]]: [[Георгіяс Васіліу]] (94) — кіпрскі палітык, Прэзідэнт Рэспублікі Кіпр (1988—1993). * [[14 студзеня]]: [[Фелікс Фёдаравіч Гумен]] (84) — беларускі мастак. * 14 студзеня: [[Ніна Уладзіміраўна Кожар]] (73) — беларускі архітэктар<ref>[http://www.bsa.by/news/BUA/14-yanvarya-2026-g-ushla-iz-jizni-nina-vladimirovna-kojar 14 января 2026 г. ушла из жизни Нина Владимировна Кожар]</ref>. * [[15 студзеня]]: [[Юрый Антонавіч Пышнік]] (83) — беларускі футбаліст, майстар спорту Рэспублікі Беларусь міжнароднага класа, [[Заслужаны трэнер Рэспублікі Беларусь]]. * [[16 студзеня]]: [[Анатоль Дзмітрыевіч Забалоцкі]] (90) — беларускі кінааператар-пастаноўшчык, фотамастак, [[Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР]] (1967). * [[21 студзеня]]: [[Юрый Уладзіміравіч Чонка]] (34) — украінскі [[футбол|футбаліст]], [[паўабаронца (футбол)|паўабаронца]]. * [[25 студзеня]]: [[Аляксандр Фёдаравіч Чарняўскі]] (87) — беларускі вучоны ў галіне інфарматыкі, акадэмік [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]] (1994)<ref>[https://niipfp.bsu.by/index.php?p=events&i=0 Соболезнования в связи со смертью А. Ф. Чернявского]</ref>. * 25 студзеня: [[Лі Хе Чхан]] (73) — паўднёвакарэйскі палітык, Прэм’ер-міністр [[Паўднёвая Карэя|Рэспублікі Карэя]] (2004—2006). * [[30 студзеня]]: [[Кэтрын О’Хара]] (71) — канада-амерыканская актрыса і сцэнарыстка, лаўрэат прэмій «Эмі» (1982, 2020) і «Залаты глобус» (2021). == Люты == [[Файл:Константин Богданов.jpg|thumb|150px|[[Канстанцін Анатолевіч Багданаў|Канстанцін Багданаў]]]] [[Файл:Meeting of the families of the martyrs of the authority with the Leader of the Revolution on the birthday of Amir al-Mu'minin (peace be upon him) 58 (khamenei.ir, 2026) (cropped 3).jpg|thumb|150px|[[Алі Хаменеі]]]] * [[1 лютага]]: [[Уладзімір Аляксандравіч Ткачэнка]] (77) — беларускі [[мастак]]-[[жывапіс]]ец. * [[3 лютага]]: [[Саіф аль-Іслам Кадафі]] (53) — [[Лівія|лівійскі]] інжынер і палітычны дзеяч, доктар філасофіі, сын [[Муамар Кадафі|Муамара Кадафі]]. * [[8 лютага]]: [[Казімір Велікаселец]] (80) — беларускі рымска-каталіцкі царкоўны дзеяч, апостальскі адміністратар [[Мінска-Магілёўская архідыяцэзія|Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі]] (2021)<ref>[https://catholic.by/3/news/18836-na-81-m-godze-zhytstsya-adysho-u-vechnasts-biskup-kazimir-velikaselets-najstarejshy-ierarkh-u-belarusi На 81-м годзе жыцця адышоў у вечнасць біскуп Казімір Велікаселец — найстарэйшы каталіцкі іерарх у Беларусі]</ref>. * [[10 лютага]]: [[Уладзімір Іванавіч Акулаў]] (71) — беларускі мастак-авангардыст<ref>[https://s-k.by/%D0%B2-%D1%81%D0%BB%D1%83%D1%86%D0%BA%D0%B5-%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B0-%D0%BA%D0%B2%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%80%D0%B0-3/ В Слуцке горела квартира]</ref>. * 10 лютага: [[Міхась Губернатараў]] (79) — беларускі паэт, літаратуразнавец. * 10 лютага: [[Раман Міхайлавіч Цымбераў]] (44) — беларускі паэт, выдавец і кнігагандляр. * [[11 лютага]]: [[Дэвід Хейвуд Шварц]] (83) — амерыканскі дыпламат, Пасол ЗША у Беларусі (1992—1994)<ref>[https://www.tlyfh.com/obituary/david-swartz David’s Obituary]</ref>. * [[12 лютага]]: [[Бажэна Дыкель]] (77) — польская актрыса тэатра і кіно. * [[13 лютага]]: [[Рой Аляксандравіч Мядзведзеў]] (100) — савецкі і расійскі публіцыст, педагог, гісторык. * [[15 лютага]]: [[Роберт Дзюваль]] (95) — амерыканскі акцёр і кінарэжысёр. * 15 лютага: [[Людміла Уладзіміраўна Юрчанка]] (82) — украінская оперная спявачка. * [[16 лютага]]: [[Элені Глікадзі-Арвелер]] (99) — грэчаскі гісторык-візантыніст і ўніверсітэцкі прафесар. * [[21 лютага]]: [[Канстанцін Анатолевіч Багданаў]] (62) — расійскі філолаг, фалькларыст, семіётык, гісторык культуры. * [[22 лютага]]: [[Біргіта Андэрсан]] (92) — шведская актрыса і комік. * [[24 лютага]]: [[Цырыл Кола]] (98) — [[Лужычане|лужыцкі]] пісьменнік, перакладчык, драматург, літаратурны крытык і публіцыст. * [[25 лютага]]: [[Людвіг Скоці]] (77) — [[науру]]анскі палітык, [[Прэзідэнт Науру]] (2003, 2004—2007). * [[28 лютага]]: [[Азіз Насірзадэ]] (62) — [[іран]]кі дзяржаўны і вайсковы дзеяч, міністр абароны. * 28 лютага: [[Махамад Пакпур]] (64) — іранскі дзяржаўны і вайсковы дзеяч, генерал-маёр, галоўнакамандуючы [[КВІР|Корпуса вартавых ісламскай рэвалюцыі]]. * 28 лютага: [[Алі Хаменеі]] (86) — іранскі рэлігійны і дзяржаўны дзеяч, Вышэйшы кіраўнік (Рахбар) Ірана<ref>[https://ria.ru/20260301/iran-2077576048.html Верховный лидер Ирана погиб]</ref>. == Сакавік == [[Файл:KariznaV.jpg|thumb|150px|Уладзімір Карызна]] [[Файл:Ali_Larijani,_2021-01-12_(cropped).jpg|thumb|150px|Алі Ларыджані]] [[Файл:Chuck_Norris_May_2015.jpg|thumb|150px|Чак Норыс]] * [[1 сакавіка]]: [[Давід Одсан]] (78) — [[Ісландыя|ісландскі]] дзяржаўны дзеяч, [[Прэм’ер-міністр Ісландыі]] (1991—2004). * [[5 сакавіка]]: [[Уладзімір Іванавіч Карызна]] (87) — [[Беларусь|беларускі]] [[паэт]], [[перакладчык]]. * [[6 сакавіка]]: [[Аляксандр Дзмітрыевіч Дулічэнка]] (84) — савецкі і эстонскі лінгвіст. * [[8 сакавіка]]: [[Энтані Джэймс Легет]] (87) — брытана-амерыканскі [[фізік]], лаўрэат [[Нобелеўская прэмія па фізіцы|Нобелеўскай прэміі па фізіцы]] (2003). * [[9 сакавіка]]: [[Георгій Якаўлевіч Галенчанка]] (89) — [[Беларусь|беларускі]] [[гісторык]]-[[медыявіст]], [[кнігазнавец]], [[скарыназнавец]]. * [[14 сакавіка]]: [[Крыстафер Сімс]] (83) — [[ЗША|амерыканскі]] эканаміст, лаўрэат [[Нобелеўская прэмія па эканоміцы|Нобелеўскай прэміі па эканоміцы]] (2011). * 14 сакавіка: [[Юрген Хабермас]] (96) — нямецкі [[філосаф]] і сацыёлаг. * [[16 сакавіка]]: [[Сяргей Апанасавіч Максіменка]] (71) — беларускі фізік, [[Доктар навук|доктар фізіка-матэматычных навук]] (1996), [[прафесар]] (2014)<ref>[https://inp.bsu.by/index.php/ru/institut-ru/novosti/494-sergej-afanasevic-maksimenko-13-08-1954-16-03-2026 Сергей Афанасьевич Максименко 13.08.1954 — 16.03.2026]</ref>. * [[17 сакавіка]]: [[Алі Ларыджані]] (67) — іранскі дзяржаўны дзеяч, сакратар Вышэйшага савета нацыянальнай бяспекі [[Ісламская Рэспубліка Іран|Ірана]]. * 17 сакавіка: [[Ілья II (Каталікос-Патрыярх Грузіі)|Ілья II]] (93) — [[Каталікос-Патрыярх Грузіі]]. * [[18 сакавіка]]: [[Хэйсукэ Хіранака]] (94) — японскі і амерыканскі [[матэматык]], лаўрэат Філдсаўскай прэміі (1970). * [[19 сакавіка]]: [[Чак Норыс]] (86) — [[ЗША|амерыканскі]] акцёр і майстар баявых мастацтваў. * [[20 сакавіка]]: [[Майкл Бішап]] (90) — [[ЗША|амерыканскі]] [[анколаг]], лаўрэат [[Нобелеўская прэмія па фізіялогіі і медыцыне|Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне]] (1989). * 20 сакавіка: [[Роберт Мюлер]] (81) — [[ЗША|амерыканскі]] дзяржаўны дзеяч, дырэктар [[ФБР]] (2001—2013). * 20 сакавіка: [[Філарэт (Патрыярх Кіеўскі)]] (97) — украінскі [[Праваслаўе|праваслаўны]] царкоўны дзеяч, [[архірэй]]. * 20 сакавіка: [[Уладзімір Канстанцінавіч Шумны]] (92) — савецкі і расійскі генетык, акадэмік [[АН СССР]] (1990)<ref>[https://rberega.info/archives/145176 В Новосибирске ушёл из жизни выдающийся генетик Владимир Шумный]</ref>. * [[22 сакавіка]]: [[Ліянель Жаспен]] (88) — французскі дзяржаўны дзеяч, [[Прэм’ер-міністр Францыі]] (1997—2002). * [[24 сакавіка]]: [[Біруце Галдзікас]] (79) — канадскі антраполаг, прыматолаг. * [[25 сакавіка]]: [[Мікалай Люцыянавіч Арлоў]] (73) — расійскі герпетолаг. * [[28 сакавіка]]: [[Зінаіда Дзмітрыеўна Гарачка]] (94) — Герой Сацыялістычнай Працы (1966). * [[29 сакавіка]]: [[Веслаў Мысліўскі]] (94) — польскі пісьменнік<ref>[https://wyborcza.pl/magazyn/7,124059,14719844,wszystko-co-mialem-do-powiedzenia-napisalem-rozmowa-z.html Wszystko, co miałem do powiedzenia, napisałem. Rozmowa z Wiesławem Myśliwskim]</ref>. * [[30 сакавіка]]: [[Алег Барысавіч Сонін]] (77) — беларускі кампазітар. * [[31 сакавіка]]: [[Эдуард Аляксандравіч Какшароў]] (50) — расійскі гандбаліст, Алімпійскі чэмпіён (2000), галоўны трэнер гандбольнага клуба «[[Мяшкоў Брэст]]» (2023—2026)<ref>[https://sport5.by/news/handball/Stali-izvestny-podrobnosti-smerti-Eduarda-Koksharova/ «Открыли номер — Эдика уже нет»: стали известны подробности смерти Кокшарова]</ref>. == Красавік == * [[5 красавіка]]: [[Анатоль Леанідавіч Верабей|Анатоль Верабей]] (75) — беларускі літаратуразнавец, крытык, даследчык творчасці [[Уладзімір Караткевіч|Уладзіміра Караткевіча]]. * [[7 красавіка]]: [[Мірча Лучэску]] (80) — румынскі футбаліст і футбольны трэнер. * [[8 красавіка]]: [[Герд Вінер]] (89) — нямецкі жывапісец і графік. * [[11 красавіка]]: [[Ігар Адамавіч Ціткоўскі]] (70) — беларускі мастак-графік, гісторык архітэктуры Беларусі<ref>[https://rcntsluck.by/2026/04/11/ushyol-iz-zhizni-igor-titkovskij-hudozhnik-kraeved-letopisecz-sluczka/ Ушёл из жизни Игорь Титковский: художник, краевед, летописец Слуцка]</ref>. * [[14 красавіка]]: [[Галіна Іосіфаўна Марцінкевіч]] (90) — беларускі вучоны-географ. * [[16 красавіка]]: [[Кадзуо Іманісі]] (85) — японскі футбаліст. * 16 красавіка: [[Мікалай Андрэевіч Кавалёў]] (88) — беларускі вучоны ў галіне ветэрынарыі, акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2003). * [[17 красавіка]]: [[Наталі Бай]] (77) — французская актрыса. * 17 красавіка: [[Барыс Алегавіч Юрцін]] (93) — беларускі архітэктар. * [[24 красавіка]]: [[Зоф’я Здыбіцка]] (97) — польскі філосаф. * [[25 красавіка]]: [[Садзіё Камара]] (47) — міністр абароны [[Малі]]. * [[30 красавіка]]: [[Георг Базеліц]] (88) — нямецкі жывапісец, графік і скульптар. == Гл. таксама == * [[Спіс народжаных у 2026 годзе]] == Крыніцы == {{Reflist}} == Спасылкі == {{Навігацыя}} {{Афіцыйны сайт}} {{Вонкавыя спасылкі}} {{Храналагічны пералік}} [[Катэгорыя:Памерлі ў 2026 годзе| ]] [[Катэгорыя:Спісы памерлых паводле гадоў|2026]] o3082a0l97e5yt3ui6ymve4r3nqakj6 5135149 5134951 2026-05-03T06:01:00Z DobryBrat 5701 /* Красавік */ [[Уладзімір Іванавіч Куліковіч]] 5135149 wikitext text/x-wiki {{Бягучыя падзеі}}{{Кароткае апісанне|інфармацыйная старонка-спіс у праекце Вікімедыя}} {{Інфармацыйны спіс}} У гэтым спісе прадстаўлены пералік персон, памерлых у [[2026]] годзе. == Студзень == [[Файл:Louis_E_Brus.jpg|150px|thumb|[[Луіс Брус]]]] [[Файл:Catherine_O'Hara_at_the_2024_Toronto_International_Film_Festival_(cropped).jpg|150px|thumb|[[Кэтрын О’Хара]]]] * [[5 студзеня]]: [[Олдрыч Эймс]] (84) — супрацоўнік контрразведвальнага падраздзялення [[ЦРУ]] [[ЗША]], агент савецкіх і расійскіх спецслужбаў. * [[8 студзеня]]: [[Ульяна Ларыёнаўна Сямёнава]] (73) — латвійская савецкая баскетбалістка, двукразовая алімпійская чемпіёнка. * 8 студзеня: [[Антон Іванавіч Ятусевіч]] (79) — беларускі вучоны ў галіне ветэрынарыі і паразіталогіі, рэктар [[Віцебская дзяржаўная акадэмія ветэрынарнай медыцыны|Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны]] (1998—2016). * [[10 студзеня]]: [[Лаянел Расакавіч Адамс]] (31) — расійскі [[футбаліст]]<ref>[https://www.sport-express.ru/football/rfpl/reviews/eks-futbolist-cska-layonel-adams-pogib-posle-padeniya-iz-okna-v-podmoskove-podrobnosti-proisshestviya-2390299/ Трагедия в Подмосковье: воспитанник ЦСКА Адамс выпал из окна высотки и умер до приезда врачей]</ref>. * 10 студзеня: [[Анатоль Віктаравіч Кудзельскі]] (91) — беларускі вучоны ў галіне рэгіянальнай геалогіі і гідрагеалогіі, [[член-карэспандэнт НАН Беларусі|член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]] (1996). * [[11 студзеня]]: [[Васіль Іванавіч Бернік]] (79) — беларускі матэматык, доктар фізіка-матэматычных навук (1986), прафесар (1992). * 11 студзеня: [[Луіс Брус]] (82) — амерыканскі хімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (2023). * [[13 студзеня]]: [[Георгіяс Васіліу]] (94) — кіпрскі палітык, Прэзідэнт Рэспублікі Кіпр (1988—1993). * [[14 студзеня]]: [[Фелікс Фёдаравіч Гумен]] (84) — беларускі мастак. * 14 студзеня: [[Ніна Уладзіміраўна Кожар]] (73) — беларускі архітэктар<ref>[http://www.bsa.by/news/BUA/14-yanvarya-2026-g-ushla-iz-jizni-nina-vladimirovna-kojar 14 января 2026 г. ушла из жизни Нина Владимировна Кожар]</ref>. * [[15 студзеня]]: [[Юрый Антонавіч Пышнік]] (83) — беларускі футбаліст, майстар спорту Рэспублікі Беларусь міжнароднага класа, [[Заслужаны трэнер Рэспублікі Беларусь]]. * [[16 студзеня]]: [[Анатоль Дзмітрыевіч Забалоцкі]] (90) — беларускі кінааператар-пастаноўшчык, фотамастак, [[Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР]] (1967). * [[21 студзеня]]: [[Юрый Уладзіміравіч Чонка]] (34) — украінскі [[футбол|футбаліст]], [[паўабаронца (футбол)|паўабаронца]]. * [[25 студзеня]]: [[Аляксандр Фёдаравіч Чарняўскі]] (87) — беларускі вучоны ў галіне інфарматыкі, акадэмік [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]] (1994)<ref>[https://niipfp.bsu.by/index.php?p=events&i=0 Соболезнования в связи со смертью А. Ф. Чернявского]</ref>. * 25 студзеня: [[Лі Хе Чхан]] (73) — паўднёвакарэйскі палітык, Прэм’ер-міністр [[Паўднёвая Карэя|Рэспублікі Карэя]] (2004—2006). * [[30 студзеня]]: [[Кэтрын О’Хара]] (71) — канада-амерыканская актрыса і сцэнарыстка, лаўрэат прэмій «Эмі» (1982, 2020) і «Залаты глобус» (2021). == Люты == [[Файл:Константин Богданов.jpg|thumb|150px|[[Канстанцін Анатолевіч Багданаў|Канстанцін Багданаў]]]] [[Файл:Meeting of the families of the martyrs of the authority with the Leader of the Revolution on the birthday of Amir al-Mu'minin (peace be upon him) 58 (khamenei.ir, 2026) (cropped 3).jpg|thumb|150px|[[Алі Хаменеі]]]] * [[1 лютага]]: [[Уладзімір Аляксандравіч Ткачэнка]] (77) — беларускі [[мастак]]-[[жывапіс]]ец. * [[3 лютага]]: [[Саіф аль-Іслам Кадафі]] (53) — [[Лівія|лівійскі]] інжынер і палітычны дзеяч, доктар філасофіі, сын [[Муамар Кадафі|Муамара Кадафі]]. * [[8 лютага]]: [[Казімір Велікаселец]] (80) — беларускі рымска-каталіцкі царкоўны дзеяч, апостальскі адміністратар [[Мінска-Магілёўская архідыяцэзія|Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі]] (2021)<ref>[https://catholic.by/3/news/18836-na-81-m-godze-zhytstsya-adysho-u-vechnasts-biskup-kazimir-velikaselets-najstarejshy-ierarkh-u-belarusi На 81-м годзе жыцця адышоў у вечнасць біскуп Казімір Велікаселец — найстарэйшы каталіцкі іерарх у Беларусі]</ref>. * [[10 лютага]]: [[Уладзімір Іванавіч Акулаў]] (71) — беларускі мастак-авангардыст<ref>[https://s-k.by/%D0%B2-%D1%81%D0%BB%D1%83%D1%86%D0%BA%D0%B5-%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B0-%D0%BA%D0%B2%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%80%D0%B0-3/ В Слуцке горела квартира]</ref>. * 10 лютага: [[Міхась Губернатараў]] (79) — беларускі паэт, літаратуразнавец. * 10 лютага: [[Раман Міхайлавіч Цымбераў]] (44) — беларускі паэт, выдавец і кнігагандляр. * [[11 лютага]]: [[Дэвід Хейвуд Шварц]] (83) — амерыканскі дыпламат, Пасол ЗША у Беларусі (1992—1994)<ref>[https://www.tlyfh.com/obituary/david-swartz David’s Obituary]</ref>. * [[12 лютага]]: [[Бажэна Дыкель]] (77) — польская актрыса тэатра і кіно. * [[13 лютага]]: [[Рой Аляксандравіч Мядзведзеў]] (100) — савецкі і расійскі публіцыст, педагог, гісторык. * [[15 лютага]]: [[Роберт Дзюваль]] (95) — амерыканскі акцёр і кінарэжысёр. * 15 лютага: [[Людміла Уладзіміраўна Юрчанка]] (82) — украінская оперная спявачка. * [[16 лютага]]: [[Элені Глікадзі-Арвелер]] (99) — грэчаскі гісторык-візантыніст і ўніверсітэцкі прафесар. * [[21 лютага]]: [[Канстанцін Анатолевіч Багданаў]] (62) — расійскі філолаг, фалькларыст, семіётык, гісторык культуры. * [[22 лютага]]: [[Біргіта Андэрсан]] (92) — шведская актрыса і комік. * [[24 лютага]]: [[Цырыл Кола]] (98) — [[Лужычане|лужыцкі]] пісьменнік, перакладчык, драматург, літаратурны крытык і публіцыст. * [[25 лютага]]: [[Людвіг Скоці]] (77) — [[науру]]анскі палітык, [[Прэзідэнт Науру]] (2003, 2004—2007). * [[28 лютага]]: [[Азіз Насірзадэ]] (62) — [[іран]]кі дзяржаўны і вайсковы дзеяч, міністр абароны. * 28 лютага: [[Махамад Пакпур]] (64) — іранскі дзяржаўны і вайсковы дзеяч, генерал-маёр, галоўнакамандуючы [[КВІР|Корпуса вартавых ісламскай рэвалюцыі]]. * 28 лютага: [[Алі Хаменеі]] (86) — іранскі рэлігійны і дзяржаўны дзеяч, Вышэйшы кіраўнік (Рахбар) Ірана<ref>[https://ria.ru/20260301/iran-2077576048.html Верховный лидер Ирана погиб]</ref>. == Сакавік == [[Файл:KariznaV.jpg|thumb|150px|Уладзімір Карызна]] [[Файл:Ali_Larijani,_2021-01-12_(cropped).jpg|thumb|150px|Алі Ларыджані]] [[Файл:Chuck_Norris_May_2015.jpg|thumb|150px|Чак Норыс]] * [[1 сакавіка]]: [[Давід Одсан]] (78) — [[Ісландыя|ісландскі]] дзяржаўны дзеяч, [[Прэм’ер-міністр Ісландыі]] (1991—2004). * [[5 сакавіка]]: [[Уладзімір Іванавіч Карызна]] (87) — [[Беларусь|беларускі]] [[паэт]], [[перакладчык]]. * [[6 сакавіка]]: [[Аляксандр Дзмітрыевіч Дулічэнка]] (84) — савецкі і эстонскі лінгвіст. * [[8 сакавіка]]: [[Энтані Джэймс Легет]] (87) — брытана-амерыканскі [[фізік]], лаўрэат [[Нобелеўская прэмія па фізіцы|Нобелеўскай прэміі па фізіцы]] (2003). * [[9 сакавіка]]: [[Георгій Якаўлевіч Галенчанка]] (89) — [[Беларусь|беларускі]] [[гісторык]]-[[медыявіст]], [[кнігазнавец]], [[скарыназнавец]]. * [[14 сакавіка]]: [[Крыстафер Сімс]] (83) — [[ЗША|амерыканскі]] эканаміст, лаўрэат [[Нобелеўская прэмія па эканоміцы|Нобелеўскай прэміі па эканоміцы]] (2011). * 14 сакавіка: [[Юрген Хабермас]] (96) — нямецкі [[філосаф]] і сацыёлаг. * [[16 сакавіка]]: [[Сяргей Апанасавіч Максіменка]] (71) — беларускі фізік, [[Доктар навук|доктар фізіка-матэматычных навук]] (1996), [[прафесар]] (2014)<ref>[https://inp.bsu.by/index.php/ru/institut-ru/novosti/494-sergej-afanasevic-maksimenko-13-08-1954-16-03-2026 Сергей Афанасьевич Максименко 13.08.1954 — 16.03.2026]</ref>. * [[17 сакавіка]]: [[Алі Ларыджані]] (67) — іранскі дзяржаўны дзеяч, сакратар Вышэйшага савета нацыянальнай бяспекі [[Ісламская Рэспубліка Іран|Ірана]]. * 17 сакавіка: [[Ілья II (Каталікос-Патрыярх Грузіі)|Ілья II]] (93) — [[Каталікос-Патрыярх Грузіі]]. * [[18 сакавіка]]: [[Хэйсукэ Хіранака]] (94) — японскі і амерыканскі [[матэматык]], лаўрэат Філдсаўскай прэміі (1970). * [[19 сакавіка]]: [[Чак Норыс]] (86) — [[ЗША|амерыканскі]] акцёр і майстар баявых мастацтваў. * [[20 сакавіка]]: [[Майкл Бішап]] (90) — [[ЗША|амерыканскі]] [[анколаг]], лаўрэат [[Нобелеўская прэмія па фізіялогіі і медыцыне|Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне]] (1989). * 20 сакавіка: [[Роберт Мюлер]] (81) — [[ЗША|амерыканскі]] дзяржаўны дзеяч, дырэктар [[ФБР]] (2001—2013). * 20 сакавіка: [[Філарэт (Патрыярх Кіеўскі)]] (97) — украінскі [[Праваслаўе|праваслаўны]] царкоўны дзеяч, [[архірэй]]. * 20 сакавіка: [[Уладзімір Канстанцінавіч Шумны]] (92) — савецкі і расійскі генетык, акадэмік [[АН СССР]] (1990)<ref>[https://rberega.info/archives/145176 В Новосибирске ушёл из жизни выдающийся генетик Владимир Шумный]</ref>. * [[22 сакавіка]]: [[Ліянель Жаспен]] (88) — французскі дзяржаўны дзеяч, [[Прэм’ер-міністр Францыі]] (1997—2002). * [[24 сакавіка]]: [[Біруце Галдзікас]] (79) — канадскі антраполаг, прыматолаг. * [[25 сакавіка]]: [[Мікалай Люцыянавіч Арлоў]] (73) — расійскі герпетолаг. * [[28 сакавіка]]: [[Зінаіда Дзмітрыеўна Гарачка]] (94) — Герой Сацыялістычнай Працы (1966). * [[29 сакавіка]]: [[Веслаў Мысліўскі]] (94) — польскі пісьменнік<ref>[https://wyborcza.pl/magazyn/7,124059,14719844,wszystko-co-mialem-do-powiedzenia-napisalem-rozmowa-z.html Wszystko, co miałem do powiedzenia, napisałem. Rozmowa z Wiesławem Myśliwskim]</ref>. * [[30 сакавіка]]: [[Алег Барысавіч Сонін]] (77) — беларускі кампазітар. * [[31 сакавіка]]: [[Эдуард Аляксандравіч Какшароў]] (50) — расійскі гандбаліст, Алімпійскі чэмпіён (2000), галоўны трэнер гандбольнага клуба «[[Мяшкоў Брэст]]» (2023—2026)<ref>[https://sport5.by/news/handball/Stali-izvestny-podrobnosti-smerti-Eduarda-Koksharova/ «Открыли номер — Эдика уже нет»: стали известны подробности смерти Кокшарова]</ref>. == Красавік == * [[5 красавіка]]: [[Анатоль Леанідавіч Верабей|Анатоль Верабей]] (75) — беларускі літаратуразнавец, крытык, даследчык творчасці [[Уладзімір Караткевіч|Уладзіміра Караткевіча]]. * [[7 красавіка]]: [[Мірча Лучэску]] (80) — румынскі футбаліст і футбольны трэнер. * [[8 красавіка]]: [[Герд Вінер]] (89) — нямецкі жывапісец і графік. * [[11 красавіка]]: [[Ігар Адамавіч Ціткоўскі]] (70) — беларускі мастак-графік, гісторык архітэктуры Беларусі<ref>[https://rcntsluck.by/2026/04/11/ushyol-iz-zhizni-igor-titkovskij-hudozhnik-kraeved-letopisecz-sluczka/ Ушёл из жизни Игорь Титковский: художник, краевед, летописец Слуцка]</ref>. * [[14 красавіка]]: [[Галіна Іосіфаўна Марцінкевіч]] (90) — беларускі вучоны-географ. * [[16 красавіка]]: [[Кадзуо Іманісі]] (85) — японскі футбаліст. * 16 красавіка: [[Мікалай Андрэевіч Кавалёў]] (88) — беларускі вучоны ў галіне ветэрынарыі, акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2003). * [[17 красавіка]]: [[Наталі Бай]] (77) — французская актрыса. * 17 красавіка: [[Барыс Алегавіч Юрцін]] (93) — беларускі архітэктар. * [[23 красавіка]]: [[Уладзімір Іванавіч Куліковіч]] (58) — беларускі мовазнаўца, папулярызатар ведаў пра беларускую мову, галоўны рэдактар часопіса «Роднае слова» (2007—2009). * [[24 красавіка]]: [[Зоф’я Здыбіцка]] (97) — польскі філосаф. * [[25 красавіка]]: [[Садзіё Камара]] (47) — міністр абароны [[Малі]]. * [[30 красавіка]]: [[Георг Базеліц]] (88) — нямецкі жывапісец, графік і скульптар. == Гл. таксама == * [[Спіс народжаных у 2026 годзе]] == Крыніцы == {{Reflist}} == Спасылкі == {{Навігацыя}} {{Афіцыйны сайт}} {{Вонкавыя спасылкі}} {{Храналагічны пералік}} [[Катэгорыя:Памерлі ў 2026 годзе| ]] [[Катэгорыя:Спісы памерлых паводле гадоў|2026]] a8vfyj20sqw09imykokg7nnr2c3zjpx 5135174 5135149 2026-05-03T07:09:33Z DobryBrat 5701 /* Красавік */ [[Марсель Нія Нджыфенджы]] 5135174 wikitext text/x-wiki {{Бягучыя падзеі}}{{Кароткае апісанне|інфармацыйная старонка-спіс у праекце Вікімедыя}} {{Інфармацыйны спіс}} У гэтым спісе прадстаўлены пералік персон, памерлых у [[2026]] годзе. == Студзень == [[Файл:Louis_E_Brus.jpg|150px|thumb|[[Луіс Брус]]]] [[Файл:Catherine_O'Hara_at_the_2024_Toronto_International_Film_Festival_(cropped).jpg|150px|thumb|[[Кэтрын О’Хара]]]] * [[5 студзеня]]: [[Олдрыч Эймс]] (84) — супрацоўнік контрразведвальнага падраздзялення [[ЦРУ]] [[ЗША]], агент савецкіх і расійскіх спецслужбаў. * [[8 студзеня]]: [[Ульяна Ларыёнаўна Сямёнава]] (73) — латвійская савецкая баскетбалістка, двукразовая алімпійская чемпіёнка. * 8 студзеня: [[Антон Іванавіч Ятусевіч]] (79) — беларускі вучоны ў галіне ветэрынарыі і паразіталогіі, рэктар [[Віцебская дзяржаўная акадэмія ветэрынарнай медыцыны|Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны]] (1998—2016). * [[10 студзеня]]: [[Лаянел Расакавіч Адамс]] (31) — расійскі [[футбаліст]]<ref>[https://www.sport-express.ru/football/rfpl/reviews/eks-futbolist-cska-layonel-adams-pogib-posle-padeniya-iz-okna-v-podmoskove-podrobnosti-proisshestviya-2390299/ Трагедия в Подмосковье: воспитанник ЦСКА Адамс выпал из окна высотки и умер до приезда врачей]</ref>. * 10 студзеня: [[Анатоль Віктаравіч Кудзельскі]] (91) — беларускі вучоны ў галіне рэгіянальнай геалогіі і гідрагеалогіі, [[член-карэспандэнт НАН Беларусі|член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]] (1996). * [[11 студзеня]]: [[Васіль Іванавіч Бернік]] (79) — беларускі матэматык, доктар фізіка-матэматычных навук (1986), прафесар (1992). * 11 студзеня: [[Луіс Брус]] (82) — амерыканскі хімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (2023). * [[13 студзеня]]: [[Георгіяс Васіліу]] (94) — кіпрскі палітык, Прэзідэнт Рэспублікі Кіпр (1988—1993). * [[14 студзеня]]: [[Фелікс Фёдаравіч Гумен]] (84) — беларускі мастак. * 14 студзеня: [[Ніна Уладзіміраўна Кожар]] (73) — беларускі архітэктар<ref>[http://www.bsa.by/news/BUA/14-yanvarya-2026-g-ushla-iz-jizni-nina-vladimirovna-kojar 14 января 2026 г. ушла из жизни Нина Владимировна Кожар]</ref>. * [[15 студзеня]]: [[Юрый Антонавіч Пышнік]] (83) — беларускі футбаліст, майстар спорту Рэспублікі Беларусь міжнароднага класа, [[Заслужаны трэнер Рэспублікі Беларусь]]. * [[16 студзеня]]: [[Анатоль Дзмітрыевіч Забалоцкі]] (90) — беларускі кінааператар-пастаноўшчык, фотамастак, [[Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР]] (1967). * [[21 студзеня]]: [[Юрый Уладзіміравіч Чонка]] (34) — украінскі [[футбол|футбаліст]], [[паўабаронца (футбол)|паўабаронца]]. * [[25 студзеня]]: [[Аляксандр Фёдаравіч Чарняўскі]] (87) — беларускі вучоны ў галіне інфарматыкі, акадэмік [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]] (1994)<ref>[https://niipfp.bsu.by/index.php?p=events&i=0 Соболезнования в связи со смертью А. Ф. Чернявского]</ref>. * 25 студзеня: [[Лі Хе Чхан]] (73) — паўднёвакарэйскі палітык, Прэм’ер-міністр [[Паўднёвая Карэя|Рэспублікі Карэя]] (2004—2006). * [[30 студзеня]]: [[Кэтрын О’Хара]] (71) — канада-амерыканская актрыса і сцэнарыстка, лаўрэат прэмій «Эмі» (1982, 2020) і «Залаты глобус» (2021). == Люты == [[Файл:Константин Богданов.jpg|thumb|150px|[[Канстанцін Анатолевіч Багданаў|Канстанцін Багданаў]]]] [[Файл:Meeting of the families of the martyrs of the authority with the Leader of the Revolution on the birthday of Amir al-Mu'minin (peace be upon him) 58 (khamenei.ir, 2026) (cropped 3).jpg|thumb|150px|[[Алі Хаменеі]]]] * [[1 лютага]]: [[Уладзімір Аляксандравіч Ткачэнка]] (77) — беларускі [[мастак]]-[[жывапіс]]ец. * [[3 лютага]]: [[Саіф аль-Іслам Кадафі]] (53) — [[Лівія|лівійскі]] інжынер і палітычны дзеяч, доктар філасофіі, сын [[Муамар Кадафі|Муамара Кадафі]]. * [[8 лютага]]: [[Казімір Велікаселец]] (80) — беларускі рымска-каталіцкі царкоўны дзеяч, апостальскі адміністратар [[Мінска-Магілёўская архідыяцэзія|Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі]] (2021)<ref>[https://catholic.by/3/news/18836-na-81-m-godze-zhytstsya-adysho-u-vechnasts-biskup-kazimir-velikaselets-najstarejshy-ierarkh-u-belarusi На 81-м годзе жыцця адышоў у вечнасць біскуп Казімір Велікаселец — найстарэйшы каталіцкі іерарх у Беларусі]</ref>. * [[10 лютага]]: [[Уладзімір Іванавіч Акулаў]] (71) — беларускі мастак-авангардыст<ref>[https://s-k.by/%D0%B2-%D1%81%D0%BB%D1%83%D1%86%D0%BA%D0%B5-%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B0-%D0%BA%D0%B2%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%80%D0%B0-3/ В Слуцке горела квартира]</ref>. * 10 лютага: [[Міхась Губернатараў]] (79) — беларускі паэт, літаратуразнавец. * 10 лютага: [[Раман Міхайлавіч Цымбераў]] (44) — беларускі паэт, выдавец і кнігагандляр. * [[11 лютага]]: [[Дэвід Хейвуд Шварц]] (83) — амерыканскі дыпламат, Пасол ЗША у Беларусі (1992—1994)<ref>[https://www.tlyfh.com/obituary/david-swartz David’s Obituary]</ref>. * [[12 лютага]]: [[Бажэна Дыкель]] (77) — польская актрыса тэатра і кіно. * [[13 лютага]]: [[Рой Аляксандравіч Мядзведзеў]] (100) — савецкі і расійскі публіцыст, педагог, гісторык. * [[15 лютага]]: [[Роберт Дзюваль]] (95) — амерыканскі акцёр і кінарэжысёр. * 15 лютага: [[Людміла Уладзіміраўна Юрчанка]] (82) — украінская оперная спявачка. * [[16 лютага]]: [[Элені Глікадзі-Арвелер]] (99) — грэчаскі гісторык-візантыніст і ўніверсітэцкі прафесар. * [[21 лютага]]: [[Канстанцін Анатолевіч Багданаў]] (62) — расійскі філолаг, фалькларыст, семіётык, гісторык культуры. * [[22 лютага]]: [[Біргіта Андэрсан]] (92) — шведская актрыса і комік. * [[24 лютага]]: [[Цырыл Кола]] (98) — [[Лужычане|лужыцкі]] пісьменнік, перакладчык, драматург, літаратурны крытык і публіцыст. * [[25 лютага]]: [[Людвіг Скоці]] (77) — [[науру]]анскі палітык, [[Прэзідэнт Науру]] (2003, 2004—2007). * [[28 лютага]]: [[Азіз Насірзадэ]] (62) — [[іран]]кі дзяржаўны і вайсковы дзеяч, міністр абароны. * 28 лютага: [[Махамад Пакпур]] (64) — іранскі дзяржаўны і вайсковы дзеяч, генерал-маёр, галоўнакамандуючы [[КВІР|Корпуса вартавых ісламскай рэвалюцыі]]. * 28 лютага: [[Алі Хаменеі]] (86) — іранскі рэлігійны і дзяржаўны дзеяч, Вышэйшы кіраўнік (Рахбар) Ірана<ref>[https://ria.ru/20260301/iran-2077576048.html Верховный лидер Ирана погиб]</ref>. == Сакавік == [[Файл:KariznaV.jpg|thumb|150px|Уладзімір Карызна]] [[Файл:Ali_Larijani,_2021-01-12_(cropped).jpg|thumb|150px|Алі Ларыджані]] [[Файл:Chuck_Norris_May_2015.jpg|thumb|150px|Чак Норыс]] * [[1 сакавіка]]: [[Давід Одсан]] (78) — [[Ісландыя|ісландскі]] дзяржаўны дзеяч, [[Прэм’ер-міністр Ісландыі]] (1991—2004). * [[5 сакавіка]]: [[Уладзімір Іванавіч Карызна]] (87) — [[Беларусь|беларускі]] [[паэт]], [[перакладчык]]. * [[6 сакавіка]]: [[Аляксандр Дзмітрыевіч Дулічэнка]] (84) — савецкі і эстонскі лінгвіст. * [[8 сакавіка]]: [[Энтані Джэймс Легет]] (87) — брытана-амерыканскі [[фізік]], лаўрэат [[Нобелеўская прэмія па фізіцы|Нобелеўскай прэміі па фізіцы]] (2003). * [[9 сакавіка]]: [[Георгій Якаўлевіч Галенчанка]] (89) — [[Беларусь|беларускі]] [[гісторык]]-[[медыявіст]], [[кнігазнавец]], [[скарыназнавец]]. * [[14 сакавіка]]: [[Крыстафер Сімс]] (83) — [[ЗША|амерыканскі]] эканаміст, лаўрэат [[Нобелеўская прэмія па эканоміцы|Нобелеўскай прэміі па эканоміцы]] (2011). * 14 сакавіка: [[Юрген Хабермас]] (96) — нямецкі [[філосаф]] і сацыёлаг. * [[16 сакавіка]]: [[Сяргей Апанасавіч Максіменка]] (71) — беларускі фізік, [[Доктар навук|доктар фізіка-матэматычных навук]] (1996), [[прафесар]] (2014)<ref>[https://inp.bsu.by/index.php/ru/institut-ru/novosti/494-sergej-afanasevic-maksimenko-13-08-1954-16-03-2026 Сергей Афанасьевич Максименко 13.08.1954 — 16.03.2026]</ref>. * [[17 сакавіка]]: [[Алі Ларыджані]] (67) — іранскі дзяржаўны дзеяч, сакратар Вышэйшага савета нацыянальнай бяспекі [[Ісламская Рэспубліка Іран|Ірана]]. * 17 сакавіка: [[Ілья II (Каталікос-Патрыярх Грузіі)|Ілья II]] (93) — [[Каталікос-Патрыярх Грузіі]]. * [[18 сакавіка]]: [[Хэйсукэ Хіранака]] (94) — японскі і амерыканскі [[матэматык]], лаўрэат Філдсаўскай прэміі (1970). * [[19 сакавіка]]: [[Чак Норыс]] (86) — [[ЗША|амерыканскі]] акцёр і майстар баявых мастацтваў. * [[20 сакавіка]]: [[Майкл Бішап]] (90) — [[ЗША|амерыканскі]] [[анколаг]], лаўрэат [[Нобелеўская прэмія па фізіялогіі і медыцыне|Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне]] (1989). * 20 сакавіка: [[Роберт Мюлер]] (81) — [[ЗША|амерыканскі]] дзяржаўны дзеяч, дырэктар [[ФБР]] (2001—2013). * 20 сакавіка: [[Філарэт (Патрыярх Кіеўскі)]] (97) — украінскі [[Праваслаўе|праваслаўны]] царкоўны дзеяч, [[архірэй]]. * 20 сакавіка: [[Уладзімір Канстанцінавіч Шумны]] (92) — савецкі і расійскі генетык, акадэмік [[АН СССР]] (1990)<ref>[https://rberega.info/archives/145176 В Новосибирске ушёл из жизни выдающийся генетик Владимир Шумный]</ref>. * [[22 сакавіка]]: [[Ліянель Жаспен]] (88) — французскі дзяржаўны дзеяч, [[Прэм’ер-міністр Францыі]] (1997—2002). * [[24 сакавіка]]: [[Біруце Галдзікас]] (79) — канадскі антраполаг, прыматолаг. * [[25 сакавіка]]: [[Мікалай Люцыянавіч Арлоў]] (73) — расійскі герпетолаг. * [[28 сакавіка]]: [[Зінаіда Дзмітрыеўна Гарачка]] (94) — Герой Сацыялістычнай Працы (1966). * [[29 сакавіка]]: [[Веслаў Мысліўскі]] (94) — польскі пісьменнік<ref>[https://wyborcza.pl/magazyn/7,124059,14719844,wszystko-co-mialem-do-powiedzenia-napisalem-rozmowa-z.html Wszystko, co miałem do powiedzenia, napisałem. Rozmowa z Wiesławem Myśliwskim]</ref>. * [[30 сакавіка]]: [[Алег Барысавіч Сонін]] (77) — беларускі кампазітар. * [[31 сакавіка]]: [[Эдуард Аляксандравіч Какшароў]] (50) — расійскі гандбаліст, Алімпійскі чэмпіён (2000), галоўны трэнер гандбольнага клуба «[[Мяшкоў Брэст]]» (2023—2026)<ref>[https://sport5.by/news/handball/Stali-izvestny-podrobnosti-smerti-Eduarda-Koksharova/ «Открыли номер — Эдика уже нет»: стали известны подробности смерти Кокшарова]</ref>. == Красавік == * [[5 красавіка]]: [[Анатоль Леанідавіч Верабей|Анатоль Верабей]] (75) — беларускі літаратуразнавец, крытык, даследчык творчасці [[Уладзімір Караткевіч|Уладзіміра Караткевіча]]. * [[7 красавіка]]: [[Мірча Лучэску]] (80) — румынскі футбаліст і футбольны трэнер. * [[8 красавіка]]: [[Герд Вінер]] (89) — нямецкі жывапісец і графік. * [[11 красавіка]]: [[Марсель Нія Нджыфенджы]] (91) — камерунскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, Старшыня Сената Камеруна (2013—2026). * 11 красавіка: [[Ігар Адамавіч Ціткоўскі]] (70) — беларускі мастак-графік, гісторык архітэктуры Беларусі<ref>[https://rcntsluck.by/2026/04/11/ushyol-iz-zhizni-igor-titkovskij-hudozhnik-kraeved-letopisecz-sluczka/ Ушёл из жизни Игорь Титковский: художник, краевед, летописец Слуцка]</ref>. * [[14 красавіка]]: [[Галіна Іосіфаўна Марцінкевіч]] (90) — беларускі вучоны-географ. * [[16 красавіка]]: [[Кадзуо Іманісі]] (85) — японскі футбаліст. * 16 красавіка: [[Мікалай Андрэевіч Кавалёў]] (88) — беларускі вучоны ў галіне ветэрынарыі, акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2003). * [[17 красавіка]]: [[Наталі Бай]] (77) — французская актрыса. * 17 красавіка: [[Барыс Алегавіч Юрцін]] (93) — беларускі архітэктар. * [[23 красавіка]]: [[Уладзімір Іванавіч Куліковіч]] (58) — беларускі мовазнаўца, папулярызатар ведаў пра беларускую мову, галоўны рэдактар часопіса «Роднае слова» (2007—2009). * [[24 красавіка]]: [[Зоф’я Здыбіцка]] (97) — польскі філосаф. * [[25 красавіка]]: [[Садзіё Камара]] (47) — міністр абароны [[Малі]]. * [[30 красавіка]]: [[Георг Базеліц]] (88) — нямецкі жывапісец, графік і скульптар. == Гл. таксама == * [[Спіс народжаных у 2026 годзе]] == Крыніцы == {{Reflist}} == Спасылкі == {{Навігацыя}} {{Афіцыйны сайт}} {{Вонкавыя спасылкі}} {{Храналагічны пералік}} [[Катэгорыя:Памерлі ў 2026 годзе| ]] [[Катэгорыя:Спісы памерлых паводле гадоў|2026]] s643202w7tb782nwxaxka3v5kv52fr6 5135175 5135174 2026-05-03T07:10:03Z DobryBrat 5701 /* Красавік */ спасылка 5135175 wikitext text/x-wiki {{Бягучыя падзеі}}{{Кароткае апісанне|інфармацыйная старонка-спіс у праекце Вікімедыя}} {{Інфармацыйны спіс}} У гэтым спісе прадстаўлены пералік персон, памерлых у [[2026]] годзе. == Студзень == [[Файл:Louis_E_Brus.jpg|150px|thumb|[[Луіс Брус]]]] [[Файл:Catherine_O'Hara_at_the_2024_Toronto_International_Film_Festival_(cropped).jpg|150px|thumb|[[Кэтрын О’Хара]]]] * [[5 студзеня]]: [[Олдрыч Эймс]] (84) — супрацоўнік контрразведвальнага падраздзялення [[ЦРУ]] [[ЗША]], агент савецкіх і расійскіх спецслужбаў. * [[8 студзеня]]: [[Ульяна Ларыёнаўна Сямёнава]] (73) — латвійская савецкая баскетбалістка, двукразовая алімпійская чемпіёнка. * 8 студзеня: [[Антон Іванавіч Ятусевіч]] (79) — беларускі вучоны ў галіне ветэрынарыі і паразіталогіі, рэктар [[Віцебская дзяржаўная акадэмія ветэрынарнай медыцыны|Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны]] (1998—2016). * [[10 студзеня]]: [[Лаянел Расакавіч Адамс]] (31) — расійскі [[футбаліст]]<ref>[https://www.sport-express.ru/football/rfpl/reviews/eks-futbolist-cska-layonel-adams-pogib-posle-padeniya-iz-okna-v-podmoskove-podrobnosti-proisshestviya-2390299/ Трагедия в Подмосковье: воспитанник ЦСКА Адамс выпал из окна высотки и умер до приезда врачей]</ref>. * 10 студзеня: [[Анатоль Віктаравіч Кудзельскі]] (91) — беларускі вучоны ў галіне рэгіянальнай геалогіі і гідрагеалогіі, [[член-карэспандэнт НАН Беларусі|член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]] (1996). * [[11 студзеня]]: [[Васіль Іванавіч Бернік]] (79) — беларускі матэматык, доктар фізіка-матэматычных навук (1986), прафесар (1992). * 11 студзеня: [[Луіс Брус]] (82) — амерыканскі хімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (2023). * [[13 студзеня]]: [[Георгіяс Васіліу]] (94) — кіпрскі палітык, Прэзідэнт Рэспублікі Кіпр (1988—1993). * [[14 студзеня]]: [[Фелікс Фёдаравіч Гумен]] (84) — беларускі мастак. * 14 студзеня: [[Ніна Уладзіміраўна Кожар]] (73) — беларускі архітэктар<ref>[http://www.bsa.by/news/BUA/14-yanvarya-2026-g-ushla-iz-jizni-nina-vladimirovna-kojar 14 января 2026 г. ушла из жизни Нина Владимировна Кожар]</ref>. * [[15 студзеня]]: [[Юрый Антонавіч Пышнік]] (83) — беларускі футбаліст, майстар спорту Рэспублікі Беларусь міжнароднага класа, [[Заслужаны трэнер Рэспублікі Беларусь]]. * [[16 студзеня]]: [[Анатоль Дзмітрыевіч Забалоцкі]] (90) — беларускі кінааператар-пастаноўшчык, фотамастак, [[Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР]] (1967). * [[21 студзеня]]: [[Юрый Уладзіміравіч Чонка]] (34) — украінскі [[футбол|футбаліст]], [[паўабаронца (футбол)|паўабаронца]]. * [[25 студзеня]]: [[Аляксандр Фёдаравіч Чарняўскі]] (87) — беларускі вучоны ў галіне інфарматыкі, акадэмік [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]] (1994)<ref>[https://niipfp.bsu.by/index.php?p=events&i=0 Соболезнования в связи со смертью А. Ф. Чернявского]</ref>. * 25 студзеня: [[Лі Хе Чхан]] (73) — паўднёвакарэйскі палітык, Прэм’ер-міністр [[Паўднёвая Карэя|Рэспублікі Карэя]] (2004—2006). * [[30 студзеня]]: [[Кэтрын О’Хара]] (71) — канада-амерыканская актрыса і сцэнарыстка, лаўрэат прэмій «Эмі» (1982, 2020) і «Залаты глобус» (2021). == Люты == [[Файл:Константин Богданов.jpg|thumb|150px|[[Канстанцін Анатолевіч Багданаў|Канстанцін Багданаў]]]] [[Файл:Meeting of the families of the martyrs of the authority with the Leader of the Revolution on the birthday of Amir al-Mu'minin (peace be upon him) 58 (khamenei.ir, 2026) (cropped 3).jpg|thumb|150px|[[Алі Хаменеі]]]] * [[1 лютага]]: [[Уладзімір Аляксандравіч Ткачэнка]] (77) — беларускі [[мастак]]-[[жывапіс]]ец. * [[3 лютага]]: [[Саіф аль-Іслам Кадафі]] (53) — [[Лівія|лівійскі]] інжынер і палітычны дзеяч, доктар філасофіі, сын [[Муамар Кадафі|Муамара Кадафі]]. * [[8 лютага]]: [[Казімір Велікаселец]] (80) — беларускі рымска-каталіцкі царкоўны дзеяч, апостальскі адміністратар [[Мінска-Магілёўская архідыяцэзія|Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі]] (2021)<ref>[https://catholic.by/3/news/18836-na-81-m-godze-zhytstsya-adysho-u-vechnasts-biskup-kazimir-velikaselets-najstarejshy-ierarkh-u-belarusi На 81-м годзе жыцця адышоў у вечнасць біскуп Казімір Велікаселец — найстарэйшы каталіцкі іерарх у Беларусі]</ref>. * [[10 лютага]]: [[Уладзімір Іванавіч Акулаў]] (71) — беларускі мастак-авангардыст<ref>[https://s-k.by/%D0%B2-%D1%81%D0%BB%D1%83%D1%86%D0%BA%D0%B5-%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B0-%D0%BA%D0%B2%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%80%D0%B0-3/ В Слуцке горела квартира]</ref>. * 10 лютага: [[Міхась Губернатараў]] (79) — беларускі паэт, літаратуразнавец. * 10 лютага: [[Раман Міхайлавіч Цымбераў]] (44) — беларускі паэт, выдавец і кнігагандляр. * [[11 лютага]]: [[Дэвід Хейвуд Шварц]] (83) — амерыканскі дыпламат, Пасол ЗША у Беларусі (1992—1994)<ref>[https://www.tlyfh.com/obituary/david-swartz David’s Obituary]</ref>. * [[12 лютага]]: [[Бажэна Дыкель]] (77) — польская актрыса тэатра і кіно. * [[13 лютага]]: [[Рой Аляксандравіч Мядзведзеў]] (100) — савецкі і расійскі публіцыст, педагог, гісторык. * [[15 лютага]]: [[Роберт Дзюваль]] (95) — амерыканскі акцёр і кінарэжысёр. * 15 лютага: [[Людміла Уладзіміраўна Юрчанка]] (82) — украінская оперная спявачка. * [[16 лютага]]: [[Элені Глікадзі-Арвелер]] (99) — грэчаскі гісторык-візантыніст і ўніверсітэцкі прафесар. * [[21 лютага]]: [[Канстанцін Анатолевіч Багданаў]] (62) — расійскі філолаг, фалькларыст, семіётык, гісторык культуры. * [[22 лютага]]: [[Біргіта Андэрсан]] (92) — шведская актрыса і комік. * [[24 лютага]]: [[Цырыл Кола]] (98) — [[Лужычане|лужыцкі]] пісьменнік, перакладчык, драматург, літаратурны крытык і публіцыст. * [[25 лютага]]: [[Людвіг Скоці]] (77) — [[науру]]анскі палітык, [[Прэзідэнт Науру]] (2003, 2004—2007). * [[28 лютага]]: [[Азіз Насірзадэ]] (62) — [[іран]]кі дзяржаўны і вайсковы дзеяч, міністр абароны. * 28 лютага: [[Махамад Пакпур]] (64) — іранскі дзяржаўны і вайсковы дзеяч, генерал-маёр, галоўнакамандуючы [[КВІР|Корпуса вартавых ісламскай рэвалюцыі]]. * 28 лютага: [[Алі Хаменеі]] (86) — іранскі рэлігійны і дзяржаўны дзеяч, Вышэйшы кіраўнік (Рахбар) Ірана<ref>[https://ria.ru/20260301/iran-2077576048.html Верховный лидер Ирана погиб]</ref>. == Сакавік == [[Файл:KariznaV.jpg|thumb|150px|Уладзімір Карызна]] [[Файл:Ali_Larijani,_2021-01-12_(cropped).jpg|thumb|150px|Алі Ларыджані]] [[Файл:Chuck_Norris_May_2015.jpg|thumb|150px|Чак Норыс]] * [[1 сакавіка]]: [[Давід Одсан]] (78) — [[Ісландыя|ісландскі]] дзяржаўны дзеяч, [[Прэм’ер-міністр Ісландыі]] (1991—2004). * [[5 сакавіка]]: [[Уладзімір Іванавіч Карызна]] (87) — [[Беларусь|беларускі]] [[паэт]], [[перакладчык]]. * [[6 сакавіка]]: [[Аляксандр Дзмітрыевіч Дулічэнка]] (84) — савецкі і эстонскі лінгвіст. * [[8 сакавіка]]: [[Энтані Джэймс Легет]] (87) — брытана-амерыканскі [[фізік]], лаўрэат [[Нобелеўская прэмія па фізіцы|Нобелеўскай прэміі па фізіцы]] (2003). * [[9 сакавіка]]: [[Георгій Якаўлевіч Галенчанка]] (89) — [[Беларусь|беларускі]] [[гісторык]]-[[медыявіст]], [[кнігазнавец]], [[скарыназнавец]]. * [[14 сакавіка]]: [[Крыстафер Сімс]] (83) — [[ЗША|амерыканскі]] эканаміст, лаўрэат [[Нобелеўская прэмія па эканоміцы|Нобелеўскай прэміі па эканоміцы]] (2011). * 14 сакавіка: [[Юрген Хабермас]] (96) — нямецкі [[філосаф]] і сацыёлаг. * [[16 сакавіка]]: [[Сяргей Апанасавіч Максіменка]] (71) — беларускі фізік, [[Доктар навук|доктар фізіка-матэматычных навук]] (1996), [[прафесар]] (2014)<ref>[https://inp.bsu.by/index.php/ru/institut-ru/novosti/494-sergej-afanasevic-maksimenko-13-08-1954-16-03-2026 Сергей Афанасьевич Максименко 13.08.1954 — 16.03.2026]</ref>. * [[17 сакавіка]]: [[Алі Ларыджані]] (67) — іранскі дзяржаўны дзеяч, сакратар Вышэйшага савета нацыянальнай бяспекі [[Ісламская Рэспубліка Іран|Ірана]]. * 17 сакавіка: [[Ілья II (Каталікос-Патрыярх Грузіі)|Ілья II]] (93) — [[Каталікос-Патрыярх Грузіі]]. * [[18 сакавіка]]: [[Хэйсукэ Хіранака]] (94) — японскі і амерыканскі [[матэматык]], лаўрэат Філдсаўскай прэміі (1970). * [[19 сакавіка]]: [[Чак Норыс]] (86) — [[ЗША|амерыканскі]] акцёр і майстар баявых мастацтваў. * [[20 сакавіка]]: [[Майкл Бішап]] (90) — [[ЗША|амерыканскі]] [[анколаг]], лаўрэат [[Нобелеўская прэмія па фізіялогіі і медыцыне|Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне]] (1989). * 20 сакавіка: [[Роберт Мюлер]] (81) — [[ЗША|амерыканскі]] дзяржаўны дзеяч, дырэктар [[ФБР]] (2001—2013). * 20 сакавіка: [[Філарэт (Патрыярх Кіеўскі)]] (97) — украінскі [[Праваслаўе|праваслаўны]] царкоўны дзеяч, [[архірэй]]. * 20 сакавіка: [[Уладзімір Канстанцінавіч Шумны]] (92) — савецкі і расійскі генетык, акадэмік [[АН СССР]] (1990)<ref>[https://rberega.info/archives/145176 В Новосибирске ушёл из жизни выдающийся генетик Владимир Шумный]</ref>. * [[22 сакавіка]]: [[Ліянель Жаспен]] (88) — французскі дзяржаўны дзеяч, [[Прэм’ер-міністр Францыі]] (1997—2002). * [[24 сакавіка]]: [[Біруце Галдзікас]] (79) — канадскі антраполаг, прыматолаг. * [[25 сакавіка]]: [[Мікалай Люцыянавіч Арлоў]] (73) — расійскі герпетолаг. * [[28 сакавіка]]: [[Зінаіда Дзмітрыеўна Гарачка]] (94) — Герой Сацыялістычнай Працы (1966). * [[29 сакавіка]]: [[Веслаў Мысліўскі]] (94) — польскі пісьменнік<ref>[https://wyborcza.pl/magazyn/7,124059,14719844,wszystko-co-mialem-do-powiedzenia-napisalem-rozmowa-z.html Wszystko, co miałem do powiedzenia, napisałem. Rozmowa z Wiesławem Myśliwskim]</ref>. * [[30 сакавіка]]: [[Алег Барысавіч Сонін]] (77) — беларускі кампазітар. * [[31 сакавіка]]: [[Эдуард Аляксандравіч Какшароў]] (50) — расійскі гандбаліст, Алімпійскі чэмпіён (2000), галоўны трэнер гандбольнага клуба «[[Мяшкоў Брэст]]» (2023—2026)<ref>[https://sport5.by/news/handball/Stali-izvestny-podrobnosti-smerti-Eduarda-Koksharova/ «Открыли номер — Эдика уже нет»: стали известны подробности смерти Кокшарова]</ref>. == Красавік == * [[5 красавіка]]: [[Анатоль Леанідавіч Верабей|Анатоль Верабей]] (75) — беларускі літаратуразнавец, крытык, даследчык творчасці [[Уладзімір Караткевіч|Уладзіміра Караткевіча]]. * [[7 красавіка]]: [[Мірча Лучэску]] (80) — румынскі футбаліст і футбольны трэнер. * [[8 красавіка]]: [[Герд Вінер]] (89) — нямецкі жывапісец і графік. * [[11 красавіка]]: [[Марсель Нія Нджыфенджы]] (91) — камерунскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, Старшыня Сената Камеруна (2013—2026). * 11 красавіка: [[Ігар Адамавіч Ціткоўскі]] (70) — беларускі мастак-графік, гісторык архітэктуры Беларусі<ref>[https://rcntsluck.by/2026/04/11/ushyol-iz-zhizni-igor-titkovskij-hudozhnik-kraeved-letopisecz-sluczka/ Ушёл из жизни Игорь Титковский: художник, краевед, летописец Слуцка]</ref>. * [[14 красавіка]]: [[Галіна Іосіфаўна Марцінкевіч]] (90) — беларускі вучоны-географ<ref>[https://geo.bsu.by/index.php/department/kratk-letopis/fakultet-pomnit/2343-martsinkevich-galina-iosifovna.html Марцинкевич Галина Иосифовна]</ref>. * [[16 красавіка]]: [[Кадзуо Іманісі]] (85) — японскі футбаліст. * 16 красавіка: [[Мікалай Андрэевіч Кавалёў]] (88) — беларускі вучоны ў галіне ветэрынарыі, акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2003). * [[17 красавіка]]: [[Наталі Бай]] (77) — французская актрыса. * 17 красавіка: [[Барыс Алегавіч Юрцін]] (93) — беларускі архітэктар. * [[23 красавіка]]: [[Уладзімір Іванавіч Куліковіч]] (58) — беларускі мовазнаўца, папулярызатар ведаў пра беларускую мову, галоўны рэдактар часопіса «Роднае слова» (2007—2009). * [[24 красавіка]]: [[Зоф’я Здыбіцка]] (97) — польскі філосаф. * [[25 красавіка]]: [[Садзіё Камара]] (47) — міністр абароны [[Малі]]. * [[30 красавіка]]: [[Георг Базеліц]] (88) — нямецкі жывапісец, графік і скульптар. == Гл. таксама == * [[Спіс народжаных у 2026 годзе]] == Крыніцы == {{Reflist}} == Спасылкі == {{Навігацыя}} {{Афіцыйны сайт}} {{Вонкавыя спасылкі}} {{Храналагічны пералік}} [[Катэгорыя:Памерлі ў 2026 годзе| ]] [[Катэгорыя:Спісы памерлых паводле гадоў|2026]] 7je7z05q0nxbddr38yd9bbkqjr86evz 5135180 5135175 2026-05-03T07:17:49Z DobryBrat 5701 /* Красавік */ [[Вячаслаў Аляксандравіч Нікіфараў]] 5135180 wikitext text/x-wiki {{Бягучыя падзеі}}{{Кароткае апісанне|інфармацыйная старонка-спіс у праекце Вікімедыя}} {{Інфармацыйны спіс}} У гэтым спісе прадстаўлены пералік персон, памерлых у [[2026]] годзе. == Студзень == [[Файл:Louis_E_Brus.jpg|150px|thumb|[[Луіс Брус]]]] [[Файл:Catherine_O'Hara_at_the_2024_Toronto_International_Film_Festival_(cropped).jpg|150px|thumb|[[Кэтрын О’Хара]]]] * [[5 студзеня]]: [[Олдрыч Эймс]] (84) — супрацоўнік контрразведвальнага падраздзялення [[ЦРУ]] [[ЗША]], агент савецкіх і расійскіх спецслужбаў. * [[8 студзеня]]: [[Ульяна Ларыёнаўна Сямёнава]] (73) — латвійская савецкая баскетбалістка, двукразовая алімпійская чемпіёнка. * 8 студзеня: [[Антон Іванавіч Ятусевіч]] (79) — беларускі вучоны ў галіне ветэрынарыі і паразіталогіі, рэктар [[Віцебская дзяржаўная акадэмія ветэрынарнай медыцыны|Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны]] (1998—2016). * [[10 студзеня]]: [[Лаянел Расакавіч Адамс]] (31) — расійскі [[футбаліст]]<ref>[https://www.sport-express.ru/football/rfpl/reviews/eks-futbolist-cska-layonel-adams-pogib-posle-padeniya-iz-okna-v-podmoskove-podrobnosti-proisshestviya-2390299/ Трагедия в Подмосковье: воспитанник ЦСКА Адамс выпал из окна высотки и умер до приезда врачей]</ref>. * 10 студзеня: [[Анатоль Віктаравіч Кудзельскі]] (91) — беларускі вучоны ў галіне рэгіянальнай геалогіі і гідрагеалогіі, [[член-карэспандэнт НАН Беларусі|член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]] (1996). * [[11 студзеня]]: [[Васіль Іванавіч Бернік]] (79) — беларускі матэматык, доктар фізіка-матэматычных навук (1986), прафесар (1992). * 11 студзеня: [[Луіс Брус]] (82) — амерыканскі хімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (2023). * [[13 студзеня]]: [[Георгіяс Васіліу]] (94) — кіпрскі палітык, Прэзідэнт Рэспублікі Кіпр (1988—1993). * [[14 студзеня]]: [[Фелікс Фёдаравіч Гумен]] (84) — беларускі мастак. * 14 студзеня: [[Ніна Уладзіміраўна Кожар]] (73) — беларускі архітэктар<ref>[http://www.bsa.by/news/BUA/14-yanvarya-2026-g-ushla-iz-jizni-nina-vladimirovna-kojar 14 января 2026 г. ушла из жизни Нина Владимировна Кожар]</ref>. * [[15 студзеня]]: [[Юрый Антонавіч Пышнік]] (83) — беларускі футбаліст, майстар спорту Рэспублікі Беларусь міжнароднага класа, [[Заслужаны трэнер Рэспублікі Беларусь]]. * [[16 студзеня]]: [[Анатоль Дзмітрыевіч Забалоцкі]] (90) — беларускі кінааператар-пастаноўшчык, фотамастак, [[Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР]] (1967). * [[21 студзеня]]: [[Юрый Уладзіміравіч Чонка]] (34) — украінскі [[футбол|футбаліст]], [[паўабаронца (футбол)|паўабаронца]]. * [[25 студзеня]]: [[Аляксандр Фёдаравіч Чарняўскі]] (87) — беларускі вучоны ў галіне інфарматыкі, акадэмік [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]] (1994)<ref>[https://niipfp.bsu.by/index.php?p=events&i=0 Соболезнования в связи со смертью А. Ф. Чернявского]</ref>. * 25 студзеня: [[Лі Хе Чхан]] (73) — паўднёвакарэйскі палітык, Прэм’ер-міністр [[Паўднёвая Карэя|Рэспублікі Карэя]] (2004—2006). * [[30 студзеня]]: [[Кэтрын О’Хара]] (71) — канада-амерыканская актрыса і сцэнарыстка, лаўрэат прэмій «Эмі» (1982, 2020) і «Залаты глобус» (2021). == Люты == [[Файл:Константин Богданов.jpg|thumb|150px|[[Канстанцін Анатолевіч Багданаў|Канстанцін Багданаў]]]] [[Файл:Meeting of the families of the martyrs of the authority with the Leader of the Revolution on the birthday of Amir al-Mu'minin (peace be upon him) 58 (khamenei.ir, 2026) (cropped 3).jpg|thumb|150px|[[Алі Хаменеі]]]] * [[1 лютага]]: [[Уладзімір Аляксандравіч Ткачэнка]] (77) — беларускі [[мастак]]-[[жывапіс]]ец. * [[3 лютага]]: [[Саіф аль-Іслам Кадафі]] (53) — [[Лівія|лівійскі]] інжынер і палітычны дзеяч, доктар філасофіі, сын [[Муамар Кадафі|Муамара Кадафі]]. * [[8 лютага]]: [[Казімір Велікаселец]] (80) — беларускі рымска-каталіцкі царкоўны дзеяч, апостальскі адміністратар [[Мінска-Магілёўская архідыяцэзія|Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі]] (2021)<ref>[https://catholic.by/3/news/18836-na-81-m-godze-zhytstsya-adysho-u-vechnasts-biskup-kazimir-velikaselets-najstarejshy-ierarkh-u-belarusi На 81-м годзе жыцця адышоў у вечнасць біскуп Казімір Велікаселец — найстарэйшы каталіцкі іерарх у Беларусі]</ref>. * [[10 лютага]]: [[Уладзімір Іванавіч Акулаў]] (71) — беларускі мастак-авангардыст<ref>[https://s-k.by/%D0%B2-%D1%81%D0%BB%D1%83%D1%86%D0%BA%D0%B5-%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B0-%D0%BA%D0%B2%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%80%D0%B0-3/ В Слуцке горела квартира]</ref>. * 10 лютага: [[Міхась Губернатараў]] (79) — беларускі паэт, літаратуразнавец. * 10 лютага: [[Раман Міхайлавіч Цымбераў]] (44) — беларускі паэт, выдавец і кнігагандляр. * [[11 лютага]]: [[Дэвід Хейвуд Шварц]] (83) — амерыканскі дыпламат, Пасол ЗША у Беларусі (1992—1994)<ref>[https://www.tlyfh.com/obituary/david-swartz David’s Obituary]</ref>. * [[12 лютага]]: [[Бажэна Дыкель]] (77) — польская актрыса тэатра і кіно. * [[13 лютага]]: [[Рой Аляксандравіч Мядзведзеў]] (100) — савецкі і расійскі публіцыст, педагог, гісторык. * [[15 лютага]]: [[Роберт Дзюваль]] (95) — амерыканскі акцёр і кінарэжысёр. * 15 лютага: [[Людміла Уладзіміраўна Юрчанка]] (82) — украінская оперная спявачка. * [[16 лютага]]: [[Элені Глікадзі-Арвелер]] (99) — грэчаскі гісторык-візантыніст і ўніверсітэцкі прафесар. * [[21 лютага]]: [[Канстанцін Анатолевіч Багданаў]] (62) — расійскі філолаг, фалькларыст, семіётык, гісторык культуры. * [[22 лютага]]: [[Біргіта Андэрсан]] (92) — шведская актрыса і комік. * [[24 лютага]]: [[Цырыл Кола]] (98) — [[Лужычане|лужыцкі]] пісьменнік, перакладчык, драматург, літаратурны крытык і публіцыст. * [[25 лютага]]: [[Людвіг Скоці]] (77) — [[науру]]анскі палітык, [[Прэзідэнт Науру]] (2003, 2004—2007). * [[28 лютага]]: [[Азіз Насірзадэ]] (62) — [[іран]]кі дзяржаўны і вайсковы дзеяч, міністр абароны. * 28 лютага: [[Махамад Пакпур]] (64) — іранскі дзяржаўны і вайсковы дзеяч, генерал-маёр, галоўнакамандуючы [[КВІР|Корпуса вартавых ісламскай рэвалюцыі]]. * 28 лютага: [[Алі Хаменеі]] (86) — іранскі рэлігійны і дзяржаўны дзеяч, Вышэйшы кіраўнік (Рахбар) Ірана<ref>[https://ria.ru/20260301/iran-2077576048.html Верховный лидер Ирана погиб]</ref>. == Сакавік == [[Файл:KariznaV.jpg|thumb|150px|Уладзімір Карызна]] [[Файл:Ali_Larijani,_2021-01-12_(cropped).jpg|thumb|150px|Алі Ларыджані]] [[Файл:Chuck_Norris_May_2015.jpg|thumb|150px|Чак Норыс]] * [[1 сакавіка]]: [[Давід Одсан]] (78) — [[Ісландыя|ісландскі]] дзяржаўны дзеяч, [[Прэм’ер-міністр Ісландыі]] (1991—2004). * [[5 сакавіка]]: [[Уладзімір Іванавіч Карызна]] (87) — [[Беларусь|беларускі]] [[паэт]], [[перакладчык]]. * [[6 сакавіка]]: [[Аляксандр Дзмітрыевіч Дулічэнка]] (84) — савецкі і эстонскі лінгвіст. * [[8 сакавіка]]: [[Энтані Джэймс Легет]] (87) — брытана-амерыканскі [[фізік]], лаўрэат [[Нобелеўская прэмія па фізіцы|Нобелеўскай прэміі па фізіцы]] (2003). * [[9 сакавіка]]: [[Георгій Якаўлевіч Галенчанка]] (89) — [[Беларусь|беларускі]] [[гісторык]]-[[медыявіст]], [[кнігазнавец]], [[скарыназнавец]]. * [[14 сакавіка]]: [[Крыстафер Сімс]] (83) — [[ЗША|амерыканскі]] эканаміст, лаўрэат [[Нобелеўская прэмія па эканоміцы|Нобелеўскай прэміі па эканоміцы]] (2011). * 14 сакавіка: [[Юрген Хабермас]] (96) — нямецкі [[філосаф]] і сацыёлаг. * [[16 сакавіка]]: [[Сяргей Апанасавіч Максіменка]] (71) — беларускі фізік, [[Доктар навук|доктар фізіка-матэматычных навук]] (1996), [[прафесар]] (2014)<ref>[https://inp.bsu.by/index.php/ru/institut-ru/novosti/494-sergej-afanasevic-maksimenko-13-08-1954-16-03-2026 Сергей Афанасьевич Максименко 13.08.1954 — 16.03.2026]</ref>. * [[17 сакавіка]]: [[Алі Ларыджані]] (67) — іранскі дзяржаўны дзеяч, сакратар Вышэйшага савета нацыянальнай бяспекі [[Ісламская Рэспубліка Іран|Ірана]]. * 17 сакавіка: [[Ілья II (Каталікос-Патрыярх Грузіі)|Ілья II]] (93) — [[Каталікос-Патрыярх Грузіі]]. * [[18 сакавіка]]: [[Хэйсукэ Хіранака]] (94) — японскі і амерыканскі [[матэматык]], лаўрэат Філдсаўскай прэміі (1970). * [[19 сакавіка]]: [[Чак Норыс]] (86) — [[ЗША|амерыканскі]] акцёр і майстар баявых мастацтваў. * [[20 сакавіка]]: [[Майкл Бішап]] (90) — [[ЗША|амерыканскі]] [[анколаг]], лаўрэат [[Нобелеўская прэмія па фізіялогіі і медыцыне|Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне]] (1989). * 20 сакавіка: [[Роберт Мюлер]] (81) — [[ЗША|амерыканскі]] дзяржаўны дзеяч, дырэктар [[ФБР]] (2001—2013). * 20 сакавіка: [[Філарэт (Патрыярх Кіеўскі)]] (97) — украінскі [[Праваслаўе|праваслаўны]] царкоўны дзеяч, [[архірэй]]. * 20 сакавіка: [[Уладзімір Канстанцінавіч Шумны]] (92) — савецкі і расійскі генетык, акадэмік [[АН СССР]] (1990)<ref>[https://rberega.info/archives/145176 В Новосибирске ушёл из жизни выдающийся генетик Владимир Шумный]</ref>. * [[22 сакавіка]]: [[Ліянель Жаспен]] (88) — французскі дзяржаўны дзеяч, [[Прэм’ер-міністр Францыі]] (1997—2002). * [[24 сакавіка]]: [[Біруце Галдзікас]] (79) — канадскі антраполаг, прыматолаг. * [[25 сакавіка]]: [[Мікалай Люцыянавіч Арлоў]] (73) — расійскі герпетолаг. * [[28 сакавіка]]: [[Зінаіда Дзмітрыеўна Гарачка]] (94) — Герой Сацыялістычнай Працы (1966). * [[29 сакавіка]]: [[Веслаў Мысліўскі]] (94) — польскі пісьменнік<ref>[https://wyborcza.pl/magazyn/7,124059,14719844,wszystko-co-mialem-do-powiedzenia-napisalem-rozmowa-z.html Wszystko, co miałem do powiedzenia, napisałem. Rozmowa z Wiesławem Myśliwskim]</ref>. * [[30 сакавіка]]: [[Алег Барысавіч Сонін]] (77) — беларускі кампазітар. * [[31 сакавіка]]: [[Эдуард Аляксандравіч Какшароў]] (50) — расійскі гандбаліст, Алімпійскі чэмпіён (2000), галоўны трэнер гандбольнага клуба «[[Мяшкоў Брэст]]» (2023—2026)<ref>[https://sport5.by/news/handball/Stali-izvestny-podrobnosti-smerti-Eduarda-Koksharova/ «Открыли номер — Эдика уже нет»: стали известны подробности смерти Кокшарова]</ref>. == Красавік == * [[5 красавіка]]: [[Анатоль Леанідавіч Верабей|Анатоль Верабей]] (75) — беларускі літаратуразнавец, крытык, даследчык творчасці [[Уладзімір Караткевіч|Уладзіміра Караткевіча]]. * [[7 красавіка]]: [[Мірча Лучэску]] (80) — румынскі футбаліст і футбольны трэнер. * [[8 красавіка]]: [[Герд Вінер]] (89) — нямецкі жывапісец і графік. * [[11 красавіка]]: [[Марсель Нія Нджыфенджы]] (91) — камерунскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, Старшыня Сената Камеруна (2013—2026). * 11 красавіка: [[Ігар Адамавіч Ціткоўскі]] (70) — беларускі мастак-графік, гісторык архітэктуры Беларусі<ref>[https://rcntsluck.by/2026/04/11/ushyol-iz-zhizni-igor-titkovskij-hudozhnik-kraeved-letopisecz-sluczka/ Ушёл из жизни Игорь Титковский: художник, краевед, летописец Слуцка]</ref>. * [[14 красавіка]]: [[Галіна Іосіфаўна Марцінкевіч]] (90) — беларускі вучоны-географ<ref>[https://geo.bsu.by/index.php/department/kratk-letopis/fakultet-pomnit/2343-martsinkevich-galina-iosifovna.html Марцинкевич Галина Иосифовна]</ref>. * [[16 красавіка]]: [[Кадзуо Іманісі]] (85) — японскі футбаліст. * 16 красавіка: [[Мікалай Андрэевіч Кавалёў]] (88) — беларускі вучоны ў галіне ветэрынарыі, акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2003). * [[17 красавіка]]: [[Наталі Бай]] (77) — французская актрыса. * 17 красавіка: [[Вячаслаў Аляксандравіч Нікіфараў]] (83) — беларускі і расійскі акцёр кіно і тэлебачання, кінарэжысёр, сцэнарыст, педагог, Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларускай ССР (1981). * 17 красавіка: [[Барыс Алегавіч Юрцін]] (93) — беларускі архітэктар. * [[23 красавіка]]: [[Уладзімір Іванавіч Куліковіч]] (58) — беларускі мовазнаўца, папулярызатар ведаў пра беларускую мову, галоўны рэдактар часопіса «Роднае слова» (2007—2009). * [[24 красавіка]]: [[Зоф’я Здыбіцка]] (97) — польскі філосаф. * [[25 красавіка]]: [[Садзіё Камара]] (47) — міністр абароны [[Малі]]. * [[30 красавіка]]: [[Георг Базеліц]] (88) — нямецкі жывапісец, графік і скульптар. == Гл. таксама == * [[Спіс народжаных у 2026 годзе]] == Крыніцы == {{Reflist}} == Спасылкі == {{Навігацыя}} {{Афіцыйны сайт}} {{Вонкавыя спасылкі}} {{Храналагічны пералік}} [[Катэгорыя:Памерлі ў 2026 годзе| ]] [[Катэгорыя:Спісы памерлых паводле гадоў|2026]] 87t2ga7up2ikimcwyjxnqx1vgwcoqwj 5135261 5135180 2026-05-03T10:39:31Z DobryBrat 5701 /* Красавік */ [[Уладзімір Сяргеевіч Экнадыёсаў]] 5135261 wikitext text/x-wiki {{Бягучыя падзеі}}{{Кароткае апісанне|інфармацыйная старонка-спіс у праекце Вікімедыя}} {{Інфармацыйны спіс}} У гэтым спісе прадстаўлены пералік персон, памерлых у [[2026]] годзе. == Студзень == [[Файл:Louis_E_Brus.jpg|150px|thumb|[[Луіс Брус]]]] [[Файл:Catherine_O'Hara_at_the_2024_Toronto_International_Film_Festival_(cropped).jpg|150px|thumb|[[Кэтрын О’Хара]]]] * [[5 студзеня]]: [[Олдрыч Эймс]] (84) — супрацоўнік контрразведвальнага падраздзялення [[ЦРУ]] [[ЗША]], агент савецкіх і расійскіх спецслужбаў. * [[8 студзеня]]: [[Ульяна Ларыёнаўна Сямёнава]] (73) — латвійская савецкая баскетбалістка, двукразовая алімпійская чемпіёнка. * 8 студзеня: [[Антон Іванавіч Ятусевіч]] (79) — беларускі вучоны ў галіне ветэрынарыі і паразіталогіі, рэктар [[Віцебская дзяржаўная акадэмія ветэрынарнай медыцыны|Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны]] (1998—2016). * [[10 студзеня]]: [[Лаянел Расакавіч Адамс]] (31) — расійскі [[футбаліст]]<ref>[https://www.sport-express.ru/football/rfpl/reviews/eks-futbolist-cska-layonel-adams-pogib-posle-padeniya-iz-okna-v-podmoskove-podrobnosti-proisshestviya-2390299/ Трагедия в Подмосковье: воспитанник ЦСКА Адамс выпал из окна высотки и умер до приезда врачей]</ref>. * 10 студзеня: [[Анатоль Віктаравіч Кудзельскі]] (91) — беларускі вучоны ў галіне рэгіянальнай геалогіі і гідрагеалогіі, [[член-карэспандэнт НАН Беларусі|член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]] (1996). * [[11 студзеня]]: [[Васіль Іванавіч Бернік]] (79) — беларускі матэматык, доктар фізіка-матэматычных навук (1986), прафесар (1992). * 11 студзеня: [[Луіс Брус]] (82) — амерыканскі хімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (2023). * [[13 студзеня]]: [[Георгіяс Васіліу]] (94) — кіпрскі палітык, Прэзідэнт Рэспублікі Кіпр (1988—1993). * [[14 студзеня]]: [[Фелікс Фёдаравіч Гумен]] (84) — беларускі мастак. * 14 студзеня: [[Ніна Уладзіміраўна Кожар]] (73) — беларускі архітэктар<ref>[http://www.bsa.by/news/BUA/14-yanvarya-2026-g-ushla-iz-jizni-nina-vladimirovna-kojar 14 января 2026 г. ушла из жизни Нина Владимировна Кожар]</ref>. * [[15 студзеня]]: [[Юрый Антонавіч Пышнік]] (83) — беларускі футбаліст, майстар спорту Рэспублікі Беларусь міжнароднага класа, [[Заслужаны трэнер Рэспублікі Беларусь]]. * [[16 студзеня]]: [[Анатоль Дзмітрыевіч Забалоцкі]] (90) — беларускі кінааператар-пастаноўшчык, фотамастак, [[Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР]] (1967). * [[21 студзеня]]: [[Юрый Уладзіміравіч Чонка]] (34) — украінскі [[футбол|футбаліст]], [[паўабаронца (футбол)|паўабаронца]]. * [[25 студзеня]]: [[Аляксандр Фёдаравіч Чарняўскі]] (87) — беларускі вучоны ў галіне інфарматыкі, акадэмік [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]] (1994)<ref>[https://niipfp.bsu.by/index.php?p=events&i=0 Соболезнования в связи со смертью А. Ф. Чернявского]</ref>. * 25 студзеня: [[Лі Хе Чхан]] (73) — паўднёвакарэйскі палітык, Прэм’ер-міністр [[Паўднёвая Карэя|Рэспублікі Карэя]] (2004—2006). * [[30 студзеня]]: [[Кэтрын О’Хара]] (71) — канада-амерыканская актрыса і сцэнарыстка, лаўрэат прэмій «Эмі» (1982, 2020) і «Залаты глобус» (2021). == Люты == [[Файл:Константин Богданов.jpg|thumb|150px|[[Канстанцін Анатолевіч Багданаў|Канстанцін Багданаў]]]] [[Файл:Meeting of the families of the martyrs of the authority with the Leader of the Revolution on the birthday of Amir al-Mu'minin (peace be upon him) 58 (khamenei.ir, 2026) (cropped 3).jpg|thumb|150px|[[Алі Хаменеі]]]] * [[1 лютага]]: [[Уладзімір Аляксандравіч Ткачэнка]] (77) — беларускі [[мастак]]-[[жывапіс]]ец. * [[3 лютага]]: [[Саіф аль-Іслам Кадафі]] (53) — [[Лівія|лівійскі]] інжынер і палітычны дзеяч, доктар філасофіі, сын [[Муамар Кадафі|Муамара Кадафі]]. * [[8 лютага]]: [[Казімір Велікаселец]] (80) — беларускі рымска-каталіцкі царкоўны дзеяч, апостальскі адміністратар [[Мінска-Магілёўская архідыяцэзія|Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі]] (2021)<ref>[https://catholic.by/3/news/18836-na-81-m-godze-zhytstsya-adysho-u-vechnasts-biskup-kazimir-velikaselets-najstarejshy-ierarkh-u-belarusi На 81-м годзе жыцця адышоў у вечнасць біскуп Казімір Велікаселец — найстарэйшы каталіцкі іерарх у Беларусі]</ref>. * [[10 лютага]]: [[Уладзімір Іванавіч Акулаў]] (71) — беларускі мастак-авангардыст<ref>[https://s-k.by/%D0%B2-%D1%81%D0%BB%D1%83%D1%86%D0%BA%D0%B5-%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B0-%D0%BA%D0%B2%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%80%D0%B0-3/ В Слуцке горела квартира]</ref>. * 10 лютага: [[Міхась Губернатараў]] (79) — беларускі паэт, літаратуразнавец. * 10 лютага: [[Раман Міхайлавіч Цымбераў]] (44) — беларускі паэт, выдавец і кнігагандляр. * [[11 лютага]]: [[Дэвід Хейвуд Шварц]] (83) — амерыканскі дыпламат, Пасол ЗША у Беларусі (1992—1994)<ref>[https://www.tlyfh.com/obituary/david-swartz David’s Obituary]</ref>. * [[12 лютага]]: [[Бажэна Дыкель]] (77) — польская актрыса тэатра і кіно. * [[13 лютага]]: [[Рой Аляксандравіч Мядзведзеў]] (100) — савецкі і расійскі публіцыст, педагог, гісторык. * [[15 лютага]]: [[Роберт Дзюваль]] (95) — амерыканскі акцёр і кінарэжысёр. * 15 лютага: [[Людміла Уладзіміраўна Юрчанка]] (82) — украінская оперная спявачка. * [[16 лютага]]: [[Элені Глікадзі-Арвелер]] (99) — грэчаскі гісторык-візантыніст і ўніверсітэцкі прафесар. * [[21 лютага]]: [[Канстанцін Анатолевіч Багданаў]] (62) — расійскі філолаг, фалькларыст, семіётык, гісторык культуры. * [[22 лютага]]: [[Біргіта Андэрсан]] (92) — шведская актрыса і комік. * [[24 лютага]]: [[Цырыл Кола]] (98) — [[Лужычане|лужыцкі]] пісьменнік, перакладчык, драматург, літаратурны крытык і публіцыст. * [[25 лютага]]: [[Людвіг Скоці]] (77) — [[науру]]анскі палітык, [[Прэзідэнт Науру]] (2003, 2004—2007). * [[28 лютага]]: [[Азіз Насірзадэ]] (62) — [[іран]]кі дзяржаўны і вайсковы дзеяч, міністр абароны. * 28 лютага: [[Махамад Пакпур]] (64) — іранскі дзяржаўны і вайсковы дзеяч, генерал-маёр, галоўнакамандуючы [[КВІР|Корпуса вартавых ісламскай рэвалюцыі]]. * 28 лютага: [[Алі Хаменеі]] (86) — іранскі рэлігійны і дзяржаўны дзеяч, Вышэйшы кіраўнік (Рахбар) Ірана<ref>[https://ria.ru/20260301/iran-2077576048.html Верховный лидер Ирана погиб]</ref>. == Сакавік == [[Файл:KariznaV.jpg|thumb|150px|Уладзімір Карызна]] [[Файл:Ali_Larijani,_2021-01-12_(cropped).jpg|thumb|150px|Алі Ларыджані]] [[Файл:Chuck_Norris_May_2015.jpg|thumb|150px|Чак Норыс]] * [[1 сакавіка]]: [[Давід Одсан]] (78) — [[Ісландыя|ісландскі]] дзяржаўны дзеяч, [[Прэм’ер-міністр Ісландыі]] (1991—2004). * [[5 сакавіка]]: [[Уладзімір Іванавіч Карызна]] (87) — [[Беларусь|беларускі]] [[паэт]], [[перакладчык]]. * [[6 сакавіка]]: [[Аляксандр Дзмітрыевіч Дулічэнка]] (84) — савецкі і эстонскі лінгвіст. * [[8 сакавіка]]: [[Энтані Джэймс Легет]] (87) — брытана-амерыканскі [[фізік]], лаўрэат [[Нобелеўская прэмія па фізіцы|Нобелеўскай прэміі па фізіцы]] (2003). * [[9 сакавіка]]: [[Георгій Якаўлевіч Галенчанка]] (89) — [[Беларусь|беларускі]] [[гісторык]]-[[медыявіст]], [[кнігазнавец]], [[скарыназнавец]]. * [[14 сакавіка]]: [[Крыстафер Сімс]] (83) — [[ЗША|амерыканскі]] эканаміст, лаўрэат [[Нобелеўская прэмія па эканоміцы|Нобелеўскай прэміі па эканоміцы]] (2011). * 14 сакавіка: [[Юрген Хабермас]] (96) — нямецкі [[філосаф]] і сацыёлаг. * [[16 сакавіка]]: [[Сяргей Апанасавіч Максіменка]] (71) — беларускі фізік, [[Доктар навук|доктар фізіка-матэматычных навук]] (1996), [[прафесар]] (2014)<ref>[https://inp.bsu.by/index.php/ru/institut-ru/novosti/494-sergej-afanasevic-maksimenko-13-08-1954-16-03-2026 Сергей Афанасьевич Максименко 13.08.1954 — 16.03.2026]</ref>. * [[17 сакавіка]]: [[Алі Ларыджані]] (67) — іранскі дзяржаўны дзеяч, сакратар Вышэйшага савета нацыянальнай бяспекі [[Ісламская Рэспубліка Іран|Ірана]]. * 17 сакавіка: [[Ілья II (Каталікос-Патрыярх Грузіі)|Ілья II]] (93) — [[Каталікос-Патрыярх Грузіі]]. * [[18 сакавіка]]: [[Хэйсукэ Хіранака]] (94) — японскі і амерыканскі [[матэматык]], лаўрэат Філдсаўскай прэміі (1970). * [[19 сакавіка]]: [[Чак Норыс]] (86) — [[ЗША|амерыканскі]] акцёр і майстар баявых мастацтваў. * [[20 сакавіка]]: [[Майкл Бішап]] (90) — [[ЗША|амерыканскі]] [[анколаг]], лаўрэат [[Нобелеўская прэмія па фізіялогіі і медыцыне|Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне]] (1989). * 20 сакавіка: [[Роберт Мюлер]] (81) — [[ЗША|амерыканскі]] дзяржаўны дзеяч, дырэктар [[ФБР]] (2001—2013). * 20 сакавіка: [[Філарэт (Патрыярх Кіеўскі)]] (97) — украінскі [[Праваслаўе|праваслаўны]] царкоўны дзеяч, [[архірэй]]. * 20 сакавіка: [[Уладзімір Канстанцінавіч Шумны]] (92) — савецкі і расійскі генетык, акадэмік [[АН СССР]] (1990)<ref>[https://rberega.info/archives/145176 В Новосибирске ушёл из жизни выдающийся генетик Владимир Шумный]</ref>. * [[22 сакавіка]]: [[Ліянель Жаспен]] (88) — французскі дзяржаўны дзеяч, [[Прэм’ер-міністр Францыі]] (1997—2002). * [[24 сакавіка]]: [[Біруце Галдзікас]] (79) — канадскі антраполаг, прыматолаг. * [[25 сакавіка]]: [[Мікалай Люцыянавіч Арлоў]] (73) — расійскі герпетолаг. * [[28 сакавіка]]: [[Зінаіда Дзмітрыеўна Гарачка]] (94) — Герой Сацыялістычнай Працы (1966). * [[29 сакавіка]]: [[Веслаў Мысліўскі]] (94) — польскі пісьменнік<ref>[https://wyborcza.pl/magazyn/7,124059,14719844,wszystko-co-mialem-do-powiedzenia-napisalem-rozmowa-z.html Wszystko, co miałem do powiedzenia, napisałem. Rozmowa z Wiesławem Myśliwskim]</ref>. * [[30 сакавіка]]: [[Алег Барысавіч Сонін]] (77) — беларускі кампазітар. * [[31 сакавіка]]: [[Эдуард Аляксандравіч Какшароў]] (50) — расійскі гандбаліст, Алімпійскі чэмпіён (2000), галоўны трэнер гандбольнага клуба «[[Мяшкоў Брэст]]» (2023—2026)<ref>[https://sport5.by/news/handball/Stali-izvestny-podrobnosti-smerti-Eduarda-Koksharova/ «Открыли номер — Эдика уже нет»: стали известны подробности смерти Кокшарова]</ref>. == Красавік == * [[5 красавіка]]: [[Анатоль Леанідавіч Верабей|Анатоль Верабей]] (75) — беларускі літаратуразнавец, крытык, даследчык творчасці [[Уладзімір Караткевіч|Уладзіміра Караткевіча]]. * [[7 красавіка]]: [[Мірча Лучэску]] (80) — румынскі футбаліст і футбольны трэнер. * [[8 красавіка]]: [[Герд Вінер]] (89) — нямецкі жывапісец і графік. * [[11 красавіка]]: [[Марсель Нія Нджыфенджы]] (91) — камерунскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, Старшыня Сената Камеруна (2013—2026). * 11 красавіка: [[Ігар Адамавіч Ціткоўскі]] (70) — беларускі мастак-графік, гісторык архітэктуры Беларусі<ref>[https://rcntsluck.by/2026/04/11/ushyol-iz-zhizni-igor-titkovskij-hudozhnik-kraeved-letopisecz-sluczka/ Ушёл из жизни Игорь Титковский: художник, краевед, летописец Слуцка]</ref>. * [[13 красавіка]]: [[Уладзімір Сяргеевіч Экнадыёсаў]] (78) — беларускі артыст оперы (лірыка-драматычны тэнар), народны артыст Беларусі (1990). <ref>[https://www.sb.by/articles/ushel-iz-zhizni-narodnyy-artist-bssr-vladimir-eknadiosov.html Ушел из жизни народный артист БССР Владимир Экнадиосов]</ref> * [[14 красавіка]]: [[Галіна Іосіфаўна Марцінкевіч]] (90) — беларускі вучоны-географ<ref>[https://geo.bsu.by/index.php/department/kratk-letopis/fakultet-pomnit/2343-martsinkevich-galina-iosifovna.html Марцинкевич Галина Иосифовна]</ref>. * [[16 красавіка]]: [[Кадзуо Іманісі]] (85) — японскі футбаліст. * 16 красавіка: [[Мікалай Андрэевіч Кавалёў]] (88) — беларускі вучоны ў галіне ветэрынарыі, акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2003). * [[17 красавіка]]: [[Наталі Бай]] (77) — французская актрыса. * 17 красавіка: [[Вячаслаў Аляксандравіч Нікіфараў]] (83) — беларускі і расійскі акцёр кіно і тэлебачання, кінарэжысёр, сцэнарыст, педагог, Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларускай ССР (1981). * 17 красавіка: [[Барыс Алегавіч Юрцін]] (93) — беларускі архітэктар. * [[23 красавіка]]: [[Уладзімір Іванавіч Куліковіч]] (58) — беларускі мовазнаўца, папулярызатар ведаў пра беларускую мову, галоўны рэдактар часопіса «Роднае слова» (2007—2009). * [[24 красавіка]]: [[Зоф’я Здыбіцка]] (97) — польскі філосаф. * [[25 красавіка]]: [[Садзіё Камара]] (47) — міністр абароны [[Малі]]. * [[30 красавіка]]: [[Георг Базеліц]] (88) — нямецкі жывапісец, графік і скульптар. == Гл. таксама == * [[Спіс народжаных у 2026 годзе]] == Крыніцы == {{Reflist}} == Спасылкі == {{Навігацыя}} {{Афіцыйны сайт}} {{Вонкавыя спасылкі}} {{Храналагічны пералік}} [[Катэгорыя:Памерлі ў 2026 годзе| ]] [[Катэгорыя:Спісы памерлых паводле гадоў|2026]] cmw8o7cvt8m5tep0ndo2v5uextgj6mg 5135266 5135261 2026-05-03T10:59:02Z DobryBrat 5701 /* Красавік */ [[Мухтар Шаханаў]] 5135266 wikitext text/x-wiki {{Бягучыя падзеі}}{{Кароткае апісанне|інфармацыйная старонка-спіс у праекце Вікімедыя}} {{Інфармацыйны спіс}} У гэтым спісе прадстаўлены пералік персон, памерлых у [[2026]] годзе. == Студзень == [[Файл:Louis_E_Brus.jpg|150px|thumb|[[Луіс Брус]]]] [[Файл:Catherine_O'Hara_at_the_2024_Toronto_International_Film_Festival_(cropped).jpg|150px|thumb|[[Кэтрын О’Хара]]]] * [[5 студзеня]]: [[Олдрыч Эймс]] (84) — супрацоўнік контрразведвальнага падраздзялення [[ЦРУ]] [[ЗША]], агент савецкіх і расійскіх спецслужбаў. * [[8 студзеня]]: [[Ульяна Ларыёнаўна Сямёнава]] (73) — латвійская савецкая баскетбалістка, двукразовая алімпійская чемпіёнка. * 8 студзеня: [[Антон Іванавіч Ятусевіч]] (79) — беларускі вучоны ў галіне ветэрынарыі і паразіталогіі, рэктар [[Віцебская дзяржаўная акадэмія ветэрынарнай медыцыны|Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны]] (1998—2016). * [[10 студзеня]]: [[Лаянел Расакавіч Адамс]] (31) — расійскі [[футбаліст]]<ref>[https://www.sport-express.ru/football/rfpl/reviews/eks-futbolist-cska-layonel-adams-pogib-posle-padeniya-iz-okna-v-podmoskove-podrobnosti-proisshestviya-2390299/ Трагедия в Подмосковье: воспитанник ЦСКА Адамс выпал из окна высотки и умер до приезда врачей]</ref>. * 10 студзеня: [[Анатоль Віктаравіч Кудзельскі]] (91) — беларускі вучоны ў галіне рэгіянальнай геалогіі і гідрагеалогіі, [[член-карэспандэнт НАН Беларусі|член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]] (1996). * [[11 студзеня]]: [[Васіль Іванавіч Бернік]] (79) — беларускі матэматык, доктар фізіка-матэматычных навук (1986), прафесар (1992). * 11 студзеня: [[Луіс Брус]] (82) — амерыканскі хімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (2023). * [[13 студзеня]]: [[Георгіяс Васіліу]] (94) — кіпрскі палітык, Прэзідэнт Рэспублікі Кіпр (1988—1993). * [[14 студзеня]]: [[Фелікс Фёдаравіч Гумен]] (84) — беларускі мастак. * 14 студзеня: [[Ніна Уладзіміраўна Кожар]] (73) — беларускі архітэктар<ref>[http://www.bsa.by/news/BUA/14-yanvarya-2026-g-ushla-iz-jizni-nina-vladimirovna-kojar 14 января 2026 г. ушла из жизни Нина Владимировна Кожар]</ref>. * [[15 студзеня]]: [[Юрый Антонавіч Пышнік]] (83) — беларускі футбаліст, майстар спорту Рэспублікі Беларусь міжнароднага класа, [[Заслужаны трэнер Рэспублікі Беларусь]]. * [[16 студзеня]]: [[Анатоль Дзмітрыевіч Забалоцкі]] (90) — беларускі кінааператар-пастаноўшчык, фотамастак, [[Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР]] (1967). * [[21 студзеня]]: [[Юрый Уладзіміравіч Чонка]] (34) — украінскі [[футбол|футбаліст]], [[паўабаронца (футбол)|паўабаронца]]. * [[25 студзеня]]: [[Аляксандр Фёдаравіч Чарняўскі]] (87) — беларускі вучоны ў галіне інфарматыкі, акадэмік [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]] (1994)<ref>[https://niipfp.bsu.by/index.php?p=events&i=0 Соболезнования в связи со смертью А. Ф. Чернявского]</ref>. * 25 студзеня: [[Лі Хе Чхан]] (73) — паўднёвакарэйскі палітык, Прэм’ер-міністр [[Паўднёвая Карэя|Рэспублікі Карэя]] (2004—2006). * [[30 студзеня]]: [[Кэтрын О’Хара]] (71) — канада-амерыканская актрыса і сцэнарыстка, лаўрэат прэмій «Эмі» (1982, 2020) і «Залаты глобус» (2021). == Люты == [[Файл:Константин Богданов.jpg|thumb|150px|[[Канстанцін Анатолевіч Багданаў|Канстанцін Багданаў]]]] [[Файл:Meeting of the families of the martyrs of the authority with the Leader of the Revolution on the birthday of Amir al-Mu'minin (peace be upon him) 58 (khamenei.ir, 2026) (cropped 3).jpg|thumb|150px|[[Алі Хаменеі]]]] * [[1 лютага]]: [[Уладзімір Аляксандравіч Ткачэнка]] (77) — беларускі [[мастак]]-[[жывапіс]]ец. * [[3 лютага]]: [[Саіф аль-Іслам Кадафі]] (53) — [[Лівія|лівійскі]] інжынер і палітычны дзеяч, доктар філасофіі, сын [[Муамар Кадафі|Муамара Кадафі]]. * [[8 лютага]]: [[Казімір Велікаселец]] (80) — беларускі рымска-каталіцкі царкоўны дзеяч, апостальскі адміністратар [[Мінска-Магілёўская архідыяцэзія|Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі]] (2021)<ref>[https://catholic.by/3/news/18836-na-81-m-godze-zhytstsya-adysho-u-vechnasts-biskup-kazimir-velikaselets-najstarejshy-ierarkh-u-belarusi На 81-м годзе жыцця адышоў у вечнасць біскуп Казімір Велікаселец — найстарэйшы каталіцкі іерарх у Беларусі]</ref>. * [[10 лютага]]: [[Уладзімір Іванавіч Акулаў]] (71) — беларускі мастак-авангардыст<ref>[https://s-k.by/%D0%B2-%D1%81%D0%BB%D1%83%D1%86%D0%BA%D0%B5-%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B0-%D0%BA%D0%B2%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%80%D0%B0-3/ В Слуцке горела квартира]</ref>. * 10 лютага: [[Міхась Губернатараў]] (79) — беларускі паэт, літаратуразнавец. * 10 лютага: [[Раман Міхайлавіч Цымбераў]] (44) — беларускі паэт, выдавец і кнігагандляр. * [[11 лютага]]: [[Дэвід Хейвуд Шварц]] (83) — амерыканскі дыпламат, Пасол ЗША у Беларусі (1992—1994)<ref>[https://www.tlyfh.com/obituary/david-swartz David’s Obituary]</ref>. * [[12 лютага]]: [[Бажэна Дыкель]] (77) — польская актрыса тэатра і кіно. * [[13 лютага]]: [[Рой Аляксандравіч Мядзведзеў]] (100) — савецкі і расійскі публіцыст, педагог, гісторык. * [[15 лютага]]: [[Роберт Дзюваль]] (95) — амерыканскі акцёр і кінарэжысёр. * 15 лютага: [[Людміла Уладзіміраўна Юрчанка]] (82) — украінская оперная спявачка. * [[16 лютага]]: [[Элені Глікадзі-Арвелер]] (99) — грэчаскі гісторык-візантыніст і ўніверсітэцкі прафесар. * [[21 лютага]]: [[Канстанцін Анатолевіч Багданаў]] (62) — расійскі філолаг, фалькларыст, семіётык, гісторык культуры. * [[22 лютага]]: [[Біргіта Андэрсан]] (92) — шведская актрыса і комік. * [[24 лютага]]: [[Цырыл Кола]] (98) — [[Лужычане|лужыцкі]] пісьменнік, перакладчык, драматург, літаратурны крытык і публіцыст. * [[25 лютага]]: [[Людвіг Скоці]] (77) — [[науру]]анскі палітык, [[Прэзідэнт Науру]] (2003, 2004—2007). * [[28 лютага]]: [[Азіз Насірзадэ]] (62) — [[іран]]кі дзяржаўны і вайсковы дзеяч, міністр абароны. * 28 лютага: [[Махамад Пакпур]] (64) — іранскі дзяржаўны і вайсковы дзеяч, генерал-маёр, галоўнакамандуючы [[КВІР|Корпуса вартавых ісламскай рэвалюцыі]]. * 28 лютага: [[Алі Хаменеі]] (86) — іранскі рэлігійны і дзяржаўны дзеяч, Вышэйшы кіраўнік (Рахбар) Ірана<ref>[https://ria.ru/20260301/iran-2077576048.html Верховный лидер Ирана погиб]</ref>. == Сакавік == [[Файл:KariznaV.jpg|thumb|150px|Уладзімір Карызна]] [[Файл:Ali_Larijani,_2021-01-12_(cropped).jpg|thumb|150px|Алі Ларыджані]] [[Файл:Chuck_Norris_May_2015.jpg|thumb|150px|Чак Норыс]] * [[1 сакавіка]]: [[Давід Одсан]] (78) — [[Ісландыя|ісландскі]] дзяржаўны дзеяч, [[Прэм’ер-міністр Ісландыі]] (1991—2004). * [[5 сакавіка]]: [[Уладзімір Іванавіч Карызна]] (87) — [[Беларусь|беларускі]] [[паэт]], [[перакладчык]]. * [[6 сакавіка]]: [[Аляксандр Дзмітрыевіч Дулічэнка]] (84) — савецкі і эстонскі лінгвіст. * [[8 сакавіка]]: [[Энтані Джэймс Легет]] (87) — брытана-амерыканскі [[фізік]], лаўрэат [[Нобелеўская прэмія па фізіцы|Нобелеўскай прэміі па фізіцы]] (2003). * [[9 сакавіка]]: [[Георгій Якаўлевіч Галенчанка]] (89) — [[Беларусь|беларускі]] [[гісторык]]-[[медыявіст]], [[кнігазнавец]], [[скарыназнавец]]. * [[14 сакавіка]]: [[Крыстафер Сімс]] (83) — [[ЗША|амерыканскі]] эканаміст, лаўрэат [[Нобелеўская прэмія па эканоміцы|Нобелеўскай прэміі па эканоміцы]] (2011). * 14 сакавіка: [[Юрген Хабермас]] (96) — нямецкі [[філосаф]] і сацыёлаг. * [[16 сакавіка]]: [[Сяргей Апанасавіч Максіменка]] (71) — беларускі фізік, [[Доктар навук|доктар фізіка-матэматычных навук]] (1996), [[прафесар]] (2014)<ref>[https://inp.bsu.by/index.php/ru/institut-ru/novosti/494-sergej-afanasevic-maksimenko-13-08-1954-16-03-2026 Сергей Афанасьевич Максименко 13.08.1954 — 16.03.2026]</ref>. * [[17 сакавіка]]: [[Алі Ларыджані]] (67) — іранскі дзяржаўны дзеяч, сакратар Вышэйшага савета нацыянальнай бяспекі [[Ісламская Рэспубліка Іран|Ірана]]. * 17 сакавіка: [[Ілья II (Каталікос-Патрыярх Грузіі)|Ілья II]] (93) — [[Каталікос-Патрыярх Грузіі]]. * [[18 сакавіка]]: [[Хэйсукэ Хіранака]] (94) — японскі і амерыканскі [[матэматык]], лаўрэат Філдсаўскай прэміі (1970). * [[19 сакавіка]]: [[Чак Норыс]] (86) — [[ЗША|амерыканскі]] акцёр і майстар баявых мастацтваў. * [[20 сакавіка]]: [[Майкл Бішап]] (90) — [[ЗША|амерыканскі]] [[анколаг]], лаўрэат [[Нобелеўская прэмія па фізіялогіі і медыцыне|Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне]] (1989). * 20 сакавіка: [[Роберт Мюлер]] (81) — [[ЗША|амерыканскі]] дзяржаўны дзеяч, дырэктар [[ФБР]] (2001—2013). * 20 сакавіка: [[Філарэт (Патрыярх Кіеўскі)]] (97) — украінскі [[Праваслаўе|праваслаўны]] царкоўны дзеяч, [[архірэй]]. * 20 сакавіка: [[Уладзімір Канстанцінавіч Шумны]] (92) — савецкі і расійскі генетык, акадэмік [[АН СССР]] (1990)<ref>[https://rberega.info/archives/145176 В Новосибирске ушёл из жизни выдающийся генетик Владимир Шумный]</ref>. * [[22 сакавіка]]: [[Ліянель Жаспен]] (88) — французскі дзяржаўны дзеяч, [[Прэм’ер-міністр Францыі]] (1997—2002). * [[24 сакавіка]]: [[Біруце Галдзікас]] (79) — канадскі антраполаг, прыматолаг. * [[25 сакавіка]]: [[Мікалай Люцыянавіч Арлоў]] (73) — расійскі герпетолаг. * [[28 сакавіка]]: [[Зінаіда Дзмітрыеўна Гарачка]] (94) — Герой Сацыялістычнай Працы (1966). * [[29 сакавіка]]: [[Веслаў Мысліўскі]] (94) — польскі пісьменнік<ref>[https://wyborcza.pl/magazyn/7,124059,14719844,wszystko-co-mialem-do-powiedzenia-napisalem-rozmowa-z.html Wszystko, co miałem do powiedzenia, napisałem. Rozmowa z Wiesławem Myśliwskim]</ref>. * [[30 сакавіка]]: [[Алег Барысавіч Сонін]] (77) — беларускі кампазітар. * [[31 сакавіка]]: [[Эдуард Аляксандравіч Какшароў]] (50) — расійскі гандбаліст, Алімпійскі чэмпіён (2000), галоўны трэнер гандбольнага клуба «[[Мяшкоў Брэст]]» (2023—2026)<ref>[https://sport5.by/news/handball/Stali-izvestny-podrobnosti-smerti-Eduarda-Koksharova/ «Открыли номер — Эдика уже нет»: стали известны подробности смерти Кокшарова]</ref>. == Красавік == * [[5 красавіка]]: [[Анатоль Леанідавіч Верабей|Анатоль Верабей]] (75) — беларускі літаратуразнавец, крытык, даследчык творчасці [[Уладзімір Караткевіч|Уладзіміра Караткевіча]]. * [[7 красавіка]]: [[Мірча Лучэску]] (80) — румынскі футбаліст і футбольны трэнер. * [[8 красавіка]]: [[Герд Вінер]] (89) — нямецкі жывапісец і графік. * [[11 красавіка]]: [[Марсель Нія Нджыфенджы]] (91) — камерунскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, Старшыня Сената Камеруна (2013—2026). * 11 красавіка: [[Ігар Адамавіч Ціткоўскі]] (70) — беларускі мастак-графік, гісторык архітэктуры Беларусі<ref>[https://rcntsluck.by/2026/04/11/ushyol-iz-zhizni-igor-titkovskij-hudozhnik-kraeved-letopisecz-sluczka/ Ушёл из жизни Игорь Титковский: художник, краевед, летописец Слуцка]</ref>. * [[13 красавіка]]: [[Уладзімір Сяргеевіч Экнадыёсаў]] (78) — беларускі артыст оперы (лірыка-драматычны тэнар), народны артыст Беларусі (1990). <ref>[https://www.sb.by/articles/ushel-iz-zhizni-narodnyy-artist-bssr-vladimir-eknadiosov.html Ушел из жизни народный артист БССР Владимир Экнадиосов]</ref> * [[14 красавіка]]: [[Галіна Іосіфаўна Марцінкевіч]] (90) — беларускі вучоны-географ<ref>[https://geo.bsu.by/index.php/department/kratk-letopis/fakultet-pomnit/2343-martsinkevich-galina-iosifovna.html Марцинкевич Галина Иосифовна]</ref>. * [[16 красавіка]]: [[Кадзуо Іманісі]] (85) — японскі футбаліст. * 16 красавіка: [[Мікалай Андрэевіч Кавалёў]] (88) — беларускі вучоны ў галіне ветэрынарыі, акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2003). * [[17 красавіка]]: [[Наталі Бай]] (77) — французская актрыса. * 17 красавіка: [[Вячаслаў Аляксандравіч Нікіфараў]] (83) — беларускі і расійскі акцёр кіно і тэлебачання, кінарэжысёр, сцэнарыст, педагог, Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларускай ССР (1981). * 17 красавіка: [[Барыс Алегавіч Юрцін]] (93) — беларускі архітэктар. * [[19 красавіка]]: [[Мухтар Шаханаў]] (83) — казахскі паэт, драматург і празаік, дэпутат Мажыліса Парламента Рэспублікі Казахстан, палітычны дзеяч. * [[23 красавіка]]: [[Уладзімір Іванавіч Куліковіч]] (58) — беларускі мовазнаўца, папулярызатар ведаў пра беларускую мову, галоўны рэдактар часопіса «Роднае слова» (2007—2009). * [[24 красавіка]]: [[Зоф’я Здыбіцка]] (97) — польскі філосаф. * [[25 красавіка]]: [[Садзіё Камара]] (47) — міністр абароны [[Малі]]. * [[30 красавіка]]: [[Георг Базеліц]] (88) — нямецкі жывапісец, графік і скульптар. == Гл. таксама == * [[Спіс народжаных у 2026 годзе]] == Крыніцы == {{Reflist}} == Спасылкі == {{Навігацыя}} {{Афіцыйны сайт}} {{Вонкавыя спасылкі}} {{Храналагічны пералік}} [[Катэгорыя:Памерлі ў 2026 годзе| ]] [[Катэгорыя:Спісы памерлых паводле гадоў|2026]] gzd2sxc04lyr4gcbatp5a03302lplh8 2026 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва 0 798311 5135087 5115060 2026-05-02T21:06:23Z Bk1949 50943 /* Спасылкі */ 5135087 wikitext text/x-wiki [[2026]] год уключае шэраг падзей, якія пакінуць след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва. == Падзеі == * [[13 лютага]] — [[20 красавіка]]: выставачны праект «Шчасцю — быць!», прысвечаны 110–годдзю з дня нараджэння заслужанага дзеяча мастацтваў БССР [[Натан Майсеевіч Воранаў|Натана Воранава]] (1916–1978), [[Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь|НММ Рэспублікі Беларусь]]. * [[14 лютага]] — [[13 красавіка]]: выстаўка, прысвечаная 100–годдзю з дня нараджэння беларускага мастака–[[Графіка (мастацтва)|графіка]] [[Сямён Пятровіч Герус|Сямёна Геруса]] (1925–1998), [[Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь|НММ Рэспублікі Беларусь]]. ==З’явіліся == == Узнагароды == == Памерлі == * [[14 студзеня]] — [[Фелікс Гумен]] (нар. [[1941 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1941]]), беларускі мастак – [[акварэль|акварэліст]], сябра Беларускага саюза мастакоў з 1967. * [[1 лютага]] — [[Уладзімір Аляксандравіч Ткачэнка|Уладзімір Ткачэнка]] (нар. [[1948 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1948]]), беларускі [[мастак]], [[жывапісец]] – [[Станковае мастацтва|станкавіст]], сябра Беларускага саюза мастакоў з 1981. * [[10 лютага]] — [[Уладзімір Іванавіч Акулаў|Уладзімір Акулаў]] (нар. [[1954 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1954]]), беларускі [[мастак]]–авангардыст і [[графіка (мастацтва)|графік]]. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == * [https://artmuseum.by/events-news/news Сайт Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь] * [http://belartunion.by Сайт Беларускага саюза мастакоў] {{ВС}} {{Гады ў гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва}} [[Катэгорыя:2026 год у Беларусі]] [[Катэгорыя:Гісторыя беларускага выяўленчага мастацтва паводле гадоў]] [[Катэгорыя:2026 год у культуры і мастацтве|Беларусь]] l6f06pmjup8menkgrixnrp3k4xzofd1 Вікіпедыя:Архіў запытаў на выдаленне/2026 4 798387 5134996 5132830 2026-05-02T17:07:01Z Emilia Noah 155537 /* */ 5134996 wikitext text/x-wiki {{Архіў|2026|Вікіпедыя:Архіў запытаў на выдаленне}} == [[Індустрыялізацыя і калектывізацыя ў БССР]] == {{закрыта}} Няма крыніц, няма нейтральнасці. Мяркую, сам тэкст скапіяваны аднекуль, чым парушае аўтарскія правы. Увогуле, выглядае як нейкая савецкая агітка.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:23, 28 студзеня 2026 (+03) : Я папрацую з артыкулам. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 21:20, 28 студзеня 2026 (+03) :Іх трэба раздзяліць на два. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:59, 12 сакавіка 2026 (+03) :: [[Індустрыялізацыя ў БССР]] і [[Калектывізацыя ў БССР]]. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 13:05, 13 сакавіка 2026 (+03) :::згодзен, што трэба раздзяліць. Хоць і аб’ём пакуль невялікі [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:28, 26 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Крыніцы з’явіліся. ДобрыБрат трошкі яго дапрацаваў. Праблемы ёсць, але яны ўжо не звязаныя з выдаленнем. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 01:49, 1 мая 2026 (+03) == [[Парыж — Рубэ]] == {{закрыта}} : {{выдаліць}}, вельмі кароткі артыкул. --[[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 18:26, 26 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Пратэстная намінацыя хутка закрытая. Ніводзін з зазначаных артыкулаў не з’яўляецца занадта кароткім. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:30, 26 красавіка 2026 (+03) == [[Смерць фашызму]] == {{закрыта}} : {{выдаліць}}, вельмі кароткі артыкул. --[[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 18:21, 26 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Пратэстная намінацыя хутка закрытая. Ніводзін з зазначаных артыкулаў не з’яўляецца занадта кароткім. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:30, 26 красавіка 2026 (+03) == [[Vite]] == {{закрыта}} : {{выдаліць}}, вельмі кароткі артыкул. --[[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 18:20, 26 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Пратэстная намінацыя хутка закрытая. Ніводзін з зазначаных артыкулаў не з’яўляецца занадта кароткім. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:30, 26 красавіка 2026 (+03) == [[Depo DIY]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, камерцыйная рэклама, кросвікіспам. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:02, 5 лютага 2026 (+03) ::Я б усё ж прапанаваў {{пакінуць}}. Стыль уласна артыкула не рэкламны. Найвялікшая сетка будаўляных крамаў у Латвіі, да таго ж і міжнароднай можна лічыць. Чаму тут выдаліць, а [[IKEA]] ці [[Lidl]] заставіць? [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:00, 5 лютага 2026 (+03) ::Бачу, што стваральнік у розных вікі прасоўвае артыкул - ну так, не вельмі добра выглядае. Але ўсё ж не спам, тэкст чытэльны, інфармацыя карысная. Можна было б па [[ВП:НЕДАВЕДНІК]] выдаляць, але ўсё ж фірма не шараговая, нейкая значнасць ёсць. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:05, 5 лютага 2026 (+03) ::: З аднога боку 2200 супрацоўнікаў, з іншага — ''Page on [eswiki] deleted'', ''Page on [enwiki] deleted''. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:38, 5 лютага 2026 (+03) ::::Дивись мій акаунт в Українській та Латиській вікіпедії. Ти справді думаєш, що я тут рекламою займаюся? [[Удзельнік:Votre Provocateur|Votre Provocateur]] ([[Размовы з удзельнікам:Votre Provocateur|размовы]]) 22:33, 5 лютага 2026 (+03) ::::: Тут абмяркоўваем артыкул, а не тваю персону. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:55, 5 лютага 2026 (+03) ::::Выдаленне ў іншых раздзелах, шчыра кажучы, не аргумент. Іх там можа і не цікавяць мелкія па іх мерках фірмы з усходняй Еўропы. Гэтак жа бы выдалілі пра наш [[Еўраопт]] ці [[А-100 (кампанія)|А-100]]. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:22, 6 лютага 2026 (+03) ::::: Існуе кансэнсус аб тым, што ў БелВікі дапушчальны пэўны беларусацэнтрызм, але як гэта прыцягнуць да дадзенага кейса, невядома. Таксама мабыць [[Еўраопт]] ці [[А-100 (кампанія)|А-100]] паводле маштабаў дзейнасці пасалідней будуць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:34, 6 лютага 2026 (+03) ::::::Мяркую, што А-100 і Еўраопт можна аднесці да лідараў ў сваіх галінах эканомікі ўнутры Беларусі, і таму маем пра іх артыкулы, а не толькі праз беларусацэнтрызм. ::::::Аналагічна з гэтым Depo: у сваёй нішы лічыцца лідарам, недзе у топах латвійскіх кампаній. Я б і артыкулы пра Rimi і Maxima прывітаў, калі б хто стварыў, хоць яны да Беларусі ніякага дачынення не маюць. Дадаць толькі ў артыкул [[Эканоміка Латвіі]] параграф пра рытэйл і цалкам натуральна будзе мець артыкулы пра згаданыя там фірмы. ::::::Я ўвогуле лічу, што можна пісаць хоць пра найвялікшыя фірмы Науру. Толькі каб захоўвалася структура: спачатку пра эканоміку краіны і яе галіны, а потым дэталі. Але гэта так, рэмарка. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 02:29, 7 лютага 2026 (+03) ::::::: Калі казаць пра лідараў рынку паводле краін, то Науру не падтрымаю, карлікавымі прынята лічыць краіны меншыя за [[Люксембург]]. Depo DIY здэцца сапраўды лідар у нішы, але не лідар у галіне. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:53, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Няма значнасці [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:48, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Рэкламны змест. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:32, 11 сакавіка 2026 (+03) : {{Пакінуць}}. 2-е месца сярод DIY-рытэйлераў краін Балтыі. Доля рынку, прыкладна каля 40%--[[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 18:39, 13 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Паказана, што кампанія займае істотнае месца сярод DIY-рытэйлераў краін Балтыі. Пакуль што няма кансэнсэнсусу наконт прызнання гэтай галіны як самастойнай у эканоміцы, таму значнасць прадмету артыкула ставіцца пад сумненне. Старонка захавана з даданнем адпаведнага шаблону. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:53, 25 красавіка 2026 (+03) == [[Вакол ліхтарнага слупа (гурт)]] == {{закрыта}} : Выдалены раней паводле абмеркавання, гл. [[Вікіпедыя:Хуткае выдаленне]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:53, 16 красавіка 2026 (+03) ::{{Пакінуць}}. Раней не былі пакінуты прычыны для выдалення. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 16:28, 16 красавіка 2026 (+03) ::: Таксама я нядаўна дадаў "значнасць" у артыкул і цяпер ён не падыходзіць да хуткага выдалення: Хутка могуць выдаляцца артыкулы, калі: Выдаленыя раней паводле абмеркавання артыкулы, створаныя наноў з тым жа ці неістотна адрозным зместам '''без новых акалічнасцяў''', якія б прымусілі пераглядзець папярэдняе рашэнне аб выдаленні. (з [[Вікіпедыя:Хуткае выдаленне]]) [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 16:42, 16 красавіка 2026 (+03) : {{выдаліць}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:26, 19 красавіка 2026 (+03) : Знайшоў адзін артыкул на The Village, які апісваў дзейнасць групы. Больш нічога не знайшоў, хаця можа я і не вельмі добра шукаў. Думаю, што пакуль гэта выдаленне, бо значнасці (у межах Вікі) не хапае. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:38, 19 красавіка 2026 (+03) :: {{Пакінуць}} Яшчэ быў [https://dtf.ru/music/2582003-vokrug-fonarnogo-stolba-videoigry-2019 кароткі артыкул] на dtf.ru і [https://www.youtube.com/watch?v=eAEelhW7e6s выпуск] "Музыка в Кубе" на Ютубе. Таксама я не зразумеў, што азначае "у межах Вікі". [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 18:41, 20 красавіка 2026 (+03) ::: [[Вікіпедыя:Значнасць]] — Традыцыйна лічаць, што энцыклапедычнага апісання вартыя не ўсе аб’екты і тэмы, а толькі найболей значныя, якія чымсьці істотна вылучаюцца з агульнага шэрагу. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:47, 20 красавіка 2026 (+03) ::: DTF - не [[ВП:АК]], "Музыка в Кубе" - таксама. The Village пакуль самая добрая крыніца. Можа ёсць яшчэ нешта? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:56, 20 красавіка 2026 (+03) ::::[https://m.vk.com/@ppbvfs-priyatno-poznakomitsya-yoo Пост] у ВК ад Winter Mute Music, [https://podster.fm/podcasts/muzykalnoe-korolevstvo/e/337203/muzykalnoe-korolevstvo-vokrug-fonarnogo-stolba-1-vypusk эпізод] падкаста "Музыкальное королевство", здаецца усё. Але артыкула The Village можа хопіць? [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 19:12, 20 красавіка 2026 (+03) :::Перастаньце пакідаць шаблон «пакінуць» па некалькі разоў. Абмеркаванне працуе не так, колькасць «пакінуць» ад аднаго ўдзельніка не паўплывае. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 11:51, 22 красавіка 2026 (+03) :{{Выдаліць}}, створаны па-за працэдурай аднаўлення выдаленых старонак. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 22:06, 23 красавіка 2026 (+03) ::Гэта забаронена? [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 10:40, 24 красавіка 2026 (+03) ::: Пажадана ўсё ж такі прытрымлівацца хоць нейкіх [[Вікіпедыя:Выдаленне старонак#Пасля выдалення|правілаў]]. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 14:53, 24 красавіка 2026 (+03) ::::Не ведаў. Прабачце, але артыкул ўжо адноўлены і асабіста я не бачу відавочных прычын для выдалення. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 15:53, 24 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Па-першае, артыкул раней ужо выдаляўся, таму, згодна з працэдурай, спачатку варта было стварыць запыт на [[ВП:АВС]]. Па-другое, каб не разводзіць бюракратыю, на гэты момант артыкул не адпавядае крытэрыям значнасці беларускай Вікіпедыі. Сярод прыведзеных крыніц толькі адна (спасылка на «The Village») адпавядае патрабаванням [[ВП:АК]]. Астатнія матэрыялы не з’яўляюцца аўтарытэтнымі крыніцамі. Такім чынам, значнасці ў межах Вікіпедыі недастаткова. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:12, 25 красавіка 2026 (+03) == [[EIZVA]] == {{закрыта}} * {{выдаліць}}, значнасць прадмету артыкула не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:19, 8 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 07:16, 17 красавіка 2026 (+03) == [[Крысціна Віталеўна Лядская]] == {{закрыта}} З дасягненняў покуль чырвоны дыплом і аспірантура. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:51, 8 красавіка 2026 (+03) :Я не успела ещё дописать статью, не надо делать поспешных выводов. Мне из-за границы не открываются белорусские источники. Приеду в Минск — допишу. [[Удзельнік:Rabbi Mendl|Tatiana Matlina]] ([[Размовы з удзельнікам:Rabbi Mendl|размовы]]) 00:39, 10 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул дапоўнены, намінацыя закрыта ініцыятарам. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:14, 14 красавіка 2026 (+03) == [[Фарыс Німр]] == {{закрыта}} Не артыкул, старонка да хуткага выдалення. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:37, 9 красавіка 2026 (+03) : Спроба заліць туды аўтапераклад незачотная. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:54, 9 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул створаны, вычытаны і захаваны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:12, 14 красавіка 2026 (+03) == Казахі у == {{закрыта}} Артыкулы аўтаматычнага перакладу з памылкамі ўжо ў назве, іх немагчыма вычытаць нават з вялікім жаданнем. * [[Казахі у Манголіі]] * [[Казахі у Туркменіі]] * [[Казахі у Іране]]--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:10, 20 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:48, 3 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Даволі відавочны [[ВП:МАШПЕР]], які ніхто за гэты час не выправіў. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:33, 14 красавіка 2026 (+03) == [[Вакол ліхтарнага слупа (гурт)]] == {{Закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць прадмету артыкула не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:33, 3 красавіка 2026 (+03) ::Гэты гурт даволі папулярны, каб пра яго быў артыкул. Па [https://music.yandex.by/artist/5578874 звесткам] Яндекс Музыкі зараз ён мае 75 565 слухачоў у месяц. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 15:14, 5 красавіка 2026 (+03) ::: Почему бы о нём не написать статью по-русски? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:17, 5 красавіка 2026 (+03) ::::Можна. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 15:29, 5 красавіка 2026 (+03) ::::Але гэта праца удзельнікаў рускай Вікіпедыі. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 15:36, 5 красавіка 2026 (+03) ::::: Очень жаль. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:39, 5 красавіка 2026 (+03) {{Канец закрытай секцыі}} ===Вынік=== 20:07, 12 красавіка 2026 {{у|J-ka Zadzvinski}} выдаліў старонку Вакол ліхтарнага слупа (гурт). [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 12:44, 13 красавіка 2026 (+03) == [[Валер Віктаравіч Руселік]] == {{закрыта}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:49, 25 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} няма значнасць. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:45, 3 сакавіка 2026 (+03) : Не праходзіць як журналіст ды блогер? Усё ж нават "зоркай" Белсата яго [https://nashaniva.com/372748 называюць]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:16, 4 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Старонка выдалена ўдзельнікам [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]]. Таму вынік фармальны. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:14, 12 красавіка 2026 (+03) == [[Аляксандр Іосіфавіч Урбановіч]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, кандыдат навук, дацэнт, меў навуковыя інтарэсы, усё. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:51, 29 сакавіка 2026 (+03) : {{Выдаліць}} значнасць не падмацаваны крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:53, 30 сакавіка 2026 (+03) : {{Пакінуць}}, вядомы навуковец, шмат навуковых прац. Ёсць крынiцы. [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]] ([[Размовы з удзельнікам:James M Irons|размовы]]) 12:52, 30 сакавіка 2026 (+03) :: [[Удзельнік:James M Irons]], колькасць навуковых прац не мае асаблівай ролі, важней паказаць прызнанне яго заслуг у навуковым свеце. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:17, 30 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 10:48, 10 красавіка 2026 (+03) == [[TDK]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:46, 23 сакавіка 2026 (+03) ::Артыкул невялікі, можна выправіць. Я папрацую бліжэйшым часам. ::{{Зраблю|10-04-2026}} [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:16, 28 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул выпраўлены і захаваны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:56, 9 красавіка 2026 (+03) == [[King Promise]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} значнасць не падмацаваны крыніцамі, толькі сайт творцы. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:51, 23 сакавіка 2026 (+03) : {{Пакінуць}}. Крыніцы ёсць.--[[Удзельнік:Dzianis Niadbajla|J-ka Zaprudnik]] 15:33, 2 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Спасылкі на незалежныя крыніцы нароўні з сайтам творцы пададзены, старока захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:54, 9 красавіка 2026 (+03) == [[Ruslan Saberov]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:18, 8 сакавіка 2026 (+03) :: [https://ru.wikipedia.org/wiki/Ruslan_Saberov неоднократное воссоздание вместо повторного обсуждения]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:11, 11 сакавіка 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 13:01, 9 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. Неаднаразовае аднаўленне замест паўторнага абмеркавання — пастаўлена бестэрміновая ахова ад стварэння. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 22:53, 1 красавіка 2026 (+03) == [[Сезон 2022/2023 «Цмокі-Мінск-2»]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Пуста. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:34, 31 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === гэта карэктная перасылка. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:50, 31 сакавіка 2026 (+03) == [[MakEditor:81-717/714/Чарнавік]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 11:55, 30 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:04, 30 сакавіка 2026 (+03) == [[Раавітса (прыпыначны пункт)]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Памылковы рэдырэкт. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:52, 30 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:00, 30 сакавіка 2026 (+03) == [[A optima/Чарнавік]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Не артыкул. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:54, 26 сакавіка 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 11:32, 26 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:20, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Сехемкара II]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} пустая старонка. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:55, 23 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:47, 23 сакавіка 2026 (+03) == [[Святлана Іванаўна Загнетава]] == {{закрыта}} Відавочна, што агульны крытэрый значнасці не выконваецца. Таксама асоба не настолькі выдатная, каб можна было падцягнуць [[Вікіпедыя:Значнасць асоб #Дадатковыя крытэрыі]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:40, 18 сакавіка 2026 (+03) : У артыкул [[Хлебапякарная прамысловасць Беларусі]] шмат што можна перанесці. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:13, 18 сакавіка 2026 (+03) :Так, усё можна перанесці, згадаць саму Загнетаву. У раздзеле Вядомыя асобы артыкула пра Смаргонь даць яе біяграму, бо літаральна будзе пару сказаў. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:10, 18 сакавіка 2026 (+03) :: {{зроблена}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:20, 19 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Змест са старонкі вынесены, адміны могуць яе выдаляць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:49, 20 сакавіка 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Змагары з літвінізмам]] == {{закрыта}} * {{выдаліць}}, вынік уласнага даследавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:13, 22 лютага 2026 (+03) *:Людзі змаюгаюцца з літвінізмам, што прама вынікае з іх біяграфій, у чым уласнае даследаванне? Калі мы дадаем людзей у катэгорыю "Анархісты N-краіны" ці "Антыфашысты N-краіны", то гэта таксам арыгінальнае даследаванне? [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 13:22, 22 лютага 2026 (+03) *:: Ты, калега, мабыць таксама шмат з чым і шмат з кім змагаешся. І ў Беларусі ты не адзін такі, але катэгорыі "Змагары з Беларусі" мы не будзем ствараць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:24, 22 лютага 2026 (+03) *:Няма тут уласнага даследавання, літвінізм сфармуляваны Баранаўскасам, то-бок прынамсі ў нейкай паралельнай рэчаіснасці ён ёсць. На гэта лёгка знайсці аўтарытэтныя крыніцы ў адпаведным артыкуле. Практычна "з'ява" ў гэтай рэальнасці прызнана пагрозай нацыянальнай бяспецы Літвы і з ёю змагаюцца, ёсць заявы ад Дэпартамента бяспекі і іншых ведамстваў. Адпаведна, ёсць змагары. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:10, 12 сакавіка 2026 (+03) :: Змагары ёсць, і што з таго вынікае? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:19, 12 сакавіка 2026 (+03) ::: Катэгорыю "Змагары" створым? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:22, 12 сакавіка 2026 (+03) ::::[[:Катэгорыя:Праціўнікі літвінізму]] або [[:Катэгорыя:Крытыкі літвінізму]]. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:24, 12 сакавіка 2026 (+03) :::Нічога не вынікае, проста змагары, як Партос казаў: "я б'юся, бо б'юся", -- значыць, яны бачаць у гэтым сэнс. Калі "змагары" здаюцца ўжо занятымі, можна "праціўнікі", рэдкая наогул катэгорыя ў Вікіпедыі, але ёсць [[:fr:Catégorie:Opposant|Catégorie:Opposant]]. Звычайна абмяжоўваецца ўсё прыхільнікамі розных плыняў, але тут здаецца ніяк не абмяжуешся. [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:22, 12 сакавіка 2026 (+03) :::: Абмяжуешся. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:25, 12 сакавіка 2026 (+03) ::::: Не трэба навешваць на сучаснікаў ярлыкоў. Рэдактарам Вікіпедыі не стае для гэтага аўтарытэту. Хай спачатку вырашыць экспертная супольнасць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:30, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::Здаецца, "крытыкі" якраз тая форма, што прызнаецца як ВП:НПГ [[:en:Category:Writers_of_social_and_political_criticism|Category:Writers of social and political criticism]]. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:31, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::: Critics of liberalism (1 P) — вось дык напаўненне катэгорыі! Не чытаюць англамоўныя беларускай прэсы. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:37, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::::Яны іншае чытаюць <bdi>Critics of feminism</bdi> (2 C, 217 P). --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:41, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::::: Critics of artificial intelligence — цэлых 22, на чале з Папам Рымскім. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:44, 12 сакавіка 2026 (+03) ::::::::: Наконт непрыняцця фемінізму — харошы прыклад, комплексы ВікіРэдактараў раскрывае красамоўна. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:57, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::::::: Змагары з мультыкультуралізмам ёсць, а змагароў з нацыяналізмам няма. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:09, 12 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ператварыў на [[:Катэгорыя:Крытыкі літвінізму]] і далучыў да адпаведнай надкатэгорыі. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 12:59, 13 сакавіка 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Культурныя спрэчкі]] == {{закрыта}} * {{выдаліць}}, вынік уласнага даследавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:20, 22 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Знайшліся інтэрвікі, намінацыю закрыў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:39, 12 сакавіка 2026 (+03) == [[Дыльнозахон Каттахонова]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:35, 10 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена, дрэнны машынны пераклад, таксама пытанні па значнасці. Можаце нармальна перапісаць у сваёй прасторы імёнаў і паведаміць адміністратарам, калі напішаце нешта адэкватнае. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:02, 12 сакавіка 2026 (+03) == [[Саунтрэс]] == {{закрыта}} * {{выдаліць}}, значнасць не пераўзыходзіць навіннай. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 12:09, 28 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Вікіпедыя - не слоўнік. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:46, 3 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена па тых жа прычынах, што і чыназес. Значнасці не паказана.[[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:01, 12 сакавіка 2026 (+03) == [[Чыназес]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Не слоўнік. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:44, 3 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул быў хутка выдалены, значнасць выразна не паказана. Да таго ж, зноскі на Вікіпедыю — гэта вяршыня. Калі нехта захоча аднавіць старонку і будзе паказана выразна значнасць, спачатку перапішыце нармальна на сваёй падстаронцы і потым паведамце адміністратарам.[[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 18:59, 12 сакавіка 2026 (+03) == [[Жан-Луі Гасэ]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 13:00, 9 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Каб выставіць артыкул да выдалення, трэба зайсці праз закладку ''правіць'' у акенца рэдагавання артыкула, у першым радку паставіць '''<nowiki>{{да выдалення|}}</nowiki>'''. Працэдура выстаўлення старонкі да выдалення не была выканана, прапанова засталася без рэагавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:06, 9 сакавіка 2026 (+03) == [[Мачулішчы (аэрадром)]] == {{закрыта}} Большая частка тэкста абаронена аўтарскімі правамі і супадае з тэкстам, размешчаным у выданні «Наша Ніва» (артыкул «Мачулішчы, Мачулішчы… А што значыць па-беларуску „мачулішча“?»). Не быў прадстаўлены відавочны дазвол ад уладальнікаў матэрыялу на яго свабоднае распаўсюджанне. Як патэнцыйнае парушэнне аўтарскіх правоў прыйдзецца выдаліць інфармацыю, якая слова ў слова супадае з інфармацыяй у гэтым артыкуле. Тое, што застанецца, да артыкула не будзе дацягваць. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:38, 7 сакавіка 2026 (+03) :па-першае, я сам і ёсць аўтарам таго тэксту ў НН. па-другое, я цяпер істотна дапоўніў артыкул, ён павялічыўся ў некалькі разоў. [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 21:43, 7 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул дапрацаваны і захаваны. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 22:47, 8 сакавіка 2026 (+03) == [[Янка Тарчэўскі]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, няма значнасці. --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 23:02, 14 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. Жахліва аформлена, няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:08, 20 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Значнасці няма. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:49, 3 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць кансэнсус за выдаленне. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:24, 4 сакавіка 2026 (+03) == [[AniBel]] == {{закрыта}} Аматарская суполка. Распаўсюджванне пірацкага кантэнту. Вікіпедыя — не каталог.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:59, 7 лютага 2026 (+03) :Ого, некалькі месяцаў вісеў артыкул і толькі зараз апомніліся. Прам сьмешна з гэтага [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:57, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, аргументаў дзеля захавання артыкула не бачна. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:26, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:46, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 01:06, 16 лютага 2026 (+03) == [[Лагодны Цмок]] == {{закрыта}} Значнасць прадмету артыкула пастаўлена пад сумненне. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:32, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Гэта звесткі не для Вікіпедыі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:26, 9 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:45, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 01:05, 16 лютага 2026 (+03) == [[СонейкаПрадакшн]] == {{закрыта}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:00, 7 лютага 2026 (+03) :Новы этап у перакладніцкай сферы (дубляваньне і адаптацыя тэксту). Таксама гэтая і ўсе іншыя каманды з'яўляюцца часткай гісторыі і рабілі у той ці іншай ступені ўклад у беларускую культуру. [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 22:01, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:22, 8 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі. {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:58, 16 лютага 2026 (+03) == [[Скрынка (сеціва)]] == {{закрыта}} Няма значнасці. Вікіпедыя — не каталог.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:56, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, проста старонка ў сеціве. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:15, 7 лютага 2026 (+03) :Таксама трэба выдаліць старонкі пра Анібел і Лагодны Цмок, бо Вікіпедыя — не каталог [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:48, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:46, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:56, 16 лютага 2026 (+03) == [[Зьнічка (сеціва)]] == {{закрыта}} Проста сайт з пірацкім кантэнтам. Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:55, 7 лютага 2026 (+03) :Anibel і Лагодны Цмок таксама проста сайты з пірацкім кантэнтам, але старонкі пра іх існуюць [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:47, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:06, 8 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі. {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:53, 16 лютага 2026 (+03) == [[Bilbo's]] == {{закрыта}} Аматарская суполка. няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:57, 7 лютага 2026 (+03) :Анібел і Лагодны Цмок таксама аматарскія суполкі, але старонкі пра іх існуюць. Пра значнасьць напісана ў адпаведным разьдзеле. Ініцыятыва з'яўлялася новым этапам у перакладніцкай сферы. [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:55, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:23, 8 лютага 2026 (+03) :<nowiki>{{Супраць}}</nowiki> <nowiki>{{Пакінуць}}</nowiki> Учора не адразу ўбачыў як гэтыя знакі ставіць. Я адкажу за ўсе артыкулы, якія перанёс учора з іншай беларускай Вікіпедыі. Галоўная значнасьць гэта гісторыя. Усе гэтыя праэкты з'яўляюцца часткай гісторыі. Так, для звычайнай гісторыі (якую сабе людзі ўяўляюць) гэта ня мае каштоўнасьці. Аднак сёньня ё розныя гісторыі, напрыклад: гісторыя навукі, паўсядзёнасьці, мастацтва і г.д. І ўжо для гісторыі аматарскага перакладу гэтыя старонкі прадстаўляюць каштоўнасьць, бо з'яўляюцца крыніцай у дасьледаваньнях. Таксама гэтыя артыкулы даюць зразумець як разьвіваўся аматарскі пераклад, пасьлядоўнасьць падзей. Таксама ўклад у беларускую культуру, новыя падыходы ў аматарскім перакладзе, што зноў жа карысна для гісторыі і дасьледаваньняў. :Таму ўсе артыкулы пра праэкты варта пакінуць! [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 14:39, 8 лютага 2026 (+03) ::Мда... штосьці не працуюць гэтыя шаблоны [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 14:39, 8 лютага 2026 (+03) ::: [[Вікіпедыя:Значнасць]] — вось неяк так. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:06, 9 лютага 2026 (+03) ::::Пачытаў, і артыкул мае значнасьць. У публічных крыніцах не напісана (і ня будзе), але значнасьць апісана вышэй, што таксама дазваляецца як значнасьць. [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 18:43, 9 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:42, 16 лютага 2026 (+03) == [[Кінакіпа]] == {{закрыта}} Няма значнасці, проста сайт з пірацкім кантэнтам. Хоць для беларускай мовы ў сённяшніх умовах гэта і мае пэўную значнасць, але для энцыклапедыі каталог пірацкага відэа — перабор.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:54, 7 лютага 2026 (+03) :Анібел і Лагодны Цмок таксама проста сайты з пірацкім кантэнтам. Тыя артыкулы таксама варта выдаліць. [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:50, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі. {{закрыта-канец}} === Вынік === Рэклама сайта с пірацкім кантэнтам. Значасці няма. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:35, 16 лютага 2026 (+03) == [[На чатырох Верацеях]] == {{закрыта}} Вікіпедыя — не даведнік для вандроўнікаў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:10, 16 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:32, 16 лютага 2026 (+03) == [[Арцём Халяеў]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, не артыкул. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 12:28, 14 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === У вызначэнні — толькі тры словы. Значнасць асобы не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:30, 16 лютага 2026 (+03) == [[Уладзіслаў Шылюк]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:43, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, згодны, што проста быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:24, 5 лютага 2026 (+03) :: Калега [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]], тут больш істотна, што агульны крытэрый значнасці не выконваецца, то бок асоба ў артыкуле бадай не апісана. А ў прынцыпе мы прафесійных спартоўцаў паважаем, і якасныя артыкулы пра іх у БелВікі могуць існаваць, нават калі людзі й не мелі шматгадовай выбітнай кар'еры. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:30, 5 лютага 2026 (+03) :::Зразумела, дзякуй. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:23, 6 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:31, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:23, 14 лютага 2026 (+03) == [[Леанід Цітоў]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:46, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана, быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:25, 5 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:32, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:22, 14 лютага 2026 (+03) == [[Аляксей Сірчанка]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:51, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана, быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:26, 5 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:32, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:20, 14 лютага 2026 (+03) == [[Антон Самсонаў]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:51, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана, быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:26, 5 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:32, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:19, 14 лютага 2026 (+03) == [[Іван Кухарэнка]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:55, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана, быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:27, 5 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:33, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:46, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:16, 14 лютага 2026 (+03) == [[Марыя Пархімчык]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:46, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Рэкламны артыкул без нармальных крыніц.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:05, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} Вы лічыце, што сябра Саюзу пісьменьнікаў не можа быць адзначаны ў вікіпэдыі? А калі яе жыцьцяпіс пазначаны на Міжнароднага саюзу беларускіх пісьменьнікаў? [https://bellit.info/persons/abukhovich-alhjerd.html Міжнародны саюз беларускіх пісьменьнікаў// Асобы] Ці гэта таксама не значна? :) --[[Удзельнік:Dzejka|Dzejka]] ([[Размовы з удзельнікам:Dzejka|размовы]]) 22:36, 21 студзеня 2026 (+03) :: Калега [[Удзельнік:Dzejka|Dzejka]], сапраўды такі склаўся ў БелВікі звычай, што адной толькі прыналежнасці да пісьменніцкага саюза недастаткова для пацвярджэння энцыклапедычнай значнасці творцы. Тут бы пашукаць рэцэнзій на яе творы ў аўтарытэтных крыніцах ці нейкіх іншых сведчанняў прызнання яе творчасці крытыкай. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:48, 21 студзеня 2026 (+03) {{Выдаліць}} Пагаджуся, што можна выдаліць [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 19:50, 28 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Пакуль што энцыклапедычная значнасць не паказана. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:22, 5 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:07, 9 лютага 2026 (+03) == [[Павел Слюнькін]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 16 студзеня 2026 (+03) ::'''Асоба лічыцца значнай, калі яна досыць падрабязна апісана ў [[Вікіпедыя:Аўтарытэтныя крыніцы|надзейных]] [[Вікіпедыя:Не ўласнае даследаванне|другасных крыніцах]], [[Вікіпедыя:Правяральнасць|незалежных]] ад яе, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці:''' ::https://rm.coe.int/report-addressing-the-specific-challenges-faced-by-the-belarusians-in-/1680ab3442 ::https://www.ibanet.org/Belarus-the-human-cost-of-the-crackdown-on-dissent ::https://www.gmfus.org/belarus-change-tracker-seeing-trends-through-news-fog ::https://bct.expert/be/about/ ::https://lmc.icds.ee/speaker/pavel-slunkin/ ::https://georgiatoday.ge/pavel-slunkin-belarus-lessons-for-georgia/ ::https://cepa.org/author/pavel-slunkin/ ::https://ecfr.eu/profile/pavel_slunkin/ ::https://belinstitute.com/en/news/review-2021-forecast-2022 ::https://ex-press.live/rubrics/politika/2024/06/19/eks-diplomat-pavel-slyunkin-zapad-ne-gotov-idti-na-ustupki-lukashenko-no-ostorozhnichaet-opasayas-ego-sprovocirovat ::https://www.dw.com/ru/jeks-diplomat-zadacha-es-nashhupat-protivorechija-mezhdu-lukashenko-i-putinym/a-59295981 ::https://nashaniva.com/ru/328408 ::https://pozirk.online/ru/longreads/85750/ ::https://newbelarus.vision/artykuly/pavel-slyunkin-ob-izmeneniyax-v-mide-vedomstvo-mozhet-nabirat-luchshix-specialistov/ ::https://gazetaby.com/post/slyunkin-esli-svoboda-mnenij-dlya-vas-ne-priemlemy-to-poluchitsya-ne-g/202762/ ::https://news.zerkalo.io/life/86489.html ::??? [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:47, 19 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. Значнасці няма.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:21, 16 студзеня 2026 (+03) ::Значнасць асоб у Вікіпедыі вызначаецца па наступных крытэрах: ::Асоба лічыцца значнай, калі яна досыць падрабязна апісана ў [[Вікіпедыя:Аўтарытэтныя крыніцы|надзейных]] [[Вікіпедыя:Не ўласнае даследаванне|другасных крыніцах]], [[Вікіпедыя:Правяральнасць|незалежных]] ад яе (+). ::Асоба зрабіла шырокавядомы ўнёсак, які стаў прызнаным фактам у яе галіне дзейнасці (+). ::Навукоўцы, '''даследнікі''', філосафы (для зручнасці назавем іх «[[навуковы свет]]») даволі ўплывовыя ў навуковым свеце без згадвання іх біяграфій у другасных крыніцах (+). ::'''На сённяшні дзень беларусаў-экспертаў у замежных аналітычных цэнтрах можна пералічыць па пальцах адной рукі. Не разумею вашую пазіцыю па «нязначнасці».''' [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:28, 19 студзеня 2026 (+03) ::: тут трэба дадаткова паказаць, наколькі гэта асоба ўплывовая ў навуковым свеце; покуль што значнасць даследчыка прамалёўваецца, але не пацвярджаецца. Аднога факту работы ў даследчым цэнтры недастаткова. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:46, 21 студзеня 2026 (+03) ::::Эксперт па Беларусі якога цытуюць the New York Times, DW, France24, Atlantic Council, etc падаецца значнай асобай у галіне. ::::: Асоба лічыцца значнай, калі яна досыць падрабязна апісана ў [[Вікіпедыя:Аўтарытэтныя крыніцы|надзейных]] [[Вікіпедыя:Не ўласнае даследаванне|другасных крыніцах]], [[Вікіпедыя:Правяральнасць|незалежных]] ад яе (+). ::::[[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 17:25, 21 студзеня 2026 (+03) ::::: [[Удзельнік:Francišak Skaryna]], ты пачтай, што ніжэй напісана вялікімі чырвонымі літарамі пра т.зв. ''Агенцтва еўраатлантычнага супрацоўніцтва''. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:35, 21 студзеня 2026 (+03) :::::: Калі ты не хочаш артыкул пра асобу дапрацаваць, то і гэта старонка будзе выдалена. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:38, 21 студзеня 2026 (+03) :::::::Сторонка будзе выделеная таму што: :::::::а) вы паводзіце сябе як хамло :::::::б) вам не падабаецца персаналія :::::::? [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 17:58, 21 студзеня 2026 (+03) :::::::Прашу вас звяртацца да мяне на «вы» і спыніць хамства ў мой бок. Тое, што вы даўні карыстальнік Вікіпкедыі не дае вам аніякага права па-хамску ставіцца да іншых удзельнікаў. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:00, 21 студзеня 2026 (+03) ::::::Мне падаецца, што выдаленне артыкулаў праз суб'ектыўнае меркаванне і стаўленне асобных карыстальнікаў да персаналіяў і аб'ектаў з'яўляецца вандалізмам. Няма ўпэўненнасці, што шантаж удзельнікаў адпавядае духу Википедыі. Чаму вы грубіце замест таго, каб разам дапрацаваць артыкул і зрабіць Вікіпедыю лепш для карыстальнікаў не абазнаных у беларускіх арганізацыях і асобах? [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:05, 21 студзеня 2026 (+03) : {{выдаліць}}, не бачна жадаючых палепшыць артыкул, а ў існым выглядзе яго змест не пацвярджае энцыклапедычнай значнасці асобы. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:07, 21 студзеня 2026 (+03) ::Калі ласка, прапануйце катэгорыі для паляпшэння. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:38, 21 студзеня 2026 (+03) ::У артыкуле 10 спасылак на аўтарытэтныя незалежныя крыніцы, якія апісваюць асобу і спасылаюцца на публікацыі даследчыка ў ягонай галіне экспертызы – што, безумоўна, пацвярджае энцыклапедычную значнасць асобы. Я з задавальненнем дадам патрэбныя катэгорыі, але давайце працаваць канструктыўна разам, а не антаганістычна. Дзякуй, калегі. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:42, 21 студзеня 2026 (+03) {{Выдаліць}} Пагаджуся, што трэба выдаліць [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 19:43, 28 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:05, 9 лютага 2026 (+03) == [[Таццяна Мiкалаеўна Мiкушына]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:38, 21 студзеня 2026 (+03) ::Дадзены артыкул можа адпавядаць крытэрам значнасці для пісьменнікаў. У правілах вызначана, што значнымі з'яўляюцца "Аўтары … і іншыя прадстаўнікі творчых прафесій  ... твор (або творы) якіх прыцягнулі значную ўвагу крытыкаў." ::У артыкуле ёсць спасылкі на 5 рэцэнзій профільных навукоўцаў на кнігі Т. Мікушынай: рэлігіязнаўцы і філосафа на кнігі духоўнага зместу, гісторыка на кнігу гістарычнага зместу і г.д. ::На старонцы абмеркавання дадзенага артыкула як на загану ўказвалася на тое, што дадзены артыкул раней выдаляўся ў расійскай вікіпедыі. Аднак у тыя гады, калі ён выдаляўся, яшчэ не было тых крыніц, якія азначаныя ў беларускім артыкуле, або былі адзінкі з іх. Палова крыніц датуецца 2019-2022 гадамі. ::Апроч рэцэнзій навукоўцаў інфармацыя пра Т. Мікушыну ёсць у рэлігіязнаўчай  манаграфіі "Тэасофiя без межаў: мiжкультурныя i мiждысцыплiнарныя перспектывы сучаснага эзатэрычнага руху", у дакладзе профільнага дзярж. дэпартамента прэм’ер-міністру Францыі пра стан спраў у асяроддзі новых рэлігійных рухаў, у аналітычных артыкулах нацыянальнага інфарм. агенцтва Украіны "УкрІнфарм", агульнарасійскай газеты "Новыя весткі". [[Удзельнік:Алесандр Бусел|Алесандр Бусел]] ([[Размовы з удзельнікам:Алесандр Бусел|размовы]]) 15:24, 21 студзеня 2026 (+03) ::Таксама ў зносках дадзенага артыкула ёсць інфармацыя, што кнігі гэтага аўтара перакладзеныя і апублікаваныя на 11 мовах (крыніца з назвай "Бiяграфiя Мікушынай Таццяны Мікалаеўны"). [[Удзельнік:Алесандр Бусел|Алесандр Бусел]] ([[Размовы з удзельнікам:Алесандр Бусел|размовы]]) 12:34, 22 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:32, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Значнасць не паказана.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:03, 21 студзеня 2026 (+03) :: Пане [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]], то мо прагаласуйце і наконт гандбалістаў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:15, 26 студзеня 2026 (+03) {{Выдаліць}} Аўтарка тэасофскай макулатуры [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 20:10, 28 студзеня 2026 (+03) : [[Удзельнік:DenisBorum]], у Вікіпедыі маюць існаваць артыкулы пра асоб з экстравагантнымі поглядамі, калі іх меркаванне асветлена ў дастатковым аб'ёме ў аўтарытэтных крыніцах. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:13, 28 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} па [[ВП:БС]], аўтарытэтнасць крыніц сумнеўная. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:35, 5 лютага 2026 (+03) : {{Пакінуць}} Дадаў у артыкул інфармацыю пра тое, што кнігі дадзенага аўтара перакладзеныя і апублікаваныя на 11 мовах. Шырокае распаўсюджанне кніг па краінах свету выяўляецца і ў крыніцах. Рэцэнзіі напісаныя навукоўцамі розных краін: Украіна (Ю. Заўгародны), Германія (B. Seidel-Dreffke), Партугалія (D. Metilka), Расія (А. Салаўёў, М. Скуратоўская). Таксама і аналітычныя матэрыялы: Германія (H. Krämer), Францыя (G. Fenech), Украіна (Укрiнформ), Расія (Книжная Индустрия, Новые Известия).--[[Удзельнік:Алесандр Бусел|Алесандр Бусел]] ([[Размовы з удзельнікам:Алесандр Бусел|размовы]]) 15:00, 5 лютага 2026 (+03) : {{Пакінуць}} артыкул напісаны не бездакорна, пра каштоўнасць творчасці таксама можна спрачацца, але найбольш мяне цікавяць крыніцы, дзе я не бачу спасылак на першасныя крыніцы, што ўжо надае ўпэўненасці ў тым, што гэты артыкул на галаву вышэй большасці намінантаў тут, хаця вядома, што частку крыніц можна назваць афіляванай. Як варыянт, можна пакінуць шаблон пра тое, што значнасць асобы ставіцца пад пытанне. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:36, 6 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Цікавасць з боку навуковага свету дадае значнасці дзейнасці асобы. Старонка захавана, але значнасць аб’екта артыкула ставіцца пад сумненне. Адпаведны шаблон на старонцы захаваны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:43, 6 лютага 2026 (+03) == [[Губбет Аннет Алексееўна]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 13:01, 3 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, тэкст нечытальны, ды й значнасці ў персоны няма. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:44, 3 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана ([[ВП:ЗА]]), біяграфія сучасніка ўвогуле без крыніц ([[ВП:БС]]). --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:41, 5 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Машынны пераклад, значнасць асобы не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:45, 5 лютага 2026 (+03) == [[Нізам DRedd]] == {{закрыта}} Значнасць прадмету артыкула не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 10:08, 22 лістапада 2025 (+03) :Значымасць асоб у Вікіпедыі не з’яўляецца вынікам аднаразовага згадвання ў СМІ. Паводле прынцыпаў энцыклапедычнай значнасці, яна павінна пацвярджацца шматразовым, незалежным і надзейным асвятленнем у аўтарытэтных крыніцах. У выпадку з Нізамам DRedd гэтая ўмова цалкам выконваецца. Яго дзейнасць асвятлялася неаднаразова і ў розных фарматах: :публікацыі ў медыя, рецэнзіі на музычныя рэлізы, інтэрв’ю і асобныя матэрыялы пра творчасць. :Такі аб’ём незалежнай інфармацыі сведчыць пра тое, што Нізам DRedd мае ўстойлівую публічную прысутнасць, а яго праца атрымала заўважную ўвагу з боку розных крыніц, што адпавядае крытэрыям значымасці для артыкулаў пра дзеячоў культуры. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 14:34, 22 лістапада 2025 (+03) :: Асоба мае чымсьці істотна вылучаюцца з агульнага шэрагу творцаў. Тут не бачна нічога асаблівага, акрамя згадак у медыях. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:38, 22 лістапада 2025 (+03) ::: Ні ў рускім, ні ў казахскім раздзелах артыкула няма, чаго так? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:40, 22 лістапада 2025 (+03) ::::Паважаны калега, хачу звярнуць увагу, што патрабаванне «асоба павінна істотна вылучацца з агульнага шэрагу творцаў» не з’яўляецца часткай крытэрыяў значнасці ў Вікіпедыі. Гэта суб’ектыўная ацэнка, якая не замацавана ў правілах. Паводле дзеючых палітык — у тым ліку ВП:Значнасць і ВП:Аўтарытэтныя крыніцы — єдыным крытэрыем значнасці для асоб з’яўляецца шматразовае, істотнае і незалежнае асвятленне дзейнасці асобы ў аўтарытэтных крыніцах. ::::У артыкуле гэтая ўмова выконваецца: існуюць ::::- шматразовыя публікацыі, ::::- незалежныя рэцэнзіі, ::::- інтэрв’ю, ::::- асобныя матэрыялы пра творчасць, ::::што сведчыць пра наяўнасць устойлівага, значнага і незалежнага асвятлення, менавіта таго, што патрабуюць правілы. ::::Правілы не прадугледжваюць дадатковага крытэрыя (асаблівай унікальнасці) або (вылучэння з агульнага шэрагу), такая ацэнка можа быць асабістым меркаваннем, але яна не можа замяняць сабой нормы Вікіпедыі. Калі ў Вас ёсць заўвагі да канкрэтных крыніц, гатовы абмеркаваць і дапоўніць артыкул, але, паводле палітык Вікіпедыі, наяўнасць шматлікіх незалежных і надзейных матэрыялаў ужо пацвярджае энцыклапедычную значнасць. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 14:51, 22 лістапада 2025 (+03) :У артыкуле, відавочна, можна пачысціць шмат інфармацыі з першасных крыніц, ёсць сцверджанні без крыніц. Але нібы ёсць нейкія другасныя, хоць і выглядаюць досыць слабавата. У любым выпадку, бачу нейкую зацікаўленасць грамадскасці, таму я хутчэй {{супраць}} выдалення. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 22:59, 22 лістапада 2025 (+03) ::Дзякуй, калега. Я без праблем дапрацую артыкул, прыбяру з яго неадпаведныя першасныя звесткі і забяспечу актуалізацыю інфармацыі ў адпаведнасці з патрабаваннямі Вікіпедыі. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 11:06, 23 лістапада 2025 (+03) : [[Удзельнік:Viktorius001]], назвы сінглаў і альбомаў мусяць быць перакладзены на беларускую мову. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:07, 24 лістапада 2025 (+03) ::Добры дзень, прашу прабачэння, я выправлю. Скажыце, калі ласка, ці можна пісаць арыгінальную назву побач у дужках? Ці патрабуецца толькі беларускамоўны варыянт? [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 11:38, 24 лістапада 2025 (+03) :::так, можна, нават трэба. Нават я бы сказаў, што пераклад трэба ў дужкі [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:34, 24 лістапада 2025 (+03) ::Усё гатова, калегі. Калі будуць яшчэ пытанні, я гатовы абмеркаваць і дапрацаваць. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 18:19, 24 лістапада 2025 (+03) :::Нічога не гатова. Пачысціў вельмі артыкул, вельмі шмат смецця. Цяпер крыху адэкватней выглядае, але, вядома, слаба. Таксама адчуваю, што вы ўсё робіце праз інструменты генератыўнага штучнага інтэлекту. Давайце хаця б тут, у размовах, пазбягайце гэтага, гэта маветон, непрыемна ад такога [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:10, 24 лістапада 2025 (+03) ::::Так, бачу, вы добра пачысцілі, дзякуй, але я проста спрабаваў выстроіць храналогію [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 21:56, 24 лістапада 2025 (+03) : {{Выдаліць}} Адсутнасць крыніц, якія пацвярджаюць значнасць. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:47, 25 лістапада 2025 (+03) ::Паважаны калега, грамадскі інтарэс гэты сабджэкт, безумоўна, мае. У абарону артыкула скажу, што я буду весці актуалізацыю ўсіх сваіх артыкулаў і абавязкова буду іх дапоўніваць. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 20:55, 28 лістапада 2025 (+03) : [[Удзельнік:Plaga med]], але ж дзе тут мы бачым гэтага рэпера вышэй за 34-ю пазіцыю? Нейкі культ асобы местачковы ў яго, кшталту сябры ў клуб прыйшлі, а так не хадзілі, покуль ён хварэў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:23, 21 студзеня 2026 (+03) ::нельга ігнараваць публікацыі на розных сайтах рознай ступені ангажаванасці. Але пагаджаюся, што слабенька гэта ўсё. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:10, 21 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Можна сказаць, што дзейнасць творчай асобы досыць падрабязна асветлена, але невідавочна, што яна выбіваецца з агульнага шэрагу. Таму значнасць аб’екта артыкула пастаўлена пад сумненне. Старонка захавана з даданнем адпаведнага шаблону. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:20, 4 лютага 2026 (+03) == [[Святлана Абдулаева]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:47, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}}, фактаў публікацый у аўтарытэтных беларускіх выданнях можа быць дастаткова, каб прызнаць, што творца выбіваецца з агульнага шэрагу; біяграфічных звестак на старонцы таксама даволі багата. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:42, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Ізноў нейкая значнасць асоба толькі з той нагоды, што ў яе ёсць кніга.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:04, 21 студзеня 2026 (+03) :: [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]], не толькі з той нагоды, што ў яе ёсць кніга. Абзац перад вашым пастом перачытайце, калі ласка. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:14, 21 студзеня 2026 (+03) ::: Наконт значнасці літаратараў лакальны кансэнсус дасягаўся напр. тут, гл. <s>[[Вікіпедыя:Архіў_запытаў_на_выдаленне/2024 #Канстанцін Пятровіч Бадак]]</s> [[Вікіпедыя:Архіў_запытаў_на_выдаленне/2024 #Кастусь Станіслававіч Турко]] і падобныя. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:22, 21 студзеня 2026 (+03) ::::Пра што вы? Там партызан. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:03, 21 студзеня 2026 (+03) :::: ''фактаў публікацый у аўтарытэтных беларускіх выданнях можа быць дастаткова, каб прызнаць, што творца выбіваецца з агульнага шэрагу; біяграфічных звестак на старонцы таксама даволі багата'', навошта выдуоняцца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:10, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} Трохі яшчэ дадаў інфы. --[[Удзельнік:Dzejka|Dzejka]] ([[Размовы з удзельнікам:Dzejka|размовы]]) 23:13, 21 студзеня 2026 (+03) :: [[Удзельнік:Dzejka|Dzejka]], вычытайце артыкул, калі ласка, правапіс трэба прывесці ў норму. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:58, 28 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} Дададзена спасылка на сайт СБП {{Выдаліць}} У такім выглядзе як цяпер (правапіс, непрацоўныя крыніцы, афармленне), я б артыкул выдаліў [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 20:04, 28 студзеня 2026 (+03) : З правапісам ёсць нюансы, але не крытычныя, тэкст чытальны. Крыніц хапае, спасылкі працуюць. Афармленне прыкладна як у іншых артыкулаў. Не разумею, дзеля чаго кідацца так адразу ў выдалізм. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:22, 28 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === У артыкуле дзейнасць асобы паказана досыць падрабязна. Як літаратарка друкавалася ў агульнанацыянальных выданнях, як лідарка мясцовай супольнасці фігуравала ў навінах. Для прызнання значнасці ў нашым беларускацэнтрычным праекце гэтага дастаткова. Прастаўлены шаблон аб неабходнасці праверкі арфаграфіі. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:55, 3 лютага 2026 (+03) == [[Пашпарт грамадзяніна Паўднёвай Асеціі]] == {{закрыта}} {{Выдаліць}} Адсутнасць значнасці [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 21:53, 27 студзеня 2026 (+03) : Калі ўзяць пад увагу міжмоўную каардынацыю, то гэтыя прадметы маюць значнасць — артыкулы пра іх маюцца ў буйных моўных раздзелах. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:04, 27 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} ёсць артыкулы ў іншых моўных раздзелах. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:55, 28 студзеня 2026 (+03) ::{{пакінуць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:00, 3 лютага 2026 (+03) == [[Пашпарт грамадзяніна Абхазіі]] == {{Выдаліць}} Адсутнасць значнасці [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 21:51, 27 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} ёсць артыкулы ў іншых моўных раздзелах. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:55, 28 студзеня 2026 (+03) :{{пакінуць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:00, 3 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Прадметы і з'явы ў Вікіпедыі прынята паказваць даволі шырока. Таму склаўся кансэнсус, што атрыбуты часткова прызнаных дзяржаў могуць быць тут апісаныя. Старонкі захаваны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:47, 3 лютага 2026 (+03) == Гандбалісты == {{закрыта}} * [[Алег Тарасевіч]] * [[Алег Луня]] * <s>[[Аляксандр Станіслававіч Лукашэвіч]]</s> — выклікаўся ў зборную Беларусі --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:10, 27 студзеня 2026 (+03) * [[Багдан Пазняк]] * [[Мацвей Крэўчык]] * [[Мікіта Шалешка]] Гандбалісты гродзенскага клуба [[ГК Кронан Гродна|«Кронан»]], пра якіх у артыкулах сказана толькі, што яны правялі ў камндзе адзін (не чэмпіёнскі) сезон. Агульны крытэрый значнасці не выконваецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:24, 22 студзеня 2026 (+03) * {{выдаліць}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:33, 27 студзеня 2026 (+03) * {{выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:54, 28 студзеня 2026 (+03) * {{выдаліць}} Пустыя артыкулы, акрамя загалоўкаў наогул нічога [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 20:22, 28 студзеня 2026 (+03) :{{выдаліць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:09, 3 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Выразны кансэнсус за выдаленне нязначных гульцоў зборнай. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:11, 3 лютага 2026 (+03) : [[Удзельнік:Plaga med]], старонак пра гульцоў нацыянальнай зборнай сярод выдаленых няма. Прыналежнасць да яе можа надаць спартоўцу значнасці безумоўна. І кансэнсус дагэтуль складваўся менавіта так. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:13, 3 лютага 2026 (+03) ::выбачаюся, не так сфармуляваў. Гаворка была пра клуб. Таму Лукашэвіча не кранаў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:52, 3 лютага 2026 (+03) == [[Макар Валынкін]] == {{закрыта}} {{выдаліць}} Не бачу значнасці. Будуць прыводзіць прыклад траплення ў доўгі спіс Прэміі Гедройца, але гэта далей не кароткі спіс, куды заходзяць творы, якія суддзі прынамсі чытаюць. Пры такім падыходзе і вузкім літаратурным працэсе ў Беларусі, любога аўтара кнігі можна абазначыць значным толькі паводле таго, што ён выдаў кнігу і трапіў у доўгі спіс якой-небудзь прэміі. Я так падазраю, сапраўдным аўтарам артыкула і ёсць сам герой.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:02, 21 студзеня 2026 (+03) * {{Пакінуць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:12, 21 студзеня 2026 (+03) :Якраз пра ўсіх, хто трапіў у лонг-лісты прэмій з аўтарытэтным журы, хачу артыкул і стварыць, як пра аўтараў, так і пра дызайнераў-ілюстратараў. Калі пра іх будзе дастаткова інфы ў адпаведнасці з [[Вікіпедыя:Значнасць#Агульны_крытэрый_значнасці|агульным крытэрыем значнасці]]. У гэтым выпадку дастаткова як да чалавека, якому 25 гадоў толькі пагатоў. У нас пра спартсменаў наогул толькі вага і пол, проста за факт дасягнення, а тут як па мне поўны спіс патрэбнага. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 16:24, 21 студзеня 2026 (+03) ::Я б спартоўцаў таксама выдаляў, вельмі шкада, што склаўся такі міжмоўны кансэнсус наконт іх. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:59, 21 студзеня 2026 (+03) ::: Старонкі пра спартоўцаў без энцыклапедычнай значнасці з БелВікі выдаляліся шматразова, часамі і без абмеркавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:08, 21 студзеня 2026 (+03) ::Аўтар артыкула я, гэта з гісторыі ж бачна. У тэксце няма ацэнак, толькі апісальнае апавяданне. Наконт лонг-ліста, ён фарміруецца з шырэйшага спісу, то-бок журы чытае ўсё, што дасылаюць/намінуюць і ў лонг-ліст выбіраюць ўжо ўдзельнікаў на наступны тур (шорт-ліст) выбару. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 17:31, 21 студзеня 2026 (+03) ::: Пане Максіме, дазволь часамі называць цябе Макарам. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:33, 21 студзеня 2026 (+03) :::Нібы я не ведаю выпадкаў, калі просяць стварыць артыкул на ўжо падрыхтаваным загадзя матэрыяле. Але калі твае ўласныя памкненні — то няхай. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:33, 27 студзеня 2026 (+03) {{Устрымліваюся}} Малады хлопец, я б даў яму шанец і не спяшаўся б зараз выдаляць артыкул пра яго [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 20:19, 28 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Дзейнасць асобы апісана ў другасных крыніцах даволі падрабязна, прыклад траплення ў доўгі спіс Прэміі Гедройца таксама пацвярджае, што асоба выбіваецца з агульнага шэрагу. Старонка захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:06, 2 лютага 2026 (+03) == [[Пекла на Венеры]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:50, 2 снежня 2025 (+03) ::Прабачайце канешне, але ў чым вымяраецца значнасць літаратурнага твору? [[Удзельнік:HK-47|HK-47]] ([[Размовы з удзельнікам:HK-47|размовы]]) 18:55, 2 снежня 2025 (+03) ::: Калі не задумвацца пра значнасць, то можна наствараць артыкулаў пра кожны верш Янкі Купалы і Аляксандра Пушкіна, агульнапрызнаных класікаў беларускай і рускай літаратур, не кажучы нават пра значна менш вядомых аўтараў. Наяўнасць надрукаванага ці апублікаванага ў сеціве верша, апавядання, нават кнігі (цяпер за грошы можна надрукаваць амаль усё, што заўгодна) аўтаматычна не надае значнасць гэтаму твору. Раю паглядзець [[:ru:Википедия:Критерии значимости литературных произведений|тут]] і [[:uk:Вікіпедія:Критерії значущості/Книги|тут]]. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 19:59, 2 снежня 2025 (+03) ::::трэба на беларускую перакласці :) ::::Можа асобны праект зрабіць па перакладзе такіх старонак, а тое шмат спасылаемся на іншыя моўныя версіі. Ствараецца фальшывае ўражанне, што правілы з іншых вікі аўтаматычна стасуюцца ў беларускай вікі, што не праўда [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:33, 3 снежня 2025 (+03) ::::: [[Удзельнік:Plaga med]], вы падтрымліваеце выдаленне гэтага артыкула праз адсутнасць значнасці, ці не? Маем канкрэтны кейс і маем знайсці кансэнсус. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:13, 3 снежня 2025 (+03) ::::::так, забыў напісаць. Адносна намінацыі, значнасць не паказана, таму калі не будзе выпраўлена на працягу намінацыі — {{выдаліць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:59, 3 снежня 2025 (+03) : {{выдаліць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:15, 3 снежня 2025 (+03) * На сайце {{Не перакладзена 5|Лаборатория Фантастики|Лаборатория Фантастики|ru|Лаборатория Фантастики}} рэйтынг твора 7,8 з 10,0; на сайце {{Не перакладзена 5|LiveLib.ru|LiveLib.ru|ru|LiveLib.ru}} — 3,3 з 5,0. ([https://fantlab.ru/work28843] і [https://www.livelib.ru/book/1008522568-ad-na-venere-yurij-brajder-nikolaj-chadovich]) [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 22:06, 6 снежня 2025 (+03) ** [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]], і як мы маем гэта інтэрпрэтаваць? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:26, 6 снежня 2025 (+03) **:Я не ведаю, наколькі гэтыя агрэгатары аўтарытэтныя, але там ёсць рэцэнзіі, на падставе якіх будуецца гэтая адзнака. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 14:26, 7 снежня 2025 (+03) **:: Дык ацаніце аўтарытэтнасць рэцэнзентаў, ці гэта размова дзеля размовы? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:32, 7 снежня 2025 (+03) **:::Я не ведаю, як гэта зрабіць. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 14:43, 7 снежня 2025 (+03) *:факт наяўнасці ацэнак чытачоў на агрэгатарах не з’яўляецца крытэрыем значнасці [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:41, 7 снежня 2025 (+03) *::Значнасць літаратурнага твору вымяраецца не самім фактам апублікавання, а тым, што пішуць наконт яго (рэцэнзіі, навуковыя артыкулы і гэтак далей). Пры гэтым водгукі чытачоў значнасць той жа аповесці канешне не паказваюць. Прывяду прыклад твору: «[[Пакахай мяне, салдацік]]» Васіля Быкава, дзе можна бачыць і артыкул (нават не адзін), які тычацца аповесці, і намінацыю на «Рускі Букер». З аповесцю «Пекла на Венеры» усё цяжка. У пошуку я знайшоў артыкул «Повесть Ю. Брайдера и Н. Чадовича «Ад на Венере»: жанровые особенности, конфликт, проблематика», які датаваны 2021 годам, аднак праблема ў тым, што [https://elib.gsu.by/bitstream/123456789/46204/1/Дробышевская_Повесть.pdf гэта спасылка] не адкрываецца. Таму і дапоўніць не атрымаецца. [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Размовы з удзельнікам:Антон 740|размовы]]) 22:47, 7 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Інфармацыя не пацверджана крыніцамі. Адзіная спасылка да тэксту "У першыню апублікавана ў журнале «Парус» у 1988 годзе" не змяшчае пацвярджэнне факта, што гэта было першае апублікаванне. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:23, 28 студзеня 2026 (+03) == [[Іван Чумачэнка]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:10, 24 кастрычніка 2025 (+03) ::Дзень добры! Ці шмат вы ведаеце беларускіх аўтарак (асабліва жанчын) дзіцячых анімацыйных серыялаў, якія сталі вядомыя на ўвесь свет і дасягнулі такой папулярнасці? Вось вам і “значнасць”. [[Адмысловае:Contributions/&#126;2025-30317-95|&#126;2025-30317-95]] ([[Размовы з удзельнікам:&#126;2025-30317-95|размова]]) 13:52, 27 кастрычніка 2025 (+03) ::: А нічога, ананіме, што размова ідзе менавіта пра мужчыну, а не акторку Цітову? Як і іншыя ўдзельнікі я не бачу значнасці. [[Адмысловае:Contributions/&#126;2025-30195-20|&#126;2025-30195-20]] ([[Размовы з удзельнікам:&#126;2025-30195-20|размова]]) 16:51, 27 кастрычніка 2025 (+03) : {{Выдаліць}}, значнасці няма [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 14:59, 27 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Пра асобу ёсць літаратуразнаўчыя артыкулы ў аўтарытэтных выданнях, вершы яго перакладзены на іншыя мовы, у тым ліку беларускую. Старонка дапоўнена і захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:24, 26 студзеня 2026 (+03) == [[Баран (хімія)]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Фрагмент, карэктнасць назвы? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 13:00, 20 кастрычніка 2025 (+03) ::Пытанне ў тым, з якой мовы адаптаваць назву гэтых злучэнняў. Калі мы перакладаем з англійскай мовы, то націск усё ж на першы склад: "bOranes". І, як мне здаецца, такая адаптацыя больш карэктная, чым адаптаваць назву з рускай мовы, у якой націск на другі склад: "борАны". Нажаль, хімічная тэрміналогія на беларускай мове занадта кволая, каб дзесьці пашукаць ужо існуючы варыянт артыкулаў пра дадзеныя злучэнні. [[Удзельнік:Tojtooj|Tojtooj]] ([[Размовы з удзельнікам:Tojtooj|размовы]]) 21:13, 23 кастрычніка 2025 (+03) : У "Слоўніку навучэнца" у арт. "Бор" узгадваюцца ''боравадароды''. Трэба дадаць інфармацыю. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:28, 24 кастрычніка 2025 (+03) :{{Пакінуць}}, але змяніць загаловак на «Гідрыды бора», тады адпадзе пытанне «О ці А?» [https://old.bigenc.ru/chemistry/text/1878901] [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 14:56, 27 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул дапрацаваны, перанесены пад новую назву і захаваны. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 10:07, 26 студзеня 2026 (+03) == [[Сцяпаныч]] == {{закрыта}} Значнасць праекта не пацверджана, можна пра яго распавесці ў артыкуле пра стваральнікаў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:13, 11 кастрычніка 2025 (+03) :перанесці кароткую інфармацыю з белсата ў артыкул пра стваральнікаў. Артыкул — {{выдаліць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:58, 11 кастрычніка 2025 (+03) : {{Выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:49, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:07, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, беларускі серыял пра паліцыю ніякіх водгукаў не атрымаў, нічога не прападзе, калі гэта старонка будзе выдалена. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:10, 22 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не пацверджана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:23, 26 студзеня 2026 (+03) == [[Марыя Феліцыя Друцкая-Любецкая]] == {{закрыта}} Выдаліць Няма значнасці. Яна не мастачка і не літаратар. Уся інфармацыя зводзіцца толькі да інфармацыі пра бацькоў, мужа і дзяцей, што ёсць у артыкуле [[Аляксандр Ксавер’евіч Друцкі-Любецкі]]. --[[Адмысловае:Contributions/&#126;2025-28448-24|&#126;2025-28448-24]] ([[Размовы з удзельнікам:&#126;2025-28448-24|размова]]) 16:02, 11 кастрычніка 2025 (+03) : Шаноўны ананім, [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%90%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%9A%D1%81%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D1%80%E2%80%99%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%94%D1%80%D1%83%D1%86%D0%BA%D1%96-%D0%9B%D1%8E%D0%B1%D0%B5%D1%86%D0%BA%D1%96&diff=5044184&oldid=5037296 хіба лепш] яе партрэтную галерэю змясціць у артыкул пра мужа? Ён жа здэцца тэж не мастак і не літаратар? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:33, 11 кастрычніка 2025 (+03) * {{пакінуць}}, княгіня, вобраз у мастацтве. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:48, 11 кастрычніка 2025 (+03) Пры падвядзенні вынікаў [[Вікіпедыя:Архіў запытаў на выдаленне/2017|у 2017 годзе]] кансэнсус складваўся на грунце, што ''практыку пісаць асобныя артыкулы пра жонак прадстаўнікоў шляхты, калі яны не маюць асобнай ад мужа/бацькі значнасці, варта прызнаць дэструктыўнай''. Але ў дадзеным выпадку старонка не пра дваранку, а пра арыстакратку. Мяркую, артыкулы пра арыстакратак варта пакідаць нават у выпадку, каоі яны не нашмат перасягаюць слоўнікавыя (адпаведна, агульны крытэрый значнасці не выконваецца). --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:16, 11 кастрычніка 2025 (+03) :крыніц бы дадаць хоць якіх… [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:50, 11 кастрычніка 2025 (+03) * {{пакінуць}}. Генеалогію можна прасачыць з шаблона ў вонкавых спасылках, там і даты нараджэння-смерці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:24, 16 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Зыходзячы з кансэнсусу наконт дапушчальнасці існавання артыкулаў не адпаведных агульнаму крытэрыю значнасці, калі прадмет артыкула яўна выбіваецца з агульнага шэрагу, можам захаваць артыкулы пра арыстакратаў, нават калі іх тэкст ледзь перасягае слоўнікавае азначэнне. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:04, 22 студзеня 2026 (+03) == [[Старажытная казка (гурт)]] == {{закрыта}} Пацвярджэння значнасці прадмету артыкула не відаць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:26, 5 студзеня 2026 (+03) :Тобто білоруською цю статтю ліпше не перекладати [[Удзельнік:NT2007|NT2007]] ([[Размовы з удзельнікам:NT2007|размовы]]) 08:04, 6 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Няма значнасці. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 09:27, 14 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Самарэклама. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 16:08, 19 студзеня 2026 (+03) ::Де тут реклама? Немає там ніякої реклами [[Удзельнік:NT2007|NT2007]] ([[Размовы з удзельнікам:NT2007|размовы]]) 16:31, 19 студзеня 2026 (+03) ::І тим паче немає самореклами. Я до цього гурту прямого відношення не маю, максимум лише цікавлюся їх творчістю. [[Удзельнік:NT2007|NT2007]] ([[Размовы з удзельнікам:NT2007|размовы]]) 15:34, 20 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 07:57, 21 студзеня 2026 (+03) == [[Агенцтва еўраатлантычнага супрацоўніцтва]] == {{закрыта}} Не бачна дзейнасці гэтага гуртка, значнасць прадмета артыкула адсутнічае. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:15, 13 студзеня 2026 (+03) :так, пакуль што значнасць не вырысоўваецца, {{выдаліць}}. Як будзе нешта там адбывацца, зробіцца нармальны артыкул ад пачатку [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 22:16, 13 студзеня 2026 (+03) :{{выдаліць}} Значнасці няма.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:22, 16 студзеня 2026 (+03) :{{выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 16:07, 19 студзеня 2026 (+03) ::Агульны крытэрый значнасці – '''аб’ект або тэма меркавана значныя, калі яны дастаткова падрабязна асветлены ў незалежных [[Вікіпедыя:АК|аўтарытэтных крыніцах]]. Наколькі бачу, у крытэрах значнасці няма параметра «не падабаецца асобным удзельнікам» таму што «не бачна дзейнасці гэтага гуртка» ([https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%90%D0%9A%D0%97&redirect=no ВП:АКЗ]).''' ::Калі ласка, прытрымлівайцеся правілаў. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:33, 19 студзеня 2026 (+03) :Не згодны, крытэр значнасці прадмета не ацэньваецца па суб'ектыўным незадавальненні дзейнасцю. :'''Прадмет падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці:''' :https://racyja.com/by/palityka/valer-kavaleuski-pra-ahenctva-euraatlantycnaha-supracounictva/ :https://nashaniva.com/348357 :https://pozirk.online/be/news/98626/ :https://tsikhanouskaya.org/be/event/meeting-of-the-alliance-of-parliamentary-groups-for-democratic-belarus :https://euroradio.fm/pakarac-lukashenku-ci-pachue-tramp-prosbu-cikhanouskay-efir [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:38, 19 студзеня 2026 (+03) :: ''Традыцыйна лічаць, што энцыклапедычнага апісання вартыя не ўсе аб’екты і тэмы, а толькі найболей значныя, якія чымсьці істотна вылучаюцца з агульнага шэрагу''. А гэта ініцыятыва местачковая, новая, малапрыкметная, і цікавасць да яе покуль не выбіваецца за межы навіннай. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:52, 19 студзеня 2026 (+03) :::Я паўтаруся, калі ласка, выконвайце правілы, якія '''''<u>агульныя для ўсіх</u>''''' – незалежна ад вашага персанальнага стаўлення да асобаў ці арганізацыі. Агульны крытэрый значнасці ў Вікіпедыі – '''аб’ект або тэма меркавана значныя, калі яны дастаткова падрабязна асветлены ў незалежных [[Вікіпедыя:АК|аўтарытэтных крыніцах]].''' У дадзеным выпадку прадмет падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:05, 20 студзеня 2026 (+03) :::: [[Удзельнік:Francišak Skaryna]], паўтарацца не трэба, але варта перачытаць мой допіс абзацам вышэй. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:53, 20 студзеня 2026 (+03) ::::: І таксама вашая гульня са шрыфтамі, гэта абы-што, бо Вікіпедыя не мае цвёрдых правілаў, апроч пяці агульных прынцыпаў, выкладзеных тут — [[Вікіпедыя:Пяць слупоў]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:26, 20 студзеня 2026 (+03) ::::::Я паўтаруся ў трэці раз, бо два было мала. Агульны крытэрый значнасці ў Вікіпедыі – аб’ект або тэма меркавана значныя, калі яны дастаткова падрабязна асветлены ў незалежных [[Вікіпедыя:АК|аўтарытэтных крыніцах]]. У дадзеным выпадку прадмет падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 22:35, 20 студзеня 2026 (+03) ::::::: Гэта не прадмет для апісання ў энцыклапедыі. Старонка мае быць выдалена. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:54, 20 студзеня 2026 (+03) ::::::::Чацвёрты раз: агульны крытэрый значнасці ў Вікіпедыі – аб’ект або тэма меркавана значныя, калі яны дастаткова падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах. У дадзеным выпадку прадмет падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці. ::::::::Аргументуйце сваю пазіцыю. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 23:09, 20 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Акрамя заявы пра стварэнне арганізацыі і трох асоб, якія ўвайшлі ў яе склад, у артыкуле нічога няма. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 07:29, 21 студзеня 2026 (+03) == [[Вярыгі]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Прапаную перанесці ў Вікі-слоўнік. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 12:28, 19 студзеня 2026 (+03) ::Добрая ідэя, дзякуй. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 20:04, 19 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул выдалены. У Вікіслоўніку створана адпаведная старонка. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 07:14, 21 студзеня 2026 (+03) :Дзякуй! [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 17:34, 21 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:CTV-Belarus-radio-amateurs-treason-case-collage-Krasko-EW1AEH-Repiecij-EW1ABT.jpg]] == {{закрыта}} Несвабодны файл, які нельга грузіць для «добрасумленнага выкарыстання».--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:31, 16 студзеня 2026 (+03) *{{Выдаліць}} . [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 12:03, 18 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Несвабодны файл выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 06:50, 21 студзеня 2026 (+03) == [[Аркадзь Люксембург]] == {{закрыта}} Аўтаматычны пераклад. Прасцей выдаліць і стварыць наноў.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 00:02, 23 жніўня 2025 (+03) : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:11, 1 верасня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул шматразова рэдагаваўся, у тым ліку цягам намінацыі, арфаграфія засталася вельмі слабая, але сэнс тэксту зразумелы. Закладаючы добрыя намеры рэдактараў артыкула, старонка захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:14, 20 студзеня 2026 (+03) == [[Саша, что ты несёшь?!]] == {{закрыта}} Звычайны расійскі юцьюб-канал. Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:21, 12 студзеня 2026 (+03) :Гэта youTube-праект беларускага медыя reform.news. Паводле маніторынга ''[[Information Policy]]'', канал «Саша, что ты несёшь?!» у 2025 годзе ўвайшоў у топ‑10 стрымаў беларускага YouTube па колькасці праглядаў. За адзін месяц праект набраў сотні тысяч праглядаў, дзясяткі тысяч лайкаў і вялікую актыўнасць каментароў, што сведчыць пра значны інтарэс аўдыторыі. :https://infopolicy.net/youtube_streams_in_belarus_092025/ [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:43, 12 студзеня 2026 (+03) ::Давайце цяпер пра ўсе расійскія юцьюб-каналы ствараць артыкулы. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:01, 13 студзеня 2026 (+03) :{{пакінуць}}, як для беларускіх медыя, то значнае шоў, а з такім фарматам хіба адзінае, але са стылем папрацаваць і не такой бязлітаснай вікіфікацыю зрабіць, у яго вынесці інфу пра гэтае шоў з артыкула пра СЧТН. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 00:11, 13 студзеня 2026 (+03) : Чаму расійскі? Беларускі. Ну мова руская, так, але ж гэта не крытэрый. Трэба глядзець на крыніцы, каб вызначыць значнасць. Мала, канешне, але нешта ёсць. Артыкул мае права на існаванне. Калі нехта захоча дапоўніць: [https://baj.media/be/svetlana-tihanovskaja-ja-smotrju-sasha-chto-ty-nesesh-mne-ochen-nravitsja/], [https://ijnet.org/ru/story/%D0%BA%D0%B0%D0%BA-%D0%B8-%D0%BF%D0%BE%D1%87%D0%B5%D0%BC%D1%83-%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5-%D0%B6%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%8B-%D0%B2%D0%BE%D0%B7%D0%B2%D1%80%D0%B0%D1%89%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%81%D1%8F-%D0%BA-%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%B5-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B5-%D1%82%D1%8E%D1%80%D1%8C%D0%BC%D1%8B], [https://nashaniva.com/ru/378537], [https://ru.belsat.eu/80770013/pervaya-ugolovka-za-repost-i-psihushka-za-oskorblenie-lukashenko-hronika-repressij]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:25, 13 студзеня 2026 (+03) :Артыкул яўна напісаны больш чым цалкам з дапамогай ШІ. Пры тым ёсць месцы, якія выглядаюць як неверагодныя, і не маюць пацвярджэння крыніцамі, запрошаны госць Пятрухін, бо Пятрухіна Паўлючэнка і Атрошчанкаў хуясосяць з выпуску ў выпуск. Тут не пытанне значнасці, а проста машынны твор. [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 20:34, 13 студзеня 2026 (+03) ::Але ізноў жа гэта ніхто не будзе перапісваць. Крыху здзіўляюць аргументы «можна перапісаць, таму пакідаем», пры тым што перапісваць ніхто не будзе. Мяркую, дзесьці ў правілах выдалення трэба прапісаць тое, што для пакідання артыкула яго спачатку трэба перапісаць, але потым ужо выказвацца аб тым, што яго можна пакінкуць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:58, 14 студзеня 2026 (+03) ::: [[Удзельнік:Francišak Skaryna]] ўжо вынік падвёў, артыкул больш не прапануецца да выдалення. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:02, 15 студзеня 2026 (+03) ::::Дзякуй! [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 22:06, 15 студзеня 2026 (+03) :::::@[[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] Пятрухін так і застаецца сярод гасцей праграмы. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 23:01, 16 студзеня 2026 (+03) ::::: Шаблон нельга выдаляць пакуль трывае абмеркаванне. Трэба пачакаць на вынік. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:08, 18 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Я трохі паглыбіўся ў артыкул і вырашыў яго дапрацаваць. Пачысціў тэкст ад ШІ, і вось што мы маем: дзве крыніцы ад «Рэформу» з аўтабіяграфічнай інфармацыяй пра праект, звесткі пра тое, што яны ўвайшлі ў топ-10 стрымаў (нават без апісання праекта, гэта проста маніторынг), і дзве крыніцы пра ўключэнне ў спіс экстрэмісцкіх матэрыялаў (усё ў кантэксце самога «Рэформу»). Вядома, уключэнне ў спіс дадае значнасці, але без іншых [[ВП:АК]], дзе апісваўся б сам праект — яны не гуляюць такой значнай ролі (усё ж у гэтых спісах ужо сотні ці тысячы медыяпраектаў). У рэшце рэшт засталося чатыры сказы інфармацыі. Пакуль яна перанесена ў артыкул [[Reformation]]. Раю зноў стварыць асобную старонку пра праект, калі з’явяцца крыніцы з апісаннем яго працы, тэм або крытыкай. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:39, 18 студзеня 2026 (+03) :Дзякуй! [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:48, 19 студзеня 2026 (+03) == [[Don’t dance!]] == {{закрыта}} Перанёс з хуткага, бо пытанне да значнасці. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 03:11, 7 студзеня 2026 (+03) : {{выдаліць}}, значнасці не відаць зусім. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 12:23, 7 студзеня 2026 (+03) : {{выдаліць}} адсутнасць значнасці. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 09:26, 14 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць кансэнсус за выдаленне. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 05:04, 16 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:Uladzislava Lucevič.jpg]] == {{закрыта}} Не выкарыстоўваецца. Заменены свабодным файлам.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 15:37, 14 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць свабодная замена. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 05:01, 16 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:Аляксей Нічыпаравіч Карпюк.png]] == {{закрыта}} Не выкарыстоўваецца. Заменены больш прыдатным здымкам, дзе відаць твар асобы.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 15:35, 14 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць свабодная замена. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 05:00, 16 студзеня 2026 (+03) == [[Міхаіл Федасеевіч Луцэнка]] == {{закрыта}} Відавочна, мільёны герояў варты памяці ўсе разам і паасобку, але тут проста парушаецца правіла «[[Вікіпедыя:Чым не з’яўляецца Вікіпедыя|Вікіпедыя — '''не мемарыялы''']]». Прынамсі цяпер не раскрыта значнасць асобы (гл. [[Вікіпедыя:Значнасць асоб]]. Такім чынам, можна будзе стварыць 7 млн артыкулаў, а можа і 20+ млн, а не гэта задача Вікіпедыі. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 11:20, 11 студзеня 2026 (+03) : Гісторыю жыцця і гібелі лётчыка можна змясціць у артыкул [[Параслішча]], там ужо створаны раздзел пра памятныя мясціны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:51, 11 студзеня 2026 (+03) :: Калі значнасць асобы не будзе паказана, артыкул будзе выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:26, 11 студзеня 2026 (+03) ::падтрымліваю прапанову перанесці інфармацыю ў артыкул пра населены пункт [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 22:20, 13 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Інфармацыя пра асобу перанесена ў артыкул [[Параслішча]], у раздзел пра помнік. Старонка пра асобы ператворана ў перасылку. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:46, 13 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:604729180 25404301542530606 2996882043193254815 n.jpg]] == {{закрыта}} Несвабодны файл. Выява чалавека ёсць сярод свабодных. Аўтару навучыцца нармальна называць файлы.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:00, 13 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Несвабодны файл можа выкарыстоўвацца толькі ў тым выпадку, калі свабодная, адпаведная ўмовам энцыклапедычнасці, замена (альтэрнатыва) для яго няма ў цяперашні момант або ня можа з’явіцца ў будучыні. Свабодная замена ёсць, несвабодны файл выдалены. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:29, 13 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:6d5fbb733faf664235f203bde044368f.jpg]] == {{закрыта}} Несвабодны файл, у якога ёсць вольная замена.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:00, 13 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Несвабодны файл можа выкарыстоўвацца толькі ў тым выпадку, калі свабодная, адпаведная ўмовам энцыклапедычнасці, замена (альтэрнатыва) для яго няма ў цяперашні момант або ня можа з’явіцца ў будучыні. Свабодная замена ёсць, несвабодны файл выдалены. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:29, 13 студзеня 2026 (+03) == [[Міхаіл Уладзіміравіч Шчукін]] == {{закрыта}} : Значнасць асобы не паказана. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:57, 28 лістапада 2025 (+03) : {{Выдаліць}} Вікіпедыя - не мемарыял. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:51, 2 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:12, 6 студзеня 2026 (+03) == [[Сяргей Усцінаў]] == {{закрыта}} Значнасць асобы пад сумневам. Артыкул абсалютна неэнцыклапедычны, нейкая поўная храналогія жыцця, а не артыкул энцыклапедыі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 01:09, 8 кастрычніка 2025 (+03) * {{Пакінуць}}, агульны крытэрый значнасці выконваецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:09, 8 кастрычніка 2025 (+03) *:Які менавіта? У такім выглядзе артыкул у Вікіпедыі існаваць не можа, калі вы не збіраецеся яго перапісаць — яго трэба выдаліць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:24, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::: ''агульны крытэрый значнасці'' — ён адзін. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:32, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Які? Дык выпраўляць збіраецеся? Мне падаецца, пісала нейрасетка. Там трэба пераправяраць кожны факт. Чытаем: «заснавальнік праваабарончай арганізацыі «Прававая ініцыятыва».», потым чытаем біяграфію «Праваабарончую дзейнасць пачаў у 2005 годзе, уступіўшы ў праваабарончую арганізацыю «Прававая ініцыятыва»». Гэта як? Напісана, што арганізацыя заснавана ў 1996 годзе. Мяркую, асоба дзесьці тады ў школу хадзіла. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:53, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::: Не трэба ўжываць ментарскі тон у размовах, правіць артыкул не буду. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:55, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::::Я зразумеў, на вашую думку варта пакідаць любы набор літар пад выглядам артыкула, калі на вашую думку ён адпавядае «крытэрыям». [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:59, 8 кастрычніка 2025 (+03) :якая асоба пад сумневам? Лепей дапамажыце напісаць правільна. :А не ставіць пад сумнеў "значаць асобы". [[Удзельнік:Kresy67|Kresy67]] ([[Размовы з удзельнікам:Kresy67|размовы]]) 18:29, 8 кастрычніка 2025 (+03) :Прынамсі прызнанне ў сваёй "галіне" ёсць, староннія крыніцы ёсць, дастаткова поўнае апісанне жыцця і дзейнасці ёсць, то-бок асноўнаму крытэрыю: "Асоба лічыцца значнай, калі яна досыць падрабязна апісана ў надзейных другасных крыніцах, незалежных ад яе", -- і праўда адпавядае. Напісана таксама нармальна, хаця заўсёды можна лепей. Па мне, было б добра дадаць крыніц не з праваабарончай галіны, недзе ж пра яго пісалі напэўна не калегі. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:51, 8 кастрычніка 2025 (+03) :{{Пакінуць}} Вядомы праваабаронца, значная асоба. Калі ў артыкуле памылкі, то трэба выправіць, а не выдаляць артыкул. [[Удзельнік:Uladz v|Uladz v]] ([[Размовы з удзельнікам:Uladz v|размовы]]) 14:37, 31 кастрычніка 2025 (+03) ::Месяц прайшоў, а вы так і не выправілі. Навошта тады пакідаць? [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:47, 3 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === [[Вікіпедыя:Значнасць #Значнасць датычыцца тэм артыкулаў, а не іх зместу]]. Агульны крытэрый значнасці выковаецца. Старонка захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:30, 5 студзеня 2026 (+03) 118x8dc8ee7cwzmt5is299lzudkp87z 5135001 5134996 2026-05-02T17:09:50Z Emilia Noah 155537 /* */ 5135001 wikitext text/x-wiki {{Архіў|2026|Вікіпедыя:Архіў запытаў на выдаленне}} == [[Тымаці Оліфант]] == {{Закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:43, 26 сакавіка 2026 (+03) : {{Пакінуць}}. Значнасць ёсць, крыніцы ёсць тут https://en.wikipedia.org/wiki/Timothy_Olyphant. [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]] ([[Размовы з удзельнікам:James M Irons|размовы]]) 20:27, 29 сакавіка 2026 (+03) :: [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]], тое што яны ёсць у АнглВікі добра, але Беларуская Вікіпедыя, гэта іншы праект. Артыкул нават на стаб не цягне. : {{Пакінуць}}. Значнасць ёсць. Крыніцы таксама. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 17:36, 31 сакавіка 2026 (+03) :: Крыніцы ёсць, але адпаведнасць асобы адмысловым крытэрыям значнасці зусім невідавочная, таму, каб пацвердзіць [[Вікіпедыя:Значнасць]], маем падаць біяграфічную інфармацыю «досыць падрабязна», чаго ў артыкуле пакуль няма. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:06, 26 красавіка 2026 (+03) :::згодзен, трэба дапісаць артыкул хоць мінімальна. У іншых вікі інфармацыі багата, трэба браць і перакладаць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:30, 26 красавіка 2026 (+03) :::Згодны. Калі аўтар артыкула не працягне дадаваць інфармацыю туды - {{Зраблю| 28.04.2026}} [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:37, 26 красавіка 2026 (+03) ::::{{Зроблена}}, хоць і спазніўся на два дні. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 16:48, 30 красавіка 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул дапрацаваны. Дзякуй вялікі {{u|Feeleman}}! Застаўлена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 01:52, 1 мая 2026 (+03) == [[Індустрыялізацыя і калектывізацыя ў БССР]] == {{закрыта}} Няма крыніц, няма нейтральнасці. Мяркую, сам тэкст скапіяваны аднекуль, чым парушае аўтарскія правы. Увогуле, выглядае як нейкая савецкая агітка.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:23, 28 студзеня 2026 (+03) : Я папрацую з артыкулам. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 21:20, 28 студзеня 2026 (+03) :Іх трэба раздзяліць на два. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:59, 12 сакавіка 2026 (+03) :: [[Індустрыялізацыя ў БССР]] і [[Калектывізацыя ў БССР]]. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 13:05, 13 сакавіка 2026 (+03) :::згодзен, што трэба раздзяліць. Хоць і аб’ём пакуль невялікі [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:28, 26 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Крыніцы з’явіліся. ДобрыБрат трошкі яго дапрацаваў. Праблемы ёсць, але яны ўжо не звязаныя з выдаленнем. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 01:49, 1 мая 2026 (+03) == [[Парыж — Рубэ]] == {{закрыта}} : {{выдаліць}}, вельмі кароткі артыкул. --[[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 18:26, 26 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Пратэстная намінацыя хутка закрытая. Ніводзін з зазначаных артыкулаў не з’яўляецца занадта кароткім. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:30, 26 красавіка 2026 (+03) == [[Смерць фашызму]] == {{закрыта}} : {{выдаліць}}, вельмі кароткі артыкул. --[[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 18:21, 26 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Пратэстная намінацыя хутка закрытая. Ніводзін з зазначаных артыкулаў не з’яўляецца занадта кароткім. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:30, 26 красавіка 2026 (+03) == [[Vite]] == {{закрыта}} : {{выдаліць}}, вельмі кароткі артыкул. --[[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 18:20, 26 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Пратэстная намінацыя хутка закрытая. Ніводзін з зазначаных артыкулаў не з’яўляецца занадта кароткім. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:30, 26 красавіка 2026 (+03) == [[Depo DIY]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, камерцыйная рэклама, кросвікіспам. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:02, 5 лютага 2026 (+03) ::Я б усё ж прапанаваў {{пакінуць}}. Стыль уласна артыкула не рэкламны. Найвялікшая сетка будаўляных крамаў у Латвіі, да таго ж і міжнароднай можна лічыць. Чаму тут выдаліць, а [[IKEA]] ці [[Lidl]] заставіць? [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:00, 5 лютага 2026 (+03) ::Бачу, што стваральнік у розных вікі прасоўвае артыкул - ну так, не вельмі добра выглядае. Але ўсё ж не спам, тэкст чытэльны, інфармацыя карысная. Можна было б па [[ВП:НЕДАВЕДНІК]] выдаляць, але ўсё ж фірма не шараговая, нейкая значнасць ёсць. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:05, 5 лютага 2026 (+03) ::: З аднога боку 2200 супрацоўнікаў, з іншага — ''Page on [eswiki] deleted'', ''Page on [enwiki] deleted''. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:38, 5 лютага 2026 (+03) ::::Дивись мій акаунт в Українській та Латиській вікіпедії. Ти справді думаєш, що я тут рекламою займаюся? [[Удзельнік:Votre Provocateur|Votre Provocateur]] ([[Размовы з удзельнікам:Votre Provocateur|размовы]]) 22:33, 5 лютага 2026 (+03) ::::: Тут абмяркоўваем артыкул, а не тваю персону. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:55, 5 лютага 2026 (+03) ::::Выдаленне ў іншых раздзелах, шчыра кажучы, не аргумент. Іх там можа і не цікавяць мелкія па іх мерках фірмы з усходняй Еўропы. Гэтак жа бы выдалілі пра наш [[Еўраопт]] ці [[А-100 (кампанія)|А-100]]. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:22, 6 лютага 2026 (+03) ::::: Існуе кансэнсус аб тым, што ў БелВікі дапушчальны пэўны беларусацэнтрызм, але як гэта прыцягнуць да дадзенага кейса, невядома. Таксама мабыць [[Еўраопт]] ці [[А-100 (кампанія)|А-100]] паводле маштабаў дзейнасці пасалідней будуць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:34, 6 лютага 2026 (+03) ::::::Мяркую, што А-100 і Еўраопт можна аднесці да лідараў ў сваіх галінах эканомікі ўнутры Беларусі, і таму маем пра іх артыкулы, а не толькі праз беларусацэнтрызм. ::::::Аналагічна з гэтым Depo: у сваёй нішы лічыцца лідарам, недзе у топах латвійскіх кампаній. Я б і артыкулы пра Rimi і Maxima прывітаў, калі б хто стварыў, хоць яны да Беларусі ніякага дачынення не маюць. Дадаць толькі ў артыкул [[Эканоміка Латвіі]] параграф пра рытэйл і цалкам натуральна будзе мець артыкулы пра згаданыя там фірмы. ::::::Я ўвогуле лічу, што можна пісаць хоць пра найвялікшыя фірмы Науру. Толькі каб захоўвалася структура: спачатку пра эканоміку краіны і яе галіны, а потым дэталі. Але гэта так, рэмарка. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 02:29, 7 лютага 2026 (+03) ::::::: Калі казаць пра лідараў рынку паводле краін, то Науру не падтрымаю, карлікавымі прынята лічыць краіны меншыя за [[Люксембург]]. Depo DIY здэцца сапраўды лідар у нішы, але не лідар у галіне. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:53, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Няма значнасці [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:48, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Рэкламны змест. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:32, 11 сакавіка 2026 (+03) : {{Пакінуць}}. 2-е месца сярод DIY-рытэйлераў краін Балтыі. Доля рынку, прыкладна каля 40%--[[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 18:39, 13 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Паказана, што кампанія займае істотнае месца сярод DIY-рытэйлераў краін Балтыі. Пакуль што няма кансэнсэнсусу наконт прызнання гэтай галіны як самастойнай у эканоміцы, таму значнасць прадмету артыкула ставіцца пад сумненне. Старонка захавана з даданнем адпаведнага шаблону. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:53, 25 красавіка 2026 (+03) == [[Вакол ліхтарнага слупа (гурт)]] == {{закрыта}} : Выдалены раней паводле абмеркавання, гл. [[Вікіпедыя:Хуткае выдаленне]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:53, 16 красавіка 2026 (+03) ::{{Пакінуць}}. Раней не былі пакінуты прычыны для выдалення. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 16:28, 16 красавіка 2026 (+03) ::: Таксама я нядаўна дадаў "значнасць" у артыкул і цяпер ён не падыходзіць да хуткага выдалення: Хутка могуць выдаляцца артыкулы, калі: Выдаленыя раней паводле абмеркавання артыкулы, створаныя наноў з тым жа ці неістотна адрозным зместам '''без новых акалічнасцяў''', якія б прымусілі пераглядзець папярэдняе рашэнне аб выдаленні. (з [[Вікіпедыя:Хуткае выдаленне]]) [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 16:42, 16 красавіка 2026 (+03) : {{выдаліць}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:26, 19 красавіка 2026 (+03) : Знайшоў адзін артыкул на The Village, які апісваў дзейнасць групы. Больш нічога не знайшоў, хаця можа я і не вельмі добра шукаў. Думаю, што пакуль гэта выдаленне, бо значнасці (у межах Вікі) не хапае. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:38, 19 красавіка 2026 (+03) :: {{Пакінуць}} Яшчэ быў [https://dtf.ru/music/2582003-vokrug-fonarnogo-stolba-videoigry-2019 кароткі артыкул] на dtf.ru і [https://www.youtube.com/watch?v=eAEelhW7e6s выпуск] "Музыка в Кубе" на Ютубе. Таксама я не зразумеў, што азначае "у межах Вікі". [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 18:41, 20 красавіка 2026 (+03) ::: [[Вікіпедыя:Значнасць]] — Традыцыйна лічаць, што энцыклапедычнага апісання вартыя не ўсе аб’екты і тэмы, а толькі найболей значныя, якія чымсьці істотна вылучаюцца з агульнага шэрагу. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:47, 20 красавіка 2026 (+03) ::: DTF - не [[ВП:АК]], "Музыка в Кубе" - таксама. The Village пакуль самая добрая крыніца. Можа ёсць яшчэ нешта? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:56, 20 красавіка 2026 (+03) ::::[https://m.vk.com/@ppbvfs-priyatno-poznakomitsya-yoo Пост] у ВК ад Winter Mute Music, [https://podster.fm/podcasts/muzykalnoe-korolevstvo/e/337203/muzykalnoe-korolevstvo-vokrug-fonarnogo-stolba-1-vypusk эпізод] падкаста "Музыкальное королевство", здаецца усё. Але артыкула The Village можа хопіць? [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 19:12, 20 красавіка 2026 (+03) :::Перастаньце пакідаць шаблон «пакінуць» па некалькі разоў. Абмеркаванне працуе не так, колькасць «пакінуць» ад аднаго ўдзельніка не паўплывае. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 11:51, 22 красавіка 2026 (+03) :{{Выдаліць}}, створаны па-за працэдурай аднаўлення выдаленых старонак. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 22:06, 23 красавіка 2026 (+03) ::Гэта забаронена? [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 10:40, 24 красавіка 2026 (+03) ::: Пажадана ўсё ж такі прытрымлівацца хоць нейкіх [[Вікіпедыя:Выдаленне старонак#Пасля выдалення|правілаў]]. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 14:53, 24 красавіка 2026 (+03) ::::Не ведаў. Прабачце, але артыкул ўжо адноўлены і асабіста я не бачу відавочных прычын для выдалення. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 15:53, 24 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Па-першае, артыкул раней ужо выдаляўся, таму, згодна з працэдурай, спачатку варта было стварыць запыт на [[ВП:АВС]]. Па-другое, каб не разводзіць бюракратыю, на гэты момант артыкул не адпавядае крытэрыям значнасці беларускай Вікіпедыі. Сярод прыведзеных крыніц толькі адна (спасылка на «The Village») адпавядае патрабаванням [[ВП:АК]]. Астатнія матэрыялы не з’яўляюцца аўтарытэтнымі крыніцамі. Такім чынам, значнасці ў межах Вікіпедыі недастаткова. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:12, 25 красавіка 2026 (+03) == [[EIZVA]] == {{закрыта}} * {{выдаліць}}, значнасць прадмету артыкула не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:19, 8 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 07:16, 17 красавіка 2026 (+03) == [[Крысціна Віталеўна Лядская]] == {{закрыта}} З дасягненняў покуль чырвоны дыплом і аспірантура. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:51, 8 красавіка 2026 (+03) :Я не успела ещё дописать статью, не надо делать поспешных выводов. Мне из-за границы не открываются белорусские источники. Приеду в Минск — допишу. [[Удзельнік:Rabbi Mendl|Tatiana Matlina]] ([[Размовы з удзельнікам:Rabbi Mendl|размовы]]) 00:39, 10 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул дапоўнены, намінацыя закрыта ініцыятарам. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:14, 14 красавіка 2026 (+03) == [[Фарыс Німр]] == {{закрыта}} Не артыкул, старонка да хуткага выдалення. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:37, 9 красавіка 2026 (+03) : Спроба заліць туды аўтапераклад незачотная. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:54, 9 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул створаны, вычытаны і захаваны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:12, 14 красавіка 2026 (+03) == Казахі у == {{закрыта}} Артыкулы аўтаматычнага перакладу з памылкамі ўжо ў назве, іх немагчыма вычытаць нават з вялікім жаданнем. * [[Казахі у Манголіі]] * [[Казахі у Туркменіі]] * [[Казахі у Іране]]--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:10, 20 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:48, 3 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Даволі відавочны [[ВП:МАШПЕР]], які ніхто за гэты час не выправіў. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:33, 14 красавіка 2026 (+03) == [[Вакол ліхтарнага слупа (гурт)]] == {{Закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць прадмету артыкула не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:33, 3 красавіка 2026 (+03) ::Гэты гурт даволі папулярны, каб пра яго быў артыкул. Па [https://music.yandex.by/artist/5578874 звесткам] Яндекс Музыкі зараз ён мае 75 565 слухачоў у месяц. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 15:14, 5 красавіка 2026 (+03) ::: Почему бы о нём не написать статью по-русски? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:17, 5 красавіка 2026 (+03) ::::Можна. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 15:29, 5 красавіка 2026 (+03) ::::Але гэта праца удзельнікаў рускай Вікіпедыі. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 15:36, 5 красавіка 2026 (+03) ::::: Очень жаль. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:39, 5 красавіка 2026 (+03) {{Канец закрытай секцыі}} ===Вынік=== 20:07, 12 красавіка 2026 {{у|J-ka Zadzvinski}} выдаліў старонку Вакол ліхтарнага слупа (гурт). [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 12:44, 13 красавіка 2026 (+03) == [[Валер Віктаравіч Руселік]] == {{закрыта}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:49, 25 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} няма значнасць. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:45, 3 сакавіка 2026 (+03) : Не праходзіць як журналіст ды блогер? Усё ж нават "зоркай" Белсата яго [https://nashaniva.com/372748 называюць]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:16, 4 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Старонка выдалена ўдзельнікам [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]]. Таму вынік фармальны. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:14, 12 красавіка 2026 (+03) == [[Аляксандр Іосіфавіч Урбановіч]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, кандыдат навук, дацэнт, меў навуковыя інтарэсы, усё. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:51, 29 сакавіка 2026 (+03) : {{Выдаліць}} значнасць не падмацаваны крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:53, 30 сакавіка 2026 (+03) : {{Пакінуць}}, вядомы навуковец, шмат навуковых прац. Ёсць крынiцы. [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]] ([[Размовы з удзельнікам:James M Irons|размовы]]) 12:52, 30 сакавіка 2026 (+03) :: [[Удзельнік:James M Irons]], колькасць навуковых прац не мае асаблівай ролі, важней паказаць прызнанне яго заслуг у навуковым свеце. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:17, 30 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 10:48, 10 красавіка 2026 (+03) == [[TDK]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:46, 23 сакавіка 2026 (+03) ::Артыкул невялікі, можна выправіць. Я папрацую бліжэйшым часам. ::{{Зраблю|10-04-2026}} [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:16, 28 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул выпраўлены і захаваны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:56, 9 красавіка 2026 (+03) == [[King Promise]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} значнасць не падмацаваны крыніцамі, толькі сайт творцы. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:51, 23 сакавіка 2026 (+03) : {{Пакінуць}}. Крыніцы ёсць.--[[Удзельнік:Dzianis Niadbajla|J-ka Zaprudnik]] 15:33, 2 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Спасылкі на незалежныя крыніцы нароўні з сайтам творцы пададзены, старока захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:54, 9 красавіка 2026 (+03) == [[Ruslan Saberov]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:18, 8 сакавіка 2026 (+03) :: [https://ru.wikipedia.org/wiki/Ruslan_Saberov неоднократное воссоздание вместо повторного обсуждения]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:11, 11 сакавіка 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 13:01, 9 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. Неаднаразовае аднаўленне замест паўторнага абмеркавання — пастаўлена бестэрміновая ахова ад стварэння. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 22:53, 1 красавіка 2026 (+03) == [[Сезон 2022/2023 «Цмокі-Мінск-2»]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Пуста. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:34, 31 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === гэта карэктная перасылка. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:50, 31 сакавіка 2026 (+03) == [[MakEditor:81-717/714/Чарнавік]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 11:55, 30 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:04, 30 сакавіка 2026 (+03) == [[Раавітса (прыпыначны пункт)]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Памылковы рэдырэкт. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:52, 30 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:00, 30 сакавіка 2026 (+03) == [[A optima/Чарнавік]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Не артыкул. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:54, 26 сакавіка 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 11:32, 26 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:20, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Сехемкара II]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} пустая старонка. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:55, 23 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:47, 23 сакавіка 2026 (+03) == [[Святлана Іванаўна Загнетава]] == {{закрыта}} Відавочна, што агульны крытэрый значнасці не выконваецца. Таксама асоба не настолькі выдатная, каб можна было падцягнуць [[Вікіпедыя:Значнасць асоб #Дадатковыя крытэрыі]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:40, 18 сакавіка 2026 (+03) : У артыкул [[Хлебапякарная прамысловасць Беларусі]] шмат што можна перанесці. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:13, 18 сакавіка 2026 (+03) :Так, усё можна перанесці, згадаць саму Загнетаву. У раздзеле Вядомыя асобы артыкула пра Смаргонь даць яе біяграму, бо літаральна будзе пару сказаў. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:10, 18 сакавіка 2026 (+03) :: {{зроблена}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:20, 19 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Змест са старонкі вынесены, адміны могуць яе выдаляць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:49, 20 сакавіка 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Змагары з літвінізмам]] == {{закрыта}} * {{выдаліць}}, вынік уласнага даследавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:13, 22 лютага 2026 (+03) *:Людзі змаюгаюцца з літвінізмам, што прама вынікае з іх біяграфій, у чым уласнае даследаванне? Калі мы дадаем людзей у катэгорыю "Анархісты N-краіны" ці "Антыфашысты N-краіны", то гэта таксам арыгінальнае даследаванне? [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 13:22, 22 лютага 2026 (+03) *:: Ты, калега, мабыць таксама шмат з чым і шмат з кім змагаешся. І ў Беларусі ты не адзін такі, але катэгорыі "Змагары з Беларусі" мы не будзем ствараць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:24, 22 лютага 2026 (+03) *:Няма тут уласнага даследавання, літвінізм сфармуляваны Баранаўскасам, то-бок прынамсі ў нейкай паралельнай рэчаіснасці ён ёсць. На гэта лёгка знайсці аўтарытэтныя крыніцы ў адпаведным артыкуле. Практычна "з'ява" ў гэтай рэальнасці прызнана пагрозай нацыянальнай бяспецы Літвы і з ёю змагаюцца, ёсць заявы ад Дэпартамента бяспекі і іншых ведамстваў. Адпаведна, ёсць змагары. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:10, 12 сакавіка 2026 (+03) :: Змагары ёсць, і што з таго вынікае? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:19, 12 сакавіка 2026 (+03) ::: Катэгорыю "Змагары" створым? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:22, 12 сакавіка 2026 (+03) ::::[[:Катэгорыя:Праціўнікі літвінізму]] або [[:Катэгорыя:Крытыкі літвінізму]]. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:24, 12 сакавіка 2026 (+03) :::Нічога не вынікае, проста змагары, як Партос казаў: "я б'юся, бо б'юся", -- значыць, яны бачаць у гэтым сэнс. Калі "змагары" здаюцца ўжо занятымі, можна "праціўнікі", рэдкая наогул катэгорыя ў Вікіпедыі, але ёсць [[:fr:Catégorie:Opposant|Catégorie:Opposant]]. Звычайна абмяжоўваецца ўсё прыхільнікамі розных плыняў, але тут здаецца ніяк не абмяжуешся. [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:22, 12 сакавіка 2026 (+03) :::: Абмяжуешся. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:25, 12 сакавіка 2026 (+03) ::::: Не трэба навешваць на сучаснікаў ярлыкоў. Рэдактарам Вікіпедыі не стае для гэтага аўтарытэту. Хай спачатку вырашыць экспертная супольнасць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:30, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::Здаецца, "крытыкі" якраз тая форма, што прызнаецца як ВП:НПГ [[:en:Category:Writers_of_social_and_political_criticism|Category:Writers of social and political criticism]]. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:31, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::: Critics of liberalism (1 P) — вось дык напаўненне катэгорыі! Не чытаюць англамоўныя беларускай прэсы. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:37, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::::Яны іншае чытаюць <bdi>Critics of feminism</bdi> (2 C, 217 P). --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:41, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::::: Critics of artificial intelligence — цэлых 22, на чале з Папам Рымскім. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:44, 12 сакавіка 2026 (+03) ::::::::: Наконт непрыняцця фемінізму — харошы прыклад, комплексы ВікіРэдактараў раскрывае красамоўна. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:57, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::::::: Змагары з мультыкультуралізмам ёсць, а змагароў з нацыяналізмам няма. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:09, 12 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ператварыў на [[:Катэгорыя:Крытыкі літвінізму]] і далучыў да адпаведнай надкатэгорыі. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 12:59, 13 сакавіка 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Культурныя спрэчкі]] == {{закрыта}} * {{выдаліць}}, вынік уласнага даследавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:20, 22 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Знайшліся інтэрвікі, намінацыю закрыў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:39, 12 сакавіка 2026 (+03) == [[Дыльнозахон Каттахонова]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:35, 10 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена, дрэнны машынны пераклад, таксама пытанні па значнасці. Можаце нармальна перапісаць у сваёй прасторы імёнаў і паведаміць адміністратарам, калі напішаце нешта адэкватнае. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:02, 12 сакавіка 2026 (+03) == [[Саунтрэс]] == {{закрыта}} * {{выдаліць}}, значнасць не пераўзыходзіць навіннай. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 12:09, 28 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Вікіпедыя - не слоўнік. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:46, 3 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена па тых жа прычынах, што і чыназес. Значнасці не паказана.[[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:01, 12 сакавіка 2026 (+03) == [[Чыназес]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Не слоўнік. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:44, 3 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул быў хутка выдалены, значнасць выразна не паказана. Да таго ж, зноскі на Вікіпедыю — гэта вяршыня. Калі нехта захоча аднавіць старонку і будзе паказана выразна значнасць, спачатку перапішыце нармальна на сваёй падстаронцы і потым паведамце адміністратарам.[[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 18:59, 12 сакавіка 2026 (+03) == [[Жан-Луі Гасэ]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 13:00, 9 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Каб выставіць артыкул да выдалення, трэба зайсці праз закладку ''правіць'' у акенца рэдагавання артыкула, у першым радку паставіць '''<nowiki>{{да выдалення|}}</nowiki>'''. Працэдура выстаўлення старонкі да выдалення не была выканана, прапанова засталася без рэагавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:06, 9 сакавіка 2026 (+03) == [[Мачулішчы (аэрадром)]] == {{закрыта}} Большая частка тэкста абаронена аўтарскімі правамі і супадае з тэкстам, размешчаным у выданні «Наша Ніва» (артыкул «Мачулішчы, Мачулішчы… А што значыць па-беларуску „мачулішча“?»). Не быў прадстаўлены відавочны дазвол ад уладальнікаў матэрыялу на яго свабоднае распаўсюджанне. Як патэнцыйнае парушэнне аўтарскіх правоў прыйдзецца выдаліць інфармацыю, якая слова ў слова супадае з інфармацыяй у гэтым артыкуле. Тое, што застанецца, да артыкула не будзе дацягваць. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:38, 7 сакавіка 2026 (+03) :па-першае, я сам і ёсць аўтарам таго тэксту ў НН. па-другое, я цяпер істотна дапоўніў артыкул, ён павялічыўся ў некалькі разоў. [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 21:43, 7 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул дапрацаваны і захаваны. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 22:47, 8 сакавіка 2026 (+03) == [[Янка Тарчэўскі]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, няма значнасці. --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 23:02, 14 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. Жахліва аформлена, няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:08, 20 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Значнасці няма. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:49, 3 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць кансэнсус за выдаленне. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:24, 4 сакавіка 2026 (+03) == [[AniBel]] == {{закрыта}} Аматарская суполка. Распаўсюджванне пірацкага кантэнту. Вікіпедыя — не каталог.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:59, 7 лютага 2026 (+03) :Ого, некалькі месяцаў вісеў артыкул і толькі зараз апомніліся. Прам сьмешна з гэтага [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:57, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, аргументаў дзеля захавання артыкула не бачна. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:26, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:46, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 01:06, 16 лютага 2026 (+03) == [[Лагодны Цмок]] == {{закрыта}} Значнасць прадмету артыкула пастаўлена пад сумненне. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:32, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Гэта звесткі не для Вікіпедыі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:26, 9 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:45, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 01:05, 16 лютага 2026 (+03) == [[СонейкаПрадакшн]] == {{закрыта}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:00, 7 лютага 2026 (+03) :Новы этап у перакладніцкай сферы (дубляваньне і адаптацыя тэксту). Таксама гэтая і ўсе іншыя каманды з'яўляюцца часткай гісторыі і рабілі у той ці іншай ступені ўклад у беларускую культуру. [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 22:01, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:22, 8 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі. {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:58, 16 лютага 2026 (+03) == [[Скрынка (сеціва)]] == {{закрыта}} Няма значнасці. Вікіпедыя — не каталог.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:56, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, проста старонка ў сеціве. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:15, 7 лютага 2026 (+03) :Таксама трэба выдаліць старонкі пра Анібел і Лагодны Цмок, бо Вікіпедыя — не каталог [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:48, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:46, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:56, 16 лютага 2026 (+03) == [[Зьнічка (сеціва)]] == {{закрыта}} Проста сайт з пірацкім кантэнтам. Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:55, 7 лютага 2026 (+03) :Anibel і Лагодны Цмок таксама проста сайты з пірацкім кантэнтам, але старонкі пра іх існуюць [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:47, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:06, 8 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі. {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:53, 16 лютага 2026 (+03) == [[Bilbo's]] == {{закрыта}} Аматарская суполка. няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:57, 7 лютага 2026 (+03) :Анібел і Лагодны Цмок таксама аматарскія суполкі, але старонкі пра іх існуюць. Пра значнасьць напісана ў адпаведным разьдзеле. Ініцыятыва з'яўлялася новым этапам у перакладніцкай сферы. [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:55, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:23, 8 лютага 2026 (+03) :<nowiki>{{Супраць}}</nowiki> <nowiki>{{Пакінуць}}</nowiki> Учора не адразу ўбачыў як гэтыя знакі ставіць. Я адкажу за ўсе артыкулы, якія перанёс учора з іншай беларускай Вікіпедыі. Галоўная значнасьць гэта гісторыя. Усе гэтыя праэкты з'яўляюцца часткай гісторыі. Так, для звычайнай гісторыі (якую сабе людзі ўяўляюць) гэта ня мае каштоўнасьці. Аднак сёньня ё розныя гісторыі, напрыклад: гісторыя навукі, паўсядзёнасьці, мастацтва і г.д. І ўжо для гісторыі аматарскага перакладу гэтыя старонкі прадстаўляюць каштоўнасьць, бо з'яўляюцца крыніцай у дасьледаваньнях. Таксама гэтыя артыкулы даюць зразумець як разьвіваўся аматарскі пераклад, пасьлядоўнасьць падзей. Таксама ўклад у беларускую культуру, новыя падыходы ў аматарскім перакладзе, што зноў жа карысна для гісторыі і дасьледаваньняў. :Таму ўсе артыкулы пра праэкты варта пакінуць! [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 14:39, 8 лютага 2026 (+03) ::Мда... штосьці не працуюць гэтыя шаблоны [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 14:39, 8 лютага 2026 (+03) ::: [[Вікіпедыя:Значнасць]] — вось неяк так. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:06, 9 лютага 2026 (+03) ::::Пачытаў, і артыкул мае значнасьць. У публічных крыніцах не напісана (і ня будзе), але значнасьць апісана вышэй, што таксама дазваляецца як значнасьць. [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 18:43, 9 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:42, 16 лютага 2026 (+03) == [[Кінакіпа]] == {{закрыта}} Няма значнасці, проста сайт з пірацкім кантэнтам. Хоць для беларускай мовы ў сённяшніх умовах гэта і мае пэўную значнасць, але для энцыклапедыі каталог пірацкага відэа — перабор.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:54, 7 лютага 2026 (+03) :Анібел і Лагодны Цмок таксама проста сайты з пірацкім кантэнтам. Тыя артыкулы таксама варта выдаліць. [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:50, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі. {{закрыта-канец}} === Вынік === Рэклама сайта с пірацкім кантэнтам. Значасці няма. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:35, 16 лютага 2026 (+03) == [[На чатырох Верацеях]] == {{закрыта}} Вікіпедыя — не даведнік для вандроўнікаў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:10, 16 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:32, 16 лютага 2026 (+03) == [[Арцём Халяеў]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, не артыкул. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 12:28, 14 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === У вызначэнні — толькі тры словы. Значнасць асобы не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:30, 16 лютага 2026 (+03) == [[Уладзіслаў Шылюк]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:43, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, згодны, што проста быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:24, 5 лютага 2026 (+03) :: Калега [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]], тут больш істотна, што агульны крытэрый значнасці не выконваецца, то бок асоба ў артыкуле бадай не апісана. А ў прынцыпе мы прафесійных спартоўцаў паважаем, і якасныя артыкулы пра іх у БелВікі могуць існаваць, нават калі людзі й не мелі шматгадовай выбітнай кар'еры. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:30, 5 лютага 2026 (+03) :::Зразумела, дзякуй. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:23, 6 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:31, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:23, 14 лютага 2026 (+03) == [[Леанід Цітоў]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:46, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана, быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:25, 5 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:32, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:22, 14 лютага 2026 (+03) == [[Аляксей Сірчанка]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:51, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана, быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:26, 5 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:32, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:20, 14 лютага 2026 (+03) == [[Антон Самсонаў]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:51, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана, быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:26, 5 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:32, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:19, 14 лютага 2026 (+03) == [[Іван Кухарэнка]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:55, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана, быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:27, 5 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:33, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:46, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:16, 14 лютага 2026 (+03) == [[Марыя Пархімчык]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:46, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Рэкламны артыкул без нармальных крыніц.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:05, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} Вы лічыце, што сябра Саюзу пісьменьнікаў не можа быць адзначаны ў вікіпэдыі? А калі яе жыцьцяпіс пазначаны на Міжнароднага саюзу беларускіх пісьменьнікаў? [https://bellit.info/persons/abukhovich-alhjerd.html Міжнародны саюз беларускіх пісьменьнікаў// Асобы] Ці гэта таксама не значна? :) --[[Удзельнік:Dzejka|Dzejka]] ([[Размовы з удзельнікам:Dzejka|размовы]]) 22:36, 21 студзеня 2026 (+03) :: Калега [[Удзельнік:Dzejka|Dzejka]], сапраўды такі склаўся ў БелВікі звычай, што адной толькі прыналежнасці да пісьменніцкага саюза недастаткова для пацвярджэння энцыклапедычнай значнасці творцы. Тут бы пашукаць рэцэнзій на яе творы ў аўтарытэтных крыніцах ці нейкіх іншых сведчанняў прызнання яе творчасці крытыкай. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:48, 21 студзеня 2026 (+03) {{Выдаліць}} Пагаджуся, што можна выдаліць [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 19:50, 28 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Пакуль што энцыклапедычная значнасць не паказана. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:22, 5 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:07, 9 лютага 2026 (+03) == [[Павел Слюнькін]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 16 студзеня 2026 (+03) ::'''Асоба лічыцца значнай, калі яна досыць падрабязна апісана ў [[Вікіпедыя:Аўтарытэтныя крыніцы|надзейных]] [[Вікіпедыя:Не ўласнае даследаванне|другасных крыніцах]], [[Вікіпедыя:Правяральнасць|незалежных]] ад яе, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці:''' ::https://rm.coe.int/report-addressing-the-specific-challenges-faced-by-the-belarusians-in-/1680ab3442 ::https://www.ibanet.org/Belarus-the-human-cost-of-the-crackdown-on-dissent ::https://www.gmfus.org/belarus-change-tracker-seeing-trends-through-news-fog ::https://bct.expert/be/about/ ::https://lmc.icds.ee/speaker/pavel-slunkin/ ::https://georgiatoday.ge/pavel-slunkin-belarus-lessons-for-georgia/ ::https://cepa.org/author/pavel-slunkin/ ::https://ecfr.eu/profile/pavel_slunkin/ ::https://belinstitute.com/en/news/review-2021-forecast-2022 ::https://ex-press.live/rubrics/politika/2024/06/19/eks-diplomat-pavel-slyunkin-zapad-ne-gotov-idti-na-ustupki-lukashenko-no-ostorozhnichaet-opasayas-ego-sprovocirovat ::https://www.dw.com/ru/jeks-diplomat-zadacha-es-nashhupat-protivorechija-mezhdu-lukashenko-i-putinym/a-59295981 ::https://nashaniva.com/ru/328408 ::https://pozirk.online/ru/longreads/85750/ ::https://newbelarus.vision/artykuly/pavel-slyunkin-ob-izmeneniyax-v-mide-vedomstvo-mozhet-nabirat-luchshix-specialistov/ ::https://gazetaby.com/post/slyunkin-esli-svoboda-mnenij-dlya-vas-ne-priemlemy-to-poluchitsya-ne-g/202762/ ::https://news.zerkalo.io/life/86489.html ::??? [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:47, 19 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. Значнасці няма.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:21, 16 студзеня 2026 (+03) ::Значнасць асоб у Вікіпедыі вызначаецца па наступных крытэрах: ::Асоба лічыцца значнай, калі яна досыць падрабязна апісана ў [[Вікіпедыя:Аўтарытэтныя крыніцы|надзейных]] [[Вікіпедыя:Не ўласнае даследаванне|другасных крыніцах]], [[Вікіпедыя:Правяральнасць|незалежных]] ад яе (+). ::Асоба зрабіла шырокавядомы ўнёсак, які стаў прызнаным фактам у яе галіне дзейнасці (+). ::Навукоўцы, '''даследнікі''', філосафы (для зручнасці назавем іх «[[навуковы свет]]») даволі ўплывовыя ў навуковым свеце без згадвання іх біяграфій у другасных крыніцах (+). ::'''На сённяшні дзень беларусаў-экспертаў у замежных аналітычных цэнтрах можна пералічыць па пальцах адной рукі. Не разумею вашую пазіцыю па «нязначнасці».''' [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:28, 19 студзеня 2026 (+03) ::: тут трэба дадаткова паказаць, наколькі гэта асоба ўплывовая ў навуковым свеце; покуль што значнасць даследчыка прамалёўваецца, але не пацвярджаецца. Аднога факту работы ў даследчым цэнтры недастаткова. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:46, 21 студзеня 2026 (+03) ::::Эксперт па Беларусі якога цытуюць the New York Times, DW, France24, Atlantic Council, etc падаецца значнай асобай у галіне. ::::: Асоба лічыцца значнай, калі яна досыць падрабязна апісана ў [[Вікіпедыя:Аўтарытэтныя крыніцы|надзейных]] [[Вікіпедыя:Не ўласнае даследаванне|другасных крыніцах]], [[Вікіпедыя:Правяральнасць|незалежных]] ад яе (+). ::::[[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 17:25, 21 студзеня 2026 (+03) ::::: [[Удзельнік:Francišak Skaryna]], ты пачтай, што ніжэй напісана вялікімі чырвонымі літарамі пра т.зв. ''Агенцтва еўраатлантычнага супрацоўніцтва''. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:35, 21 студзеня 2026 (+03) :::::: Калі ты не хочаш артыкул пра асобу дапрацаваць, то і гэта старонка будзе выдалена. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:38, 21 студзеня 2026 (+03) :::::::Сторонка будзе выделеная таму што: :::::::а) вы паводзіце сябе як хамло :::::::б) вам не падабаецца персаналія :::::::? [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 17:58, 21 студзеня 2026 (+03) :::::::Прашу вас звяртацца да мяне на «вы» і спыніць хамства ў мой бок. Тое, што вы даўні карыстальнік Вікіпкедыі не дае вам аніякага права па-хамску ставіцца да іншых удзельнікаў. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:00, 21 студзеня 2026 (+03) ::::::Мне падаецца, што выдаленне артыкулаў праз суб'ектыўнае меркаванне і стаўленне асобных карыстальнікаў да персаналіяў і аб'ектаў з'яўляецца вандалізмам. Няма ўпэўненнасці, што шантаж удзельнікаў адпавядае духу Википедыі. Чаму вы грубіце замест таго, каб разам дапрацаваць артыкул і зрабіць Вікіпедыю лепш для карыстальнікаў не абазнаных у беларускіх арганізацыях і асобах? [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:05, 21 студзеня 2026 (+03) : {{выдаліць}}, не бачна жадаючых палепшыць артыкул, а ў існым выглядзе яго змест не пацвярджае энцыклапедычнай значнасці асобы. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:07, 21 студзеня 2026 (+03) ::Калі ласка, прапануйце катэгорыі для паляпшэння. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:38, 21 студзеня 2026 (+03) ::У артыкуле 10 спасылак на аўтарытэтныя незалежныя крыніцы, якія апісваюць асобу і спасылаюцца на публікацыі даследчыка ў ягонай галіне экспертызы – што, безумоўна, пацвярджае энцыклапедычную значнасць асобы. Я з задавальненнем дадам патрэбныя катэгорыі, але давайце працаваць канструктыўна разам, а не антаганістычна. Дзякуй, калегі. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:42, 21 студзеня 2026 (+03) {{Выдаліць}} Пагаджуся, што трэба выдаліць [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 19:43, 28 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:05, 9 лютага 2026 (+03) == [[Таццяна Мiкалаеўна Мiкушына]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:38, 21 студзеня 2026 (+03) ::Дадзены артыкул можа адпавядаць крытэрам значнасці для пісьменнікаў. У правілах вызначана, што значнымі з'яўляюцца "Аўтары … і іншыя прадстаўнікі творчых прафесій  ... твор (або творы) якіх прыцягнулі значную ўвагу крытыкаў." ::У артыкуле ёсць спасылкі на 5 рэцэнзій профільных навукоўцаў на кнігі Т. Мікушынай: рэлігіязнаўцы і філосафа на кнігі духоўнага зместу, гісторыка на кнігу гістарычнага зместу і г.д. ::На старонцы абмеркавання дадзенага артыкула як на загану ўказвалася на тое, што дадзены артыкул раней выдаляўся ў расійскай вікіпедыі. Аднак у тыя гады, калі ён выдаляўся, яшчэ не было тых крыніц, якія азначаныя ў беларускім артыкуле, або былі адзінкі з іх. Палова крыніц датуецца 2019-2022 гадамі. ::Апроч рэцэнзій навукоўцаў інфармацыя пра Т. Мікушыну ёсць у рэлігіязнаўчай  манаграфіі "Тэасофiя без межаў: мiжкультурныя i мiждысцыплiнарныя перспектывы сучаснага эзатэрычнага руху", у дакладзе профільнага дзярж. дэпартамента прэм’ер-міністру Францыі пра стан спраў у асяроддзі новых рэлігійных рухаў, у аналітычных артыкулах нацыянальнага інфарм. агенцтва Украіны "УкрІнфарм", агульнарасійскай газеты "Новыя весткі". [[Удзельнік:Алесандр Бусел|Алесандр Бусел]] ([[Размовы з удзельнікам:Алесандр Бусел|размовы]]) 15:24, 21 студзеня 2026 (+03) ::Таксама ў зносках дадзенага артыкула ёсць інфармацыя, што кнігі гэтага аўтара перакладзеныя і апублікаваныя на 11 мовах (крыніца з назвай "Бiяграфiя Мікушынай Таццяны Мікалаеўны"). [[Удзельнік:Алесандр Бусел|Алесандр Бусел]] ([[Размовы з удзельнікам:Алесандр Бусел|размовы]]) 12:34, 22 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:32, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Значнасць не паказана.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:03, 21 студзеня 2026 (+03) :: Пане [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]], то мо прагаласуйце і наконт гандбалістаў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:15, 26 студзеня 2026 (+03) {{Выдаліць}} Аўтарка тэасофскай макулатуры [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 20:10, 28 студзеня 2026 (+03) : [[Удзельнік:DenisBorum]], у Вікіпедыі маюць існаваць артыкулы пра асоб з экстравагантнымі поглядамі, калі іх меркаванне асветлена ў дастатковым аб'ёме ў аўтарытэтных крыніцах. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:13, 28 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} па [[ВП:БС]], аўтарытэтнасць крыніц сумнеўная. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:35, 5 лютага 2026 (+03) : {{Пакінуць}} Дадаў у артыкул інфармацыю пра тое, што кнігі дадзенага аўтара перакладзеныя і апублікаваныя на 11 мовах. Шырокае распаўсюджанне кніг па краінах свету выяўляецца і ў крыніцах. Рэцэнзіі напісаныя навукоўцамі розных краін: Украіна (Ю. Заўгародны), Германія (B. Seidel-Dreffke), Партугалія (D. Metilka), Расія (А. Салаўёў, М. Скуратоўская). Таксама і аналітычныя матэрыялы: Германія (H. Krämer), Францыя (G. Fenech), Украіна (Укрiнформ), Расія (Книжная Индустрия, Новые Известия).--[[Удзельнік:Алесандр Бусел|Алесандр Бусел]] ([[Размовы з удзельнікам:Алесандр Бусел|размовы]]) 15:00, 5 лютага 2026 (+03) : {{Пакінуць}} артыкул напісаны не бездакорна, пра каштоўнасць творчасці таксама можна спрачацца, але найбольш мяне цікавяць крыніцы, дзе я не бачу спасылак на першасныя крыніцы, што ўжо надае ўпэўненасці ў тым, што гэты артыкул на галаву вышэй большасці намінантаў тут, хаця вядома, што частку крыніц можна назваць афіляванай. Як варыянт, можна пакінуць шаблон пра тое, што значнасць асобы ставіцца пад пытанне. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:36, 6 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Цікавасць з боку навуковага свету дадае значнасці дзейнасці асобы. Старонка захавана, але значнасць аб’екта артыкула ставіцца пад сумненне. Адпаведны шаблон на старонцы захаваны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:43, 6 лютага 2026 (+03) == [[Губбет Аннет Алексееўна]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 13:01, 3 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, тэкст нечытальны, ды й значнасці ў персоны няма. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:44, 3 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана ([[ВП:ЗА]]), біяграфія сучасніка ўвогуле без крыніц ([[ВП:БС]]). --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:41, 5 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Машынны пераклад, значнасць асобы не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:45, 5 лютага 2026 (+03) == [[Нізам DRedd]] == {{закрыта}} Значнасць прадмету артыкула не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 10:08, 22 лістапада 2025 (+03) :Значымасць асоб у Вікіпедыі не з’яўляецца вынікам аднаразовага згадвання ў СМІ. Паводле прынцыпаў энцыклапедычнай значнасці, яна павінна пацвярджацца шматразовым, незалежным і надзейным асвятленнем у аўтарытэтных крыніцах. У выпадку з Нізамам DRedd гэтая ўмова цалкам выконваецца. Яго дзейнасць асвятлялася неаднаразова і ў розных фарматах: :публікацыі ў медыя, рецэнзіі на музычныя рэлізы, інтэрв’ю і асобныя матэрыялы пра творчасць. :Такі аб’ём незалежнай інфармацыі сведчыць пра тое, што Нізам DRedd мае ўстойлівую публічную прысутнасць, а яго праца атрымала заўважную ўвагу з боку розных крыніц, што адпавядае крытэрыям значымасці для артыкулаў пра дзеячоў культуры. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 14:34, 22 лістапада 2025 (+03) :: Асоба мае чымсьці істотна вылучаюцца з агульнага шэрагу творцаў. Тут не бачна нічога асаблівага, акрамя згадак у медыях. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:38, 22 лістапада 2025 (+03) ::: Ні ў рускім, ні ў казахскім раздзелах артыкула няма, чаго так? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:40, 22 лістапада 2025 (+03) ::::Паважаны калега, хачу звярнуць увагу, што патрабаванне «асоба павінна істотна вылучацца з агульнага шэрагу творцаў» не з’яўляецца часткай крытэрыяў значнасці ў Вікіпедыі. Гэта суб’ектыўная ацэнка, якая не замацавана ў правілах. Паводле дзеючых палітык — у тым ліку ВП:Значнасць і ВП:Аўтарытэтныя крыніцы — єдыным крытэрыем значнасці для асоб з’яўляецца шматразовае, істотнае і незалежнае асвятленне дзейнасці асобы ў аўтарытэтных крыніцах. ::::У артыкуле гэтая ўмова выконваецца: існуюць ::::- шматразовыя публікацыі, ::::- незалежныя рэцэнзіі, ::::- інтэрв’ю, ::::- асобныя матэрыялы пра творчасць, ::::што сведчыць пра наяўнасць устойлівага, значнага і незалежнага асвятлення, менавіта таго, што патрабуюць правілы. ::::Правілы не прадугледжваюць дадатковага крытэрыя (асаблівай унікальнасці) або (вылучэння з агульнага шэрагу), такая ацэнка можа быць асабістым меркаваннем, але яна не можа замяняць сабой нормы Вікіпедыі. Калі ў Вас ёсць заўвагі да канкрэтных крыніц, гатовы абмеркаваць і дапоўніць артыкул, але, паводле палітык Вікіпедыі, наяўнасць шматлікіх незалежных і надзейных матэрыялаў ужо пацвярджае энцыклапедычную значнасць. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 14:51, 22 лістапада 2025 (+03) :У артыкуле, відавочна, можна пачысціць шмат інфармацыі з першасных крыніц, ёсць сцверджанні без крыніц. Але нібы ёсць нейкія другасныя, хоць і выглядаюць досыць слабавата. У любым выпадку, бачу нейкую зацікаўленасць грамадскасці, таму я хутчэй {{супраць}} выдалення. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 22:59, 22 лістапада 2025 (+03) ::Дзякуй, калега. Я без праблем дапрацую артыкул, прыбяру з яго неадпаведныя першасныя звесткі і забяспечу актуалізацыю інфармацыі ў адпаведнасці з патрабаваннямі Вікіпедыі. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 11:06, 23 лістапада 2025 (+03) : [[Удзельнік:Viktorius001]], назвы сінглаў і альбомаў мусяць быць перакладзены на беларускую мову. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:07, 24 лістапада 2025 (+03) ::Добры дзень, прашу прабачэння, я выправлю. Скажыце, калі ласка, ці можна пісаць арыгінальную назву побач у дужках? Ці патрабуецца толькі беларускамоўны варыянт? [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 11:38, 24 лістапада 2025 (+03) :::так, можна, нават трэба. Нават я бы сказаў, што пераклад трэба ў дужкі [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:34, 24 лістапада 2025 (+03) ::Усё гатова, калегі. Калі будуць яшчэ пытанні, я гатовы абмеркаваць і дапрацаваць. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 18:19, 24 лістапада 2025 (+03) :::Нічога не гатова. Пачысціў вельмі артыкул, вельмі шмат смецця. Цяпер крыху адэкватней выглядае, але, вядома, слаба. Таксама адчуваю, што вы ўсё робіце праз інструменты генератыўнага штучнага інтэлекту. Давайце хаця б тут, у размовах, пазбягайце гэтага, гэта маветон, непрыемна ад такога [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:10, 24 лістапада 2025 (+03) ::::Так, бачу, вы добра пачысцілі, дзякуй, але я проста спрабаваў выстроіць храналогію [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 21:56, 24 лістапада 2025 (+03) : {{Выдаліць}} Адсутнасць крыніц, якія пацвярджаюць значнасць. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:47, 25 лістапада 2025 (+03) ::Паважаны калега, грамадскі інтарэс гэты сабджэкт, безумоўна, мае. У абарону артыкула скажу, што я буду весці актуалізацыю ўсіх сваіх артыкулаў і абавязкова буду іх дапоўніваць. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 20:55, 28 лістапада 2025 (+03) : [[Удзельнік:Plaga med]], але ж дзе тут мы бачым гэтага рэпера вышэй за 34-ю пазіцыю? Нейкі культ асобы местачковы ў яго, кшталту сябры ў клуб прыйшлі, а так не хадзілі, покуль ён хварэў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:23, 21 студзеня 2026 (+03) ::нельга ігнараваць публікацыі на розных сайтах рознай ступені ангажаванасці. Але пагаджаюся, што слабенька гэта ўсё. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:10, 21 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Можна сказаць, што дзейнасць творчай асобы досыць падрабязна асветлена, але невідавочна, што яна выбіваецца з агульнага шэрагу. Таму значнасць аб’екта артыкула пастаўлена пад сумненне. Старонка захавана з даданнем адпаведнага шаблону. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:20, 4 лютага 2026 (+03) == [[Святлана Абдулаева]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:47, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}}, фактаў публікацый у аўтарытэтных беларускіх выданнях можа быць дастаткова, каб прызнаць, што творца выбіваецца з агульнага шэрагу; біяграфічных звестак на старонцы таксама даволі багата. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:42, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Ізноў нейкая значнасць асоба толькі з той нагоды, што ў яе ёсць кніга.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:04, 21 студзеня 2026 (+03) :: [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]], не толькі з той нагоды, што ў яе ёсць кніга. Абзац перад вашым пастом перачытайце, калі ласка. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:14, 21 студзеня 2026 (+03) ::: Наконт значнасці літаратараў лакальны кансэнсус дасягаўся напр. тут, гл. <s>[[Вікіпедыя:Архіў_запытаў_на_выдаленне/2024 #Канстанцін Пятровіч Бадак]]</s> [[Вікіпедыя:Архіў_запытаў_на_выдаленне/2024 #Кастусь Станіслававіч Турко]] і падобныя. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:22, 21 студзеня 2026 (+03) ::::Пра што вы? Там партызан. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:03, 21 студзеня 2026 (+03) :::: ''фактаў публікацый у аўтарытэтных беларускіх выданнях можа быць дастаткова, каб прызнаць, што творца выбіваецца з агульнага шэрагу; біяграфічных звестак на старонцы таксама даволі багата'', навошта выдуоняцца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:10, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} Трохі яшчэ дадаў інфы. --[[Удзельнік:Dzejka|Dzejka]] ([[Размовы з удзельнікам:Dzejka|размовы]]) 23:13, 21 студзеня 2026 (+03) :: [[Удзельнік:Dzejka|Dzejka]], вычытайце артыкул, калі ласка, правапіс трэба прывесці ў норму. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:58, 28 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} Дададзена спасылка на сайт СБП {{Выдаліць}} У такім выглядзе як цяпер (правапіс, непрацоўныя крыніцы, афармленне), я б артыкул выдаліў [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 20:04, 28 студзеня 2026 (+03) : З правапісам ёсць нюансы, але не крытычныя, тэкст чытальны. Крыніц хапае, спасылкі працуюць. Афармленне прыкладна як у іншых артыкулаў. Не разумею, дзеля чаго кідацца так адразу ў выдалізм. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:22, 28 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === У артыкуле дзейнасць асобы паказана досыць падрабязна. Як літаратарка друкавалася ў агульнанацыянальных выданнях, як лідарка мясцовай супольнасці фігуравала ў навінах. Для прызнання значнасці ў нашым беларускацэнтрычным праекце гэтага дастаткова. Прастаўлены шаблон аб неабходнасці праверкі арфаграфіі. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:55, 3 лютага 2026 (+03) == [[Пашпарт грамадзяніна Паўднёвай Асеціі]] == {{закрыта}} {{Выдаліць}} Адсутнасць значнасці [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 21:53, 27 студзеня 2026 (+03) : Калі ўзяць пад увагу міжмоўную каардынацыю, то гэтыя прадметы маюць значнасць — артыкулы пра іх маюцца ў буйных моўных раздзелах. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:04, 27 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} ёсць артыкулы ў іншых моўных раздзелах. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:55, 28 студзеня 2026 (+03) ::{{пакінуць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:00, 3 лютага 2026 (+03) == [[Пашпарт грамадзяніна Абхазіі]] == {{Выдаліць}} Адсутнасць значнасці [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 21:51, 27 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} ёсць артыкулы ў іншых моўных раздзелах. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:55, 28 студзеня 2026 (+03) :{{пакінуць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:00, 3 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Прадметы і з'явы ў Вікіпедыі прынята паказваць даволі шырока. Таму склаўся кансэнсус, што атрыбуты часткова прызнаных дзяржаў могуць быць тут апісаныя. Старонкі захаваны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:47, 3 лютага 2026 (+03) == Гандбалісты == {{закрыта}} * [[Алег Тарасевіч]] * [[Алег Луня]] * <s>[[Аляксандр Станіслававіч Лукашэвіч]]</s> — выклікаўся ў зборную Беларусі --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:10, 27 студзеня 2026 (+03) * [[Багдан Пазняк]] * [[Мацвей Крэўчык]] * [[Мікіта Шалешка]] Гандбалісты гродзенскага клуба [[ГК Кронан Гродна|«Кронан»]], пра якіх у артыкулах сказана толькі, што яны правялі ў камндзе адзін (не чэмпіёнскі) сезон. Агульны крытэрый значнасці не выконваецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:24, 22 студзеня 2026 (+03) * {{выдаліць}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:33, 27 студзеня 2026 (+03) * {{выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:54, 28 студзеня 2026 (+03) * {{выдаліць}} Пустыя артыкулы, акрамя загалоўкаў наогул нічога [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 20:22, 28 студзеня 2026 (+03) :{{выдаліць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:09, 3 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Выразны кансэнсус за выдаленне нязначных гульцоў зборнай. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:11, 3 лютага 2026 (+03) : [[Удзельнік:Plaga med]], старонак пра гульцоў нацыянальнай зборнай сярод выдаленых няма. Прыналежнасць да яе можа надаць спартоўцу значнасці безумоўна. І кансэнсус дагэтуль складваўся менавіта так. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:13, 3 лютага 2026 (+03) ::выбачаюся, не так сфармуляваў. Гаворка была пра клуб. Таму Лукашэвіча не кранаў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:52, 3 лютага 2026 (+03) == [[Макар Валынкін]] == {{закрыта}} {{выдаліць}} Не бачу значнасці. Будуць прыводзіць прыклад траплення ў доўгі спіс Прэміі Гедройца, але гэта далей не кароткі спіс, куды заходзяць творы, якія суддзі прынамсі чытаюць. Пры такім падыходзе і вузкім літаратурным працэсе ў Беларусі, любога аўтара кнігі можна абазначыць значным толькі паводле таго, што ён выдаў кнігу і трапіў у доўгі спіс якой-небудзь прэміі. Я так падазраю, сапраўдным аўтарам артыкула і ёсць сам герой.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:02, 21 студзеня 2026 (+03) * {{Пакінуць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:12, 21 студзеня 2026 (+03) :Якраз пра ўсіх, хто трапіў у лонг-лісты прэмій з аўтарытэтным журы, хачу артыкул і стварыць, як пра аўтараў, так і пра дызайнераў-ілюстратараў. Калі пра іх будзе дастаткова інфы ў адпаведнасці з [[Вікіпедыя:Значнасць#Агульны_крытэрый_значнасці|агульным крытэрыем значнасці]]. У гэтым выпадку дастаткова як да чалавека, якому 25 гадоў толькі пагатоў. У нас пра спартсменаў наогул толькі вага і пол, проста за факт дасягнення, а тут як па мне поўны спіс патрэбнага. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 16:24, 21 студзеня 2026 (+03) ::Я б спартоўцаў таксама выдаляў, вельмі шкада, што склаўся такі міжмоўны кансэнсус наконт іх. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:59, 21 студзеня 2026 (+03) ::: Старонкі пра спартоўцаў без энцыклапедычнай значнасці з БелВікі выдаляліся шматразова, часамі і без абмеркавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:08, 21 студзеня 2026 (+03) ::Аўтар артыкула я, гэта з гісторыі ж бачна. У тэксце няма ацэнак, толькі апісальнае апавяданне. Наконт лонг-ліста, ён фарміруецца з шырэйшага спісу, то-бок журы чытае ўсё, што дасылаюць/намінуюць і ў лонг-ліст выбіраюць ўжо ўдзельнікаў на наступны тур (шорт-ліст) выбару. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 17:31, 21 студзеня 2026 (+03) ::: Пане Максіме, дазволь часамі называць цябе Макарам. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:33, 21 студзеня 2026 (+03) :::Нібы я не ведаю выпадкаў, калі просяць стварыць артыкул на ўжо падрыхтаваным загадзя матэрыяле. Але калі твае ўласныя памкненні — то няхай. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:33, 27 студзеня 2026 (+03) {{Устрымліваюся}} Малады хлопец, я б даў яму шанец і не спяшаўся б зараз выдаляць артыкул пра яго [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 20:19, 28 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Дзейнасць асобы апісана ў другасных крыніцах даволі падрабязна, прыклад траплення ў доўгі спіс Прэміі Гедройца таксама пацвярджае, што асоба выбіваецца з агульнага шэрагу. Старонка захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:06, 2 лютага 2026 (+03) == [[Пекла на Венеры]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:50, 2 снежня 2025 (+03) ::Прабачайце канешне, але ў чым вымяраецца значнасць літаратурнага твору? [[Удзельнік:HK-47|HK-47]] ([[Размовы з удзельнікам:HK-47|размовы]]) 18:55, 2 снежня 2025 (+03) ::: Калі не задумвацца пра значнасць, то можна наствараць артыкулаў пра кожны верш Янкі Купалы і Аляксандра Пушкіна, агульнапрызнаных класікаў беларускай і рускай літаратур, не кажучы нават пра значна менш вядомых аўтараў. Наяўнасць надрукаванага ці апублікаванага ў сеціве верша, апавядання, нават кнігі (цяпер за грошы можна надрукаваць амаль усё, што заўгодна) аўтаматычна не надае значнасць гэтаму твору. Раю паглядзець [[:ru:Википедия:Критерии значимости литературных произведений|тут]] і [[:uk:Вікіпедія:Критерії значущості/Книги|тут]]. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 19:59, 2 снежня 2025 (+03) ::::трэба на беларускую перакласці :) ::::Можа асобны праект зрабіць па перакладзе такіх старонак, а тое шмат спасылаемся на іншыя моўныя версіі. Ствараецца фальшывае ўражанне, што правілы з іншых вікі аўтаматычна стасуюцца ў беларускай вікі, што не праўда [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:33, 3 снежня 2025 (+03) ::::: [[Удзельнік:Plaga med]], вы падтрымліваеце выдаленне гэтага артыкула праз адсутнасць значнасці, ці не? Маем канкрэтны кейс і маем знайсці кансэнсус. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:13, 3 снежня 2025 (+03) ::::::так, забыў напісаць. Адносна намінацыі, значнасць не паказана, таму калі не будзе выпраўлена на працягу намінацыі — {{выдаліць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:59, 3 снежня 2025 (+03) : {{выдаліць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:15, 3 снежня 2025 (+03) * На сайце {{Не перакладзена 5|Лаборатория Фантастики|Лаборатория Фантастики|ru|Лаборатория Фантастики}} рэйтынг твора 7,8 з 10,0; на сайце {{Не перакладзена 5|LiveLib.ru|LiveLib.ru|ru|LiveLib.ru}} — 3,3 з 5,0. ([https://fantlab.ru/work28843] і [https://www.livelib.ru/book/1008522568-ad-na-venere-yurij-brajder-nikolaj-chadovich]) [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 22:06, 6 снежня 2025 (+03) ** [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]], і як мы маем гэта інтэрпрэтаваць? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:26, 6 снежня 2025 (+03) **:Я не ведаю, наколькі гэтыя агрэгатары аўтарытэтныя, але там ёсць рэцэнзіі, на падставе якіх будуецца гэтая адзнака. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 14:26, 7 снежня 2025 (+03) **:: Дык ацаніце аўтарытэтнасць рэцэнзентаў, ці гэта размова дзеля размовы? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:32, 7 снежня 2025 (+03) **:::Я не ведаю, як гэта зрабіць. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 14:43, 7 снежня 2025 (+03) *:факт наяўнасці ацэнак чытачоў на агрэгатарах не з’яўляецца крытэрыем значнасці [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:41, 7 снежня 2025 (+03) *::Значнасць літаратурнага твору вымяраецца не самім фактам апублікавання, а тым, што пішуць наконт яго (рэцэнзіі, навуковыя артыкулы і гэтак далей). Пры гэтым водгукі чытачоў значнасць той жа аповесці канешне не паказваюць. Прывяду прыклад твору: «[[Пакахай мяне, салдацік]]» Васіля Быкава, дзе можна бачыць і артыкул (нават не адзін), які тычацца аповесці, і намінацыю на «Рускі Букер». З аповесцю «Пекла на Венеры» усё цяжка. У пошуку я знайшоў артыкул «Повесть Ю. Брайдера и Н. Чадовича «Ад на Венере»: жанровые особенности, конфликт, проблематика», які датаваны 2021 годам, аднак праблема ў тым, што [https://elib.gsu.by/bitstream/123456789/46204/1/Дробышевская_Повесть.pdf гэта спасылка] не адкрываецца. Таму і дапоўніць не атрымаецца. [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Размовы з удзельнікам:Антон 740|размовы]]) 22:47, 7 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Інфармацыя не пацверджана крыніцамі. Адзіная спасылка да тэксту "У першыню апублікавана ў журнале «Парус» у 1988 годзе" не змяшчае пацвярджэнне факта, што гэта было першае апублікаванне. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:23, 28 студзеня 2026 (+03) == [[Іван Чумачэнка]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:10, 24 кастрычніка 2025 (+03) ::Дзень добры! Ці шмат вы ведаеце беларускіх аўтарак (асабліва жанчын) дзіцячых анімацыйных серыялаў, якія сталі вядомыя на ўвесь свет і дасягнулі такой папулярнасці? Вось вам і “значнасць”. [[Адмысловае:Contributions/&#126;2025-30317-95|&#126;2025-30317-95]] ([[Размовы з удзельнікам:&#126;2025-30317-95|размова]]) 13:52, 27 кастрычніка 2025 (+03) ::: А нічога, ананіме, што размова ідзе менавіта пра мужчыну, а не акторку Цітову? Як і іншыя ўдзельнікі я не бачу значнасці. [[Адмысловае:Contributions/&#126;2025-30195-20|&#126;2025-30195-20]] ([[Размовы з удзельнікам:&#126;2025-30195-20|размова]]) 16:51, 27 кастрычніка 2025 (+03) : {{Выдаліць}}, значнасці няма [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 14:59, 27 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Пра асобу ёсць літаратуразнаўчыя артыкулы ў аўтарытэтных выданнях, вершы яго перакладзены на іншыя мовы, у тым ліку беларускую. Старонка дапоўнена і захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:24, 26 студзеня 2026 (+03) == [[Баран (хімія)]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Фрагмент, карэктнасць назвы? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 13:00, 20 кастрычніка 2025 (+03) ::Пытанне ў тым, з якой мовы адаптаваць назву гэтых злучэнняў. Калі мы перакладаем з англійскай мовы, то націск усё ж на першы склад: "bOranes". І, як мне здаецца, такая адаптацыя больш карэктная, чым адаптаваць назву з рускай мовы, у якой націск на другі склад: "борАны". Нажаль, хімічная тэрміналогія на беларускай мове занадта кволая, каб дзесьці пашукаць ужо існуючы варыянт артыкулаў пра дадзеныя злучэнні. [[Удзельнік:Tojtooj|Tojtooj]] ([[Размовы з удзельнікам:Tojtooj|размовы]]) 21:13, 23 кастрычніка 2025 (+03) : У "Слоўніку навучэнца" у арт. "Бор" узгадваюцца ''боравадароды''. Трэба дадаць інфармацыю. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:28, 24 кастрычніка 2025 (+03) :{{Пакінуць}}, але змяніць загаловак на «Гідрыды бора», тады адпадзе пытанне «О ці А?» [https://old.bigenc.ru/chemistry/text/1878901] [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 14:56, 27 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул дапрацаваны, перанесены пад новую назву і захаваны. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 10:07, 26 студзеня 2026 (+03) == [[Сцяпаныч]] == {{закрыта}} Значнасць праекта не пацверджана, можна пра яго распавесці ў артыкуле пра стваральнікаў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:13, 11 кастрычніка 2025 (+03) :перанесці кароткую інфармацыю з белсата ў артыкул пра стваральнікаў. Артыкул — {{выдаліць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:58, 11 кастрычніка 2025 (+03) : {{Выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:49, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:07, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, беларускі серыял пра паліцыю ніякіх водгукаў не атрымаў, нічога не прападзе, калі гэта старонка будзе выдалена. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:10, 22 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не пацверджана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:23, 26 студзеня 2026 (+03) == [[Марыя Феліцыя Друцкая-Любецкая]] == {{закрыта}} Выдаліць Няма значнасці. Яна не мастачка і не літаратар. Уся інфармацыя зводзіцца толькі да інфармацыі пра бацькоў, мужа і дзяцей, што ёсць у артыкуле [[Аляксандр Ксавер’евіч Друцкі-Любецкі]]. --[[Адмысловае:Contributions/&#126;2025-28448-24|&#126;2025-28448-24]] ([[Размовы з удзельнікам:&#126;2025-28448-24|размова]]) 16:02, 11 кастрычніка 2025 (+03) : Шаноўны ананім, [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%90%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%9A%D1%81%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D1%80%E2%80%99%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%94%D1%80%D1%83%D1%86%D0%BA%D1%96-%D0%9B%D1%8E%D0%B1%D0%B5%D1%86%D0%BA%D1%96&diff=5044184&oldid=5037296 хіба лепш] яе партрэтную галерэю змясціць у артыкул пра мужа? Ён жа здэцца тэж не мастак і не літаратар? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:33, 11 кастрычніка 2025 (+03) * {{пакінуць}}, княгіня, вобраз у мастацтве. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:48, 11 кастрычніка 2025 (+03) Пры падвядзенні вынікаў [[Вікіпедыя:Архіў запытаў на выдаленне/2017|у 2017 годзе]] кансэнсус складваўся на грунце, што ''практыку пісаць асобныя артыкулы пра жонак прадстаўнікоў шляхты, калі яны не маюць асобнай ад мужа/бацькі значнасці, варта прызнаць дэструктыўнай''. Але ў дадзеным выпадку старонка не пра дваранку, а пра арыстакратку. Мяркую, артыкулы пра арыстакратак варта пакідаць нават у выпадку, каоі яны не нашмат перасягаюць слоўнікавыя (адпаведна, агульны крытэрый значнасці не выконваецца). --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:16, 11 кастрычніка 2025 (+03) :крыніц бы дадаць хоць якіх… [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:50, 11 кастрычніка 2025 (+03) * {{пакінуць}}. Генеалогію можна прасачыць з шаблона ў вонкавых спасылках, там і даты нараджэння-смерці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:24, 16 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Зыходзячы з кансэнсусу наконт дапушчальнасці існавання артыкулаў не адпаведных агульнаму крытэрыю значнасці, калі прадмет артыкула яўна выбіваецца з агульнага шэрагу, можам захаваць артыкулы пра арыстакратаў, нават калі іх тэкст ледзь перасягае слоўнікавае азначэнне. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:04, 22 студзеня 2026 (+03) == [[Старажытная казка (гурт)]] == {{закрыта}} Пацвярджэння значнасці прадмету артыкула не відаць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:26, 5 студзеня 2026 (+03) :Тобто білоруською цю статтю ліпше не перекладати [[Удзельнік:NT2007|NT2007]] ([[Размовы з удзельнікам:NT2007|размовы]]) 08:04, 6 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Няма значнасці. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 09:27, 14 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Самарэклама. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 16:08, 19 студзеня 2026 (+03) ::Де тут реклама? Немає там ніякої реклами [[Удзельнік:NT2007|NT2007]] ([[Размовы з удзельнікам:NT2007|размовы]]) 16:31, 19 студзеня 2026 (+03) ::І тим паче немає самореклами. Я до цього гурту прямого відношення не маю, максимум лише цікавлюся їх творчістю. [[Удзельнік:NT2007|NT2007]] ([[Размовы з удзельнікам:NT2007|размовы]]) 15:34, 20 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 07:57, 21 студзеня 2026 (+03) == [[Агенцтва еўраатлантычнага супрацоўніцтва]] == {{закрыта}} Не бачна дзейнасці гэтага гуртка, значнасць прадмета артыкула адсутнічае. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:15, 13 студзеня 2026 (+03) :так, пакуль што значнасць не вырысоўваецца, {{выдаліць}}. Як будзе нешта там адбывацца, зробіцца нармальны артыкул ад пачатку [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 22:16, 13 студзеня 2026 (+03) :{{выдаліць}} Значнасці няма.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:22, 16 студзеня 2026 (+03) :{{выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 16:07, 19 студзеня 2026 (+03) ::Агульны крытэрый значнасці – '''аб’ект або тэма меркавана значныя, калі яны дастаткова падрабязна асветлены ў незалежных [[Вікіпедыя:АК|аўтарытэтных крыніцах]]. Наколькі бачу, у крытэрах значнасці няма параметра «не падабаецца асобным удзельнікам» таму што «не бачна дзейнасці гэтага гуртка» ([https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%90%D0%9A%D0%97&redirect=no ВП:АКЗ]).''' ::Калі ласка, прытрымлівайцеся правілаў. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:33, 19 студзеня 2026 (+03) :Не згодны, крытэр значнасці прадмета не ацэньваецца па суб'ектыўным незадавальненні дзейнасцю. :'''Прадмет падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці:''' :https://racyja.com/by/palityka/valer-kavaleuski-pra-ahenctva-euraatlantycnaha-supracounictva/ :https://nashaniva.com/348357 :https://pozirk.online/be/news/98626/ :https://tsikhanouskaya.org/be/event/meeting-of-the-alliance-of-parliamentary-groups-for-democratic-belarus :https://euroradio.fm/pakarac-lukashenku-ci-pachue-tramp-prosbu-cikhanouskay-efir [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:38, 19 студзеня 2026 (+03) :: ''Традыцыйна лічаць, што энцыклапедычнага апісання вартыя не ўсе аб’екты і тэмы, а толькі найболей значныя, якія чымсьці істотна вылучаюцца з агульнага шэрагу''. А гэта ініцыятыва местачковая, новая, малапрыкметная, і цікавасць да яе покуль не выбіваецца за межы навіннай. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:52, 19 студзеня 2026 (+03) :::Я паўтаруся, калі ласка, выконвайце правілы, якія '''''<u>агульныя для ўсіх</u>''''' – незалежна ад вашага персанальнага стаўлення да асобаў ці арганізацыі. Агульны крытэрый значнасці ў Вікіпедыі – '''аб’ект або тэма меркавана значныя, калі яны дастаткова падрабязна асветлены ў незалежных [[Вікіпедыя:АК|аўтарытэтных крыніцах]].''' У дадзеным выпадку прадмет падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:05, 20 студзеня 2026 (+03) :::: [[Удзельнік:Francišak Skaryna]], паўтарацца не трэба, але варта перачытаць мой допіс абзацам вышэй. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:53, 20 студзеня 2026 (+03) ::::: І таксама вашая гульня са шрыфтамі, гэта абы-што, бо Вікіпедыя не мае цвёрдых правілаў, апроч пяці агульных прынцыпаў, выкладзеных тут — [[Вікіпедыя:Пяць слупоў]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:26, 20 студзеня 2026 (+03) ::::::Я паўтаруся ў трэці раз, бо два было мала. Агульны крытэрый значнасці ў Вікіпедыі – аб’ект або тэма меркавана значныя, калі яны дастаткова падрабязна асветлены ў незалежных [[Вікіпедыя:АК|аўтарытэтных крыніцах]]. У дадзеным выпадку прадмет падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 22:35, 20 студзеня 2026 (+03) ::::::: Гэта не прадмет для апісання ў энцыклапедыі. Старонка мае быць выдалена. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:54, 20 студзеня 2026 (+03) ::::::::Чацвёрты раз: агульны крытэрый значнасці ў Вікіпедыі – аб’ект або тэма меркавана значныя, калі яны дастаткова падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах. У дадзеным выпадку прадмет падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці. ::::::::Аргументуйце сваю пазіцыю. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 23:09, 20 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Акрамя заявы пра стварэнне арганізацыі і трох асоб, якія ўвайшлі ў яе склад, у артыкуле нічога няма. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 07:29, 21 студзеня 2026 (+03) == [[Вярыгі]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Прапаную перанесці ў Вікі-слоўнік. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 12:28, 19 студзеня 2026 (+03) ::Добрая ідэя, дзякуй. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 20:04, 19 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул выдалены. У Вікіслоўніку створана адпаведная старонка. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 07:14, 21 студзеня 2026 (+03) :Дзякуй! [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 17:34, 21 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:CTV-Belarus-radio-amateurs-treason-case-collage-Krasko-EW1AEH-Repiecij-EW1ABT.jpg]] == {{закрыта}} Несвабодны файл, які нельга грузіць для «добрасумленнага выкарыстання».--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:31, 16 студзеня 2026 (+03) *{{Выдаліць}} . [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 12:03, 18 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Несвабодны файл выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 06:50, 21 студзеня 2026 (+03) == [[Аркадзь Люксембург]] == {{закрыта}} Аўтаматычны пераклад. Прасцей выдаліць і стварыць наноў.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 00:02, 23 жніўня 2025 (+03) : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:11, 1 верасня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул шматразова рэдагаваўся, у тым ліку цягам намінацыі, арфаграфія засталася вельмі слабая, але сэнс тэксту зразумелы. Закладаючы добрыя намеры рэдактараў артыкула, старонка захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:14, 20 студзеня 2026 (+03) == [[Саша, что ты несёшь?!]] == {{закрыта}} Звычайны расійскі юцьюб-канал. Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:21, 12 студзеня 2026 (+03) :Гэта youTube-праект беларускага медыя reform.news. Паводле маніторынга ''[[Information Policy]]'', канал «Саша, что ты несёшь?!» у 2025 годзе ўвайшоў у топ‑10 стрымаў беларускага YouTube па колькасці праглядаў. За адзін месяц праект набраў сотні тысяч праглядаў, дзясяткі тысяч лайкаў і вялікую актыўнасць каментароў, што сведчыць пра значны інтарэс аўдыторыі. :https://infopolicy.net/youtube_streams_in_belarus_092025/ [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:43, 12 студзеня 2026 (+03) ::Давайце цяпер пра ўсе расійскія юцьюб-каналы ствараць артыкулы. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:01, 13 студзеня 2026 (+03) :{{пакінуць}}, як для беларускіх медыя, то значнае шоў, а з такім фарматам хіба адзінае, але са стылем папрацаваць і не такой бязлітаснай вікіфікацыю зрабіць, у яго вынесці інфу пра гэтае шоў з артыкула пра СЧТН. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 00:11, 13 студзеня 2026 (+03) : Чаму расійскі? Беларускі. Ну мова руская, так, але ж гэта не крытэрый. Трэба глядзець на крыніцы, каб вызначыць значнасць. Мала, канешне, але нешта ёсць. Артыкул мае права на існаванне. Калі нехта захоча дапоўніць: [https://baj.media/be/svetlana-tihanovskaja-ja-smotrju-sasha-chto-ty-nesesh-mne-ochen-nravitsja/], [https://ijnet.org/ru/story/%D0%BA%D0%B0%D0%BA-%D0%B8-%D0%BF%D0%BE%D1%87%D0%B5%D0%BC%D1%83-%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5-%D0%B6%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%8B-%D0%B2%D0%BE%D0%B7%D0%B2%D1%80%D0%B0%D1%89%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%81%D1%8F-%D0%BA-%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%B5-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B5-%D1%82%D1%8E%D1%80%D1%8C%D0%BC%D1%8B], [https://nashaniva.com/ru/378537], [https://ru.belsat.eu/80770013/pervaya-ugolovka-za-repost-i-psihushka-za-oskorblenie-lukashenko-hronika-repressij]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:25, 13 студзеня 2026 (+03) :Артыкул яўна напісаны больш чым цалкам з дапамогай ШІ. Пры тым ёсць месцы, якія выглядаюць як неверагодныя, і не маюць пацвярджэння крыніцамі, запрошаны госць Пятрухін, бо Пятрухіна Паўлючэнка і Атрошчанкаў хуясосяць з выпуску ў выпуск. Тут не пытанне значнасці, а проста машынны твор. [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 20:34, 13 студзеня 2026 (+03) ::Але ізноў жа гэта ніхто не будзе перапісваць. Крыху здзіўляюць аргументы «можна перапісаць, таму пакідаем», пры тым што перапісваць ніхто не будзе. Мяркую, дзесьці ў правілах выдалення трэба прапісаць тое, што для пакідання артыкула яго спачатку трэба перапісаць, але потым ужо выказвацца аб тым, што яго можна пакінкуць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:58, 14 студзеня 2026 (+03) ::: [[Удзельнік:Francišak Skaryna]] ўжо вынік падвёў, артыкул больш не прапануецца да выдалення. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:02, 15 студзеня 2026 (+03) ::::Дзякуй! [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 22:06, 15 студзеня 2026 (+03) :::::@[[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] Пятрухін так і застаецца сярод гасцей праграмы. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 23:01, 16 студзеня 2026 (+03) ::::: Шаблон нельга выдаляць пакуль трывае абмеркаванне. Трэба пачакаць на вынік. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:08, 18 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Я трохі паглыбіўся ў артыкул і вырашыў яго дапрацаваць. Пачысціў тэкст ад ШІ, і вось што мы маем: дзве крыніцы ад «Рэформу» з аўтабіяграфічнай інфармацыяй пра праект, звесткі пра тое, што яны ўвайшлі ў топ-10 стрымаў (нават без апісання праекта, гэта проста маніторынг), і дзве крыніцы пра ўключэнне ў спіс экстрэмісцкіх матэрыялаў (усё ў кантэксце самога «Рэформу»). Вядома, уключэнне ў спіс дадае значнасці, але без іншых [[ВП:АК]], дзе апісваўся б сам праект — яны не гуляюць такой значнай ролі (усё ж у гэтых спісах ужо сотні ці тысячы медыяпраектаў). У рэшце рэшт засталося чатыры сказы інфармацыі. Пакуль яна перанесена ў артыкул [[Reformation]]. Раю зноў стварыць асобную старонку пра праект, калі з’явяцца крыніцы з апісаннем яго працы, тэм або крытыкай. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:39, 18 студзеня 2026 (+03) :Дзякуй! [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:48, 19 студзеня 2026 (+03) == [[Don’t dance!]] == {{закрыта}} Перанёс з хуткага, бо пытанне да значнасці. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 03:11, 7 студзеня 2026 (+03) : {{выдаліць}}, значнасці не відаць зусім. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 12:23, 7 студзеня 2026 (+03) : {{выдаліць}} адсутнасць значнасці. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 09:26, 14 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць кансэнсус за выдаленне. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 05:04, 16 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:Uladzislava Lucevič.jpg]] == {{закрыта}} Не выкарыстоўваецца. Заменены свабодным файлам.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 15:37, 14 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць свабодная замена. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 05:01, 16 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:Аляксей Нічыпаравіч Карпюк.png]] == {{закрыта}} Не выкарыстоўваецца. Заменены больш прыдатным здымкам, дзе відаць твар асобы.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 15:35, 14 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць свабодная замена. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 05:00, 16 студзеня 2026 (+03) == [[Міхаіл Федасеевіч Луцэнка]] == {{закрыта}} Відавочна, мільёны герояў варты памяці ўсе разам і паасобку, але тут проста парушаецца правіла «[[Вікіпедыя:Чым не з’яўляецца Вікіпедыя|Вікіпедыя — '''не мемарыялы''']]». Прынамсі цяпер не раскрыта значнасць асобы (гл. [[Вікіпедыя:Значнасць асоб]]. Такім чынам, можна будзе стварыць 7 млн артыкулаў, а можа і 20+ млн, а не гэта задача Вікіпедыі. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 11:20, 11 студзеня 2026 (+03) : Гісторыю жыцця і гібелі лётчыка можна змясціць у артыкул [[Параслішча]], там ужо створаны раздзел пра памятныя мясціны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:51, 11 студзеня 2026 (+03) :: Калі значнасць асобы не будзе паказана, артыкул будзе выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:26, 11 студзеня 2026 (+03) ::падтрымліваю прапанову перанесці інфармацыю ў артыкул пра населены пункт [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 22:20, 13 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Інфармацыя пра асобу перанесена ў артыкул [[Параслішча]], у раздзел пра помнік. Старонка пра асобы ператворана ў перасылку. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:46, 13 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:604729180 25404301542530606 2996882043193254815 n.jpg]] == {{закрыта}} Несвабодны файл. Выява чалавека ёсць сярод свабодных. Аўтару навучыцца нармальна называць файлы.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:00, 13 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Несвабодны файл можа выкарыстоўвацца толькі ў тым выпадку, калі свабодная, адпаведная ўмовам энцыклапедычнасці, замена (альтэрнатыва) для яго няма ў цяперашні момант або ня можа з’явіцца ў будучыні. Свабодная замена ёсць, несвабодны файл выдалены. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:29, 13 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:6d5fbb733faf664235f203bde044368f.jpg]] == {{закрыта}} Несвабодны файл, у якога ёсць вольная замена.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:00, 13 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Несвабодны файл можа выкарыстоўвацца толькі ў тым выпадку, калі свабодная, адпаведная ўмовам энцыклапедычнасці, замена (альтэрнатыва) для яго няма ў цяперашні момант або ня можа з’явіцца ў будучыні. Свабодная замена ёсць, несвабодны файл выдалены. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:29, 13 студзеня 2026 (+03) == [[Міхаіл Уладзіміравіч Шчукін]] == {{закрыта}} : Значнасць асобы не паказана. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:57, 28 лістапада 2025 (+03) : {{Выдаліць}} Вікіпедыя - не мемарыял. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:51, 2 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:12, 6 студзеня 2026 (+03) == [[Сяргей Усцінаў]] == {{закрыта}} Значнасць асобы пад сумневам. Артыкул абсалютна неэнцыклапедычны, нейкая поўная храналогія жыцця, а не артыкул энцыклапедыі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 01:09, 8 кастрычніка 2025 (+03) * {{Пакінуць}}, агульны крытэрый значнасці выконваецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:09, 8 кастрычніка 2025 (+03) *:Які менавіта? У такім выглядзе артыкул у Вікіпедыі існаваць не можа, калі вы не збіраецеся яго перапісаць — яго трэба выдаліць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:24, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::: ''агульны крытэрый значнасці'' — ён адзін. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:32, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Які? Дык выпраўляць збіраецеся? Мне падаецца, пісала нейрасетка. Там трэба пераправяраць кожны факт. Чытаем: «заснавальнік праваабарончай арганізацыі «Прававая ініцыятыва».», потым чытаем біяграфію «Праваабарончую дзейнасць пачаў у 2005 годзе, уступіўшы ў праваабарончую арганізацыю «Прававая ініцыятыва»». Гэта як? Напісана, што арганізацыя заснавана ў 1996 годзе. Мяркую, асоба дзесьці тады ў школу хадзіла. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:53, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::: Не трэба ўжываць ментарскі тон у размовах, правіць артыкул не буду. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:55, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::::Я зразумеў, на вашую думку варта пакідаць любы набор літар пад выглядам артыкула, калі на вашую думку ён адпавядае «крытэрыям». [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:59, 8 кастрычніка 2025 (+03) :якая асоба пад сумневам? Лепей дапамажыце напісаць правільна. :А не ставіць пад сумнеў "значаць асобы". [[Удзельнік:Kresy67|Kresy67]] ([[Размовы з удзельнікам:Kresy67|размовы]]) 18:29, 8 кастрычніка 2025 (+03) :Прынамсі прызнанне ў сваёй "галіне" ёсць, староннія крыніцы ёсць, дастаткова поўнае апісанне жыцця і дзейнасці ёсць, то-бок асноўнаму крытэрыю: "Асоба лічыцца значнай, калі яна досыць падрабязна апісана ў надзейных другасных крыніцах, незалежных ад яе", -- і праўда адпавядае. Напісана таксама нармальна, хаця заўсёды можна лепей. Па мне, было б добра дадаць крыніц не з праваабарончай галіны, недзе ж пра яго пісалі напэўна не калегі. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:51, 8 кастрычніка 2025 (+03) :{{Пакінуць}} Вядомы праваабаронца, значная асоба. Калі ў артыкуле памылкі, то трэба выправіць, а не выдаляць артыкул. [[Удзельнік:Uladz v|Uladz v]] ([[Размовы з удзельнікам:Uladz v|размовы]]) 14:37, 31 кастрычніка 2025 (+03) ::Месяц прайшоў, а вы так і не выправілі. Навошта тады пакідаць? [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:47, 3 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === [[Вікіпедыя:Значнасць #Значнасць датычыцца тэм артыкулаў, а не іх зместу]]. Агульны крытэрый значнасці выковаецца. Старонка захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:30, 5 студзеня 2026 (+03) dk801y5vuzrwaof094i52lnwrc0eu7d 5135003 5135001 2026-05-02T17:10:45Z Emilia Noah 155537 5135003 wikitext text/x-wiki {{Архіў|2026|Вікіпедыя:Архіў запытаў на выдаленне}} == [[Тымаці Оліфант]] == {{Закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:43, 26 сакавіка 2026 (+03) : {{Пакінуць}}. Значнасць ёсць, крыніцы ёсць тут https://en.wikipedia.org/wiki/Timothy_Olyphant. [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]] ([[Размовы з удзельнікам:James M Irons|размовы]]) 20:27, 29 сакавіка 2026 (+03) :: [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]], тое што яны ёсць у АнглВікі добра, але Беларуская Вікіпедыя, гэта іншы праект. Артыкул нават на стаб не цягне. : {{Пакінуць}}. Значнасць ёсць. Крыніцы таксама. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 17:36, 31 сакавіка 2026 (+03) :: Крыніцы ёсць, але адпаведнасць асобы адмысловым крытэрыям значнасці зусім невідавочная, таму, каб пацвердзіць [[Вікіпедыя:Значнасць]], маем падаць біяграфічную інфармацыю «досыць падрабязна», чаго ў артыкуле пакуль няма. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:06, 26 красавіка 2026 (+03) :::згодзен, трэба дапісаць артыкул хоць мінімальна. У іншых вікі інфармацыі багата, трэба браць і перакладаць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:30, 26 красавіка 2026 (+03) :::Згодны. Калі аўтар артыкула не працягне дадаваць інфармацыю туды - {{Зраблю| 28.04.2026}} [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:37, 26 красавіка 2026 (+03) ::::{{Зроблена}}, хоць і спазніўся на два дні. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 16:48, 30 красавіка 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул дапрацаваны. Дзякуй вялікі {{u|Feeleman}}! Застаўлена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 01:52, 1 мая 2026 (+03) == [[Індустрыялізацыя і калектывізацыя ў БССР]] == {{закрыта}} Няма крыніц, няма нейтральнасці. Мяркую, сам тэкст скапіяваны аднекуль, чым парушае аўтарскія правы. Увогуле, выглядае як нейкая савецкая агітка.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:23, 28 студзеня 2026 (+03) : Я папрацую з артыкулам. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 21:20, 28 студзеня 2026 (+03) :Іх трэба раздзяліць на два. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:59, 12 сакавіка 2026 (+03) :: [[Індустрыялізацыя ў БССР]] і [[Калектывізацыя ў БССР]]. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 13:05, 13 сакавіка 2026 (+03) :::згодзен, што трэба раздзяліць. Хоць і аб’ём пакуль невялікі [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:28, 26 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Крыніцы з’явіліся. ДобрыБрат трошкі яго дапрацаваў. Праблемы ёсць, але яны ўжо не звязаныя з выдаленнем. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 01:49, 1 мая 2026 (+03) == [[Марфінізм Пылку (музычны артыст)]] == {{закрыта}} : {{выдаліць}}, пустышка. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 11:25, 24 красавіка 2026 (+03) ::{{выдаліць}}, прычым хутка [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:31, 26 красавіка 2026 (+03) : {{выдаліць}} пуста. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 12:01, 24 красавіка 2026 (+03) : {{выдаліць}} пуста, няма значнасці асобы.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:55, 27 красавіка 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Вельмі коратка, значнасць не паказана. Дапісваць, здаецца, ніхто не будзе. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 01:46, 1 мая 2026 (+03) == [[Парыж — Рубэ]] == {{закрыта}} : {{выдаліць}}, вельмі кароткі артыкул. --[[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 18:26, 26 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Пратэстная намінацыя хутка закрытая. Ніводзін з зазначаных артыкулаў не з’яўляецца занадта кароткім. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:30, 26 красавіка 2026 (+03) == [[Смерць фашызму]] == {{закрыта}} : {{выдаліць}}, вельмі кароткі артыкул. --[[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 18:21, 26 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Пратэстная намінацыя хутка закрытая. Ніводзін з зазначаных артыкулаў не з’яўляецца занадта кароткім. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:30, 26 красавіка 2026 (+03) == [[Vite]] == {{закрыта}} : {{выдаліць}}, вельмі кароткі артыкул. --[[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 18:20, 26 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Пратэстная намінацыя хутка закрытая. Ніводзін з зазначаных артыкулаў не з’яўляецца занадта кароткім. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:30, 26 красавіка 2026 (+03) == [[Depo DIY]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, камерцыйная рэклама, кросвікіспам. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:02, 5 лютага 2026 (+03) ::Я б усё ж прапанаваў {{пакінуць}}. Стыль уласна артыкула не рэкламны. Найвялікшая сетка будаўляных крамаў у Латвіі, да таго ж і міжнароднай можна лічыць. Чаму тут выдаліць, а [[IKEA]] ці [[Lidl]] заставіць? [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:00, 5 лютага 2026 (+03) ::Бачу, што стваральнік у розных вікі прасоўвае артыкул - ну так, не вельмі добра выглядае. Але ўсё ж не спам, тэкст чытэльны, інфармацыя карысная. Можна было б па [[ВП:НЕДАВЕДНІК]] выдаляць, але ўсё ж фірма не шараговая, нейкая значнасць ёсць. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:05, 5 лютага 2026 (+03) ::: З аднога боку 2200 супрацоўнікаў, з іншага — ''Page on [eswiki] deleted'', ''Page on [enwiki] deleted''. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:38, 5 лютага 2026 (+03) ::::Дивись мій акаунт в Українській та Латиській вікіпедії. Ти справді думаєш, що я тут рекламою займаюся? [[Удзельнік:Votre Provocateur|Votre Provocateur]] ([[Размовы з удзельнікам:Votre Provocateur|размовы]]) 22:33, 5 лютага 2026 (+03) ::::: Тут абмяркоўваем артыкул, а не тваю персону. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:55, 5 лютага 2026 (+03) ::::Выдаленне ў іншых раздзелах, шчыра кажучы, не аргумент. Іх там можа і не цікавяць мелкія па іх мерках фірмы з усходняй Еўропы. Гэтак жа бы выдалілі пра наш [[Еўраопт]] ці [[А-100 (кампанія)|А-100]]. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:22, 6 лютага 2026 (+03) ::::: Існуе кансэнсус аб тым, што ў БелВікі дапушчальны пэўны беларусацэнтрызм, але як гэта прыцягнуць да дадзенага кейса, невядома. Таксама мабыць [[Еўраопт]] ці [[А-100 (кампанія)|А-100]] паводле маштабаў дзейнасці пасалідней будуць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:34, 6 лютага 2026 (+03) ::::::Мяркую, што А-100 і Еўраопт можна аднесці да лідараў ў сваіх галінах эканомікі ўнутры Беларусі, і таму маем пра іх артыкулы, а не толькі праз беларусацэнтрызм. ::::::Аналагічна з гэтым Depo: у сваёй нішы лічыцца лідарам, недзе у топах латвійскіх кампаній. Я б і артыкулы пра Rimi і Maxima прывітаў, калі б хто стварыў, хоць яны да Беларусі ніякага дачынення не маюць. Дадаць толькі ў артыкул [[Эканоміка Латвіі]] параграф пра рытэйл і цалкам натуральна будзе мець артыкулы пра згаданыя там фірмы. ::::::Я ўвогуле лічу, што можна пісаць хоць пра найвялікшыя фірмы Науру. Толькі каб захоўвалася структура: спачатку пра эканоміку краіны і яе галіны, а потым дэталі. Але гэта так, рэмарка. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 02:29, 7 лютага 2026 (+03) ::::::: Калі казаць пра лідараў рынку паводле краін, то Науру не падтрымаю, карлікавымі прынята лічыць краіны меншыя за [[Люксембург]]. Depo DIY здэцца сапраўды лідар у нішы, але не лідар у галіне. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:53, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Няма значнасці [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:48, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Рэкламны змест. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:32, 11 сакавіка 2026 (+03) : {{Пакінуць}}. 2-е месца сярод DIY-рытэйлераў краін Балтыі. Доля рынку, прыкладна каля 40%--[[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 18:39, 13 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Паказана, што кампанія займае істотнае месца сярод DIY-рытэйлераў краін Балтыі. Пакуль што няма кансэнсэнсусу наконт прызнання гэтай галіны як самастойнай у эканоміцы, таму значнасць прадмету артыкула ставіцца пад сумненне. Старонка захавана з даданнем адпаведнага шаблону. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:53, 25 красавіка 2026 (+03) == [[Вакол ліхтарнага слупа (гурт)]] == {{закрыта}} : Выдалены раней паводле абмеркавання, гл. [[Вікіпедыя:Хуткае выдаленне]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:53, 16 красавіка 2026 (+03) ::{{Пакінуць}}. Раней не былі пакінуты прычыны для выдалення. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 16:28, 16 красавіка 2026 (+03) ::: Таксама я нядаўна дадаў "значнасць" у артыкул і цяпер ён не падыходзіць да хуткага выдалення: Хутка могуць выдаляцца артыкулы, калі: Выдаленыя раней паводле абмеркавання артыкулы, створаныя наноў з тым жа ці неістотна адрозным зместам '''без новых акалічнасцяў''', якія б прымусілі пераглядзець папярэдняе рашэнне аб выдаленні. (з [[Вікіпедыя:Хуткае выдаленне]]) [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 16:42, 16 красавіка 2026 (+03) : {{выдаліць}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:26, 19 красавіка 2026 (+03) : Знайшоў адзін артыкул на The Village, які апісваў дзейнасць групы. Больш нічога не знайшоў, хаця можа я і не вельмі добра шукаў. Думаю, што пакуль гэта выдаленне, бо значнасці (у межах Вікі) не хапае. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:38, 19 красавіка 2026 (+03) :: {{Пакінуць}} Яшчэ быў [https://dtf.ru/music/2582003-vokrug-fonarnogo-stolba-videoigry-2019 кароткі артыкул] на dtf.ru і [https://www.youtube.com/watch?v=eAEelhW7e6s выпуск] "Музыка в Кубе" на Ютубе. Таксама я не зразумеў, што азначае "у межах Вікі". [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 18:41, 20 красавіка 2026 (+03) ::: [[Вікіпедыя:Значнасць]] — Традыцыйна лічаць, што энцыклапедычнага апісання вартыя не ўсе аб’екты і тэмы, а толькі найболей значныя, якія чымсьці істотна вылучаюцца з агульнага шэрагу. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:47, 20 красавіка 2026 (+03) ::: DTF - не [[ВП:АК]], "Музыка в Кубе" - таксама. The Village пакуль самая добрая крыніца. Можа ёсць яшчэ нешта? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:56, 20 красавіка 2026 (+03) ::::[https://m.vk.com/@ppbvfs-priyatno-poznakomitsya-yoo Пост] у ВК ад Winter Mute Music, [https://podster.fm/podcasts/muzykalnoe-korolevstvo/e/337203/muzykalnoe-korolevstvo-vokrug-fonarnogo-stolba-1-vypusk эпізод] падкаста "Музыкальное королевство", здаецца усё. Але артыкула The Village можа хопіць? [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 19:12, 20 красавіка 2026 (+03) :::Перастаньце пакідаць шаблон «пакінуць» па некалькі разоў. Абмеркаванне працуе не так, колькасць «пакінуць» ад аднаго ўдзельніка не паўплывае. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 11:51, 22 красавіка 2026 (+03) :{{Выдаліць}}, створаны па-за працэдурай аднаўлення выдаленых старонак. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 22:06, 23 красавіка 2026 (+03) ::Гэта забаронена? [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 10:40, 24 красавіка 2026 (+03) ::: Пажадана ўсё ж такі прытрымлівацца хоць нейкіх [[Вікіпедыя:Выдаленне старонак#Пасля выдалення|правілаў]]. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 14:53, 24 красавіка 2026 (+03) ::::Не ведаў. Прабачце, але артыкул ўжо адноўлены і асабіста я не бачу відавочных прычын для выдалення. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 15:53, 24 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Па-першае, артыкул раней ужо выдаляўся, таму, згодна з працэдурай, спачатку варта было стварыць запыт на [[ВП:АВС]]. Па-другое, каб не разводзіць бюракратыю, на гэты момант артыкул не адпавядае крытэрыям значнасці беларускай Вікіпедыі. Сярод прыведзеных крыніц толькі адна (спасылка на «The Village») адпавядае патрабаванням [[ВП:АК]]. Астатнія матэрыялы не з’яўляюцца аўтарытэтнымі крыніцамі. Такім чынам, значнасці ў межах Вікіпедыі недастаткова. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:12, 25 красавіка 2026 (+03) == [[EIZVA]] == {{закрыта}} * {{выдаліць}}, значнасць прадмету артыкула не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:19, 8 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 07:16, 17 красавіка 2026 (+03) == [[Крысціна Віталеўна Лядская]] == {{закрыта}} З дасягненняў покуль чырвоны дыплом і аспірантура. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:51, 8 красавіка 2026 (+03) :Я не успела ещё дописать статью, не надо делать поспешных выводов. Мне из-за границы не открываются белорусские источники. Приеду в Минск — допишу. [[Удзельнік:Rabbi Mendl|Tatiana Matlina]] ([[Размовы з удзельнікам:Rabbi Mendl|размовы]]) 00:39, 10 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул дапоўнены, намінацыя закрыта ініцыятарам. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:14, 14 красавіка 2026 (+03) == [[Фарыс Німр]] == {{закрыта}} Не артыкул, старонка да хуткага выдалення. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:37, 9 красавіка 2026 (+03) : Спроба заліць туды аўтапераклад незачотная. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:54, 9 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул створаны, вычытаны і захаваны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:12, 14 красавіка 2026 (+03) == Казахі у == {{закрыта}} Артыкулы аўтаматычнага перакладу з памылкамі ўжо ў назве, іх немагчыма вычытаць нават з вялікім жаданнем. * [[Казахі у Манголіі]] * [[Казахі у Туркменіі]] * [[Казахі у Іране]]--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:10, 20 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:48, 3 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Даволі відавочны [[ВП:МАШПЕР]], які ніхто за гэты час не выправіў. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:33, 14 красавіка 2026 (+03) == [[Вакол ліхтарнага слупа (гурт)]] == {{Закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць прадмету артыкула не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:33, 3 красавіка 2026 (+03) ::Гэты гурт даволі папулярны, каб пра яго быў артыкул. Па [https://music.yandex.by/artist/5578874 звесткам] Яндекс Музыкі зараз ён мае 75 565 слухачоў у месяц. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 15:14, 5 красавіка 2026 (+03) ::: Почему бы о нём не написать статью по-русски? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:17, 5 красавіка 2026 (+03) ::::Можна. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 15:29, 5 красавіка 2026 (+03) ::::Але гэта праца удзельнікаў рускай Вікіпедыі. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 15:36, 5 красавіка 2026 (+03) ::::: Очень жаль. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:39, 5 красавіка 2026 (+03) {{Канец закрытай секцыі}} ===Вынік=== 20:07, 12 красавіка 2026 {{у|J-ka Zadzvinski}} выдаліў старонку Вакол ліхтарнага слупа (гурт). [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 12:44, 13 красавіка 2026 (+03) == [[Валер Віктаравіч Руселік]] == {{закрыта}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:49, 25 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} няма значнасць. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:45, 3 сакавіка 2026 (+03) : Не праходзіць як журналіст ды блогер? Усё ж нават "зоркай" Белсата яго [https://nashaniva.com/372748 называюць]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:16, 4 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Старонка выдалена ўдзельнікам [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]]. Таму вынік фармальны. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:14, 12 красавіка 2026 (+03) == [[Аляксандр Іосіфавіч Урбановіч]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, кандыдат навук, дацэнт, меў навуковыя інтарэсы, усё. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:51, 29 сакавіка 2026 (+03) : {{Выдаліць}} значнасць не падмацаваны крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:53, 30 сакавіка 2026 (+03) : {{Пакінуць}}, вядомы навуковец, шмат навуковых прац. Ёсць крынiцы. [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]] ([[Размовы з удзельнікам:James M Irons|размовы]]) 12:52, 30 сакавіка 2026 (+03) :: [[Удзельнік:James M Irons]], колькасць навуковых прац не мае асаблівай ролі, важней паказаць прызнанне яго заслуг у навуковым свеце. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:17, 30 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 10:48, 10 красавіка 2026 (+03) == [[TDK]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:46, 23 сакавіка 2026 (+03) ::Артыкул невялікі, можна выправіць. Я папрацую бліжэйшым часам. ::{{Зраблю|10-04-2026}} [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:16, 28 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул выпраўлены і захаваны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:56, 9 красавіка 2026 (+03) == [[King Promise]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} значнасць не падмацаваны крыніцамі, толькі сайт творцы. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:51, 23 сакавіка 2026 (+03) : {{Пакінуць}}. Крыніцы ёсць.--[[Удзельнік:Dzianis Niadbajla|J-ka Zaprudnik]] 15:33, 2 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Спасылкі на незалежныя крыніцы нароўні з сайтам творцы пададзены, старока захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:54, 9 красавіка 2026 (+03) == [[Ruslan Saberov]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:18, 8 сакавіка 2026 (+03) :: [https://ru.wikipedia.org/wiki/Ruslan_Saberov неоднократное воссоздание вместо повторного обсуждения]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:11, 11 сакавіка 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 13:01, 9 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. Неаднаразовае аднаўленне замест паўторнага абмеркавання — пастаўлена бестэрміновая ахова ад стварэння. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 22:53, 1 красавіка 2026 (+03) == [[Сезон 2022/2023 «Цмокі-Мінск-2»]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Пуста. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:34, 31 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === гэта карэктная перасылка. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:50, 31 сакавіка 2026 (+03) == [[MakEditor:81-717/714/Чарнавік]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 11:55, 30 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:04, 30 сакавіка 2026 (+03) == [[Раавітса (прыпыначны пункт)]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Памылковы рэдырэкт. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:52, 30 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:00, 30 сакавіка 2026 (+03) == [[A optima/Чарнавік]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Не артыкул. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:54, 26 сакавіка 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 11:32, 26 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:20, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Сехемкара II]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} пустая старонка. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:55, 23 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:47, 23 сакавіка 2026 (+03) == [[Святлана Іванаўна Загнетава]] == {{закрыта}} Відавочна, што агульны крытэрый значнасці не выконваецца. Таксама асоба не настолькі выдатная, каб можна было падцягнуць [[Вікіпедыя:Значнасць асоб #Дадатковыя крытэрыі]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:40, 18 сакавіка 2026 (+03) : У артыкул [[Хлебапякарная прамысловасць Беларусі]] шмат што можна перанесці. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:13, 18 сакавіка 2026 (+03) :Так, усё можна перанесці, згадаць саму Загнетаву. У раздзеле Вядомыя асобы артыкула пра Смаргонь даць яе біяграму, бо літаральна будзе пару сказаў. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:10, 18 сакавіка 2026 (+03) :: {{зроблена}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:20, 19 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Змест са старонкі вынесены, адміны могуць яе выдаляць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:49, 20 сакавіка 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Змагары з літвінізмам]] == {{закрыта}} * {{выдаліць}}, вынік уласнага даследавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:13, 22 лютага 2026 (+03) *:Людзі змаюгаюцца з літвінізмам, што прама вынікае з іх біяграфій, у чым уласнае даследаванне? Калі мы дадаем людзей у катэгорыю "Анархісты N-краіны" ці "Антыфашысты N-краіны", то гэта таксам арыгінальнае даследаванне? [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 13:22, 22 лютага 2026 (+03) *:: Ты, калега, мабыць таксама шмат з чым і шмат з кім змагаешся. І ў Беларусі ты не адзін такі, але катэгорыі "Змагары з Беларусі" мы не будзем ствараць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:24, 22 лютага 2026 (+03) *:Няма тут уласнага даследавання, літвінізм сфармуляваны Баранаўскасам, то-бок прынамсі ў нейкай паралельнай рэчаіснасці ён ёсць. На гэта лёгка знайсці аўтарытэтныя крыніцы ў адпаведным артыкуле. Практычна "з'ява" ў гэтай рэальнасці прызнана пагрозай нацыянальнай бяспецы Літвы і з ёю змагаюцца, ёсць заявы ад Дэпартамента бяспекі і іншых ведамстваў. Адпаведна, ёсць змагары. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:10, 12 сакавіка 2026 (+03) :: Змагары ёсць, і што з таго вынікае? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:19, 12 сакавіка 2026 (+03) ::: Катэгорыю "Змагары" створым? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:22, 12 сакавіка 2026 (+03) ::::[[:Катэгорыя:Праціўнікі літвінізму]] або [[:Катэгорыя:Крытыкі літвінізму]]. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:24, 12 сакавіка 2026 (+03) :::Нічога не вынікае, проста змагары, як Партос казаў: "я б'юся, бо б'юся", -- значыць, яны бачаць у гэтым сэнс. Калі "змагары" здаюцца ўжо занятымі, можна "праціўнікі", рэдкая наогул катэгорыя ў Вікіпедыі, але ёсць [[:fr:Catégorie:Opposant|Catégorie:Opposant]]. Звычайна абмяжоўваецца ўсё прыхільнікамі розных плыняў, але тут здаецца ніяк не абмяжуешся. [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:22, 12 сакавіка 2026 (+03) :::: Абмяжуешся. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:25, 12 сакавіка 2026 (+03) ::::: Не трэба навешваць на сучаснікаў ярлыкоў. Рэдактарам Вікіпедыі не стае для гэтага аўтарытэту. Хай спачатку вырашыць экспертная супольнасць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:30, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::Здаецца, "крытыкі" якраз тая форма, што прызнаецца як ВП:НПГ [[:en:Category:Writers_of_social_and_political_criticism|Category:Writers of social and political criticism]]. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:31, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::: Critics of liberalism (1 P) — вось дык напаўненне катэгорыі! Не чытаюць англамоўныя беларускай прэсы. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:37, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::::Яны іншае чытаюць <bdi>Critics of feminism</bdi> (2 C, 217 P). --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:41, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::::: Critics of artificial intelligence — цэлых 22, на чале з Папам Рымскім. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:44, 12 сакавіка 2026 (+03) ::::::::: Наконт непрыняцця фемінізму — харошы прыклад, комплексы ВікіРэдактараў раскрывае красамоўна. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:57, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::::::: Змагары з мультыкультуралізмам ёсць, а змагароў з нацыяналізмам няма. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:09, 12 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ператварыў на [[:Катэгорыя:Крытыкі літвінізму]] і далучыў да адпаведнай надкатэгорыі. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 12:59, 13 сакавіка 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Культурныя спрэчкі]] == {{закрыта}} * {{выдаліць}}, вынік уласнага даследавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:20, 22 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Знайшліся інтэрвікі, намінацыю закрыў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:39, 12 сакавіка 2026 (+03) == [[Дыльнозахон Каттахонова]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:35, 10 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена, дрэнны машынны пераклад, таксама пытанні па значнасці. Можаце нармальна перапісаць у сваёй прасторы імёнаў і паведаміць адміністратарам, калі напішаце нешта адэкватнае. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:02, 12 сакавіка 2026 (+03) == [[Саунтрэс]] == {{закрыта}} * {{выдаліць}}, значнасць не пераўзыходзіць навіннай. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 12:09, 28 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Вікіпедыя - не слоўнік. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:46, 3 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена па тых жа прычынах, што і чыназес. Значнасці не паказана.[[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:01, 12 сакавіка 2026 (+03) == [[Чыназес]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Не слоўнік. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:44, 3 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул быў хутка выдалены, значнасць выразна не паказана. Да таго ж, зноскі на Вікіпедыю — гэта вяршыня. Калі нехта захоча аднавіць старонку і будзе паказана выразна значнасць, спачатку перапішыце нармальна на сваёй падстаронцы і потым паведамце адміністратарам.[[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 18:59, 12 сакавіка 2026 (+03) == [[Жан-Луі Гасэ]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 13:00, 9 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Каб выставіць артыкул да выдалення, трэба зайсці праз закладку ''правіць'' у акенца рэдагавання артыкула, у першым радку паставіць '''<nowiki>{{да выдалення|}}</nowiki>'''. Працэдура выстаўлення старонкі да выдалення не была выканана, прапанова засталася без рэагавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:06, 9 сакавіка 2026 (+03) == [[Мачулішчы (аэрадром)]] == {{закрыта}} Большая частка тэкста абаронена аўтарскімі правамі і супадае з тэкстам, размешчаным у выданні «Наша Ніва» (артыкул «Мачулішчы, Мачулішчы… А што значыць па-беларуску „мачулішча“?»). Не быў прадстаўлены відавочны дазвол ад уладальнікаў матэрыялу на яго свабоднае распаўсюджанне. Як патэнцыйнае парушэнне аўтарскіх правоў прыйдзецца выдаліць інфармацыю, якая слова ў слова супадае з інфармацыяй у гэтым артыкуле. Тое, што застанецца, да артыкула не будзе дацягваць. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:38, 7 сакавіка 2026 (+03) :па-першае, я сам і ёсць аўтарам таго тэксту ў НН. па-другое, я цяпер істотна дапоўніў артыкул, ён павялічыўся ў некалькі разоў. [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 21:43, 7 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул дапрацаваны і захаваны. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 22:47, 8 сакавіка 2026 (+03) == [[Янка Тарчэўскі]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, няма значнасці. --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 23:02, 14 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. Жахліва аформлена, няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:08, 20 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Значнасці няма. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:49, 3 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць кансэнсус за выдаленне. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:24, 4 сакавіка 2026 (+03) == [[AniBel]] == {{закрыта}} Аматарская суполка. Распаўсюджванне пірацкага кантэнту. Вікіпедыя — не каталог.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:59, 7 лютага 2026 (+03) :Ого, некалькі месяцаў вісеў артыкул і толькі зараз апомніліся. Прам сьмешна з гэтага [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:57, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, аргументаў дзеля захавання артыкула не бачна. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:26, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:46, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 01:06, 16 лютага 2026 (+03) == [[Лагодны Цмок]] == {{закрыта}} Значнасць прадмету артыкула пастаўлена пад сумненне. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:32, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Гэта звесткі не для Вікіпедыі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:26, 9 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:45, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 01:05, 16 лютага 2026 (+03) == [[СонейкаПрадакшн]] == {{закрыта}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:00, 7 лютага 2026 (+03) :Новы этап у перакладніцкай сферы (дубляваньне і адаптацыя тэксту). Таксама гэтая і ўсе іншыя каманды з'яўляюцца часткай гісторыі і рабілі у той ці іншай ступені ўклад у беларускую культуру. [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 22:01, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:22, 8 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі. {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:58, 16 лютага 2026 (+03) == [[Скрынка (сеціва)]] == {{закрыта}} Няма значнасці. Вікіпедыя — не каталог.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:56, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, проста старонка ў сеціве. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:15, 7 лютага 2026 (+03) :Таксама трэба выдаліць старонкі пра Анібел і Лагодны Цмок, бо Вікіпедыя — не каталог [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:48, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:46, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:56, 16 лютага 2026 (+03) == [[Зьнічка (сеціва)]] == {{закрыта}} Проста сайт з пірацкім кантэнтам. Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:55, 7 лютага 2026 (+03) :Anibel і Лагодны Цмок таксама проста сайты з пірацкім кантэнтам, але старонкі пра іх існуюць [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:47, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:06, 8 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі. {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:53, 16 лютага 2026 (+03) == [[Bilbo's]] == {{закрыта}} Аматарская суполка. няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:57, 7 лютага 2026 (+03) :Анібел і Лагодны Цмок таксама аматарскія суполкі, але старонкі пра іх існуюць. Пра значнасьць напісана ў адпаведным разьдзеле. Ініцыятыва з'яўлялася новым этапам у перакладніцкай сферы. [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:55, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:23, 8 лютага 2026 (+03) :<nowiki>{{Супраць}}</nowiki> <nowiki>{{Пакінуць}}</nowiki> Учора не адразу ўбачыў як гэтыя знакі ставіць. Я адкажу за ўсе артыкулы, якія перанёс учора з іншай беларускай Вікіпедыі. Галоўная значнасьць гэта гісторыя. Усе гэтыя праэкты з'яўляюцца часткай гісторыі. Так, для звычайнай гісторыі (якую сабе людзі ўяўляюць) гэта ня мае каштоўнасьці. Аднак сёньня ё розныя гісторыі, напрыклад: гісторыя навукі, паўсядзёнасьці, мастацтва і г.д. І ўжо для гісторыі аматарскага перакладу гэтыя старонкі прадстаўляюць каштоўнасьць, бо з'яўляюцца крыніцай у дасьледаваньнях. Таксама гэтыя артыкулы даюць зразумець як разьвіваўся аматарскі пераклад, пасьлядоўнасьць падзей. Таксама ўклад у беларускую культуру, новыя падыходы ў аматарскім перакладзе, што зноў жа карысна для гісторыі і дасьледаваньняў. :Таму ўсе артыкулы пра праэкты варта пакінуць! [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 14:39, 8 лютага 2026 (+03) ::Мда... штосьці не працуюць гэтыя шаблоны [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 14:39, 8 лютага 2026 (+03) ::: [[Вікіпедыя:Значнасць]] — вось неяк так. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:06, 9 лютага 2026 (+03) ::::Пачытаў, і артыкул мае значнасьць. У публічных крыніцах не напісана (і ня будзе), але значнасьць апісана вышэй, што таксама дазваляецца як значнасьць. [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 18:43, 9 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:42, 16 лютага 2026 (+03) == [[Кінакіпа]] == {{закрыта}} Няма значнасці, проста сайт з пірацкім кантэнтам. Хоць для беларускай мовы ў сённяшніх умовах гэта і мае пэўную значнасць, але для энцыклапедыі каталог пірацкага відэа — перабор.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:54, 7 лютага 2026 (+03) :Анібел і Лагодны Цмок таксама проста сайты з пірацкім кантэнтам. Тыя артыкулы таксама варта выдаліць. [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:50, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі. {{закрыта-канец}} === Вынік === Рэклама сайта с пірацкім кантэнтам. Значасці няма. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:35, 16 лютага 2026 (+03) == [[На чатырох Верацеях]] == {{закрыта}} Вікіпедыя — не даведнік для вандроўнікаў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:10, 16 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:32, 16 лютага 2026 (+03) == [[Арцём Халяеў]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, не артыкул. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 12:28, 14 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === У вызначэнні — толькі тры словы. Значнасць асобы не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:30, 16 лютага 2026 (+03) == [[Уладзіслаў Шылюк]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:43, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, згодны, што проста быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:24, 5 лютага 2026 (+03) :: Калега [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]], тут больш істотна, што агульны крытэрый значнасці не выконваецца, то бок асоба ў артыкуле бадай не апісана. А ў прынцыпе мы прафесійных спартоўцаў паважаем, і якасныя артыкулы пра іх у БелВікі могуць існаваць, нават калі людзі й не мелі шматгадовай выбітнай кар'еры. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:30, 5 лютага 2026 (+03) :::Зразумела, дзякуй. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:23, 6 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:31, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:23, 14 лютага 2026 (+03) == [[Леанід Цітоў]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:46, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана, быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:25, 5 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:32, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:22, 14 лютага 2026 (+03) == [[Аляксей Сірчанка]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:51, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана, быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:26, 5 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:32, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:20, 14 лютага 2026 (+03) == [[Антон Самсонаў]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:51, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана, быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:26, 5 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:32, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:19, 14 лютага 2026 (+03) == [[Іван Кухарэнка]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:55, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана, быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:27, 5 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:33, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:46, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:16, 14 лютага 2026 (+03) == [[Марыя Пархімчык]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:46, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Рэкламны артыкул без нармальных крыніц.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:05, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} Вы лічыце, што сябра Саюзу пісьменьнікаў не можа быць адзначаны ў вікіпэдыі? А калі яе жыцьцяпіс пазначаны на Міжнароднага саюзу беларускіх пісьменьнікаў? [https://bellit.info/persons/abukhovich-alhjerd.html Міжнародны саюз беларускіх пісьменьнікаў// Асобы] Ці гэта таксама не значна? :) --[[Удзельнік:Dzejka|Dzejka]] ([[Размовы з удзельнікам:Dzejka|размовы]]) 22:36, 21 студзеня 2026 (+03) :: Калега [[Удзельнік:Dzejka|Dzejka]], сапраўды такі склаўся ў БелВікі звычай, што адной толькі прыналежнасці да пісьменніцкага саюза недастаткова для пацвярджэння энцыклапедычнай значнасці творцы. Тут бы пашукаць рэцэнзій на яе творы ў аўтарытэтных крыніцах ці нейкіх іншых сведчанняў прызнання яе творчасці крытыкай. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:48, 21 студзеня 2026 (+03) {{Выдаліць}} Пагаджуся, што можна выдаліць [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 19:50, 28 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Пакуль што энцыклапедычная значнасць не паказана. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:22, 5 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:07, 9 лютага 2026 (+03) == [[Павел Слюнькін]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 16 студзеня 2026 (+03) ::'''Асоба лічыцца значнай, калі яна досыць падрабязна апісана ў [[Вікіпедыя:Аўтарытэтныя крыніцы|надзейных]] [[Вікіпедыя:Не ўласнае даследаванне|другасных крыніцах]], [[Вікіпедыя:Правяральнасць|незалежных]] ад яе, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці:''' ::https://rm.coe.int/report-addressing-the-specific-challenges-faced-by-the-belarusians-in-/1680ab3442 ::https://www.ibanet.org/Belarus-the-human-cost-of-the-crackdown-on-dissent ::https://www.gmfus.org/belarus-change-tracker-seeing-trends-through-news-fog ::https://bct.expert/be/about/ ::https://lmc.icds.ee/speaker/pavel-slunkin/ ::https://georgiatoday.ge/pavel-slunkin-belarus-lessons-for-georgia/ ::https://cepa.org/author/pavel-slunkin/ ::https://ecfr.eu/profile/pavel_slunkin/ ::https://belinstitute.com/en/news/review-2021-forecast-2022 ::https://ex-press.live/rubrics/politika/2024/06/19/eks-diplomat-pavel-slyunkin-zapad-ne-gotov-idti-na-ustupki-lukashenko-no-ostorozhnichaet-opasayas-ego-sprovocirovat ::https://www.dw.com/ru/jeks-diplomat-zadacha-es-nashhupat-protivorechija-mezhdu-lukashenko-i-putinym/a-59295981 ::https://nashaniva.com/ru/328408 ::https://pozirk.online/ru/longreads/85750/ ::https://newbelarus.vision/artykuly/pavel-slyunkin-ob-izmeneniyax-v-mide-vedomstvo-mozhet-nabirat-luchshix-specialistov/ ::https://gazetaby.com/post/slyunkin-esli-svoboda-mnenij-dlya-vas-ne-priemlemy-to-poluchitsya-ne-g/202762/ ::https://news.zerkalo.io/life/86489.html ::??? [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:47, 19 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. Значнасці няма.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:21, 16 студзеня 2026 (+03) ::Значнасць асоб у Вікіпедыі вызначаецца па наступных крытэрах: ::Асоба лічыцца значнай, калі яна досыць падрабязна апісана ў [[Вікіпедыя:Аўтарытэтныя крыніцы|надзейных]] [[Вікіпедыя:Не ўласнае даследаванне|другасных крыніцах]], [[Вікіпедыя:Правяральнасць|незалежных]] ад яе (+). ::Асоба зрабіла шырокавядомы ўнёсак, які стаў прызнаным фактам у яе галіне дзейнасці (+). ::Навукоўцы, '''даследнікі''', філосафы (для зручнасці назавем іх «[[навуковы свет]]») даволі ўплывовыя ў навуковым свеце без згадвання іх біяграфій у другасных крыніцах (+). ::'''На сённяшні дзень беларусаў-экспертаў у замежных аналітычных цэнтрах можна пералічыць па пальцах адной рукі. Не разумею вашую пазіцыю па «нязначнасці».''' [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:28, 19 студзеня 2026 (+03) ::: тут трэба дадаткова паказаць, наколькі гэта асоба ўплывовая ў навуковым свеце; покуль што значнасць даследчыка прамалёўваецца, але не пацвярджаецца. Аднога факту работы ў даследчым цэнтры недастаткова. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:46, 21 студзеня 2026 (+03) ::::Эксперт па Беларусі якога цытуюць the New York Times, DW, France24, Atlantic Council, etc падаецца значнай асобай у галіне. ::::: Асоба лічыцца значнай, калі яна досыць падрабязна апісана ў [[Вікіпедыя:Аўтарытэтныя крыніцы|надзейных]] [[Вікіпедыя:Не ўласнае даследаванне|другасных крыніцах]], [[Вікіпедыя:Правяральнасць|незалежных]] ад яе (+). ::::[[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 17:25, 21 студзеня 2026 (+03) ::::: [[Удзельнік:Francišak Skaryna]], ты пачтай, што ніжэй напісана вялікімі чырвонымі літарамі пра т.зв. ''Агенцтва еўраатлантычнага супрацоўніцтва''. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:35, 21 студзеня 2026 (+03) :::::: Калі ты не хочаш артыкул пра асобу дапрацаваць, то і гэта старонка будзе выдалена. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:38, 21 студзеня 2026 (+03) :::::::Сторонка будзе выделеная таму што: :::::::а) вы паводзіце сябе як хамло :::::::б) вам не падабаецца персаналія :::::::? [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 17:58, 21 студзеня 2026 (+03) :::::::Прашу вас звяртацца да мяне на «вы» і спыніць хамства ў мой бок. Тое, што вы даўні карыстальнік Вікіпкедыі не дае вам аніякага права па-хамску ставіцца да іншых удзельнікаў. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:00, 21 студзеня 2026 (+03) ::::::Мне падаецца, што выдаленне артыкулаў праз суб'ектыўнае меркаванне і стаўленне асобных карыстальнікаў да персаналіяў і аб'ектаў з'яўляецца вандалізмам. Няма ўпэўненнасці, што шантаж удзельнікаў адпавядае духу Википедыі. Чаму вы грубіце замест таго, каб разам дапрацаваць артыкул і зрабіць Вікіпедыю лепш для карыстальнікаў не абазнаных у беларускіх арганізацыях і асобах? [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:05, 21 студзеня 2026 (+03) : {{выдаліць}}, не бачна жадаючых палепшыць артыкул, а ў існым выглядзе яго змест не пацвярджае энцыклапедычнай значнасці асобы. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:07, 21 студзеня 2026 (+03) ::Калі ласка, прапануйце катэгорыі для паляпшэння. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:38, 21 студзеня 2026 (+03) ::У артыкуле 10 спасылак на аўтарытэтныя незалежныя крыніцы, якія апісваюць асобу і спасылаюцца на публікацыі даследчыка ў ягонай галіне экспертызы – што, безумоўна, пацвярджае энцыклапедычную значнасць асобы. Я з задавальненнем дадам патрэбныя катэгорыі, але давайце працаваць канструктыўна разам, а не антаганістычна. Дзякуй, калегі. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:42, 21 студзеня 2026 (+03) {{Выдаліць}} Пагаджуся, што трэба выдаліць [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 19:43, 28 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:05, 9 лютага 2026 (+03) == [[Таццяна Мiкалаеўна Мiкушына]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:38, 21 студзеня 2026 (+03) ::Дадзены артыкул можа адпавядаць крытэрам значнасці для пісьменнікаў. У правілах вызначана, што значнымі з'яўляюцца "Аўтары … і іншыя прадстаўнікі творчых прафесій  ... твор (або творы) якіх прыцягнулі значную ўвагу крытыкаў." ::У артыкуле ёсць спасылкі на 5 рэцэнзій профільных навукоўцаў на кнігі Т. Мікушынай: рэлігіязнаўцы і філосафа на кнігі духоўнага зместу, гісторыка на кнігу гістарычнага зместу і г.д. ::На старонцы абмеркавання дадзенага артыкула як на загану ўказвалася на тое, што дадзены артыкул раней выдаляўся ў расійскай вікіпедыі. Аднак у тыя гады, калі ён выдаляўся, яшчэ не было тых крыніц, якія азначаныя ў беларускім артыкуле, або былі адзінкі з іх. Палова крыніц датуецца 2019-2022 гадамі. ::Апроч рэцэнзій навукоўцаў інфармацыя пра Т. Мікушыну ёсць у рэлігіязнаўчай  манаграфіі "Тэасофiя без межаў: мiжкультурныя i мiждысцыплiнарныя перспектывы сучаснага эзатэрычнага руху", у дакладзе профільнага дзярж. дэпартамента прэм’ер-міністру Францыі пра стан спраў у асяроддзі новых рэлігійных рухаў, у аналітычных артыкулах нацыянальнага інфарм. агенцтва Украіны "УкрІнфарм", агульнарасійскай газеты "Новыя весткі". [[Удзельнік:Алесандр Бусел|Алесандр Бусел]] ([[Размовы з удзельнікам:Алесандр Бусел|размовы]]) 15:24, 21 студзеня 2026 (+03) ::Таксама ў зносках дадзенага артыкула ёсць інфармацыя, што кнігі гэтага аўтара перакладзеныя і апублікаваныя на 11 мовах (крыніца з назвай "Бiяграфiя Мікушынай Таццяны Мікалаеўны"). [[Удзельнік:Алесандр Бусел|Алесандр Бусел]] ([[Размовы з удзельнікам:Алесандр Бусел|размовы]]) 12:34, 22 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:32, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Значнасць не паказана.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:03, 21 студзеня 2026 (+03) :: Пане [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]], то мо прагаласуйце і наконт гандбалістаў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:15, 26 студзеня 2026 (+03) {{Выдаліць}} Аўтарка тэасофскай макулатуры [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 20:10, 28 студзеня 2026 (+03) : [[Удзельнік:DenisBorum]], у Вікіпедыі маюць існаваць артыкулы пра асоб з экстравагантнымі поглядамі, калі іх меркаванне асветлена ў дастатковым аб'ёме ў аўтарытэтных крыніцах. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:13, 28 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} па [[ВП:БС]], аўтарытэтнасць крыніц сумнеўная. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:35, 5 лютага 2026 (+03) : {{Пакінуць}} Дадаў у артыкул інфармацыю пра тое, што кнігі дадзенага аўтара перакладзеныя і апублікаваныя на 11 мовах. Шырокае распаўсюджанне кніг па краінах свету выяўляецца і ў крыніцах. Рэцэнзіі напісаныя навукоўцамі розных краін: Украіна (Ю. Заўгародны), Германія (B. Seidel-Dreffke), Партугалія (D. Metilka), Расія (А. Салаўёў, М. Скуратоўская). Таксама і аналітычныя матэрыялы: Германія (H. Krämer), Францыя (G. Fenech), Украіна (Укрiнформ), Расія (Книжная Индустрия, Новые Известия).--[[Удзельнік:Алесандр Бусел|Алесандр Бусел]] ([[Размовы з удзельнікам:Алесандр Бусел|размовы]]) 15:00, 5 лютага 2026 (+03) : {{Пакінуць}} артыкул напісаны не бездакорна, пра каштоўнасць творчасці таксама можна спрачацца, але найбольш мяне цікавяць крыніцы, дзе я не бачу спасылак на першасныя крыніцы, што ўжо надае ўпэўненасці ў тым, што гэты артыкул на галаву вышэй большасці намінантаў тут, хаця вядома, што частку крыніц можна назваць афіляванай. Як варыянт, можна пакінуць шаблон пра тое, што значнасць асобы ставіцца пад пытанне. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:36, 6 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Цікавасць з боку навуковага свету дадае значнасці дзейнасці асобы. Старонка захавана, але значнасць аб’екта артыкула ставіцца пад сумненне. Адпаведны шаблон на старонцы захаваны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:43, 6 лютага 2026 (+03) == [[Губбет Аннет Алексееўна]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 13:01, 3 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, тэкст нечытальны, ды й значнасці ў персоны няма. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:44, 3 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана ([[ВП:ЗА]]), біяграфія сучасніка ўвогуле без крыніц ([[ВП:БС]]). --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:41, 5 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Машынны пераклад, значнасць асобы не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:45, 5 лютага 2026 (+03) == [[Нізам DRedd]] == {{закрыта}} Значнасць прадмету артыкула не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 10:08, 22 лістапада 2025 (+03) :Значымасць асоб у Вікіпедыі не з’яўляецца вынікам аднаразовага згадвання ў СМІ. Паводле прынцыпаў энцыклапедычнай значнасці, яна павінна пацвярджацца шматразовым, незалежным і надзейным асвятленнем у аўтарытэтных крыніцах. У выпадку з Нізамам DRedd гэтая ўмова цалкам выконваецца. Яго дзейнасць асвятлялася неаднаразова і ў розных фарматах: :публікацыі ў медыя, рецэнзіі на музычныя рэлізы, інтэрв’ю і асобныя матэрыялы пра творчасць. :Такі аб’ём незалежнай інфармацыі сведчыць пра тое, што Нізам DRedd мае ўстойлівую публічную прысутнасць, а яго праца атрымала заўважную ўвагу з боку розных крыніц, што адпавядае крытэрыям значымасці для артыкулаў пра дзеячоў культуры. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 14:34, 22 лістапада 2025 (+03) :: Асоба мае чымсьці істотна вылучаюцца з агульнага шэрагу творцаў. Тут не бачна нічога асаблівага, акрамя згадак у медыях. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:38, 22 лістапада 2025 (+03) ::: Ні ў рускім, ні ў казахскім раздзелах артыкула няма, чаго так? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:40, 22 лістапада 2025 (+03) ::::Паважаны калега, хачу звярнуць увагу, што патрабаванне «асоба павінна істотна вылучацца з агульнага шэрагу творцаў» не з’яўляецца часткай крытэрыяў значнасці ў Вікіпедыі. Гэта суб’ектыўная ацэнка, якая не замацавана ў правілах. Паводле дзеючых палітык — у тым ліку ВП:Значнасць і ВП:Аўтарытэтныя крыніцы — єдыным крытэрыем значнасці для асоб з’яўляецца шматразовае, істотнае і незалежнае асвятленне дзейнасці асобы ў аўтарытэтных крыніцах. ::::У артыкуле гэтая ўмова выконваецца: існуюць ::::- шматразовыя публікацыі, ::::- незалежныя рэцэнзіі, ::::- інтэрв’ю, ::::- асобныя матэрыялы пра творчасць, ::::што сведчыць пра наяўнасць устойлівага, значнага і незалежнага асвятлення, менавіта таго, што патрабуюць правілы. ::::Правілы не прадугледжваюць дадатковага крытэрыя (асаблівай унікальнасці) або (вылучэння з агульнага шэрагу), такая ацэнка можа быць асабістым меркаваннем, але яна не можа замяняць сабой нормы Вікіпедыі. Калі ў Вас ёсць заўвагі да канкрэтных крыніц, гатовы абмеркаваць і дапоўніць артыкул, але, паводле палітык Вікіпедыі, наяўнасць шматлікіх незалежных і надзейных матэрыялаў ужо пацвярджае энцыклапедычную значнасць. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 14:51, 22 лістапада 2025 (+03) :У артыкуле, відавочна, можна пачысціць шмат інфармацыі з першасных крыніц, ёсць сцверджанні без крыніц. Але нібы ёсць нейкія другасныя, хоць і выглядаюць досыць слабавата. У любым выпадку, бачу нейкую зацікаўленасць грамадскасці, таму я хутчэй {{супраць}} выдалення. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 22:59, 22 лістапада 2025 (+03) ::Дзякуй, калега. Я без праблем дапрацую артыкул, прыбяру з яго неадпаведныя першасныя звесткі і забяспечу актуалізацыю інфармацыі ў адпаведнасці з патрабаваннямі Вікіпедыі. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 11:06, 23 лістапада 2025 (+03) : [[Удзельнік:Viktorius001]], назвы сінглаў і альбомаў мусяць быць перакладзены на беларускую мову. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:07, 24 лістапада 2025 (+03) ::Добры дзень, прашу прабачэння, я выправлю. Скажыце, калі ласка, ці можна пісаць арыгінальную назву побач у дужках? Ці патрабуецца толькі беларускамоўны варыянт? [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 11:38, 24 лістапада 2025 (+03) :::так, можна, нават трэба. Нават я бы сказаў, што пераклад трэба ў дужкі [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:34, 24 лістапада 2025 (+03) ::Усё гатова, калегі. Калі будуць яшчэ пытанні, я гатовы абмеркаваць і дапрацаваць. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 18:19, 24 лістапада 2025 (+03) :::Нічога не гатова. Пачысціў вельмі артыкул, вельмі шмат смецця. Цяпер крыху адэкватней выглядае, але, вядома, слаба. Таксама адчуваю, што вы ўсё робіце праз інструменты генератыўнага штучнага інтэлекту. Давайце хаця б тут, у размовах, пазбягайце гэтага, гэта маветон, непрыемна ад такога [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:10, 24 лістапада 2025 (+03) ::::Так, бачу, вы добра пачысцілі, дзякуй, але я проста спрабаваў выстроіць храналогію [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 21:56, 24 лістапада 2025 (+03) : {{Выдаліць}} Адсутнасць крыніц, якія пацвярджаюць значнасць. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:47, 25 лістапада 2025 (+03) ::Паважаны калега, грамадскі інтарэс гэты сабджэкт, безумоўна, мае. У абарону артыкула скажу, што я буду весці актуалізацыю ўсіх сваіх артыкулаў і абавязкова буду іх дапоўніваць. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 20:55, 28 лістапада 2025 (+03) : [[Удзельнік:Plaga med]], але ж дзе тут мы бачым гэтага рэпера вышэй за 34-ю пазіцыю? Нейкі культ асобы местачковы ў яго, кшталту сябры ў клуб прыйшлі, а так не хадзілі, покуль ён хварэў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:23, 21 студзеня 2026 (+03) ::нельга ігнараваць публікацыі на розных сайтах рознай ступені ангажаванасці. Але пагаджаюся, што слабенька гэта ўсё. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:10, 21 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Можна сказаць, што дзейнасць творчай асобы досыць падрабязна асветлена, але невідавочна, што яна выбіваецца з агульнага шэрагу. Таму значнасць аб’екта артыкула пастаўлена пад сумненне. Старонка захавана з даданнем адпаведнага шаблону. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:20, 4 лютага 2026 (+03) == [[Святлана Абдулаева]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:47, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}}, фактаў публікацый у аўтарытэтных беларускіх выданнях можа быць дастаткова, каб прызнаць, што творца выбіваецца з агульнага шэрагу; біяграфічных звестак на старонцы таксама даволі багата. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:42, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Ізноў нейкая значнасць асоба толькі з той нагоды, што ў яе ёсць кніга.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:04, 21 студзеня 2026 (+03) :: [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]], не толькі з той нагоды, што ў яе ёсць кніга. Абзац перад вашым пастом перачытайце, калі ласка. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:14, 21 студзеня 2026 (+03) ::: Наконт значнасці літаратараў лакальны кансэнсус дасягаўся напр. тут, гл. <s>[[Вікіпедыя:Архіў_запытаў_на_выдаленне/2024 #Канстанцін Пятровіч Бадак]]</s> [[Вікіпедыя:Архіў_запытаў_на_выдаленне/2024 #Кастусь Станіслававіч Турко]] і падобныя. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:22, 21 студзеня 2026 (+03) ::::Пра што вы? Там партызан. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:03, 21 студзеня 2026 (+03) :::: ''фактаў публікацый у аўтарытэтных беларускіх выданнях можа быць дастаткова, каб прызнаць, што творца выбіваецца з агульнага шэрагу; біяграфічных звестак на старонцы таксама даволі багата'', навошта выдуоняцца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:10, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} Трохі яшчэ дадаў інфы. --[[Удзельнік:Dzejka|Dzejka]] ([[Размовы з удзельнікам:Dzejka|размовы]]) 23:13, 21 студзеня 2026 (+03) :: [[Удзельнік:Dzejka|Dzejka]], вычытайце артыкул, калі ласка, правапіс трэба прывесці ў норму. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:58, 28 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} Дададзена спасылка на сайт СБП {{Выдаліць}} У такім выглядзе як цяпер (правапіс, непрацоўныя крыніцы, афармленне), я б артыкул выдаліў [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 20:04, 28 студзеня 2026 (+03) : З правапісам ёсць нюансы, але не крытычныя, тэкст чытальны. Крыніц хапае, спасылкі працуюць. Афармленне прыкладна як у іншых артыкулаў. Не разумею, дзеля чаго кідацца так адразу ў выдалізм. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:22, 28 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === У артыкуле дзейнасць асобы паказана досыць падрабязна. Як літаратарка друкавалася ў агульнанацыянальных выданнях, як лідарка мясцовай супольнасці фігуравала ў навінах. Для прызнання значнасці ў нашым беларускацэнтрычным праекце гэтага дастаткова. Прастаўлены шаблон аб неабходнасці праверкі арфаграфіі. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:55, 3 лютага 2026 (+03) == [[Пашпарт грамадзяніна Паўднёвай Асеціі]] == {{закрыта}} {{Выдаліць}} Адсутнасць значнасці [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 21:53, 27 студзеня 2026 (+03) : Калі ўзяць пад увагу міжмоўную каардынацыю, то гэтыя прадметы маюць значнасць — артыкулы пра іх маюцца ў буйных моўных раздзелах. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:04, 27 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} ёсць артыкулы ў іншых моўных раздзелах. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:55, 28 студзеня 2026 (+03) ::{{пакінуць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:00, 3 лютага 2026 (+03) == [[Пашпарт грамадзяніна Абхазіі]] == {{Выдаліць}} Адсутнасць значнасці [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 21:51, 27 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} ёсць артыкулы ў іншых моўных раздзелах. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:55, 28 студзеня 2026 (+03) :{{пакінуць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:00, 3 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Прадметы і з'явы ў Вікіпедыі прынята паказваць даволі шырока. Таму склаўся кансэнсус, што атрыбуты часткова прызнаных дзяржаў могуць быць тут апісаныя. Старонкі захаваны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:47, 3 лютага 2026 (+03) == Гандбалісты == {{закрыта}} * [[Алег Тарасевіч]] * [[Алег Луня]] * <s>[[Аляксандр Станіслававіч Лукашэвіч]]</s> — выклікаўся ў зборную Беларусі --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:10, 27 студзеня 2026 (+03) * [[Багдан Пазняк]] * [[Мацвей Крэўчык]] * [[Мікіта Шалешка]] Гандбалісты гродзенскага клуба [[ГК Кронан Гродна|«Кронан»]], пра якіх у артыкулах сказана толькі, што яны правялі ў камндзе адзін (не чэмпіёнскі) сезон. Агульны крытэрый значнасці не выконваецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:24, 22 студзеня 2026 (+03) * {{выдаліць}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:33, 27 студзеня 2026 (+03) * {{выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:54, 28 студзеня 2026 (+03) * {{выдаліць}} Пустыя артыкулы, акрамя загалоўкаў наогул нічога [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 20:22, 28 студзеня 2026 (+03) :{{выдаліць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:09, 3 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Выразны кансэнсус за выдаленне нязначных гульцоў зборнай. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:11, 3 лютага 2026 (+03) : [[Удзельнік:Plaga med]], старонак пра гульцоў нацыянальнай зборнай сярод выдаленых няма. Прыналежнасць да яе можа надаць спартоўцу значнасці безумоўна. І кансэнсус дагэтуль складваўся менавіта так. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:13, 3 лютага 2026 (+03) ::выбачаюся, не так сфармуляваў. Гаворка была пра клуб. Таму Лукашэвіча не кранаў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:52, 3 лютага 2026 (+03) == [[Макар Валынкін]] == {{закрыта}} {{выдаліць}} Не бачу значнасці. Будуць прыводзіць прыклад траплення ў доўгі спіс Прэміі Гедройца, але гэта далей не кароткі спіс, куды заходзяць творы, якія суддзі прынамсі чытаюць. Пры такім падыходзе і вузкім літаратурным працэсе ў Беларусі, любога аўтара кнігі можна абазначыць значным толькі паводле таго, што ён выдаў кнігу і трапіў у доўгі спіс якой-небудзь прэміі. Я так падазраю, сапраўдным аўтарам артыкула і ёсць сам герой.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:02, 21 студзеня 2026 (+03) * {{Пакінуць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:12, 21 студзеня 2026 (+03) :Якраз пра ўсіх, хто трапіў у лонг-лісты прэмій з аўтарытэтным журы, хачу артыкул і стварыць, як пра аўтараў, так і пра дызайнераў-ілюстратараў. Калі пра іх будзе дастаткова інфы ў адпаведнасці з [[Вікіпедыя:Значнасць#Агульны_крытэрый_значнасці|агульным крытэрыем значнасці]]. У гэтым выпадку дастаткова як да чалавека, якому 25 гадоў толькі пагатоў. У нас пра спартсменаў наогул толькі вага і пол, проста за факт дасягнення, а тут як па мне поўны спіс патрэбнага. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 16:24, 21 студзеня 2026 (+03) ::Я б спартоўцаў таксама выдаляў, вельмі шкада, што склаўся такі міжмоўны кансэнсус наконт іх. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:59, 21 студзеня 2026 (+03) ::: Старонкі пра спартоўцаў без энцыклапедычнай значнасці з БелВікі выдаляліся шматразова, часамі і без абмеркавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:08, 21 студзеня 2026 (+03) ::Аўтар артыкула я, гэта з гісторыі ж бачна. У тэксце няма ацэнак, толькі апісальнае апавяданне. Наконт лонг-ліста, ён фарміруецца з шырэйшага спісу, то-бок журы чытае ўсё, што дасылаюць/намінуюць і ў лонг-ліст выбіраюць ўжо ўдзельнікаў на наступны тур (шорт-ліст) выбару. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 17:31, 21 студзеня 2026 (+03) ::: Пане Максіме, дазволь часамі называць цябе Макарам. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:33, 21 студзеня 2026 (+03) :::Нібы я не ведаю выпадкаў, калі просяць стварыць артыкул на ўжо падрыхтаваным загадзя матэрыяле. Але калі твае ўласныя памкненні — то няхай. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:33, 27 студзеня 2026 (+03) {{Устрымліваюся}} Малады хлопец, я б даў яму шанец і не спяшаўся б зараз выдаляць артыкул пра яго [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 20:19, 28 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Дзейнасць асобы апісана ў другасных крыніцах даволі падрабязна, прыклад траплення ў доўгі спіс Прэміі Гедройца таксама пацвярджае, што асоба выбіваецца з агульнага шэрагу. Старонка захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:06, 2 лютага 2026 (+03) == [[Пекла на Венеры]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:50, 2 снежня 2025 (+03) ::Прабачайце канешне, але ў чым вымяраецца значнасць літаратурнага твору? [[Удзельнік:HK-47|HK-47]] ([[Размовы з удзельнікам:HK-47|размовы]]) 18:55, 2 снежня 2025 (+03) ::: Калі не задумвацца пра значнасць, то можна наствараць артыкулаў пра кожны верш Янкі Купалы і Аляксандра Пушкіна, агульнапрызнаных класікаў беларускай і рускай літаратур, не кажучы нават пра значна менш вядомых аўтараў. Наяўнасць надрукаванага ці апублікаванага ў сеціве верша, апавядання, нават кнігі (цяпер за грошы можна надрукаваць амаль усё, што заўгодна) аўтаматычна не надае значнасць гэтаму твору. Раю паглядзець [[:ru:Википедия:Критерии значимости литературных произведений|тут]] і [[:uk:Вікіпедія:Критерії значущості/Книги|тут]]. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 19:59, 2 снежня 2025 (+03) ::::трэба на беларускую перакласці :) ::::Можа асобны праект зрабіць па перакладзе такіх старонак, а тое шмат спасылаемся на іншыя моўныя версіі. Ствараецца фальшывае ўражанне, што правілы з іншых вікі аўтаматычна стасуюцца ў беларускай вікі, што не праўда [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:33, 3 снежня 2025 (+03) ::::: [[Удзельнік:Plaga med]], вы падтрымліваеце выдаленне гэтага артыкула праз адсутнасць значнасці, ці не? Маем канкрэтны кейс і маем знайсці кансэнсус. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:13, 3 снежня 2025 (+03) ::::::так, забыў напісаць. Адносна намінацыі, значнасць не паказана, таму калі не будзе выпраўлена на працягу намінацыі — {{выдаліць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:59, 3 снежня 2025 (+03) : {{выдаліць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:15, 3 снежня 2025 (+03) * На сайце {{Не перакладзена 5|Лаборатория Фантастики|Лаборатория Фантастики|ru|Лаборатория Фантастики}} рэйтынг твора 7,8 з 10,0; на сайце {{Не перакладзена 5|LiveLib.ru|LiveLib.ru|ru|LiveLib.ru}} — 3,3 з 5,0. ([https://fantlab.ru/work28843] і [https://www.livelib.ru/book/1008522568-ad-na-venere-yurij-brajder-nikolaj-chadovich]) [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 22:06, 6 снежня 2025 (+03) ** [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]], і як мы маем гэта інтэрпрэтаваць? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:26, 6 снежня 2025 (+03) **:Я не ведаю, наколькі гэтыя агрэгатары аўтарытэтныя, але там ёсць рэцэнзіі, на падставе якіх будуецца гэтая адзнака. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 14:26, 7 снежня 2025 (+03) **:: Дык ацаніце аўтарытэтнасць рэцэнзентаў, ці гэта размова дзеля размовы? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:32, 7 снежня 2025 (+03) **:::Я не ведаю, як гэта зрабіць. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 14:43, 7 снежня 2025 (+03) *:факт наяўнасці ацэнак чытачоў на агрэгатарах не з’яўляецца крытэрыем значнасці [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:41, 7 снежня 2025 (+03) *::Значнасць літаратурнага твору вымяраецца не самім фактам апублікавання, а тым, што пішуць наконт яго (рэцэнзіі, навуковыя артыкулы і гэтак далей). Пры гэтым водгукі чытачоў значнасць той жа аповесці канешне не паказваюць. Прывяду прыклад твору: «[[Пакахай мяне, салдацік]]» Васіля Быкава, дзе можна бачыць і артыкул (нават не адзін), які тычацца аповесці, і намінацыю на «Рускі Букер». З аповесцю «Пекла на Венеры» усё цяжка. У пошуку я знайшоў артыкул «Повесть Ю. Брайдера и Н. Чадовича «Ад на Венере»: жанровые особенности, конфликт, проблематика», які датаваны 2021 годам, аднак праблема ў тым, што [https://elib.gsu.by/bitstream/123456789/46204/1/Дробышевская_Повесть.pdf гэта спасылка] не адкрываецца. Таму і дапоўніць не атрымаецца. [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Размовы з удзельнікам:Антон 740|размовы]]) 22:47, 7 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Інфармацыя не пацверджана крыніцамі. Адзіная спасылка да тэксту "У першыню апублікавана ў журнале «Парус» у 1988 годзе" не змяшчае пацвярджэнне факта, што гэта было першае апублікаванне. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:23, 28 студзеня 2026 (+03) == [[Іван Чумачэнка]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:10, 24 кастрычніка 2025 (+03) ::Дзень добры! Ці шмат вы ведаеце беларускіх аўтарак (асабліва жанчын) дзіцячых анімацыйных серыялаў, якія сталі вядомыя на ўвесь свет і дасягнулі такой папулярнасці? Вось вам і “значнасць”. [[Адмысловае:Contributions/&#126;2025-30317-95|&#126;2025-30317-95]] ([[Размовы з удзельнікам:&#126;2025-30317-95|размова]]) 13:52, 27 кастрычніка 2025 (+03) ::: А нічога, ананіме, што размова ідзе менавіта пра мужчыну, а не акторку Цітову? Як і іншыя ўдзельнікі я не бачу значнасці. [[Адмысловае:Contributions/&#126;2025-30195-20|&#126;2025-30195-20]] ([[Размовы з удзельнікам:&#126;2025-30195-20|размова]]) 16:51, 27 кастрычніка 2025 (+03) : {{Выдаліць}}, значнасці няма [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 14:59, 27 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Пра асобу ёсць літаратуразнаўчыя артыкулы ў аўтарытэтных выданнях, вершы яго перакладзены на іншыя мовы, у тым ліку беларускую. Старонка дапоўнена і захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:24, 26 студзеня 2026 (+03) == [[Баран (хімія)]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Фрагмент, карэктнасць назвы? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 13:00, 20 кастрычніка 2025 (+03) ::Пытанне ў тым, з якой мовы адаптаваць назву гэтых злучэнняў. Калі мы перакладаем з англійскай мовы, то націск усё ж на першы склад: "bOranes". І, як мне здаецца, такая адаптацыя больш карэктная, чым адаптаваць назву з рускай мовы, у якой націск на другі склад: "борАны". Нажаль, хімічная тэрміналогія на беларускай мове занадта кволая, каб дзесьці пашукаць ужо існуючы варыянт артыкулаў пра дадзеныя злучэнні. [[Удзельнік:Tojtooj|Tojtooj]] ([[Размовы з удзельнікам:Tojtooj|размовы]]) 21:13, 23 кастрычніка 2025 (+03) : У "Слоўніку навучэнца" у арт. "Бор" узгадваюцца ''боравадароды''. Трэба дадаць інфармацыю. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:28, 24 кастрычніка 2025 (+03) :{{Пакінуць}}, але змяніць загаловак на «Гідрыды бора», тады адпадзе пытанне «О ці А?» [https://old.bigenc.ru/chemistry/text/1878901] [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 14:56, 27 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул дапрацаваны, перанесены пад новую назву і захаваны. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 10:07, 26 студзеня 2026 (+03) == [[Сцяпаныч]] == {{закрыта}} Значнасць праекта не пацверджана, можна пра яго распавесці ў артыкуле пра стваральнікаў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:13, 11 кастрычніка 2025 (+03) :перанесці кароткую інфармацыю з белсата ў артыкул пра стваральнікаў. Артыкул — {{выдаліць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:58, 11 кастрычніка 2025 (+03) : {{Выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:49, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:07, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, беларускі серыял пра паліцыю ніякіх водгукаў не атрымаў, нічога не прападзе, калі гэта старонка будзе выдалена. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:10, 22 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не пацверджана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:23, 26 студзеня 2026 (+03) == [[Марыя Феліцыя Друцкая-Любецкая]] == {{закрыта}} Выдаліць Няма значнасці. Яна не мастачка і не літаратар. Уся інфармацыя зводзіцца толькі да інфармацыі пра бацькоў, мужа і дзяцей, што ёсць у артыкуле [[Аляксандр Ксавер’евіч Друцкі-Любецкі]]. --[[Адмысловае:Contributions/&#126;2025-28448-24|&#126;2025-28448-24]] ([[Размовы з удзельнікам:&#126;2025-28448-24|размова]]) 16:02, 11 кастрычніка 2025 (+03) : Шаноўны ананім, [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%90%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%9A%D1%81%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D1%80%E2%80%99%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%94%D1%80%D1%83%D1%86%D0%BA%D1%96-%D0%9B%D1%8E%D0%B1%D0%B5%D1%86%D0%BA%D1%96&diff=5044184&oldid=5037296 хіба лепш] яе партрэтную галерэю змясціць у артыкул пра мужа? Ён жа здэцца тэж не мастак і не літаратар? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:33, 11 кастрычніка 2025 (+03) * {{пакінуць}}, княгіня, вобраз у мастацтве. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:48, 11 кастрычніка 2025 (+03) Пры падвядзенні вынікаў [[Вікіпедыя:Архіў запытаў на выдаленне/2017|у 2017 годзе]] кансэнсус складваўся на грунце, што ''практыку пісаць асобныя артыкулы пра жонак прадстаўнікоў шляхты, калі яны не маюць асобнай ад мужа/бацькі значнасці, варта прызнаць дэструктыўнай''. Але ў дадзеным выпадку старонка не пра дваранку, а пра арыстакратку. Мяркую, артыкулы пра арыстакратак варта пакідаць нават у выпадку, каоі яны не нашмат перасягаюць слоўнікавыя (адпаведна, агульны крытэрый значнасці не выконваецца). --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:16, 11 кастрычніка 2025 (+03) :крыніц бы дадаць хоць якіх… [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:50, 11 кастрычніка 2025 (+03) * {{пакінуць}}. Генеалогію можна прасачыць з шаблона ў вонкавых спасылках, там і даты нараджэння-смерці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:24, 16 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Зыходзячы з кансэнсусу наконт дапушчальнасці існавання артыкулаў не адпаведных агульнаму крытэрыю значнасці, калі прадмет артыкула яўна выбіваецца з агульнага шэрагу, можам захаваць артыкулы пра арыстакратаў, нават калі іх тэкст ледзь перасягае слоўнікавае азначэнне. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:04, 22 студзеня 2026 (+03) == [[Старажытная казка (гурт)]] == {{закрыта}} Пацвярджэння значнасці прадмету артыкула не відаць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:26, 5 студзеня 2026 (+03) :Тобто білоруською цю статтю ліпше не перекладати [[Удзельнік:NT2007|NT2007]] ([[Размовы з удзельнікам:NT2007|размовы]]) 08:04, 6 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Няма значнасці. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 09:27, 14 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Самарэклама. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 16:08, 19 студзеня 2026 (+03) ::Де тут реклама? Немає там ніякої реклами [[Удзельнік:NT2007|NT2007]] ([[Размовы з удзельнікам:NT2007|размовы]]) 16:31, 19 студзеня 2026 (+03) ::І тим паче немає самореклами. Я до цього гурту прямого відношення не маю, максимум лише цікавлюся їх творчістю. [[Удзельнік:NT2007|NT2007]] ([[Размовы з удзельнікам:NT2007|размовы]]) 15:34, 20 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 07:57, 21 студзеня 2026 (+03) == [[Агенцтва еўраатлантычнага супрацоўніцтва]] == {{закрыта}} Не бачна дзейнасці гэтага гуртка, значнасць прадмета артыкула адсутнічае. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:15, 13 студзеня 2026 (+03) :так, пакуль што значнасць не вырысоўваецца, {{выдаліць}}. Як будзе нешта там адбывацца, зробіцца нармальны артыкул ад пачатку [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 22:16, 13 студзеня 2026 (+03) :{{выдаліць}} Значнасці няма.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:22, 16 студзеня 2026 (+03) :{{выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 16:07, 19 студзеня 2026 (+03) ::Агульны крытэрый значнасці – '''аб’ект або тэма меркавана значныя, калі яны дастаткова падрабязна асветлены ў незалежных [[Вікіпедыя:АК|аўтарытэтных крыніцах]]. Наколькі бачу, у крытэрах значнасці няма параметра «не падабаецца асобным удзельнікам» таму што «не бачна дзейнасці гэтага гуртка» ([https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%90%D0%9A%D0%97&redirect=no ВП:АКЗ]).''' ::Калі ласка, прытрымлівайцеся правілаў. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:33, 19 студзеня 2026 (+03) :Не згодны, крытэр значнасці прадмета не ацэньваецца па суб'ектыўным незадавальненні дзейнасцю. :'''Прадмет падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці:''' :https://racyja.com/by/palityka/valer-kavaleuski-pra-ahenctva-euraatlantycnaha-supracounictva/ :https://nashaniva.com/348357 :https://pozirk.online/be/news/98626/ :https://tsikhanouskaya.org/be/event/meeting-of-the-alliance-of-parliamentary-groups-for-democratic-belarus :https://euroradio.fm/pakarac-lukashenku-ci-pachue-tramp-prosbu-cikhanouskay-efir [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:38, 19 студзеня 2026 (+03) :: ''Традыцыйна лічаць, што энцыклапедычнага апісання вартыя не ўсе аб’екты і тэмы, а толькі найболей значныя, якія чымсьці істотна вылучаюцца з агульнага шэрагу''. А гэта ініцыятыва местачковая, новая, малапрыкметная, і цікавасць да яе покуль не выбіваецца за межы навіннай. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:52, 19 студзеня 2026 (+03) :::Я паўтаруся, калі ласка, выконвайце правілы, якія '''''<u>агульныя для ўсіх</u>''''' – незалежна ад вашага персанальнага стаўлення да асобаў ці арганізацыі. Агульны крытэрый значнасці ў Вікіпедыі – '''аб’ект або тэма меркавана значныя, калі яны дастаткова падрабязна асветлены ў незалежных [[Вікіпедыя:АК|аўтарытэтных крыніцах]].''' У дадзеным выпадку прадмет падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:05, 20 студзеня 2026 (+03) :::: [[Удзельнік:Francišak Skaryna]], паўтарацца не трэба, але варта перачытаць мой допіс абзацам вышэй. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:53, 20 студзеня 2026 (+03) ::::: І таксама вашая гульня са шрыфтамі, гэта абы-што, бо Вікіпедыя не мае цвёрдых правілаў, апроч пяці агульных прынцыпаў, выкладзеных тут — [[Вікіпедыя:Пяць слупоў]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:26, 20 студзеня 2026 (+03) ::::::Я паўтаруся ў трэці раз, бо два было мала. Агульны крытэрый значнасці ў Вікіпедыі – аб’ект або тэма меркавана значныя, калі яны дастаткова падрабязна асветлены ў незалежных [[Вікіпедыя:АК|аўтарытэтных крыніцах]]. У дадзеным выпадку прадмет падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 22:35, 20 студзеня 2026 (+03) ::::::: Гэта не прадмет для апісання ў энцыклапедыі. Старонка мае быць выдалена. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:54, 20 студзеня 2026 (+03) ::::::::Чацвёрты раз: агульны крытэрый значнасці ў Вікіпедыі – аб’ект або тэма меркавана значныя, калі яны дастаткова падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах. У дадзеным выпадку прадмет падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці. ::::::::Аргументуйце сваю пазіцыю. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 23:09, 20 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Акрамя заявы пра стварэнне арганізацыі і трох асоб, якія ўвайшлі ў яе склад, у артыкуле нічога няма. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 07:29, 21 студзеня 2026 (+03) == [[Вярыгі]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Прапаную перанесці ў Вікі-слоўнік. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 12:28, 19 студзеня 2026 (+03) ::Добрая ідэя, дзякуй. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 20:04, 19 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул выдалены. У Вікіслоўніку створана адпаведная старонка. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 07:14, 21 студзеня 2026 (+03) :Дзякуй! [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 17:34, 21 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:CTV-Belarus-radio-amateurs-treason-case-collage-Krasko-EW1AEH-Repiecij-EW1ABT.jpg]] == {{закрыта}} Несвабодны файл, які нельга грузіць для «добрасумленнага выкарыстання».--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:31, 16 студзеня 2026 (+03) *{{Выдаліць}} . [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 12:03, 18 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Несвабодны файл выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 06:50, 21 студзеня 2026 (+03) == [[Аркадзь Люксембург]] == {{закрыта}} Аўтаматычны пераклад. Прасцей выдаліць і стварыць наноў.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 00:02, 23 жніўня 2025 (+03) : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:11, 1 верасня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул шматразова рэдагаваўся, у тым ліку цягам намінацыі, арфаграфія засталася вельмі слабая, але сэнс тэксту зразумелы. Закладаючы добрыя намеры рэдактараў артыкула, старонка захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:14, 20 студзеня 2026 (+03) == [[Саша, что ты несёшь?!]] == {{закрыта}} Звычайны расійскі юцьюб-канал. Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:21, 12 студзеня 2026 (+03) :Гэта youTube-праект беларускага медыя reform.news. Паводле маніторынга ''[[Information Policy]]'', канал «Саша, что ты несёшь?!» у 2025 годзе ўвайшоў у топ‑10 стрымаў беларускага YouTube па колькасці праглядаў. За адзін месяц праект набраў сотні тысяч праглядаў, дзясяткі тысяч лайкаў і вялікую актыўнасць каментароў, што сведчыць пра значны інтарэс аўдыторыі. :https://infopolicy.net/youtube_streams_in_belarus_092025/ [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:43, 12 студзеня 2026 (+03) ::Давайце цяпер пра ўсе расійскія юцьюб-каналы ствараць артыкулы. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:01, 13 студзеня 2026 (+03) :{{пакінуць}}, як для беларускіх медыя, то значнае шоў, а з такім фарматам хіба адзінае, але са стылем папрацаваць і не такой бязлітаснай вікіфікацыю зрабіць, у яго вынесці інфу пра гэтае шоў з артыкула пра СЧТН. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 00:11, 13 студзеня 2026 (+03) : Чаму расійскі? Беларускі. Ну мова руская, так, але ж гэта не крытэрый. Трэба глядзець на крыніцы, каб вызначыць значнасць. Мала, канешне, але нешта ёсць. Артыкул мае права на існаванне. Калі нехта захоча дапоўніць: [https://baj.media/be/svetlana-tihanovskaja-ja-smotrju-sasha-chto-ty-nesesh-mne-ochen-nravitsja/], [https://ijnet.org/ru/story/%D0%BA%D0%B0%D0%BA-%D0%B8-%D0%BF%D0%BE%D1%87%D0%B5%D0%BC%D1%83-%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5-%D0%B6%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%8B-%D0%B2%D0%BE%D0%B7%D0%B2%D1%80%D0%B0%D1%89%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%81%D1%8F-%D0%BA-%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%B5-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B5-%D1%82%D1%8E%D1%80%D1%8C%D0%BC%D1%8B], [https://nashaniva.com/ru/378537], [https://ru.belsat.eu/80770013/pervaya-ugolovka-za-repost-i-psihushka-za-oskorblenie-lukashenko-hronika-repressij]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:25, 13 студзеня 2026 (+03) :Артыкул яўна напісаны больш чым цалкам з дапамогай ШІ. Пры тым ёсць месцы, якія выглядаюць як неверагодныя, і не маюць пацвярджэння крыніцамі, запрошаны госць Пятрухін, бо Пятрухіна Паўлючэнка і Атрошчанкаў хуясосяць з выпуску ў выпуск. Тут не пытанне значнасці, а проста машынны твор. [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 20:34, 13 студзеня 2026 (+03) ::Але ізноў жа гэта ніхто не будзе перапісваць. Крыху здзіўляюць аргументы «можна перапісаць, таму пакідаем», пры тым што перапісваць ніхто не будзе. Мяркую, дзесьці ў правілах выдалення трэба прапісаць тое, што для пакідання артыкула яго спачатку трэба перапісаць, але потым ужо выказвацца аб тым, што яго можна пакінкуць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:58, 14 студзеня 2026 (+03) ::: [[Удзельнік:Francišak Skaryna]] ўжо вынік падвёў, артыкул больш не прапануецца да выдалення. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:02, 15 студзеня 2026 (+03) ::::Дзякуй! [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 22:06, 15 студзеня 2026 (+03) :::::@[[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] Пятрухін так і застаецца сярод гасцей праграмы. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 23:01, 16 студзеня 2026 (+03) ::::: Шаблон нельга выдаляць пакуль трывае абмеркаванне. Трэба пачакаць на вынік. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:08, 18 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Я трохі паглыбіўся ў артыкул і вырашыў яго дапрацаваць. Пачысціў тэкст ад ШІ, і вось што мы маем: дзве крыніцы ад «Рэформу» з аўтабіяграфічнай інфармацыяй пра праект, звесткі пра тое, што яны ўвайшлі ў топ-10 стрымаў (нават без апісання праекта, гэта проста маніторынг), і дзве крыніцы пра ўключэнне ў спіс экстрэмісцкіх матэрыялаў (усё ў кантэксце самога «Рэформу»). Вядома, уключэнне ў спіс дадае значнасці, але без іншых [[ВП:АК]], дзе апісваўся б сам праект — яны не гуляюць такой значнай ролі (усё ж у гэтых спісах ужо сотні ці тысячы медыяпраектаў). У рэшце рэшт засталося чатыры сказы інфармацыі. Пакуль яна перанесена ў артыкул [[Reformation]]. Раю зноў стварыць асобную старонку пра праект, калі з’явяцца крыніцы з апісаннем яго працы, тэм або крытыкай. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:39, 18 студзеня 2026 (+03) :Дзякуй! [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:48, 19 студзеня 2026 (+03) == [[Don’t dance!]] == {{закрыта}} Перанёс з хуткага, бо пытанне да значнасці. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 03:11, 7 студзеня 2026 (+03) : {{выдаліць}}, значнасці не відаць зусім. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 12:23, 7 студзеня 2026 (+03) : {{выдаліць}} адсутнасць значнасці. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 09:26, 14 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць кансэнсус за выдаленне. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 05:04, 16 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:Uladzislava Lucevič.jpg]] == {{закрыта}} Не выкарыстоўваецца. Заменены свабодным файлам.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 15:37, 14 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць свабодная замена. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 05:01, 16 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:Аляксей Нічыпаравіч Карпюк.png]] == {{закрыта}} Не выкарыстоўваецца. Заменены больш прыдатным здымкам, дзе відаць твар асобы.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 15:35, 14 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць свабодная замена. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 05:00, 16 студзеня 2026 (+03) == [[Міхаіл Федасеевіч Луцэнка]] == {{закрыта}} Відавочна, мільёны герояў варты памяці ўсе разам і паасобку, але тут проста парушаецца правіла «[[Вікіпедыя:Чым не з’яўляецца Вікіпедыя|Вікіпедыя — '''не мемарыялы''']]». Прынамсі цяпер не раскрыта значнасць асобы (гл. [[Вікіпедыя:Значнасць асоб]]. Такім чынам, можна будзе стварыць 7 млн артыкулаў, а можа і 20+ млн, а не гэта задача Вікіпедыі. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 11:20, 11 студзеня 2026 (+03) : Гісторыю жыцця і гібелі лётчыка можна змясціць у артыкул [[Параслішча]], там ужо створаны раздзел пра памятныя мясціны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:51, 11 студзеня 2026 (+03) :: Калі значнасць асобы не будзе паказана, артыкул будзе выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:26, 11 студзеня 2026 (+03) ::падтрымліваю прапанову перанесці інфармацыю ў артыкул пра населены пункт [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 22:20, 13 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Інфармацыя пра асобу перанесена ў артыкул [[Параслішча]], у раздзел пра помнік. Старонка пра асобы ператворана ў перасылку. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:46, 13 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:604729180 25404301542530606 2996882043193254815 n.jpg]] == {{закрыта}} Несвабодны файл. Выява чалавека ёсць сярод свабодных. Аўтару навучыцца нармальна называць файлы.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:00, 13 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Несвабодны файл можа выкарыстоўвацца толькі ў тым выпадку, калі свабодная, адпаведная ўмовам энцыклапедычнасці, замена (альтэрнатыва) для яго няма ў цяперашні момант або ня можа з’явіцца ў будучыні. Свабодная замена ёсць, несвабодны файл выдалены. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:29, 13 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:6d5fbb733faf664235f203bde044368f.jpg]] == {{закрыта}} Несвабодны файл, у якога ёсць вольная замена.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:00, 13 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Несвабодны файл можа выкарыстоўвацца толькі ў тым выпадку, калі свабодная, адпаведная ўмовам энцыклапедычнасці, замена (альтэрнатыва) для яго няма ў цяперашні момант або ня можа з’явіцца ў будучыні. Свабодная замена ёсць, несвабодны файл выдалены. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:29, 13 студзеня 2026 (+03) == [[Міхаіл Уладзіміравіч Шчукін]] == {{закрыта}} : Значнасць асобы не паказана. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:57, 28 лістапада 2025 (+03) : {{Выдаліць}} Вікіпедыя - не мемарыял. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:51, 2 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:12, 6 студзеня 2026 (+03) == [[Сяргей Усцінаў]] == {{закрыта}} Значнасць асобы пад сумневам. Артыкул абсалютна неэнцыклапедычны, нейкая поўная храналогія жыцця, а не артыкул энцыклапедыі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 01:09, 8 кастрычніка 2025 (+03) * {{Пакінуць}}, агульны крытэрый значнасці выконваецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:09, 8 кастрычніка 2025 (+03) *:Які менавіта? У такім выглядзе артыкул у Вікіпедыі існаваць не можа, калі вы не збіраецеся яго перапісаць — яго трэба выдаліць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:24, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::: ''агульны крытэрый значнасці'' — ён адзін. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:32, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Які? Дык выпраўляць збіраецеся? Мне падаецца, пісала нейрасетка. Там трэба пераправяраць кожны факт. Чытаем: «заснавальнік праваабарончай арганізацыі «Прававая ініцыятыва».», потым чытаем біяграфію «Праваабарончую дзейнасць пачаў у 2005 годзе, уступіўшы ў праваабарончую арганізацыю «Прававая ініцыятыва»». Гэта як? Напісана, што арганізацыя заснавана ў 1996 годзе. Мяркую, асоба дзесьці тады ў школу хадзіла. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:53, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::: Не трэба ўжываць ментарскі тон у размовах, правіць артыкул не буду. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:55, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::::Я зразумеў, на вашую думку варта пакідаць любы набор літар пад выглядам артыкула, калі на вашую думку ён адпавядае «крытэрыям». [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:59, 8 кастрычніка 2025 (+03) :якая асоба пад сумневам? Лепей дапамажыце напісаць правільна. :А не ставіць пад сумнеў "значаць асобы". [[Удзельнік:Kresy67|Kresy67]] ([[Размовы з удзельнікам:Kresy67|размовы]]) 18:29, 8 кастрычніка 2025 (+03) :Прынамсі прызнанне ў сваёй "галіне" ёсць, староннія крыніцы ёсць, дастаткова поўнае апісанне жыцця і дзейнасці ёсць, то-бок асноўнаму крытэрыю: "Асоба лічыцца значнай, калі яна досыць падрабязна апісана ў надзейных другасных крыніцах, незалежных ад яе", -- і праўда адпавядае. Напісана таксама нармальна, хаця заўсёды можна лепей. Па мне, было б добра дадаць крыніц не з праваабарончай галіны, недзе ж пра яго пісалі напэўна не калегі. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:51, 8 кастрычніка 2025 (+03) :{{Пакінуць}} Вядомы праваабаронца, значная асоба. Калі ў артыкуле памылкі, то трэба выправіць, а не выдаляць артыкул. [[Удзельнік:Uladz v|Uladz v]] ([[Размовы з удзельнікам:Uladz v|размовы]]) 14:37, 31 кастрычніка 2025 (+03) ::Месяц прайшоў, а вы так і не выправілі. Навошта тады пакідаць? [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:47, 3 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === [[Вікіпедыя:Значнасць #Значнасць датычыцца тэм артыкулаў, а не іх зместу]]. Агульны крытэрый значнасці выковаецца. Старонка захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:30, 5 студзеня 2026 (+03) akx01q6o8dfw645ovv737jcfi97pli8 5135005 5135003 2026-05-02T17:11:52Z Emilia Noah 155537 5135005 wikitext text/x-wiki {{Архіў|2026|Вікіпедыя:Архіў запытаў на выдаленне}} == [[Тымаці Оліфант]] == {{Закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:43, 26 сакавіка 2026 (+03) : {{Пакінуць}}. Значнасць ёсць, крыніцы ёсць тут https://en.wikipedia.org/wiki/Timothy_Olyphant. [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]] ([[Размовы з удзельнікам:James M Irons|размовы]]) 20:27, 29 сакавіка 2026 (+03) :: [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]], тое што яны ёсць у АнглВікі добра, але Беларуская Вікіпедыя, гэта іншы праект. Артыкул нават на стаб не цягне. : {{Пакінуць}}. Значнасць ёсць. Крыніцы таксама. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 17:36, 31 сакавіка 2026 (+03) :: Крыніцы ёсць, але адпаведнасць асобы адмысловым крытэрыям значнасці зусім невідавочная, таму, каб пацвердзіць [[Вікіпедыя:Значнасць]], маем падаць біяграфічную інфармацыю «досыць падрабязна», чаго ў артыкуле пакуль няма. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:06, 26 красавіка 2026 (+03) :::згодзен, трэба дапісаць артыкул хоць мінімальна. У іншых вікі інфармацыі багата, трэба браць і перакладаць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:30, 26 красавіка 2026 (+03) :::Згодны. Калі аўтар артыкула не працягне дадаваць інфармацыю туды - {{Зраблю| 28.04.2026}} [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:37, 26 красавіка 2026 (+03) ::::{{Зроблена}}, хоць і спазніўся на два дні. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 16:48, 30 красавіка 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул дапрацаваны. Дзякуй вялікі {{u|Feeleman}}! Застаўлена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 01:52, 1 мая 2026 (+03) == [[Індустрыялізацыя і калектывізацыя ў БССР]] == {{закрыта}} Няма крыніц, няма нейтральнасці. Мяркую, сам тэкст скапіяваны аднекуль, чым парушае аўтарскія правы. Увогуле, выглядае як нейкая савецкая агітка.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:23, 28 студзеня 2026 (+03) : Я папрацую з артыкулам. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 21:20, 28 студзеня 2026 (+03) :Іх трэба раздзяліць на два. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:59, 12 сакавіка 2026 (+03) :: [[Індустрыялізацыя ў БССР]] і [[Калектывізацыя ў БССР]]. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 13:05, 13 сакавіка 2026 (+03) :::згодзен, што трэба раздзяліць. Хоць і аб’ём пакуль невялікі [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:28, 26 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Крыніцы з’явіліся. ДобрыБрат трошкі яго дапрацаваў. Праблемы ёсць, але яны ўжо не звязаныя з выдаленнем. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 01:49, 1 мая 2026 (+03) == [[Марфінізм Пылку (музычны артыст)]] == {{закрыта}} : {{выдаліць}}, пустышка. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 11:25, 24 красавіка 2026 (+03) ::{{выдаліць}}, прычым хутка [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:31, 26 красавіка 2026 (+03) : {{выдаліць}} пуста. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 12:01, 24 красавіка 2026 (+03) : {{выдаліць}} пуста, няма значнасці асобы.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:55, 27 красавіка 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Вельмі коратка, значнасць не паказана. Дапісваць, здаецца, ніхто не будзе. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 01:46, 1 мая 2026 (+03) == [[Цемраборцы (настольная гульня)]] == {{закрыта}} : {{выдаліць}}, значнасці хіба зусім няма, нейкая самастойна выдадзеная гульня ад аматараў.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:02, 27 красавіка 2026 (+03) ::{{Пакінуць}}, пагаджуся, што прадукт даволі спецыфічны, але выдаліўшы гэты артыкул мы страцім інфармацыю аб пэўных фактах, звязаных са станаўленнем беларускага ролевага руху і настолак, якіх і так не так было шмат, і створым у будучыні глебу для чарговых папулісцкіх маніпуляцый а-ля "Мы, кантора ХХХ, першымі выпусцілі бел настольную картачную гульню". [[Удзельнік:Shurix-noise|Shurix-noise]] ([[Размовы з удзельнікам:Shurix-noise|размовы]]) 14:43, 30 красавіка 2026 (+03) :: Я ўжо бачу, што ёсць і АК за розныя часы, і нейкія даклады. Яшчэ пазней пагляджу наколькі рэкламнае ўсё, але пакуль выглядае як нешта значнае. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:49, 30 красавіка 2026 (+03) ::Абмяркоўвалі [[Вікіпедыя:Архіў запытаў на выдаленне/2023#Цемраборцы (настольная гульня)|ў 2023 годзе і пакінулі]], з таго часу яшчэ дадаліся крыніцы, ненавінавая цікавасць паказана. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:56, 30 красавіка 2026 (+03) ::{{Пакінуць}}, пагаджуся з аргументацыяй @[[Удзельнік:Shurix-noise|Shurix-noise]]. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 15:40, 30 красавіка 2026 (+03) ::{{Пакінуць}} Крыніцы ёсць + ужо абмяркоўвалася. Не бачу сэнсу кідаць не сметнішча гісторыі хоць і малыя, але свае, беларускія, праекты. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 15:57, 30 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Гэты артыкул раней выстаўляўся на выдаленне і быў пакінуты. Змен абставін вакол прадмета артыкула ці змен правілаў Вікіпедыі не адбылося. Старонка захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:49, 1 мая 2026 (+03) == [[Парыж — Рубэ]] == {{закрыта}} : {{выдаліць}}, вельмі кароткі артыкул. --[[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 18:26, 26 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Пратэстная намінацыя хутка закрытая. Ніводзін з зазначаных артыкулаў не з’яўляецца занадта кароткім. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:30, 26 красавіка 2026 (+03) == [[Смерць фашызму]] == {{закрыта}} : {{выдаліць}}, вельмі кароткі артыкул. --[[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 18:21, 26 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Пратэстная намінацыя хутка закрытая. Ніводзін з зазначаных артыкулаў не з’яўляецца занадта кароткім. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:30, 26 красавіка 2026 (+03) == [[Vite]] == {{закрыта}} : {{выдаліць}}, вельмі кароткі артыкул. --[[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 18:20, 26 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Пратэстная намінацыя хутка закрытая. Ніводзін з зазначаных артыкулаў не з’яўляецца занадта кароткім. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:30, 26 красавіка 2026 (+03) == [[Depo DIY]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, камерцыйная рэклама, кросвікіспам. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:02, 5 лютага 2026 (+03) ::Я б усё ж прапанаваў {{пакінуць}}. Стыль уласна артыкула не рэкламны. Найвялікшая сетка будаўляных крамаў у Латвіі, да таго ж і міжнароднай можна лічыць. Чаму тут выдаліць, а [[IKEA]] ці [[Lidl]] заставіць? [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:00, 5 лютага 2026 (+03) ::Бачу, што стваральнік у розных вікі прасоўвае артыкул - ну так, не вельмі добра выглядае. Але ўсё ж не спам, тэкст чытэльны, інфармацыя карысная. Можна было б па [[ВП:НЕДАВЕДНІК]] выдаляць, але ўсё ж фірма не шараговая, нейкая значнасць ёсць. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:05, 5 лютага 2026 (+03) ::: З аднога боку 2200 супрацоўнікаў, з іншага — ''Page on [eswiki] deleted'', ''Page on [enwiki] deleted''. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:38, 5 лютага 2026 (+03) ::::Дивись мій акаунт в Українській та Латиській вікіпедії. Ти справді думаєш, що я тут рекламою займаюся? [[Удзельнік:Votre Provocateur|Votre Provocateur]] ([[Размовы з удзельнікам:Votre Provocateur|размовы]]) 22:33, 5 лютага 2026 (+03) ::::: Тут абмяркоўваем артыкул, а не тваю персону. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:55, 5 лютага 2026 (+03) ::::Выдаленне ў іншых раздзелах, шчыра кажучы, не аргумент. Іх там можа і не цікавяць мелкія па іх мерках фірмы з усходняй Еўропы. Гэтак жа бы выдалілі пра наш [[Еўраопт]] ці [[А-100 (кампанія)|А-100]]. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:22, 6 лютага 2026 (+03) ::::: Існуе кансэнсус аб тым, што ў БелВікі дапушчальны пэўны беларусацэнтрызм, але як гэта прыцягнуць да дадзенага кейса, невядома. Таксама мабыць [[Еўраопт]] ці [[А-100 (кампанія)|А-100]] паводле маштабаў дзейнасці пасалідней будуць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:34, 6 лютага 2026 (+03) ::::::Мяркую, што А-100 і Еўраопт можна аднесці да лідараў ў сваіх галінах эканомікі ўнутры Беларусі, і таму маем пра іх артыкулы, а не толькі праз беларусацэнтрызм. ::::::Аналагічна з гэтым Depo: у сваёй нішы лічыцца лідарам, недзе у топах латвійскіх кампаній. Я б і артыкулы пра Rimi і Maxima прывітаў, калі б хто стварыў, хоць яны да Беларусі ніякага дачынення не маюць. Дадаць толькі ў артыкул [[Эканоміка Латвіі]] параграф пра рытэйл і цалкам натуральна будзе мець артыкулы пра згаданыя там фірмы. ::::::Я ўвогуле лічу, што можна пісаць хоць пра найвялікшыя фірмы Науру. Толькі каб захоўвалася структура: спачатку пра эканоміку краіны і яе галіны, а потым дэталі. Але гэта так, рэмарка. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 02:29, 7 лютага 2026 (+03) ::::::: Калі казаць пра лідараў рынку паводле краін, то Науру не падтрымаю, карлікавымі прынята лічыць краіны меншыя за [[Люксембург]]. Depo DIY здэцца сапраўды лідар у нішы, але не лідар у галіне. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:53, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Няма значнасці [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:48, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Рэкламны змест. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:32, 11 сакавіка 2026 (+03) : {{Пакінуць}}. 2-е месца сярод DIY-рытэйлераў краін Балтыі. Доля рынку, прыкладна каля 40%--[[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 18:39, 13 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Паказана, што кампанія займае істотнае месца сярод DIY-рытэйлераў краін Балтыі. Пакуль што няма кансэнсэнсусу наконт прызнання гэтай галіны як самастойнай у эканоміцы, таму значнасць прадмету артыкула ставіцца пад сумненне. Старонка захавана з даданнем адпаведнага шаблону. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:53, 25 красавіка 2026 (+03) == [[Вакол ліхтарнага слупа (гурт)]] == {{закрыта}} : Выдалены раней паводле абмеркавання, гл. [[Вікіпедыя:Хуткае выдаленне]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:53, 16 красавіка 2026 (+03) ::{{Пакінуць}}. Раней не былі пакінуты прычыны для выдалення. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 16:28, 16 красавіка 2026 (+03) ::: Таксама я нядаўна дадаў "значнасць" у артыкул і цяпер ён не падыходзіць да хуткага выдалення: Хутка могуць выдаляцца артыкулы, калі: Выдаленыя раней паводле абмеркавання артыкулы, створаныя наноў з тым жа ці неістотна адрозным зместам '''без новых акалічнасцяў''', якія б прымусілі пераглядзець папярэдняе рашэнне аб выдаленні. (з [[Вікіпедыя:Хуткае выдаленне]]) [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 16:42, 16 красавіка 2026 (+03) : {{выдаліць}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:26, 19 красавіка 2026 (+03) : Знайшоў адзін артыкул на The Village, які апісваў дзейнасць групы. Больш нічога не знайшоў, хаця можа я і не вельмі добра шукаў. Думаю, што пакуль гэта выдаленне, бо значнасці (у межах Вікі) не хапае. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:38, 19 красавіка 2026 (+03) :: {{Пакінуць}} Яшчэ быў [https://dtf.ru/music/2582003-vokrug-fonarnogo-stolba-videoigry-2019 кароткі артыкул] на dtf.ru і [https://www.youtube.com/watch?v=eAEelhW7e6s выпуск] "Музыка в Кубе" на Ютубе. Таксама я не зразумеў, што азначае "у межах Вікі". [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 18:41, 20 красавіка 2026 (+03) ::: [[Вікіпедыя:Значнасць]] — Традыцыйна лічаць, што энцыклапедычнага апісання вартыя не ўсе аб’екты і тэмы, а толькі найболей значныя, якія чымсьці істотна вылучаюцца з агульнага шэрагу. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:47, 20 красавіка 2026 (+03) ::: DTF - не [[ВП:АК]], "Музыка в Кубе" - таксама. The Village пакуль самая добрая крыніца. Можа ёсць яшчэ нешта? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:56, 20 красавіка 2026 (+03) ::::[https://m.vk.com/@ppbvfs-priyatno-poznakomitsya-yoo Пост] у ВК ад Winter Mute Music, [https://podster.fm/podcasts/muzykalnoe-korolevstvo/e/337203/muzykalnoe-korolevstvo-vokrug-fonarnogo-stolba-1-vypusk эпізод] падкаста "Музыкальное королевство", здаецца усё. Але артыкула The Village можа хопіць? [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 19:12, 20 красавіка 2026 (+03) :::Перастаньце пакідаць шаблон «пакінуць» па некалькі разоў. Абмеркаванне працуе не так, колькасць «пакінуць» ад аднаго ўдзельніка не паўплывае. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 11:51, 22 красавіка 2026 (+03) :{{Выдаліць}}, створаны па-за працэдурай аднаўлення выдаленых старонак. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 22:06, 23 красавіка 2026 (+03) ::Гэта забаронена? [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 10:40, 24 красавіка 2026 (+03) ::: Пажадана ўсё ж такі прытрымлівацца хоць нейкіх [[Вікіпедыя:Выдаленне старонак#Пасля выдалення|правілаў]]. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 14:53, 24 красавіка 2026 (+03) ::::Не ведаў. Прабачце, але артыкул ўжо адноўлены і асабіста я не бачу відавочных прычын для выдалення. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 15:53, 24 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Па-першае, артыкул раней ужо выдаляўся, таму, згодна з працэдурай, спачатку варта было стварыць запыт на [[ВП:АВС]]. Па-другое, каб не разводзіць бюракратыю, на гэты момант артыкул не адпавядае крытэрыям значнасці беларускай Вікіпедыі. Сярод прыведзеных крыніц толькі адна (спасылка на «The Village») адпавядае патрабаванням [[ВП:АК]]. Астатнія матэрыялы не з’яўляюцца аўтарытэтнымі крыніцамі. Такім чынам, значнасці ў межах Вікіпедыі недастаткова. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:12, 25 красавіка 2026 (+03) == [[EIZVA]] == {{закрыта}} * {{выдаліць}}, значнасць прадмету артыкула не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:19, 8 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 07:16, 17 красавіка 2026 (+03) == [[Крысціна Віталеўна Лядская]] == {{закрыта}} З дасягненняў покуль чырвоны дыплом і аспірантура. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:51, 8 красавіка 2026 (+03) :Я не успела ещё дописать статью, не надо делать поспешных выводов. Мне из-за границы не открываются белорусские источники. Приеду в Минск — допишу. [[Удзельнік:Rabbi Mendl|Tatiana Matlina]] ([[Размовы з удзельнікам:Rabbi Mendl|размовы]]) 00:39, 10 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул дапоўнены, намінацыя закрыта ініцыятарам. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:14, 14 красавіка 2026 (+03) == [[Фарыс Німр]] == {{закрыта}} Не артыкул, старонка да хуткага выдалення. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:37, 9 красавіка 2026 (+03) : Спроба заліць туды аўтапераклад незачотная. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:54, 9 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул створаны, вычытаны і захаваны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:12, 14 красавіка 2026 (+03) == Казахі у == {{закрыта}} Артыкулы аўтаматычнага перакладу з памылкамі ўжо ў назве, іх немагчыма вычытаць нават з вялікім жаданнем. * [[Казахі у Манголіі]] * [[Казахі у Туркменіі]] * [[Казахі у Іране]]--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:10, 20 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:48, 3 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Даволі відавочны [[ВП:МАШПЕР]], які ніхто за гэты час не выправіў. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:33, 14 красавіка 2026 (+03) == [[Вакол ліхтарнага слупа (гурт)]] == {{Закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць прадмету артыкула не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:33, 3 красавіка 2026 (+03) ::Гэты гурт даволі папулярны, каб пра яго быў артыкул. Па [https://music.yandex.by/artist/5578874 звесткам] Яндекс Музыкі зараз ён мае 75 565 слухачоў у месяц. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 15:14, 5 красавіка 2026 (+03) ::: Почему бы о нём не написать статью по-русски? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:17, 5 красавіка 2026 (+03) ::::Можна. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 15:29, 5 красавіка 2026 (+03) ::::Але гэта праца удзельнікаў рускай Вікіпедыі. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 15:36, 5 красавіка 2026 (+03) ::::: Очень жаль. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:39, 5 красавіка 2026 (+03) {{Канец закрытай секцыі}} ===Вынік=== 20:07, 12 красавіка 2026 {{у|J-ka Zadzvinski}} выдаліў старонку Вакол ліхтарнага слупа (гурт). [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 12:44, 13 красавіка 2026 (+03) == [[Валер Віктаравіч Руселік]] == {{закрыта}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:49, 25 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} няма значнасць. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:45, 3 сакавіка 2026 (+03) : Не праходзіць як журналіст ды блогер? Усё ж нават "зоркай" Белсата яго [https://nashaniva.com/372748 называюць]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:16, 4 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Старонка выдалена ўдзельнікам [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]]. Таму вынік фармальны. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:14, 12 красавіка 2026 (+03) == [[Аляксандр Іосіфавіч Урбановіч]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, кандыдат навук, дацэнт, меў навуковыя інтарэсы, усё. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:51, 29 сакавіка 2026 (+03) : {{Выдаліць}} значнасць не падмацаваны крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:53, 30 сакавіка 2026 (+03) : {{Пакінуць}}, вядомы навуковец, шмат навуковых прац. Ёсць крынiцы. [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]] ([[Размовы з удзельнікам:James M Irons|размовы]]) 12:52, 30 сакавіка 2026 (+03) :: [[Удзельнік:James M Irons]], колькасць навуковых прац не мае асаблівай ролі, важней паказаць прызнанне яго заслуг у навуковым свеце. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:17, 30 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 10:48, 10 красавіка 2026 (+03) == [[TDK]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:46, 23 сакавіка 2026 (+03) ::Артыкул невялікі, можна выправіць. Я папрацую бліжэйшым часам. ::{{Зраблю|10-04-2026}} [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:16, 28 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул выпраўлены і захаваны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:56, 9 красавіка 2026 (+03) == [[King Promise]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} значнасць не падмацаваны крыніцамі, толькі сайт творцы. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:51, 23 сакавіка 2026 (+03) : {{Пакінуць}}. Крыніцы ёсць.--[[Удзельнік:Dzianis Niadbajla|J-ka Zaprudnik]] 15:33, 2 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Спасылкі на незалежныя крыніцы нароўні з сайтам творцы пададзены, старока захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:54, 9 красавіка 2026 (+03) == [[Ruslan Saberov]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:18, 8 сакавіка 2026 (+03) :: [https://ru.wikipedia.org/wiki/Ruslan_Saberov неоднократное воссоздание вместо повторного обсуждения]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:11, 11 сакавіка 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 13:01, 9 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. Неаднаразовае аднаўленне замест паўторнага абмеркавання — пастаўлена бестэрміновая ахова ад стварэння. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 22:53, 1 красавіка 2026 (+03) == [[Сезон 2022/2023 «Цмокі-Мінск-2»]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Пуста. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:34, 31 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === гэта карэктная перасылка. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:50, 31 сакавіка 2026 (+03) == [[MakEditor:81-717/714/Чарнавік]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 11:55, 30 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:04, 30 сакавіка 2026 (+03) == [[Раавітса (прыпыначны пункт)]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Памылковы рэдырэкт. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:52, 30 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:00, 30 сакавіка 2026 (+03) == [[A optima/Чарнавік]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Не артыкул. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:54, 26 сакавіка 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 11:32, 26 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:20, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Сехемкара II]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} пустая старонка. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:55, 23 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:47, 23 сакавіка 2026 (+03) == [[Святлана Іванаўна Загнетава]] == {{закрыта}} Відавочна, што агульны крытэрый значнасці не выконваецца. Таксама асоба не настолькі выдатная, каб можна было падцягнуць [[Вікіпедыя:Значнасць асоб #Дадатковыя крытэрыі]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:40, 18 сакавіка 2026 (+03) : У артыкул [[Хлебапякарная прамысловасць Беларусі]] шмат што можна перанесці. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:13, 18 сакавіка 2026 (+03) :Так, усё можна перанесці, згадаць саму Загнетаву. У раздзеле Вядомыя асобы артыкула пра Смаргонь даць яе біяграму, бо літаральна будзе пару сказаў. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:10, 18 сакавіка 2026 (+03) :: {{зроблена}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:20, 19 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Змест са старонкі вынесены, адміны могуць яе выдаляць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:49, 20 сакавіка 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Змагары з літвінізмам]] == {{закрыта}} * {{выдаліць}}, вынік уласнага даследавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:13, 22 лютага 2026 (+03) *:Людзі змаюгаюцца з літвінізмам, што прама вынікае з іх біяграфій, у чым уласнае даследаванне? Калі мы дадаем людзей у катэгорыю "Анархісты N-краіны" ці "Антыфашысты N-краіны", то гэта таксам арыгінальнае даследаванне? [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 13:22, 22 лютага 2026 (+03) *:: Ты, калега, мабыць таксама шмат з чым і шмат з кім змагаешся. І ў Беларусі ты не адзін такі, але катэгорыі "Змагары з Беларусі" мы не будзем ствараць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:24, 22 лютага 2026 (+03) *:Няма тут уласнага даследавання, літвінізм сфармуляваны Баранаўскасам, то-бок прынамсі ў нейкай паралельнай рэчаіснасці ён ёсць. На гэта лёгка знайсці аўтарытэтныя крыніцы ў адпаведным артыкуле. Практычна "з'ява" ў гэтай рэальнасці прызнана пагрозай нацыянальнай бяспецы Літвы і з ёю змагаюцца, ёсць заявы ад Дэпартамента бяспекі і іншых ведамстваў. Адпаведна, ёсць змагары. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:10, 12 сакавіка 2026 (+03) :: Змагары ёсць, і што з таго вынікае? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:19, 12 сакавіка 2026 (+03) ::: Катэгорыю "Змагары" створым? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:22, 12 сакавіка 2026 (+03) ::::[[:Катэгорыя:Праціўнікі літвінізму]] або [[:Катэгорыя:Крытыкі літвінізму]]. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:24, 12 сакавіка 2026 (+03) :::Нічога не вынікае, проста змагары, як Партос казаў: "я б'юся, бо б'юся", -- значыць, яны бачаць у гэтым сэнс. Калі "змагары" здаюцца ўжо занятымі, можна "праціўнікі", рэдкая наогул катэгорыя ў Вікіпедыі, але ёсць [[:fr:Catégorie:Opposant|Catégorie:Opposant]]. Звычайна абмяжоўваецца ўсё прыхільнікамі розных плыняў, але тут здаецца ніяк не абмяжуешся. [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:22, 12 сакавіка 2026 (+03) :::: Абмяжуешся. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:25, 12 сакавіка 2026 (+03) ::::: Не трэба навешваць на сучаснікаў ярлыкоў. Рэдактарам Вікіпедыі не стае для гэтага аўтарытэту. Хай спачатку вырашыць экспертная супольнасць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:30, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::Здаецца, "крытыкі" якраз тая форма, што прызнаецца як ВП:НПГ [[:en:Category:Writers_of_social_and_political_criticism|Category:Writers of social and political criticism]]. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:31, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::: Critics of liberalism (1 P) — вось дык напаўненне катэгорыі! Не чытаюць англамоўныя беларускай прэсы. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:37, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::::Яны іншае чытаюць <bdi>Critics of feminism</bdi> (2 C, 217 P). --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:41, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::::: Critics of artificial intelligence — цэлых 22, на чале з Папам Рымскім. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:44, 12 сакавіка 2026 (+03) ::::::::: Наконт непрыняцця фемінізму — харошы прыклад, комплексы ВікіРэдактараў раскрывае красамоўна. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:57, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::::::: Змагары з мультыкультуралізмам ёсць, а змагароў з нацыяналізмам няма. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:09, 12 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ператварыў на [[:Катэгорыя:Крытыкі літвінізму]] і далучыў да адпаведнай надкатэгорыі. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 12:59, 13 сакавіка 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Культурныя спрэчкі]] == {{закрыта}} * {{выдаліць}}, вынік уласнага даследавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:20, 22 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Знайшліся інтэрвікі, намінацыю закрыў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:39, 12 сакавіка 2026 (+03) == [[Дыльнозахон Каттахонова]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:35, 10 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена, дрэнны машынны пераклад, таксама пытанні па значнасці. Можаце нармальна перапісаць у сваёй прасторы імёнаў і паведаміць адміністратарам, калі напішаце нешта адэкватнае. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:02, 12 сакавіка 2026 (+03) == [[Саунтрэс]] == {{закрыта}} * {{выдаліць}}, значнасць не пераўзыходзіць навіннай. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 12:09, 28 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Вікіпедыя - не слоўнік. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:46, 3 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена па тых жа прычынах, што і чыназес. Значнасці не паказана.[[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:01, 12 сакавіка 2026 (+03) == [[Чыназес]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Не слоўнік. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:44, 3 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул быў хутка выдалены, значнасць выразна не паказана. Да таго ж, зноскі на Вікіпедыю — гэта вяршыня. Калі нехта захоча аднавіць старонку і будзе паказана выразна значнасць, спачатку перапішыце нармальна на сваёй падстаронцы і потым паведамце адміністратарам.[[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 18:59, 12 сакавіка 2026 (+03) == [[Жан-Луі Гасэ]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 13:00, 9 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Каб выставіць артыкул да выдалення, трэба зайсці праз закладку ''правіць'' у акенца рэдагавання артыкула, у першым радку паставіць '''<nowiki>{{да выдалення|}}</nowiki>'''. Працэдура выстаўлення старонкі да выдалення не была выканана, прапанова засталася без рэагавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:06, 9 сакавіка 2026 (+03) == [[Мачулішчы (аэрадром)]] == {{закрыта}} Большая частка тэкста абаронена аўтарскімі правамі і супадае з тэкстам, размешчаным у выданні «Наша Ніва» (артыкул «Мачулішчы, Мачулішчы… А што значыць па-беларуску „мачулішча“?»). Не быў прадстаўлены відавочны дазвол ад уладальнікаў матэрыялу на яго свабоднае распаўсюджанне. Як патэнцыйнае парушэнне аўтарскіх правоў прыйдзецца выдаліць інфармацыю, якая слова ў слова супадае з інфармацыяй у гэтым артыкуле. Тое, што застанецца, да артыкула не будзе дацягваць. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:38, 7 сакавіка 2026 (+03) :па-першае, я сам і ёсць аўтарам таго тэксту ў НН. па-другое, я цяпер істотна дапоўніў артыкул, ён павялічыўся ў некалькі разоў. [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 21:43, 7 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул дапрацаваны і захаваны. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 22:47, 8 сакавіка 2026 (+03) == [[Янка Тарчэўскі]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, няма значнасці. --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 23:02, 14 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. Жахліва аформлена, няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:08, 20 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Значнасці няма. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:49, 3 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць кансэнсус за выдаленне. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:24, 4 сакавіка 2026 (+03) == [[AniBel]] == {{закрыта}} Аматарская суполка. Распаўсюджванне пірацкага кантэнту. Вікіпедыя — не каталог.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:59, 7 лютага 2026 (+03) :Ого, некалькі месяцаў вісеў артыкул і толькі зараз апомніліся. Прам сьмешна з гэтага [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:57, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, аргументаў дзеля захавання артыкула не бачна. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:26, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:46, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 01:06, 16 лютага 2026 (+03) == [[Лагодны Цмок]] == {{закрыта}} Значнасць прадмету артыкула пастаўлена пад сумненне. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:32, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Гэта звесткі не для Вікіпедыі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:26, 9 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:45, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 01:05, 16 лютага 2026 (+03) == [[СонейкаПрадакшн]] == {{закрыта}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:00, 7 лютага 2026 (+03) :Новы этап у перакладніцкай сферы (дубляваньне і адаптацыя тэксту). Таксама гэтая і ўсе іншыя каманды з'яўляюцца часткай гісторыі і рабілі у той ці іншай ступені ўклад у беларускую культуру. [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 22:01, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:22, 8 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі. {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:58, 16 лютага 2026 (+03) == [[Скрынка (сеціва)]] == {{закрыта}} Няма значнасці. Вікіпедыя — не каталог.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:56, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, проста старонка ў сеціве. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:15, 7 лютага 2026 (+03) :Таксама трэба выдаліць старонкі пра Анібел і Лагодны Цмок, бо Вікіпедыя — не каталог [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:48, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:46, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:56, 16 лютага 2026 (+03) == [[Зьнічка (сеціва)]] == {{закрыта}} Проста сайт з пірацкім кантэнтам. Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:55, 7 лютага 2026 (+03) :Anibel і Лагодны Цмок таксама проста сайты з пірацкім кантэнтам, але старонкі пра іх існуюць [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:47, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:06, 8 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі. {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:53, 16 лютага 2026 (+03) == [[Bilbo's]] == {{закрыта}} Аматарская суполка. няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:57, 7 лютага 2026 (+03) :Анібел і Лагодны Цмок таксама аматарскія суполкі, але старонкі пра іх існуюць. Пра значнасьць напісана ў адпаведным разьдзеле. Ініцыятыва з'яўлялася новым этапам у перакладніцкай сферы. [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:55, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:23, 8 лютага 2026 (+03) :<nowiki>{{Супраць}}</nowiki> <nowiki>{{Пакінуць}}</nowiki> Учора не адразу ўбачыў як гэтыя знакі ставіць. Я адкажу за ўсе артыкулы, якія перанёс учора з іншай беларускай Вікіпедыі. Галоўная значнасьць гэта гісторыя. Усе гэтыя праэкты з'яўляюцца часткай гісторыі. Так, для звычайнай гісторыі (якую сабе людзі ўяўляюць) гэта ня мае каштоўнасьці. Аднак сёньня ё розныя гісторыі, напрыклад: гісторыя навукі, паўсядзёнасьці, мастацтва і г.д. І ўжо для гісторыі аматарскага перакладу гэтыя старонкі прадстаўляюць каштоўнасьць, бо з'яўляюцца крыніцай у дасьледаваньнях. Таксама гэтыя артыкулы даюць зразумець як разьвіваўся аматарскі пераклад, пасьлядоўнасьць падзей. Таксама ўклад у беларускую культуру, новыя падыходы ў аматарскім перакладзе, што зноў жа карысна для гісторыі і дасьледаваньняў. :Таму ўсе артыкулы пра праэкты варта пакінуць! [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 14:39, 8 лютага 2026 (+03) ::Мда... штосьці не працуюць гэтыя шаблоны [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 14:39, 8 лютага 2026 (+03) ::: [[Вікіпедыя:Значнасць]] — вось неяк так. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:06, 9 лютага 2026 (+03) ::::Пачытаў, і артыкул мае значнасьць. У публічных крыніцах не напісана (і ня будзе), але значнасьць апісана вышэй, што таксама дазваляецца як значнасьць. [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 18:43, 9 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:42, 16 лютага 2026 (+03) == [[Кінакіпа]] == {{закрыта}} Няма значнасці, проста сайт з пірацкім кантэнтам. Хоць для беларускай мовы ў сённяшніх умовах гэта і мае пэўную значнасць, але для энцыклапедыі каталог пірацкага відэа — перабор.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:54, 7 лютага 2026 (+03) :Анібел і Лагодны Цмок таксама проста сайты з пірацкім кантэнтам. Тыя артыкулы таксама варта выдаліць. [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:50, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі. {{закрыта-канец}} === Вынік === Рэклама сайта с пірацкім кантэнтам. Значасці няма. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:35, 16 лютага 2026 (+03) == [[На чатырох Верацеях]] == {{закрыта}} Вікіпедыя — не даведнік для вандроўнікаў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:10, 16 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:32, 16 лютага 2026 (+03) == [[Арцём Халяеў]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, не артыкул. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 12:28, 14 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === У вызначэнні — толькі тры словы. Значнасць асобы не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:30, 16 лютага 2026 (+03) == [[Уладзіслаў Шылюк]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:43, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, згодны, што проста быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:24, 5 лютага 2026 (+03) :: Калега [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]], тут больш істотна, што агульны крытэрый значнасці не выконваецца, то бок асоба ў артыкуле бадай не апісана. А ў прынцыпе мы прафесійных спартоўцаў паважаем, і якасныя артыкулы пра іх у БелВікі могуць існаваць, нават калі людзі й не мелі шматгадовай выбітнай кар'еры. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:30, 5 лютага 2026 (+03) :::Зразумела, дзякуй. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:23, 6 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:31, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:23, 14 лютага 2026 (+03) == [[Леанід Цітоў]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:46, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана, быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:25, 5 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:32, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:22, 14 лютага 2026 (+03) == [[Аляксей Сірчанка]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:51, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана, быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:26, 5 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:32, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:20, 14 лютага 2026 (+03) == [[Антон Самсонаў]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:51, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана, быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:26, 5 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:32, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:19, 14 лютага 2026 (+03) == [[Іван Кухарэнка]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:55, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана, быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:27, 5 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:33, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:46, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:16, 14 лютага 2026 (+03) == [[Марыя Пархімчык]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:46, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Рэкламны артыкул без нармальных крыніц.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:05, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} Вы лічыце, што сябра Саюзу пісьменьнікаў не можа быць адзначаны ў вікіпэдыі? А калі яе жыцьцяпіс пазначаны на Міжнароднага саюзу беларускіх пісьменьнікаў? [https://bellit.info/persons/abukhovich-alhjerd.html Міжнародны саюз беларускіх пісьменьнікаў// Асобы] Ці гэта таксама не значна? :) --[[Удзельнік:Dzejka|Dzejka]] ([[Размовы з удзельнікам:Dzejka|размовы]]) 22:36, 21 студзеня 2026 (+03) :: Калега [[Удзельнік:Dzejka|Dzejka]], сапраўды такі склаўся ў БелВікі звычай, што адной толькі прыналежнасці да пісьменніцкага саюза недастаткова для пацвярджэння энцыклапедычнай значнасці творцы. Тут бы пашукаць рэцэнзій на яе творы ў аўтарытэтных крыніцах ці нейкіх іншых сведчанняў прызнання яе творчасці крытыкай. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:48, 21 студзеня 2026 (+03) {{Выдаліць}} Пагаджуся, што можна выдаліць [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 19:50, 28 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Пакуль што энцыклапедычная значнасць не паказана. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:22, 5 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:07, 9 лютага 2026 (+03) == [[Павел Слюнькін]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 16 студзеня 2026 (+03) ::'''Асоба лічыцца значнай, калі яна досыць падрабязна апісана ў [[Вікіпедыя:Аўтарытэтныя крыніцы|надзейных]] [[Вікіпедыя:Не ўласнае даследаванне|другасных крыніцах]], [[Вікіпедыя:Правяральнасць|незалежных]] ад яе, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці:''' ::https://rm.coe.int/report-addressing-the-specific-challenges-faced-by-the-belarusians-in-/1680ab3442 ::https://www.ibanet.org/Belarus-the-human-cost-of-the-crackdown-on-dissent ::https://www.gmfus.org/belarus-change-tracker-seeing-trends-through-news-fog ::https://bct.expert/be/about/ ::https://lmc.icds.ee/speaker/pavel-slunkin/ ::https://georgiatoday.ge/pavel-slunkin-belarus-lessons-for-georgia/ ::https://cepa.org/author/pavel-slunkin/ ::https://ecfr.eu/profile/pavel_slunkin/ ::https://belinstitute.com/en/news/review-2021-forecast-2022 ::https://ex-press.live/rubrics/politika/2024/06/19/eks-diplomat-pavel-slyunkin-zapad-ne-gotov-idti-na-ustupki-lukashenko-no-ostorozhnichaet-opasayas-ego-sprovocirovat ::https://www.dw.com/ru/jeks-diplomat-zadacha-es-nashhupat-protivorechija-mezhdu-lukashenko-i-putinym/a-59295981 ::https://nashaniva.com/ru/328408 ::https://pozirk.online/ru/longreads/85750/ ::https://newbelarus.vision/artykuly/pavel-slyunkin-ob-izmeneniyax-v-mide-vedomstvo-mozhet-nabirat-luchshix-specialistov/ ::https://gazetaby.com/post/slyunkin-esli-svoboda-mnenij-dlya-vas-ne-priemlemy-to-poluchitsya-ne-g/202762/ ::https://news.zerkalo.io/life/86489.html ::??? [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:47, 19 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. Значнасці няма.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:21, 16 студзеня 2026 (+03) ::Значнасць асоб у Вікіпедыі вызначаецца па наступных крытэрах: ::Асоба лічыцца значнай, калі яна досыць падрабязна апісана ў [[Вікіпедыя:Аўтарытэтныя крыніцы|надзейных]] [[Вікіпедыя:Не ўласнае даследаванне|другасных крыніцах]], [[Вікіпедыя:Правяральнасць|незалежных]] ад яе (+). ::Асоба зрабіла шырокавядомы ўнёсак, які стаў прызнаным фактам у яе галіне дзейнасці (+). ::Навукоўцы, '''даследнікі''', філосафы (для зручнасці назавем іх «[[навуковы свет]]») даволі ўплывовыя ў навуковым свеце без згадвання іх біяграфій у другасных крыніцах (+). ::'''На сённяшні дзень беларусаў-экспертаў у замежных аналітычных цэнтрах можна пералічыць па пальцах адной рукі. Не разумею вашую пазіцыю па «нязначнасці».''' [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:28, 19 студзеня 2026 (+03) ::: тут трэба дадаткова паказаць, наколькі гэта асоба ўплывовая ў навуковым свеце; покуль што значнасць даследчыка прамалёўваецца, але не пацвярджаецца. Аднога факту работы ў даследчым цэнтры недастаткова. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:46, 21 студзеня 2026 (+03) ::::Эксперт па Беларусі якога цытуюць the New York Times, DW, France24, Atlantic Council, etc падаецца значнай асобай у галіне. ::::: Асоба лічыцца значнай, калі яна досыць падрабязна апісана ў [[Вікіпедыя:Аўтарытэтныя крыніцы|надзейных]] [[Вікіпедыя:Не ўласнае даследаванне|другасных крыніцах]], [[Вікіпедыя:Правяральнасць|незалежных]] ад яе (+). ::::[[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 17:25, 21 студзеня 2026 (+03) ::::: [[Удзельнік:Francišak Skaryna]], ты пачтай, што ніжэй напісана вялікімі чырвонымі літарамі пра т.зв. ''Агенцтва еўраатлантычнага супрацоўніцтва''. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:35, 21 студзеня 2026 (+03) :::::: Калі ты не хочаш артыкул пра асобу дапрацаваць, то і гэта старонка будзе выдалена. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:38, 21 студзеня 2026 (+03) :::::::Сторонка будзе выделеная таму што: :::::::а) вы паводзіце сябе як хамло :::::::б) вам не падабаецца персаналія :::::::? [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 17:58, 21 студзеня 2026 (+03) :::::::Прашу вас звяртацца да мяне на «вы» і спыніць хамства ў мой бок. Тое, што вы даўні карыстальнік Вікіпкедыі не дае вам аніякага права па-хамску ставіцца да іншых удзельнікаў. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:00, 21 студзеня 2026 (+03) ::::::Мне падаецца, што выдаленне артыкулаў праз суб'ектыўнае меркаванне і стаўленне асобных карыстальнікаў да персаналіяў і аб'ектаў з'яўляецца вандалізмам. Няма ўпэўненнасці, што шантаж удзельнікаў адпавядае духу Википедыі. Чаму вы грубіце замест таго, каб разам дапрацаваць артыкул і зрабіць Вікіпедыю лепш для карыстальнікаў не абазнаных у беларускіх арганізацыях і асобах? [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:05, 21 студзеня 2026 (+03) : {{выдаліць}}, не бачна жадаючых палепшыць артыкул, а ў існым выглядзе яго змест не пацвярджае энцыклапедычнай значнасці асобы. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:07, 21 студзеня 2026 (+03) ::Калі ласка, прапануйце катэгорыі для паляпшэння. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:38, 21 студзеня 2026 (+03) ::У артыкуле 10 спасылак на аўтарытэтныя незалежныя крыніцы, якія апісваюць асобу і спасылаюцца на публікацыі даследчыка ў ягонай галіне экспертызы – што, безумоўна, пацвярджае энцыклапедычную значнасць асобы. Я з задавальненнем дадам патрэбныя катэгорыі, але давайце працаваць канструктыўна разам, а не антаганістычна. Дзякуй, калегі. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:42, 21 студзеня 2026 (+03) {{Выдаліць}} Пагаджуся, што трэба выдаліць [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 19:43, 28 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:05, 9 лютага 2026 (+03) == [[Таццяна Мiкалаеўна Мiкушына]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:38, 21 студзеня 2026 (+03) ::Дадзены артыкул можа адпавядаць крытэрам значнасці для пісьменнікаў. У правілах вызначана, што значнымі з'яўляюцца "Аўтары … і іншыя прадстаўнікі творчых прафесій  ... твор (або творы) якіх прыцягнулі значную ўвагу крытыкаў." ::У артыкуле ёсць спасылкі на 5 рэцэнзій профільных навукоўцаў на кнігі Т. Мікушынай: рэлігіязнаўцы і філосафа на кнігі духоўнага зместу, гісторыка на кнігу гістарычнага зместу і г.д. ::На старонцы абмеркавання дадзенага артыкула як на загану ўказвалася на тое, што дадзены артыкул раней выдаляўся ў расійскай вікіпедыі. Аднак у тыя гады, калі ён выдаляўся, яшчэ не было тых крыніц, якія азначаныя ў беларускім артыкуле, або былі адзінкі з іх. Палова крыніц датуецца 2019-2022 гадамі. ::Апроч рэцэнзій навукоўцаў інфармацыя пра Т. Мікушыну ёсць у рэлігіязнаўчай  манаграфіі "Тэасофiя без межаў: мiжкультурныя i мiждысцыплiнарныя перспектывы сучаснага эзатэрычнага руху", у дакладзе профільнага дзярж. дэпартамента прэм’ер-міністру Францыі пра стан спраў у асяроддзі новых рэлігійных рухаў, у аналітычных артыкулах нацыянальнага інфарм. агенцтва Украіны "УкрІнфарм", агульнарасійскай газеты "Новыя весткі". [[Удзельнік:Алесандр Бусел|Алесандр Бусел]] ([[Размовы з удзельнікам:Алесандр Бусел|размовы]]) 15:24, 21 студзеня 2026 (+03) ::Таксама ў зносках дадзенага артыкула ёсць інфармацыя, што кнігі гэтага аўтара перакладзеныя і апублікаваныя на 11 мовах (крыніца з назвай "Бiяграфiя Мікушынай Таццяны Мікалаеўны"). [[Удзельнік:Алесандр Бусел|Алесандр Бусел]] ([[Размовы з удзельнікам:Алесандр Бусел|размовы]]) 12:34, 22 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:32, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Значнасць не паказана.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:03, 21 студзеня 2026 (+03) :: Пане [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]], то мо прагаласуйце і наконт гандбалістаў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:15, 26 студзеня 2026 (+03) {{Выдаліць}} Аўтарка тэасофскай макулатуры [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 20:10, 28 студзеня 2026 (+03) : [[Удзельнік:DenisBorum]], у Вікіпедыі маюць існаваць артыкулы пра асоб з экстравагантнымі поглядамі, калі іх меркаванне асветлена ў дастатковым аб'ёме ў аўтарытэтных крыніцах. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:13, 28 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} па [[ВП:БС]], аўтарытэтнасць крыніц сумнеўная. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:35, 5 лютага 2026 (+03) : {{Пакінуць}} Дадаў у артыкул інфармацыю пра тое, што кнігі дадзенага аўтара перакладзеныя і апублікаваныя на 11 мовах. Шырокае распаўсюджанне кніг па краінах свету выяўляецца і ў крыніцах. Рэцэнзіі напісаныя навукоўцамі розных краін: Украіна (Ю. Заўгародны), Германія (B. Seidel-Dreffke), Партугалія (D. Metilka), Расія (А. Салаўёў, М. Скуратоўская). Таксама і аналітычныя матэрыялы: Германія (H. Krämer), Францыя (G. Fenech), Украіна (Укрiнформ), Расія (Книжная Индустрия, Новые Известия).--[[Удзельнік:Алесандр Бусел|Алесандр Бусел]] ([[Размовы з удзельнікам:Алесандр Бусел|размовы]]) 15:00, 5 лютага 2026 (+03) : {{Пакінуць}} артыкул напісаны не бездакорна, пра каштоўнасць творчасці таксама можна спрачацца, але найбольш мяне цікавяць крыніцы, дзе я не бачу спасылак на першасныя крыніцы, што ўжо надае ўпэўненасці ў тым, што гэты артыкул на галаву вышэй большасці намінантаў тут, хаця вядома, што частку крыніц можна назваць афіляванай. Як варыянт, можна пакінуць шаблон пра тое, што значнасць асобы ставіцца пад пытанне. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:36, 6 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Цікавасць з боку навуковага свету дадае значнасці дзейнасці асобы. Старонка захавана, але значнасць аб’екта артыкула ставіцца пад сумненне. Адпаведны шаблон на старонцы захаваны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:43, 6 лютага 2026 (+03) == [[Губбет Аннет Алексееўна]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 13:01, 3 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, тэкст нечытальны, ды й значнасці ў персоны няма. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:44, 3 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана ([[ВП:ЗА]]), біяграфія сучасніка ўвогуле без крыніц ([[ВП:БС]]). --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:41, 5 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Машынны пераклад, значнасць асобы не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:45, 5 лютага 2026 (+03) == [[Нізам DRedd]] == {{закрыта}} Значнасць прадмету артыкула не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 10:08, 22 лістапада 2025 (+03) :Значымасць асоб у Вікіпедыі не з’яўляецца вынікам аднаразовага згадвання ў СМІ. Паводле прынцыпаў энцыклапедычнай значнасці, яна павінна пацвярджацца шматразовым, незалежным і надзейным асвятленнем у аўтарытэтных крыніцах. У выпадку з Нізамам DRedd гэтая ўмова цалкам выконваецца. Яго дзейнасць асвятлялася неаднаразова і ў розных фарматах: :публікацыі ў медыя, рецэнзіі на музычныя рэлізы, інтэрв’ю і асобныя матэрыялы пра творчасць. :Такі аб’ём незалежнай інфармацыі сведчыць пра тое, што Нізам DRedd мае ўстойлівую публічную прысутнасць, а яго праца атрымала заўважную ўвагу з боку розных крыніц, што адпавядае крытэрыям значымасці для артыкулаў пра дзеячоў культуры. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 14:34, 22 лістапада 2025 (+03) :: Асоба мае чымсьці істотна вылучаюцца з агульнага шэрагу творцаў. Тут не бачна нічога асаблівага, акрамя згадак у медыях. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:38, 22 лістапада 2025 (+03) ::: Ні ў рускім, ні ў казахскім раздзелах артыкула няма, чаго так? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:40, 22 лістапада 2025 (+03) ::::Паважаны калега, хачу звярнуць увагу, што патрабаванне «асоба павінна істотна вылучацца з агульнага шэрагу творцаў» не з’яўляецца часткай крытэрыяў значнасці ў Вікіпедыі. Гэта суб’ектыўная ацэнка, якая не замацавана ў правілах. Паводле дзеючых палітык — у тым ліку ВП:Значнасць і ВП:Аўтарытэтныя крыніцы — єдыным крытэрыем значнасці для асоб з’яўляецца шматразовае, істотнае і незалежнае асвятленне дзейнасці асобы ў аўтарытэтных крыніцах. ::::У артыкуле гэтая ўмова выконваецца: існуюць ::::- шматразовыя публікацыі, ::::- незалежныя рэцэнзіі, ::::- інтэрв’ю, ::::- асобныя матэрыялы пра творчасць, ::::што сведчыць пра наяўнасць устойлівага, значнага і незалежнага асвятлення, менавіта таго, што патрабуюць правілы. ::::Правілы не прадугледжваюць дадатковага крытэрыя (асаблівай унікальнасці) або (вылучэння з агульнага шэрагу), такая ацэнка можа быць асабістым меркаваннем, але яна не можа замяняць сабой нормы Вікіпедыі. Калі ў Вас ёсць заўвагі да канкрэтных крыніц, гатовы абмеркаваць і дапоўніць артыкул, але, паводле палітык Вікіпедыі, наяўнасць шматлікіх незалежных і надзейных матэрыялаў ужо пацвярджае энцыклапедычную значнасць. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 14:51, 22 лістапада 2025 (+03) :У артыкуле, відавочна, можна пачысціць шмат інфармацыі з першасных крыніц, ёсць сцверджанні без крыніц. Але нібы ёсць нейкія другасныя, хоць і выглядаюць досыць слабавата. У любым выпадку, бачу нейкую зацікаўленасць грамадскасці, таму я хутчэй {{супраць}} выдалення. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 22:59, 22 лістапада 2025 (+03) ::Дзякуй, калега. Я без праблем дапрацую артыкул, прыбяру з яго неадпаведныя першасныя звесткі і забяспечу актуалізацыю інфармацыі ў адпаведнасці з патрабаваннямі Вікіпедыі. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 11:06, 23 лістапада 2025 (+03) : [[Удзельнік:Viktorius001]], назвы сінглаў і альбомаў мусяць быць перакладзены на беларускую мову. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:07, 24 лістапада 2025 (+03) ::Добры дзень, прашу прабачэння, я выправлю. Скажыце, калі ласка, ці можна пісаць арыгінальную назву побач у дужках? Ці патрабуецца толькі беларускамоўны варыянт? [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 11:38, 24 лістапада 2025 (+03) :::так, можна, нават трэба. Нават я бы сказаў, што пераклад трэба ў дужкі [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:34, 24 лістапада 2025 (+03) ::Усё гатова, калегі. Калі будуць яшчэ пытанні, я гатовы абмеркаваць і дапрацаваць. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 18:19, 24 лістапада 2025 (+03) :::Нічога не гатова. Пачысціў вельмі артыкул, вельмі шмат смецця. Цяпер крыху адэкватней выглядае, але, вядома, слаба. Таксама адчуваю, што вы ўсё робіце праз інструменты генератыўнага штучнага інтэлекту. Давайце хаця б тут, у размовах, пазбягайце гэтага, гэта маветон, непрыемна ад такога [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:10, 24 лістапада 2025 (+03) ::::Так, бачу, вы добра пачысцілі, дзякуй, але я проста спрабаваў выстроіць храналогію [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 21:56, 24 лістапада 2025 (+03) : {{Выдаліць}} Адсутнасць крыніц, якія пацвярджаюць значнасць. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:47, 25 лістапада 2025 (+03) ::Паважаны калега, грамадскі інтарэс гэты сабджэкт, безумоўна, мае. У абарону артыкула скажу, што я буду весці актуалізацыю ўсіх сваіх артыкулаў і абавязкова буду іх дапоўніваць. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 20:55, 28 лістапада 2025 (+03) : [[Удзельнік:Plaga med]], але ж дзе тут мы бачым гэтага рэпера вышэй за 34-ю пазіцыю? Нейкі культ асобы местачковы ў яго, кшталту сябры ў клуб прыйшлі, а так не хадзілі, покуль ён хварэў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:23, 21 студзеня 2026 (+03) ::нельга ігнараваць публікацыі на розных сайтах рознай ступені ангажаванасці. Але пагаджаюся, што слабенька гэта ўсё. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:10, 21 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Можна сказаць, што дзейнасць творчай асобы досыць падрабязна асветлена, але невідавочна, што яна выбіваецца з агульнага шэрагу. Таму значнасць аб’екта артыкула пастаўлена пад сумненне. Старонка захавана з даданнем адпаведнага шаблону. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:20, 4 лютага 2026 (+03) == [[Святлана Абдулаева]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:47, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}}, фактаў публікацый у аўтарытэтных беларускіх выданнях можа быць дастаткова, каб прызнаць, што творца выбіваецца з агульнага шэрагу; біяграфічных звестак на старонцы таксама даволі багата. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:42, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Ізноў нейкая значнасць асоба толькі з той нагоды, што ў яе ёсць кніга.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:04, 21 студзеня 2026 (+03) :: [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]], не толькі з той нагоды, што ў яе ёсць кніга. Абзац перад вашым пастом перачытайце, калі ласка. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:14, 21 студзеня 2026 (+03) ::: Наконт значнасці літаратараў лакальны кансэнсус дасягаўся напр. тут, гл. <s>[[Вікіпедыя:Архіў_запытаў_на_выдаленне/2024 #Канстанцін Пятровіч Бадак]]</s> [[Вікіпедыя:Архіў_запытаў_на_выдаленне/2024 #Кастусь Станіслававіч Турко]] і падобныя. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:22, 21 студзеня 2026 (+03) ::::Пра што вы? Там партызан. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:03, 21 студзеня 2026 (+03) :::: ''фактаў публікацый у аўтарытэтных беларускіх выданнях можа быць дастаткова, каб прызнаць, што творца выбіваецца з агульнага шэрагу; біяграфічных звестак на старонцы таксама даволі багата'', навошта выдуоняцца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:10, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} Трохі яшчэ дадаў інфы. --[[Удзельнік:Dzejka|Dzejka]] ([[Размовы з удзельнікам:Dzejka|размовы]]) 23:13, 21 студзеня 2026 (+03) :: [[Удзельнік:Dzejka|Dzejka]], вычытайце артыкул, калі ласка, правапіс трэба прывесці ў норму. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:58, 28 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} Дададзена спасылка на сайт СБП {{Выдаліць}} У такім выглядзе як цяпер (правапіс, непрацоўныя крыніцы, афармленне), я б артыкул выдаліў [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 20:04, 28 студзеня 2026 (+03) : З правапісам ёсць нюансы, але не крытычныя, тэкст чытальны. Крыніц хапае, спасылкі працуюць. Афармленне прыкладна як у іншых артыкулаў. Не разумею, дзеля чаго кідацца так адразу ў выдалізм. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:22, 28 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === У артыкуле дзейнасць асобы паказана досыць падрабязна. Як літаратарка друкавалася ў агульнанацыянальных выданнях, як лідарка мясцовай супольнасці фігуравала ў навінах. Для прызнання значнасці ў нашым беларускацэнтрычным праекце гэтага дастаткова. Прастаўлены шаблон аб неабходнасці праверкі арфаграфіі. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:55, 3 лютага 2026 (+03) == [[Пашпарт грамадзяніна Паўднёвай Асеціі]] == {{закрыта}} {{Выдаліць}} Адсутнасць значнасці [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 21:53, 27 студзеня 2026 (+03) : Калі ўзяць пад увагу міжмоўную каардынацыю, то гэтыя прадметы маюць значнасць — артыкулы пра іх маюцца ў буйных моўных раздзелах. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:04, 27 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} ёсць артыкулы ў іншых моўных раздзелах. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:55, 28 студзеня 2026 (+03) ::{{пакінуць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:00, 3 лютага 2026 (+03) == [[Пашпарт грамадзяніна Абхазіі]] == {{Выдаліць}} Адсутнасць значнасці [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 21:51, 27 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} ёсць артыкулы ў іншых моўных раздзелах. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:55, 28 студзеня 2026 (+03) :{{пакінуць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:00, 3 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Прадметы і з'явы ў Вікіпедыі прынята паказваць даволі шырока. Таму склаўся кансэнсус, што атрыбуты часткова прызнаных дзяржаў могуць быць тут апісаныя. Старонкі захаваны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:47, 3 лютага 2026 (+03) == Гандбалісты == {{закрыта}} * [[Алег Тарасевіч]] * [[Алег Луня]] * <s>[[Аляксандр Станіслававіч Лукашэвіч]]</s> — выклікаўся ў зборную Беларусі --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:10, 27 студзеня 2026 (+03) * [[Багдан Пазняк]] * [[Мацвей Крэўчык]] * [[Мікіта Шалешка]] Гандбалісты гродзенскага клуба [[ГК Кронан Гродна|«Кронан»]], пра якіх у артыкулах сказана толькі, што яны правялі ў камндзе адзін (не чэмпіёнскі) сезон. Агульны крытэрый значнасці не выконваецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:24, 22 студзеня 2026 (+03) * {{выдаліць}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:33, 27 студзеня 2026 (+03) * {{выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:54, 28 студзеня 2026 (+03) * {{выдаліць}} Пустыя артыкулы, акрамя загалоўкаў наогул нічога [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 20:22, 28 студзеня 2026 (+03) :{{выдаліць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:09, 3 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Выразны кансэнсус за выдаленне нязначных гульцоў зборнай. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:11, 3 лютага 2026 (+03) : [[Удзельнік:Plaga med]], старонак пра гульцоў нацыянальнай зборнай сярод выдаленых няма. Прыналежнасць да яе можа надаць спартоўцу значнасці безумоўна. І кансэнсус дагэтуль складваўся менавіта так. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:13, 3 лютага 2026 (+03) ::выбачаюся, не так сфармуляваў. Гаворка была пра клуб. Таму Лукашэвіча не кранаў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:52, 3 лютага 2026 (+03) == [[Макар Валынкін]] == {{закрыта}} {{выдаліць}} Не бачу значнасці. Будуць прыводзіць прыклад траплення ў доўгі спіс Прэміі Гедройца, але гэта далей не кароткі спіс, куды заходзяць творы, якія суддзі прынамсі чытаюць. Пры такім падыходзе і вузкім літаратурным працэсе ў Беларусі, любога аўтара кнігі можна абазначыць значным толькі паводле таго, што ён выдаў кнігу і трапіў у доўгі спіс якой-небудзь прэміі. Я так падазраю, сапраўдным аўтарам артыкула і ёсць сам герой.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:02, 21 студзеня 2026 (+03) * {{Пакінуць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:12, 21 студзеня 2026 (+03) :Якраз пра ўсіх, хто трапіў у лонг-лісты прэмій з аўтарытэтным журы, хачу артыкул і стварыць, як пра аўтараў, так і пра дызайнераў-ілюстратараў. Калі пра іх будзе дастаткова інфы ў адпаведнасці з [[Вікіпедыя:Значнасць#Агульны_крытэрый_значнасці|агульным крытэрыем значнасці]]. У гэтым выпадку дастаткова як да чалавека, якому 25 гадоў толькі пагатоў. У нас пра спартсменаў наогул толькі вага і пол, проста за факт дасягнення, а тут як па мне поўны спіс патрэбнага. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 16:24, 21 студзеня 2026 (+03) ::Я б спартоўцаў таксама выдаляў, вельмі шкада, што склаўся такі міжмоўны кансэнсус наконт іх. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:59, 21 студзеня 2026 (+03) ::: Старонкі пра спартоўцаў без энцыклапедычнай значнасці з БелВікі выдаляліся шматразова, часамі і без абмеркавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:08, 21 студзеня 2026 (+03) ::Аўтар артыкула я, гэта з гісторыі ж бачна. У тэксце няма ацэнак, толькі апісальнае апавяданне. Наконт лонг-ліста, ён фарміруецца з шырэйшага спісу, то-бок журы чытае ўсё, што дасылаюць/намінуюць і ў лонг-ліст выбіраюць ўжо ўдзельнікаў на наступны тур (шорт-ліст) выбару. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 17:31, 21 студзеня 2026 (+03) ::: Пане Максіме, дазволь часамі называць цябе Макарам. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:33, 21 студзеня 2026 (+03) :::Нібы я не ведаю выпадкаў, калі просяць стварыць артыкул на ўжо падрыхтаваным загадзя матэрыяле. Але калі твае ўласныя памкненні — то няхай. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:33, 27 студзеня 2026 (+03) {{Устрымліваюся}} Малады хлопец, я б даў яму шанец і не спяшаўся б зараз выдаляць артыкул пра яго [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 20:19, 28 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Дзейнасць асобы апісана ў другасных крыніцах даволі падрабязна, прыклад траплення ў доўгі спіс Прэміі Гедройца таксама пацвярджае, што асоба выбіваецца з агульнага шэрагу. Старонка захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:06, 2 лютага 2026 (+03) == [[Пекла на Венеры]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:50, 2 снежня 2025 (+03) ::Прабачайце канешне, але ў чым вымяраецца значнасць літаратурнага твору? [[Удзельнік:HK-47|HK-47]] ([[Размовы з удзельнікам:HK-47|размовы]]) 18:55, 2 снежня 2025 (+03) ::: Калі не задумвацца пра значнасць, то можна наствараць артыкулаў пра кожны верш Янкі Купалы і Аляксандра Пушкіна, агульнапрызнаных класікаў беларускай і рускай літаратур, не кажучы нават пра значна менш вядомых аўтараў. Наяўнасць надрукаванага ці апублікаванага ў сеціве верша, апавядання, нават кнігі (цяпер за грошы можна надрукаваць амаль усё, што заўгодна) аўтаматычна не надае значнасць гэтаму твору. Раю паглядзець [[:ru:Википедия:Критерии значимости литературных произведений|тут]] і [[:uk:Вікіпедія:Критерії значущості/Книги|тут]]. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 19:59, 2 снежня 2025 (+03) ::::трэба на беларускую перакласці :) ::::Можа асобны праект зрабіць па перакладзе такіх старонак, а тое шмат спасылаемся на іншыя моўныя версіі. Ствараецца фальшывае ўражанне, што правілы з іншых вікі аўтаматычна стасуюцца ў беларускай вікі, што не праўда [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:33, 3 снежня 2025 (+03) ::::: [[Удзельнік:Plaga med]], вы падтрымліваеце выдаленне гэтага артыкула праз адсутнасць значнасці, ці не? Маем канкрэтны кейс і маем знайсці кансэнсус. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:13, 3 снежня 2025 (+03) ::::::так, забыў напісаць. Адносна намінацыі, значнасць не паказана, таму калі не будзе выпраўлена на працягу намінацыі — {{выдаліць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:59, 3 снежня 2025 (+03) : {{выдаліць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:15, 3 снежня 2025 (+03) * На сайце {{Не перакладзена 5|Лаборатория Фантастики|Лаборатория Фантастики|ru|Лаборатория Фантастики}} рэйтынг твора 7,8 з 10,0; на сайце {{Не перакладзена 5|LiveLib.ru|LiveLib.ru|ru|LiveLib.ru}} — 3,3 з 5,0. ([https://fantlab.ru/work28843] і [https://www.livelib.ru/book/1008522568-ad-na-venere-yurij-brajder-nikolaj-chadovich]) [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 22:06, 6 снежня 2025 (+03) ** [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]], і як мы маем гэта інтэрпрэтаваць? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:26, 6 снежня 2025 (+03) **:Я не ведаю, наколькі гэтыя агрэгатары аўтарытэтныя, але там ёсць рэцэнзіі, на падставе якіх будуецца гэтая адзнака. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 14:26, 7 снежня 2025 (+03) **:: Дык ацаніце аўтарытэтнасць рэцэнзентаў, ці гэта размова дзеля размовы? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:32, 7 снежня 2025 (+03) **:::Я не ведаю, як гэта зрабіць. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 14:43, 7 снежня 2025 (+03) *:факт наяўнасці ацэнак чытачоў на агрэгатарах не з’яўляецца крытэрыем значнасці [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:41, 7 снежня 2025 (+03) *::Значнасць літаратурнага твору вымяраецца не самім фактам апублікавання, а тым, што пішуць наконт яго (рэцэнзіі, навуковыя артыкулы і гэтак далей). Пры гэтым водгукі чытачоў значнасць той жа аповесці канешне не паказваюць. Прывяду прыклад твору: «[[Пакахай мяне, салдацік]]» Васіля Быкава, дзе можна бачыць і артыкул (нават не адзін), які тычацца аповесці, і намінацыю на «Рускі Букер». З аповесцю «Пекла на Венеры» усё цяжка. У пошуку я знайшоў артыкул «Повесть Ю. Брайдера и Н. Чадовича «Ад на Венере»: жанровые особенности, конфликт, проблематика», які датаваны 2021 годам, аднак праблема ў тым, што [https://elib.gsu.by/bitstream/123456789/46204/1/Дробышевская_Повесть.pdf гэта спасылка] не адкрываецца. Таму і дапоўніць не атрымаецца. [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Размовы з удзельнікам:Антон 740|размовы]]) 22:47, 7 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Інфармацыя не пацверджана крыніцамі. Адзіная спасылка да тэксту "У першыню апублікавана ў журнале «Парус» у 1988 годзе" не змяшчае пацвярджэнне факта, што гэта было першае апублікаванне. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:23, 28 студзеня 2026 (+03) == [[Іван Чумачэнка]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:10, 24 кастрычніка 2025 (+03) ::Дзень добры! Ці шмат вы ведаеце беларускіх аўтарак (асабліва жанчын) дзіцячых анімацыйных серыялаў, якія сталі вядомыя на ўвесь свет і дасягнулі такой папулярнасці? Вось вам і “значнасць”. [[Адмысловае:Contributions/&#126;2025-30317-95|&#126;2025-30317-95]] ([[Размовы з удзельнікам:&#126;2025-30317-95|размова]]) 13:52, 27 кастрычніка 2025 (+03) ::: А нічога, ананіме, што размова ідзе менавіта пра мужчыну, а не акторку Цітову? Як і іншыя ўдзельнікі я не бачу значнасці. [[Адмысловае:Contributions/&#126;2025-30195-20|&#126;2025-30195-20]] ([[Размовы з удзельнікам:&#126;2025-30195-20|размова]]) 16:51, 27 кастрычніка 2025 (+03) : {{Выдаліць}}, значнасці няма [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 14:59, 27 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Пра асобу ёсць літаратуразнаўчыя артыкулы ў аўтарытэтных выданнях, вершы яго перакладзены на іншыя мовы, у тым ліку беларускую. Старонка дапоўнена і захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:24, 26 студзеня 2026 (+03) == [[Баран (хімія)]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Фрагмент, карэктнасць назвы? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 13:00, 20 кастрычніка 2025 (+03) ::Пытанне ў тым, з якой мовы адаптаваць назву гэтых злучэнняў. Калі мы перакладаем з англійскай мовы, то націск усё ж на першы склад: "bOranes". І, як мне здаецца, такая адаптацыя больш карэктная, чым адаптаваць назву з рускай мовы, у якой націск на другі склад: "борАны". Нажаль, хімічная тэрміналогія на беларускай мове занадта кволая, каб дзесьці пашукаць ужо існуючы варыянт артыкулаў пра дадзеныя злучэнні. [[Удзельнік:Tojtooj|Tojtooj]] ([[Размовы з удзельнікам:Tojtooj|размовы]]) 21:13, 23 кастрычніка 2025 (+03) : У "Слоўніку навучэнца" у арт. "Бор" узгадваюцца ''боравадароды''. Трэба дадаць інфармацыю. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:28, 24 кастрычніка 2025 (+03) :{{Пакінуць}}, але змяніць загаловак на «Гідрыды бора», тады адпадзе пытанне «О ці А?» [https://old.bigenc.ru/chemistry/text/1878901] [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 14:56, 27 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул дапрацаваны, перанесены пад новую назву і захаваны. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 10:07, 26 студзеня 2026 (+03) == [[Сцяпаныч]] == {{закрыта}} Значнасць праекта не пацверджана, можна пра яго распавесці ў артыкуле пра стваральнікаў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:13, 11 кастрычніка 2025 (+03) :перанесці кароткую інфармацыю з белсата ў артыкул пра стваральнікаў. Артыкул — {{выдаліць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:58, 11 кастрычніка 2025 (+03) : {{Выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:49, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:07, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, беларускі серыял пра паліцыю ніякіх водгукаў не атрымаў, нічога не прападзе, калі гэта старонка будзе выдалена. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:10, 22 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не пацверджана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:23, 26 студзеня 2026 (+03) == [[Марыя Феліцыя Друцкая-Любецкая]] == {{закрыта}} Выдаліць Няма значнасці. Яна не мастачка і не літаратар. Уся інфармацыя зводзіцца толькі да інфармацыі пра бацькоў, мужа і дзяцей, што ёсць у артыкуле [[Аляксандр Ксавер’евіч Друцкі-Любецкі]]. --[[Адмысловае:Contributions/&#126;2025-28448-24|&#126;2025-28448-24]] ([[Размовы з удзельнікам:&#126;2025-28448-24|размова]]) 16:02, 11 кастрычніка 2025 (+03) : Шаноўны ананім, [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%90%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%9A%D1%81%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D1%80%E2%80%99%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%94%D1%80%D1%83%D1%86%D0%BA%D1%96-%D0%9B%D1%8E%D0%B1%D0%B5%D1%86%D0%BA%D1%96&diff=5044184&oldid=5037296 хіба лепш] яе партрэтную галерэю змясціць у артыкул пра мужа? Ён жа здэцца тэж не мастак і не літаратар? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:33, 11 кастрычніка 2025 (+03) * {{пакінуць}}, княгіня, вобраз у мастацтве. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:48, 11 кастрычніка 2025 (+03) Пры падвядзенні вынікаў [[Вікіпедыя:Архіў запытаў на выдаленне/2017|у 2017 годзе]] кансэнсус складваўся на грунце, што ''практыку пісаць асобныя артыкулы пра жонак прадстаўнікоў шляхты, калі яны не маюць асобнай ад мужа/бацькі значнасці, варта прызнаць дэструктыўнай''. Але ў дадзеным выпадку старонка не пра дваранку, а пра арыстакратку. Мяркую, артыкулы пра арыстакратак варта пакідаць нават у выпадку, каоі яны не нашмат перасягаюць слоўнікавыя (адпаведна, агульны крытэрый значнасці не выконваецца). --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:16, 11 кастрычніка 2025 (+03) :крыніц бы дадаць хоць якіх… [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:50, 11 кастрычніка 2025 (+03) * {{пакінуць}}. Генеалогію можна прасачыць з шаблона ў вонкавых спасылках, там і даты нараджэння-смерці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:24, 16 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Зыходзячы з кансэнсусу наконт дапушчальнасці існавання артыкулаў не адпаведных агульнаму крытэрыю значнасці, калі прадмет артыкула яўна выбіваецца з агульнага шэрагу, можам захаваць артыкулы пра арыстакратаў, нават калі іх тэкст ледзь перасягае слоўнікавае азначэнне. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:04, 22 студзеня 2026 (+03) == [[Старажытная казка (гурт)]] == {{закрыта}} Пацвярджэння значнасці прадмету артыкула не відаць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:26, 5 студзеня 2026 (+03) :Тобто білоруською цю статтю ліпше не перекладати [[Удзельнік:NT2007|NT2007]] ([[Размовы з удзельнікам:NT2007|размовы]]) 08:04, 6 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Няма значнасці. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 09:27, 14 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Самарэклама. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 16:08, 19 студзеня 2026 (+03) ::Де тут реклама? Немає там ніякої реклами [[Удзельнік:NT2007|NT2007]] ([[Размовы з удзельнікам:NT2007|размовы]]) 16:31, 19 студзеня 2026 (+03) ::І тим паче немає самореклами. Я до цього гурту прямого відношення не маю, максимум лише цікавлюся їх творчістю. [[Удзельнік:NT2007|NT2007]] ([[Размовы з удзельнікам:NT2007|размовы]]) 15:34, 20 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 07:57, 21 студзеня 2026 (+03) == [[Агенцтва еўраатлантычнага супрацоўніцтва]] == {{закрыта}} Не бачна дзейнасці гэтага гуртка, значнасць прадмета артыкула адсутнічае. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:15, 13 студзеня 2026 (+03) :так, пакуль што значнасць не вырысоўваецца, {{выдаліць}}. Як будзе нешта там адбывацца, зробіцца нармальны артыкул ад пачатку [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 22:16, 13 студзеня 2026 (+03) :{{выдаліць}} Значнасці няма.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:22, 16 студзеня 2026 (+03) :{{выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 16:07, 19 студзеня 2026 (+03) ::Агульны крытэрый значнасці – '''аб’ект або тэма меркавана значныя, калі яны дастаткова падрабязна асветлены ў незалежных [[Вікіпедыя:АК|аўтарытэтных крыніцах]]. Наколькі бачу, у крытэрах значнасці няма параметра «не падабаецца асобным удзельнікам» таму што «не бачна дзейнасці гэтага гуртка» ([https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%90%D0%9A%D0%97&redirect=no ВП:АКЗ]).''' ::Калі ласка, прытрымлівайцеся правілаў. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:33, 19 студзеня 2026 (+03) :Не згодны, крытэр значнасці прадмета не ацэньваецца па суб'ектыўным незадавальненні дзейнасцю. :'''Прадмет падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці:''' :https://racyja.com/by/palityka/valer-kavaleuski-pra-ahenctva-euraatlantycnaha-supracounictva/ :https://nashaniva.com/348357 :https://pozirk.online/be/news/98626/ :https://tsikhanouskaya.org/be/event/meeting-of-the-alliance-of-parliamentary-groups-for-democratic-belarus :https://euroradio.fm/pakarac-lukashenku-ci-pachue-tramp-prosbu-cikhanouskay-efir [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:38, 19 студзеня 2026 (+03) :: ''Традыцыйна лічаць, што энцыклапедычнага апісання вартыя не ўсе аб’екты і тэмы, а толькі найболей значныя, якія чымсьці істотна вылучаюцца з агульнага шэрагу''. А гэта ініцыятыва местачковая, новая, малапрыкметная, і цікавасць да яе покуль не выбіваецца за межы навіннай. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:52, 19 студзеня 2026 (+03) :::Я паўтаруся, калі ласка, выконвайце правілы, якія '''''<u>агульныя для ўсіх</u>''''' – незалежна ад вашага персанальнага стаўлення да асобаў ці арганізацыі. Агульны крытэрый значнасці ў Вікіпедыі – '''аб’ект або тэма меркавана значныя, калі яны дастаткова падрабязна асветлены ў незалежных [[Вікіпедыя:АК|аўтарытэтных крыніцах]].''' У дадзеным выпадку прадмет падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:05, 20 студзеня 2026 (+03) :::: [[Удзельнік:Francišak Skaryna]], паўтарацца не трэба, але варта перачытаць мой допіс абзацам вышэй. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:53, 20 студзеня 2026 (+03) ::::: І таксама вашая гульня са шрыфтамі, гэта абы-што, бо Вікіпедыя не мае цвёрдых правілаў, апроч пяці агульных прынцыпаў, выкладзеных тут — [[Вікіпедыя:Пяць слупоў]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:26, 20 студзеня 2026 (+03) ::::::Я паўтаруся ў трэці раз, бо два было мала. Агульны крытэрый значнасці ў Вікіпедыі – аб’ект або тэма меркавана значныя, калі яны дастаткова падрабязна асветлены ў незалежных [[Вікіпедыя:АК|аўтарытэтных крыніцах]]. У дадзеным выпадку прадмет падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 22:35, 20 студзеня 2026 (+03) ::::::: Гэта не прадмет для апісання ў энцыклапедыі. Старонка мае быць выдалена. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:54, 20 студзеня 2026 (+03) ::::::::Чацвёрты раз: агульны крытэрый значнасці ў Вікіпедыі – аб’ект або тэма меркавана значныя, калі яны дастаткова падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах. У дадзеным выпадку прадмет падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці. ::::::::Аргументуйце сваю пазіцыю. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 23:09, 20 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Акрамя заявы пра стварэнне арганізацыі і трох асоб, якія ўвайшлі ў яе склад, у артыкуле нічога няма. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 07:29, 21 студзеня 2026 (+03) == [[Вярыгі]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Прапаную перанесці ў Вікі-слоўнік. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 12:28, 19 студзеня 2026 (+03) ::Добрая ідэя, дзякуй. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 20:04, 19 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул выдалены. У Вікіслоўніку створана адпаведная старонка. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 07:14, 21 студзеня 2026 (+03) :Дзякуй! [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 17:34, 21 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:CTV-Belarus-radio-amateurs-treason-case-collage-Krasko-EW1AEH-Repiecij-EW1ABT.jpg]] == {{закрыта}} Несвабодны файл, які нельга грузіць для «добрасумленнага выкарыстання».--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:31, 16 студзеня 2026 (+03) *{{Выдаліць}} . [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 12:03, 18 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Несвабодны файл выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 06:50, 21 студзеня 2026 (+03) == [[Аркадзь Люксембург]] == {{закрыта}} Аўтаматычны пераклад. Прасцей выдаліць і стварыць наноў.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 00:02, 23 жніўня 2025 (+03) : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:11, 1 верасня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул шматразова рэдагаваўся, у тым ліку цягам намінацыі, арфаграфія засталася вельмі слабая, але сэнс тэксту зразумелы. Закладаючы добрыя намеры рэдактараў артыкула, старонка захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:14, 20 студзеня 2026 (+03) == [[Саша, что ты несёшь?!]] == {{закрыта}} Звычайны расійскі юцьюб-канал. Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:21, 12 студзеня 2026 (+03) :Гэта youTube-праект беларускага медыя reform.news. Паводле маніторынга ''[[Information Policy]]'', канал «Саша, что ты несёшь?!» у 2025 годзе ўвайшоў у топ‑10 стрымаў беларускага YouTube па колькасці праглядаў. За адзін месяц праект набраў сотні тысяч праглядаў, дзясяткі тысяч лайкаў і вялікую актыўнасць каментароў, што сведчыць пра значны інтарэс аўдыторыі. :https://infopolicy.net/youtube_streams_in_belarus_092025/ [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:43, 12 студзеня 2026 (+03) ::Давайце цяпер пра ўсе расійскія юцьюб-каналы ствараць артыкулы. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:01, 13 студзеня 2026 (+03) :{{пакінуць}}, як для беларускіх медыя, то значнае шоў, а з такім фарматам хіба адзінае, але са стылем папрацаваць і не такой бязлітаснай вікіфікацыю зрабіць, у яго вынесці інфу пра гэтае шоў з артыкула пра СЧТН. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 00:11, 13 студзеня 2026 (+03) : Чаму расійскі? Беларускі. Ну мова руская, так, але ж гэта не крытэрый. Трэба глядзець на крыніцы, каб вызначыць значнасць. Мала, канешне, але нешта ёсць. Артыкул мае права на існаванне. Калі нехта захоча дапоўніць: [https://baj.media/be/svetlana-tihanovskaja-ja-smotrju-sasha-chto-ty-nesesh-mne-ochen-nravitsja/], [https://ijnet.org/ru/story/%D0%BA%D0%B0%D0%BA-%D0%B8-%D0%BF%D0%BE%D1%87%D0%B5%D0%BC%D1%83-%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5-%D0%B6%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%8B-%D0%B2%D0%BE%D0%B7%D0%B2%D1%80%D0%B0%D1%89%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%81%D1%8F-%D0%BA-%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%B5-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B5-%D1%82%D1%8E%D1%80%D1%8C%D0%BC%D1%8B], [https://nashaniva.com/ru/378537], [https://ru.belsat.eu/80770013/pervaya-ugolovka-za-repost-i-psihushka-za-oskorblenie-lukashenko-hronika-repressij]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:25, 13 студзеня 2026 (+03) :Артыкул яўна напісаны больш чым цалкам з дапамогай ШІ. Пры тым ёсць месцы, якія выглядаюць як неверагодныя, і не маюць пацвярджэння крыніцамі, запрошаны госць Пятрухін, бо Пятрухіна Паўлючэнка і Атрошчанкаў хуясосяць з выпуску ў выпуск. Тут не пытанне значнасці, а проста машынны твор. [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 20:34, 13 студзеня 2026 (+03) ::Але ізноў жа гэта ніхто не будзе перапісваць. Крыху здзіўляюць аргументы «можна перапісаць, таму пакідаем», пры тым што перапісваць ніхто не будзе. Мяркую, дзесьці ў правілах выдалення трэба прапісаць тое, што для пакідання артыкула яго спачатку трэба перапісаць, але потым ужо выказвацца аб тым, што яго можна пакінкуць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:58, 14 студзеня 2026 (+03) ::: [[Удзельнік:Francišak Skaryna]] ўжо вынік падвёў, артыкул больш не прапануецца да выдалення. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:02, 15 студзеня 2026 (+03) ::::Дзякуй! [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 22:06, 15 студзеня 2026 (+03) :::::@[[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] Пятрухін так і застаецца сярод гасцей праграмы. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 23:01, 16 студзеня 2026 (+03) ::::: Шаблон нельга выдаляць пакуль трывае абмеркаванне. Трэба пачакаць на вынік. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:08, 18 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Я трохі паглыбіўся ў артыкул і вырашыў яго дапрацаваць. Пачысціў тэкст ад ШІ, і вось што мы маем: дзве крыніцы ад «Рэформу» з аўтабіяграфічнай інфармацыяй пра праект, звесткі пра тое, што яны ўвайшлі ў топ-10 стрымаў (нават без апісання праекта, гэта проста маніторынг), і дзве крыніцы пра ўключэнне ў спіс экстрэмісцкіх матэрыялаў (усё ў кантэксце самога «Рэформу»). Вядома, уключэнне ў спіс дадае значнасці, але без іншых [[ВП:АК]], дзе апісваўся б сам праект — яны не гуляюць такой значнай ролі (усё ж у гэтых спісах ужо сотні ці тысячы медыяпраектаў). У рэшце рэшт засталося чатыры сказы інфармацыі. Пакуль яна перанесена ў артыкул [[Reformation]]. Раю зноў стварыць асобную старонку пра праект, калі з’явяцца крыніцы з апісаннем яго працы, тэм або крытыкай. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:39, 18 студзеня 2026 (+03) :Дзякуй! [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:48, 19 студзеня 2026 (+03) == [[Don’t dance!]] == {{закрыта}} Перанёс з хуткага, бо пытанне да значнасці. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 03:11, 7 студзеня 2026 (+03) : {{выдаліць}}, значнасці не відаць зусім. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 12:23, 7 студзеня 2026 (+03) : {{выдаліць}} адсутнасць значнасці. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 09:26, 14 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць кансэнсус за выдаленне. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 05:04, 16 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:Uladzislava Lucevič.jpg]] == {{закрыта}} Не выкарыстоўваецца. Заменены свабодным файлам.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 15:37, 14 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць свабодная замена. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 05:01, 16 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:Аляксей Нічыпаравіч Карпюк.png]] == {{закрыта}} Не выкарыстоўваецца. Заменены больш прыдатным здымкам, дзе відаць твар асобы.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 15:35, 14 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць свабодная замена. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 05:00, 16 студзеня 2026 (+03) == [[Міхаіл Федасеевіч Луцэнка]] == {{закрыта}} Відавочна, мільёны герояў варты памяці ўсе разам і паасобку, але тут проста парушаецца правіла «[[Вікіпедыя:Чым не з’яўляецца Вікіпедыя|Вікіпедыя — '''не мемарыялы''']]». Прынамсі цяпер не раскрыта значнасць асобы (гл. [[Вікіпедыя:Значнасць асоб]]. Такім чынам, можна будзе стварыць 7 млн артыкулаў, а можа і 20+ млн, а не гэта задача Вікіпедыі. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 11:20, 11 студзеня 2026 (+03) : Гісторыю жыцця і гібелі лётчыка можна змясціць у артыкул [[Параслішча]], там ужо створаны раздзел пра памятныя мясціны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:51, 11 студзеня 2026 (+03) :: Калі значнасць асобы не будзе паказана, артыкул будзе выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:26, 11 студзеня 2026 (+03) ::падтрымліваю прапанову перанесці інфармацыю ў артыкул пра населены пункт [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 22:20, 13 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Інфармацыя пра асобу перанесена ў артыкул [[Параслішча]], у раздзел пра помнік. Старонка пра асобы ператворана ў перасылку. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:46, 13 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:604729180 25404301542530606 2996882043193254815 n.jpg]] == {{закрыта}} Несвабодны файл. Выява чалавека ёсць сярод свабодных. Аўтару навучыцца нармальна называць файлы.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:00, 13 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Несвабодны файл можа выкарыстоўвацца толькі ў тым выпадку, калі свабодная, адпаведная ўмовам энцыклапедычнасці, замена (альтэрнатыва) для яго няма ў цяперашні момант або ня можа з’явіцца ў будучыні. Свабодная замена ёсць, несвабодны файл выдалены. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:29, 13 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:6d5fbb733faf664235f203bde044368f.jpg]] == {{закрыта}} Несвабодны файл, у якога ёсць вольная замена.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:00, 13 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Несвабодны файл можа выкарыстоўвацца толькі ў тым выпадку, калі свабодная, адпаведная ўмовам энцыклапедычнасці, замена (альтэрнатыва) для яго няма ў цяперашні момант або ня можа з’явіцца ў будучыні. Свабодная замена ёсць, несвабодны файл выдалены. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:29, 13 студзеня 2026 (+03) == [[Міхаіл Уладзіміравіч Шчукін]] == {{закрыта}} : Значнасць асобы не паказана. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:57, 28 лістапада 2025 (+03) : {{Выдаліць}} Вікіпедыя - не мемарыял. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:51, 2 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:12, 6 студзеня 2026 (+03) == [[Сяргей Усцінаў]] == {{закрыта}} Значнасць асобы пад сумневам. Артыкул абсалютна неэнцыклапедычны, нейкая поўная храналогія жыцця, а не артыкул энцыклапедыі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 01:09, 8 кастрычніка 2025 (+03) * {{Пакінуць}}, агульны крытэрый значнасці выконваецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:09, 8 кастрычніка 2025 (+03) *:Які менавіта? У такім выглядзе артыкул у Вікіпедыі існаваць не можа, калі вы не збіраецеся яго перапісаць — яго трэба выдаліць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:24, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::: ''агульны крытэрый значнасці'' — ён адзін. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:32, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Які? Дык выпраўляць збіраецеся? Мне падаецца, пісала нейрасетка. Там трэба пераправяраць кожны факт. Чытаем: «заснавальнік праваабарончай арганізацыі «Прававая ініцыятыва».», потым чытаем біяграфію «Праваабарончую дзейнасць пачаў у 2005 годзе, уступіўшы ў праваабарончую арганізацыю «Прававая ініцыятыва»». Гэта як? Напісана, што арганізацыя заснавана ў 1996 годзе. Мяркую, асоба дзесьці тады ў школу хадзіла. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:53, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::: Не трэба ўжываць ментарскі тон у размовах, правіць артыкул не буду. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:55, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::::Я зразумеў, на вашую думку варта пакідаць любы набор літар пад выглядам артыкула, калі на вашую думку ён адпавядае «крытэрыям». [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:59, 8 кастрычніка 2025 (+03) :якая асоба пад сумневам? Лепей дапамажыце напісаць правільна. :А не ставіць пад сумнеў "значаць асобы". [[Удзельнік:Kresy67|Kresy67]] ([[Размовы з удзельнікам:Kresy67|размовы]]) 18:29, 8 кастрычніка 2025 (+03) :Прынамсі прызнанне ў сваёй "галіне" ёсць, староннія крыніцы ёсць, дастаткова поўнае апісанне жыцця і дзейнасці ёсць, то-бок асноўнаму крытэрыю: "Асоба лічыцца значнай, калі яна досыць падрабязна апісана ў надзейных другасных крыніцах, незалежных ад яе", -- і праўда адпавядае. Напісана таксама нармальна, хаця заўсёды можна лепей. Па мне, было б добра дадаць крыніц не з праваабарончай галіны, недзе ж пра яго пісалі напэўна не калегі. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:51, 8 кастрычніка 2025 (+03) :{{Пакінуць}} Вядомы праваабаронца, значная асоба. Калі ў артыкуле памылкі, то трэба выправіць, а не выдаляць артыкул. [[Удзельнік:Uladz v|Uladz v]] ([[Размовы з удзельнікам:Uladz v|размовы]]) 14:37, 31 кастрычніка 2025 (+03) ::Месяц прайшоў, а вы так і не выправілі. Навошта тады пакідаць? [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:47, 3 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === [[Вікіпедыя:Значнасць #Значнасць датычыцца тэм артыкулаў, а не іх зместу]]. Агульны крытэрый значнасці выковаецца. Старонка захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:30, 5 студзеня 2026 (+03) 0iij711fc4xtcxvbfqs247dye1bgkpv Вікіпедыя:Архіў запытаў на перайменаванне/2026 4 798401 5135030 5132570 2026-05-02T18:30:51Z Emilia Noah 155537 /* */ 5135030 wikitext text/x-wiki {{Архіў}} == [[НТБ]] → [[НТВ]] == {{закрыта}} Як і RussiaToday і іншыя каналы і гандлёвыя маркі, мусяць перадавацца ў арыгінале без перакладу. Для дадзенага канала я не бачу нідзе беларусізаванай версіі назвы, нават для беларускага аддзялення, таму мусім пакідаць расейскую версію. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:51, 25 красавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, бо згодны з аргументацыяй. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:57, 26 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул перайменаваны згодна з аргументамі. Перасылка захавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:33, 1 мая 2026 (+03) == [[Хвалебная рэвалюцыя]] → [[Слаўная рэвалюцыя]] == {{закрыта}} Згодна з БелЭн ([https://archive.org/details/bel-enc-be/Bielaruskaja_encyklapedyja.14/page/510 т. 14, с. 510]). [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 17:50, 6 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} згодна з аўтарытэтнай крыніцай. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 12:19, 7 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, АК [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:14, 24 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кансэнсус ёсць, АК ёсць. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:52, 25 красавіка 2026 (+03) == [[Збігнеў Бжазінскі]] == {{закрыта}} Чаму прозвішча Бжазінскі напісана з літарай «а»? Арыгінальнае напісанне прозвішча ({{lang-pl|Brzeziński}}) з літарай «e», па-беларуску з літарай «э» – Бжэзінскі? [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 18:31, 14 сакавіка 2026 (+03) :відаць, аканне паспрабавалі перадаць. Для польскіх імёнаў нібы так, мусім захаваць ненаціскную э. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:11, 24 сакавіка 2026 (+03) :: Гэта не так, большасць галосных гукаў польскай мовы ([i], [y], [u], [e], [o], [a]) не змяняюцца пад націскам. Глядзіце тут: [https://tutpl.ru/2-2-glasnye-zvuki.html] [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 19:13, 24 сакавіка 2026 (+03) :{{Не пераймяноўваць}}, пра яго ёсць артыкул у [https://knihi.com/none/Bielaruskaja_encyklapiedyja_djvu.zip.html#Bielaruskaja_encyklapedyja.03.djvu_138 БелЭн], там пададзена такая формы. Шкада, што ў самім артыкуле пра гэта аніякай згадкі. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 10:09, 7 красавіка 2026 (+03) ::{{зроблена}} [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 13:20, 13 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Застаўляем старую назву згодна з [https://knihi.com/none/Bielaruskaja_encyklapiedyja_djvu.zip.html#Bielaruskaja_encyklapedyja.03.djvu_138 БелЭн]. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:50, 25 красавіка 2026 (+03) == [[Гміна Радзівілаўка]] → [[Радзівілаўка]] == {{закрыта}} Артыкул пра вёску, не пра гміну. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 20:04, 20 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}. Сапраўды, не гміна, а вёска. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 20:36, 20 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:11, 24 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}. Згодны з аргументамі намінатара [[Удзельнік:Duntsov|Duntsov]] ([[Размовы з удзельнікам:Duntsov|размовы]]) 08:14, 24 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Відавочная памылка. Выпраўлена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:44, 25 красавіка 2026 (+03) == [[Аўдыя]] → [[Аўдыа]] == {{закрыта}} Паводле правіл сучаснай арфаграфіі, спалучэнне галосных "іо" перадаецца як "іа" на канцы запазычаных слоў, напрыклад: Токіа, адажыа, трыа, партфоліа, капрычыа, сальфеджыа, імпрэсарыа і г. д. --[[Удзельнік:Buchienvaldycz|Buchienvaldycz]] ([[Размовы з удзельнікам:Buchienvaldycz|размовы]]) 20:45, 18 верасня 2025 (+03) :{{не пераймяноўваць}} такой лексемы і словаўтваральнай адзінкі няма. Ёсць варыянты «аўдыё-» і «аўдыя-», як і з радыё-/радыя- (тут нават розніца ў значэннях ёсць) і інш. Ёсць ужо ўжыванне «аўдыя», па аналогіі з «медыя», паходзіць з англамоўнай практыкі, як я разумею, даволі свежае словаўжыванне. Таксама ўлічвайце, што мы маем справу з абстрактным тэрмінам, гэта вельмі істотна. Даволі складаны выпадак, у якім дакладна нельга арыентавацца выключна на правілы, нам прыходзіцца арыентавацца на практыку словаўжывання і словаўтварэння. Апошнім часам нібыта складваецца кансэнсус вакол «аўдыя» ў тэрмінолагаў. Падрабязна аргументацыю раскрыць не магу, але тут хутчэй за ўсё сумесь практыкі з тым фактам, што гэта вельмі шырокае, абстрактнае паняцце. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:41, 18 верасня 2025 (+03) :{{не пераймяноўваць}} якраз паводле апошніх змяненняў пішацца аўдыя-. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:45, 26 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Датычна ўжывання слова «Аўдыя» існуе пэўны навуковы кансэнсус, які мы таксама пожам пабачыць [https://daviedka.bnkorpus.info/5-audyjavizualny/ вось тут]. Згодна з кансэнсусам у Вікі, а таксама ўжываннем слова па за межамі — прынята рашэнне заставіць форму «Аўдыя» ў якасці асноўнай. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 22:34, 19 красавіка 2026 (+03) == [[Лявон Бароўскі]] → [[Леан Бароўскі]] == {{закрыта}} Палепшаючы старонку, спадарства, я знайшоў асобны артыкул у [[ЭГБ]] за подпісам Уладзіміра Конана. Там гісторык літаратуры названы Леанам (яго польскае імя — Leon). У мяне пытанне да супольнасці, як правільна будзе. Ці мы называем усіх, а не толькі беларусаў Лявонамі альбо ўсё-ж такі пішам у артыкулах пра палякаў менавіта Леан. [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Размовы з удзельнікам:Антон 740|размовы]]) 01:54, 26 жніўня 2025 (+03) :Не адаптоўваем польскія імёны пад беларускія варыянты, калі такога няма ў крыніцах. Калі нідзе няма Лявона, то няма чаго абмяркоўваць і трэба перайменаваць як у АК. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 02:54, 26 жніўня 2025 (+03) ::[https://philosophy.by/wp-content/store/history-of-philosophic-thought-vol-4.pdf Тут] і [https://studfile.net/preview/5440056/ тут] выкарыстоўваецца форма Лявон. У БелЭн аднак Леан. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 01:17, 27 жніўня 2025 (+03) : {{супраць}}. Шасцітомнае выданне «Гісторыя філасофскай і грамадска-палітычнай думкі Беларусі», падрыхтаванае Інстытутам філасофіі НАН Беларусі, — аўтарытэтная крыніца. Там напісана: Лявон Бароўскі. Шэсць старонак у чацвёртым томе прысвечаны Л. Бароўскаму і яго дзейнасці. Выданне 2017 года, у аўтарскі калектыў У. М. Конан таксама ўваходзіць. "Леан Бароўскі" выкарыстоўваецца ў першым томе Энцыклапедыі гісторыі Беларусі, выдадзеным у 1993 годзе, і ў другім томе Беларускай энцыклапедыі, выдадзеным у 1996 годзе. Выкарыстанне "Леан" у дадзеным выпадку можна лічыць састарэлым. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:45, 27 жніўня 2025 (+03) :Лявона мусім пакінуць, бо ёсць шмат дзе, але ці асноўным найменнем -- пытанне. Гэта тычыцца амаль усіх Леанаў, што з абшараў сучаснай Беларусі або неяк, на думку аўтараў, датычаць беларускасці. Тым часам як у іх саміх ідэнтычнасць было польскай і імя адпаведна Леан. Як мне здаецца, гэта ўжо беларускі перакос, які наследуе расійскую традыцыю ўсё перайначваць. Яны як пачалі з 1772 года, так і да 1917 года такую практыку мелі -- Юзаф, сын Тадэвуша, аказваўся Іосіфам Фамічом -- у жыцці ніколі так не назваўся, але ў афіцыйных паперах па-руску мусіў пісацца так, часам не паслядоўна. То трэба нейкую палітыку на гэты конт выпрацаваць, што асноўным "Лявон" рабіць, калі ёсць сведчанні, што сам ён карыстаўся такім імем хоць эпізадычна. У астатніх выпадках, для асоб з польскай ідэнтычнасцю -- "Леан". І з іншымі імёнамі таксама. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:30, 5 кастрычніка 2025 (+03) ::Да гэта ж пытання. Даем паўстанку 1863 года ў расійскай традыцыі -- [[Марыя Мацвееўна Ямант|Марыяй Мацвееўнай Ямант]]. А яе брат Юзаф у гэтай самай традыцыі быў Іосіфам Мацвеевічам Ямантам, добра, хоць артыкул пра яго так не названы, толькі даведкава даецца такі варыянт. Чорны жарт і не меней. У нас шмат такога, бо нешта бралася з даведніка "Асветнікі..." і падобных, а туды трапіла часам папросту з Бракгаўза і Эфрона, а то і са спраў і папер карнікаў таго паўстання. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:47, 8 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хоць форма «Леан» з’яўляецца больш дакладнай транслітарацыяй польскага імя Leon і сустракаецца ў энцыклапедычных выданнях 1990-х гадоў (ЭГБ, БелЭн), у сучаснай беларускай навуковай літаратуры назіраецца вяртанне да формы «Лявон». Вырашальным аргументам тут выступае шасцітомнае выданне «Гісторыя філасофскай і грамадска-палітычнай думкі Беларусі» (2017), падрыхтаванае НАН Беларусі, дзе выкарыстоўваецца варыянт «Лявон Бароўскі».<br /><br />Паколькі Вікіпедыя павінна абапірацца на найбольш актуальныя аўтарытэтныя крыніцы, цяперашняя назва захоўваецца. Пры гэтым у першым сказе артыкула мыабавязкова пазначаем арыгінальнае польскае напісанне і варыянт «Леан» як раўнапраўны для пошуку. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 22:06, 19 красавіка 2026 (+03) == [[Савецка-фінляндская вайна (1939—1940)]] → [[Зімовая вайна]] == {{закрыта}} Аргументы наступныя: # Існуе сучасная беларускамоўная крыніца (перакладная) з назвай Зімовая вайна. Яна адзначана ў артыкуле побач з назвай. # «Зімовая» больш кароткая і запамінальная назва, якая перадае сутнасць вайны і не перасякаецца з іншымі артыкуламі. # Існуе артыкул [[Савецка-фінская вайна (1941—1944)]], чыя назва канфліктуе з «савецка-фінляндскай», і такім чынам патрабуе ўніфікацыі і дадатковага абмеркавання, якое на расійскай вікі, адкуль і ўзятая назва, цягнецца гадамі і ніяк не скончыцца. Замена назвы на «зімовую» здымае гэтую праблему. Калі няма адназначна больш аўтарытэтных ці папулярных беларускамоўных крыніц, якія б карысталіся назвай «савецка-фін(лянд)ская», — прапаную перайменаваць. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 16:51, 24 лютага 2025 (+03) :я так разумею, што савецка-фінская — гэта больш назва сучасная вайне, і яна не зусім карэктная ў тым плане, што прыметнік «фінскі» ўтвораны ад фінаў, а не Фінляндыі. То бок вайна не з дзяржавай, а народам. Па перайменаванні {{слабое за}}, бо сапраўды ў іншых моўных раздзелах ужываецца гэтая назва і я сам нібы ўпершыню пра гэтую вайну пад такой назвай даведваўся. Але трэба паглядзець, чаму ў рувікі такую назву ўзялі, можа ёсць нейкая аргументацыя. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:53, 24 лютага 2025 (+03) : Падтрымаю, так як гэта назва больш распаўсюджана ў літаратуры. Таксама падтрымаю перайменаванне вайны 1941—1944 гадоў у адпаведнасці са Скарнікам ([https://www.skarnik.by/tsbm/89464]) і Verbum ([https://verbum.by/tsbm/finliandski], [https://verbum.by/?q=%D1%84%D1%96%D0%BD%D1%81%D0%BA%D1%96])[[Удзельнік:DBatura|DBatura]] ([[Размовы з удзельнікам:DBatura|размовы]]) 02:29, 25 лютага 2025 (+03) :Мяркую, што тут канкрэтнасць мусіць пераважаць над умоўнай распаўсюджанай назвай. Гэта не "стогадовая вайна" ўсё-такі. "Зімовая вайна" мала чаго скажа выпадковаму чытачу а нат інтарэсанту, тады як "сав. — фін." — скажа (падкажа). Я б і сав.-фінскую, якая частка ІІ Сус-е перайменаваў бы ў сав.-фінляндскую, нягледзячы на крыніцы, бо састарэлае, няправільнае словаўжыванне, але ляд з ім. Відаць, буду супраць… ("Відаць" і шматкроп’е — бо не на сто адсотак пэўны). [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:22, 25 лютага 2025 (+03) :: Тут хіба залежыць ад кантэксту. Калі ідзе пералік войнаў розных часоў паміж рознымі краінамі, то згодны, што «зімовая» вайна не кажа яўна ні пра тое, якія краіны ваявалі, ні пра тое, у якія гады адбывалася вайна, таму патрабуе ўдакладнення. З іншага боку, калі кантэкст ужо ёсць, напрыклад гэта артыкул ці раздзел пра Фінляндыю, назва «Савецка-фін(лянд)ская вайна (1939—1940)» падаецца мне занадта грувасткай і шаблоннай. У такім выпадку карацейшая і ямчэйшая назва, што апісвае характар вайны, можа быць больш дарэчнай і запамінальнай. Для артыкула такі кантэкст як бакі канфлікту як раз даецца ў прэамбуле, таму заблытацца будзе цяжка. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 08:15, 1 сакавіка 2025 (+03) :::Я згодны, вядома, пра кантэкст (трудна было б быць не згодным). Але што да наймення артыкула, то выяўленасць кантэксту, пададзенага ў прэамбуле, нмд спрэчна. Таму я за "разгорнутую" назву, у целах артыкулаў можа ужывацца (і часта больш пасавацьме) "Зімовая вайна", але для "сініх спасылак" не трэба такое назвы асн. артыкула (не кажучы пра то, што е такая зьява як рэдырэкт, які гэтага разу абсалютна патрэбны — праверыў, цікава, што ніхто яшчэ не зрабіў…) [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 23:27, 12 сакавіка 2025 (+03) :"Ва ўсім свеце" гэта вайна (1939-1940) называецца зімовай, а наступная (1941-1944) — працяг вайны. Як так разумею, гэта фінскі погляд, то бок погляд на падзею з боку Фінляндыі і ейнай гісторыі, які прыняты ў Еўропе. Але прапаную пакінуць савецка-фінляндская вайна ў абодвух выпадках (ясна, што разводзім з дапамогай дат), таму што такая назва поўнасцю акрэслівае сутнасць гэтай вайны. Плюс пераназыванне можа адкрыць скрыню Пандоры, бо іншыя ваенныя кампаніі Другой сусветнай у свеце таксама называюцца не так, як прынята ў нашай гістарыяграфіі. Але ў сам артыкул можна дадаць дадатковую назву "Зімовая вайна" і "Працяг вайны" адпаведна. --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 13:11, 28 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Па выніках абмеркавання прынята рашэнне не пераймяноўваць артыкул. Нягледзячы на тое, што назва «Зімовая вайна» з’яўляецца агульнапрынятым міжнародным гістарыяграфічным тэрмінам і сустракаецца ў сучасных беларускамоўных крыніцах, яна ўсё яшчэ саступае апісальнай назве «Савецка-фінляндская вайна» ў плане інфарматыўнасці для шырокага кола чытачоў. Падчас дыскусіі ўдзельнікі адзначылі, што апісальная назва адназначна акрэслівае бакі канфлікту, што з’яўляецца важным для энцыклапедычнага рэсурсу. Аргументы за ўніфікацыю з еўрапейскай традыцыяй і скарачэнне назвы былі прызнаныя важкімі і мы павінны іх улічваць. Паколькі сярод удзельнікаў не было дасягнута відавочнага кансэнсусу на карысць змены назвы, артыкул застаецца пры цяперашнім найменні. Пры гэтым назва «Зімовая вайна» павінна быць абавязкова пазначана ў прэамбуле як раўнапраўная, а таксама выкарыстоўвацца як перанакіраванне. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:05, 12 красавіка 2026 (+03) == [[Ева Грын]] → [[Эва Грэн]] == {{закрыта}} Ніякаю транскрыпцыяй гэта не "асвячаецца", "традыцыі" ў беларускай — няма. Як і жаднымі каламбурамі, ужытымі акторкаю, існае напісанне не можа апраўдвацца. Проста калька з расійскае мовы (дзе, як часта бывае, увайшло ў абыходак праз абмылковае прачытанне). Што да Евы — Эвы, то чаго ж у нас другія Эвамі могуць быць, а от Грэн, дык толькі Евай чамусьці? [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 21:39, 19 лютага 2025 (+03) : Ок, а чаму Грэн, а не Грын? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 04:51, 20 лютага 2025 (+03) ::Таму што францужанка, таму што транскрыпцыя, таму што на радзтме яе так завуць, таму што сама сябе ў роднай мове так называе. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:24, 25 лютага 2025 (+03) : {{Не пераймяноўваць}}. "Green" на англійскай і французскай мовах гучыць як "Грын" і перакладаецца як "Грын". [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:12, 20 лютага 2025 (+03) ::На французскай сапраўды чытаецца падобна на «Эва́ Ґрэн». Паходжанне ў яе не англійскае, а шведскае, і там чытаецца як «Ѣ́ва Ґрен» (там на пачатку мусіць быць гук як у слове «б'''е'''раг»). Таму я хутчэй пагаджуся наконт прозвішча, што там лагічней перадаваць як «Грэн», а вось наконт імя не ўпэўнены, мне падаецца, што тут усё ж Ева мусіць быць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:06, 20 лютага 2025 (+03) :::вось бачу прыклады са шведскай [[Ева Боніер]] і іншыя паслядоўна ў нас «Ева». З французскай вядомая карціна [[Ева (карціна)|Ева]] і жанчыны [[Ева Жалі]] і некаторыя іншыя. Імя «Эва» бачу, што ўжываем у іспанскай, польскай і некаторых яшчэ мовах. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:20, 20 лютага 2025 (+03) :::: Сп. Eva Green — французская актрыса, якая жыве ў Вялікабрытаніі. [https://www.youtube.com/watch?v=rKUs7xk8szY Тут] яна кажа, што яна францужанка. Вось [https://www.youtube.com/watch?v=dL4G-LMtlLk тут] і [https://www.youtube.com/watch?v=MzShQmUxerk тут] яе называюць ''Грын'', у першым відэа — у яе прысутнасці. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:07, 22 лютага 2025 (+03) :::::дык вядома, чалавек з вуліцы англамоўны пабачыць прозвішча «Green» і адразу прачытае як Грын, але гэта ж не мяняе арыгінальнага прачытання імя. Такое прачытанне ў англійскай яшчэ можна дапусціць, бо прозвішча германскае, могуць адаптоўваць пад свой манер. Але ўвогуле, калі вашае прозвішча неяк перакручваюць усе замежнікі гэта ж яшчэ не азначае, што так і трэба. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:05, 22 лютага 2025 (+03) :::::Ад таго, што хтосьці некуды пераехаў, ён не становіцца нараджэнцам тых зямель. Расійцы мяне Серґеем абзывалі, Сяргеем я, нат пераехаўшы ў Расію, з гэтага быць не перастаў бы. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:30, 25 лютага 2025 (+03) :::::Зілазні, які ў Штатах нарадзіўся і тае польскае і не нюхаў, у нас (у ВП няма — упушчэнне) Жа/элязны вечна — традыцыя нібыта! А тут чалавека не ў англіскамоўнай краіне народжанага пераназываць па-англійску — зноў традыцыя? Дык мо прызнаемся ў такім разе, што "традыцыі" толькі з расійскае мовы ды годзе? Чы мо пастараемся свае моўныя рабіць, не партаючы імёнаў прытым, бо ад ВП і ў беларускай ужыванне паціху "традыцыйнае" наявіцца? [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:38, 25 лютага 2025 (+03) ::::Што да Боніер і некат. інш. — магчыма такое ўжыванне праз крыніцы (злізанае з рас-е), што да стасоўна новых персаналіяў — трэба разглядаць і, магчыма, пераймяноўваць. Кожнага разу асобна, звесна. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:43, 25 лютага 2025 (+03) ::::Дарэчы, скончыцца з гэтым — як бы ні… выносіцьму францужанак (новых прынамсі), бо Ева заміж Эва́ — абы што. А за францужанкамі мо і другіх нацый кабеты прыспеюць. Адамаў усё адно няма з імі побач. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 10:17, 20 красавіка 2025 (+03) :::А Перон чамусьці Эва ў нас, ды й другіх Эў багата. Палячкі, скажам, Эвы, а францужанка — Ева? Біблійная Ева — ок (хоч і тут варыянты магчымы). [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:27, 25 лютага 2025 (+03) ::На французскай як Грын? От дзіва дзіўнае! [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:25, 25 лютага 2025 (+03) : З беларускага толькі пабачыў "Еву Грын" у [[Наша Ніва (1991)|НН]]: [https://nashaniva.com/311360]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:43, 6 жніўня 2025 (+03) ::тут хутчэй ад няведання. Але, думаю, варта будзе пакінуць заўвагу, што можна сустрэць такую версію [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 02:57, 26 жніўня 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} На англійскай вікі пазначана вымаўленне паводле IPA "French: [eva ɡa.ɛl ɡʁeːn]; Swedish: [ˈêːva ˈɡreːn]", так што карэктней будзе "Грэн". Наконт Ева/Эва - няма традыцыі з найменнем канкрэтна гэтай асобы, таму абапіраемся на тое, што бліжэй арыгіналу - Эва. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 15:16, 19 студзеня 2026 (+03) : {{не пераймяноўваць}} Цяперашні варыянт больш распаўсюджаны, але французскі можна прапісаць у прэамбуле.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:17, 13 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} прозвішча, {{Не пераймяноўваць}} імя. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 01:34, 26 сакавіка 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Падчас абмеркавання ўдзельнікі прыйшлі да згоды, што цяперашняя форма «Грын» з’яўляецца вынікам памылковай асацыяцыі з англійскім словам green. На самой справе прозвішча актрысы мае шведскае паходжанне і паходзіць ад шведскага слова gren. У шведскай мове яно вымаўляецца як [ɡreːn], а ў французскай (роднай мове актрысы) — як [ɡʁɛn]. Лачіным будзе перайменаваць прозвішча ў «Грэн»<br /><br />Што датычна імя, дык тут адназначнага кансэнсусу наконт змены на «Эва» дасягнута не было. Добрыя заўвагі з двух бакоў. Прынята рашэнне пакінуць імя ў традыцыйным/кансэнсусным для Вікі напісанні. Калі будуць новыя аргументы — можна зноў адкрыць гэтую тэму.<br /><br />Ранейшая назва «Ева Грын» захаваецца як перанакіраванне. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:29, 12 красавіка 2026 (+03) == [[Каханне і галубы]] → [[Любоў і галубы]] == {{закрыта}} [[Вікіпедыя:Да_выдалення#Каханне_і_галубы|Прапануецца]] перайменаваць. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:49, 17 верасня 2025 (+03) :уласна, мая прапанова, таму мой голас {{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 11:31, 17 верасня 2025 (+03) : СМІ (а часам адно і тое ж смі) пішуць як "любоў" [https://www.zviazda.by/sites/default/files/pdf/2015/07/28lip-1.indd_.pdf], так і "каханне" [https://zviazda.by/editions/news/yak-vyadomaya-kinagistoryya-kakhanne-i-galuby-mozha-vyglyadats-na-teatralnay-stsene/]. Трэба паглядзець што там з АК. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:31, 20 верасня 2025 (+03) ::калі няма больш-менш трывалай формы, мне здаецца, трэба глядзець на змест і сэнс назвы. Мне здаецца, што больш шырокае «любоў» лепш перадае атмасферу, змест фільма. Там рамантычны складнік моцны, але там яшчэ і сям’я вельмі важная прынамсі, і нават я бы так сказаў, што там, па маіх успамінах, важны канфлікт сям’і і кахання, дзе выхадам з’яўляецца любоў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:03, 21 верасня 2025 (+03) ::: Т. В. Пешына ў артыкуле пра рэжысёра ў БЭ т. 11 піша «Каханне і галубы». --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:37, 21 верасня 2025 (+03) ::::Калі ў БЭ ёсць, то лепей пакінуць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:19, 13 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Можа і спрэчна, але нібы ў АК больш перавага слову «каханне» тут, таму версію з «любоў» зрабіў перасылкай проста. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:24, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Царква Святога Доната]] → [[Царква Святога Даната]] (або: [[Святы Данат Задарскі]] → [[Святы Донат Задарскі]]) == {{закрыта}} Гл. [[Размовы:Царква Святога Доната#Правапіс імя|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 11:22, 10 верасня 2025 (+03) :Я так разумею, што трэба арыентавацца на арыгінал імя Donatus на лаціне для імя чалавека, а не на сучаснае прачытанне на харвацкай. Адносна будынку, здаецца ў нас прынята ўтвараць назвы ад імя, а не транскрыбіраваць з мясцовай назвы. Таму я за тое, каб {{перайменаваць}} артыкул пра царкву. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:47, 18 верасня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Абмеркаванне павісла, таму перайменаваў. Я не эксперт у лаціне, але нібы па правілах у слове Donatus ідзе націск на «a». Таму, кіруючыся гэтым і аргументацыяй вышэй, зрабіў усё ў адпаведнасці з гэтым вымаўленнем. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:22, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Януш Валуш]] → [[Януш Валусь]] або [[Януш Валюсь]] == {{закрыта}} Гл. [[Размовы:Януш Валуш|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 11:47, 28 жніўня 2025 (+03) :згодны. Бліжэй нібыта «Ва́люсь» [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:52, 18 верасня 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} Паводле польска-беларускай практычнай транскрыпцыі мае быць "Валюсь". [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:49, 27 лістапада 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана ў [[Януш Валюсь]]. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:13, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Ілукстэ]] → [[Ілукшта]] == {{закрыта}} Традыцыйная назва, раз пераймяноўваем літоўскія і украінскія гарады, то будзе паслядоўна па ўсіх бегчы, калі канечне традыцыйная назва сапраўды функцыянуе ў беларускай шырэй, чым сучасная. У Google Scholar Ілукшта 3 разы сустракаецца, Ілукстэ — 2, можна яшчэ крыніц пашукаць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:00, 24 сакавіка 2025 (+03) :{{перайменаваць}} Але ўвогуле, трэба сістэмная праца з назвамі Латвіі, бо ізноў пануе савецкая практыка, а беларуская традацыя адкідаецца.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:04, 28 сакавіка 2025 (+03) :{{не пераймяноўваць}} Выключэнне было зроблена для горада Вільня, усё астатняе мусіла быць аформлена ў выглядзе дапаўнення да правіл наймення артыкулаў, каб азначыць межы прымянення, але яго не з'явілася дагэтуль - кожны ўдзельнік трымае ў галаве нейкае сваё правіла наймення літоўскіх тапонімаў і межы прымянення гэтых правіл. Не трэба гэты сыры прадукт распаўсюджваць далей да фармальнага афармлення зразумелых правіл. --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 20:20, 1 красавіка 2025 (+03) :{{перайменаваць}}, якія "выключэнні"? Гэта ж нават на слых умоўна "я чуў", а крыніцы прывялі ўжэ. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 11:42, 11 красавіка 2025 (+03) :таксама звяртаю ўвагу, што пасля перайменавання, варта будзе падняць пытанне пра назву горада [[Даўгаўпілс]] і патэнцыйна іншых населеных пунктаў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:34, 21 лістапада 2025 (+03) ::Пераназывайце ўжо і закрывайце абмеркаванне. Год вісіць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:18, 13 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Большасць выказалася «за», таму перайменаваў. Заўважу, што гэта ўсё ўказвае на тое, што пасля перайменавання НП у Літве будзе паслядоўным пераймяноўваць многія населеныя пункты ўва ўсіх суседніх краінах калі ёсць традыцыйная функцыянальная беларуская назва, зафіксаваная ў АК. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:07, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Рональд Коўз]] → [[Рональд Коўс]] == {{закрыта}} Прозвішча чытаецца як [kəʊs]. І ў нашай [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя|сістэме транскрыпцыі]], і ў [[:ru:Англо-русская практическая транскрипция|сістэме]] ад ру вікі, гук [s] заўсёды перадаецца як «с». Літара «з» — паўстаў імаверна ад няправільнага прачытання імя раней у рускай мове. Калі ў нас няма АК з Коўз, то прапаную перайменаваць. Дарэчы на вымаўленне слова ў беларускай мове напісанне не ўплывае, гэта чыста выпраўленне для паслядоўнасці менавіта пісьма. — [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:21, 22 студзеня 2025 (+03) : "З" тут яўна артэфакт няправільнае расійскае перадачы (як які-небудзь гішпанскі Радрыгез умоўна), таму не мусіць існаваць. {{перайменаваць}} [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:00, 19 лютага 2025 (+03) :{{Каментарый}} Не можа быць Коўс, гэта супярэчыць правілам: Гук [у] не чаргуецца з [ў] у запазычаных словах, якія заканчваюцца на -ум, -ус --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 12:33, 28 сакавіка 2025 (+03) ::У арыгінале «Coase» — гэта этымалагічна не ёсць -ус. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:06, 28 сакавіка 2025 (+03) :::Мы прымяняем правілы да беларускай транслітарацыі, а не да арыгінальнай назвы. --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 20:55, 1 красавіка 2025 (+03) ::::Вы не правы тут. Гэта правіла тычыцца іменна лацінскіх канчаткаў. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 11:24, 11 красавіка 2025 (+03) :::::Не толькі лацінскіх канчаткаў: страус, соус. [[Удзельнік:Burzuchius|Burzuchius]] ([[Размовы з удзельнікам:Burzuchius|размовы]]) 22:08, 13 красавіка 2025 (+03) ::::::Страус, соус. Я, само-сабою, няправільна выказаўся, недакладна — не канчаткаў як такіх а фіналяў. Так, страус і г. д., але ж вы пэўна зразумелі, што гэтта вялося іменна пра лацінскія канчаткі, фіналі ў словах з другіх моў тут ні пры чым. (У Правілах пра -ум, -ус акурат пра іх, пра лаціну, гэта калі здаровы глузд не выкідваць на абочыну; так дык Правілы наагул слаба распрацаваныя) [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 06:02, 20 красавіка 2025 (+03) ::Падтрымаю варыянт з "Коус". Самому гэтае правіла падаецца дзіўным, але як ні круці, сказана проста "у запазычаных словах, якія заканчваюцца на -ум, -ус", без удакладнення паходжання. Маем, зрэшты, [[Штраус]], дзе прозвішча хіба не лацтнскае. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:20, 22 снежня 2025 (+03) :{{перайменаваць}} у «Коус». [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 17:54, 13 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} Сістэмная перадача ў беларускай мове.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:16, 13 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Выглядае на тое, што кансэнсус склаўся бліжэй да формы «Коус», таму перайменавана пад такую форму. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:59, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Шнеўр Залман з Лядаў]] → [[Шнеер Залман з Лядоў]] == {{закрыта}} У тапоніме націск падае на канчатак, граматычная база дае два варыянты роднага склону: Лядоў і Ляд. Імя прапаную перадаваць з ідыша, Шнеер ці Шнэер.--[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 22:07, 10 верасня 2025 (+03) :наконт прозвішча згодны, наконт імя — не магу пацвярдзіць, бо слаба чытаю на ідышы і няма версіі з агаласоўкамі пад рукой. Нямецкая вікі падае версія Schneur (Шнэур), хіба на ідышы не мусіць быць так жа? [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:00, 11 верасня 2025 (+03) :у польскім вікіслоўніку, напрыклад [[:pl:wikt:שניאור]] -[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 15:17, 15 верасня 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} У БелЭн і БСЭн "ШнЕер", штопраўда, у дачыненні ягонага нашчадка [[Залман Шнеур]]. Якога, дарэчы, таксама трэба перайменаваць, бо форма "Шнеур" немагчымая. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 17:46, 27 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана згодна з абмеркаваннем. У БелСЭ і БелЭн не знайшоў сам. Калі @[[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] зможа дадаць спасылкі з пазнакамі старонак у тамах, то будзем вельмі ўдзячныя! [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:55, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Onliner.by]] → [[Onliner]] == {{закрыта}} Больш вядомы пад гэтай назвай. А са старой назвы заставіць перасылку. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:16, 15 кастрычніка 2025 (+03) :{{перайменаваць}} згодна з сайтам, менавіта такая ў выдання афіцыйная назва, без дамена. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:22, 29 кастрычніка 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} згодна з сайтам. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:52, 9 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перанесена згодна з абмеркаваннем. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:33, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Элекцыя Viritim]] → [[Electio viritim]] == {{закрыта}} Варта перайменаваць з сумесі кірыліцызаванай польскай і латыні на нешта аднастайнае — або цалкам на лаціне (што вынесена ў загаловак як самае відавочнае), або ўжо па-беларуску (не рызыкну прапанаваць варыянты). У сучасным выбарчым праве падобнае называецца [[Прамыя выбары|прамымі выбарамі]] (то-бок непасрэдныя, не за прадстаўніка на выбары, а непасрэдна за кандыдата на пасаду). Толькі цяпер гэта ўсеагульныя выбары, а тут усеагульна-саслоўныя. Адзіная знойдзеная праз Гугл беларуская крыніца[https://knihi-online.com/duch-casu-jury-viesialkouski.html], дзе ўжываецца слова «вірытым», ускосна дае «выбары ад вірытым», але па-мойму толькі бо аўтар (або арганізатары тых выбараў) не ведалі як гэта па-беларуску называецца ў сучаснасці. Калі ласка, вашы думкі на гэты конт. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 09:21, 20 лістапада 2025 (+03) :мне здаецца, лепш першай назвай выкарыстоўваць лацінскі арыгінал і дадаваць беларускія пераклады па меры ўзнікнення ў крыніцах, а таксама можна ў дужках падаць кароткі пераклад назвы на беларускую з тлумачэннем этымалогіі, як гэта робіцца ў іншых артыкулах. Таму {{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:38, 27 лістапада 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} на лацінскую назву. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:51, 9 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кансэнсус ёсць, нехта ўжо перайменаваў. Лід пажадана палепшыць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:31, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Храм Гроба Гасподняга]] → [[Храм Труны Гасподняй]] == {{закрыта}} Такі варыянт выкарыстоўваецца ў БелЭн; т.7 с.172, т.1, с. 309 --[[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:57, 19 студзеня 2026 (+03) :Тут БЭ можа і не зусім і аўтарытэтнай будзе. Перасылка ёсць і, відаць, трэба яўна напісаць у артыкуле які варыянт дае БЭ. Ёсць традыцыя, беларускія пераклады Новага Запавету, адкуль уласна гэтае паняцце. Пагатоў, труна -- гэта ж пэўны прадмет і тут гаворка не пра яго адназначна. Трэба комплекс крыніц браць і каб усё ж бліжэйшых да хрысціянскай тэматыкі. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 15:32, 24 студзеня 2026 (+03) ::тут хутчэй сапраўды будзе «гроб» па значэнні бліжэй, як польскае «grób». {{не пераймяноўваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:48, 3 лютага 2026 (+03) :::Мо я неяк няправільна шукаю, але слова "гроб" няма ані ў ТСБМ, ані ў ТСЛБМ, ані ў граматычнай базе інстытута мовазнаўства. Адкуль тады браць значэнне? [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:57, 3 лютага 2026 (+03) ::::тут ужо трэба ставіць пытанне па крыніцах у [[Гроб Гасподні|гэтым артыкуле]]. Я не магу знайсці лепшага адпаведніка для беларускай мовы. Не выключаю, што ў рэлігійнай тэрміналогіі слоўнікі могуць адставаць. Да таго ж, гэта досыць дыскусійнае поле па сённяшні дзень. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:04, 3 лютага 2026 (+03) :::::Таксама ў [https://knihi.com/none/Sviataja_Biblija_Novy_Zapaviet_orig.html Новым Запавеце Чарняўскага] бачым гроб, а ў [https://knihi.com/none/Sviataja_Biblija_Novy_Zapaviet_orig.html рэдакцыі 99-га] — магіла. Не выключаю, што гэта не было ініцыятывай самога Чарняўскага. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:28, 3 лютага 2026 (+03) ::::::У Евангеллі Мацвея (разд. 27, 60) выдання Рымска-каталіцкай царквы, 2017, Пераклад Біблейскай Камісіі ::::::пры Бел. Экзархаце РПЦ, перакладзе Сёмухі 2002, А. Бокуна 2023, паўсюдна магіла. А ў рэдакцыі Чарняўскага ад 2017, якая была ўжо пасля смерці аўтара, ужываецца слова «склеп». Усе прыведзеныя варыянты кнігі зручна сабраныя [https://www.biblija.by/online/ тут], як што. ::::::Ёсць падставы прапанаваць паўсюдна замяніць на «Магілу Гасподнюю». [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:41, 3 лютага 2026 (+03) :::::::З пададзенай аргументацыяй згодны, "Магіла гасподня" выглядае найбольш правільным варыянтам. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:25, 14 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Згодна з абмеркаваннем, перакладзена ў адпаведнасці з большасцю перакладаў Бібліі у [[Храм Магілы Гасподняй]] [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:26, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Дамброва Бяластоцка]] → [[Дуброва-Беластоцкая]] == {{закрыта}} Назва, якая шырока выкарыстоўваецца тамтэйшымі беларусамі, сапраўдная нештучная назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:47, 15 студзеня 2026 (+03) : Пане [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]], тут яўна ёсць патрэба глядзець шырэй на рэчы — перадача назваў паселішчаў [[Усходняя Беласточчына|Усходняй Беласточчыны]] датычыць шматлікіх кейсаў. Адзінкавы перанос засведчыць усяго толькі нашую непаслядоўнасць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:31, 15 студзеня 2026 (+03) ::Гэта не адзінкавы перанос. Буду выстаўляць паступова пад нармальныя замацаваныя назвы. Ужо крыху прайшоўся вёскамі Сакольскага павета. Не зусім разумею, адкуль узялася практыка выкарыстоўваць нейкія прыдуманыя для беларускай мовы назвы, гэта так нідзе не робіцца. З тапонімамі Літвы крыху разгроб, цяпер вось будзем Польшчу глядзець. Для значных паселішчаў ёсць крыніцы кшталту Гістарычнага атласа. Для маленькіх глядзець ужыванне ў беларускай прэсе. Дарэчы, менавіта так складаўся тапанімічны даведнік Рапановіча ў Беларусі, які потым стаў асновай для даведніка Лемцюговай. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:06, 15 студзеня 2026 (+03) ::: Праграмная рада тыднёвіка "Ніва" шмат гадоў і паслядоўна падае на яго старонках беларускія назвы паселішчаў, але белвікіпедысты аддаюць перавагу інструкцыі па транслітэрыцыі, гл. напр. у арт. [[Бельск Падляскі]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:11, 15 студзеня 2026 (+03) ::::Гэта вялікая бяда, што калісьці аматары мёртвых інструкцый транслітарацыі дабраліся да тапаніміі і ім ніхто нічога не сказаў па справе. Да таго ж, інструкцыі тычацца назваў, якія не замацаваныя ў мове. Цяпер выпраўляць — вельмі цяжкая праца, але за яе трэба брацца. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:58, 16 студзеня 2026 (+03) ::::: [[Дубічы Цэркеўнэ]], гміна дзе беларусы ў абсалютнай перавазе, еднак трохэ з польскего мувён. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:54, 16 студзеня 2026 (+03) ::::::Але вы падтрымайце іншыя перайменаванні, ці як. Правёў сур’ёзную працу дзеля выпраўлення тапаніміі Падляшша. Хіба ўсе назвы з створаных выправіў. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:02, 14 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перанесена.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:13, 13 сакавіка 2026 (+03) == [[Эсфір (дачка Амінавада)]] → [[Эсфір (дачка Амінадава)]] або [[Эсфір]] == {{закрыта}} Гл. [[Размовы:Эсфір (дачка Амінавада)#Амінадава?|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 19:19, 8 студзеня 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} у [[Эсфір]]: відавочная абдрукоўка. У некаторых моўных версіях ёсць удакладненне - [https://de.wikipedia.org/wiki/Ester_(Bibel) Эсфір (Біблія)], або [https://sk.wikipedia.org/wiki/Ester_(biblick%C3%A1_postava) Эсфір (біблійны персанаж)], аднак старонак неадназначнасці (спасылак на артыкулы пра іншых Эсфір) нават там не знайшоў. І ў нас таксама падобнае ўдакладненне лічу непатрэбным. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:50, 9 студзеня 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} у [[Эсфір]]: няма патрэбы ва ўдакладненні, пагатоў такім, мякка кажучы старамодным :) --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 20:17, 17 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана пад назву [[Эсфір]], а таксама дададзена дадатковая старонка перасылкі. На старонцы размоў асобна адзначана праблема перадачы імя Амінадаў/Абігаіл/... у беларускай. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:52, 3 лютага 2026 (+03) == [[Адольф Гітлер Уунона]] → [[Адольф Уунона]] == {{закрыта}} Асоба афіцыйна змяніла імя ([https://www.telegraph.co.uk/world-news/2025/11/28/namibian-politician-named-adolf-hitler-wins-re-election/ крыніца]). [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 18:36, 28 лістапада 2025 (+03) :{{перайменаваць}}, але важна пакінуць у лідзе ягонае папярэдняе імя, бо яно вельмі медыйнае [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:04, 30 лістапада 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Асоба афіцыйна змяніла імя. Артыкул перайменаваны. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:41, 26 студзеня 2026 (+03) == [[Страдзівары]] → [[Страдывары]] == {{закрыта}} Згодна з БелЭн ([https://knihi.com/none/Bielaruskaja_encyklapiedyja_djvu.zip.html#Bielaruskaja_encyklapedyja.15.djvu_192 т. 15, с. 192]). [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 00:32, 11 студзеня 2026 (+03) :Раз у БелЭн, то {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:59, 19 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перанесена як у крыніцы, перасылка пакінута, бо памылка папулярная і не арфаграфічная. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:02, 23 студзеня 2026 (+03) == [[Анатоль Аляксеевіч Стэпусь]] → [[Анатоль Аляксеевіч Сцепусь]] == {{закрыта}} Напісанне прозвішча ''Сцепусь'' даеца на сайтах [https://mfa.gov.by/be/press/news_mfa/b797e4897c39802e.html МЗС Беларусі], [https://bel.sputnik.by/20170408/dyplamatyya-kultury-u-ehstonii-prahodzic-vystava-belaruskih-mastakou-1028215799.html Sputnik Беларусь], [https://www.sb.by/articles/glytok-pavetra-z-batska-shchyny-estoniya.html СБ Беларусь сегодня] і іншых. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:09, 21 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Памылка ў назве. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:18, 23 студзеня 2026 (+03) {{закрыта}} == [[Руска-турэцкія войны]] → [[Расійска-турэцкія войны]] == У артыкулах вядзецца пра расійска-турэцкія войны, а не пра рускія.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:36, 30 верасня 2025 (+03) :{{перайменаваць}}, згодна з меркаваннем ніжэй [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:04, 1 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:27, 15 студзеня 2026 (+03) == [[Ідзанакі і Ідзанамі]] → [[Ідзанагі і Ідзанамі]] == {{закрыта}} Гл. [[Размовы:Ідзанакі і Ідзанамі|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 11:47, 28 жніўня 2025 (+03) : Вось тут неадназначна, бо можа ў пытаннях вымаўлення аўтар і правы, але ж мы тут заўсёды аддаем перавагу АК. Калі там напісана "Ідзанакі", а іншых прыкладаў у бел АК няма - хутчэй за ўсё назва застанецца. Не падводжу вынік, хачу пачуць што думаюць іншыя ўдзельнікі. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:37, 7 верасня 2025 (+03) ::Я бы пакінуў «Ідзанакі», бо АК, але варта было б адзначыць арыгінальнае вымаўленне з транскрыпцыяй на беларускую. Але ёсць сумневы, што варта перадаваць японскае -gi- ў беларускай як -кі-, бо насамрэч да выбухнога ґ бліжэй к, а не фрыкатыўны г. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:50, 18 верасня 2025 (+03) :{{Не пераймяноўваць}} Усё ж такі перавагу трэба аддаваць беларускім крыніцам. Тым болей, як было зазначана вышэй, бягучы варыянт нельга лічыць памылкай. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:09, 22 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Прыкладаў іншага напісання ў беларускіх аўтарытэтных крыніцах не прыведзена. Артыкул пакінуты пад цяперашняй назвай. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:43, 11 студзеня 2026 (+03) == [[Небаскроб Мэры-Экс]] → [[Сент-Мэры Экс 30]] == {{закрыта}} У цяперашняй назве ўжыта няпоўная назва вуліцы. Варта таксама пазначыць нумар будынка, бо там ёсць і іншыя хмарачосы, напрыклад [https://en.wikipedia.org/wiki/70%20St%20Mary%20Axe Сент-Мэры Экс 70]. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 07:28, 22 лістапада 2025 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:09, 27 лістапада 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Аргументацыя слушная, супраць ніхто не выступаў. Артыкул перайменаваны. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:21, 11 студзеня 2026 (+03) 6gzaw5ijjtgsroelr3j9d2uwraxvjrk 5135032 5135030 2026-05-02T18:31:45Z Emilia Noah 155537 /* */ 5135032 wikitext text/x-wiki {{Архіў}} == [[Вяжанка]] → [[Вежанка]] == {{закрыта}} Чарговае гвалтаванне беларускай тапаніміі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:10, 28 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, але мне здаецца, што лепш даць нейкую больш канкрэтную крыніцу, а не проста пошук у выданні. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:17, 24 сакавіка 2026 (+03) ::падправіў зноску, здаецца вось так выглядае лепей. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:14, 25 сакавіка 2026 (+03) :::У выданні працуе Рэдакцыйная рада, якая ўзгадняе назвы. У Беларусі такім жа чынам складаліся той жа тапанімічны даведнік Рапановіча, ён проста глядзеў напісанні ў беларускіх газетах. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:19, 25 сакавіка 2026 (+03) ::::нам галоўнае тут не скаціцца да ўласнага даследавання. Але ва ўмовах абмежаванасці крыніц, пэўна, без гэтага цалкам не абысціся. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:41, 26 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Уласнага даследвання няма, бо прадстаўлены беларускія крыніцы. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:08, 1 мая 2026 (+03) == [[НТБ]] → [[НТВ]] == {{закрыта}} Як і RussiaToday і іншыя каналы і гандлёвыя маркі, мусяць перадавацца ў арыгінале без перакладу. Для дадзенага канала я не бачу нідзе беларусізаванай версіі назвы, нават для беларускага аддзялення, таму мусім пакідаць расейскую версію. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:51, 25 красавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, бо згодны з аргументацыяй. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:57, 26 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул перайменаваны згодна з аргументамі. Перасылка захавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:33, 1 мая 2026 (+03) == [[Хвалебная рэвалюцыя]] → [[Слаўная рэвалюцыя]] == {{закрыта}} Згодна з БелЭн ([https://archive.org/details/bel-enc-be/Bielaruskaja_encyklapedyja.14/page/510 т. 14, с. 510]). [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 17:50, 6 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} згодна з аўтарытэтнай крыніцай. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 12:19, 7 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, АК [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:14, 24 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кансэнсус ёсць, АК ёсць. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:52, 25 красавіка 2026 (+03) == [[Збігнеў Бжазінскі]] == {{закрыта}} Чаму прозвішча Бжазінскі напісана з літарай «а»? Арыгінальнае напісанне прозвішча ({{lang-pl|Brzeziński}}) з літарай «e», па-беларуску з літарай «э» – Бжэзінскі? [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 18:31, 14 сакавіка 2026 (+03) :відаць, аканне паспрабавалі перадаць. Для польскіх імёнаў нібы так, мусім захаваць ненаціскную э. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:11, 24 сакавіка 2026 (+03) :: Гэта не так, большасць галосных гукаў польскай мовы ([i], [y], [u], [e], [o], [a]) не змяняюцца пад націскам. Глядзіце тут: [https://tutpl.ru/2-2-glasnye-zvuki.html] [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 19:13, 24 сакавіка 2026 (+03) :{{Не пераймяноўваць}}, пра яго ёсць артыкул у [https://knihi.com/none/Bielaruskaja_encyklapiedyja_djvu.zip.html#Bielaruskaja_encyklapedyja.03.djvu_138 БелЭн], там пададзена такая формы. Шкада, што ў самім артыкуле пра гэта аніякай згадкі. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 10:09, 7 красавіка 2026 (+03) ::{{зроблена}} [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 13:20, 13 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Застаўляем старую назву згодна з [https://knihi.com/none/Bielaruskaja_encyklapiedyja_djvu.zip.html#Bielaruskaja_encyklapedyja.03.djvu_138 БелЭн]. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:50, 25 красавіка 2026 (+03) == [[Гміна Радзівілаўка]] → [[Радзівілаўка]] == {{закрыта}} Артыкул пра вёску, не пра гміну. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 20:04, 20 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}. Сапраўды, не гміна, а вёска. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 20:36, 20 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:11, 24 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}. Згодны з аргументамі намінатара [[Удзельнік:Duntsov|Duntsov]] ([[Размовы з удзельнікам:Duntsov|размовы]]) 08:14, 24 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Відавочная памылка. Выпраўлена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:44, 25 красавіка 2026 (+03) == [[Аўдыя]] → [[Аўдыа]] == {{закрыта}} Паводле правіл сучаснай арфаграфіі, спалучэнне галосных "іо" перадаецца як "іа" на канцы запазычаных слоў, напрыклад: Токіа, адажыа, трыа, партфоліа, капрычыа, сальфеджыа, імпрэсарыа і г. д. --[[Удзельнік:Buchienvaldycz|Buchienvaldycz]] ([[Размовы з удзельнікам:Buchienvaldycz|размовы]]) 20:45, 18 верасня 2025 (+03) :{{не пераймяноўваць}} такой лексемы і словаўтваральнай адзінкі няма. Ёсць варыянты «аўдыё-» і «аўдыя-», як і з радыё-/радыя- (тут нават розніца ў значэннях ёсць) і інш. Ёсць ужо ўжыванне «аўдыя», па аналогіі з «медыя», паходзіць з англамоўнай практыкі, як я разумею, даволі свежае словаўжыванне. Таксама ўлічвайце, што мы маем справу з абстрактным тэрмінам, гэта вельмі істотна. Даволі складаны выпадак, у якім дакладна нельга арыентавацца выключна на правілы, нам прыходзіцца арыентавацца на практыку словаўжывання і словаўтварэння. Апошнім часам нібыта складваецца кансэнсус вакол «аўдыя» ў тэрмінолагаў. Падрабязна аргументацыю раскрыць не магу, але тут хутчэй за ўсё сумесь практыкі з тым фактам, што гэта вельмі шырокае, абстрактнае паняцце. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:41, 18 верасня 2025 (+03) :{{не пераймяноўваць}} якраз паводле апошніх змяненняў пішацца аўдыя-. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:45, 26 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Датычна ўжывання слова «Аўдыя» існуе пэўны навуковы кансэнсус, які мы таксама пожам пабачыць [https://daviedka.bnkorpus.info/5-audyjavizualny/ вось тут]. Згодна з кансэнсусам у Вікі, а таксама ўжываннем слова па за межамі — прынята рашэнне заставіць форму «Аўдыя» ў якасці асноўнай. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 22:34, 19 красавіка 2026 (+03) == [[Лявон Бароўскі]] → [[Леан Бароўскі]] == {{закрыта}} Палепшаючы старонку, спадарства, я знайшоў асобны артыкул у [[ЭГБ]] за подпісам Уладзіміра Конана. Там гісторык літаратуры названы Леанам (яго польскае імя — Leon). У мяне пытанне да супольнасці, як правільна будзе. Ці мы называем усіх, а не толькі беларусаў Лявонамі альбо ўсё-ж такі пішам у артыкулах пра палякаў менавіта Леан. [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Размовы з удзельнікам:Антон 740|размовы]]) 01:54, 26 жніўня 2025 (+03) :Не адаптоўваем польскія імёны пад беларускія варыянты, калі такога няма ў крыніцах. Калі нідзе няма Лявона, то няма чаго абмяркоўваць і трэба перайменаваць як у АК. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 02:54, 26 жніўня 2025 (+03) ::[https://philosophy.by/wp-content/store/history-of-philosophic-thought-vol-4.pdf Тут] і [https://studfile.net/preview/5440056/ тут] выкарыстоўваецца форма Лявон. У БелЭн аднак Леан. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 01:17, 27 жніўня 2025 (+03) : {{супраць}}. Шасцітомнае выданне «Гісторыя філасофскай і грамадска-палітычнай думкі Беларусі», падрыхтаванае Інстытутам філасофіі НАН Беларусі, — аўтарытэтная крыніца. Там напісана: Лявон Бароўскі. Шэсць старонак у чацвёртым томе прысвечаны Л. Бароўскаму і яго дзейнасці. Выданне 2017 года, у аўтарскі калектыў У. М. Конан таксама ўваходзіць. "Леан Бароўскі" выкарыстоўваецца ў першым томе Энцыклапедыі гісторыі Беларусі, выдадзеным у 1993 годзе, і ў другім томе Беларускай энцыклапедыі, выдадзеным у 1996 годзе. Выкарыстанне "Леан" у дадзеным выпадку можна лічыць састарэлым. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:45, 27 жніўня 2025 (+03) :Лявона мусім пакінуць, бо ёсць шмат дзе, але ці асноўным найменнем -- пытанне. Гэта тычыцца амаль усіх Леанаў, што з абшараў сучаснай Беларусі або неяк, на думку аўтараў, датычаць беларускасці. Тым часам як у іх саміх ідэнтычнасць было польскай і імя адпаведна Леан. Як мне здаецца, гэта ўжо беларускі перакос, які наследуе расійскую традыцыю ўсё перайначваць. Яны як пачалі з 1772 года, так і да 1917 года такую практыку мелі -- Юзаф, сын Тадэвуша, аказваўся Іосіфам Фамічом -- у жыцці ніколі так не назваўся, але ў афіцыйных паперах па-руску мусіў пісацца так, часам не паслядоўна. То трэба нейкую палітыку на гэты конт выпрацаваць, што асноўным "Лявон" рабіць, калі ёсць сведчанні, што сам ён карыстаўся такім імем хоць эпізадычна. У астатніх выпадках, для асоб з польскай ідэнтычнасцю -- "Леан". І з іншымі імёнамі таксама. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:30, 5 кастрычніка 2025 (+03) ::Да гэта ж пытання. Даем паўстанку 1863 года ў расійскай традыцыі -- [[Марыя Мацвееўна Ямант|Марыяй Мацвееўнай Ямант]]. А яе брат Юзаф у гэтай самай традыцыі быў Іосіфам Мацвеевічам Ямантам, добра, хоць артыкул пра яго так не названы, толькі даведкава даецца такі варыянт. Чорны жарт і не меней. У нас шмат такога, бо нешта бралася з даведніка "Асветнікі..." і падобных, а туды трапіла часам папросту з Бракгаўза і Эфрона, а то і са спраў і папер карнікаў таго паўстання. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:47, 8 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хоць форма «Леан» з’яўляецца больш дакладнай транслітарацыяй польскага імя Leon і сустракаецца ў энцыклапедычных выданнях 1990-х гадоў (ЭГБ, БелЭн), у сучаснай беларускай навуковай літаратуры назіраецца вяртанне да формы «Лявон». Вырашальным аргументам тут выступае шасцітомнае выданне «Гісторыя філасофскай і грамадска-палітычнай думкі Беларусі» (2017), падрыхтаванае НАН Беларусі, дзе выкарыстоўваецца варыянт «Лявон Бароўскі».<br /><br />Паколькі Вікіпедыя павінна абапірацца на найбольш актуальныя аўтарытэтныя крыніцы, цяперашняя назва захоўваецца. Пры гэтым у першым сказе артыкула мыабавязкова пазначаем арыгінальнае польскае напісанне і варыянт «Леан» як раўнапраўны для пошуку. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 22:06, 19 красавіка 2026 (+03) == [[Савецка-фінляндская вайна (1939—1940)]] → [[Зімовая вайна]] == {{закрыта}} Аргументы наступныя: # Існуе сучасная беларускамоўная крыніца (перакладная) з назвай Зімовая вайна. Яна адзначана ў артыкуле побач з назвай. # «Зімовая» больш кароткая і запамінальная назва, якая перадае сутнасць вайны і не перасякаецца з іншымі артыкуламі. # Існуе артыкул [[Савецка-фінская вайна (1941—1944)]], чыя назва канфліктуе з «савецка-фінляндскай», і такім чынам патрабуе ўніфікацыі і дадатковага абмеркавання, якое на расійскай вікі, адкуль і ўзятая назва, цягнецца гадамі і ніяк не скончыцца. Замена назвы на «зімовую» здымае гэтую праблему. Калі няма адназначна больш аўтарытэтных ці папулярных беларускамоўных крыніц, якія б карысталіся назвай «савецка-фін(лянд)ская», — прапаную перайменаваць. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 16:51, 24 лютага 2025 (+03) :я так разумею, што савецка-фінская — гэта больш назва сучасная вайне, і яна не зусім карэктная ў тым плане, што прыметнік «фінскі» ўтвораны ад фінаў, а не Фінляндыі. То бок вайна не з дзяржавай, а народам. Па перайменаванні {{слабое за}}, бо сапраўды ў іншых моўных раздзелах ужываецца гэтая назва і я сам нібы ўпершыню пра гэтую вайну пад такой назвай даведваўся. Але трэба паглядзець, чаму ў рувікі такую назву ўзялі, можа ёсць нейкая аргументацыя. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:53, 24 лютага 2025 (+03) : Падтрымаю, так як гэта назва больш распаўсюджана ў літаратуры. Таксама падтрымаю перайменаванне вайны 1941—1944 гадоў у адпаведнасці са Скарнікам ([https://www.skarnik.by/tsbm/89464]) і Verbum ([https://verbum.by/tsbm/finliandski], [https://verbum.by/?q=%D1%84%D1%96%D0%BD%D1%81%D0%BA%D1%96])[[Удзельнік:DBatura|DBatura]] ([[Размовы з удзельнікам:DBatura|размовы]]) 02:29, 25 лютага 2025 (+03) :Мяркую, што тут канкрэтнасць мусіць пераважаць над умоўнай распаўсюджанай назвай. Гэта не "стогадовая вайна" ўсё-такі. "Зімовая вайна" мала чаго скажа выпадковаму чытачу а нат інтарэсанту, тады як "сав. — фін." — скажа (падкажа). Я б і сав.-фінскую, якая частка ІІ Сус-е перайменаваў бы ў сав.-фінляндскую, нягледзячы на крыніцы, бо састарэлае, няправільнае словаўжыванне, але ляд з ім. Відаць, буду супраць… ("Відаць" і шматкроп’е — бо не на сто адсотак пэўны). [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:22, 25 лютага 2025 (+03) :: Тут хіба залежыць ад кантэксту. Калі ідзе пералік войнаў розных часоў паміж рознымі краінамі, то згодны, што «зімовая» вайна не кажа яўна ні пра тое, якія краіны ваявалі, ні пра тое, у якія гады адбывалася вайна, таму патрабуе ўдакладнення. З іншага боку, калі кантэкст ужо ёсць, напрыклад гэта артыкул ці раздзел пра Фінляндыю, назва «Савецка-фін(лянд)ская вайна (1939—1940)» падаецца мне занадта грувасткай і шаблоннай. У такім выпадку карацейшая і ямчэйшая назва, што апісвае характар вайны, можа быць больш дарэчнай і запамінальнай. Для артыкула такі кантэкст як бакі канфлікту як раз даецца ў прэамбуле, таму заблытацца будзе цяжка. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 08:15, 1 сакавіка 2025 (+03) :::Я згодны, вядома, пра кантэкст (трудна было б быць не згодным). Але што да наймення артыкула, то выяўленасць кантэксту, пададзенага ў прэамбуле, нмд спрэчна. Таму я за "разгорнутую" назву, у целах артыкулаў можа ужывацца (і часта больш пасавацьме) "Зімовая вайна", але для "сініх спасылак" не трэба такое назвы асн. артыкула (не кажучы пра то, што е такая зьява як рэдырэкт, які гэтага разу абсалютна патрэбны — праверыў, цікава, што ніхто яшчэ не зрабіў…) [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 23:27, 12 сакавіка 2025 (+03) :"Ва ўсім свеце" гэта вайна (1939-1940) называецца зімовай, а наступная (1941-1944) — працяг вайны. Як так разумею, гэта фінскі погляд, то бок погляд на падзею з боку Фінляндыі і ейнай гісторыі, які прыняты ў Еўропе. Але прапаную пакінуць савецка-фінляндская вайна ў абодвух выпадках (ясна, што разводзім з дапамогай дат), таму што такая назва поўнасцю акрэслівае сутнасць гэтай вайны. Плюс пераназыванне можа адкрыць скрыню Пандоры, бо іншыя ваенныя кампаніі Другой сусветнай у свеце таксама называюцца не так, як прынята ў нашай гістарыяграфіі. Але ў сам артыкул можна дадаць дадатковую назву "Зімовая вайна" і "Працяг вайны" адпаведна. --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 13:11, 28 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Па выніках абмеркавання прынята рашэнне не пераймяноўваць артыкул. Нягледзячы на тое, што назва «Зімовая вайна» з’яўляецца агульнапрынятым міжнародным гістарыяграфічным тэрмінам і сустракаецца ў сучасных беларускамоўных крыніцах, яна ўсё яшчэ саступае апісальнай назве «Савецка-фінляндская вайна» ў плане інфарматыўнасці для шырокага кола чытачоў. Падчас дыскусіі ўдзельнікі адзначылі, што апісальная назва адназначна акрэслівае бакі канфлікту, што з’яўляецца важным для энцыклапедычнага рэсурсу. Аргументы за ўніфікацыю з еўрапейскай традыцыяй і скарачэнне назвы былі прызнаныя важкімі і мы павінны іх улічваць. Паколькі сярод удзельнікаў не было дасягнута відавочнага кансэнсусу на карысць змены назвы, артыкул застаецца пры цяперашнім найменні. Пры гэтым назва «Зімовая вайна» павінна быць абавязкова пазначана ў прэамбуле як раўнапраўная, а таксама выкарыстоўвацца як перанакіраванне. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:05, 12 красавіка 2026 (+03) == [[Ева Грын]] → [[Эва Грэн]] == {{закрыта}} Ніякаю транскрыпцыяй гэта не "асвячаецца", "традыцыі" ў беларускай — няма. Як і жаднымі каламбурамі, ужытымі акторкаю, існае напісанне не можа апраўдвацца. Проста калька з расійскае мовы (дзе, як часта бывае, увайшло ў абыходак праз абмылковае прачытанне). Што да Евы — Эвы, то чаго ж у нас другія Эвамі могуць быць, а от Грэн, дык толькі Евай чамусьці? [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 21:39, 19 лютага 2025 (+03) : Ок, а чаму Грэн, а не Грын? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 04:51, 20 лютага 2025 (+03) ::Таму што францужанка, таму што транскрыпцыя, таму што на радзтме яе так завуць, таму што сама сябе ў роднай мове так называе. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:24, 25 лютага 2025 (+03) : {{Не пераймяноўваць}}. "Green" на англійскай і французскай мовах гучыць як "Грын" і перакладаецца як "Грын". [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:12, 20 лютага 2025 (+03) ::На французскай сапраўды чытаецца падобна на «Эва́ Ґрэн». Паходжанне ў яе не англійскае, а шведскае, і там чытаецца як «Ѣ́ва Ґрен» (там на пачатку мусіць быць гук як у слове «б'''е'''раг»). Таму я хутчэй пагаджуся наконт прозвішча, што там лагічней перадаваць як «Грэн», а вось наконт імя не ўпэўнены, мне падаецца, што тут усё ж Ева мусіць быць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:06, 20 лютага 2025 (+03) :::вось бачу прыклады са шведскай [[Ева Боніер]] і іншыя паслядоўна ў нас «Ева». З французскай вядомая карціна [[Ева (карціна)|Ева]] і жанчыны [[Ева Жалі]] і некаторыя іншыя. Імя «Эва» бачу, што ўжываем у іспанскай, польскай і некаторых яшчэ мовах. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:20, 20 лютага 2025 (+03) :::: Сп. Eva Green — французская актрыса, якая жыве ў Вялікабрытаніі. [https://www.youtube.com/watch?v=rKUs7xk8szY Тут] яна кажа, што яна францужанка. Вось [https://www.youtube.com/watch?v=dL4G-LMtlLk тут] і [https://www.youtube.com/watch?v=MzShQmUxerk тут] яе называюць ''Грын'', у першым відэа — у яе прысутнасці. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:07, 22 лютага 2025 (+03) :::::дык вядома, чалавек з вуліцы англамоўны пабачыць прозвішча «Green» і адразу прачытае як Грын, але гэта ж не мяняе арыгінальнага прачытання імя. Такое прачытанне ў англійскай яшчэ можна дапусціць, бо прозвішча германскае, могуць адаптоўваць пад свой манер. Але ўвогуле, калі вашае прозвішча неяк перакручваюць усе замежнікі гэта ж яшчэ не азначае, што так і трэба. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:05, 22 лютага 2025 (+03) :::::Ад таго, што хтосьці некуды пераехаў, ён не становіцца нараджэнцам тых зямель. Расійцы мяне Серґеем абзывалі, Сяргеем я, нат пераехаўшы ў Расію, з гэтага быць не перастаў бы. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:30, 25 лютага 2025 (+03) :::::Зілазні, які ў Штатах нарадзіўся і тае польскае і не нюхаў, у нас (у ВП няма — упушчэнне) Жа/элязны вечна — традыцыя нібыта! А тут чалавека не ў англіскамоўнай краіне народжанага пераназываць па-англійску — зноў традыцыя? Дык мо прызнаемся ў такім разе, што "традыцыі" толькі з расійскае мовы ды годзе? Чы мо пастараемся свае моўныя рабіць, не партаючы імёнаў прытым, бо ад ВП і ў беларускай ужыванне паціху "традыцыйнае" наявіцца? [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:38, 25 лютага 2025 (+03) ::::Што да Боніер і некат. інш. — магчыма такое ўжыванне праз крыніцы (злізанае з рас-е), што да стасоўна новых персаналіяў — трэба разглядаць і, магчыма, пераймяноўваць. Кожнага разу асобна, звесна. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:43, 25 лютага 2025 (+03) ::::Дарэчы, скончыцца з гэтым — як бы ні… выносіцьму францужанак (новых прынамсі), бо Ева заміж Эва́ — абы што. А за францужанкамі мо і другіх нацый кабеты прыспеюць. Адамаў усё адно няма з імі побач. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 10:17, 20 красавіка 2025 (+03) :::А Перон чамусьці Эва ў нас, ды й другіх Эў багата. Палячкі, скажам, Эвы, а францужанка — Ева? Біблійная Ева — ок (хоч і тут варыянты магчымы). [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:27, 25 лютага 2025 (+03) ::На французскай як Грын? От дзіва дзіўнае! [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:25, 25 лютага 2025 (+03) : З беларускага толькі пабачыў "Еву Грын" у [[Наша Ніва (1991)|НН]]: [https://nashaniva.com/311360]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:43, 6 жніўня 2025 (+03) ::тут хутчэй ад няведання. Але, думаю, варта будзе пакінуць заўвагу, што можна сустрэць такую версію [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 02:57, 26 жніўня 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} На англійскай вікі пазначана вымаўленне паводле IPA "French: [eva ɡa.ɛl ɡʁeːn]; Swedish: [ˈêːva ˈɡreːn]", так што карэктней будзе "Грэн". Наконт Ева/Эва - няма традыцыі з найменнем канкрэтна гэтай асобы, таму абапіраемся на тое, што бліжэй арыгіналу - Эва. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 15:16, 19 студзеня 2026 (+03) : {{не пераймяноўваць}} Цяперашні варыянт больш распаўсюджаны, але французскі можна прапісаць у прэамбуле.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:17, 13 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} прозвішча, {{Не пераймяноўваць}} імя. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 01:34, 26 сакавіка 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Падчас абмеркавання ўдзельнікі прыйшлі да згоды, што цяперашняя форма «Грын» з’яўляецца вынікам памылковай асацыяцыі з англійскім словам green. На самой справе прозвішча актрысы мае шведскае паходжанне і паходзіць ад шведскага слова gren. У шведскай мове яно вымаўляецца як [ɡreːn], а ў французскай (роднай мове актрысы) — як [ɡʁɛn]. Лачіным будзе перайменаваць прозвішча ў «Грэн»<br /><br />Што датычна імя, дык тут адназначнага кансэнсусу наконт змены на «Эва» дасягнута не было. Добрыя заўвагі з двух бакоў. Прынята рашэнне пакінуць імя ў традыцыйным/кансэнсусным для Вікі напісанні. Калі будуць новыя аргументы — можна зноў адкрыць гэтую тэму.<br /><br />Ранейшая назва «Ева Грын» захаваецца як перанакіраванне. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:29, 12 красавіка 2026 (+03) == [[Каханне і галубы]] → [[Любоў і галубы]] == {{закрыта}} [[Вікіпедыя:Да_выдалення#Каханне_і_галубы|Прапануецца]] перайменаваць. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:49, 17 верасня 2025 (+03) :уласна, мая прапанова, таму мой голас {{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 11:31, 17 верасня 2025 (+03) : СМІ (а часам адно і тое ж смі) пішуць як "любоў" [https://www.zviazda.by/sites/default/files/pdf/2015/07/28lip-1.indd_.pdf], так і "каханне" [https://zviazda.by/editions/news/yak-vyadomaya-kinagistoryya-kakhanne-i-galuby-mozha-vyglyadats-na-teatralnay-stsene/]. Трэба паглядзець што там з АК. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:31, 20 верасня 2025 (+03) ::калі няма больш-менш трывалай формы, мне здаецца, трэба глядзець на змест і сэнс назвы. Мне здаецца, што больш шырокае «любоў» лепш перадае атмасферу, змест фільма. Там рамантычны складнік моцны, але там яшчэ і сям’я вельмі важная прынамсі, і нават я бы так сказаў, што там, па маіх успамінах, важны канфлікт сям’і і кахання, дзе выхадам з’яўляецца любоў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:03, 21 верасня 2025 (+03) ::: Т. В. Пешына ў артыкуле пра рэжысёра ў БЭ т. 11 піша «Каханне і галубы». --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:37, 21 верасня 2025 (+03) ::::Калі ў БЭ ёсць, то лепей пакінуць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:19, 13 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Можа і спрэчна, але нібы ў АК больш перавага слову «каханне» тут, таму версію з «любоў» зрабіў перасылкай проста. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:24, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Царква Святога Доната]] → [[Царква Святога Даната]] (або: [[Святы Данат Задарскі]] → [[Святы Донат Задарскі]]) == {{закрыта}} Гл. [[Размовы:Царква Святога Доната#Правапіс імя|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 11:22, 10 верасня 2025 (+03) :Я так разумею, што трэба арыентавацца на арыгінал імя Donatus на лаціне для імя чалавека, а не на сучаснае прачытанне на харвацкай. Адносна будынку, здаецца ў нас прынята ўтвараць назвы ад імя, а не транскрыбіраваць з мясцовай назвы. Таму я за тое, каб {{перайменаваць}} артыкул пра царкву. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:47, 18 верасня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Абмеркаванне павісла, таму перайменаваў. Я не эксперт у лаціне, але нібы па правілах у слове Donatus ідзе націск на «a». Таму, кіруючыся гэтым і аргументацыяй вышэй, зрабіў усё ў адпаведнасці з гэтым вымаўленнем. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:22, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Януш Валуш]] → [[Януш Валусь]] або [[Януш Валюсь]] == {{закрыта}} Гл. [[Размовы:Януш Валуш|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 11:47, 28 жніўня 2025 (+03) :згодны. Бліжэй нібыта «Ва́люсь» [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:52, 18 верасня 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} Паводле польска-беларускай практычнай транскрыпцыі мае быць "Валюсь". [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:49, 27 лістапада 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана ў [[Януш Валюсь]]. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:13, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Ілукстэ]] → [[Ілукшта]] == {{закрыта}} Традыцыйная назва, раз пераймяноўваем літоўскія і украінскія гарады, то будзе паслядоўна па ўсіх бегчы, калі канечне традыцыйная назва сапраўды функцыянуе ў беларускай шырэй, чым сучасная. У Google Scholar Ілукшта 3 разы сустракаецца, Ілукстэ — 2, можна яшчэ крыніц пашукаць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:00, 24 сакавіка 2025 (+03) :{{перайменаваць}} Але ўвогуле, трэба сістэмная праца з назвамі Латвіі, бо ізноў пануе савецкая практыка, а беларуская традацыя адкідаецца.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:04, 28 сакавіка 2025 (+03) :{{не пераймяноўваць}} Выключэнне было зроблена для горада Вільня, усё астатняе мусіла быць аформлена ў выглядзе дапаўнення да правіл наймення артыкулаў, каб азначыць межы прымянення, але яго не з'явілася дагэтуль - кожны ўдзельнік трымае ў галаве нейкае сваё правіла наймення літоўскіх тапонімаў і межы прымянення гэтых правіл. Не трэба гэты сыры прадукт распаўсюджваць далей да фармальнага афармлення зразумелых правіл. --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 20:20, 1 красавіка 2025 (+03) :{{перайменаваць}}, якія "выключэнні"? Гэта ж нават на слых умоўна "я чуў", а крыніцы прывялі ўжэ. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 11:42, 11 красавіка 2025 (+03) :таксама звяртаю ўвагу, што пасля перайменавання, варта будзе падняць пытанне пра назву горада [[Даўгаўпілс]] і патэнцыйна іншых населеных пунктаў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:34, 21 лістапада 2025 (+03) ::Пераназывайце ўжо і закрывайце абмеркаванне. Год вісіць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:18, 13 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Большасць выказалася «за», таму перайменаваў. Заўважу, што гэта ўсё ўказвае на тое, што пасля перайменавання НП у Літве будзе паслядоўным пераймяноўваць многія населеныя пункты ўва ўсіх суседніх краінах калі ёсць традыцыйная функцыянальная беларуская назва, зафіксаваная ў АК. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:07, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Рональд Коўз]] → [[Рональд Коўс]] == {{закрыта}} Прозвішча чытаецца як [kəʊs]. І ў нашай [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя|сістэме транскрыпцыі]], і ў [[:ru:Англо-русская практическая транскрипция|сістэме]] ад ру вікі, гук [s] заўсёды перадаецца як «с». Літара «з» — паўстаў імаверна ад няправільнага прачытання імя раней у рускай мове. Калі ў нас няма АК з Коўз, то прапаную перайменаваць. Дарэчы на вымаўленне слова ў беларускай мове напісанне не ўплывае, гэта чыста выпраўленне для паслядоўнасці менавіта пісьма. — [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:21, 22 студзеня 2025 (+03) : "З" тут яўна артэфакт няправільнае расійскае перадачы (як які-небудзь гішпанскі Радрыгез умоўна), таму не мусіць існаваць. {{перайменаваць}} [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:00, 19 лютага 2025 (+03) :{{Каментарый}} Не можа быць Коўс, гэта супярэчыць правілам: Гук [у] не чаргуецца з [ў] у запазычаных словах, якія заканчваюцца на -ум, -ус --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 12:33, 28 сакавіка 2025 (+03) ::У арыгінале «Coase» — гэта этымалагічна не ёсць -ус. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:06, 28 сакавіка 2025 (+03) :::Мы прымяняем правілы да беларускай транслітарацыі, а не да арыгінальнай назвы. --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 20:55, 1 красавіка 2025 (+03) ::::Вы не правы тут. Гэта правіла тычыцца іменна лацінскіх канчаткаў. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 11:24, 11 красавіка 2025 (+03) :::::Не толькі лацінскіх канчаткаў: страус, соус. [[Удзельнік:Burzuchius|Burzuchius]] ([[Размовы з удзельнікам:Burzuchius|размовы]]) 22:08, 13 красавіка 2025 (+03) ::::::Страус, соус. Я, само-сабою, няправільна выказаўся, недакладна — не канчаткаў як такіх а фіналяў. Так, страус і г. д., але ж вы пэўна зразумелі, што гэтта вялося іменна пра лацінскія канчаткі, фіналі ў словах з другіх моў тут ні пры чым. (У Правілах пра -ум, -ус акурат пра іх, пра лаціну, гэта калі здаровы глузд не выкідваць на абочыну; так дык Правілы наагул слаба распрацаваныя) [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 06:02, 20 красавіка 2025 (+03) ::Падтрымаю варыянт з "Коус". Самому гэтае правіла падаецца дзіўным, але як ні круці, сказана проста "у запазычаных словах, якія заканчваюцца на -ум, -ус", без удакладнення паходжання. Маем, зрэшты, [[Штраус]], дзе прозвішча хіба не лацтнскае. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:20, 22 снежня 2025 (+03) :{{перайменаваць}} у «Коус». [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 17:54, 13 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} Сістэмная перадача ў беларускай мове.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:16, 13 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Выглядае на тое, што кансэнсус склаўся бліжэй да формы «Коус», таму перайменавана пад такую форму. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:59, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Шнеўр Залман з Лядаў]] → [[Шнеер Залман з Лядоў]] == {{закрыта}} У тапоніме націск падае на канчатак, граматычная база дае два варыянты роднага склону: Лядоў і Ляд. Імя прапаную перадаваць з ідыша, Шнеер ці Шнэер.--[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 22:07, 10 верасня 2025 (+03) :наконт прозвішча згодны, наконт імя — не магу пацвярдзіць, бо слаба чытаю на ідышы і няма версіі з агаласоўкамі пад рукой. Нямецкая вікі падае версія Schneur (Шнэур), хіба на ідышы не мусіць быць так жа? [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:00, 11 верасня 2025 (+03) :у польскім вікіслоўніку, напрыклад [[:pl:wikt:שניאור]] -[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 15:17, 15 верасня 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} У БелЭн і БСЭн "ШнЕер", штопраўда, у дачыненні ягонага нашчадка [[Залман Шнеур]]. Якога, дарэчы, таксама трэба перайменаваць, бо форма "Шнеур" немагчымая. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 17:46, 27 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана згодна з абмеркаваннем. У БелСЭ і БелЭн не знайшоў сам. Калі @[[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] зможа дадаць спасылкі з пазнакамі старонак у тамах, то будзем вельмі ўдзячныя! [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:55, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Onliner.by]] → [[Onliner]] == {{закрыта}} Больш вядомы пад гэтай назвай. А са старой назвы заставіць перасылку. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:16, 15 кастрычніка 2025 (+03) :{{перайменаваць}} згодна з сайтам, менавіта такая ў выдання афіцыйная назва, без дамена. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:22, 29 кастрычніка 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} згодна з сайтам. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:52, 9 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перанесена згодна з абмеркаваннем. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:33, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Элекцыя Viritim]] → [[Electio viritim]] == {{закрыта}} Варта перайменаваць з сумесі кірыліцызаванай польскай і латыні на нешта аднастайнае — або цалкам на лаціне (што вынесена ў загаловак як самае відавочнае), або ўжо па-беларуску (не рызыкну прапанаваць варыянты). У сучасным выбарчым праве падобнае называецца [[Прамыя выбары|прамымі выбарамі]] (то-бок непасрэдныя, не за прадстаўніка на выбары, а непасрэдна за кандыдата на пасаду). Толькі цяпер гэта ўсеагульныя выбары, а тут усеагульна-саслоўныя. Адзіная знойдзеная праз Гугл беларуская крыніца[https://knihi-online.com/duch-casu-jury-viesialkouski.html], дзе ўжываецца слова «вірытым», ускосна дае «выбары ад вірытым», але па-мойму толькі бо аўтар (або арганізатары тых выбараў) не ведалі як гэта па-беларуску называецца ў сучаснасці. Калі ласка, вашы думкі на гэты конт. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 09:21, 20 лістапада 2025 (+03) :мне здаецца, лепш першай назвай выкарыстоўваць лацінскі арыгінал і дадаваць беларускія пераклады па меры ўзнікнення ў крыніцах, а таксама можна ў дужках падаць кароткі пераклад назвы на беларускую з тлумачэннем этымалогіі, як гэта робіцца ў іншых артыкулах. Таму {{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:38, 27 лістапада 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} на лацінскую назву. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:51, 9 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кансэнсус ёсць, нехта ўжо перайменаваў. Лід пажадана палепшыць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:31, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Храм Гроба Гасподняга]] → [[Храм Труны Гасподняй]] == {{закрыта}} Такі варыянт выкарыстоўваецца ў БелЭн; т.7 с.172, т.1, с. 309 --[[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:57, 19 студзеня 2026 (+03) :Тут БЭ можа і не зусім і аўтарытэтнай будзе. Перасылка ёсць і, відаць, трэба яўна напісаць у артыкуле які варыянт дае БЭ. Ёсць традыцыя, беларускія пераклады Новага Запавету, адкуль уласна гэтае паняцце. Пагатоў, труна -- гэта ж пэўны прадмет і тут гаворка не пра яго адназначна. Трэба комплекс крыніц браць і каб усё ж бліжэйшых да хрысціянскай тэматыкі. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 15:32, 24 студзеня 2026 (+03) ::тут хутчэй сапраўды будзе «гроб» па значэнні бліжэй, як польскае «grób». {{не пераймяноўваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:48, 3 лютага 2026 (+03) :::Мо я неяк няправільна шукаю, але слова "гроб" няма ані ў ТСБМ, ані ў ТСЛБМ, ані ў граматычнай базе інстытута мовазнаўства. Адкуль тады браць значэнне? [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:57, 3 лютага 2026 (+03) ::::тут ужо трэба ставіць пытанне па крыніцах у [[Гроб Гасподні|гэтым артыкуле]]. Я не магу знайсці лепшага адпаведніка для беларускай мовы. Не выключаю, што ў рэлігійнай тэрміналогіі слоўнікі могуць адставаць. Да таго ж, гэта досыць дыскусійнае поле па сённяшні дзень. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:04, 3 лютага 2026 (+03) :::::Таксама ў [https://knihi.com/none/Sviataja_Biblija_Novy_Zapaviet_orig.html Новым Запавеце Чарняўскага] бачым гроб, а ў [https://knihi.com/none/Sviataja_Biblija_Novy_Zapaviet_orig.html рэдакцыі 99-га] — магіла. Не выключаю, што гэта не было ініцыятывай самога Чарняўскага. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:28, 3 лютага 2026 (+03) ::::::У Евангеллі Мацвея (разд. 27, 60) выдання Рымска-каталіцкай царквы, 2017, Пераклад Біблейскай Камісіі ::::::пры Бел. Экзархаце РПЦ, перакладзе Сёмухі 2002, А. Бокуна 2023, паўсюдна магіла. А ў рэдакцыі Чарняўскага ад 2017, якая была ўжо пасля смерці аўтара, ужываецца слова «склеп». Усе прыведзеныя варыянты кнігі зручна сабраныя [https://www.biblija.by/online/ тут], як што. ::::::Ёсць падставы прапанаваць паўсюдна замяніць на «Магілу Гасподнюю». [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:41, 3 лютага 2026 (+03) :::::::З пададзенай аргументацыяй згодны, "Магіла гасподня" выглядае найбольш правільным варыянтам. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:25, 14 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Згодна з абмеркаваннем, перакладзена ў адпаведнасці з большасцю перакладаў Бібліі у [[Храм Магілы Гасподняй]] [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:26, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Дамброва Бяластоцка]] → [[Дуброва-Беластоцкая]] == {{закрыта}} Назва, якая шырока выкарыстоўваецца тамтэйшымі беларусамі, сапраўдная нештучная назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:47, 15 студзеня 2026 (+03) : Пане [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]], тут яўна ёсць патрэба глядзець шырэй на рэчы — перадача назваў паселішчаў [[Усходняя Беласточчына|Усходняй Беласточчыны]] датычыць шматлікіх кейсаў. Адзінкавы перанос засведчыць усяго толькі нашую непаслядоўнасць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:31, 15 студзеня 2026 (+03) ::Гэта не адзінкавы перанос. Буду выстаўляць паступова пад нармальныя замацаваныя назвы. Ужо крыху прайшоўся вёскамі Сакольскага павета. Не зусім разумею, адкуль узялася практыка выкарыстоўваць нейкія прыдуманыя для беларускай мовы назвы, гэта так нідзе не робіцца. З тапонімамі Літвы крыху разгроб, цяпер вось будзем Польшчу глядзець. Для значных паселішчаў ёсць крыніцы кшталту Гістарычнага атласа. Для маленькіх глядзець ужыванне ў беларускай прэсе. Дарэчы, менавіта так складаўся тапанімічны даведнік Рапановіча ў Беларусі, які потым стаў асновай для даведніка Лемцюговай. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:06, 15 студзеня 2026 (+03) ::: Праграмная рада тыднёвіка "Ніва" шмат гадоў і паслядоўна падае на яго старонках беларускія назвы паселішчаў, але белвікіпедысты аддаюць перавагу інструкцыі па транслітэрыцыі, гл. напр. у арт. [[Бельск Падляскі]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:11, 15 студзеня 2026 (+03) ::::Гэта вялікая бяда, што калісьці аматары мёртвых інструкцый транслітарацыі дабраліся да тапаніміі і ім ніхто нічога не сказаў па справе. Да таго ж, інструкцыі тычацца назваў, якія не замацаваныя ў мове. Цяпер выпраўляць — вельмі цяжкая праца, але за яе трэба брацца. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:58, 16 студзеня 2026 (+03) ::::: [[Дубічы Цэркеўнэ]], гміна дзе беларусы ў абсалютнай перавазе, еднак трохэ з польскего мувён. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:54, 16 студзеня 2026 (+03) ::::::Але вы падтрымайце іншыя перайменаванні, ці як. Правёў сур’ёзную працу дзеля выпраўлення тапаніміі Падляшша. Хіба ўсе назвы з створаных выправіў. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:02, 14 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перанесена.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:13, 13 сакавіка 2026 (+03) == [[Эсфір (дачка Амінавада)]] → [[Эсфір (дачка Амінадава)]] або [[Эсфір]] == {{закрыта}} Гл. [[Размовы:Эсфір (дачка Амінавада)#Амінадава?|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 19:19, 8 студзеня 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} у [[Эсфір]]: відавочная абдрукоўка. У некаторых моўных версіях ёсць удакладненне - [https://de.wikipedia.org/wiki/Ester_(Bibel) Эсфір (Біблія)], або [https://sk.wikipedia.org/wiki/Ester_(biblick%C3%A1_postava) Эсфір (біблійны персанаж)], аднак старонак неадназначнасці (спасылак на артыкулы пра іншых Эсфір) нават там не знайшоў. І ў нас таксама падобнае ўдакладненне лічу непатрэбным. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:50, 9 студзеня 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} у [[Эсфір]]: няма патрэбы ва ўдакладненні, пагатоў такім, мякка кажучы старамодным :) --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 20:17, 17 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана пад назву [[Эсфір]], а таксама дададзена дадатковая старонка перасылкі. На старонцы размоў асобна адзначана праблема перадачы імя Амінадаў/Абігаіл/... у беларускай. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:52, 3 лютага 2026 (+03) == [[Адольф Гітлер Уунона]] → [[Адольф Уунона]] == {{закрыта}} Асоба афіцыйна змяніла імя ([https://www.telegraph.co.uk/world-news/2025/11/28/namibian-politician-named-adolf-hitler-wins-re-election/ крыніца]). [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 18:36, 28 лістапада 2025 (+03) :{{перайменаваць}}, але важна пакінуць у лідзе ягонае папярэдняе імя, бо яно вельмі медыйнае [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:04, 30 лістапада 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Асоба афіцыйна змяніла імя. Артыкул перайменаваны. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:41, 26 студзеня 2026 (+03) == [[Страдзівары]] → [[Страдывары]] == {{закрыта}} Згодна з БелЭн ([https://knihi.com/none/Bielaruskaja_encyklapiedyja_djvu.zip.html#Bielaruskaja_encyklapedyja.15.djvu_192 т. 15, с. 192]). [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 00:32, 11 студзеня 2026 (+03) :Раз у БелЭн, то {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:59, 19 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перанесена як у крыніцы, перасылка пакінута, бо памылка папулярная і не арфаграфічная. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:02, 23 студзеня 2026 (+03) == [[Анатоль Аляксеевіч Стэпусь]] → [[Анатоль Аляксеевіч Сцепусь]] == {{закрыта}} Напісанне прозвішча ''Сцепусь'' даеца на сайтах [https://mfa.gov.by/be/press/news_mfa/b797e4897c39802e.html МЗС Беларусі], [https://bel.sputnik.by/20170408/dyplamatyya-kultury-u-ehstonii-prahodzic-vystava-belaruskih-mastakou-1028215799.html Sputnik Беларусь], [https://www.sb.by/articles/glytok-pavetra-z-batska-shchyny-estoniya.html СБ Беларусь сегодня] і іншых. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:09, 21 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Памылка ў назве. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:18, 23 студзеня 2026 (+03) {{закрыта}} == [[Руска-турэцкія войны]] → [[Расійска-турэцкія войны]] == У артыкулах вядзецца пра расійска-турэцкія войны, а не пра рускія.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:36, 30 верасня 2025 (+03) :{{перайменаваць}}, згодна з меркаваннем ніжэй [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:04, 1 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:27, 15 студзеня 2026 (+03) == [[Ідзанакі і Ідзанамі]] → [[Ідзанагі і Ідзанамі]] == {{закрыта}} Гл. [[Размовы:Ідзанакі і Ідзанамі|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 11:47, 28 жніўня 2025 (+03) : Вось тут неадназначна, бо можа ў пытаннях вымаўлення аўтар і правы, але ж мы тут заўсёды аддаем перавагу АК. Калі там напісана "Ідзанакі", а іншых прыкладаў у бел АК няма - хутчэй за ўсё назва застанецца. Не падводжу вынік, хачу пачуць што думаюць іншыя ўдзельнікі. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:37, 7 верасня 2025 (+03) ::Я бы пакінуў «Ідзанакі», бо АК, але варта было б адзначыць арыгінальнае вымаўленне з транскрыпцыяй на беларускую. Але ёсць сумневы, што варта перадаваць японскае -gi- ў беларускай як -кі-, бо насамрэч да выбухнога ґ бліжэй к, а не фрыкатыўны г. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:50, 18 верасня 2025 (+03) :{{Не пераймяноўваць}} Усё ж такі перавагу трэба аддаваць беларускім крыніцам. Тым болей, як было зазначана вышэй, бягучы варыянт нельга лічыць памылкай. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:09, 22 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Прыкладаў іншага напісання ў беларускіх аўтарытэтных крыніцах не прыведзена. Артыкул пакінуты пад цяперашняй назвай. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:43, 11 студзеня 2026 (+03) == [[Небаскроб Мэры-Экс]] → [[Сент-Мэры Экс 30]] == {{закрыта}} У цяперашняй назве ўжыта няпоўная назва вуліцы. Варта таксама пазначыць нумар будынка, бо там ёсць і іншыя хмарачосы, напрыклад [https://en.wikipedia.org/wiki/70%20St%20Mary%20Axe Сент-Мэры Экс 70]. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 07:28, 22 лістапада 2025 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:09, 27 лістапада 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Аргументацыя слушная, супраць ніхто не выступаў. Артыкул перайменаваны. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:21, 11 студзеня 2026 (+03) iztktb7kqzkqmlkdguc4e6pk8q6hnf1 5135034 5135032 2026-05-02T18:32:33Z Emilia Noah 155537 /* */ 5135034 wikitext text/x-wiki {{Архіў}} == [[Бакалажэва]] → [[Бакаларава]] == {{закрыта}} Чарговы прыклад шкоднай працы ў галіне тапаніміі ў гэтым раздзеле Вікіпедыі. Перанесці пад сапраўдную беларускую назву.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 15:39, 18 студзеня 2026 (+03) :не ўпэўнены, наколькі можна падаваць Гістарычны атлас як адзіную крыніцу для сучаснага напісання. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:09, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Калі сустрэнеце іншае напісанне па-беларуску — можна паспрачацца. Пакуль што ёсць толькі такое, а іншых няма. Ну, дадаў яшчэ адно з гугл-кніг. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:16, 25 сакавіка 2026 (+03) :Крыніцы ёсць, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:53, 30 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана згодна з крыніцамі. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:43, 1 мая 2026 (+03) == [[Вяжанка]] → [[Вежанка]] == {{закрыта}} Чарговае гвалтаванне беларускай тапаніміі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:10, 28 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, але мне здаецца, што лепш даць нейкую больш канкрэтную крыніцу, а не проста пошук у выданні. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:17, 24 сакавіка 2026 (+03) ::падправіў зноску, здаецца вось так выглядае лепей. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:14, 25 сакавіка 2026 (+03) :::У выданні працуе Рэдакцыйная рада, якая ўзгадняе назвы. У Беларусі такім жа чынам складаліся той жа тапанімічны даведнік Рапановіча, ён проста глядзеў напісанні ў беларускіх газетах. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:19, 25 сакавіка 2026 (+03) ::::нам галоўнае тут не скаціцца да ўласнага даследавання. Але ва ўмовах абмежаванасці крыніц, пэўна, без гэтага цалкам не абысціся. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:41, 26 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Уласнага даследвання няма, бо прадстаўлены беларускія крыніцы. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:08, 1 мая 2026 (+03) == [[НТБ]] → [[НТВ]] == {{закрыта}} Як і RussiaToday і іншыя каналы і гандлёвыя маркі, мусяць перадавацца ў арыгінале без перакладу. Для дадзенага канала я не бачу нідзе беларусізаванай версіі назвы, нават для беларускага аддзялення, таму мусім пакідаць расейскую версію. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:51, 25 красавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, бо згодны з аргументацыяй. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:57, 26 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул перайменаваны згодна з аргументамі. Перасылка захавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:33, 1 мая 2026 (+03) == [[Хвалебная рэвалюцыя]] → [[Слаўная рэвалюцыя]] == {{закрыта}} Згодна з БелЭн ([https://archive.org/details/bel-enc-be/Bielaruskaja_encyklapedyja.14/page/510 т. 14, с. 510]). [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 17:50, 6 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} згодна з аўтарытэтнай крыніцай. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 12:19, 7 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, АК [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:14, 24 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кансэнсус ёсць, АК ёсць. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:52, 25 красавіка 2026 (+03) == [[Збігнеў Бжазінскі]] == {{закрыта}} Чаму прозвішча Бжазінскі напісана з літарай «а»? Арыгінальнае напісанне прозвішча ({{lang-pl|Brzeziński}}) з літарай «e», па-беларуску з літарай «э» – Бжэзінскі? [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 18:31, 14 сакавіка 2026 (+03) :відаць, аканне паспрабавалі перадаць. Для польскіх імёнаў нібы так, мусім захаваць ненаціскную э. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:11, 24 сакавіка 2026 (+03) :: Гэта не так, большасць галосных гукаў польскай мовы ([i], [y], [u], [e], [o], [a]) не змяняюцца пад націскам. Глядзіце тут: [https://tutpl.ru/2-2-glasnye-zvuki.html] [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 19:13, 24 сакавіка 2026 (+03) :{{Не пераймяноўваць}}, пра яго ёсць артыкул у [https://knihi.com/none/Bielaruskaja_encyklapiedyja_djvu.zip.html#Bielaruskaja_encyklapedyja.03.djvu_138 БелЭн], там пададзена такая формы. Шкада, што ў самім артыкуле пра гэта аніякай згадкі. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 10:09, 7 красавіка 2026 (+03) ::{{зроблена}} [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 13:20, 13 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Застаўляем старую назву згодна з [https://knihi.com/none/Bielaruskaja_encyklapiedyja_djvu.zip.html#Bielaruskaja_encyklapedyja.03.djvu_138 БелЭн]. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:50, 25 красавіка 2026 (+03) == [[Гміна Радзівілаўка]] → [[Радзівілаўка]] == {{закрыта}} Артыкул пра вёску, не пра гміну. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 20:04, 20 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}. Сапраўды, не гміна, а вёска. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 20:36, 20 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:11, 24 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}. Згодны з аргументамі намінатара [[Удзельнік:Duntsov|Duntsov]] ([[Размовы з удзельнікам:Duntsov|размовы]]) 08:14, 24 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Відавочная памылка. Выпраўлена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:44, 25 красавіка 2026 (+03) == [[Аўдыя]] → [[Аўдыа]] == {{закрыта}} Паводле правіл сучаснай арфаграфіі, спалучэнне галосных "іо" перадаецца як "іа" на канцы запазычаных слоў, напрыклад: Токіа, адажыа, трыа, партфоліа, капрычыа, сальфеджыа, імпрэсарыа і г. д. --[[Удзельнік:Buchienvaldycz|Buchienvaldycz]] ([[Размовы з удзельнікам:Buchienvaldycz|размовы]]) 20:45, 18 верасня 2025 (+03) :{{не пераймяноўваць}} такой лексемы і словаўтваральнай адзінкі няма. Ёсць варыянты «аўдыё-» і «аўдыя-», як і з радыё-/радыя- (тут нават розніца ў значэннях ёсць) і інш. Ёсць ужо ўжыванне «аўдыя», па аналогіі з «медыя», паходзіць з англамоўнай практыкі, як я разумею, даволі свежае словаўжыванне. Таксама ўлічвайце, што мы маем справу з абстрактным тэрмінам, гэта вельмі істотна. Даволі складаны выпадак, у якім дакладна нельга арыентавацца выключна на правілы, нам прыходзіцца арыентавацца на практыку словаўжывання і словаўтварэння. Апошнім часам нібыта складваецца кансэнсус вакол «аўдыя» ў тэрмінолагаў. Падрабязна аргументацыю раскрыць не магу, але тут хутчэй за ўсё сумесь практыкі з тым фактам, што гэта вельмі шырокае, абстрактнае паняцце. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:41, 18 верасня 2025 (+03) :{{не пераймяноўваць}} якраз паводле апошніх змяненняў пішацца аўдыя-. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:45, 26 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Датычна ўжывання слова «Аўдыя» існуе пэўны навуковы кансэнсус, які мы таксама пожам пабачыць [https://daviedka.bnkorpus.info/5-audyjavizualny/ вось тут]. Згодна з кансэнсусам у Вікі, а таксама ўжываннем слова па за межамі — прынята рашэнне заставіць форму «Аўдыя» ў якасці асноўнай. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 22:34, 19 красавіка 2026 (+03) == [[Лявон Бароўскі]] → [[Леан Бароўскі]] == {{закрыта}} Палепшаючы старонку, спадарства, я знайшоў асобны артыкул у [[ЭГБ]] за подпісам Уладзіміра Конана. Там гісторык літаратуры названы Леанам (яго польскае імя — Leon). У мяне пытанне да супольнасці, як правільна будзе. Ці мы называем усіх, а не толькі беларусаў Лявонамі альбо ўсё-ж такі пішам у артыкулах пра палякаў менавіта Леан. [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Размовы з удзельнікам:Антон 740|размовы]]) 01:54, 26 жніўня 2025 (+03) :Не адаптоўваем польскія імёны пад беларускія варыянты, калі такога няма ў крыніцах. Калі нідзе няма Лявона, то няма чаго абмяркоўваць і трэба перайменаваць як у АК. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 02:54, 26 жніўня 2025 (+03) ::[https://philosophy.by/wp-content/store/history-of-philosophic-thought-vol-4.pdf Тут] і [https://studfile.net/preview/5440056/ тут] выкарыстоўваецца форма Лявон. У БелЭн аднак Леан. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 01:17, 27 жніўня 2025 (+03) : {{супраць}}. Шасцітомнае выданне «Гісторыя філасофскай і грамадска-палітычнай думкі Беларусі», падрыхтаванае Інстытутам філасофіі НАН Беларусі, — аўтарытэтная крыніца. Там напісана: Лявон Бароўскі. Шэсць старонак у чацвёртым томе прысвечаны Л. Бароўскаму і яго дзейнасці. Выданне 2017 года, у аўтарскі калектыў У. М. Конан таксама ўваходзіць. "Леан Бароўскі" выкарыстоўваецца ў першым томе Энцыклапедыі гісторыі Беларусі, выдадзеным у 1993 годзе, і ў другім томе Беларускай энцыклапедыі, выдадзеным у 1996 годзе. Выкарыстанне "Леан" у дадзеным выпадку можна лічыць састарэлым. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:45, 27 жніўня 2025 (+03) :Лявона мусім пакінуць, бо ёсць шмат дзе, але ці асноўным найменнем -- пытанне. Гэта тычыцца амаль усіх Леанаў, што з абшараў сучаснай Беларусі або неяк, на думку аўтараў, датычаць беларускасці. Тым часам як у іх саміх ідэнтычнасць было польскай і імя адпаведна Леан. Як мне здаецца, гэта ўжо беларускі перакос, які наследуе расійскую традыцыю ўсё перайначваць. Яны як пачалі з 1772 года, так і да 1917 года такую практыку мелі -- Юзаф, сын Тадэвуша, аказваўся Іосіфам Фамічом -- у жыцці ніколі так не назваўся, але ў афіцыйных паперах па-руску мусіў пісацца так, часам не паслядоўна. То трэба нейкую палітыку на гэты конт выпрацаваць, што асноўным "Лявон" рабіць, калі ёсць сведчанні, што сам ён карыстаўся такім імем хоць эпізадычна. У астатніх выпадках, для асоб з польскай ідэнтычнасцю -- "Леан". І з іншымі імёнамі таксама. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:30, 5 кастрычніка 2025 (+03) ::Да гэта ж пытання. Даем паўстанку 1863 года ў расійскай традыцыі -- [[Марыя Мацвееўна Ямант|Марыяй Мацвееўнай Ямант]]. А яе брат Юзаф у гэтай самай традыцыі быў Іосіфам Мацвеевічам Ямантам, добра, хоць артыкул пра яго так не названы, толькі даведкава даецца такі варыянт. Чорны жарт і не меней. У нас шмат такога, бо нешта бралася з даведніка "Асветнікі..." і падобных, а туды трапіла часам папросту з Бракгаўза і Эфрона, а то і са спраў і папер карнікаў таго паўстання. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:47, 8 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хоць форма «Леан» з’яўляецца больш дакладнай транслітарацыяй польскага імя Leon і сустракаецца ў энцыклапедычных выданнях 1990-х гадоў (ЭГБ, БелЭн), у сучаснай беларускай навуковай літаратуры назіраецца вяртанне да формы «Лявон». Вырашальным аргументам тут выступае шасцітомнае выданне «Гісторыя філасофскай і грамадска-палітычнай думкі Беларусі» (2017), падрыхтаванае НАН Беларусі, дзе выкарыстоўваецца варыянт «Лявон Бароўскі».<br /><br />Паколькі Вікіпедыя павінна абапірацца на найбольш актуальныя аўтарытэтныя крыніцы, цяперашняя назва захоўваецца. Пры гэтым у першым сказе артыкула мыабавязкова пазначаем арыгінальнае польскае напісанне і варыянт «Леан» як раўнапраўны для пошуку. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 22:06, 19 красавіка 2026 (+03) == [[Савецка-фінляндская вайна (1939—1940)]] → [[Зімовая вайна]] == {{закрыта}} Аргументы наступныя: # Існуе сучасная беларускамоўная крыніца (перакладная) з назвай Зімовая вайна. Яна адзначана ў артыкуле побач з назвай. # «Зімовая» больш кароткая і запамінальная назва, якая перадае сутнасць вайны і не перасякаецца з іншымі артыкуламі. # Існуе артыкул [[Савецка-фінская вайна (1941—1944)]], чыя назва канфліктуе з «савецка-фінляндскай», і такім чынам патрабуе ўніфікацыі і дадатковага абмеркавання, якое на расійскай вікі, адкуль і ўзятая назва, цягнецца гадамі і ніяк не скончыцца. Замена назвы на «зімовую» здымае гэтую праблему. Калі няма адназначна больш аўтарытэтных ці папулярных беларускамоўных крыніц, якія б карысталіся назвай «савецка-фін(лянд)ская», — прапаную перайменаваць. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 16:51, 24 лютага 2025 (+03) :я так разумею, што савецка-фінская — гэта больш назва сучасная вайне, і яна не зусім карэктная ў тым плане, што прыметнік «фінскі» ўтвораны ад фінаў, а не Фінляндыі. То бок вайна не з дзяржавай, а народам. Па перайменаванні {{слабое за}}, бо сапраўды ў іншых моўных раздзелах ужываецца гэтая назва і я сам нібы ўпершыню пра гэтую вайну пад такой назвай даведваўся. Але трэба паглядзець, чаму ў рувікі такую назву ўзялі, можа ёсць нейкая аргументацыя. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:53, 24 лютага 2025 (+03) : Падтрымаю, так як гэта назва больш распаўсюджана ў літаратуры. Таксама падтрымаю перайменаванне вайны 1941—1944 гадоў у адпаведнасці са Скарнікам ([https://www.skarnik.by/tsbm/89464]) і Verbum ([https://verbum.by/tsbm/finliandski], [https://verbum.by/?q=%D1%84%D1%96%D0%BD%D1%81%D0%BA%D1%96])[[Удзельнік:DBatura|DBatura]] ([[Размовы з удзельнікам:DBatura|размовы]]) 02:29, 25 лютага 2025 (+03) :Мяркую, што тут канкрэтнасць мусіць пераважаць над умоўнай распаўсюджанай назвай. Гэта не "стогадовая вайна" ўсё-такі. "Зімовая вайна" мала чаго скажа выпадковаму чытачу а нат інтарэсанту, тады як "сав. — фін." — скажа (падкажа). Я б і сав.-фінскую, якая частка ІІ Сус-е перайменаваў бы ў сав.-фінляндскую, нягледзячы на крыніцы, бо састарэлае, няправільнае словаўжыванне, але ляд з ім. Відаць, буду супраць… ("Відаць" і шматкроп’е — бо не на сто адсотак пэўны). [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:22, 25 лютага 2025 (+03) :: Тут хіба залежыць ад кантэксту. Калі ідзе пералік войнаў розных часоў паміж рознымі краінамі, то згодны, што «зімовая» вайна не кажа яўна ні пра тое, якія краіны ваявалі, ні пра тое, у якія гады адбывалася вайна, таму патрабуе ўдакладнення. З іншага боку, калі кантэкст ужо ёсць, напрыклад гэта артыкул ці раздзел пра Фінляндыю, назва «Савецка-фін(лянд)ская вайна (1939—1940)» падаецца мне занадта грувасткай і шаблоннай. У такім выпадку карацейшая і ямчэйшая назва, што апісвае характар вайны, можа быць больш дарэчнай і запамінальнай. Для артыкула такі кантэкст як бакі канфлікту як раз даецца ў прэамбуле, таму заблытацца будзе цяжка. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 08:15, 1 сакавіка 2025 (+03) :::Я згодны, вядома, пра кантэкст (трудна было б быць не згодным). Але што да наймення артыкула, то выяўленасць кантэксту, пададзенага ў прэамбуле, нмд спрэчна. Таму я за "разгорнутую" назву, у целах артыкулаў можа ужывацца (і часта больш пасавацьме) "Зімовая вайна", але для "сініх спасылак" не трэба такое назвы асн. артыкула (не кажучы пра то, што е такая зьява як рэдырэкт, які гэтага разу абсалютна патрэбны — праверыў, цікава, што ніхто яшчэ не зрабіў…) [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 23:27, 12 сакавіка 2025 (+03) :"Ва ўсім свеце" гэта вайна (1939-1940) называецца зімовай, а наступная (1941-1944) — працяг вайны. Як так разумею, гэта фінскі погляд, то бок погляд на падзею з боку Фінляндыі і ейнай гісторыі, які прыняты ў Еўропе. Але прапаную пакінуць савецка-фінляндская вайна ў абодвух выпадках (ясна, што разводзім з дапамогай дат), таму што такая назва поўнасцю акрэслівае сутнасць гэтай вайны. Плюс пераназыванне можа адкрыць скрыню Пандоры, бо іншыя ваенныя кампаніі Другой сусветнай у свеце таксама называюцца не так, як прынята ў нашай гістарыяграфіі. Але ў сам артыкул можна дадаць дадатковую назву "Зімовая вайна" і "Працяг вайны" адпаведна. --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 13:11, 28 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Па выніках абмеркавання прынята рашэнне не пераймяноўваць артыкул. Нягледзячы на тое, што назва «Зімовая вайна» з’яўляецца агульнапрынятым міжнародным гістарыяграфічным тэрмінам і сустракаецца ў сучасных беларускамоўных крыніцах, яна ўсё яшчэ саступае апісальнай назве «Савецка-фінляндская вайна» ў плане інфарматыўнасці для шырокага кола чытачоў. Падчас дыскусіі ўдзельнікі адзначылі, што апісальная назва адназначна акрэслівае бакі канфлікту, што з’яўляецца важным для энцыклапедычнага рэсурсу. Аргументы за ўніфікацыю з еўрапейскай традыцыяй і скарачэнне назвы былі прызнаныя важкімі і мы павінны іх улічваць. Паколькі сярод удзельнікаў не было дасягнута відавочнага кансэнсусу на карысць змены назвы, артыкул застаецца пры цяперашнім найменні. Пры гэтым назва «Зімовая вайна» павінна быць абавязкова пазначана ў прэамбуле як раўнапраўная, а таксама выкарыстоўвацца як перанакіраванне. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:05, 12 красавіка 2026 (+03) == [[Ева Грын]] → [[Эва Грэн]] == {{закрыта}} Ніякаю транскрыпцыяй гэта не "асвячаецца", "традыцыі" ў беларускай — няма. Як і жаднымі каламбурамі, ужытымі акторкаю, існае напісанне не можа апраўдвацца. Проста калька з расійскае мовы (дзе, як часта бывае, увайшло ў абыходак праз абмылковае прачытанне). Што да Евы — Эвы, то чаго ж у нас другія Эвамі могуць быць, а от Грэн, дык толькі Евай чамусьці? [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 21:39, 19 лютага 2025 (+03) : Ок, а чаму Грэн, а не Грын? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 04:51, 20 лютага 2025 (+03) ::Таму што францужанка, таму што транскрыпцыя, таму што на радзтме яе так завуць, таму што сама сябе ў роднай мове так называе. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:24, 25 лютага 2025 (+03) : {{Не пераймяноўваць}}. "Green" на англійскай і французскай мовах гучыць як "Грын" і перакладаецца як "Грын". [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:12, 20 лютага 2025 (+03) ::На французскай сапраўды чытаецца падобна на «Эва́ Ґрэн». Паходжанне ў яе не англійскае, а шведскае, і там чытаецца як «Ѣ́ва Ґрен» (там на пачатку мусіць быць гук як у слове «б'''е'''раг»). Таму я хутчэй пагаджуся наконт прозвішча, што там лагічней перадаваць як «Грэн», а вось наконт імя не ўпэўнены, мне падаецца, што тут усё ж Ева мусіць быць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:06, 20 лютага 2025 (+03) :::вось бачу прыклады са шведскай [[Ева Боніер]] і іншыя паслядоўна ў нас «Ева». З французскай вядомая карціна [[Ева (карціна)|Ева]] і жанчыны [[Ева Жалі]] і некаторыя іншыя. Імя «Эва» бачу, што ўжываем у іспанскай, польскай і некаторых яшчэ мовах. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:20, 20 лютага 2025 (+03) :::: Сп. Eva Green — французская актрыса, якая жыве ў Вялікабрытаніі. [https://www.youtube.com/watch?v=rKUs7xk8szY Тут] яна кажа, што яна францужанка. Вось [https://www.youtube.com/watch?v=dL4G-LMtlLk тут] і [https://www.youtube.com/watch?v=MzShQmUxerk тут] яе называюць ''Грын'', у першым відэа — у яе прысутнасці. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:07, 22 лютага 2025 (+03) :::::дык вядома, чалавек з вуліцы англамоўны пабачыць прозвішча «Green» і адразу прачытае як Грын, але гэта ж не мяняе арыгінальнага прачытання імя. Такое прачытанне ў англійскай яшчэ можна дапусціць, бо прозвішча германскае, могуць адаптоўваць пад свой манер. Але ўвогуле, калі вашае прозвішча неяк перакручваюць усе замежнікі гэта ж яшчэ не азначае, што так і трэба. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:05, 22 лютага 2025 (+03) :::::Ад таго, што хтосьці некуды пераехаў, ён не становіцца нараджэнцам тых зямель. Расійцы мяне Серґеем абзывалі, Сяргеем я, нат пераехаўшы ў Расію, з гэтага быць не перастаў бы. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:30, 25 лютага 2025 (+03) :::::Зілазні, які ў Штатах нарадзіўся і тае польскае і не нюхаў, у нас (у ВП няма — упушчэнне) Жа/элязны вечна — традыцыя нібыта! А тут чалавека не ў англіскамоўнай краіне народжанага пераназываць па-англійску — зноў традыцыя? Дык мо прызнаемся ў такім разе, што "традыцыі" толькі з расійскае мовы ды годзе? Чы мо пастараемся свае моўныя рабіць, не партаючы імёнаў прытым, бо ад ВП і ў беларускай ужыванне паціху "традыцыйнае" наявіцца? [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:38, 25 лютага 2025 (+03) ::::Што да Боніер і некат. інш. — магчыма такое ўжыванне праз крыніцы (злізанае з рас-е), што да стасоўна новых персаналіяў — трэба разглядаць і, магчыма, пераймяноўваць. Кожнага разу асобна, звесна. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:43, 25 лютага 2025 (+03) ::::Дарэчы, скончыцца з гэтым — як бы ні… выносіцьму францужанак (новых прынамсі), бо Ева заміж Эва́ — абы што. А за францужанкамі мо і другіх нацый кабеты прыспеюць. Адамаў усё адно няма з імі побач. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 10:17, 20 красавіка 2025 (+03) :::А Перон чамусьці Эва ў нас, ды й другіх Эў багата. Палячкі, скажам, Эвы, а францужанка — Ева? Біблійная Ева — ок (хоч і тут варыянты магчымы). [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:27, 25 лютага 2025 (+03) ::На французскай як Грын? От дзіва дзіўнае! [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:25, 25 лютага 2025 (+03) : З беларускага толькі пабачыў "Еву Грын" у [[Наша Ніва (1991)|НН]]: [https://nashaniva.com/311360]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:43, 6 жніўня 2025 (+03) ::тут хутчэй ад няведання. Але, думаю, варта будзе пакінуць заўвагу, што можна сустрэць такую версію [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 02:57, 26 жніўня 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} На англійскай вікі пазначана вымаўленне паводле IPA "French: [eva ɡa.ɛl ɡʁeːn]; Swedish: [ˈêːva ˈɡreːn]", так што карэктней будзе "Грэн". Наконт Ева/Эва - няма традыцыі з найменнем канкрэтна гэтай асобы, таму абапіраемся на тое, што бліжэй арыгіналу - Эва. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 15:16, 19 студзеня 2026 (+03) : {{не пераймяноўваць}} Цяперашні варыянт больш распаўсюджаны, але французскі можна прапісаць у прэамбуле.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:17, 13 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} прозвішча, {{Не пераймяноўваць}} імя. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 01:34, 26 сакавіка 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Падчас абмеркавання ўдзельнікі прыйшлі да згоды, што цяперашняя форма «Грын» з’яўляецца вынікам памылковай асацыяцыі з англійскім словам green. На самой справе прозвішча актрысы мае шведскае паходжанне і паходзіць ад шведскага слова gren. У шведскай мове яно вымаўляецца як [ɡreːn], а ў французскай (роднай мове актрысы) — як [ɡʁɛn]. Лачіным будзе перайменаваць прозвішча ў «Грэн»<br /><br />Што датычна імя, дык тут адназначнага кансэнсусу наконт змены на «Эва» дасягнута не было. Добрыя заўвагі з двух бакоў. Прынята рашэнне пакінуць імя ў традыцыйным/кансэнсусным для Вікі напісанні. Калі будуць новыя аргументы — можна зноў адкрыць гэтую тэму.<br /><br />Ранейшая назва «Ева Грын» захаваецца як перанакіраванне. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:29, 12 красавіка 2026 (+03) == [[Каханне і галубы]] → [[Любоў і галубы]] == {{закрыта}} [[Вікіпедыя:Да_выдалення#Каханне_і_галубы|Прапануецца]] перайменаваць. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:49, 17 верасня 2025 (+03) :уласна, мая прапанова, таму мой голас {{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 11:31, 17 верасня 2025 (+03) : СМІ (а часам адно і тое ж смі) пішуць як "любоў" [https://www.zviazda.by/sites/default/files/pdf/2015/07/28lip-1.indd_.pdf], так і "каханне" [https://zviazda.by/editions/news/yak-vyadomaya-kinagistoryya-kakhanne-i-galuby-mozha-vyglyadats-na-teatralnay-stsene/]. Трэба паглядзець што там з АК. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:31, 20 верасня 2025 (+03) ::калі няма больш-менш трывалай формы, мне здаецца, трэба глядзець на змест і сэнс назвы. Мне здаецца, што больш шырокае «любоў» лепш перадае атмасферу, змест фільма. Там рамантычны складнік моцны, але там яшчэ і сям’я вельмі важная прынамсі, і нават я бы так сказаў, што там, па маіх успамінах, важны канфлікт сям’і і кахання, дзе выхадам з’яўляецца любоў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:03, 21 верасня 2025 (+03) ::: Т. В. Пешына ў артыкуле пра рэжысёра ў БЭ т. 11 піша «Каханне і галубы». --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:37, 21 верасня 2025 (+03) ::::Калі ў БЭ ёсць, то лепей пакінуць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:19, 13 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Можа і спрэчна, але нібы ў АК больш перавага слову «каханне» тут, таму версію з «любоў» зрабіў перасылкай проста. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:24, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Царква Святога Доната]] → [[Царква Святога Даната]] (або: [[Святы Данат Задарскі]] → [[Святы Донат Задарскі]]) == {{закрыта}} Гл. [[Размовы:Царква Святога Доната#Правапіс імя|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 11:22, 10 верасня 2025 (+03) :Я так разумею, што трэба арыентавацца на арыгінал імя Donatus на лаціне для імя чалавека, а не на сучаснае прачытанне на харвацкай. Адносна будынку, здаецца ў нас прынята ўтвараць назвы ад імя, а не транскрыбіраваць з мясцовай назвы. Таму я за тое, каб {{перайменаваць}} артыкул пра царкву. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:47, 18 верасня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Абмеркаванне павісла, таму перайменаваў. Я не эксперт у лаціне, але нібы па правілах у слове Donatus ідзе націск на «a». Таму, кіруючыся гэтым і аргументацыяй вышэй, зрабіў усё ў адпаведнасці з гэтым вымаўленнем. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:22, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Януш Валуш]] → [[Януш Валусь]] або [[Януш Валюсь]] == {{закрыта}} Гл. [[Размовы:Януш Валуш|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 11:47, 28 жніўня 2025 (+03) :згодны. Бліжэй нібыта «Ва́люсь» [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:52, 18 верасня 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} Паводле польска-беларускай практычнай транскрыпцыі мае быць "Валюсь". [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:49, 27 лістапада 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана ў [[Януш Валюсь]]. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:13, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Ілукстэ]] → [[Ілукшта]] == {{закрыта}} Традыцыйная назва, раз пераймяноўваем літоўскія і украінскія гарады, то будзе паслядоўна па ўсіх бегчы, калі канечне традыцыйная назва сапраўды функцыянуе ў беларускай шырэй, чым сучасная. У Google Scholar Ілукшта 3 разы сустракаецца, Ілукстэ — 2, можна яшчэ крыніц пашукаць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:00, 24 сакавіка 2025 (+03) :{{перайменаваць}} Але ўвогуле, трэба сістэмная праца з назвамі Латвіі, бо ізноў пануе савецкая практыка, а беларуская традацыя адкідаецца.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:04, 28 сакавіка 2025 (+03) :{{не пераймяноўваць}} Выключэнне было зроблена для горада Вільня, усё астатняе мусіла быць аформлена ў выглядзе дапаўнення да правіл наймення артыкулаў, каб азначыць межы прымянення, але яго не з'явілася дагэтуль - кожны ўдзельнік трымае ў галаве нейкае сваё правіла наймення літоўскіх тапонімаў і межы прымянення гэтых правіл. Не трэба гэты сыры прадукт распаўсюджваць далей да фармальнага афармлення зразумелых правіл. --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 20:20, 1 красавіка 2025 (+03) :{{перайменаваць}}, якія "выключэнні"? Гэта ж нават на слых умоўна "я чуў", а крыніцы прывялі ўжэ. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 11:42, 11 красавіка 2025 (+03) :таксама звяртаю ўвагу, што пасля перайменавання, варта будзе падняць пытанне пра назву горада [[Даўгаўпілс]] і патэнцыйна іншых населеных пунктаў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:34, 21 лістапада 2025 (+03) ::Пераназывайце ўжо і закрывайце абмеркаванне. Год вісіць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:18, 13 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Большасць выказалася «за», таму перайменаваў. Заўважу, што гэта ўсё ўказвае на тое, што пасля перайменавання НП у Літве будзе паслядоўным пераймяноўваць многія населеныя пункты ўва ўсіх суседніх краінах калі ёсць традыцыйная функцыянальная беларуская назва, зафіксаваная ў АК. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:07, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Рональд Коўз]] → [[Рональд Коўс]] == {{закрыта}} Прозвішча чытаецца як [kəʊs]. І ў нашай [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя|сістэме транскрыпцыі]], і ў [[:ru:Англо-русская практическая транскрипция|сістэме]] ад ру вікі, гук [s] заўсёды перадаецца як «с». Літара «з» — паўстаў імаверна ад няправільнага прачытання імя раней у рускай мове. Калі ў нас няма АК з Коўз, то прапаную перайменаваць. Дарэчы на вымаўленне слова ў беларускай мове напісанне не ўплывае, гэта чыста выпраўленне для паслядоўнасці менавіта пісьма. — [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:21, 22 студзеня 2025 (+03) : "З" тут яўна артэфакт няправільнае расійскае перадачы (як які-небудзь гішпанскі Радрыгез умоўна), таму не мусіць існаваць. {{перайменаваць}} [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:00, 19 лютага 2025 (+03) :{{Каментарый}} Не можа быць Коўс, гэта супярэчыць правілам: Гук [у] не чаргуецца з [ў] у запазычаных словах, якія заканчваюцца на -ум, -ус --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 12:33, 28 сакавіка 2025 (+03) ::У арыгінале «Coase» — гэта этымалагічна не ёсць -ус. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:06, 28 сакавіка 2025 (+03) :::Мы прымяняем правілы да беларускай транслітарацыі, а не да арыгінальнай назвы. --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 20:55, 1 красавіка 2025 (+03) ::::Вы не правы тут. Гэта правіла тычыцца іменна лацінскіх канчаткаў. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 11:24, 11 красавіка 2025 (+03) :::::Не толькі лацінскіх канчаткаў: страус, соус. [[Удзельнік:Burzuchius|Burzuchius]] ([[Размовы з удзельнікам:Burzuchius|размовы]]) 22:08, 13 красавіка 2025 (+03) ::::::Страус, соус. Я, само-сабою, няправільна выказаўся, недакладна — не канчаткаў як такіх а фіналяў. Так, страус і г. д., але ж вы пэўна зразумелі, што гэтта вялося іменна пра лацінскія канчаткі, фіналі ў словах з другіх моў тут ні пры чым. (У Правілах пра -ум, -ус акурат пра іх, пра лаціну, гэта калі здаровы глузд не выкідваць на абочыну; так дык Правілы наагул слаба распрацаваныя) [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 06:02, 20 красавіка 2025 (+03) ::Падтрымаю варыянт з "Коус". Самому гэтае правіла падаецца дзіўным, але як ні круці, сказана проста "у запазычаных словах, якія заканчваюцца на -ум, -ус", без удакладнення паходжання. Маем, зрэшты, [[Штраус]], дзе прозвішча хіба не лацтнскае. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:20, 22 снежня 2025 (+03) :{{перайменаваць}} у «Коус». [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 17:54, 13 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} Сістэмная перадача ў беларускай мове.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:16, 13 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Выглядае на тое, што кансэнсус склаўся бліжэй да формы «Коус», таму перайменавана пад такую форму. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:59, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Шнеўр Залман з Лядаў]] → [[Шнеер Залман з Лядоў]] == {{закрыта}} У тапоніме націск падае на канчатак, граматычная база дае два варыянты роднага склону: Лядоў і Ляд. Імя прапаную перадаваць з ідыша, Шнеер ці Шнэер.--[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 22:07, 10 верасня 2025 (+03) :наконт прозвішча згодны, наконт імя — не магу пацвярдзіць, бо слаба чытаю на ідышы і няма версіі з агаласоўкамі пад рукой. Нямецкая вікі падае версія Schneur (Шнэур), хіба на ідышы не мусіць быць так жа? [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:00, 11 верасня 2025 (+03) :у польскім вікіслоўніку, напрыклад [[:pl:wikt:שניאור]] -[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 15:17, 15 верасня 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} У БелЭн і БСЭн "ШнЕер", штопраўда, у дачыненні ягонага нашчадка [[Залман Шнеур]]. Якога, дарэчы, таксама трэба перайменаваць, бо форма "Шнеур" немагчымая. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 17:46, 27 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана згодна з абмеркаваннем. У БелСЭ і БелЭн не знайшоў сам. Калі @[[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] зможа дадаць спасылкі з пазнакамі старонак у тамах, то будзем вельмі ўдзячныя! [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:55, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Onliner.by]] → [[Onliner]] == {{закрыта}} Больш вядомы пад гэтай назвай. А са старой назвы заставіць перасылку. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:16, 15 кастрычніка 2025 (+03) :{{перайменаваць}} згодна з сайтам, менавіта такая ў выдання афіцыйная назва, без дамена. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:22, 29 кастрычніка 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} згодна з сайтам. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:52, 9 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перанесена згодна з абмеркаваннем. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:33, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Элекцыя Viritim]] → [[Electio viritim]] == {{закрыта}} Варта перайменаваць з сумесі кірыліцызаванай польскай і латыні на нешта аднастайнае — або цалкам на лаціне (што вынесена ў загаловак як самае відавочнае), або ўжо па-беларуску (не рызыкну прапанаваць варыянты). У сучасным выбарчым праве падобнае называецца [[Прамыя выбары|прамымі выбарамі]] (то-бок непасрэдныя, не за прадстаўніка на выбары, а непасрэдна за кандыдата на пасаду). Толькі цяпер гэта ўсеагульныя выбары, а тут усеагульна-саслоўныя. Адзіная знойдзеная праз Гугл беларуская крыніца[https://knihi-online.com/duch-casu-jury-viesialkouski.html], дзе ўжываецца слова «вірытым», ускосна дае «выбары ад вірытым», але па-мойму толькі бо аўтар (або арганізатары тых выбараў) не ведалі як гэта па-беларуску называецца ў сучаснасці. Калі ласка, вашы думкі на гэты конт. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 09:21, 20 лістапада 2025 (+03) :мне здаецца, лепш першай назвай выкарыстоўваць лацінскі арыгінал і дадаваць беларускія пераклады па меры ўзнікнення ў крыніцах, а таксама можна ў дужках падаць кароткі пераклад назвы на беларускую з тлумачэннем этымалогіі, як гэта робіцца ў іншых артыкулах. Таму {{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:38, 27 лістапада 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} на лацінскую назву. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:51, 9 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кансэнсус ёсць, нехта ўжо перайменаваў. Лід пажадана палепшыць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:31, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Храм Гроба Гасподняга]] → [[Храм Труны Гасподняй]] == {{закрыта}} Такі варыянт выкарыстоўваецца ў БелЭн; т.7 с.172, т.1, с. 309 --[[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:57, 19 студзеня 2026 (+03) :Тут БЭ можа і не зусім і аўтарытэтнай будзе. Перасылка ёсць і, відаць, трэба яўна напісаць у артыкуле які варыянт дае БЭ. Ёсць традыцыя, беларускія пераклады Новага Запавету, адкуль уласна гэтае паняцце. Пагатоў, труна -- гэта ж пэўны прадмет і тут гаворка не пра яго адназначна. Трэба комплекс крыніц браць і каб усё ж бліжэйшых да хрысціянскай тэматыкі. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 15:32, 24 студзеня 2026 (+03) ::тут хутчэй сапраўды будзе «гроб» па значэнні бліжэй, як польскае «grób». {{не пераймяноўваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:48, 3 лютага 2026 (+03) :::Мо я неяк няправільна шукаю, але слова "гроб" няма ані ў ТСБМ, ані ў ТСЛБМ, ані ў граматычнай базе інстытута мовазнаўства. Адкуль тады браць значэнне? [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:57, 3 лютага 2026 (+03) ::::тут ужо трэба ставіць пытанне па крыніцах у [[Гроб Гасподні|гэтым артыкуле]]. Я не магу знайсці лепшага адпаведніка для беларускай мовы. Не выключаю, што ў рэлігійнай тэрміналогіі слоўнікі могуць адставаць. Да таго ж, гэта досыць дыскусійнае поле па сённяшні дзень. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:04, 3 лютага 2026 (+03) :::::Таксама ў [https://knihi.com/none/Sviataja_Biblija_Novy_Zapaviet_orig.html Новым Запавеце Чарняўскага] бачым гроб, а ў [https://knihi.com/none/Sviataja_Biblija_Novy_Zapaviet_orig.html рэдакцыі 99-га] — магіла. Не выключаю, што гэта не было ініцыятывай самога Чарняўскага. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:28, 3 лютага 2026 (+03) ::::::У Евангеллі Мацвея (разд. 27, 60) выдання Рымска-каталіцкай царквы, 2017, Пераклад Біблейскай Камісіі ::::::пры Бел. Экзархаце РПЦ, перакладзе Сёмухі 2002, А. Бокуна 2023, паўсюдна магіла. А ў рэдакцыі Чарняўскага ад 2017, якая была ўжо пасля смерці аўтара, ужываецца слова «склеп». Усе прыведзеныя варыянты кнігі зручна сабраныя [https://www.biblija.by/online/ тут], як што. ::::::Ёсць падставы прапанаваць паўсюдна замяніць на «Магілу Гасподнюю». [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:41, 3 лютага 2026 (+03) :::::::З пададзенай аргументацыяй згодны, "Магіла гасподня" выглядае найбольш правільным варыянтам. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:25, 14 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Згодна з абмеркаваннем, перакладзена ў адпаведнасці з большасцю перакладаў Бібліі у [[Храм Магілы Гасподняй]] [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:26, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Дамброва Бяластоцка]] → [[Дуброва-Беластоцкая]] == {{закрыта}} Назва, якая шырока выкарыстоўваецца тамтэйшымі беларусамі, сапраўдная нештучная назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:47, 15 студзеня 2026 (+03) : Пане [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]], тут яўна ёсць патрэба глядзець шырэй на рэчы — перадача назваў паселішчаў [[Усходняя Беласточчына|Усходняй Беласточчыны]] датычыць шматлікіх кейсаў. Адзінкавы перанос засведчыць усяго толькі нашую непаслядоўнасць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:31, 15 студзеня 2026 (+03) ::Гэта не адзінкавы перанос. Буду выстаўляць паступова пад нармальныя замацаваныя назвы. Ужо крыху прайшоўся вёскамі Сакольскага павета. Не зусім разумею, адкуль узялася практыка выкарыстоўваць нейкія прыдуманыя для беларускай мовы назвы, гэта так нідзе не робіцца. З тапонімамі Літвы крыху разгроб, цяпер вось будзем Польшчу глядзець. Для значных паселішчаў ёсць крыніцы кшталту Гістарычнага атласа. Для маленькіх глядзець ужыванне ў беларускай прэсе. Дарэчы, менавіта так складаўся тапанімічны даведнік Рапановіча ў Беларусі, які потым стаў асновай для даведніка Лемцюговай. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:06, 15 студзеня 2026 (+03) ::: Праграмная рада тыднёвіка "Ніва" шмат гадоў і паслядоўна падае на яго старонках беларускія назвы паселішчаў, але белвікіпедысты аддаюць перавагу інструкцыі па транслітэрыцыі, гл. напр. у арт. [[Бельск Падляскі]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:11, 15 студзеня 2026 (+03) ::::Гэта вялікая бяда, што калісьці аматары мёртвых інструкцый транслітарацыі дабраліся да тапаніміі і ім ніхто нічога не сказаў па справе. Да таго ж, інструкцыі тычацца назваў, якія не замацаваныя ў мове. Цяпер выпраўляць — вельмі цяжкая праца, але за яе трэба брацца. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:58, 16 студзеня 2026 (+03) ::::: [[Дубічы Цэркеўнэ]], гміна дзе беларусы ў абсалютнай перавазе, еднак трохэ з польскего мувён. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:54, 16 студзеня 2026 (+03) ::::::Але вы падтрымайце іншыя перайменаванні, ці як. Правёў сур’ёзную працу дзеля выпраўлення тапаніміі Падляшша. Хіба ўсе назвы з створаных выправіў. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:02, 14 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перанесена.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:13, 13 сакавіка 2026 (+03) == [[Эсфір (дачка Амінавада)]] → [[Эсфір (дачка Амінадава)]] або [[Эсфір]] == {{закрыта}} Гл. [[Размовы:Эсфір (дачка Амінавада)#Амінадава?|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 19:19, 8 студзеня 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} у [[Эсфір]]: відавочная абдрукоўка. У некаторых моўных версіях ёсць удакладненне - [https://de.wikipedia.org/wiki/Ester_(Bibel) Эсфір (Біблія)], або [https://sk.wikipedia.org/wiki/Ester_(biblick%C3%A1_postava) Эсфір (біблійны персанаж)], аднак старонак неадназначнасці (спасылак на артыкулы пра іншых Эсфір) нават там не знайшоў. І ў нас таксама падобнае ўдакладненне лічу непатрэбным. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:50, 9 студзеня 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} у [[Эсфір]]: няма патрэбы ва ўдакладненні, пагатоў такім, мякка кажучы старамодным :) --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 20:17, 17 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана пад назву [[Эсфір]], а таксама дададзена дадатковая старонка перасылкі. На старонцы размоў асобна адзначана праблема перадачы імя Амінадаў/Абігаіл/... у беларускай. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:52, 3 лютага 2026 (+03) == [[Адольф Гітлер Уунона]] → [[Адольф Уунона]] == {{закрыта}} Асоба афіцыйна змяніла імя ([https://www.telegraph.co.uk/world-news/2025/11/28/namibian-politician-named-adolf-hitler-wins-re-election/ крыніца]). [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 18:36, 28 лістапада 2025 (+03) :{{перайменаваць}}, але важна пакінуць у лідзе ягонае папярэдняе імя, бо яно вельмі медыйнае [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:04, 30 лістапада 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Асоба афіцыйна змяніла імя. Артыкул перайменаваны. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:41, 26 студзеня 2026 (+03) == [[Страдзівары]] → [[Страдывары]] == {{закрыта}} Згодна з БелЭн ([https://knihi.com/none/Bielaruskaja_encyklapiedyja_djvu.zip.html#Bielaruskaja_encyklapedyja.15.djvu_192 т. 15, с. 192]). [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 00:32, 11 студзеня 2026 (+03) :Раз у БелЭн, то {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:59, 19 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перанесена як у крыніцы, перасылка пакінута, бо памылка папулярная і не арфаграфічная. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:02, 23 студзеня 2026 (+03) == [[Анатоль Аляксеевіч Стэпусь]] → [[Анатоль Аляксеевіч Сцепусь]] == {{закрыта}} Напісанне прозвішча ''Сцепусь'' даеца на сайтах [https://mfa.gov.by/be/press/news_mfa/b797e4897c39802e.html МЗС Беларусі], [https://bel.sputnik.by/20170408/dyplamatyya-kultury-u-ehstonii-prahodzic-vystava-belaruskih-mastakou-1028215799.html Sputnik Беларусь], [https://www.sb.by/articles/glytok-pavetra-z-batska-shchyny-estoniya.html СБ Беларусь сегодня] і іншых. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:09, 21 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Памылка ў назве. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:18, 23 студзеня 2026 (+03) {{закрыта}} == [[Руска-турэцкія войны]] → [[Расійска-турэцкія войны]] == У артыкулах вядзецца пра расійска-турэцкія войны, а не пра рускія.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:36, 30 верасня 2025 (+03) :{{перайменаваць}}, згодна з меркаваннем ніжэй [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:04, 1 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:27, 15 студзеня 2026 (+03) == [[Ідзанакі і Ідзанамі]] → [[Ідзанагі і Ідзанамі]] == {{закрыта}} Гл. [[Размовы:Ідзанакі і Ідзанамі|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 11:47, 28 жніўня 2025 (+03) : Вось тут неадназначна, бо можа ў пытаннях вымаўлення аўтар і правы, але ж мы тут заўсёды аддаем перавагу АК. Калі там напісана "Ідзанакі", а іншых прыкладаў у бел АК няма - хутчэй за ўсё назва застанецца. Не падводжу вынік, хачу пачуць што думаюць іншыя ўдзельнікі. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:37, 7 верасня 2025 (+03) ::Я бы пакінуў «Ідзанакі», бо АК, але варта было б адзначыць арыгінальнае вымаўленне з транскрыпцыяй на беларускую. Але ёсць сумневы, што варта перадаваць японскае -gi- ў беларускай як -кі-, бо насамрэч да выбухнога ґ бліжэй к, а не фрыкатыўны г. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:50, 18 верасня 2025 (+03) :{{Не пераймяноўваць}} Усё ж такі перавагу трэба аддаваць беларускім крыніцам. Тым болей, як было зазначана вышэй, бягучы варыянт нельга лічыць памылкай. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:09, 22 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Прыкладаў іншага напісання ў беларускіх аўтарытэтных крыніцах не прыведзена. Артыкул пакінуты пад цяперашняй назвай. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:43, 11 студзеня 2026 (+03) == [[Небаскроб Мэры-Экс]] → [[Сент-Мэры Экс 30]] == {{закрыта}} У цяперашняй назве ўжыта няпоўная назва вуліцы. Варта таксама пазначыць нумар будынка, бо там ёсць і іншыя хмарачосы, напрыклад [https://en.wikipedia.org/wiki/70%20St%20Mary%20Axe Сент-Мэры Экс 70]. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 07:28, 22 лістапада 2025 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:09, 27 лістапада 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Аргументацыя слушная, супраць ніхто не выступаў. Артыкул перайменаваны. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:21, 11 студзеня 2026 (+03) 2snvvfpg1vgyea8rm6mb8f27k1bduol 5135036 5135034 2026-05-02T18:33:48Z Emilia Noah 155537 5135036 wikitext text/x-wiki {{Архіў}} == [[Бакалажэва]] → [[Бакаларава]] == {{закрыта}} Чарговы прыклад шкоднай працы ў галіне тапаніміі ў гэтым раздзеле Вікіпедыі. Перанесці пад сапраўдную беларускую назву.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 15:39, 18 студзеня 2026 (+03) :не ўпэўнены, наколькі можна падаваць Гістарычны атлас як адзіную крыніцу для сучаснага напісання. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:09, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Калі сустрэнеце іншае напісанне па-беларуску — можна паспрачацца. Пакуль што ёсць толькі такое, а іншых няма. Ну, дадаў яшчэ адно з гугл-кніг. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:16, 25 сакавіка 2026 (+03) :Крыніцы ёсць, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:53, 30 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана згодна з крыніцамі. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:43, 1 мая 2026 (+03) == [[Вяжанка]] → [[Вежанка]] == {{закрыта}} Чарговае гвалтаванне беларускай тапаніміі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:10, 28 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, але мне здаецца, што лепш даць нейкую больш канкрэтную крыніцу, а не проста пошук у выданні. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:17, 24 сакавіка 2026 (+03) ::падправіў зноску, здаецца вось так выглядае лепей. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:14, 25 сакавіка 2026 (+03) :::У выданні працуе Рэдакцыйная рада, якая ўзгадняе назвы. У Беларусі такім жа чынам складаліся той жа тапанімічны даведнік Рапановіча, ён проста глядзеў напісанні ў беларускіх газетах. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:19, 25 сакавіка 2026 (+03) ::::нам галоўнае тут не скаціцца да ўласнага даследавання. Але ва ўмовах абмежаванасці крыніц, пэўна, без гэтага цалкам не абысціся. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:41, 26 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Уласнага даследвання няма, бо прадстаўлены беларускія крыніцы. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:08, 1 мая 2026 (+03) == [[Сэйны]] → [[Сейны]] == {{закрыта}} Традыцыйная і найбольш распаўсюджаная беларуская назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:30, 17 студзеня 2026 (+03) :Дарэчы, чарговы прыклад шкоднай дзейнасці [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] у справе тапаніміі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:31, 17 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, але глядзі вышэй маю заўвагу па крыніцах [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:06, 25 сакавіка 2026 (+03) :Крыніцы ёсць, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:53, 30 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кансэнсус склаўся. Артыкул перайменаваны. Таксама вельмі прашу пазбягаць акрэслення працы Чаховіча як шкоднай. Мы зыходзім з [[ВП:СУ]]. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:59, 1 мая 2026 (+03) : Дарэчы, паважаны @[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]], паглядзіце яшчэ на артыкул [[Сэйнэнскі павет]]. Якая там правільная назва? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:02, 1 мая 2026 (+03) == [[НТБ]] → [[НТВ]] == {{закрыта}} Як і RussiaToday і іншыя каналы і гандлёвыя маркі, мусяць перадавацца ў арыгінале без перакладу. Для дадзенага канала я не бачу нідзе беларусізаванай версіі назвы, нават для беларускага аддзялення, таму мусім пакідаць расейскую версію. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:51, 25 красавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, бо згодны з аргументацыяй. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:57, 26 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул перайменаваны згодна з аргументамі. Перасылка захавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:33, 1 мая 2026 (+03) == [[Хвалебная рэвалюцыя]] → [[Слаўная рэвалюцыя]] == {{закрыта}} Згодна з БелЭн ([https://archive.org/details/bel-enc-be/Bielaruskaja_encyklapedyja.14/page/510 т. 14, с. 510]). [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 17:50, 6 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} згодна з аўтарытэтнай крыніцай. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 12:19, 7 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, АК [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:14, 24 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кансэнсус ёсць, АК ёсць. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:52, 25 красавіка 2026 (+03) == [[Збігнеў Бжазінскі]] == {{закрыта}} Чаму прозвішча Бжазінскі напісана з літарай «а»? Арыгінальнае напісанне прозвішча ({{lang-pl|Brzeziński}}) з літарай «e», па-беларуску з літарай «э» – Бжэзінскі? [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 18:31, 14 сакавіка 2026 (+03) :відаць, аканне паспрабавалі перадаць. Для польскіх імёнаў нібы так, мусім захаваць ненаціскную э. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:11, 24 сакавіка 2026 (+03) :: Гэта не так, большасць галосных гукаў польскай мовы ([i], [y], [u], [e], [o], [a]) не змяняюцца пад націскам. Глядзіце тут: [https://tutpl.ru/2-2-glasnye-zvuki.html] [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 19:13, 24 сакавіка 2026 (+03) :{{Не пераймяноўваць}}, пра яго ёсць артыкул у [https://knihi.com/none/Bielaruskaja_encyklapiedyja_djvu.zip.html#Bielaruskaja_encyklapedyja.03.djvu_138 БелЭн], там пададзена такая формы. Шкада, што ў самім артыкуле пра гэта аніякай згадкі. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 10:09, 7 красавіка 2026 (+03) ::{{зроблена}} [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 13:20, 13 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Застаўляем старую назву згодна з [https://knihi.com/none/Bielaruskaja_encyklapiedyja_djvu.zip.html#Bielaruskaja_encyklapedyja.03.djvu_138 БелЭн]. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:50, 25 красавіка 2026 (+03) == [[Гміна Радзівілаўка]] → [[Радзівілаўка]] == {{закрыта}} Артыкул пра вёску, не пра гміну. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 20:04, 20 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}. Сапраўды, не гміна, а вёска. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 20:36, 20 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:11, 24 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}. Згодны з аргументамі намінатара [[Удзельнік:Duntsov|Duntsov]] ([[Размовы з удзельнікам:Duntsov|размовы]]) 08:14, 24 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Відавочная памылка. Выпраўлена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:44, 25 красавіка 2026 (+03) == [[Аўдыя]] → [[Аўдыа]] == {{закрыта}} Паводле правіл сучаснай арфаграфіі, спалучэнне галосных "іо" перадаецца як "іа" на канцы запазычаных слоў, напрыклад: Токіа, адажыа, трыа, партфоліа, капрычыа, сальфеджыа, імпрэсарыа і г. д. --[[Удзельнік:Buchienvaldycz|Buchienvaldycz]] ([[Размовы з удзельнікам:Buchienvaldycz|размовы]]) 20:45, 18 верасня 2025 (+03) :{{не пераймяноўваць}} такой лексемы і словаўтваральнай адзінкі няма. Ёсць варыянты «аўдыё-» і «аўдыя-», як і з радыё-/радыя- (тут нават розніца ў значэннях ёсць) і інш. Ёсць ужо ўжыванне «аўдыя», па аналогіі з «медыя», паходзіць з англамоўнай практыкі, як я разумею, даволі свежае словаўжыванне. Таксама ўлічвайце, што мы маем справу з абстрактным тэрмінам, гэта вельмі істотна. Даволі складаны выпадак, у якім дакладна нельга арыентавацца выключна на правілы, нам прыходзіцца арыентавацца на практыку словаўжывання і словаўтварэння. Апошнім часам нібыта складваецца кансэнсус вакол «аўдыя» ў тэрмінолагаў. Падрабязна аргументацыю раскрыць не магу, але тут хутчэй за ўсё сумесь практыкі з тым фактам, што гэта вельмі шырокае, абстрактнае паняцце. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:41, 18 верасня 2025 (+03) :{{не пераймяноўваць}} якраз паводле апошніх змяненняў пішацца аўдыя-. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:45, 26 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Датычна ўжывання слова «Аўдыя» існуе пэўны навуковы кансэнсус, які мы таксама пожам пабачыць [https://daviedka.bnkorpus.info/5-audyjavizualny/ вось тут]. Згодна з кансэнсусам у Вікі, а таксама ўжываннем слова па за межамі — прынята рашэнне заставіць форму «Аўдыя» ў якасці асноўнай. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 22:34, 19 красавіка 2026 (+03) == [[Лявон Бароўскі]] → [[Леан Бароўскі]] == {{закрыта}} Палепшаючы старонку, спадарства, я знайшоў асобны артыкул у [[ЭГБ]] за подпісам Уладзіміра Конана. Там гісторык літаратуры названы Леанам (яго польскае імя — Leon). У мяне пытанне да супольнасці, як правільна будзе. Ці мы называем усіх, а не толькі беларусаў Лявонамі альбо ўсё-ж такі пішам у артыкулах пра палякаў менавіта Леан. [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Размовы з удзельнікам:Антон 740|размовы]]) 01:54, 26 жніўня 2025 (+03) :Не адаптоўваем польскія імёны пад беларускія варыянты, калі такога няма ў крыніцах. Калі нідзе няма Лявона, то няма чаго абмяркоўваць і трэба перайменаваць як у АК. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 02:54, 26 жніўня 2025 (+03) ::[https://philosophy.by/wp-content/store/history-of-philosophic-thought-vol-4.pdf Тут] і [https://studfile.net/preview/5440056/ тут] выкарыстоўваецца форма Лявон. У БелЭн аднак Леан. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 01:17, 27 жніўня 2025 (+03) : {{супраць}}. Шасцітомнае выданне «Гісторыя філасофскай і грамадска-палітычнай думкі Беларусі», падрыхтаванае Інстытутам філасофіі НАН Беларусі, — аўтарытэтная крыніца. Там напісана: Лявон Бароўскі. Шэсць старонак у чацвёртым томе прысвечаны Л. Бароўскаму і яго дзейнасці. Выданне 2017 года, у аўтарскі калектыў У. М. Конан таксама ўваходзіць. "Леан Бароўскі" выкарыстоўваецца ў першым томе Энцыклапедыі гісторыі Беларусі, выдадзеным у 1993 годзе, і ў другім томе Беларускай энцыклапедыі, выдадзеным у 1996 годзе. Выкарыстанне "Леан" у дадзеным выпадку можна лічыць састарэлым. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:45, 27 жніўня 2025 (+03) :Лявона мусім пакінуць, бо ёсць шмат дзе, але ці асноўным найменнем -- пытанне. Гэта тычыцца амаль усіх Леанаў, што з абшараў сучаснай Беларусі або неяк, на думку аўтараў, датычаць беларускасці. Тым часам як у іх саміх ідэнтычнасць было польскай і імя адпаведна Леан. Як мне здаецца, гэта ўжо беларускі перакос, які наследуе расійскую традыцыю ўсё перайначваць. Яны як пачалі з 1772 года, так і да 1917 года такую практыку мелі -- Юзаф, сын Тадэвуша, аказваўся Іосіфам Фамічом -- у жыцці ніколі так не назваўся, але ў афіцыйных паперах па-руску мусіў пісацца так, часам не паслядоўна. То трэба нейкую палітыку на гэты конт выпрацаваць, што асноўным "Лявон" рабіць, калі ёсць сведчанні, што сам ён карыстаўся такім імем хоць эпізадычна. У астатніх выпадках, для асоб з польскай ідэнтычнасцю -- "Леан". І з іншымі імёнамі таксама. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:30, 5 кастрычніка 2025 (+03) ::Да гэта ж пытання. Даем паўстанку 1863 года ў расійскай традыцыі -- [[Марыя Мацвееўна Ямант|Марыяй Мацвееўнай Ямант]]. А яе брат Юзаф у гэтай самай традыцыі быў Іосіфам Мацвеевічам Ямантам, добра, хоць артыкул пра яго так не названы, толькі даведкава даецца такі варыянт. Чорны жарт і не меней. У нас шмат такога, бо нешта бралася з даведніка "Асветнікі..." і падобных, а туды трапіла часам папросту з Бракгаўза і Эфрона, а то і са спраў і папер карнікаў таго паўстання. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:47, 8 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хоць форма «Леан» з’яўляецца больш дакладнай транслітарацыяй польскага імя Leon і сустракаецца ў энцыклапедычных выданнях 1990-х гадоў (ЭГБ, БелЭн), у сучаснай беларускай навуковай літаратуры назіраецца вяртанне да формы «Лявон». Вырашальным аргументам тут выступае шасцітомнае выданне «Гісторыя філасофскай і грамадска-палітычнай думкі Беларусі» (2017), падрыхтаванае НАН Беларусі, дзе выкарыстоўваецца варыянт «Лявон Бароўскі».<br /><br />Паколькі Вікіпедыя павінна абапірацца на найбольш актуальныя аўтарытэтныя крыніцы, цяперашняя назва захоўваецца. Пры гэтым у першым сказе артыкула мыабавязкова пазначаем арыгінальнае польскае напісанне і варыянт «Леан» як раўнапраўны для пошуку. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 22:06, 19 красавіка 2026 (+03) == [[Савецка-фінляндская вайна (1939—1940)]] → [[Зімовая вайна]] == {{закрыта}} Аргументы наступныя: # Існуе сучасная беларускамоўная крыніца (перакладная) з назвай Зімовая вайна. Яна адзначана ў артыкуле побач з назвай. # «Зімовая» больш кароткая і запамінальная назва, якая перадае сутнасць вайны і не перасякаецца з іншымі артыкуламі. # Існуе артыкул [[Савецка-фінская вайна (1941—1944)]], чыя назва канфліктуе з «савецка-фінляндскай», і такім чынам патрабуе ўніфікацыі і дадатковага абмеркавання, якое на расійскай вікі, адкуль і ўзятая назва, цягнецца гадамі і ніяк не скончыцца. Замена назвы на «зімовую» здымае гэтую праблему. Калі няма адназначна больш аўтарытэтных ці папулярных беларускамоўных крыніц, якія б карысталіся назвай «савецка-фін(лянд)ская», — прапаную перайменаваць. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 16:51, 24 лютага 2025 (+03) :я так разумею, што савецка-фінская — гэта больш назва сучасная вайне, і яна не зусім карэктная ў тым плане, што прыметнік «фінскі» ўтвораны ад фінаў, а не Фінляндыі. То бок вайна не з дзяржавай, а народам. Па перайменаванні {{слабое за}}, бо сапраўды ў іншых моўных раздзелах ужываецца гэтая назва і я сам нібы ўпершыню пра гэтую вайну пад такой назвай даведваўся. Але трэба паглядзець, чаму ў рувікі такую назву ўзялі, можа ёсць нейкая аргументацыя. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:53, 24 лютага 2025 (+03) : Падтрымаю, так як гэта назва больш распаўсюджана ў літаратуры. Таксама падтрымаю перайменаванне вайны 1941—1944 гадоў у адпаведнасці са Скарнікам ([https://www.skarnik.by/tsbm/89464]) і Verbum ([https://verbum.by/tsbm/finliandski], [https://verbum.by/?q=%D1%84%D1%96%D0%BD%D1%81%D0%BA%D1%96])[[Удзельнік:DBatura|DBatura]] ([[Размовы з удзельнікам:DBatura|размовы]]) 02:29, 25 лютага 2025 (+03) :Мяркую, што тут канкрэтнасць мусіць пераважаць над умоўнай распаўсюджанай назвай. Гэта не "стогадовая вайна" ўсё-такі. "Зімовая вайна" мала чаго скажа выпадковаму чытачу а нат інтарэсанту, тады як "сав. — фін." — скажа (падкажа). Я б і сав.-фінскую, якая частка ІІ Сус-е перайменаваў бы ў сав.-фінляндскую, нягледзячы на крыніцы, бо састарэлае, няправільнае словаўжыванне, але ляд з ім. Відаць, буду супраць… ("Відаць" і шматкроп’е — бо не на сто адсотак пэўны). [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:22, 25 лютага 2025 (+03) :: Тут хіба залежыць ад кантэксту. Калі ідзе пералік войнаў розных часоў паміж рознымі краінамі, то згодны, што «зімовая» вайна не кажа яўна ні пра тое, якія краіны ваявалі, ні пра тое, у якія гады адбывалася вайна, таму патрабуе ўдакладнення. З іншага боку, калі кантэкст ужо ёсць, напрыклад гэта артыкул ці раздзел пра Фінляндыю, назва «Савецка-фін(лянд)ская вайна (1939—1940)» падаецца мне занадта грувасткай і шаблоннай. У такім выпадку карацейшая і ямчэйшая назва, што апісвае характар вайны, можа быць больш дарэчнай і запамінальнай. Для артыкула такі кантэкст як бакі канфлікту як раз даецца ў прэамбуле, таму заблытацца будзе цяжка. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 08:15, 1 сакавіка 2025 (+03) :::Я згодны, вядома, пра кантэкст (трудна было б быць не згодным). Але што да наймення артыкула, то выяўленасць кантэксту, пададзенага ў прэамбуле, нмд спрэчна. Таму я за "разгорнутую" назву, у целах артыкулаў можа ужывацца (і часта больш пасавацьме) "Зімовая вайна", але для "сініх спасылак" не трэба такое назвы асн. артыкула (не кажучы пра то, што е такая зьява як рэдырэкт, які гэтага разу абсалютна патрэбны — праверыў, цікава, што ніхто яшчэ не зрабіў…) [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 23:27, 12 сакавіка 2025 (+03) :"Ва ўсім свеце" гэта вайна (1939-1940) называецца зімовай, а наступная (1941-1944) — працяг вайны. Як так разумею, гэта фінскі погляд, то бок погляд на падзею з боку Фінляндыі і ейнай гісторыі, які прыняты ў Еўропе. Але прапаную пакінуць савецка-фінляндская вайна ў абодвух выпадках (ясна, што разводзім з дапамогай дат), таму што такая назва поўнасцю акрэслівае сутнасць гэтай вайны. Плюс пераназыванне можа адкрыць скрыню Пандоры, бо іншыя ваенныя кампаніі Другой сусветнай у свеце таксама называюцца не так, як прынята ў нашай гістарыяграфіі. Але ў сам артыкул можна дадаць дадатковую назву "Зімовая вайна" і "Працяг вайны" адпаведна. --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 13:11, 28 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Па выніках абмеркавання прынята рашэнне не пераймяноўваць артыкул. Нягледзячы на тое, што назва «Зімовая вайна» з’яўляецца агульнапрынятым міжнародным гістарыяграфічным тэрмінам і сустракаецца ў сучасных беларускамоўных крыніцах, яна ўсё яшчэ саступае апісальнай назве «Савецка-фінляндская вайна» ў плане інфарматыўнасці для шырокага кола чытачоў. Падчас дыскусіі ўдзельнікі адзначылі, што апісальная назва адназначна акрэслівае бакі канфлікту, што з’яўляецца важным для энцыклапедычнага рэсурсу. Аргументы за ўніфікацыю з еўрапейскай традыцыяй і скарачэнне назвы былі прызнаныя важкімі і мы павінны іх улічваць. Паколькі сярод удзельнікаў не было дасягнута відавочнага кансэнсусу на карысць змены назвы, артыкул застаецца пры цяперашнім найменні. Пры гэтым назва «Зімовая вайна» павінна быць абавязкова пазначана ў прэамбуле як раўнапраўная, а таксама выкарыстоўвацца як перанакіраванне. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:05, 12 красавіка 2026 (+03) == [[Ева Грын]] → [[Эва Грэн]] == {{закрыта}} Ніякаю транскрыпцыяй гэта не "асвячаецца", "традыцыі" ў беларускай — няма. Як і жаднымі каламбурамі, ужытымі акторкаю, існае напісанне не можа апраўдвацца. Проста калька з расійскае мовы (дзе, як часта бывае, увайшло ў абыходак праз абмылковае прачытанне). Што да Евы — Эвы, то чаго ж у нас другія Эвамі могуць быць, а от Грэн, дык толькі Евай чамусьці? [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 21:39, 19 лютага 2025 (+03) : Ок, а чаму Грэн, а не Грын? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 04:51, 20 лютага 2025 (+03) ::Таму што францужанка, таму што транскрыпцыя, таму што на радзтме яе так завуць, таму што сама сябе ў роднай мове так называе. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:24, 25 лютага 2025 (+03) : {{Не пераймяноўваць}}. "Green" на англійскай і французскай мовах гучыць як "Грын" і перакладаецца як "Грын". [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:12, 20 лютага 2025 (+03) ::На французскай сапраўды чытаецца падобна на «Эва́ Ґрэн». Паходжанне ў яе не англійскае, а шведскае, і там чытаецца як «Ѣ́ва Ґрен» (там на пачатку мусіць быць гук як у слове «б'''е'''раг»). Таму я хутчэй пагаджуся наконт прозвішча, што там лагічней перадаваць як «Грэн», а вось наконт імя не ўпэўнены, мне падаецца, што тут усё ж Ева мусіць быць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:06, 20 лютага 2025 (+03) :::вось бачу прыклады са шведскай [[Ева Боніер]] і іншыя паслядоўна ў нас «Ева». З французскай вядомая карціна [[Ева (карціна)|Ева]] і жанчыны [[Ева Жалі]] і некаторыя іншыя. Імя «Эва» бачу, што ўжываем у іспанскай, польскай і некаторых яшчэ мовах. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:20, 20 лютага 2025 (+03) :::: Сп. Eva Green — французская актрыса, якая жыве ў Вялікабрытаніі. [https://www.youtube.com/watch?v=rKUs7xk8szY Тут] яна кажа, што яна францужанка. Вось [https://www.youtube.com/watch?v=dL4G-LMtlLk тут] і [https://www.youtube.com/watch?v=MzShQmUxerk тут] яе называюць ''Грын'', у першым відэа — у яе прысутнасці. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:07, 22 лютага 2025 (+03) :::::дык вядома, чалавек з вуліцы англамоўны пабачыць прозвішча «Green» і адразу прачытае як Грын, але гэта ж не мяняе арыгінальнага прачытання імя. Такое прачытанне ў англійскай яшчэ можна дапусціць, бо прозвішча германскае, могуць адаптоўваць пад свой манер. Але ўвогуле, калі вашае прозвішча неяк перакручваюць усе замежнікі гэта ж яшчэ не азначае, што так і трэба. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:05, 22 лютага 2025 (+03) :::::Ад таго, што хтосьці некуды пераехаў, ён не становіцца нараджэнцам тых зямель. Расійцы мяне Серґеем абзывалі, Сяргеем я, нат пераехаўшы ў Расію, з гэтага быць не перастаў бы. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:30, 25 лютага 2025 (+03) :::::Зілазні, які ў Штатах нарадзіўся і тае польскае і не нюхаў, у нас (у ВП няма — упушчэнне) Жа/элязны вечна — традыцыя нібыта! А тут чалавека не ў англіскамоўнай краіне народжанага пераназываць па-англійску — зноў традыцыя? Дык мо прызнаемся ў такім разе, што "традыцыі" толькі з расійскае мовы ды годзе? Чы мо пастараемся свае моўныя рабіць, не партаючы імёнаў прытым, бо ад ВП і ў беларускай ужыванне паціху "традыцыйнае" наявіцца? [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:38, 25 лютага 2025 (+03) ::::Што да Боніер і некат. інш. — магчыма такое ўжыванне праз крыніцы (злізанае з рас-е), што да стасоўна новых персаналіяў — трэба разглядаць і, магчыма, пераймяноўваць. Кожнага разу асобна, звесна. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:43, 25 лютага 2025 (+03) ::::Дарэчы, скончыцца з гэтым — як бы ні… выносіцьму францужанак (новых прынамсі), бо Ева заміж Эва́ — абы што. А за францужанкамі мо і другіх нацый кабеты прыспеюць. Адамаў усё адно няма з імі побач. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 10:17, 20 красавіка 2025 (+03) :::А Перон чамусьці Эва ў нас, ды й другіх Эў багата. Палячкі, скажам, Эвы, а францужанка — Ева? Біблійная Ева — ок (хоч і тут варыянты магчымы). [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:27, 25 лютага 2025 (+03) ::На французскай як Грын? От дзіва дзіўнае! [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:25, 25 лютага 2025 (+03) : З беларускага толькі пабачыў "Еву Грын" у [[Наша Ніва (1991)|НН]]: [https://nashaniva.com/311360]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:43, 6 жніўня 2025 (+03) ::тут хутчэй ад няведання. Але, думаю, варта будзе пакінуць заўвагу, што можна сустрэць такую версію [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 02:57, 26 жніўня 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} На англійскай вікі пазначана вымаўленне паводле IPA "French: [eva ɡa.ɛl ɡʁeːn]; Swedish: [ˈêːva ˈɡreːn]", так што карэктней будзе "Грэн". Наконт Ева/Эва - няма традыцыі з найменнем канкрэтна гэтай асобы, таму абапіраемся на тое, што бліжэй арыгіналу - Эва. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 15:16, 19 студзеня 2026 (+03) : {{не пераймяноўваць}} Цяперашні варыянт больш распаўсюджаны, але французскі можна прапісаць у прэамбуле.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:17, 13 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} прозвішча, {{Не пераймяноўваць}} імя. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 01:34, 26 сакавіка 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Падчас абмеркавання ўдзельнікі прыйшлі да згоды, што цяперашняя форма «Грын» з’яўляецца вынікам памылковай асацыяцыі з англійскім словам green. На самой справе прозвішча актрысы мае шведскае паходжанне і паходзіць ад шведскага слова gren. У шведскай мове яно вымаўляецца як [ɡreːn], а ў французскай (роднай мове актрысы) — як [ɡʁɛn]. Лачіным будзе перайменаваць прозвішча ў «Грэн»<br /><br />Што датычна імя, дык тут адназначнага кансэнсусу наконт змены на «Эва» дасягнута не было. Добрыя заўвагі з двух бакоў. Прынята рашэнне пакінуць імя ў традыцыйным/кансэнсусным для Вікі напісанні. Калі будуць новыя аргументы — можна зноў адкрыць гэтую тэму.<br /><br />Ранейшая назва «Ева Грын» захаваецца як перанакіраванне. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:29, 12 красавіка 2026 (+03) == [[Каханне і галубы]] → [[Любоў і галубы]] == {{закрыта}} [[Вікіпедыя:Да_выдалення#Каханне_і_галубы|Прапануецца]] перайменаваць. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:49, 17 верасня 2025 (+03) :уласна, мая прапанова, таму мой голас {{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 11:31, 17 верасня 2025 (+03) : СМІ (а часам адно і тое ж смі) пішуць як "любоў" [https://www.zviazda.by/sites/default/files/pdf/2015/07/28lip-1.indd_.pdf], так і "каханне" [https://zviazda.by/editions/news/yak-vyadomaya-kinagistoryya-kakhanne-i-galuby-mozha-vyglyadats-na-teatralnay-stsene/]. Трэба паглядзець што там з АК. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:31, 20 верасня 2025 (+03) ::калі няма больш-менш трывалай формы, мне здаецца, трэба глядзець на змест і сэнс назвы. Мне здаецца, што больш шырокае «любоў» лепш перадае атмасферу, змест фільма. Там рамантычны складнік моцны, але там яшчэ і сям’я вельмі важная прынамсі, і нават я бы так сказаў, што там, па маіх успамінах, важны канфлікт сям’і і кахання, дзе выхадам з’яўляецца любоў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:03, 21 верасня 2025 (+03) ::: Т. В. Пешына ў артыкуле пра рэжысёра ў БЭ т. 11 піша «Каханне і галубы». --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:37, 21 верасня 2025 (+03) ::::Калі ў БЭ ёсць, то лепей пакінуць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:19, 13 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Можа і спрэчна, але нібы ў АК больш перавага слову «каханне» тут, таму версію з «любоў» зрабіў перасылкай проста. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:24, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Царква Святога Доната]] → [[Царква Святога Даната]] (або: [[Святы Данат Задарскі]] → [[Святы Донат Задарскі]]) == {{закрыта}} Гл. [[Размовы:Царква Святога Доната#Правапіс імя|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 11:22, 10 верасня 2025 (+03) :Я так разумею, што трэба арыентавацца на арыгінал імя Donatus на лаціне для імя чалавека, а не на сучаснае прачытанне на харвацкай. Адносна будынку, здаецца ў нас прынята ўтвараць назвы ад імя, а не транскрыбіраваць з мясцовай назвы. Таму я за тое, каб {{перайменаваць}} артыкул пра царкву. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:47, 18 верасня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Абмеркаванне павісла, таму перайменаваў. Я не эксперт у лаціне, але нібы па правілах у слове Donatus ідзе націск на «a». Таму, кіруючыся гэтым і аргументацыяй вышэй, зрабіў усё ў адпаведнасці з гэтым вымаўленнем. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:22, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Януш Валуш]] → [[Януш Валусь]] або [[Януш Валюсь]] == {{закрыта}} Гл. [[Размовы:Януш Валуш|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 11:47, 28 жніўня 2025 (+03) :згодны. Бліжэй нібыта «Ва́люсь» [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:52, 18 верасня 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} Паводле польска-беларускай практычнай транскрыпцыі мае быць "Валюсь". [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:49, 27 лістапада 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана ў [[Януш Валюсь]]. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:13, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Ілукстэ]] → [[Ілукшта]] == {{закрыта}} Традыцыйная назва, раз пераймяноўваем літоўскія і украінскія гарады, то будзе паслядоўна па ўсіх бегчы, калі канечне традыцыйная назва сапраўды функцыянуе ў беларускай шырэй, чым сучасная. У Google Scholar Ілукшта 3 разы сустракаецца, Ілукстэ — 2, можна яшчэ крыніц пашукаць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:00, 24 сакавіка 2025 (+03) :{{перайменаваць}} Але ўвогуле, трэба сістэмная праца з назвамі Латвіі, бо ізноў пануе савецкая практыка, а беларуская традацыя адкідаецца.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:04, 28 сакавіка 2025 (+03) :{{не пераймяноўваць}} Выключэнне было зроблена для горада Вільня, усё астатняе мусіла быць аформлена ў выглядзе дапаўнення да правіл наймення артыкулаў, каб азначыць межы прымянення, але яго не з'явілася дагэтуль - кожны ўдзельнік трымае ў галаве нейкае сваё правіла наймення літоўскіх тапонімаў і межы прымянення гэтых правіл. Не трэба гэты сыры прадукт распаўсюджваць далей да фармальнага афармлення зразумелых правіл. --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 20:20, 1 красавіка 2025 (+03) :{{перайменаваць}}, якія "выключэнні"? Гэта ж нават на слых умоўна "я чуў", а крыніцы прывялі ўжэ. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 11:42, 11 красавіка 2025 (+03) :таксама звяртаю ўвагу, што пасля перайменавання, варта будзе падняць пытанне пра назву горада [[Даўгаўпілс]] і патэнцыйна іншых населеных пунктаў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:34, 21 лістапада 2025 (+03) ::Пераназывайце ўжо і закрывайце абмеркаванне. Год вісіць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:18, 13 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Большасць выказалася «за», таму перайменаваў. Заўважу, што гэта ўсё ўказвае на тое, што пасля перайменавання НП у Літве будзе паслядоўным пераймяноўваць многія населеныя пункты ўва ўсіх суседніх краінах калі ёсць традыцыйная функцыянальная беларуская назва, зафіксаваная ў АК. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:07, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Рональд Коўз]] → [[Рональд Коўс]] == {{закрыта}} Прозвішча чытаецца як [kəʊs]. І ў нашай [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя|сістэме транскрыпцыі]], і ў [[:ru:Англо-русская практическая транскрипция|сістэме]] ад ру вікі, гук [s] заўсёды перадаецца як «с». Літара «з» — паўстаў імаверна ад няправільнага прачытання імя раней у рускай мове. Калі ў нас няма АК з Коўз, то прапаную перайменаваць. Дарэчы на вымаўленне слова ў беларускай мове напісанне не ўплывае, гэта чыста выпраўленне для паслядоўнасці менавіта пісьма. — [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:21, 22 студзеня 2025 (+03) : "З" тут яўна артэфакт няправільнае расійскае перадачы (як які-небудзь гішпанскі Радрыгез умоўна), таму не мусіць існаваць. {{перайменаваць}} [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:00, 19 лютага 2025 (+03) :{{Каментарый}} Не можа быць Коўс, гэта супярэчыць правілам: Гук [у] не чаргуецца з [ў] у запазычаных словах, якія заканчваюцца на -ум, -ус --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 12:33, 28 сакавіка 2025 (+03) ::У арыгінале «Coase» — гэта этымалагічна не ёсць -ус. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:06, 28 сакавіка 2025 (+03) :::Мы прымяняем правілы да беларускай транслітарацыі, а не да арыгінальнай назвы. --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 20:55, 1 красавіка 2025 (+03) ::::Вы не правы тут. Гэта правіла тычыцца іменна лацінскіх канчаткаў. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 11:24, 11 красавіка 2025 (+03) :::::Не толькі лацінскіх канчаткаў: страус, соус. [[Удзельнік:Burzuchius|Burzuchius]] ([[Размовы з удзельнікам:Burzuchius|размовы]]) 22:08, 13 красавіка 2025 (+03) ::::::Страус, соус. Я, само-сабою, няправільна выказаўся, недакладна — не канчаткаў як такіх а фіналяў. Так, страус і г. д., але ж вы пэўна зразумелі, што гэтта вялося іменна пра лацінскія канчаткі, фіналі ў словах з другіх моў тут ні пры чым. (У Правілах пра -ум, -ус акурат пра іх, пра лаціну, гэта калі здаровы глузд не выкідваць на абочыну; так дык Правілы наагул слаба распрацаваныя) [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 06:02, 20 красавіка 2025 (+03) ::Падтрымаю варыянт з "Коус". Самому гэтае правіла падаецца дзіўным, але як ні круці, сказана проста "у запазычаных словах, якія заканчваюцца на -ум, -ус", без удакладнення паходжання. Маем, зрэшты, [[Штраус]], дзе прозвішча хіба не лацтнскае. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:20, 22 снежня 2025 (+03) :{{перайменаваць}} у «Коус». [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 17:54, 13 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} Сістэмная перадача ў беларускай мове.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:16, 13 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Выглядае на тое, што кансэнсус склаўся бліжэй да формы «Коус», таму перайменавана пад такую форму. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:59, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Шнеўр Залман з Лядаў]] → [[Шнеер Залман з Лядоў]] == {{закрыта}} У тапоніме націск падае на канчатак, граматычная база дае два варыянты роднага склону: Лядоў і Ляд. Імя прапаную перадаваць з ідыша, Шнеер ці Шнэер.--[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 22:07, 10 верасня 2025 (+03) :наконт прозвішча згодны, наконт імя — не магу пацвярдзіць, бо слаба чытаю на ідышы і няма версіі з агаласоўкамі пад рукой. Нямецкая вікі падае версія Schneur (Шнэур), хіба на ідышы не мусіць быць так жа? [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:00, 11 верасня 2025 (+03) :у польскім вікіслоўніку, напрыклад [[:pl:wikt:שניאור]] -[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 15:17, 15 верасня 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} У БелЭн і БСЭн "ШнЕер", штопраўда, у дачыненні ягонага нашчадка [[Залман Шнеур]]. Якога, дарэчы, таксама трэба перайменаваць, бо форма "Шнеур" немагчымая. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 17:46, 27 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана згодна з абмеркаваннем. У БелСЭ і БелЭн не знайшоў сам. Калі @[[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] зможа дадаць спасылкі з пазнакамі старонак у тамах, то будзем вельмі ўдзячныя! [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:55, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Onliner.by]] → [[Onliner]] == {{закрыта}} Больш вядомы пад гэтай назвай. А са старой назвы заставіць перасылку. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:16, 15 кастрычніка 2025 (+03) :{{перайменаваць}} згодна з сайтам, менавіта такая ў выдання афіцыйная назва, без дамена. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:22, 29 кастрычніка 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} згодна з сайтам. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:52, 9 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перанесена згодна з абмеркаваннем. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:33, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Элекцыя Viritim]] → [[Electio viritim]] == {{закрыта}} Варта перайменаваць з сумесі кірыліцызаванай польскай і латыні на нешта аднастайнае — або цалкам на лаціне (што вынесена ў загаловак як самае відавочнае), або ўжо па-беларуску (не рызыкну прапанаваць варыянты). У сучасным выбарчым праве падобнае называецца [[Прамыя выбары|прамымі выбарамі]] (то-бок непасрэдныя, не за прадстаўніка на выбары, а непасрэдна за кандыдата на пасаду). Толькі цяпер гэта ўсеагульныя выбары, а тут усеагульна-саслоўныя. Адзіная знойдзеная праз Гугл беларуская крыніца[https://knihi-online.com/duch-casu-jury-viesialkouski.html], дзе ўжываецца слова «вірытым», ускосна дае «выбары ад вірытым», але па-мойму толькі бо аўтар (або арганізатары тых выбараў) не ведалі як гэта па-беларуску называецца ў сучаснасці. Калі ласка, вашы думкі на гэты конт. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 09:21, 20 лістапада 2025 (+03) :мне здаецца, лепш першай назвай выкарыстоўваць лацінскі арыгінал і дадаваць беларускія пераклады па меры ўзнікнення ў крыніцах, а таксама можна ў дужках падаць кароткі пераклад назвы на беларускую з тлумачэннем этымалогіі, як гэта робіцца ў іншых артыкулах. Таму {{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:38, 27 лістапада 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} на лацінскую назву. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:51, 9 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кансэнсус ёсць, нехта ўжо перайменаваў. Лід пажадана палепшыць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:31, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Храм Гроба Гасподняга]] → [[Храм Труны Гасподняй]] == {{закрыта}} Такі варыянт выкарыстоўваецца ў БелЭн; т.7 с.172, т.1, с. 309 --[[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:57, 19 студзеня 2026 (+03) :Тут БЭ можа і не зусім і аўтарытэтнай будзе. Перасылка ёсць і, відаць, трэба яўна напісаць у артыкуле які варыянт дае БЭ. Ёсць традыцыя, беларускія пераклады Новага Запавету, адкуль уласна гэтае паняцце. Пагатоў, труна -- гэта ж пэўны прадмет і тут гаворка не пра яго адназначна. Трэба комплекс крыніц браць і каб усё ж бліжэйшых да хрысціянскай тэматыкі. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 15:32, 24 студзеня 2026 (+03) ::тут хутчэй сапраўды будзе «гроб» па значэнні бліжэй, як польскае «grób». {{не пераймяноўваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:48, 3 лютага 2026 (+03) :::Мо я неяк няправільна шукаю, але слова "гроб" няма ані ў ТСБМ, ані ў ТСЛБМ, ані ў граматычнай базе інстытута мовазнаўства. Адкуль тады браць значэнне? [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:57, 3 лютага 2026 (+03) ::::тут ужо трэба ставіць пытанне па крыніцах у [[Гроб Гасподні|гэтым артыкуле]]. Я не магу знайсці лепшага адпаведніка для беларускай мовы. Не выключаю, што ў рэлігійнай тэрміналогіі слоўнікі могуць адставаць. Да таго ж, гэта досыць дыскусійнае поле па сённяшні дзень. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:04, 3 лютага 2026 (+03) :::::Таксама ў [https://knihi.com/none/Sviataja_Biblija_Novy_Zapaviet_orig.html Новым Запавеце Чарняўскага] бачым гроб, а ў [https://knihi.com/none/Sviataja_Biblija_Novy_Zapaviet_orig.html рэдакцыі 99-га] — магіла. Не выключаю, што гэта не было ініцыятывай самога Чарняўскага. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:28, 3 лютага 2026 (+03) ::::::У Евангеллі Мацвея (разд. 27, 60) выдання Рымска-каталіцкай царквы, 2017, Пераклад Біблейскай Камісіі ::::::пры Бел. Экзархаце РПЦ, перакладзе Сёмухі 2002, А. Бокуна 2023, паўсюдна магіла. А ў рэдакцыі Чарняўскага ад 2017, якая была ўжо пасля смерці аўтара, ужываецца слова «склеп». Усе прыведзеныя варыянты кнігі зручна сабраныя [https://www.biblija.by/online/ тут], як што. ::::::Ёсць падставы прапанаваць паўсюдна замяніць на «Магілу Гасподнюю». [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:41, 3 лютага 2026 (+03) :::::::З пададзенай аргументацыяй згодны, "Магіла гасподня" выглядае найбольш правільным варыянтам. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:25, 14 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Згодна з абмеркаваннем, перакладзена ў адпаведнасці з большасцю перакладаў Бібліі у [[Храм Магілы Гасподняй]] [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:26, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Дамброва Бяластоцка]] → [[Дуброва-Беластоцкая]] == {{закрыта}} Назва, якая шырока выкарыстоўваецца тамтэйшымі беларусамі, сапраўдная нештучная назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:47, 15 студзеня 2026 (+03) : Пане [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]], тут яўна ёсць патрэба глядзець шырэй на рэчы — перадача назваў паселішчаў [[Усходняя Беласточчына|Усходняй Беласточчыны]] датычыць шматлікіх кейсаў. Адзінкавы перанос засведчыць усяго толькі нашую непаслядоўнасць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:31, 15 студзеня 2026 (+03) ::Гэта не адзінкавы перанос. Буду выстаўляць паступова пад нармальныя замацаваныя назвы. Ужо крыху прайшоўся вёскамі Сакольскага павета. Не зусім разумею, адкуль узялася практыка выкарыстоўваць нейкія прыдуманыя для беларускай мовы назвы, гэта так нідзе не робіцца. З тапонімамі Літвы крыху разгроб, цяпер вось будзем Польшчу глядзець. Для значных паселішчаў ёсць крыніцы кшталту Гістарычнага атласа. Для маленькіх глядзець ужыванне ў беларускай прэсе. Дарэчы, менавіта так складаўся тапанімічны даведнік Рапановіча ў Беларусі, які потым стаў асновай для даведніка Лемцюговай. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:06, 15 студзеня 2026 (+03) ::: Праграмная рада тыднёвіка "Ніва" шмат гадоў і паслядоўна падае на яго старонках беларускія назвы паселішчаў, але белвікіпедысты аддаюць перавагу інструкцыі па транслітэрыцыі, гл. напр. у арт. [[Бельск Падляскі]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:11, 15 студзеня 2026 (+03) ::::Гэта вялікая бяда, што калісьці аматары мёртвых інструкцый транслітарацыі дабраліся да тапаніміі і ім ніхто нічога не сказаў па справе. Да таго ж, інструкцыі тычацца назваў, якія не замацаваныя ў мове. Цяпер выпраўляць — вельмі цяжкая праца, але за яе трэба брацца. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:58, 16 студзеня 2026 (+03) ::::: [[Дубічы Цэркеўнэ]], гміна дзе беларусы ў абсалютнай перавазе, еднак трохэ з польскего мувён. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:54, 16 студзеня 2026 (+03) ::::::Але вы падтрымайце іншыя перайменаванні, ці як. Правёў сур’ёзную працу дзеля выпраўлення тапаніміі Падляшша. Хіба ўсе назвы з створаных выправіў. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:02, 14 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перанесена.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:13, 13 сакавіка 2026 (+03) == [[Эсфір (дачка Амінавада)]] → [[Эсфір (дачка Амінадава)]] або [[Эсфір]] == {{закрыта}} Гл. [[Размовы:Эсфір (дачка Амінавада)#Амінадава?|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 19:19, 8 студзеня 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} у [[Эсфір]]: відавочная абдрукоўка. У некаторых моўных версіях ёсць удакладненне - [https://de.wikipedia.org/wiki/Ester_(Bibel) Эсфір (Біблія)], або [https://sk.wikipedia.org/wiki/Ester_(biblick%C3%A1_postava) Эсфір (біблійны персанаж)], аднак старонак неадназначнасці (спасылак на артыкулы пра іншых Эсфір) нават там не знайшоў. І ў нас таксама падобнае ўдакладненне лічу непатрэбным. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:50, 9 студзеня 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} у [[Эсфір]]: няма патрэбы ва ўдакладненні, пагатоў такім, мякка кажучы старамодным :) --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 20:17, 17 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана пад назву [[Эсфір]], а таксама дададзена дадатковая старонка перасылкі. На старонцы размоў асобна адзначана праблема перадачы імя Амінадаў/Абігаіл/... у беларускай. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:52, 3 лютага 2026 (+03) == [[Адольф Гітлер Уунона]] → [[Адольф Уунона]] == {{закрыта}} Асоба афіцыйна змяніла імя ([https://www.telegraph.co.uk/world-news/2025/11/28/namibian-politician-named-adolf-hitler-wins-re-election/ крыніца]). [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 18:36, 28 лістапада 2025 (+03) :{{перайменаваць}}, але важна пакінуць у лідзе ягонае папярэдняе імя, бо яно вельмі медыйнае [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:04, 30 лістапада 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Асоба афіцыйна змяніла імя. Артыкул перайменаваны. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:41, 26 студзеня 2026 (+03) == [[Страдзівары]] → [[Страдывары]] == {{закрыта}} Згодна з БелЭн ([https://knihi.com/none/Bielaruskaja_encyklapiedyja_djvu.zip.html#Bielaruskaja_encyklapedyja.15.djvu_192 т. 15, с. 192]). [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 00:32, 11 студзеня 2026 (+03) :Раз у БелЭн, то {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:59, 19 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перанесена як у крыніцы, перасылка пакінута, бо памылка папулярная і не арфаграфічная. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:02, 23 студзеня 2026 (+03) == [[Анатоль Аляксеевіч Стэпусь]] → [[Анатоль Аляксеевіч Сцепусь]] == {{закрыта}} Напісанне прозвішча ''Сцепусь'' даеца на сайтах [https://mfa.gov.by/be/press/news_mfa/b797e4897c39802e.html МЗС Беларусі], [https://bel.sputnik.by/20170408/dyplamatyya-kultury-u-ehstonii-prahodzic-vystava-belaruskih-mastakou-1028215799.html Sputnik Беларусь], [https://www.sb.by/articles/glytok-pavetra-z-batska-shchyny-estoniya.html СБ Беларусь сегодня] і іншых. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:09, 21 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Памылка ў назве. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:18, 23 студзеня 2026 (+03) {{закрыта}} == [[Руска-турэцкія войны]] → [[Расійска-турэцкія войны]] == У артыкулах вядзецца пра расійска-турэцкія войны, а не пра рускія.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:36, 30 верасня 2025 (+03) :{{перайменаваць}}, згодна з меркаваннем ніжэй [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:04, 1 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:27, 15 студзеня 2026 (+03) == [[Ідзанакі і Ідзанамі]] → [[Ідзанагі і Ідзанамі]] == {{закрыта}} Гл. [[Размовы:Ідзанакі і Ідзанамі|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 11:47, 28 жніўня 2025 (+03) : Вось тут неадназначна, бо можа ў пытаннях вымаўлення аўтар і правы, але ж мы тут заўсёды аддаем перавагу АК. Калі там напісана "Ідзанакі", а іншых прыкладаў у бел АК няма - хутчэй за ўсё назва застанецца. Не падводжу вынік, хачу пачуць што думаюць іншыя ўдзельнікі. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:37, 7 верасня 2025 (+03) ::Я бы пакінуў «Ідзанакі», бо АК, але варта было б адзначыць арыгінальнае вымаўленне з транскрыпцыяй на беларускую. Але ёсць сумневы, што варта перадаваць японскае -gi- ў беларускай як -кі-, бо насамрэч да выбухнога ґ бліжэй к, а не фрыкатыўны г. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:50, 18 верасня 2025 (+03) :{{Не пераймяноўваць}} Усё ж такі перавагу трэба аддаваць беларускім крыніцам. Тым болей, як было зазначана вышэй, бягучы варыянт нельга лічыць памылкай. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:09, 22 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Прыкладаў іншага напісання ў беларускіх аўтарытэтных крыніцах не прыведзена. Артыкул пакінуты пад цяперашняй назвай. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:43, 11 студзеня 2026 (+03) == [[Небаскроб Мэры-Экс]] → [[Сент-Мэры Экс 30]] == {{закрыта}} У цяперашняй назве ўжыта няпоўная назва вуліцы. Варта таксама пазначыць нумар будынка, бо там ёсць і іншыя хмарачосы, напрыклад [https://en.wikipedia.org/wiki/70%20St%20Mary%20Axe Сент-Мэры Экс 70]. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 07:28, 22 лістапада 2025 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:09, 27 лістапада 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Аргументацыя слушная, супраць ніхто не выступаў. Артыкул перайменаваны. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:21, 11 студзеня 2026 (+03) o012098eios34qjpqngr4iq4g89aeuk 5135038 5135036 2026-05-02T18:35:01Z Emilia Noah 155537 5135038 wikitext text/x-wiki {{Архіў}} == [[Бакалажэва]] → [[Бакаларава]] == {{закрыта}} Чарговы прыклад шкоднай працы ў галіне тапаніміі ў гэтым раздзеле Вікіпедыі. Перанесці пад сапраўдную беларускую назву.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 15:39, 18 студзеня 2026 (+03) :не ўпэўнены, наколькі можна падаваць Гістарычны атлас як адзіную крыніцу для сучаснага напісання. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:09, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Калі сустрэнеце іншае напісанне па-беларуску — можна паспрачацца. Пакуль што ёсць толькі такое, а іншых няма. Ну, дадаў яшчэ адно з гугл-кніг. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:16, 25 сакавіка 2026 (+03) :Крыніцы ёсць, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:53, 30 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана згодна з крыніцамі. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:43, 1 мая 2026 (+03) == [[Вяжанка]] → [[Вежанка]] == {{закрыта}} Чарговае гвалтаванне беларускай тапаніміі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:10, 28 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, але мне здаецца, што лепш даць нейкую больш канкрэтную крыніцу, а не проста пошук у выданні. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:17, 24 сакавіка 2026 (+03) ::падправіў зноску, здаецца вось так выглядае лепей. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:14, 25 сакавіка 2026 (+03) :::У выданні працуе Рэдакцыйная рада, якая ўзгадняе назвы. У Беларусі такім жа чынам складаліся той жа тапанімічны даведнік Рапановіча, ён проста глядзеў напісанні ў беларускіх газетах. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:19, 25 сакавіка 2026 (+03) ::::нам галоўнае тут не скаціцца да ўласнага даследавання. Але ва ўмовах абмежаванасці крыніц, пэўна, без гэтага цалкам не абысціся. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:41, 26 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Уласнага даследвання няма, бо прадстаўлены беларускія крыніцы. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:08, 1 мая 2026 (+03) == [[Сэйны]] → [[Сейны]] == {{закрыта}} Традыцыйная і найбольш распаўсюджаная беларуская назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:30, 17 студзеня 2026 (+03) :Дарэчы, чарговы прыклад шкоднай дзейнасці [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] у справе тапаніміі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:31, 17 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, але глядзі вышэй маю заўвагу па крыніцах [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:06, 25 сакавіка 2026 (+03) :Крыніцы ёсць, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:53, 30 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кансэнсус склаўся. Артыкул перайменаваны. Таксама вельмі прашу пазбягаць акрэслення працы Чаховіча як шкоднай. Мы зыходзім з [[ВП:СУ]]. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:59, 1 мая 2026 (+03) : Дарэчы, паважаны @[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]], паглядзіце яшчэ на артыкул [[Сэйнэнскі павет]]. Якая там правільная назва? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:02, 1 мая 2026 (+03) == [[Семятычы]] → [[Сямятычы]] == {{закрыта}} Традыцыйная і найбольш распаўсюджаная беларуская назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:11, 17 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} + заўвага па крыніцах вышэй [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:07, 25 сакавіка 2026 (+03) :Крыніцы ёсць, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:53, 30 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кансэнсус ёсць. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:54, 1 мая 2026 (+03) == [[НТБ]] → [[НТВ]] == {{закрыта}} Як і RussiaToday і іншыя каналы і гандлёвыя маркі, мусяць перадавацца ў арыгінале без перакладу. Для дадзенага канала я не бачу нідзе беларусізаванай версіі назвы, нават для беларускага аддзялення, таму мусім пакідаць расейскую версію. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:51, 25 красавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, бо згодны з аргументацыяй. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:57, 26 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул перайменаваны згодна з аргументамі. Перасылка захавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:33, 1 мая 2026 (+03) == [[Хвалебная рэвалюцыя]] → [[Слаўная рэвалюцыя]] == {{закрыта}} Згодна з БелЭн ([https://archive.org/details/bel-enc-be/Bielaruskaja_encyklapedyja.14/page/510 т. 14, с. 510]). [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 17:50, 6 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} згодна з аўтарытэтнай крыніцай. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 12:19, 7 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, АК [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:14, 24 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кансэнсус ёсць, АК ёсць. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:52, 25 красавіка 2026 (+03) == [[Збігнеў Бжазінскі]] == {{закрыта}} Чаму прозвішча Бжазінскі напісана з літарай «а»? Арыгінальнае напісанне прозвішча ({{lang-pl|Brzeziński}}) з літарай «e», па-беларуску з літарай «э» – Бжэзінскі? [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 18:31, 14 сакавіка 2026 (+03) :відаць, аканне паспрабавалі перадаць. Для польскіх імёнаў нібы так, мусім захаваць ненаціскную э. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:11, 24 сакавіка 2026 (+03) :: Гэта не так, большасць галосных гукаў польскай мовы ([i], [y], [u], [e], [o], [a]) не змяняюцца пад націскам. Глядзіце тут: [https://tutpl.ru/2-2-glasnye-zvuki.html] [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 19:13, 24 сакавіка 2026 (+03) :{{Не пераймяноўваць}}, пра яго ёсць артыкул у [https://knihi.com/none/Bielaruskaja_encyklapiedyja_djvu.zip.html#Bielaruskaja_encyklapedyja.03.djvu_138 БелЭн], там пададзена такая формы. Шкада, што ў самім артыкуле пра гэта аніякай згадкі. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 10:09, 7 красавіка 2026 (+03) ::{{зроблена}} [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 13:20, 13 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Застаўляем старую назву згодна з [https://knihi.com/none/Bielaruskaja_encyklapiedyja_djvu.zip.html#Bielaruskaja_encyklapedyja.03.djvu_138 БелЭн]. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:50, 25 красавіка 2026 (+03) == [[Гміна Радзівілаўка]] → [[Радзівілаўка]] == {{закрыта}} Артыкул пра вёску, не пра гміну. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 20:04, 20 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}. Сапраўды, не гміна, а вёска. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 20:36, 20 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:11, 24 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}. Згодны з аргументамі намінатара [[Удзельнік:Duntsov|Duntsov]] ([[Размовы з удзельнікам:Duntsov|размовы]]) 08:14, 24 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Відавочная памылка. Выпраўлена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:44, 25 красавіка 2026 (+03) == [[Аўдыя]] → [[Аўдыа]] == {{закрыта}} Паводле правіл сучаснай арфаграфіі, спалучэнне галосных "іо" перадаецца як "іа" на канцы запазычаных слоў, напрыклад: Токіа, адажыа, трыа, партфоліа, капрычыа, сальфеджыа, імпрэсарыа і г. д. --[[Удзельнік:Buchienvaldycz|Buchienvaldycz]] ([[Размовы з удзельнікам:Buchienvaldycz|размовы]]) 20:45, 18 верасня 2025 (+03) :{{не пераймяноўваць}} такой лексемы і словаўтваральнай адзінкі няма. Ёсць варыянты «аўдыё-» і «аўдыя-», як і з радыё-/радыя- (тут нават розніца ў значэннях ёсць) і інш. Ёсць ужо ўжыванне «аўдыя», па аналогіі з «медыя», паходзіць з англамоўнай практыкі, як я разумею, даволі свежае словаўжыванне. Таксама ўлічвайце, што мы маем справу з абстрактным тэрмінам, гэта вельмі істотна. Даволі складаны выпадак, у якім дакладна нельга арыентавацца выключна на правілы, нам прыходзіцца арыентавацца на практыку словаўжывання і словаўтварэння. Апошнім часам нібыта складваецца кансэнсус вакол «аўдыя» ў тэрмінолагаў. Падрабязна аргументацыю раскрыць не магу, але тут хутчэй за ўсё сумесь практыкі з тым фактам, што гэта вельмі шырокае, абстрактнае паняцце. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:41, 18 верасня 2025 (+03) :{{не пераймяноўваць}} якраз паводле апошніх змяненняў пішацца аўдыя-. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:45, 26 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Датычна ўжывання слова «Аўдыя» існуе пэўны навуковы кансэнсус, які мы таксама пожам пабачыць [https://daviedka.bnkorpus.info/5-audyjavizualny/ вось тут]. Згодна з кансэнсусам у Вікі, а таксама ўжываннем слова па за межамі — прынята рашэнне заставіць форму «Аўдыя» ў якасці асноўнай. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 22:34, 19 красавіка 2026 (+03) == [[Лявон Бароўскі]] → [[Леан Бароўскі]] == {{закрыта}} Палепшаючы старонку, спадарства, я знайшоў асобны артыкул у [[ЭГБ]] за подпісам Уладзіміра Конана. Там гісторык літаратуры названы Леанам (яго польскае імя — Leon). У мяне пытанне да супольнасці, як правільна будзе. Ці мы называем усіх, а не толькі беларусаў Лявонамі альбо ўсё-ж такі пішам у артыкулах пра палякаў менавіта Леан. [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Размовы з удзельнікам:Антон 740|размовы]]) 01:54, 26 жніўня 2025 (+03) :Не адаптоўваем польскія імёны пад беларускія варыянты, калі такога няма ў крыніцах. Калі нідзе няма Лявона, то няма чаго абмяркоўваць і трэба перайменаваць як у АК. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 02:54, 26 жніўня 2025 (+03) ::[https://philosophy.by/wp-content/store/history-of-philosophic-thought-vol-4.pdf Тут] і [https://studfile.net/preview/5440056/ тут] выкарыстоўваецца форма Лявон. У БелЭн аднак Леан. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 01:17, 27 жніўня 2025 (+03) : {{супраць}}. Шасцітомнае выданне «Гісторыя філасофскай і грамадска-палітычнай думкі Беларусі», падрыхтаванае Інстытутам філасофіі НАН Беларусі, — аўтарытэтная крыніца. Там напісана: Лявон Бароўскі. Шэсць старонак у чацвёртым томе прысвечаны Л. Бароўскаму і яго дзейнасці. Выданне 2017 года, у аўтарскі калектыў У. М. Конан таксама ўваходзіць. "Леан Бароўскі" выкарыстоўваецца ў першым томе Энцыклапедыі гісторыі Беларусі, выдадзеным у 1993 годзе, і ў другім томе Беларускай энцыклапедыі, выдадзеным у 1996 годзе. Выкарыстанне "Леан" у дадзеным выпадку можна лічыць састарэлым. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:45, 27 жніўня 2025 (+03) :Лявона мусім пакінуць, бо ёсць шмат дзе, але ці асноўным найменнем -- пытанне. Гэта тычыцца амаль усіх Леанаў, што з абшараў сучаснай Беларусі або неяк, на думку аўтараў, датычаць беларускасці. Тым часам як у іх саміх ідэнтычнасць было польскай і імя адпаведна Леан. Як мне здаецца, гэта ўжо беларускі перакос, які наследуе расійскую традыцыю ўсё перайначваць. Яны як пачалі з 1772 года, так і да 1917 года такую практыку мелі -- Юзаф, сын Тадэвуша, аказваўся Іосіфам Фамічом -- у жыцці ніколі так не назваўся, але ў афіцыйных паперах па-руску мусіў пісацца так, часам не паслядоўна. То трэба нейкую палітыку на гэты конт выпрацаваць, што асноўным "Лявон" рабіць, калі ёсць сведчанні, што сам ён карыстаўся такім імем хоць эпізадычна. У астатніх выпадках, для асоб з польскай ідэнтычнасцю -- "Леан". І з іншымі імёнамі таксама. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:30, 5 кастрычніка 2025 (+03) ::Да гэта ж пытання. Даем паўстанку 1863 года ў расійскай традыцыі -- [[Марыя Мацвееўна Ямант|Марыяй Мацвееўнай Ямант]]. А яе брат Юзаф у гэтай самай традыцыі быў Іосіфам Мацвеевічам Ямантам, добра, хоць артыкул пра яго так не названы, толькі даведкава даецца такі варыянт. Чорны жарт і не меней. У нас шмат такога, бо нешта бралася з даведніка "Асветнікі..." і падобных, а туды трапіла часам папросту з Бракгаўза і Эфрона, а то і са спраў і папер карнікаў таго паўстання. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:47, 8 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хоць форма «Леан» з’яўляецца больш дакладнай транслітарацыяй польскага імя Leon і сустракаецца ў энцыклапедычных выданнях 1990-х гадоў (ЭГБ, БелЭн), у сучаснай беларускай навуковай літаратуры назіраецца вяртанне да формы «Лявон». Вырашальным аргументам тут выступае шасцітомнае выданне «Гісторыя філасофскай і грамадска-палітычнай думкі Беларусі» (2017), падрыхтаванае НАН Беларусі, дзе выкарыстоўваецца варыянт «Лявон Бароўскі».<br /><br />Паколькі Вікіпедыя павінна абапірацца на найбольш актуальныя аўтарытэтныя крыніцы, цяперашняя назва захоўваецца. Пры гэтым у першым сказе артыкула мыабавязкова пазначаем арыгінальнае польскае напісанне і варыянт «Леан» як раўнапраўны для пошуку. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 22:06, 19 красавіка 2026 (+03) == [[Савецка-фінляндская вайна (1939—1940)]] → [[Зімовая вайна]] == {{закрыта}} Аргументы наступныя: # Існуе сучасная беларускамоўная крыніца (перакладная) з назвай Зімовая вайна. Яна адзначана ў артыкуле побач з назвай. # «Зімовая» больш кароткая і запамінальная назва, якая перадае сутнасць вайны і не перасякаецца з іншымі артыкуламі. # Існуе артыкул [[Савецка-фінская вайна (1941—1944)]], чыя назва канфліктуе з «савецка-фінляндскай», і такім чынам патрабуе ўніфікацыі і дадатковага абмеркавання, якое на расійскай вікі, адкуль і ўзятая назва, цягнецца гадамі і ніяк не скончыцца. Замена назвы на «зімовую» здымае гэтую праблему. Калі няма адназначна больш аўтарытэтных ці папулярных беларускамоўных крыніц, якія б карысталіся назвай «савецка-фін(лянд)ская», — прапаную перайменаваць. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 16:51, 24 лютага 2025 (+03) :я так разумею, што савецка-фінская — гэта больш назва сучасная вайне, і яна не зусім карэктная ў тым плане, што прыметнік «фінскі» ўтвораны ад фінаў, а не Фінляндыі. То бок вайна не з дзяржавай, а народам. Па перайменаванні {{слабое за}}, бо сапраўды ў іншых моўных раздзелах ужываецца гэтая назва і я сам нібы ўпершыню пра гэтую вайну пад такой назвай даведваўся. Але трэба паглядзець, чаму ў рувікі такую назву ўзялі, можа ёсць нейкая аргументацыя. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:53, 24 лютага 2025 (+03) : Падтрымаю, так як гэта назва больш распаўсюджана ў літаратуры. Таксама падтрымаю перайменаванне вайны 1941—1944 гадоў у адпаведнасці са Скарнікам ([https://www.skarnik.by/tsbm/89464]) і Verbum ([https://verbum.by/tsbm/finliandski], [https://verbum.by/?q=%D1%84%D1%96%D0%BD%D1%81%D0%BA%D1%96])[[Удзельнік:DBatura|DBatura]] ([[Размовы з удзельнікам:DBatura|размовы]]) 02:29, 25 лютага 2025 (+03) :Мяркую, што тут канкрэтнасць мусіць пераважаць над умоўнай распаўсюджанай назвай. Гэта не "стогадовая вайна" ўсё-такі. "Зімовая вайна" мала чаго скажа выпадковаму чытачу а нат інтарэсанту, тады як "сав. — фін." — скажа (падкажа). Я б і сав.-фінскую, якая частка ІІ Сус-е перайменаваў бы ў сав.-фінляндскую, нягледзячы на крыніцы, бо састарэлае, няправільнае словаўжыванне, але ляд з ім. Відаць, буду супраць… ("Відаць" і шматкроп’е — бо не на сто адсотак пэўны). [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:22, 25 лютага 2025 (+03) :: Тут хіба залежыць ад кантэксту. Калі ідзе пералік войнаў розных часоў паміж рознымі краінамі, то згодны, што «зімовая» вайна не кажа яўна ні пра тое, якія краіны ваявалі, ні пра тое, у якія гады адбывалася вайна, таму патрабуе ўдакладнення. З іншага боку, калі кантэкст ужо ёсць, напрыклад гэта артыкул ці раздзел пра Фінляндыю, назва «Савецка-фін(лянд)ская вайна (1939—1940)» падаецца мне занадта грувасткай і шаблоннай. У такім выпадку карацейшая і ямчэйшая назва, што апісвае характар вайны, можа быць больш дарэчнай і запамінальнай. Для артыкула такі кантэкст як бакі канфлікту як раз даецца ў прэамбуле, таму заблытацца будзе цяжка. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 08:15, 1 сакавіка 2025 (+03) :::Я згодны, вядома, пра кантэкст (трудна было б быць не згодным). Але што да наймення артыкула, то выяўленасць кантэксту, пададзенага ў прэамбуле, нмд спрэчна. Таму я за "разгорнутую" назву, у целах артыкулаў можа ужывацца (і часта больш пасавацьме) "Зімовая вайна", але для "сініх спасылак" не трэба такое назвы асн. артыкула (не кажучы пра то, што е такая зьява як рэдырэкт, які гэтага разу абсалютна патрэбны — праверыў, цікава, што ніхто яшчэ не зрабіў…) [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 23:27, 12 сакавіка 2025 (+03) :"Ва ўсім свеце" гэта вайна (1939-1940) называецца зімовай, а наступная (1941-1944) — працяг вайны. Як так разумею, гэта фінскі погляд, то бок погляд на падзею з боку Фінляндыі і ейнай гісторыі, які прыняты ў Еўропе. Але прапаную пакінуць савецка-фінляндская вайна ў абодвух выпадках (ясна, што разводзім з дапамогай дат), таму што такая назва поўнасцю акрэслівае сутнасць гэтай вайны. Плюс пераназыванне можа адкрыць скрыню Пандоры, бо іншыя ваенныя кампаніі Другой сусветнай у свеце таксама называюцца не так, як прынята ў нашай гістарыяграфіі. Але ў сам артыкул можна дадаць дадатковую назву "Зімовая вайна" і "Працяг вайны" адпаведна. --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 13:11, 28 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Па выніках абмеркавання прынята рашэнне не пераймяноўваць артыкул. Нягледзячы на тое, што назва «Зімовая вайна» з’яўляецца агульнапрынятым міжнародным гістарыяграфічным тэрмінам і сустракаецца ў сучасных беларускамоўных крыніцах, яна ўсё яшчэ саступае апісальнай назве «Савецка-фінляндская вайна» ў плане інфарматыўнасці для шырокага кола чытачоў. Падчас дыскусіі ўдзельнікі адзначылі, што апісальная назва адназначна акрэслівае бакі канфлікту, што з’яўляецца важным для энцыклапедычнага рэсурсу. Аргументы за ўніфікацыю з еўрапейскай традыцыяй і скарачэнне назвы былі прызнаныя важкімі і мы павінны іх улічваць. Паколькі сярод удзельнікаў не было дасягнута відавочнага кансэнсусу на карысць змены назвы, артыкул застаецца пры цяперашнім найменні. Пры гэтым назва «Зімовая вайна» павінна быць абавязкова пазначана ў прэамбуле як раўнапраўная, а таксама выкарыстоўвацца як перанакіраванне. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:05, 12 красавіка 2026 (+03) == [[Ева Грын]] → [[Эва Грэн]] == {{закрыта}} Ніякаю транскрыпцыяй гэта не "асвячаецца", "традыцыі" ў беларускай — няма. Як і жаднымі каламбурамі, ужытымі акторкаю, існае напісанне не можа апраўдвацца. Проста калька з расійскае мовы (дзе, як часта бывае, увайшло ў абыходак праз абмылковае прачытанне). Што да Евы — Эвы, то чаго ж у нас другія Эвамі могуць быць, а от Грэн, дык толькі Евай чамусьці? [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 21:39, 19 лютага 2025 (+03) : Ок, а чаму Грэн, а не Грын? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 04:51, 20 лютага 2025 (+03) ::Таму што францужанка, таму што транскрыпцыя, таму што на радзтме яе так завуць, таму што сама сябе ў роднай мове так называе. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:24, 25 лютага 2025 (+03) : {{Не пераймяноўваць}}. "Green" на англійскай і французскай мовах гучыць як "Грын" і перакладаецца як "Грын". [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:12, 20 лютага 2025 (+03) ::На французскай сапраўды чытаецца падобна на «Эва́ Ґрэн». Паходжанне ў яе не англійскае, а шведскае, і там чытаецца як «Ѣ́ва Ґрен» (там на пачатку мусіць быць гук як у слове «б'''е'''раг»). Таму я хутчэй пагаджуся наконт прозвішча, што там лагічней перадаваць як «Грэн», а вось наконт імя не ўпэўнены, мне падаецца, што тут усё ж Ева мусіць быць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:06, 20 лютага 2025 (+03) :::вось бачу прыклады са шведскай [[Ева Боніер]] і іншыя паслядоўна ў нас «Ева». З французскай вядомая карціна [[Ева (карціна)|Ева]] і жанчыны [[Ева Жалі]] і некаторыя іншыя. Імя «Эва» бачу, што ўжываем у іспанскай, польскай і некаторых яшчэ мовах. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:20, 20 лютага 2025 (+03) :::: Сп. Eva Green — французская актрыса, якая жыве ў Вялікабрытаніі. [https://www.youtube.com/watch?v=rKUs7xk8szY Тут] яна кажа, што яна францужанка. Вось [https://www.youtube.com/watch?v=dL4G-LMtlLk тут] і [https://www.youtube.com/watch?v=MzShQmUxerk тут] яе называюць ''Грын'', у першым відэа — у яе прысутнасці. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:07, 22 лютага 2025 (+03) :::::дык вядома, чалавек з вуліцы англамоўны пабачыць прозвішча «Green» і адразу прачытае як Грын, але гэта ж не мяняе арыгінальнага прачытання імя. Такое прачытанне ў англійскай яшчэ можна дапусціць, бо прозвішча германскае, могуць адаптоўваць пад свой манер. Але ўвогуле, калі вашае прозвішча неяк перакручваюць усе замежнікі гэта ж яшчэ не азначае, што так і трэба. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:05, 22 лютага 2025 (+03) :::::Ад таго, што хтосьці некуды пераехаў, ён не становіцца нараджэнцам тых зямель. Расійцы мяне Серґеем абзывалі, Сяргеем я, нат пераехаўшы ў Расію, з гэтага быць не перастаў бы. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:30, 25 лютага 2025 (+03) :::::Зілазні, які ў Штатах нарадзіўся і тае польскае і не нюхаў, у нас (у ВП няма — упушчэнне) Жа/элязны вечна — традыцыя нібыта! А тут чалавека не ў англіскамоўнай краіне народжанага пераназываць па-англійску — зноў традыцыя? Дык мо прызнаемся ў такім разе, што "традыцыі" толькі з расійскае мовы ды годзе? Чы мо пастараемся свае моўныя рабіць, не партаючы імёнаў прытым, бо ад ВП і ў беларускай ужыванне паціху "традыцыйнае" наявіцца? [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:38, 25 лютага 2025 (+03) ::::Што да Боніер і некат. інш. — магчыма такое ўжыванне праз крыніцы (злізанае з рас-е), што да стасоўна новых персаналіяў — трэба разглядаць і, магчыма, пераймяноўваць. Кожнага разу асобна, звесна. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:43, 25 лютага 2025 (+03) ::::Дарэчы, скончыцца з гэтым — як бы ні… выносіцьму францужанак (новых прынамсі), бо Ева заміж Эва́ — абы што. А за францужанкамі мо і другіх нацый кабеты прыспеюць. Адамаў усё адно няма з імі побач. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 10:17, 20 красавіка 2025 (+03) :::А Перон чамусьці Эва ў нас, ды й другіх Эў багата. Палячкі, скажам, Эвы, а францужанка — Ева? Біблійная Ева — ок (хоч і тут варыянты магчымы). [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:27, 25 лютага 2025 (+03) ::На французскай як Грын? От дзіва дзіўнае! [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:25, 25 лютага 2025 (+03) : З беларускага толькі пабачыў "Еву Грын" у [[Наша Ніва (1991)|НН]]: [https://nashaniva.com/311360]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:43, 6 жніўня 2025 (+03) ::тут хутчэй ад няведання. Але, думаю, варта будзе пакінуць заўвагу, што можна сустрэць такую версію [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 02:57, 26 жніўня 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} На англійскай вікі пазначана вымаўленне паводле IPA "French: [eva ɡa.ɛl ɡʁeːn]; Swedish: [ˈêːva ˈɡreːn]", так што карэктней будзе "Грэн". Наконт Ева/Эва - няма традыцыі з найменнем канкрэтна гэтай асобы, таму абапіраемся на тое, што бліжэй арыгіналу - Эва. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 15:16, 19 студзеня 2026 (+03) : {{не пераймяноўваць}} Цяперашні варыянт больш распаўсюджаны, але французскі можна прапісаць у прэамбуле.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:17, 13 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} прозвішча, {{Не пераймяноўваць}} імя. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 01:34, 26 сакавіка 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Падчас абмеркавання ўдзельнікі прыйшлі да згоды, што цяперашняя форма «Грын» з’яўляецца вынікам памылковай асацыяцыі з англійскім словам green. На самой справе прозвішча актрысы мае шведскае паходжанне і паходзіць ад шведскага слова gren. У шведскай мове яно вымаўляецца як [ɡreːn], а ў французскай (роднай мове актрысы) — як [ɡʁɛn]. Лачіным будзе перайменаваць прозвішча ў «Грэн»<br /><br />Што датычна імя, дык тут адназначнага кансэнсусу наконт змены на «Эва» дасягнута не было. Добрыя заўвагі з двух бакоў. Прынята рашэнне пакінуць імя ў традыцыйным/кансэнсусным для Вікі напісанні. Калі будуць новыя аргументы — можна зноў адкрыць гэтую тэму.<br /><br />Ранейшая назва «Ева Грын» захаваецца як перанакіраванне. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:29, 12 красавіка 2026 (+03) == [[Каханне і галубы]] → [[Любоў і галубы]] == {{закрыта}} [[Вікіпедыя:Да_выдалення#Каханне_і_галубы|Прапануецца]] перайменаваць. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:49, 17 верасня 2025 (+03) :уласна, мая прапанова, таму мой голас {{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 11:31, 17 верасня 2025 (+03) : СМІ (а часам адно і тое ж смі) пішуць як "любоў" [https://www.zviazda.by/sites/default/files/pdf/2015/07/28lip-1.indd_.pdf], так і "каханне" [https://zviazda.by/editions/news/yak-vyadomaya-kinagistoryya-kakhanne-i-galuby-mozha-vyglyadats-na-teatralnay-stsene/]. Трэба паглядзець што там з АК. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:31, 20 верасня 2025 (+03) ::калі няма больш-менш трывалай формы, мне здаецца, трэба глядзець на змест і сэнс назвы. Мне здаецца, што больш шырокае «любоў» лепш перадае атмасферу, змест фільма. Там рамантычны складнік моцны, але там яшчэ і сям’я вельмі важная прынамсі, і нават я бы так сказаў, што там, па маіх успамінах, важны канфлікт сям’і і кахання, дзе выхадам з’яўляецца любоў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:03, 21 верасня 2025 (+03) ::: Т. В. Пешына ў артыкуле пра рэжысёра ў БЭ т. 11 піша «Каханне і галубы». --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:37, 21 верасня 2025 (+03) ::::Калі ў БЭ ёсць, то лепей пакінуць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:19, 13 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Можа і спрэчна, але нібы ў АК больш перавага слову «каханне» тут, таму версію з «любоў» зрабіў перасылкай проста. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:24, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Царква Святога Доната]] → [[Царква Святога Даната]] (або: [[Святы Данат Задарскі]] → [[Святы Донат Задарскі]]) == {{закрыта}} Гл. [[Размовы:Царква Святога Доната#Правапіс імя|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 11:22, 10 верасня 2025 (+03) :Я так разумею, што трэба арыентавацца на арыгінал імя Donatus на лаціне для імя чалавека, а не на сучаснае прачытанне на харвацкай. Адносна будынку, здаецца ў нас прынята ўтвараць назвы ад імя, а не транскрыбіраваць з мясцовай назвы. Таму я за тое, каб {{перайменаваць}} артыкул пра царкву. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:47, 18 верасня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Абмеркаванне павісла, таму перайменаваў. Я не эксперт у лаціне, але нібы па правілах у слове Donatus ідзе націск на «a». Таму, кіруючыся гэтым і аргументацыяй вышэй, зрабіў усё ў адпаведнасці з гэтым вымаўленнем. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:22, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Януш Валуш]] → [[Януш Валусь]] або [[Януш Валюсь]] == {{закрыта}} Гл. [[Размовы:Януш Валуш|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 11:47, 28 жніўня 2025 (+03) :згодны. Бліжэй нібыта «Ва́люсь» [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:52, 18 верасня 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} Паводле польска-беларускай практычнай транскрыпцыі мае быць "Валюсь". [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:49, 27 лістапада 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана ў [[Януш Валюсь]]. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:13, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Ілукстэ]] → [[Ілукшта]] == {{закрыта}} Традыцыйная назва, раз пераймяноўваем літоўскія і украінскія гарады, то будзе паслядоўна па ўсіх бегчы, калі канечне традыцыйная назва сапраўды функцыянуе ў беларускай шырэй, чым сучасная. У Google Scholar Ілукшта 3 разы сустракаецца, Ілукстэ — 2, можна яшчэ крыніц пашукаць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:00, 24 сакавіка 2025 (+03) :{{перайменаваць}} Але ўвогуле, трэба сістэмная праца з назвамі Латвіі, бо ізноў пануе савецкая практыка, а беларуская традацыя адкідаецца.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:04, 28 сакавіка 2025 (+03) :{{не пераймяноўваць}} Выключэнне было зроблена для горада Вільня, усё астатняе мусіла быць аформлена ў выглядзе дапаўнення да правіл наймення артыкулаў, каб азначыць межы прымянення, але яго не з'явілася дагэтуль - кожны ўдзельнік трымае ў галаве нейкае сваё правіла наймення літоўскіх тапонімаў і межы прымянення гэтых правіл. Не трэба гэты сыры прадукт распаўсюджваць далей да фармальнага афармлення зразумелых правіл. --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 20:20, 1 красавіка 2025 (+03) :{{перайменаваць}}, якія "выключэнні"? Гэта ж нават на слых умоўна "я чуў", а крыніцы прывялі ўжэ. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 11:42, 11 красавіка 2025 (+03) :таксама звяртаю ўвагу, што пасля перайменавання, варта будзе падняць пытанне пра назву горада [[Даўгаўпілс]] і патэнцыйна іншых населеных пунктаў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:34, 21 лістапада 2025 (+03) ::Пераназывайце ўжо і закрывайце абмеркаванне. Год вісіць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:18, 13 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Большасць выказалася «за», таму перайменаваў. Заўважу, што гэта ўсё ўказвае на тое, што пасля перайменавання НП у Літве будзе паслядоўным пераймяноўваць многія населеныя пункты ўва ўсіх суседніх краінах калі ёсць традыцыйная функцыянальная беларуская назва, зафіксаваная ў АК. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:07, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Рональд Коўз]] → [[Рональд Коўс]] == {{закрыта}} Прозвішча чытаецца як [kəʊs]. І ў нашай [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя|сістэме транскрыпцыі]], і ў [[:ru:Англо-русская практическая транскрипция|сістэме]] ад ру вікі, гук [s] заўсёды перадаецца як «с». Літара «з» — паўстаў імаверна ад няправільнага прачытання імя раней у рускай мове. Калі ў нас няма АК з Коўз, то прапаную перайменаваць. Дарэчы на вымаўленне слова ў беларускай мове напісанне не ўплывае, гэта чыста выпраўленне для паслядоўнасці менавіта пісьма. — [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:21, 22 студзеня 2025 (+03) : "З" тут яўна артэфакт няправільнае расійскае перадачы (як які-небудзь гішпанскі Радрыгез умоўна), таму не мусіць існаваць. {{перайменаваць}} [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:00, 19 лютага 2025 (+03) :{{Каментарый}} Не можа быць Коўс, гэта супярэчыць правілам: Гук [у] не чаргуецца з [ў] у запазычаных словах, якія заканчваюцца на -ум, -ус --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 12:33, 28 сакавіка 2025 (+03) ::У арыгінале «Coase» — гэта этымалагічна не ёсць -ус. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:06, 28 сакавіка 2025 (+03) :::Мы прымяняем правілы да беларускай транслітарацыі, а не да арыгінальнай назвы. --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 20:55, 1 красавіка 2025 (+03) ::::Вы не правы тут. Гэта правіла тычыцца іменна лацінскіх канчаткаў. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 11:24, 11 красавіка 2025 (+03) :::::Не толькі лацінскіх канчаткаў: страус, соус. [[Удзельнік:Burzuchius|Burzuchius]] ([[Размовы з удзельнікам:Burzuchius|размовы]]) 22:08, 13 красавіка 2025 (+03) ::::::Страус, соус. Я, само-сабою, няправільна выказаўся, недакладна — не канчаткаў як такіх а фіналяў. Так, страус і г. д., але ж вы пэўна зразумелі, што гэтта вялося іменна пра лацінскія канчаткі, фіналі ў словах з другіх моў тут ні пры чым. (У Правілах пра -ум, -ус акурат пра іх, пра лаціну, гэта калі здаровы глузд не выкідваць на абочыну; так дык Правілы наагул слаба распрацаваныя) [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 06:02, 20 красавіка 2025 (+03) ::Падтрымаю варыянт з "Коус". Самому гэтае правіла падаецца дзіўным, але як ні круці, сказана проста "у запазычаных словах, якія заканчваюцца на -ум, -ус", без удакладнення паходжання. Маем, зрэшты, [[Штраус]], дзе прозвішча хіба не лацтнскае. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:20, 22 снежня 2025 (+03) :{{перайменаваць}} у «Коус». [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 17:54, 13 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} Сістэмная перадача ў беларускай мове.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:16, 13 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Выглядае на тое, што кансэнсус склаўся бліжэй да формы «Коус», таму перайменавана пад такую форму. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:59, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Шнеўр Залман з Лядаў]] → [[Шнеер Залман з Лядоў]] == {{закрыта}} У тапоніме націск падае на канчатак, граматычная база дае два варыянты роднага склону: Лядоў і Ляд. Імя прапаную перадаваць з ідыша, Шнеер ці Шнэер.--[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 22:07, 10 верасня 2025 (+03) :наконт прозвішча згодны, наконт імя — не магу пацвярдзіць, бо слаба чытаю на ідышы і няма версіі з агаласоўкамі пад рукой. Нямецкая вікі падае версія Schneur (Шнэур), хіба на ідышы не мусіць быць так жа? [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:00, 11 верасня 2025 (+03) :у польскім вікіслоўніку, напрыклад [[:pl:wikt:שניאור]] -[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 15:17, 15 верасня 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} У БелЭн і БСЭн "ШнЕер", штопраўда, у дачыненні ягонага нашчадка [[Залман Шнеур]]. Якога, дарэчы, таксама трэба перайменаваць, бо форма "Шнеур" немагчымая. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 17:46, 27 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана згодна з абмеркаваннем. У БелСЭ і БелЭн не знайшоў сам. Калі @[[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] зможа дадаць спасылкі з пазнакамі старонак у тамах, то будзем вельмі ўдзячныя! [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:55, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Onliner.by]] → [[Onliner]] == {{закрыта}} Больш вядомы пад гэтай назвай. А са старой назвы заставіць перасылку. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:16, 15 кастрычніка 2025 (+03) :{{перайменаваць}} згодна з сайтам, менавіта такая ў выдання афіцыйная назва, без дамена. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:22, 29 кастрычніка 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} згодна з сайтам. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:52, 9 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перанесена згодна з абмеркаваннем. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:33, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Элекцыя Viritim]] → [[Electio viritim]] == {{закрыта}} Варта перайменаваць з сумесі кірыліцызаванай польскай і латыні на нешта аднастайнае — або цалкам на лаціне (што вынесена ў загаловак як самае відавочнае), або ўжо па-беларуску (не рызыкну прапанаваць варыянты). У сучасным выбарчым праве падобнае называецца [[Прамыя выбары|прамымі выбарамі]] (то-бок непасрэдныя, не за прадстаўніка на выбары, а непасрэдна за кандыдата на пасаду). Толькі цяпер гэта ўсеагульныя выбары, а тут усеагульна-саслоўныя. Адзіная знойдзеная праз Гугл беларуская крыніца[https://knihi-online.com/duch-casu-jury-viesialkouski.html], дзе ўжываецца слова «вірытым», ускосна дае «выбары ад вірытым», але па-мойму толькі бо аўтар (або арганізатары тых выбараў) не ведалі як гэта па-беларуску называецца ў сучаснасці. Калі ласка, вашы думкі на гэты конт. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 09:21, 20 лістапада 2025 (+03) :мне здаецца, лепш першай назвай выкарыстоўваць лацінскі арыгінал і дадаваць беларускія пераклады па меры ўзнікнення ў крыніцах, а таксама можна ў дужках падаць кароткі пераклад назвы на беларускую з тлумачэннем этымалогіі, як гэта робіцца ў іншых артыкулах. Таму {{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:38, 27 лістапада 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} на лацінскую назву. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:51, 9 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кансэнсус ёсць, нехта ўжо перайменаваў. Лід пажадана палепшыць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:31, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Храм Гроба Гасподняга]] → [[Храм Труны Гасподняй]] == {{закрыта}} Такі варыянт выкарыстоўваецца ў БелЭн; т.7 с.172, т.1, с. 309 --[[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:57, 19 студзеня 2026 (+03) :Тут БЭ можа і не зусім і аўтарытэтнай будзе. Перасылка ёсць і, відаць, трэба яўна напісаць у артыкуле які варыянт дае БЭ. Ёсць традыцыя, беларускія пераклады Новага Запавету, адкуль уласна гэтае паняцце. Пагатоў, труна -- гэта ж пэўны прадмет і тут гаворка не пра яго адназначна. Трэба комплекс крыніц браць і каб усё ж бліжэйшых да хрысціянскай тэматыкі. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 15:32, 24 студзеня 2026 (+03) ::тут хутчэй сапраўды будзе «гроб» па значэнні бліжэй, як польскае «grób». {{не пераймяноўваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:48, 3 лютага 2026 (+03) :::Мо я неяк няправільна шукаю, але слова "гроб" няма ані ў ТСБМ, ані ў ТСЛБМ, ані ў граматычнай базе інстытута мовазнаўства. Адкуль тады браць значэнне? [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:57, 3 лютага 2026 (+03) ::::тут ужо трэба ставіць пытанне па крыніцах у [[Гроб Гасподні|гэтым артыкуле]]. Я не магу знайсці лепшага адпаведніка для беларускай мовы. Не выключаю, што ў рэлігійнай тэрміналогіі слоўнікі могуць адставаць. Да таго ж, гэта досыць дыскусійнае поле па сённяшні дзень. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:04, 3 лютага 2026 (+03) :::::Таксама ў [https://knihi.com/none/Sviataja_Biblija_Novy_Zapaviet_orig.html Новым Запавеце Чарняўскага] бачым гроб, а ў [https://knihi.com/none/Sviataja_Biblija_Novy_Zapaviet_orig.html рэдакцыі 99-га] — магіла. Не выключаю, што гэта не было ініцыятывай самога Чарняўскага. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:28, 3 лютага 2026 (+03) ::::::У Евангеллі Мацвея (разд. 27, 60) выдання Рымска-каталіцкай царквы, 2017, Пераклад Біблейскай Камісіі ::::::пры Бел. Экзархаце РПЦ, перакладзе Сёмухі 2002, А. Бокуна 2023, паўсюдна магіла. А ў рэдакцыі Чарняўскага ад 2017, якая была ўжо пасля смерці аўтара, ужываецца слова «склеп». Усе прыведзеныя варыянты кнігі зручна сабраныя [https://www.biblija.by/online/ тут], як што. ::::::Ёсць падставы прапанаваць паўсюдна замяніць на «Магілу Гасподнюю». [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:41, 3 лютага 2026 (+03) :::::::З пададзенай аргументацыяй згодны, "Магіла гасподня" выглядае найбольш правільным варыянтам. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:25, 14 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Згодна з абмеркаваннем, перакладзена ў адпаведнасці з большасцю перакладаў Бібліі у [[Храм Магілы Гасподняй]] [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:26, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Дамброва Бяластоцка]] → [[Дуброва-Беластоцкая]] == {{закрыта}} Назва, якая шырока выкарыстоўваецца тамтэйшымі беларусамі, сапраўдная нештучная назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:47, 15 студзеня 2026 (+03) : Пане [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]], тут яўна ёсць патрэба глядзець шырэй на рэчы — перадача назваў паселішчаў [[Усходняя Беласточчына|Усходняй Беласточчыны]] датычыць шматлікіх кейсаў. Адзінкавы перанос засведчыць усяго толькі нашую непаслядоўнасць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:31, 15 студзеня 2026 (+03) ::Гэта не адзінкавы перанос. Буду выстаўляць паступова пад нармальныя замацаваныя назвы. Ужо крыху прайшоўся вёскамі Сакольскага павета. Не зусім разумею, адкуль узялася практыка выкарыстоўваць нейкія прыдуманыя для беларускай мовы назвы, гэта так нідзе не робіцца. З тапонімамі Літвы крыху разгроб, цяпер вось будзем Польшчу глядзець. Для значных паселішчаў ёсць крыніцы кшталту Гістарычнага атласа. Для маленькіх глядзець ужыванне ў беларускай прэсе. Дарэчы, менавіта так складаўся тапанімічны даведнік Рапановіча ў Беларусі, які потым стаў асновай для даведніка Лемцюговай. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:06, 15 студзеня 2026 (+03) ::: Праграмная рада тыднёвіка "Ніва" шмат гадоў і паслядоўна падае на яго старонках беларускія назвы паселішчаў, але белвікіпедысты аддаюць перавагу інструкцыі па транслітэрыцыі, гл. напр. у арт. [[Бельск Падляскі]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:11, 15 студзеня 2026 (+03) ::::Гэта вялікая бяда, што калісьці аматары мёртвых інструкцый транслітарацыі дабраліся да тапаніміі і ім ніхто нічога не сказаў па справе. Да таго ж, інструкцыі тычацца назваў, якія не замацаваныя ў мове. Цяпер выпраўляць — вельмі цяжкая праца, але за яе трэба брацца. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:58, 16 студзеня 2026 (+03) ::::: [[Дубічы Цэркеўнэ]], гміна дзе беларусы ў абсалютнай перавазе, еднак трохэ з польскего мувён. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:54, 16 студзеня 2026 (+03) ::::::Але вы падтрымайце іншыя перайменаванні, ці як. Правёў сур’ёзную працу дзеля выпраўлення тапаніміі Падляшша. Хіба ўсе назвы з створаных выправіў. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:02, 14 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перанесена.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:13, 13 сакавіка 2026 (+03) == [[Эсфір (дачка Амінавада)]] → [[Эсфір (дачка Амінадава)]] або [[Эсфір]] == {{закрыта}} Гл. [[Размовы:Эсфір (дачка Амінавада)#Амінадава?|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 19:19, 8 студзеня 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} у [[Эсфір]]: відавочная абдрукоўка. У некаторых моўных версіях ёсць удакладненне - [https://de.wikipedia.org/wiki/Ester_(Bibel) Эсфір (Біблія)], або [https://sk.wikipedia.org/wiki/Ester_(biblick%C3%A1_postava) Эсфір (біблійны персанаж)], аднак старонак неадназначнасці (спасылак на артыкулы пра іншых Эсфір) нават там не знайшоў. І ў нас таксама падобнае ўдакладненне лічу непатрэбным. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:50, 9 студзеня 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} у [[Эсфір]]: няма патрэбы ва ўдакладненні, пагатоў такім, мякка кажучы старамодным :) --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 20:17, 17 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана пад назву [[Эсфір]], а таксама дададзена дадатковая старонка перасылкі. На старонцы размоў асобна адзначана праблема перадачы імя Амінадаў/Абігаіл/... у беларускай. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:52, 3 лютага 2026 (+03) == [[Адольф Гітлер Уунона]] → [[Адольф Уунона]] == {{закрыта}} Асоба афіцыйна змяніла імя ([https://www.telegraph.co.uk/world-news/2025/11/28/namibian-politician-named-adolf-hitler-wins-re-election/ крыніца]). [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 18:36, 28 лістапада 2025 (+03) :{{перайменаваць}}, але важна пакінуць у лідзе ягонае папярэдняе імя, бо яно вельмі медыйнае [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:04, 30 лістапада 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Асоба афіцыйна змяніла імя. Артыкул перайменаваны. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:41, 26 студзеня 2026 (+03) == [[Страдзівары]] → [[Страдывары]] == {{закрыта}} Згодна з БелЭн ([https://knihi.com/none/Bielaruskaja_encyklapiedyja_djvu.zip.html#Bielaruskaja_encyklapedyja.15.djvu_192 т. 15, с. 192]). [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 00:32, 11 студзеня 2026 (+03) :Раз у БелЭн, то {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:59, 19 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перанесена як у крыніцы, перасылка пакінута, бо памылка папулярная і не арфаграфічная. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:02, 23 студзеня 2026 (+03) == [[Анатоль Аляксеевіч Стэпусь]] → [[Анатоль Аляксеевіч Сцепусь]] == {{закрыта}} Напісанне прозвішча ''Сцепусь'' даеца на сайтах [https://mfa.gov.by/be/press/news_mfa/b797e4897c39802e.html МЗС Беларусі], [https://bel.sputnik.by/20170408/dyplamatyya-kultury-u-ehstonii-prahodzic-vystava-belaruskih-mastakou-1028215799.html Sputnik Беларусь], [https://www.sb.by/articles/glytok-pavetra-z-batska-shchyny-estoniya.html СБ Беларусь сегодня] і іншых. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:09, 21 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Памылка ў назве. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:18, 23 студзеня 2026 (+03) {{закрыта}} == [[Руска-турэцкія войны]] → [[Расійска-турэцкія войны]] == У артыкулах вядзецца пра расійска-турэцкія войны, а не пра рускія.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:36, 30 верасня 2025 (+03) :{{перайменаваць}}, згодна з меркаваннем ніжэй [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:04, 1 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:27, 15 студзеня 2026 (+03) == [[Ідзанакі і Ідзанамі]] → [[Ідзанагі і Ідзанамі]] == {{закрыта}} Гл. [[Размовы:Ідзанакі і Ідзанамі|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 11:47, 28 жніўня 2025 (+03) : Вось тут неадназначна, бо можа ў пытаннях вымаўлення аўтар і правы, але ж мы тут заўсёды аддаем перавагу АК. Калі там напісана "Ідзанакі", а іншых прыкладаў у бел АК няма - хутчэй за ўсё назва застанецца. Не падводжу вынік, хачу пачуць што думаюць іншыя ўдзельнікі. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:37, 7 верасня 2025 (+03) ::Я бы пакінуў «Ідзанакі», бо АК, але варта было б адзначыць арыгінальнае вымаўленне з транскрыпцыяй на беларускую. Але ёсць сумневы, што варта перадаваць японскае -gi- ў беларускай як -кі-, бо насамрэч да выбухнога ґ бліжэй к, а не фрыкатыўны г. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:50, 18 верасня 2025 (+03) :{{Не пераймяноўваць}} Усё ж такі перавагу трэба аддаваць беларускім крыніцам. Тым болей, як было зазначана вышэй, бягучы варыянт нельга лічыць памылкай. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:09, 22 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Прыкладаў іншага напісання ў беларускіх аўтарытэтных крыніцах не прыведзена. Артыкул пакінуты пад цяперашняй назвай. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:43, 11 студзеня 2026 (+03) == [[Небаскроб Мэры-Экс]] → [[Сент-Мэры Экс 30]] == {{закрыта}} У цяперашняй назве ўжыта няпоўная назва вуліцы. Варта таксама пазначыць нумар будынка, бо там ёсць і іншыя хмарачосы, напрыклад [https://en.wikipedia.org/wiki/70%20St%20Mary%20Axe Сент-Мэры Экс 70]. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 07:28, 22 лістапада 2025 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:09, 27 лістапада 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Аргументацыя слушная, супраць ніхто не выступаў. Артыкул перайменаваны. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:21, 11 студзеня 2026 (+03) t1rylrw598t3w7kzt45kai6k0slzbeu 5135040 5135038 2026-05-02T18:36:03Z Emilia Noah 155537 5135040 wikitext text/x-wiki {{Архіў}} == [[Бакалажэва]] → [[Бакаларава]] == {{закрыта}} Чарговы прыклад шкоднай працы ў галіне тапаніміі ў гэтым раздзеле Вікіпедыі. Перанесці пад сапраўдную беларускую назву.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 15:39, 18 студзеня 2026 (+03) :не ўпэўнены, наколькі можна падаваць Гістарычны атлас як адзіную крыніцу для сучаснага напісання. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:09, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Калі сустрэнеце іншае напісанне па-беларуску — можна паспрачацца. Пакуль што ёсць толькі такое, а іншых няма. Ну, дадаў яшчэ адно з гугл-кніг. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:16, 25 сакавіка 2026 (+03) :Крыніцы ёсць, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:53, 30 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана згодна з крыніцамі. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:43, 1 мая 2026 (+03) == [[Вяжанка]] → [[Вежанка]] == {{закрыта}} Чарговае гвалтаванне беларускай тапаніміі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:10, 28 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, але мне здаецца, што лепш даць нейкую больш канкрэтную крыніцу, а не проста пошук у выданні. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:17, 24 сакавіка 2026 (+03) ::падправіў зноску, здаецца вось так выглядае лепей. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:14, 25 сакавіка 2026 (+03) :::У выданні працуе Рэдакцыйная рада, якая ўзгадняе назвы. У Беларусі такім жа чынам складаліся той жа тапанімічны даведнік Рапановіча, ён проста глядзеў напісанні ў беларускіх газетах. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:19, 25 сакавіка 2026 (+03) ::::нам галоўнае тут не скаціцца да ўласнага даследавання. Але ва ўмовах абмежаванасці крыніц, пэўна, без гэтага цалкам не абысціся. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:41, 26 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Уласнага даследвання няма, бо прадстаўлены беларускія крыніцы. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:08, 1 мая 2026 (+03) == [[Сэйны]] → [[Сейны]] == {{закрыта}} Традыцыйная і найбольш распаўсюджаная беларуская назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:30, 17 студзеня 2026 (+03) :Дарэчы, чарговы прыклад шкоднай дзейнасці [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] у справе тапаніміі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:31, 17 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, але глядзі вышэй маю заўвагу па крыніцах [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:06, 25 сакавіка 2026 (+03) :Крыніцы ёсць, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:53, 30 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кансэнсус склаўся. Артыкул перайменаваны. Таксама вельмі прашу пазбягаць акрэслення працы Чаховіча як шкоднай. Мы зыходзім з [[ВП:СУ]]. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:59, 1 мая 2026 (+03) : Дарэчы, паважаны @[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]], паглядзіце яшчэ на артыкул [[Сэйнэнскі павет]]. Якая там правільная назва? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:02, 1 мая 2026 (+03) == [[Семятычы]] → [[Сямятычы]] == {{закрыта}} Традыцыйная і найбольш распаўсюджаная беларуская назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:11, 17 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} + заўвага па крыніцах вышэй [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:07, 25 сакавіка 2026 (+03) :Крыніцы ёсць, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:53, 30 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кансэнсус ёсць. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:54, 1 мая 2026 (+03) == [[Гонёндз]] → [[Ганёндз]] == {{закрыта}} Традыцыйная беларускай назва. Замацаваная ў тым ліку ў нашай Вікі, гл. [[Пётр з Ганёндза]].--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:05, 16 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} + заўвага па крыніцах вышэй [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:08, 25 сакавіка 2026 (+03) :Крыніцы ёсць, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:54, 30 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць кансэнсус. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:51, 1 мая 2026 (+03) == [[НТБ]] → [[НТВ]] == {{закрыта}} Як і RussiaToday і іншыя каналы і гандлёвыя маркі, мусяць перадавацца ў арыгінале без перакладу. Для дадзенага канала я не бачу нідзе беларусізаванай версіі назвы, нават для беларускага аддзялення, таму мусім пакідаць расейскую версію. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:51, 25 красавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, бо згодны з аргументацыяй. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:57, 26 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул перайменаваны згодна з аргументамі. Перасылка захавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:33, 1 мая 2026 (+03) == [[Хвалебная рэвалюцыя]] → [[Слаўная рэвалюцыя]] == {{закрыта}} Згодна з БелЭн ([https://archive.org/details/bel-enc-be/Bielaruskaja_encyklapedyja.14/page/510 т. 14, с. 510]). [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 17:50, 6 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} згодна з аўтарытэтнай крыніцай. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 12:19, 7 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, АК [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:14, 24 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кансэнсус ёсць, АК ёсць. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:52, 25 красавіка 2026 (+03) == [[Збігнеў Бжазінскі]] == {{закрыта}} Чаму прозвішча Бжазінскі напісана з літарай «а»? Арыгінальнае напісанне прозвішча ({{lang-pl|Brzeziński}}) з літарай «e», па-беларуску з літарай «э» – Бжэзінскі? [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 18:31, 14 сакавіка 2026 (+03) :відаць, аканне паспрабавалі перадаць. Для польскіх імёнаў нібы так, мусім захаваць ненаціскную э. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:11, 24 сакавіка 2026 (+03) :: Гэта не так, большасць галосных гукаў польскай мовы ([i], [y], [u], [e], [o], [a]) не змяняюцца пад націскам. Глядзіце тут: [https://tutpl.ru/2-2-glasnye-zvuki.html] [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 19:13, 24 сакавіка 2026 (+03) :{{Не пераймяноўваць}}, пра яго ёсць артыкул у [https://knihi.com/none/Bielaruskaja_encyklapiedyja_djvu.zip.html#Bielaruskaja_encyklapedyja.03.djvu_138 БелЭн], там пададзена такая формы. Шкада, што ў самім артыкуле пра гэта аніякай згадкі. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 10:09, 7 красавіка 2026 (+03) ::{{зроблена}} [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 13:20, 13 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Застаўляем старую назву згодна з [https://knihi.com/none/Bielaruskaja_encyklapiedyja_djvu.zip.html#Bielaruskaja_encyklapedyja.03.djvu_138 БелЭн]. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:50, 25 красавіка 2026 (+03) == [[Гміна Радзівілаўка]] → [[Радзівілаўка]] == {{закрыта}} Артыкул пра вёску, не пра гміну. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 20:04, 20 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}. Сапраўды, не гміна, а вёска. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 20:36, 20 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:11, 24 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}. Згодны з аргументамі намінатара [[Удзельнік:Duntsov|Duntsov]] ([[Размовы з удзельнікам:Duntsov|размовы]]) 08:14, 24 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Відавочная памылка. Выпраўлена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:44, 25 красавіка 2026 (+03) == [[Аўдыя]] → [[Аўдыа]] == {{закрыта}} Паводле правіл сучаснай арфаграфіі, спалучэнне галосных "іо" перадаецца як "іа" на канцы запазычаных слоў, напрыклад: Токіа, адажыа, трыа, партфоліа, капрычыа, сальфеджыа, імпрэсарыа і г. д. --[[Удзельнік:Buchienvaldycz|Buchienvaldycz]] ([[Размовы з удзельнікам:Buchienvaldycz|размовы]]) 20:45, 18 верасня 2025 (+03) :{{не пераймяноўваць}} такой лексемы і словаўтваральнай адзінкі няма. Ёсць варыянты «аўдыё-» і «аўдыя-», як і з радыё-/радыя- (тут нават розніца ў значэннях ёсць) і інш. Ёсць ужо ўжыванне «аўдыя», па аналогіі з «медыя», паходзіць з англамоўнай практыкі, як я разумею, даволі свежае словаўжыванне. Таксама ўлічвайце, што мы маем справу з абстрактным тэрмінам, гэта вельмі істотна. Даволі складаны выпадак, у якім дакладна нельга арыентавацца выключна на правілы, нам прыходзіцца арыентавацца на практыку словаўжывання і словаўтварэння. Апошнім часам нібыта складваецца кансэнсус вакол «аўдыя» ў тэрмінолагаў. Падрабязна аргументацыю раскрыць не магу, але тут хутчэй за ўсё сумесь практыкі з тым фактам, што гэта вельмі шырокае, абстрактнае паняцце. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:41, 18 верасня 2025 (+03) :{{не пераймяноўваць}} якраз паводле апошніх змяненняў пішацца аўдыя-. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:45, 26 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Датычна ўжывання слова «Аўдыя» існуе пэўны навуковы кансэнсус, які мы таксама пожам пабачыць [https://daviedka.bnkorpus.info/5-audyjavizualny/ вось тут]. Згодна з кансэнсусам у Вікі, а таксама ўжываннем слова па за межамі — прынята рашэнне заставіць форму «Аўдыя» ў якасці асноўнай. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 22:34, 19 красавіка 2026 (+03) == [[Лявон Бароўскі]] → [[Леан Бароўскі]] == {{закрыта}} Палепшаючы старонку, спадарства, я знайшоў асобны артыкул у [[ЭГБ]] за подпісам Уладзіміра Конана. Там гісторык літаратуры названы Леанам (яго польскае імя — Leon). У мяне пытанне да супольнасці, як правільна будзе. Ці мы называем усіх, а не толькі беларусаў Лявонамі альбо ўсё-ж такі пішам у артыкулах пра палякаў менавіта Леан. [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Размовы з удзельнікам:Антон 740|размовы]]) 01:54, 26 жніўня 2025 (+03) :Не адаптоўваем польскія імёны пад беларускія варыянты, калі такога няма ў крыніцах. Калі нідзе няма Лявона, то няма чаго абмяркоўваць і трэба перайменаваць як у АК. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 02:54, 26 жніўня 2025 (+03) ::[https://philosophy.by/wp-content/store/history-of-philosophic-thought-vol-4.pdf Тут] і [https://studfile.net/preview/5440056/ тут] выкарыстоўваецца форма Лявон. У БелЭн аднак Леан. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 01:17, 27 жніўня 2025 (+03) : {{супраць}}. Шасцітомнае выданне «Гісторыя філасофскай і грамадска-палітычнай думкі Беларусі», падрыхтаванае Інстытутам філасофіі НАН Беларусі, — аўтарытэтная крыніца. Там напісана: Лявон Бароўскі. Шэсць старонак у чацвёртым томе прысвечаны Л. Бароўскаму і яго дзейнасці. Выданне 2017 года, у аўтарскі калектыў У. М. Конан таксама ўваходзіць. "Леан Бароўскі" выкарыстоўваецца ў першым томе Энцыклапедыі гісторыі Беларусі, выдадзеным у 1993 годзе, і ў другім томе Беларускай энцыклапедыі, выдадзеным у 1996 годзе. Выкарыстанне "Леан" у дадзеным выпадку можна лічыць састарэлым. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:45, 27 жніўня 2025 (+03) :Лявона мусім пакінуць, бо ёсць шмат дзе, але ці асноўным найменнем -- пытанне. Гэта тычыцца амаль усіх Леанаў, што з абшараў сучаснай Беларусі або неяк, на думку аўтараў, датычаць беларускасці. Тым часам як у іх саміх ідэнтычнасць было польскай і імя адпаведна Леан. Як мне здаецца, гэта ўжо беларускі перакос, які наследуе расійскую традыцыю ўсё перайначваць. Яны як пачалі з 1772 года, так і да 1917 года такую практыку мелі -- Юзаф, сын Тадэвуша, аказваўся Іосіфам Фамічом -- у жыцці ніколі так не назваўся, але ў афіцыйных паперах па-руску мусіў пісацца так, часам не паслядоўна. То трэба нейкую палітыку на гэты конт выпрацаваць, што асноўным "Лявон" рабіць, калі ёсць сведчанні, што сам ён карыстаўся такім імем хоць эпізадычна. У астатніх выпадках, для асоб з польскай ідэнтычнасцю -- "Леан". І з іншымі імёнамі таксама. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:30, 5 кастрычніка 2025 (+03) ::Да гэта ж пытання. Даем паўстанку 1863 года ў расійскай традыцыі -- [[Марыя Мацвееўна Ямант|Марыяй Мацвееўнай Ямант]]. А яе брат Юзаф у гэтай самай традыцыі быў Іосіфам Мацвеевічам Ямантам, добра, хоць артыкул пра яго так не названы, толькі даведкава даецца такі варыянт. Чорны жарт і не меней. У нас шмат такога, бо нешта бралася з даведніка "Асветнікі..." і падобных, а туды трапіла часам папросту з Бракгаўза і Эфрона, а то і са спраў і папер карнікаў таго паўстання. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:47, 8 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хоць форма «Леан» з’яўляецца больш дакладнай транслітарацыяй польскага імя Leon і сустракаецца ў энцыклапедычных выданнях 1990-х гадоў (ЭГБ, БелЭн), у сучаснай беларускай навуковай літаратуры назіраецца вяртанне да формы «Лявон». Вырашальным аргументам тут выступае шасцітомнае выданне «Гісторыя філасофскай і грамадска-палітычнай думкі Беларусі» (2017), падрыхтаванае НАН Беларусі, дзе выкарыстоўваецца варыянт «Лявон Бароўскі».<br /><br />Паколькі Вікіпедыя павінна абапірацца на найбольш актуальныя аўтарытэтныя крыніцы, цяперашняя назва захоўваецца. Пры гэтым у першым сказе артыкула мыабавязкова пазначаем арыгінальнае польскае напісанне і варыянт «Леан» як раўнапраўны для пошуку. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 22:06, 19 красавіка 2026 (+03) == [[Савецка-фінляндская вайна (1939—1940)]] → [[Зімовая вайна]] == {{закрыта}} Аргументы наступныя: # Існуе сучасная беларускамоўная крыніца (перакладная) з назвай Зімовая вайна. Яна адзначана ў артыкуле побач з назвай. # «Зімовая» больш кароткая і запамінальная назва, якая перадае сутнасць вайны і не перасякаецца з іншымі артыкуламі. # Існуе артыкул [[Савецка-фінская вайна (1941—1944)]], чыя назва канфліктуе з «савецка-фінляндскай», і такім чынам патрабуе ўніфікацыі і дадатковага абмеркавання, якое на расійскай вікі, адкуль і ўзятая назва, цягнецца гадамі і ніяк не скончыцца. Замена назвы на «зімовую» здымае гэтую праблему. Калі няма адназначна больш аўтарытэтных ці папулярных беларускамоўных крыніц, якія б карысталіся назвай «савецка-фін(лянд)ская», — прапаную перайменаваць. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 16:51, 24 лютага 2025 (+03) :я так разумею, што савецка-фінская — гэта больш назва сучасная вайне, і яна не зусім карэктная ў тым плане, што прыметнік «фінскі» ўтвораны ад фінаў, а не Фінляндыі. То бок вайна не з дзяржавай, а народам. Па перайменаванні {{слабое за}}, бо сапраўды ў іншых моўных раздзелах ужываецца гэтая назва і я сам нібы ўпершыню пра гэтую вайну пад такой назвай даведваўся. Але трэба паглядзець, чаму ў рувікі такую назву ўзялі, можа ёсць нейкая аргументацыя. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:53, 24 лютага 2025 (+03) : Падтрымаю, так як гэта назва больш распаўсюджана ў літаратуры. Таксама падтрымаю перайменаванне вайны 1941—1944 гадоў у адпаведнасці са Скарнікам ([https://www.skarnik.by/tsbm/89464]) і Verbum ([https://verbum.by/tsbm/finliandski], [https://verbum.by/?q=%D1%84%D1%96%D0%BD%D1%81%D0%BA%D1%96])[[Удзельнік:DBatura|DBatura]] ([[Размовы з удзельнікам:DBatura|размовы]]) 02:29, 25 лютага 2025 (+03) :Мяркую, што тут канкрэтнасць мусіць пераважаць над умоўнай распаўсюджанай назвай. Гэта не "стогадовая вайна" ўсё-такі. "Зімовая вайна" мала чаго скажа выпадковаму чытачу а нат інтарэсанту, тады як "сав. — фін." — скажа (падкажа). Я б і сав.-фінскую, якая частка ІІ Сус-е перайменаваў бы ў сав.-фінляндскую, нягледзячы на крыніцы, бо састарэлае, няправільнае словаўжыванне, але ляд з ім. Відаць, буду супраць… ("Відаць" і шматкроп’е — бо не на сто адсотак пэўны). [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:22, 25 лютага 2025 (+03) :: Тут хіба залежыць ад кантэксту. Калі ідзе пералік войнаў розных часоў паміж рознымі краінамі, то згодны, што «зімовая» вайна не кажа яўна ні пра тое, якія краіны ваявалі, ні пра тое, у якія гады адбывалася вайна, таму патрабуе ўдакладнення. З іншага боку, калі кантэкст ужо ёсць, напрыклад гэта артыкул ці раздзел пра Фінляндыю, назва «Савецка-фін(лянд)ская вайна (1939—1940)» падаецца мне занадта грувасткай і шаблоннай. У такім выпадку карацейшая і ямчэйшая назва, што апісвае характар вайны, можа быць больш дарэчнай і запамінальнай. Для артыкула такі кантэкст як бакі канфлікту як раз даецца ў прэамбуле, таму заблытацца будзе цяжка. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 08:15, 1 сакавіка 2025 (+03) :::Я згодны, вядома, пра кантэкст (трудна было б быць не згодным). Але што да наймення артыкула, то выяўленасць кантэксту, пададзенага ў прэамбуле, нмд спрэчна. Таму я за "разгорнутую" назву, у целах артыкулаў можа ужывацца (і часта больш пасавацьме) "Зімовая вайна", але для "сініх спасылак" не трэба такое назвы асн. артыкула (не кажучы пра то, што е такая зьява як рэдырэкт, які гэтага разу абсалютна патрэбны — праверыў, цікава, што ніхто яшчэ не зрабіў…) [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 23:27, 12 сакавіка 2025 (+03) :"Ва ўсім свеце" гэта вайна (1939-1940) называецца зімовай, а наступная (1941-1944) — працяг вайны. Як так разумею, гэта фінскі погляд, то бок погляд на падзею з боку Фінляндыі і ейнай гісторыі, які прыняты ў Еўропе. Але прапаную пакінуць савецка-фінляндская вайна ў абодвух выпадках (ясна, што разводзім з дапамогай дат), таму што такая назва поўнасцю акрэслівае сутнасць гэтай вайны. Плюс пераназыванне можа адкрыць скрыню Пандоры, бо іншыя ваенныя кампаніі Другой сусветнай у свеце таксама называюцца не так, як прынята ў нашай гістарыяграфіі. Але ў сам артыкул можна дадаць дадатковую назву "Зімовая вайна" і "Працяг вайны" адпаведна. --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 13:11, 28 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Па выніках абмеркавання прынята рашэнне не пераймяноўваць артыкул. Нягледзячы на тое, што назва «Зімовая вайна» з’яўляецца агульнапрынятым міжнародным гістарыяграфічным тэрмінам і сустракаецца ў сучасных беларускамоўных крыніцах, яна ўсё яшчэ саступае апісальнай назве «Савецка-фінляндская вайна» ў плане інфарматыўнасці для шырокага кола чытачоў. Падчас дыскусіі ўдзельнікі адзначылі, што апісальная назва адназначна акрэслівае бакі канфлікту, што з’яўляецца важным для энцыклапедычнага рэсурсу. Аргументы за ўніфікацыю з еўрапейскай традыцыяй і скарачэнне назвы былі прызнаныя важкімі і мы павінны іх улічваць. Паколькі сярод удзельнікаў не было дасягнута відавочнага кансэнсусу на карысць змены назвы, артыкул застаецца пры цяперашнім найменні. Пры гэтым назва «Зімовая вайна» павінна быць абавязкова пазначана ў прэамбуле як раўнапраўная, а таксама выкарыстоўвацца як перанакіраванне. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:05, 12 красавіка 2026 (+03) == [[Ева Грын]] → [[Эва Грэн]] == {{закрыта}} Ніякаю транскрыпцыяй гэта не "асвячаецца", "традыцыі" ў беларускай — няма. Як і жаднымі каламбурамі, ужытымі акторкаю, існае напісанне не можа апраўдвацца. Проста калька з расійскае мовы (дзе, як часта бывае, увайшло ў абыходак праз абмылковае прачытанне). Што да Евы — Эвы, то чаго ж у нас другія Эвамі могуць быць, а от Грэн, дык толькі Евай чамусьці? [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 21:39, 19 лютага 2025 (+03) : Ок, а чаму Грэн, а не Грын? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 04:51, 20 лютага 2025 (+03) ::Таму што францужанка, таму што транскрыпцыя, таму што на радзтме яе так завуць, таму што сама сябе ў роднай мове так называе. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:24, 25 лютага 2025 (+03) : {{Не пераймяноўваць}}. "Green" на англійскай і французскай мовах гучыць як "Грын" і перакладаецца як "Грын". [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:12, 20 лютага 2025 (+03) ::На французскай сапраўды чытаецца падобна на «Эва́ Ґрэн». Паходжанне ў яе не англійскае, а шведскае, і там чытаецца як «Ѣ́ва Ґрен» (там на пачатку мусіць быць гук як у слове «б'''е'''раг»). Таму я хутчэй пагаджуся наконт прозвішча, што там лагічней перадаваць як «Грэн», а вось наконт імя не ўпэўнены, мне падаецца, што тут усё ж Ева мусіць быць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:06, 20 лютага 2025 (+03) :::вось бачу прыклады са шведскай [[Ева Боніер]] і іншыя паслядоўна ў нас «Ева». З французскай вядомая карціна [[Ева (карціна)|Ева]] і жанчыны [[Ева Жалі]] і некаторыя іншыя. Імя «Эва» бачу, што ўжываем у іспанскай, польскай і некаторых яшчэ мовах. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:20, 20 лютага 2025 (+03) :::: Сп. Eva Green — французская актрыса, якая жыве ў Вялікабрытаніі. [https://www.youtube.com/watch?v=rKUs7xk8szY Тут] яна кажа, што яна францужанка. Вось [https://www.youtube.com/watch?v=dL4G-LMtlLk тут] і [https://www.youtube.com/watch?v=MzShQmUxerk тут] яе называюць ''Грын'', у першым відэа — у яе прысутнасці. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:07, 22 лютага 2025 (+03) :::::дык вядома, чалавек з вуліцы англамоўны пабачыць прозвішча «Green» і адразу прачытае як Грын, але гэта ж не мяняе арыгінальнага прачытання імя. Такое прачытанне ў англійскай яшчэ можна дапусціць, бо прозвішча германскае, могуць адаптоўваць пад свой манер. Але ўвогуле, калі вашае прозвішча неяк перакручваюць усе замежнікі гэта ж яшчэ не азначае, што так і трэба. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:05, 22 лютага 2025 (+03) :::::Ад таго, што хтосьці некуды пераехаў, ён не становіцца нараджэнцам тых зямель. Расійцы мяне Серґеем абзывалі, Сяргеем я, нат пераехаўшы ў Расію, з гэтага быць не перастаў бы. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:30, 25 лютага 2025 (+03) :::::Зілазні, які ў Штатах нарадзіўся і тае польскае і не нюхаў, у нас (у ВП няма — упушчэнне) Жа/элязны вечна — традыцыя нібыта! А тут чалавека не ў англіскамоўнай краіне народжанага пераназываць па-англійску — зноў традыцыя? Дык мо прызнаемся ў такім разе, што "традыцыі" толькі з расійскае мовы ды годзе? Чы мо пастараемся свае моўныя рабіць, не партаючы імёнаў прытым, бо ад ВП і ў беларускай ужыванне паціху "традыцыйнае" наявіцца? [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:38, 25 лютага 2025 (+03) ::::Што да Боніер і некат. інш. — магчыма такое ўжыванне праз крыніцы (злізанае з рас-е), што да стасоўна новых персаналіяў — трэба разглядаць і, магчыма, пераймяноўваць. Кожнага разу асобна, звесна. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:43, 25 лютага 2025 (+03) ::::Дарэчы, скончыцца з гэтым — як бы ні… выносіцьму францужанак (новых прынамсі), бо Ева заміж Эва́ — абы што. А за францужанкамі мо і другіх нацый кабеты прыспеюць. Адамаў усё адно няма з імі побач. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 10:17, 20 красавіка 2025 (+03) :::А Перон чамусьці Эва ў нас, ды й другіх Эў багата. Палячкі, скажам, Эвы, а францужанка — Ева? Біблійная Ева — ок (хоч і тут варыянты магчымы). [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:27, 25 лютага 2025 (+03) ::На французскай як Грын? От дзіва дзіўнае! [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:25, 25 лютага 2025 (+03) : З беларускага толькі пабачыў "Еву Грын" у [[Наша Ніва (1991)|НН]]: [https://nashaniva.com/311360]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:43, 6 жніўня 2025 (+03) ::тут хутчэй ад няведання. Але, думаю, варта будзе пакінуць заўвагу, што можна сустрэць такую версію [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 02:57, 26 жніўня 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} На англійскай вікі пазначана вымаўленне паводле IPA "French: [eva ɡa.ɛl ɡʁeːn]; Swedish: [ˈêːva ˈɡreːn]", так што карэктней будзе "Грэн". Наконт Ева/Эва - няма традыцыі з найменнем канкрэтна гэтай асобы, таму абапіраемся на тое, што бліжэй арыгіналу - Эва. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 15:16, 19 студзеня 2026 (+03) : {{не пераймяноўваць}} Цяперашні варыянт больш распаўсюджаны, але французскі можна прапісаць у прэамбуле.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:17, 13 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} прозвішча, {{Не пераймяноўваць}} імя. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 01:34, 26 сакавіка 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Падчас абмеркавання ўдзельнікі прыйшлі да згоды, што цяперашняя форма «Грын» з’яўляецца вынікам памылковай асацыяцыі з англійскім словам green. На самой справе прозвішча актрысы мае шведскае паходжанне і паходзіць ад шведскага слова gren. У шведскай мове яно вымаўляецца як [ɡreːn], а ў французскай (роднай мове актрысы) — як [ɡʁɛn]. Лачіным будзе перайменаваць прозвішча ў «Грэн»<br /><br />Што датычна імя, дык тут адназначнага кансэнсусу наконт змены на «Эва» дасягнута не было. Добрыя заўвагі з двух бакоў. Прынята рашэнне пакінуць імя ў традыцыйным/кансэнсусным для Вікі напісанні. Калі будуць новыя аргументы — можна зноў адкрыць гэтую тэму.<br /><br />Ранейшая назва «Ева Грын» захаваецца як перанакіраванне. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:29, 12 красавіка 2026 (+03) == [[Каханне і галубы]] → [[Любоў і галубы]] == {{закрыта}} [[Вікіпедыя:Да_выдалення#Каханне_і_галубы|Прапануецца]] перайменаваць. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:49, 17 верасня 2025 (+03) :уласна, мая прапанова, таму мой голас {{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 11:31, 17 верасня 2025 (+03) : СМІ (а часам адно і тое ж смі) пішуць як "любоў" [https://www.zviazda.by/sites/default/files/pdf/2015/07/28lip-1.indd_.pdf], так і "каханне" [https://zviazda.by/editions/news/yak-vyadomaya-kinagistoryya-kakhanne-i-galuby-mozha-vyglyadats-na-teatralnay-stsene/]. Трэба паглядзець што там з АК. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:31, 20 верасня 2025 (+03) ::калі няма больш-менш трывалай формы, мне здаецца, трэба глядзець на змест і сэнс назвы. Мне здаецца, што больш шырокае «любоў» лепш перадае атмасферу, змест фільма. Там рамантычны складнік моцны, але там яшчэ і сям’я вельмі важная прынамсі, і нават я бы так сказаў, што там, па маіх успамінах, важны канфлікт сям’і і кахання, дзе выхадам з’яўляецца любоў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:03, 21 верасня 2025 (+03) ::: Т. В. Пешына ў артыкуле пра рэжысёра ў БЭ т. 11 піша «Каханне і галубы». --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:37, 21 верасня 2025 (+03) ::::Калі ў БЭ ёсць, то лепей пакінуць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:19, 13 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Можа і спрэчна, але нібы ў АК больш перавага слову «каханне» тут, таму версію з «любоў» зрабіў перасылкай проста. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:24, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Царква Святога Доната]] → [[Царква Святога Даната]] (або: [[Святы Данат Задарскі]] → [[Святы Донат Задарскі]]) == {{закрыта}} Гл. [[Размовы:Царква Святога Доната#Правапіс імя|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 11:22, 10 верасня 2025 (+03) :Я так разумею, што трэба арыентавацца на арыгінал імя Donatus на лаціне для імя чалавека, а не на сучаснае прачытанне на харвацкай. Адносна будынку, здаецца ў нас прынята ўтвараць назвы ад імя, а не транскрыбіраваць з мясцовай назвы. Таму я за тое, каб {{перайменаваць}} артыкул пра царкву. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:47, 18 верасня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Абмеркаванне павісла, таму перайменаваў. Я не эксперт у лаціне, але нібы па правілах у слове Donatus ідзе націск на «a». Таму, кіруючыся гэтым і аргументацыяй вышэй, зрабіў усё ў адпаведнасці з гэтым вымаўленнем. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:22, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Януш Валуш]] → [[Януш Валусь]] або [[Януш Валюсь]] == {{закрыта}} Гл. [[Размовы:Януш Валуш|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 11:47, 28 жніўня 2025 (+03) :згодны. Бліжэй нібыта «Ва́люсь» [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:52, 18 верасня 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} Паводле польска-беларускай практычнай транскрыпцыі мае быць "Валюсь". [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:49, 27 лістапада 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана ў [[Януш Валюсь]]. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:13, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Ілукстэ]] → [[Ілукшта]] == {{закрыта}} Традыцыйная назва, раз пераймяноўваем літоўскія і украінскія гарады, то будзе паслядоўна па ўсіх бегчы, калі канечне традыцыйная назва сапраўды функцыянуе ў беларускай шырэй, чым сучасная. У Google Scholar Ілукшта 3 разы сустракаецца, Ілукстэ — 2, можна яшчэ крыніц пашукаць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:00, 24 сакавіка 2025 (+03) :{{перайменаваць}} Але ўвогуле, трэба сістэмная праца з назвамі Латвіі, бо ізноў пануе савецкая практыка, а беларуская традацыя адкідаецца.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:04, 28 сакавіка 2025 (+03) :{{не пераймяноўваць}} Выключэнне было зроблена для горада Вільня, усё астатняе мусіла быць аформлена ў выглядзе дапаўнення да правіл наймення артыкулаў, каб азначыць межы прымянення, але яго не з'явілася дагэтуль - кожны ўдзельнік трымае ў галаве нейкае сваё правіла наймення літоўскіх тапонімаў і межы прымянення гэтых правіл. Не трэба гэты сыры прадукт распаўсюджваць далей да фармальнага афармлення зразумелых правіл. --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 20:20, 1 красавіка 2025 (+03) :{{перайменаваць}}, якія "выключэнні"? Гэта ж нават на слых умоўна "я чуў", а крыніцы прывялі ўжэ. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 11:42, 11 красавіка 2025 (+03) :таксама звяртаю ўвагу, што пасля перайменавання, варта будзе падняць пытанне пра назву горада [[Даўгаўпілс]] і патэнцыйна іншых населеных пунктаў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:34, 21 лістапада 2025 (+03) ::Пераназывайце ўжо і закрывайце абмеркаванне. Год вісіць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:18, 13 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Большасць выказалася «за», таму перайменаваў. Заўважу, што гэта ўсё ўказвае на тое, што пасля перайменавання НП у Літве будзе паслядоўным пераймяноўваць многія населеныя пункты ўва ўсіх суседніх краінах калі ёсць традыцыйная функцыянальная беларуская назва, зафіксаваная ў АК. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:07, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Рональд Коўз]] → [[Рональд Коўс]] == {{закрыта}} Прозвішча чытаецца як [kəʊs]. І ў нашай [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя|сістэме транскрыпцыі]], і ў [[:ru:Англо-русская практическая транскрипция|сістэме]] ад ру вікі, гук [s] заўсёды перадаецца як «с». Літара «з» — паўстаў імаверна ад няправільнага прачытання імя раней у рускай мове. Калі ў нас няма АК з Коўз, то прапаную перайменаваць. Дарэчы на вымаўленне слова ў беларускай мове напісанне не ўплывае, гэта чыста выпраўленне для паслядоўнасці менавіта пісьма. — [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:21, 22 студзеня 2025 (+03) : "З" тут яўна артэфакт няправільнае расійскае перадачы (як які-небудзь гішпанскі Радрыгез умоўна), таму не мусіць існаваць. {{перайменаваць}} [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:00, 19 лютага 2025 (+03) :{{Каментарый}} Не можа быць Коўс, гэта супярэчыць правілам: Гук [у] не чаргуецца з [ў] у запазычаных словах, якія заканчваюцца на -ум, -ус --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 12:33, 28 сакавіка 2025 (+03) ::У арыгінале «Coase» — гэта этымалагічна не ёсць -ус. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:06, 28 сакавіка 2025 (+03) :::Мы прымяняем правілы да беларускай транслітарацыі, а не да арыгінальнай назвы. --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 20:55, 1 красавіка 2025 (+03) ::::Вы не правы тут. Гэта правіла тычыцца іменна лацінскіх канчаткаў. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 11:24, 11 красавіка 2025 (+03) :::::Не толькі лацінскіх канчаткаў: страус, соус. [[Удзельнік:Burzuchius|Burzuchius]] ([[Размовы з удзельнікам:Burzuchius|размовы]]) 22:08, 13 красавіка 2025 (+03) ::::::Страус, соус. Я, само-сабою, няправільна выказаўся, недакладна — не канчаткаў як такіх а фіналяў. Так, страус і г. д., але ж вы пэўна зразумелі, што гэтта вялося іменна пра лацінскія канчаткі, фіналі ў словах з другіх моў тут ні пры чым. (У Правілах пра -ум, -ус акурат пра іх, пра лаціну, гэта калі здаровы глузд не выкідваць на абочыну; так дык Правілы наагул слаба распрацаваныя) [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 06:02, 20 красавіка 2025 (+03) ::Падтрымаю варыянт з "Коус". Самому гэтае правіла падаецца дзіўным, але як ні круці, сказана проста "у запазычаных словах, якія заканчваюцца на -ум, -ус", без удакладнення паходжання. Маем, зрэшты, [[Штраус]], дзе прозвішча хіба не лацтнскае. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:20, 22 снежня 2025 (+03) :{{перайменаваць}} у «Коус». [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 17:54, 13 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} Сістэмная перадача ў беларускай мове.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:16, 13 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Выглядае на тое, што кансэнсус склаўся бліжэй да формы «Коус», таму перайменавана пад такую форму. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:59, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Шнеўр Залман з Лядаў]] → [[Шнеер Залман з Лядоў]] == {{закрыта}} У тапоніме націск падае на канчатак, граматычная база дае два варыянты роднага склону: Лядоў і Ляд. Імя прапаную перадаваць з ідыша, Шнеер ці Шнэер.--[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 22:07, 10 верасня 2025 (+03) :наконт прозвішча згодны, наконт імя — не магу пацвярдзіць, бо слаба чытаю на ідышы і няма версіі з агаласоўкамі пад рукой. Нямецкая вікі падае версія Schneur (Шнэур), хіба на ідышы не мусіць быць так жа? [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:00, 11 верасня 2025 (+03) :у польскім вікіслоўніку, напрыклад [[:pl:wikt:שניאור]] -[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 15:17, 15 верасня 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} У БелЭн і БСЭн "ШнЕер", штопраўда, у дачыненні ягонага нашчадка [[Залман Шнеур]]. Якога, дарэчы, таксама трэба перайменаваць, бо форма "Шнеур" немагчымая. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 17:46, 27 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана згодна з абмеркаваннем. У БелСЭ і БелЭн не знайшоў сам. Калі @[[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] зможа дадаць спасылкі з пазнакамі старонак у тамах, то будзем вельмі ўдзячныя! [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:55, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Onliner.by]] → [[Onliner]] == {{закрыта}} Больш вядомы пад гэтай назвай. А са старой назвы заставіць перасылку. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:16, 15 кастрычніка 2025 (+03) :{{перайменаваць}} згодна з сайтам, менавіта такая ў выдання афіцыйная назва, без дамена. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:22, 29 кастрычніка 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} згодна з сайтам. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:52, 9 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перанесена згодна з абмеркаваннем. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:33, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Элекцыя Viritim]] → [[Electio viritim]] == {{закрыта}} Варта перайменаваць з сумесі кірыліцызаванай польскай і латыні на нешта аднастайнае — або цалкам на лаціне (што вынесена ў загаловак як самае відавочнае), або ўжо па-беларуску (не рызыкну прапанаваць варыянты). У сучасным выбарчым праве падобнае называецца [[Прамыя выбары|прамымі выбарамі]] (то-бок непасрэдныя, не за прадстаўніка на выбары, а непасрэдна за кандыдата на пасаду). Толькі цяпер гэта ўсеагульныя выбары, а тут усеагульна-саслоўныя. Адзіная знойдзеная праз Гугл беларуская крыніца[https://knihi-online.com/duch-casu-jury-viesialkouski.html], дзе ўжываецца слова «вірытым», ускосна дае «выбары ад вірытым», але па-мойму толькі бо аўтар (або арганізатары тых выбараў) не ведалі як гэта па-беларуску называецца ў сучаснасці. Калі ласка, вашы думкі на гэты конт. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 09:21, 20 лістапада 2025 (+03) :мне здаецца, лепш першай назвай выкарыстоўваць лацінскі арыгінал і дадаваць беларускія пераклады па меры ўзнікнення ў крыніцах, а таксама можна ў дужках падаць кароткі пераклад назвы на беларускую з тлумачэннем этымалогіі, як гэта робіцца ў іншых артыкулах. Таму {{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:38, 27 лістапада 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} на лацінскую назву. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:51, 9 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кансэнсус ёсць, нехта ўжо перайменаваў. Лід пажадана палепшыць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:31, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Храм Гроба Гасподняга]] → [[Храм Труны Гасподняй]] == {{закрыта}} Такі варыянт выкарыстоўваецца ў БелЭн; т.7 с.172, т.1, с. 309 --[[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:57, 19 студзеня 2026 (+03) :Тут БЭ можа і не зусім і аўтарытэтнай будзе. Перасылка ёсць і, відаць, трэба яўна напісаць у артыкуле які варыянт дае БЭ. Ёсць традыцыя, беларускія пераклады Новага Запавету, адкуль уласна гэтае паняцце. Пагатоў, труна -- гэта ж пэўны прадмет і тут гаворка не пра яго адназначна. Трэба комплекс крыніц браць і каб усё ж бліжэйшых да хрысціянскай тэматыкі. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 15:32, 24 студзеня 2026 (+03) ::тут хутчэй сапраўды будзе «гроб» па значэнні бліжэй, як польскае «grób». {{не пераймяноўваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:48, 3 лютага 2026 (+03) :::Мо я неяк няправільна шукаю, але слова "гроб" няма ані ў ТСБМ, ані ў ТСЛБМ, ані ў граматычнай базе інстытута мовазнаўства. Адкуль тады браць значэнне? [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:57, 3 лютага 2026 (+03) ::::тут ужо трэба ставіць пытанне па крыніцах у [[Гроб Гасподні|гэтым артыкуле]]. Я не магу знайсці лепшага адпаведніка для беларускай мовы. Не выключаю, што ў рэлігійнай тэрміналогіі слоўнікі могуць адставаць. Да таго ж, гэта досыць дыскусійнае поле па сённяшні дзень. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:04, 3 лютага 2026 (+03) :::::Таксама ў [https://knihi.com/none/Sviataja_Biblija_Novy_Zapaviet_orig.html Новым Запавеце Чарняўскага] бачым гроб, а ў [https://knihi.com/none/Sviataja_Biblija_Novy_Zapaviet_orig.html рэдакцыі 99-га] — магіла. Не выключаю, што гэта не было ініцыятывай самога Чарняўскага. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:28, 3 лютага 2026 (+03) ::::::У Евангеллі Мацвея (разд. 27, 60) выдання Рымска-каталіцкай царквы, 2017, Пераклад Біблейскай Камісіі ::::::пры Бел. Экзархаце РПЦ, перакладзе Сёмухі 2002, А. Бокуна 2023, паўсюдна магіла. А ў рэдакцыі Чарняўскага ад 2017, якая была ўжо пасля смерці аўтара, ужываецца слова «склеп». Усе прыведзеныя варыянты кнігі зручна сабраныя [https://www.biblija.by/online/ тут], як што. ::::::Ёсць падставы прапанаваць паўсюдна замяніць на «Магілу Гасподнюю». [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:41, 3 лютага 2026 (+03) :::::::З пададзенай аргументацыяй згодны, "Магіла гасподня" выглядае найбольш правільным варыянтам. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:25, 14 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Згодна з абмеркаваннем, перакладзена ў адпаведнасці з большасцю перакладаў Бібліі у [[Храм Магілы Гасподняй]] [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:26, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Дамброва Бяластоцка]] → [[Дуброва-Беластоцкая]] == {{закрыта}} Назва, якая шырока выкарыстоўваецца тамтэйшымі беларусамі, сапраўдная нештучная назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:47, 15 студзеня 2026 (+03) : Пане [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]], тут яўна ёсць патрэба глядзець шырэй на рэчы — перадача назваў паселішчаў [[Усходняя Беласточчына|Усходняй Беласточчыны]] датычыць шматлікіх кейсаў. Адзінкавы перанос засведчыць усяго толькі нашую непаслядоўнасць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:31, 15 студзеня 2026 (+03) ::Гэта не адзінкавы перанос. Буду выстаўляць паступова пад нармальныя замацаваныя назвы. Ужо крыху прайшоўся вёскамі Сакольскага павета. Не зусім разумею, адкуль узялася практыка выкарыстоўваць нейкія прыдуманыя для беларускай мовы назвы, гэта так нідзе не робіцца. З тапонімамі Літвы крыху разгроб, цяпер вось будзем Польшчу глядзець. Для значных паселішчаў ёсць крыніцы кшталту Гістарычнага атласа. Для маленькіх глядзець ужыванне ў беларускай прэсе. Дарэчы, менавіта так складаўся тапанімічны даведнік Рапановіча ў Беларусі, які потым стаў асновай для даведніка Лемцюговай. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:06, 15 студзеня 2026 (+03) ::: Праграмная рада тыднёвіка "Ніва" шмат гадоў і паслядоўна падае на яго старонках беларускія назвы паселішчаў, але белвікіпедысты аддаюць перавагу інструкцыі па транслітэрыцыі, гл. напр. у арт. [[Бельск Падляскі]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:11, 15 студзеня 2026 (+03) ::::Гэта вялікая бяда, што калісьці аматары мёртвых інструкцый транслітарацыі дабраліся да тапаніміі і ім ніхто нічога не сказаў па справе. Да таго ж, інструкцыі тычацца назваў, якія не замацаваныя ў мове. Цяпер выпраўляць — вельмі цяжкая праца, але за яе трэба брацца. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:58, 16 студзеня 2026 (+03) ::::: [[Дубічы Цэркеўнэ]], гміна дзе беларусы ў абсалютнай перавазе, еднак трохэ з польскего мувён. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:54, 16 студзеня 2026 (+03) ::::::Але вы падтрымайце іншыя перайменаванні, ці як. Правёў сур’ёзную працу дзеля выпраўлення тапаніміі Падляшша. Хіба ўсе назвы з створаных выправіў. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:02, 14 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перанесена.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:13, 13 сакавіка 2026 (+03) == [[Эсфір (дачка Амінавада)]] → [[Эсфір (дачка Амінадава)]] або [[Эсфір]] == {{закрыта}} Гл. [[Размовы:Эсфір (дачка Амінавада)#Амінадава?|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 19:19, 8 студзеня 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} у [[Эсфір]]: відавочная абдрукоўка. У некаторых моўных версіях ёсць удакладненне - [https://de.wikipedia.org/wiki/Ester_(Bibel) Эсфір (Біблія)], або [https://sk.wikipedia.org/wiki/Ester_(biblick%C3%A1_postava) Эсфір (біблійны персанаж)], аднак старонак неадназначнасці (спасылак на артыкулы пра іншых Эсфір) нават там не знайшоў. І ў нас таксама падобнае ўдакладненне лічу непатрэбным. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:50, 9 студзеня 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} у [[Эсфір]]: няма патрэбы ва ўдакладненні, пагатоў такім, мякка кажучы старамодным :) --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 20:17, 17 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана пад назву [[Эсфір]], а таксама дададзена дадатковая старонка перасылкі. На старонцы размоў асобна адзначана праблема перадачы імя Амінадаў/Абігаіл/... у беларускай. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:52, 3 лютага 2026 (+03) == [[Адольф Гітлер Уунона]] → [[Адольф Уунона]] == {{закрыта}} Асоба афіцыйна змяніла імя ([https://www.telegraph.co.uk/world-news/2025/11/28/namibian-politician-named-adolf-hitler-wins-re-election/ крыніца]). [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 18:36, 28 лістапада 2025 (+03) :{{перайменаваць}}, але важна пакінуць у лідзе ягонае папярэдняе імя, бо яно вельмі медыйнае [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:04, 30 лістапада 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Асоба афіцыйна змяніла імя. Артыкул перайменаваны. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:41, 26 студзеня 2026 (+03) == [[Страдзівары]] → [[Страдывары]] == {{закрыта}} Згодна з БелЭн ([https://knihi.com/none/Bielaruskaja_encyklapiedyja_djvu.zip.html#Bielaruskaja_encyklapedyja.15.djvu_192 т. 15, с. 192]). [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 00:32, 11 студзеня 2026 (+03) :Раз у БелЭн, то {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:59, 19 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перанесена як у крыніцы, перасылка пакінута, бо памылка папулярная і не арфаграфічная. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:02, 23 студзеня 2026 (+03) == [[Анатоль Аляксеевіч Стэпусь]] → [[Анатоль Аляксеевіч Сцепусь]] == {{закрыта}} Напісанне прозвішча ''Сцепусь'' даеца на сайтах [https://mfa.gov.by/be/press/news_mfa/b797e4897c39802e.html МЗС Беларусі], [https://bel.sputnik.by/20170408/dyplamatyya-kultury-u-ehstonii-prahodzic-vystava-belaruskih-mastakou-1028215799.html Sputnik Беларусь], [https://www.sb.by/articles/glytok-pavetra-z-batska-shchyny-estoniya.html СБ Беларусь сегодня] і іншых. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:09, 21 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Памылка ў назве. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:18, 23 студзеня 2026 (+03) {{закрыта}} == [[Руска-турэцкія войны]] → [[Расійска-турэцкія войны]] == У артыкулах вядзецца пра расійска-турэцкія войны, а не пра рускія.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:36, 30 верасня 2025 (+03) :{{перайменаваць}}, згодна з меркаваннем ніжэй [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:04, 1 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:27, 15 студзеня 2026 (+03) == [[Ідзанакі і Ідзанамі]] → [[Ідзанагі і Ідзанамі]] == {{закрыта}} Гл. [[Размовы:Ідзанакі і Ідзанамі|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 11:47, 28 жніўня 2025 (+03) : Вось тут неадназначна, бо можа ў пытаннях вымаўлення аўтар і правы, але ж мы тут заўсёды аддаем перавагу АК. Калі там напісана "Ідзанакі", а іншых прыкладаў у бел АК няма - хутчэй за ўсё назва застанецца. Не падводжу вынік, хачу пачуць што думаюць іншыя ўдзельнікі. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:37, 7 верасня 2025 (+03) ::Я бы пакінуў «Ідзанакі», бо АК, але варта было б адзначыць арыгінальнае вымаўленне з транскрыпцыяй на беларускую. Але ёсць сумневы, што варта перадаваць японскае -gi- ў беларускай як -кі-, бо насамрэч да выбухнога ґ бліжэй к, а не фрыкатыўны г. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:50, 18 верасня 2025 (+03) :{{Не пераймяноўваць}} Усё ж такі перавагу трэба аддаваць беларускім крыніцам. Тым болей, як было зазначана вышэй, бягучы варыянт нельга лічыць памылкай. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:09, 22 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Прыкладаў іншага напісання ў беларускіх аўтарытэтных крыніцах не прыведзена. Артыкул пакінуты пад цяперашняй назвай. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:43, 11 студзеня 2026 (+03) == [[Небаскроб Мэры-Экс]] → [[Сент-Мэры Экс 30]] == {{закрыта}} У цяперашняй назве ўжыта няпоўная назва вуліцы. Варта таксама пазначыць нумар будынка, бо там ёсць і іншыя хмарачосы, напрыклад [https://en.wikipedia.org/wiki/70%20St%20Mary%20Axe Сент-Мэры Экс 70]. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 07:28, 22 лістапада 2025 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:09, 27 лістапада 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Аргументацыя слушная, супраць ніхто не выступаў. Артыкул перайменаваны. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:21, 11 студзеня 2026 (+03) myfw04ri20hmn4vkho31le68704atyp 5135042 5135040 2026-05-02T18:36:54Z Emilia Noah 155537 /* */ 5135042 wikitext text/x-wiki {{Архіў}} == [[Ласосьна Велька]] → [[Ласосна Вялікая]] == {{закрыта}} Правільная назва па-беларуску.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:12, 14 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:12, 25 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана згодна з крыніцамі. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:52, 1 мая 2026 (+03) == [[Бакалажэва]] → [[Бакаларава]] == {{закрыта}} Чарговы прыклад шкоднай працы ў галіне тапаніміі ў гэтым раздзеле Вікіпедыі. Перанесці пад сапраўдную беларускую назву.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 15:39, 18 студзеня 2026 (+03) :не ўпэўнены, наколькі можна падаваць Гістарычны атлас як адзіную крыніцу для сучаснага напісання. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:09, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Калі сустрэнеце іншае напісанне па-беларуску — можна паспрачацца. Пакуль што ёсць толькі такое, а іншых няма. Ну, дадаў яшчэ адно з гугл-кніг. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:16, 25 сакавіка 2026 (+03) :Крыніцы ёсць, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:53, 30 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана згодна з крыніцамі. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:43, 1 мая 2026 (+03) == [[Вяжанка]] → [[Вежанка]] == {{закрыта}} Чарговае гвалтаванне беларускай тапаніміі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:10, 28 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, але мне здаецца, што лепш даць нейкую больш канкрэтную крыніцу, а не проста пошук у выданні. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:17, 24 сакавіка 2026 (+03) ::падправіў зноску, здаецца вось так выглядае лепей. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:14, 25 сакавіка 2026 (+03) :::У выданні працуе Рэдакцыйная рада, якая ўзгадняе назвы. У Беларусі такім жа чынам складаліся той жа тапанімічны даведнік Рапановіча, ён проста глядзеў напісанні ў беларускіх газетах. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:19, 25 сакавіка 2026 (+03) ::::нам галоўнае тут не скаціцца да ўласнага даследавання. Але ва ўмовах абмежаванасці крыніц, пэўна, без гэтага цалкам не абысціся. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:41, 26 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Уласнага даследвання няма, бо прадстаўлены беларускія крыніцы. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:08, 1 мая 2026 (+03) == [[Сэйны]] → [[Сейны]] == {{закрыта}} Традыцыйная і найбольш распаўсюджаная беларуская назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:30, 17 студзеня 2026 (+03) :Дарэчы, чарговы прыклад шкоднай дзейнасці [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] у справе тапаніміі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:31, 17 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, але глядзі вышэй маю заўвагу па крыніцах [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:06, 25 сакавіка 2026 (+03) :Крыніцы ёсць, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:53, 30 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кансэнсус склаўся. Артыкул перайменаваны. Таксама вельмі прашу пазбягаць акрэслення працы Чаховіча як шкоднай. Мы зыходзім з [[ВП:СУ]]. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:59, 1 мая 2026 (+03) : Дарэчы, паважаны @[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]], паглядзіце яшчэ на артыкул [[Сэйнэнскі павет]]. Якая там правільная назва? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:02, 1 мая 2026 (+03) == [[Семятычы]] → [[Сямятычы]] == {{закрыта}} Традыцыйная і найбольш распаўсюджаная беларуская назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:11, 17 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} + заўвага па крыніцах вышэй [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:07, 25 сакавіка 2026 (+03) :Крыніцы ёсць, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:53, 30 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кансэнсус ёсць. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:54, 1 мая 2026 (+03) == [[Гонёндз]] → [[Ганёндз]] == {{закрыта}} Традыцыйная беларускай назва. Замацаваная ў тым ліку ў нашай Вікі, гл. [[Пётр з Ганёндза]].--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:05, 16 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} + заўвага па крыніцах вышэй [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:08, 25 сакавіка 2026 (+03) :Крыніцы ёсць, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:54, 30 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць кансэнсус. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:51, 1 мая 2026 (+03) == [[НТБ]] → [[НТВ]] == {{закрыта}} Як і RussiaToday і іншыя каналы і гандлёвыя маркі, мусяць перадавацца ў арыгінале без перакладу. Для дадзенага канала я не бачу нідзе беларусізаванай версіі назвы, нават для беларускага аддзялення, таму мусім пакідаць расейскую версію. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:51, 25 красавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, бо згодны з аргументацыяй. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:57, 26 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул перайменаваны згодна з аргументамі. Перасылка захавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:33, 1 мая 2026 (+03) == [[Хвалебная рэвалюцыя]] → [[Слаўная рэвалюцыя]] == {{закрыта}} Згодна з БелЭн ([https://archive.org/details/bel-enc-be/Bielaruskaja_encyklapedyja.14/page/510 т. 14, с. 510]). [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 17:50, 6 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} згодна з аўтарытэтнай крыніцай. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 12:19, 7 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, АК [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:14, 24 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кансэнсус ёсць, АК ёсць. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:52, 25 красавіка 2026 (+03) == [[Збігнеў Бжазінскі]] == {{закрыта}} Чаму прозвішча Бжазінскі напісана з літарай «а»? Арыгінальнае напісанне прозвішча ({{lang-pl|Brzeziński}}) з літарай «e», па-беларуску з літарай «э» – Бжэзінскі? [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 18:31, 14 сакавіка 2026 (+03) :відаць, аканне паспрабавалі перадаць. Для польскіх імёнаў нібы так, мусім захаваць ненаціскную э. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:11, 24 сакавіка 2026 (+03) :: Гэта не так, большасць галосных гукаў польскай мовы ([i], [y], [u], [e], [o], [a]) не змяняюцца пад націскам. Глядзіце тут: [https://tutpl.ru/2-2-glasnye-zvuki.html] [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 19:13, 24 сакавіка 2026 (+03) :{{Не пераймяноўваць}}, пра яго ёсць артыкул у [https://knihi.com/none/Bielaruskaja_encyklapiedyja_djvu.zip.html#Bielaruskaja_encyklapedyja.03.djvu_138 БелЭн], там пададзена такая формы. Шкада, што ў самім артыкуле пра гэта аніякай згадкі. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 10:09, 7 красавіка 2026 (+03) ::{{зроблена}} [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 13:20, 13 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Застаўляем старую назву згодна з [https://knihi.com/none/Bielaruskaja_encyklapiedyja_djvu.zip.html#Bielaruskaja_encyklapedyja.03.djvu_138 БелЭн]. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:50, 25 красавіка 2026 (+03) == [[Гміна Радзівілаўка]] → [[Радзівілаўка]] == {{закрыта}} Артыкул пра вёску, не пра гміну. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 20:04, 20 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}. Сапраўды, не гміна, а вёска. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 20:36, 20 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:11, 24 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}. Згодны з аргументамі намінатара [[Удзельнік:Duntsov|Duntsov]] ([[Размовы з удзельнікам:Duntsov|размовы]]) 08:14, 24 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Відавочная памылка. Выпраўлена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:44, 25 красавіка 2026 (+03) == [[Аўдыя]] → [[Аўдыа]] == {{закрыта}} Паводле правіл сучаснай арфаграфіі, спалучэнне галосных "іо" перадаецца як "іа" на канцы запазычаных слоў, напрыклад: Токіа, адажыа, трыа, партфоліа, капрычыа, сальфеджыа, імпрэсарыа і г. д. --[[Удзельнік:Buchienvaldycz|Buchienvaldycz]] ([[Размовы з удзельнікам:Buchienvaldycz|размовы]]) 20:45, 18 верасня 2025 (+03) :{{не пераймяноўваць}} такой лексемы і словаўтваральнай адзінкі няма. Ёсць варыянты «аўдыё-» і «аўдыя-», як і з радыё-/радыя- (тут нават розніца ў значэннях ёсць) і інш. Ёсць ужо ўжыванне «аўдыя», па аналогіі з «медыя», паходзіць з англамоўнай практыкі, як я разумею, даволі свежае словаўжыванне. Таксама ўлічвайце, што мы маем справу з абстрактным тэрмінам, гэта вельмі істотна. Даволі складаны выпадак, у якім дакладна нельга арыентавацца выключна на правілы, нам прыходзіцца арыентавацца на практыку словаўжывання і словаўтварэння. Апошнім часам нібыта складваецца кансэнсус вакол «аўдыя» ў тэрмінолагаў. Падрабязна аргументацыю раскрыць не магу, але тут хутчэй за ўсё сумесь практыкі з тым фактам, што гэта вельмі шырокае, абстрактнае паняцце. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:41, 18 верасня 2025 (+03) :{{не пераймяноўваць}} якраз паводле апошніх змяненняў пішацца аўдыя-. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:45, 26 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Датычна ўжывання слова «Аўдыя» існуе пэўны навуковы кансэнсус, які мы таксама пожам пабачыць [https://daviedka.bnkorpus.info/5-audyjavizualny/ вось тут]. Згодна з кансэнсусам у Вікі, а таксама ўжываннем слова па за межамі — прынята рашэнне заставіць форму «Аўдыя» ў якасці асноўнай. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 22:34, 19 красавіка 2026 (+03) == [[Лявон Бароўскі]] → [[Леан Бароўскі]] == {{закрыта}} Палепшаючы старонку, спадарства, я знайшоў асобны артыкул у [[ЭГБ]] за подпісам Уладзіміра Конана. Там гісторык літаратуры названы Леанам (яго польскае імя — Leon). У мяне пытанне да супольнасці, як правільна будзе. Ці мы называем усіх, а не толькі беларусаў Лявонамі альбо ўсё-ж такі пішам у артыкулах пра палякаў менавіта Леан. [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Размовы з удзельнікам:Антон 740|размовы]]) 01:54, 26 жніўня 2025 (+03) :Не адаптоўваем польскія імёны пад беларускія варыянты, калі такога няма ў крыніцах. Калі нідзе няма Лявона, то няма чаго абмяркоўваць і трэба перайменаваць як у АК. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 02:54, 26 жніўня 2025 (+03) ::[https://philosophy.by/wp-content/store/history-of-philosophic-thought-vol-4.pdf Тут] і [https://studfile.net/preview/5440056/ тут] выкарыстоўваецца форма Лявон. У БелЭн аднак Леан. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 01:17, 27 жніўня 2025 (+03) : {{супраць}}. Шасцітомнае выданне «Гісторыя філасофскай і грамадска-палітычнай думкі Беларусі», падрыхтаванае Інстытутам філасофіі НАН Беларусі, — аўтарытэтная крыніца. Там напісана: Лявон Бароўскі. Шэсць старонак у чацвёртым томе прысвечаны Л. Бароўскаму і яго дзейнасці. Выданне 2017 года, у аўтарскі калектыў У. М. Конан таксама ўваходзіць. "Леан Бароўскі" выкарыстоўваецца ў першым томе Энцыклапедыі гісторыі Беларусі, выдадзеным у 1993 годзе, і ў другім томе Беларускай энцыклапедыі, выдадзеным у 1996 годзе. Выкарыстанне "Леан" у дадзеным выпадку можна лічыць састарэлым. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:45, 27 жніўня 2025 (+03) :Лявона мусім пакінуць, бо ёсць шмат дзе, але ці асноўным найменнем -- пытанне. Гэта тычыцца амаль усіх Леанаў, што з абшараў сучаснай Беларусі або неяк, на думку аўтараў, датычаць беларускасці. Тым часам як у іх саміх ідэнтычнасць было польскай і імя адпаведна Леан. Як мне здаецца, гэта ўжо беларускі перакос, які наследуе расійскую традыцыю ўсё перайначваць. Яны як пачалі з 1772 года, так і да 1917 года такую практыку мелі -- Юзаф, сын Тадэвуша, аказваўся Іосіфам Фамічом -- у жыцці ніколі так не назваўся, але ў афіцыйных паперах па-руску мусіў пісацца так, часам не паслядоўна. То трэба нейкую палітыку на гэты конт выпрацаваць, што асноўным "Лявон" рабіць, калі ёсць сведчанні, што сам ён карыстаўся такім імем хоць эпізадычна. У астатніх выпадках, для асоб з польскай ідэнтычнасцю -- "Леан". І з іншымі імёнамі таксама. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:30, 5 кастрычніка 2025 (+03) ::Да гэта ж пытання. Даем паўстанку 1863 года ў расійскай традыцыі -- [[Марыя Мацвееўна Ямант|Марыяй Мацвееўнай Ямант]]. А яе брат Юзаф у гэтай самай традыцыі быў Іосіфам Мацвеевічам Ямантам, добра, хоць артыкул пра яго так не названы, толькі даведкава даецца такі варыянт. Чорны жарт і не меней. У нас шмат такога, бо нешта бралася з даведніка "Асветнікі..." і падобных, а туды трапіла часам папросту з Бракгаўза і Эфрона, а то і са спраў і папер карнікаў таго паўстання. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:47, 8 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хоць форма «Леан» з’яўляецца больш дакладнай транслітарацыяй польскага імя Leon і сустракаецца ў энцыклапедычных выданнях 1990-х гадоў (ЭГБ, БелЭн), у сучаснай беларускай навуковай літаратуры назіраецца вяртанне да формы «Лявон». Вырашальным аргументам тут выступае шасцітомнае выданне «Гісторыя філасофскай і грамадска-палітычнай думкі Беларусі» (2017), падрыхтаванае НАН Беларусі, дзе выкарыстоўваецца варыянт «Лявон Бароўскі».<br /><br />Паколькі Вікіпедыя павінна абапірацца на найбольш актуальныя аўтарытэтныя крыніцы, цяперашняя назва захоўваецца. Пры гэтым у першым сказе артыкула мыабавязкова пазначаем арыгінальнае польскае напісанне і варыянт «Леан» як раўнапраўны для пошуку. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 22:06, 19 красавіка 2026 (+03) == [[Савецка-фінляндская вайна (1939—1940)]] → [[Зімовая вайна]] == {{закрыта}} Аргументы наступныя: # Існуе сучасная беларускамоўная крыніца (перакладная) з назвай Зімовая вайна. Яна адзначана ў артыкуле побач з назвай. # «Зімовая» больш кароткая і запамінальная назва, якая перадае сутнасць вайны і не перасякаецца з іншымі артыкуламі. # Існуе артыкул [[Савецка-фінская вайна (1941—1944)]], чыя назва канфліктуе з «савецка-фінляндскай», і такім чынам патрабуе ўніфікацыі і дадатковага абмеркавання, якое на расійскай вікі, адкуль і ўзятая назва, цягнецца гадамі і ніяк не скончыцца. Замена назвы на «зімовую» здымае гэтую праблему. Калі няма адназначна больш аўтарытэтных ці папулярных беларускамоўных крыніц, якія б карысталіся назвай «савецка-фін(лянд)ская», — прапаную перайменаваць. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 16:51, 24 лютага 2025 (+03) :я так разумею, што савецка-фінская — гэта больш назва сучасная вайне, і яна не зусім карэктная ў тым плане, што прыметнік «фінскі» ўтвораны ад фінаў, а не Фінляндыі. То бок вайна не з дзяржавай, а народам. Па перайменаванні {{слабое за}}, бо сапраўды ў іншых моўных раздзелах ужываецца гэтая назва і я сам нібы ўпершыню пра гэтую вайну пад такой назвай даведваўся. Але трэба паглядзець, чаму ў рувікі такую назву ўзялі, можа ёсць нейкая аргументацыя. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:53, 24 лютага 2025 (+03) : Падтрымаю, так як гэта назва больш распаўсюджана ў літаратуры. Таксама падтрымаю перайменаванне вайны 1941—1944 гадоў у адпаведнасці са Скарнікам ([https://www.skarnik.by/tsbm/89464]) і Verbum ([https://verbum.by/tsbm/finliandski], [https://verbum.by/?q=%D1%84%D1%96%D0%BD%D1%81%D0%BA%D1%96])[[Удзельнік:DBatura|DBatura]] ([[Размовы з удзельнікам:DBatura|размовы]]) 02:29, 25 лютага 2025 (+03) :Мяркую, што тут канкрэтнасць мусіць пераважаць над умоўнай распаўсюджанай назвай. Гэта не "стогадовая вайна" ўсё-такі. "Зімовая вайна" мала чаго скажа выпадковаму чытачу а нат інтарэсанту, тады як "сав. — фін." — скажа (падкажа). Я б і сав.-фінскую, якая частка ІІ Сус-е перайменаваў бы ў сав.-фінляндскую, нягледзячы на крыніцы, бо састарэлае, няправільнае словаўжыванне, але ляд з ім. Відаць, буду супраць… ("Відаць" і шматкроп’е — бо не на сто адсотак пэўны). [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:22, 25 лютага 2025 (+03) :: Тут хіба залежыць ад кантэксту. Калі ідзе пералік войнаў розных часоў паміж рознымі краінамі, то згодны, што «зімовая» вайна не кажа яўна ні пра тое, якія краіны ваявалі, ні пра тое, у якія гады адбывалася вайна, таму патрабуе ўдакладнення. З іншага боку, калі кантэкст ужо ёсць, напрыклад гэта артыкул ці раздзел пра Фінляндыю, назва «Савецка-фін(лянд)ская вайна (1939—1940)» падаецца мне занадта грувасткай і шаблоннай. У такім выпадку карацейшая і ямчэйшая назва, што апісвае характар вайны, можа быць больш дарэчнай і запамінальнай. Для артыкула такі кантэкст як бакі канфлікту як раз даецца ў прэамбуле, таму заблытацца будзе цяжка. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 08:15, 1 сакавіка 2025 (+03) :::Я згодны, вядома, пра кантэкст (трудна было б быць не згодным). Але што да наймення артыкула, то выяўленасць кантэксту, пададзенага ў прэамбуле, нмд спрэчна. Таму я за "разгорнутую" назву, у целах артыкулаў можа ужывацца (і часта больш пасавацьме) "Зімовая вайна", але для "сініх спасылак" не трэба такое назвы асн. артыкула (не кажучы пра то, што е такая зьява як рэдырэкт, які гэтага разу абсалютна патрэбны — праверыў, цікава, што ніхто яшчэ не зрабіў…) [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 23:27, 12 сакавіка 2025 (+03) :"Ва ўсім свеце" гэта вайна (1939-1940) называецца зімовай, а наступная (1941-1944) — працяг вайны. Як так разумею, гэта фінскі погляд, то бок погляд на падзею з боку Фінляндыі і ейнай гісторыі, які прыняты ў Еўропе. Але прапаную пакінуць савецка-фінляндская вайна ў абодвух выпадках (ясна, што разводзім з дапамогай дат), таму што такая назва поўнасцю акрэслівае сутнасць гэтай вайны. Плюс пераназыванне можа адкрыць скрыню Пандоры, бо іншыя ваенныя кампаніі Другой сусветнай у свеце таксама называюцца не так, як прынята ў нашай гістарыяграфіі. Але ў сам артыкул можна дадаць дадатковую назву "Зімовая вайна" і "Працяг вайны" адпаведна. --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 13:11, 28 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Па выніках абмеркавання прынята рашэнне не пераймяноўваць артыкул. Нягледзячы на тое, што назва «Зімовая вайна» з’яўляецца агульнапрынятым міжнародным гістарыяграфічным тэрмінам і сустракаецца ў сучасных беларускамоўных крыніцах, яна ўсё яшчэ саступае апісальнай назве «Савецка-фінляндская вайна» ў плане інфарматыўнасці для шырокага кола чытачоў. Падчас дыскусіі ўдзельнікі адзначылі, што апісальная назва адназначна акрэслівае бакі канфлікту, што з’яўляецца важным для энцыклапедычнага рэсурсу. Аргументы за ўніфікацыю з еўрапейскай традыцыяй і скарачэнне назвы былі прызнаныя важкімі і мы павінны іх улічваць. Паколькі сярод удзельнікаў не было дасягнута відавочнага кансэнсусу на карысць змены назвы, артыкул застаецца пры цяперашнім найменні. Пры гэтым назва «Зімовая вайна» павінна быць абавязкова пазначана ў прэамбуле як раўнапраўная, а таксама выкарыстоўвацца як перанакіраванне. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:05, 12 красавіка 2026 (+03) == [[Ева Грын]] → [[Эва Грэн]] == {{закрыта}} Ніякаю транскрыпцыяй гэта не "асвячаецца", "традыцыі" ў беларускай — няма. Як і жаднымі каламбурамі, ужытымі акторкаю, існае напісанне не можа апраўдвацца. Проста калька з расійскае мовы (дзе, як часта бывае, увайшло ў абыходак праз абмылковае прачытанне). Што да Евы — Эвы, то чаго ж у нас другія Эвамі могуць быць, а от Грэн, дык толькі Евай чамусьці? [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 21:39, 19 лютага 2025 (+03) : Ок, а чаму Грэн, а не Грын? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 04:51, 20 лютага 2025 (+03) ::Таму што францужанка, таму што транскрыпцыя, таму што на радзтме яе так завуць, таму што сама сябе ў роднай мове так называе. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:24, 25 лютага 2025 (+03) : {{Не пераймяноўваць}}. "Green" на англійскай і французскай мовах гучыць як "Грын" і перакладаецца як "Грын". [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:12, 20 лютага 2025 (+03) ::На французскай сапраўды чытаецца падобна на «Эва́ Ґрэн». Паходжанне ў яе не англійскае, а шведскае, і там чытаецца як «Ѣ́ва Ґрен» (там на пачатку мусіць быць гук як у слове «б'''е'''раг»). Таму я хутчэй пагаджуся наконт прозвішча, што там лагічней перадаваць як «Грэн», а вось наконт імя не ўпэўнены, мне падаецца, што тут усё ж Ева мусіць быць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:06, 20 лютага 2025 (+03) :::вось бачу прыклады са шведскай [[Ева Боніер]] і іншыя паслядоўна ў нас «Ева». З французскай вядомая карціна [[Ева (карціна)|Ева]] і жанчыны [[Ева Жалі]] і некаторыя іншыя. Імя «Эва» бачу, што ўжываем у іспанскай, польскай і некаторых яшчэ мовах. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:20, 20 лютага 2025 (+03) :::: Сп. Eva Green — французская актрыса, якая жыве ў Вялікабрытаніі. [https://www.youtube.com/watch?v=rKUs7xk8szY Тут] яна кажа, што яна францужанка. Вось [https://www.youtube.com/watch?v=dL4G-LMtlLk тут] і [https://www.youtube.com/watch?v=MzShQmUxerk тут] яе называюць ''Грын'', у першым відэа — у яе прысутнасці. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:07, 22 лютага 2025 (+03) :::::дык вядома, чалавек з вуліцы англамоўны пабачыць прозвішча «Green» і адразу прачытае як Грын, але гэта ж не мяняе арыгінальнага прачытання імя. Такое прачытанне ў англійскай яшчэ можна дапусціць, бо прозвішча германскае, могуць адаптоўваць пад свой манер. Але ўвогуле, калі вашае прозвішча неяк перакручваюць усе замежнікі гэта ж яшчэ не азначае, што так і трэба. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:05, 22 лютага 2025 (+03) :::::Ад таго, што хтосьці некуды пераехаў, ён не становіцца нараджэнцам тых зямель. Расійцы мяне Серґеем абзывалі, Сяргеем я, нат пераехаўшы ў Расію, з гэтага быць не перастаў бы. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:30, 25 лютага 2025 (+03) :::::Зілазні, які ў Штатах нарадзіўся і тае польскае і не нюхаў, у нас (у ВП няма — упушчэнне) Жа/элязны вечна — традыцыя нібыта! А тут чалавека не ў англіскамоўнай краіне народжанага пераназываць па-англійску — зноў традыцыя? Дык мо прызнаемся ў такім разе, што "традыцыі" толькі з расійскае мовы ды годзе? Чы мо пастараемся свае моўныя рабіць, не партаючы імёнаў прытым, бо ад ВП і ў беларускай ужыванне паціху "традыцыйнае" наявіцца? [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:38, 25 лютага 2025 (+03) ::::Што да Боніер і некат. інш. — магчыма такое ўжыванне праз крыніцы (злізанае з рас-е), што да стасоўна новых персаналіяў — трэба разглядаць і, магчыма, пераймяноўваць. Кожнага разу асобна, звесна. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:43, 25 лютага 2025 (+03) ::::Дарэчы, скончыцца з гэтым — як бы ні… выносіцьму францужанак (новых прынамсі), бо Ева заміж Эва́ — абы што. А за францужанкамі мо і другіх нацый кабеты прыспеюць. Адамаў усё адно няма з імі побач. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 10:17, 20 красавіка 2025 (+03) :::А Перон чамусьці Эва ў нас, ды й другіх Эў багата. Палячкі, скажам, Эвы, а францужанка — Ева? Біблійная Ева — ок (хоч і тут варыянты магчымы). [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:27, 25 лютага 2025 (+03) ::На французскай як Грын? От дзіва дзіўнае! [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:25, 25 лютага 2025 (+03) : З беларускага толькі пабачыў "Еву Грын" у [[Наша Ніва (1991)|НН]]: [https://nashaniva.com/311360]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:43, 6 жніўня 2025 (+03) ::тут хутчэй ад няведання. Але, думаю, варта будзе пакінуць заўвагу, што можна сустрэць такую версію [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 02:57, 26 жніўня 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} На англійскай вікі пазначана вымаўленне паводле IPA "French: [eva ɡa.ɛl ɡʁeːn]; Swedish: [ˈêːva ˈɡreːn]", так што карэктней будзе "Грэн". Наконт Ева/Эва - няма традыцыі з найменнем канкрэтна гэтай асобы, таму абапіраемся на тое, што бліжэй арыгіналу - Эва. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 15:16, 19 студзеня 2026 (+03) : {{не пераймяноўваць}} Цяперашні варыянт больш распаўсюджаны, але французскі можна прапісаць у прэамбуле.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:17, 13 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} прозвішча, {{Не пераймяноўваць}} імя. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 01:34, 26 сакавіка 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Падчас абмеркавання ўдзельнікі прыйшлі да згоды, што цяперашняя форма «Грын» з’яўляецца вынікам памылковай асацыяцыі з англійскім словам green. На самой справе прозвішча актрысы мае шведскае паходжанне і паходзіць ад шведскага слова gren. У шведскай мове яно вымаўляецца як [ɡreːn], а ў французскай (роднай мове актрысы) — як [ɡʁɛn]. Лачіным будзе перайменаваць прозвішча ў «Грэн»<br /><br />Што датычна імя, дык тут адназначнага кансэнсусу наконт змены на «Эва» дасягнута не было. Добрыя заўвагі з двух бакоў. Прынята рашэнне пакінуць імя ў традыцыйным/кансэнсусным для Вікі напісанні. Калі будуць новыя аргументы — можна зноў адкрыць гэтую тэму.<br /><br />Ранейшая назва «Ева Грын» захаваецца як перанакіраванне. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:29, 12 красавіка 2026 (+03) == [[Каханне і галубы]] → [[Любоў і галубы]] == {{закрыта}} [[Вікіпедыя:Да_выдалення#Каханне_і_галубы|Прапануецца]] перайменаваць. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:49, 17 верасня 2025 (+03) :уласна, мая прапанова, таму мой голас {{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 11:31, 17 верасня 2025 (+03) : СМІ (а часам адно і тое ж смі) пішуць як "любоў" [https://www.zviazda.by/sites/default/files/pdf/2015/07/28lip-1.indd_.pdf], так і "каханне" [https://zviazda.by/editions/news/yak-vyadomaya-kinagistoryya-kakhanne-i-galuby-mozha-vyglyadats-na-teatralnay-stsene/]. Трэба паглядзець што там з АК. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:31, 20 верасня 2025 (+03) ::калі няма больш-менш трывалай формы, мне здаецца, трэба глядзець на змест і сэнс назвы. Мне здаецца, што больш шырокае «любоў» лепш перадае атмасферу, змест фільма. Там рамантычны складнік моцны, але там яшчэ і сям’я вельмі важная прынамсі, і нават я бы так сказаў, што там, па маіх успамінах, важны канфлікт сям’і і кахання, дзе выхадам з’яўляецца любоў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:03, 21 верасня 2025 (+03) ::: Т. В. Пешына ў артыкуле пра рэжысёра ў БЭ т. 11 піша «Каханне і галубы». --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:37, 21 верасня 2025 (+03) ::::Калі ў БЭ ёсць, то лепей пакінуць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:19, 13 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Можа і спрэчна, але нібы ў АК больш перавага слову «каханне» тут, таму версію з «любоў» зрабіў перасылкай проста. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:24, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Царква Святога Доната]] → [[Царква Святога Даната]] (або: [[Святы Данат Задарскі]] → [[Святы Донат Задарскі]]) == {{закрыта}} Гл. [[Размовы:Царква Святога Доната#Правапіс імя|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 11:22, 10 верасня 2025 (+03) :Я так разумею, што трэба арыентавацца на арыгінал імя Donatus на лаціне для імя чалавека, а не на сучаснае прачытанне на харвацкай. Адносна будынку, здаецца ў нас прынята ўтвараць назвы ад імя, а не транскрыбіраваць з мясцовай назвы. Таму я за тое, каб {{перайменаваць}} артыкул пра царкву. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:47, 18 верасня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Абмеркаванне павісла, таму перайменаваў. Я не эксперт у лаціне, але нібы па правілах у слове Donatus ідзе націск на «a». Таму, кіруючыся гэтым і аргументацыяй вышэй, зрабіў усё ў адпаведнасці з гэтым вымаўленнем. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:22, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Януш Валуш]] → [[Януш Валусь]] або [[Януш Валюсь]] == {{закрыта}} Гл. [[Размовы:Януш Валуш|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 11:47, 28 жніўня 2025 (+03) :згодны. Бліжэй нібыта «Ва́люсь» [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:52, 18 верасня 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} Паводле польска-беларускай практычнай транскрыпцыі мае быць "Валюсь". [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:49, 27 лістапада 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана ў [[Януш Валюсь]]. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:13, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Ілукстэ]] → [[Ілукшта]] == {{закрыта}} Традыцыйная назва, раз пераймяноўваем літоўскія і украінскія гарады, то будзе паслядоўна па ўсіх бегчы, калі канечне традыцыйная назва сапраўды функцыянуе ў беларускай шырэй, чым сучасная. У Google Scholar Ілукшта 3 разы сустракаецца, Ілукстэ — 2, можна яшчэ крыніц пашукаць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:00, 24 сакавіка 2025 (+03) :{{перайменаваць}} Але ўвогуле, трэба сістэмная праца з назвамі Латвіі, бо ізноў пануе савецкая практыка, а беларуская традацыя адкідаецца.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:04, 28 сакавіка 2025 (+03) :{{не пераймяноўваць}} Выключэнне было зроблена для горада Вільня, усё астатняе мусіла быць аформлена ў выглядзе дапаўнення да правіл наймення артыкулаў, каб азначыць межы прымянення, але яго не з'явілася дагэтуль - кожны ўдзельнік трымае ў галаве нейкае сваё правіла наймення літоўскіх тапонімаў і межы прымянення гэтых правіл. Не трэба гэты сыры прадукт распаўсюджваць далей да фармальнага афармлення зразумелых правіл. --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 20:20, 1 красавіка 2025 (+03) :{{перайменаваць}}, якія "выключэнні"? Гэта ж нават на слых умоўна "я чуў", а крыніцы прывялі ўжэ. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 11:42, 11 красавіка 2025 (+03) :таксама звяртаю ўвагу, што пасля перайменавання, варта будзе падняць пытанне пра назву горада [[Даўгаўпілс]] і патэнцыйна іншых населеных пунктаў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:34, 21 лістапада 2025 (+03) ::Пераназывайце ўжо і закрывайце абмеркаванне. Год вісіць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:18, 13 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Большасць выказалася «за», таму перайменаваў. Заўважу, што гэта ўсё ўказвае на тое, што пасля перайменавання НП у Літве будзе паслядоўным пераймяноўваць многія населеныя пункты ўва ўсіх суседніх краінах калі ёсць традыцыйная функцыянальная беларуская назва, зафіксаваная ў АК. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:07, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Рональд Коўз]] → [[Рональд Коўс]] == {{закрыта}} Прозвішча чытаецца як [kəʊs]. І ў нашай [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя|сістэме транскрыпцыі]], і ў [[:ru:Англо-русская практическая транскрипция|сістэме]] ад ру вікі, гук [s] заўсёды перадаецца як «с». Літара «з» — паўстаў імаверна ад няправільнага прачытання імя раней у рускай мове. Калі ў нас няма АК з Коўз, то прапаную перайменаваць. Дарэчы на вымаўленне слова ў беларускай мове напісанне не ўплывае, гэта чыста выпраўленне для паслядоўнасці менавіта пісьма. — [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:21, 22 студзеня 2025 (+03) : "З" тут яўна артэфакт няправільнае расійскае перадачы (як які-небудзь гішпанскі Радрыгез умоўна), таму не мусіць існаваць. {{перайменаваць}} [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:00, 19 лютага 2025 (+03) :{{Каментарый}} Не можа быць Коўс, гэта супярэчыць правілам: Гук [у] не чаргуецца з [ў] у запазычаных словах, якія заканчваюцца на -ум, -ус --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 12:33, 28 сакавіка 2025 (+03) ::У арыгінале «Coase» — гэта этымалагічна не ёсць -ус. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:06, 28 сакавіка 2025 (+03) :::Мы прымяняем правілы да беларускай транслітарацыі, а не да арыгінальнай назвы. --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 20:55, 1 красавіка 2025 (+03) ::::Вы не правы тут. Гэта правіла тычыцца іменна лацінскіх канчаткаў. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 11:24, 11 красавіка 2025 (+03) :::::Не толькі лацінскіх канчаткаў: страус, соус. [[Удзельнік:Burzuchius|Burzuchius]] ([[Размовы з удзельнікам:Burzuchius|размовы]]) 22:08, 13 красавіка 2025 (+03) ::::::Страус, соус. Я, само-сабою, няправільна выказаўся, недакладна — не канчаткаў як такіх а фіналяў. Так, страус і г. д., але ж вы пэўна зразумелі, што гэтта вялося іменна пра лацінскія канчаткі, фіналі ў словах з другіх моў тут ні пры чым. (У Правілах пра -ум, -ус акурат пра іх, пра лаціну, гэта калі здаровы глузд не выкідваць на абочыну; так дык Правілы наагул слаба распрацаваныя) [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 06:02, 20 красавіка 2025 (+03) ::Падтрымаю варыянт з "Коус". Самому гэтае правіла падаецца дзіўным, але як ні круці, сказана проста "у запазычаных словах, якія заканчваюцца на -ум, -ус", без удакладнення паходжання. Маем, зрэшты, [[Штраус]], дзе прозвішча хіба не лацтнскае. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:20, 22 снежня 2025 (+03) :{{перайменаваць}} у «Коус». [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 17:54, 13 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} Сістэмная перадача ў беларускай мове.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:16, 13 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Выглядае на тое, што кансэнсус склаўся бліжэй да формы «Коус», таму перайменавана пад такую форму. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:59, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Шнеўр Залман з Лядаў]] → [[Шнеер Залман з Лядоў]] == {{закрыта}} У тапоніме націск падае на канчатак, граматычная база дае два варыянты роднага склону: Лядоў і Ляд. Імя прапаную перадаваць з ідыша, Шнеер ці Шнэер.--[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 22:07, 10 верасня 2025 (+03) :наконт прозвішча згодны, наконт імя — не магу пацвярдзіць, бо слаба чытаю на ідышы і няма версіі з агаласоўкамі пад рукой. Нямецкая вікі падае версія Schneur (Шнэур), хіба на ідышы не мусіць быць так жа? [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:00, 11 верасня 2025 (+03) :у польскім вікіслоўніку, напрыклад [[:pl:wikt:שניאור]] -[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 15:17, 15 верасня 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} У БелЭн і БСЭн "ШнЕер", штопраўда, у дачыненні ягонага нашчадка [[Залман Шнеур]]. Якога, дарэчы, таксама трэба перайменаваць, бо форма "Шнеур" немагчымая. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 17:46, 27 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана згодна з абмеркаваннем. У БелСЭ і БелЭн не знайшоў сам. Калі @[[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] зможа дадаць спасылкі з пазнакамі старонак у тамах, то будзем вельмі ўдзячныя! [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:55, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Onliner.by]] → [[Onliner]] == {{закрыта}} Больш вядомы пад гэтай назвай. А са старой назвы заставіць перасылку. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:16, 15 кастрычніка 2025 (+03) :{{перайменаваць}} згодна з сайтам, менавіта такая ў выдання афіцыйная назва, без дамена. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:22, 29 кастрычніка 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} згодна з сайтам. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:52, 9 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перанесена згодна з абмеркаваннем. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:33, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Элекцыя Viritim]] → [[Electio viritim]] == {{закрыта}} Варта перайменаваць з сумесі кірыліцызаванай польскай і латыні на нешта аднастайнае — або цалкам на лаціне (што вынесена ў загаловак як самае відавочнае), або ўжо па-беларуску (не рызыкну прапанаваць варыянты). У сучасным выбарчым праве падобнае называецца [[Прамыя выбары|прамымі выбарамі]] (то-бок непасрэдныя, не за прадстаўніка на выбары, а непасрэдна за кандыдата на пасаду). Толькі цяпер гэта ўсеагульныя выбары, а тут усеагульна-саслоўныя. Адзіная знойдзеная праз Гугл беларуская крыніца[https://knihi-online.com/duch-casu-jury-viesialkouski.html], дзе ўжываецца слова «вірытым», ускосна дае «выбары ад вірытым», але па-мойму толькі бо аўтар (або арганізатары тых выбараў) не ведалі як гэта па-беларуску называецца ў сучаснасці. Калі ласка, вашы думкі на гэты конт. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 09:21, 20 лістапада 2025 (+03) :мне здаецца, лепш першай назвай выкарыстоўваць лацінскі арыгінал і дадаваць беларускія пераклады па меры ўзнікнення ў крыніцах, а таксама можна ў дужках падаць кароткі пераклад назвы на беларускую з тлумачэннем этымалогіі, як гэта робіцца ў іншых артыкулах. Таму {{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:38, 27 лістапада 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} на лацінскую назву. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:51, 9 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кансэнсус ёсць, нехта ўжо перайменаваў. Лід пажадана палепшыць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:31, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Храм Гроба Гасподняга]] → [[Храм Труны Гасподняй]] == {{закрыта}} Такі варыянт выкарыстоўваецца ў БелЭн; т.7 с.172, т.1, с. 309 --[[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:57, 19 студзеня 2026 (+03) :Тут БЭ можа і не зусім і аўтарытэтнай будзе. Перасылка ёсць і, відаць, трэба яўна напісаць у артыкуле які варыянт дае БЭ. Ёсць традыцыя, беларускія пераклады Новага Запавету, адкуль уласна гэтае паняцце. Пагатоў, труна -- гэта ж пэўны прадмет і тут гаворка не пра яго адназначна. Трэба комплекс крыніц браць і каб усё ж бліжэйшых да хрысціянскай тэматыкі. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 15:32, 24 студзеня 2026 (+03) ::тут хутчэй сапраўды будзе «гроб» па значэнні бліжэй, як польскае «grób». {{не пераймяноўваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:48, 3 лютага 2026 (+03) :::Мо я неяк няправільна шукаю, але слова "гроб" няма ані ў ТСБМ, ані ў ТСЛБМ, ані ў граматычнай базе інстытута мовазнаўства. Адкуль тады браць значэнне? [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:57, 3 лютага 2026 (+03) ::::тут ужо трэба ставіць пытанне па крыніцах у [[Гроб Гасподні|гэтым артыкуле]]. Я не магу знайсці лепшага адпаведніка для беларускай мовы. Не выключаю, што ў рэлігійнай тэрміналогіі слоўнікі могуць адставаць. Да таго ж, гэта досыць дыскусійнае поле па сённяшні дзень. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:04, 3 лютага 2026 (+03) :::::Таксама ў [https://knihi.com/none/Sviataja_Biblija_Novy_Zapaviet_orig.html Новым Запавеце Чарняўскага] бачым гроб, а ў [https://knihi.com/none/Sviataja_Biblija_Novy_Zapaviet_orig.html рэдакцыі 99-га] — магіла. Не выключаю, што гэта не было ініцыятывай самога Чарняўскага. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:28, 3 лютага 2026 (+03) ::::::У Евангеллі Мацвея (разд. 27, 60) выдання Рымска-каталіцкай царквы, 2017, Пераклад Біблейскай Камісіі ::::::пры Бел. Экзархаце РПЦ, перакладзе Сёмухі 2002, А. Бокуна 2023, паўсюдна магіла. А ў рэдакцыі Чарняўскага ад 2017, якая была ўжо пасля смерці аўтара, ужываецца слова «склеп». Усе прыведзеныя варыянты кнігі зручна сабраныя [https://www.biblija.by/online/ тут], як што. ::::::Ёсць падставы прапанаваць паўсюдна замяніць на «Магілу Гасподнюю». [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:41, 3 лютага 2026 (+03) :::::::З пададзенай аргументацыяй згодны, "Магіла гасподня" выглядае найбольш правільным варыянтам. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:25, 14 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Згодна з абмеркаваннем, перакладзена ў адпаведнасці з большасцю перакладаў Бібліі у [[Храм Магілы Гасподняй]] [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:26, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Дамброва Бяластоцка]] → [[Дуброва-Беластоцкая]] == {{закрыта}} Назва, якая шырока выкарыстоўваецца тамтэйшымі беларусамі, сапраўдная нештучная назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:47, 15 студзеня 2026 (+03) : Пане [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]], тут яўна ёсць патрэба глядзець шырэй на рэчы — перадача назваў паселішчаў [[Усходняя Беласточчына|Усходняй Беласточчыны]] датычыць шматлікіх кейсаў. Адзінкавы перанос засведчыць усяго толькі нашую непаслядоўнасць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:31, 15 студзеня 2026 (+03) ::Гэта не адзінкавы перанос. Буду выстаўляць паступова пад нармальныя замацаваныя назвы. Ужо крыху прайшоўся вёскамі Сакольскага павета. Не зусім разумею, адкуль узялася практыка выкарыстоўваць нейкія прыдуманыя для беларускай мовы назвы, гэта так нідзе не робіцца. З тапонімамі Літвы крыху разгроб, цяпер вось будзем Польшчу глядзець. Для значных паселішчаў ёсць крыніцы кшталту Гістарычнага атласа. Для маленькіх глядзець ужыванне ў беларускай прэсе. Дарэчы, менавіта так складаўся тапанімічны даведнік Рапановіча ў Беларусі, які потым стаў асновай для даведніка Лемцюговай. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:06, 15 студзеня 2026 (+03) ::: Праграмная рада тыднёвіка "Ніва" шмат гадоў і паслядоўна падае на яго старонках беларускія назвы паселішчаў, але белвікіпедысты аддаюць перавагу інструкцыі па транслітэрыцыі, гл. напр. у арт. [[Бельск Падляскі]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:11, 15 студзеня 2026 (+03) ::::Гэта вялікая бяда, што калісьці аматары мёртвых інструкцый транслітарацыі дабраліся да тапаніміі і ім ніхто нічога не сказаў па справе. Да таго ж, інструкцыі тычацца назваў, якія не замацаваныя ў мове. Цяпер выпраўляць — вельмі цяжкая праца, але за яе трэба брацца. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:58, 16 студзеня 2026 (+03) ::::: [[Дубічы Цэркеўнэ]], гміна дзе беларусы ў абсалютнай перавазе, еднак трохэ з польскего мувён. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:54, 16 студзеня 2026 (+03) ::::::Але вы падтрымайце іншыя перайменаванні, ці як. Правёў сур’ёзную працу дзеля выпраўлення тапаніміі Падляшша. Хіба ўсе назвы з створаных выправіў. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:02, 14 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перанесена.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:13, 13 сакавіка 2026 (+03) == [[Эсфір (дачка Амінавада)]] → [[Эсфір (дачка Амінадава)]] або [[Эсфір]] == {{закрыта}} Гл. [[Размовы:Эсфір (дачка Амінавада)#Амінадава?|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 19:19, 8 студзеня 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} у [[Эсфір]]: відавочная абдрукоўка. У некаторых моўных версіях ёсць удакладненне - [https://de.wikipedia.org/wiki/Ester_(Bibel) Эсфір (Біблія)], або [https://sk.wikipedia.org/wiki/Ester_(biblick%C3%A1_postava) Эсфір (біблійны персанаж)], аднак старонак неадназначнасці (спасылак на артыкулы пра іншых Эсфір) нават там не знайшоў. І ў нас таксама падобнае ўдакладненне лічу непатрэбным. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:50, 9 студзеня 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} у [[Эсфір]]: няма патрэбы ва ўдакладненні, пагатоў такім, мякка кажучы старамодным :) --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 20:17, 17 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана пад назву [[Эсфір]], а таксама дададзена дадатковая старонка перасылкі. На старонцы размоў асобна адзначана праблема перадачы імя Амінадаў/Абігаіл/... у беларускай. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:52, 3 лютага 2026 (+03) == [[Адольф Гітлер Уунона]] → [[Адольф Уунона]] == {{закрыта}} Асоба афіцыйна змяніла імя ([https://www.telegraph.co.uk/world-news/2025/11/28/namibian-politician-named-adolf-hitler-wins-re-election/ крыніца]). [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 18:36, 28 лістапада 2025 (+03) :{{перайменаваць}}, але важна пакінуць у лідзе ягонае папярэдняе імя, бо яно вельмі медыйнае [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:04, 30 лістапада 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Асоба афіцыйна змяніла імя. Артыкул перайменаваны. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:41, 26 студзеня 2026 (+03) == [[Страдзівары]] → [[Страдывары]] == {{закрыта}} Згодна з БелЭн ([https://knihi.com/none/Bielaruskaja_encyklapiedyja_djvu.zip.html#Bielaruskaja_encyklapedyja.15.djvu_192 т. 15, с. 192]). [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 00:32, 11 студзеня 2026 (+03) :Раз у БелЭн, то {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:59, 19 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перанесена як у крыніцы, перасылка пакінута, бо памылка папулярная і не арфаграфічная. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:02, 23 студзеня 2026 (+03) == [[Анатоль Аляксеевіч Стэпусь]] → [[Анатоль Аляксеевіч Сцепусь]] == {{закрыта}} Напісанне прозвішча ''Сцепусь'' даеца на сайтах [https://mfa.gov.by/be/press/news_mfa/b797e4897c39802e.html МЗС Беларусі], [https://bel.sputnik.by/20170408/dyplamatyya-kultury-u-ehstonii-prahodzic-vystava-belaruskih-mastakou-1028215799.html Sputnik Беларусь], [https://www.sb.by/articles/glytok-pavetra-z-batska-shchyny-estoniya.html СБ Беларусь сегодня] і іншых. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:09, 21 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Памылка ў назве. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:18, 23 студзеня 2026 (+03) {{закрыта}} == [[Руска-турэцкія войны]] → [[Расійска-турэцкія войны]] == У артыкулах вядзецца пра расійска-турэцкія войны, а не пра рускія.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:36, 30 верасня 2025 (+03) :{{перайменаваць}}, згодна з меркаваннем ніжэй [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:04, 1 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:27, 15 студзеня 2026 (+03) == [[Ідзанакі і Ідзанамі]] → [[Ідзанагі і Ідзанамі]] == {{закрыта}} Гл. [[Размовы:Ідзанакі і Ідзанамі|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 11:47, 28 жніўня 2025 (+03) : Вось тут неадназначна, бо можа ў пытаннях вымаўлення аўтар і правы, але ж мы тут заўсёды аддаем перавагу АК. Калі там напісана "Ідзанакі", а іншых прыкладаў у бел АК няма - хутчэй за ўсё назва застанецца. Не падводжу вынік, хачу пачуць што думаюць іншыя ўдзельнікі. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:37, 7 верасня 2025 (+03) ::Я бы пакінуў «Ідзанакі», бо АК, але варта было б адзначыць арыгінальнае вымаўленне з транскрыпцыяй на беларускую. Але ёсць сумневы, што варта перадаваць японскае -gi- ў беларускай як -кі-, бо насамрэч да выбухнога ґ бліжэй к, а не фрыкатыўны г. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:50, 18 верасня 2025 (+03) :{{Не пераймяноўваць}} Усё ж такі перавагу трэба аддаваць беларускім крыніцам. Тым болей, як было зазначана вышэй, бягучы варыянт нельга лічыць памылкай. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:09, 22 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Прыкладаў іншага напісання ў беларускіх аўтарытэтных крыніцах не прыведзена. Артыкул пакінуты пад цяперашняй назвай. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:43, 11 студзеня 2026 (+03) == [[Небаскроб Мэры-Экс]] → [[Сент-Мэры Экс 30]] == {{закрыта}} У цяперашняй назве ўжыта няпоўная назва вуліцы. Варта таксама пазначыць нумар будынка, бо там ёсць і іншыя хмарачосы, напрыклад [https://en.wikipedia.org/wiki/70%20St%20Mary%20Axe Сент-Мэры Экс 70]. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 07:28, 22 лістапада 2025 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:09, 27 лістапада 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Аргументацыя слушная, супраць ніхто не выступаў. Артыкул перайменаваны. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:21, 11 студзеня 2026 (+03) bcgnyci8a35h9dvt6jkgd6wde7alfvj 5135044 5135042 2026-05-02T18:37:48Z Emilia Noah 155537 /* */ 5135044 wikitext text/x-wiki {{Архіў}} == [[Длугасельцы]] → [[Даўгасельцы]] == {{закрыта}} Правільная назва па-беларуску.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:14, 13 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:12, 25 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана згодна з крыніцамі. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:52, 1 мая 2026 (+03) == [[Ласосьна Велька]] → [[Ласосна Вялікая]] == {{закрыта}} Правільная назва па-беларуску.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:12, 14 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:12, 25 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана згодна з крыніцамі. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:52, 1 мая 2026 (+03) == [[Бакалажэва]] → [[Бакаларава]] == {{закрыта}} Чарговы прыклад шкоднай працы ў галіне тапаніміі ў гэтым раздзеле Вікіпедыі. Перанесці пад сапраўдную беларускую назву.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 15:39, 18 студзеня 2026 (+03) :не ўпэўнены, наколькі можна падаваць Гістарычны атлас як адзіную крыніцу для сучаснага напісання. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:09, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Калі сустрэнеце іншае напісанне па-беларуску — можна паспрачацца. Пакуль што ёсць толькі такое, а іншых няма. Ну, дадаў яшчэ адно з гугл-кніг. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:16, 25 сакавіка 2026 (+03) :Крыніцы ёсць, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:53, 30 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана згодна з крыніцамі. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:43, 1 мая 2026 (+03) == [[Вяжанка]] → [[Вежанка]] == {{закрыта}} Чарговае гвалтаванне беларускай тапаніміі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:10, 28 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, але мне здаецца, што лепш даць нейкую больш канкрэтную крыніцу, а не проста пошук у выданні. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:17, 24 сакавіка 2026 (+03) ::падправіў зноску, здаецца вось так выглядае лепей. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:14, 25 сакавіка 2026 (+03) :::У выданні працуе Рэдакцыйная рада, якая ўзгадняе назвы. У Беларусі такім жа чынам складаліся той жа тапанімічны даведнік Рапановіча, ён проста глядзеў напісанні ў беларускіх газетах. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:19, 25 сакавіка 2026 (+03) ::::нам галоўнае тут не скаціцца да ўласнага даследавання. Але ва ўмовах абмежаванасці крыніц, пэўна, без гэтага цалкам не абысціся. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:41, 26 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Уласнага даследвання няма, бо прадстаўлены беларускія крыніцы. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:08, 1 мая 2026 (+03) == [[Сэйны]] → [[Сейны]] == {{закрыта}} Традыцыйная і найбольш распаўсюджаная беларуская назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:30, 17 студзеня 2026 (+03) :Дарэчы, чарговы прыклад шкоднай дзейнасці [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] у справе тапаніміі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:31, 17 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, але глядзі вышэй маю заўвагу па крыніцах [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:06, 25 сакавіка 2026 (+03) :Крыніцы ёсць, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:53, 30 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кансэнсус склаўся. Артыкул перайменаваны. Таксама вельмі прашу пазбягаць акрэслення працы Чаховіча як шкоднай. Мы зыходзім з [[ВП:СУ]]. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:59, 1 мая 2026 (+03) : Дарэчы, паважаны @[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]], паглядзіце яшчэ на артыкул [[Сэйнэнскі павет]]. Якая там правільная назва? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:02, 1 мая 2026 (+03) == [[Семятычы]] → [[Сямятычы]] == {{закрыта}} Традыцыйная і найбольш распаўсюджаная беларуская назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:11, 17 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} + заўвага па крыніцах вышэй [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:07, 25 сакавіка 2026 (+03) :Крыніцы ёсць, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:53, 30 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кансэнсус ёсць. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:54, 1 мая 2026 (+03) == [[Гонёндз]] → [[Ганёндз]] == {{закрыта}} Традыцыйная беларускай назва. Замацаваная ў тым ліку ў нашай Вікі, гл. [[Пётр з Ганёндза]].--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:05, 16 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} + заўвага па крыніцах вышэй [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:08, 25 сакавіка 2026 (+03) :Крыніцы ёсць, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:54, 30 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць кансэнсус. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:51, 1 мая 2026 (+03) == [[НТБ]] → [[НТВ]] == {{закрыта}} Як і RussiaToday і іншыя каналы і гандлёвыя маркі, мусяць перадавацца ў арыгінале без перакладу. Для дадзенага канала я не бачу нідзе беларусізаванай версіі назвы, нават для беларускага аддзялення, таму мусім пакідаць расейскую версію. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:51, 25 красавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, бо згодны з аргументацыяй. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:57, 26 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул перайменаваны згодна з аргументамі. Перасылка захавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:33, 1 мая 2026 (+03) == [[Хвалебная рэвалюцыя]] → [[Слаўная рэвалюцыя]] == {{закрыта}} Згодна з БелЭн ([https://archive.org/details/bel-enc-be/Bielaruskaja_encyklapedyja.14/page/510 т. 14, с. 510]). [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 17:50, 6 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} згодна з аўтарытэтнай крыніцай. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 12:19, 7 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, АК [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:14, 24 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кансэнсус ёсць, АК ёсць. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:52, 25 красавіка 2026 (+03) == [[Збігнеў Бжазінскі]] == {{закрыта}} Чаму прозвішча Бжазінскі напісана з літарай «а»? Арыгінальнае напісанне прозвішча ({{lang-pl|Brzeziński}}) з літарай «e», па-беларуску з літарай «э» – Бжэзінскі? [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 18:31, 14 сакавіка 2026 (+03) :відаць, аканне паспрабавалі перадаць. Для польскіх імёнаў нібы так, мусім захаваць ненаціскную э. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:11, 24 сакавіка 2026 (+03) :: Гэта не так, большасць галосных гукаў польскай мовы ([i], [y], [u], [e], [o], [a]) не змяняюцца пад націскам. Глядзіце тут: [https://tutpl.ru/2-2-glasnye-zvuki.html] [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 19:13, 24 сакавіка 2026 (+03) :{{Не пераймяноўваць}}, пра яго ёсць артыкул у [https://knihi.com/none/Bielaruskaja_encyklapiedyja_djvu.zip.html#Bielaruskaja_encyklapedyja.03.djvu_138 БелЭн], там пададзена такая формы. Шкада, што ў самім артыкуле пра гэта аніякай згадкі. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 10:09, 7 красавіка 2026 (+03) ::{{зроблена}} [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 13:20, 13 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Застаўляем старую назву згодна з [https://knihi.com/none/Bielaruskaja_encyklapiedyja_djvu.zip.html#Bielaruskaja_encyklapedyja.03.djvu_138 БелЭн]. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:50, 25 красавіка 2026 (+03) == [[Гміна Радзівілаўка]] → [[Радзівілаўка]] == {{закрыта}} Артыкул пра вёску, не пра гміну. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 20:04, 20 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}. Сапраўды, не гміна, а вёска. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 20:36, 20 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:11, 24 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}. Згодны з аргументамі намінатара [[Удзельнік:Duntsov|Duntsov]] ([[Размовы з удзельнікам:Duntsov|размовы]]) 08:14, 24 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Відавочная памылка. Выпраўлена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:44, 25 красавіка 2026 (+03) == [[Аўдыя]] → [[Аўдыа]] == {{закрыта}} Паводле правіл сучаснай арфаграфіі, спалучэнне галосных "іо" перадаецца як "іа" на канцы запазычаных слоў, напрыклад: Токіа, адажыа, трыа, партфоліа, капрычыа, сальфеджыа, імпрэсарыа і г. д. --[[Удзельнік:Buchienvaldycz|Buchienvaldycz]] ([[Размовы з удзельнікам:Buchienvaldycz|размовы]]) 20:45, 18 верасня 2025 (+03) :{{не пераймяноўваць}} такой лексемы і словаўтваральнай адзінкі няма. Ёсць варыянты «аўдыё-» і «аўдыя-», як і з радыё-/радыя- (тут нават розніца ў значэннях ёсць) і інш. Ёсць ужо ўжыванне «аўдыя», па аналогіі з «медыя», паходзіць з англамоўнай практыкі, як я разумею, даволі свежае словаўжыванне. Таксама ўлічвайце, што мы маем справу з абстрактным тэрмінам, гэта вельмі істотна. Даволі складаны выпадак, у якім дакладна нельга арыентавацца выключна на правілы, нам прыходзіцца арыентавацца на практыку словаўжывання і словаўтварэння. Апошнім часам нібыта складваецца кансэнсус вакол «аўдыя» ў тэрмінолагаў. Падрабязна аргументацыю раскрыць не магу, але тут хутчэй за ўсё сумесь практыкі з тым фактам, што гэта вельмі шырокае, абстрактнае паняцце. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:41, 18 верасня 2025 (+03) :{{не пераймяноўваць}} якраз паводле апошніх змяненняў пішацца аўдыя-. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:45, 26 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Датычна ўжывання слова «Аўдыя» існуе пэўны навуковы кансэнсус, які мы таксама пожам пабачыць [https://daviedka.bnkorpus.info/5-audyjavizualny/ вось тут]. Згодна з кансэнсусам у Вікі, а таксама ўжываннем слова па за межамі — прынята рашэнне заставіць форму «Аўдыя» ў якасці асноўнай. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 22:34, 19 красавіка 2026 (+03) == [[Лявон Бароўскі]] → [[Леан Бароўскі]] == {{закрыта}} Палепшаючы старонку, спадарства, я знайшоў асобны артыкул у [[ЭГБ]] за подпісам Уладзіміра Конана. Там гісторык літаратуры названы Леанам (яго польскае імя — Leon). У мяне пытанне да супольнасці, як правільна будзе. Ці мы называем усіх, а не толькі беларусаў Лявонамі альбо ўсё-ж такі пішам у артыкулах пра палякаў менавіта Леан. [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Размовы з удзельнікам:Антон 740|размовы]]) 01:54, 26 жніўня 2025 (+03) :Не адаптоўваем польскія імёны пад беларускія варыянты, калі такога няма ў крыніцах. Калі нідзе няма Лявона, то няма чаго абмяркоўваць і трэба перайменаваць як у АК. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 02:54, 26 жніўня 2025 (+03) ::[https://philosophy.by/wp-content/store/history-of-philosophic-thought-vol-4.pdf Тут] і [https://studfile.net/preview/5440056/ тут] выкарыстоўваецца форма Лявон. У БелЭн аднак Леан. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 01:17, 27 жніўня 2025 (+03) : {{супраць}}. Шасцітомнае выданне «Гісторыя філасофскай і грамадска-палітычнай думкі Беларусі», падрыхтаванае Інстытутам філасофіі НАН Беларусі, — аўтарытэтная крыніца. Там напісана: Лявон Бароўскі. Шэсць старонак у чацвёртым томе прысвечаны Л. Бароўскаму і яго дзейнасці. Выданне 2017 года, у аўтарскі калектыў У. М. Конан таксама ўваходзіць. "Леан Бароўскі" выкарыстоўваецца ў першым томе Энцыклапедыі гісторыі Беларусі, выдадзеным у 1993 годзе, і ў другім томе Беларускай энцыклапедыі, выдадзеным у 1996 годзе. Выкарыстанне "Леан" у дадзеным выпадку можна лічыць састарэлым. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:45, 27 жніўня 2025 (+03) :Лявона мусім пакінуць, бо ёсць шмат дзе, але ці асноўным найменнем -- пытанне. Гэта тычыцца амаль усіх Леанаў, што з абшараў сучаснай Беларусі або неяк, на думку аўтараў, датычаць беларускасці. Тым часам як у іх саміх ідэнтычнасць было польскай і імя адпаведна Леан. Як мне здаецца, гэта ўжо беларускі перакос, які наследуе расійскую традыцыю ўсё перайначваць. Яны як пачалі з 1772 года, так і да 1917 года такую практыку мелі -- Юзаф, сын Тадэвуша, аказваўся Іосіфам Фамічом -- у жыцці ніколі так не назваўся, але ў афіцыйных паперах па-руску мусіў пісацца так, часам не паслядоўна. То трэба нейкую палітыку на гэты конт выпрацаваць, што асноўным "Лявон" рабіць, калі ёсць сведчанні, што сам ён карыстаўся такім імем хоць эпізадычна. У астатніх выпадках, для асоб з польскай ідэнтычнасцю -- "Леан". І з іншымі імёнамі таксама. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:30, 5 кастрычніка 2025 (+03) ::Да гэта ж пытання. Даем паўстанку 1863 года ў расійскай традыцыі -- [[Марыя Мацвееўна Ямант|Марыяй Мацвееўнай Ямант]]. А яе брат Юзаф у гэтай самай традыцыі быў Іосіфам Мацвеевічам Ямантам, добра, хоць артыкул пра яго так не названы, толькі даведкава даецца такі варыянт. Чорны жарт і не меней. У нас шмат такога, бо нешта бралася з даведніка "Асветнікі..." і падобных, а туды трапіла часам папросту з Бракгаўза і Эфрона, а то і са спраў і папер карнікаў таго паўстання. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:47, 8 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хоць форма «Леан» з’яўляецца больш дакладнай транслітарацыяй польскага імя Leon і сустракаецца ў энцыклапедычных выданнях 1990-х гадоў (ЭГБ, БелЭн), у сучаснай беларускай навуковай літаратуры назіраецца вяртанне да формы «Лявон». Вырашальным аргументам тут выступае шасцітомнае выданне «Гісторыя філасофскай і грамадска-палітычнай думкі Беларусі» (2017), падрыхтаванае НАН Беларусі, дзе выкарыстоўваецца варыянт «Лявон Бароўскі».<br /><br />Паколькі Вікіпедыя павінна абапірацца на найбольш актуальныя аўтарытэтныя крыніцы, цяперашняя назва захоўваецца. Пры гэтым у першым сказе артыкула мыабавязкова пазначаем арыгінальнае польскае напісанне і варыянт «Леан» як раўнапраўны для пошуку. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 22:06, 19 красавіка 2026 (+03) == [[Савецка-фінляндская вайна (1939—1940)]] → [[Зімовая вайна]] == {{закрыта}} Аргументы наступныя: # Існуе сучасная беларускамоўная крыніца (перакладная) з назвай Зімовая вайна. Яна адзначана ў артыкуле побач з назвай. # «Зімовая» больш кароткая і запамінальная назва, якая перадае сутнасць вайны і не перасякаецца з іншымі артыкуламі. # Існуе артыкул [[Савецка-фінская вайна (1941—1944)]], чыя назва канфліктуе з «савецка-фінляндскай», і такім чынам патрабуе ўніфікацыі і дадатковага абмеркавання, якое на расійскай вікі, адкуль і ўзятая назва, цягнецца гадамі і ніяк не скончыцца. Замена назвы на «зімовую» здымае гэтую праблему. Калі няма адназначна больш аўтарытэтных ці папулярных беларускамоўных крыніц, якія б карысталіся назвай «савецка-фін(лянд)ская», — прапаную перайменаваць. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 16:51, 24 лютага 2025 (+03) :я так разумею, што савецка-фінская — гэта больш назва сучасная вайне, і яна не зусім карэктная ў тым плане, што прыметнік «фінскі» ўтвораны ад фінаў, а не Фінляндыі. То бок вайна не з дзяржавай, а народам. Па перайменаванні {{слабое за}}, бо сапраўды ў іншых моўных раздзелах ужываецца гэтая назва і я сам нібы ўпершыню пра гэтую вайну пад такой назвай даведваўся. Але трэба паглядзець, чаму ў рувікі такую назву ўзялі, можа ёсць нейкая аргументацыя. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:53, 24 лютага 2025 (+03) : Падтрымаю, так як гэта назва больш распаўсюджана ў літаратуры. Таксама падтрымаю перайменаванне вайны 1941—1944 гадоў у адпаведнасці са Скарнікам ([https://www.skarnik.by/tsbm/89464]) і Verbum ([https://verbum.by/tsbm/finliandski], [https://verbum.by/?q=%D1%84%D1%96%D0%BD%D1%81%D0%BA%D1%96])[[Удзельнік:DBatura|DBatura]] ([[Размовы з удзельнікам:DBatura|размовы]]) 02:29, 25 лютага 2025 (+03) :Мяркую, што тут канкрэтнасць мусіць пераважаць над умоўнай распаўсюджанай назвай. Гэта не "стогадовая вайна" ўсё-такі. "Зімовая вайна" мала чаго скажа выпадковаму чытачу а нат інтарэсанту, тады як "сав. — фін." — скажа (падкажа). Я б і сав.-фінскую, якая частка ІІ Сус-е перайменаваў бы ў сав.-фінляндскую, нягледзячы на крыніцы, бо састарэлае, няправільнае словаўжыванне, але ляд з ім. Відаць, буду супраць… ("Відаць" і шматкроп’е — бо не на сто адсотак пэўны). [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:22, 25 лютага 2025 (+03) :: Тут хіба залежыць ад кантэксту. Калі ідзе пералік войнаў розных часоў паміж рознымі краінамі, то згодны, што «зімовая» вайна не кажа яўна ні пра тое, якія краіны ваявалі, ні пра тое, у якія гады адбывалася вайна, таму патрабуе ўдакладнення. З іншага боку, калі кантэкст ужо ёсць, напрыклад гэта артыкул ці раздзел пра Фінляндыю, назва «Савецка-фін(лянд)ская вайна (1939—1940)» падаецца мне занадта грувасткай і шаблоннай. У такім выпадку карацейшая і ямчэйшая назва, што апісвае характар вайны, можа быць больш дарэчнай і запамінальнай. Для артыкула такі кантэкст як бакі канфлікту як раз даецца ў прэамбуле, таму заблытацца будзе цяжка. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 08:15, 1 сакавіка 2025 (+03) :::Я згодны, вядома, пра кантэкст (трудна было б быць не згодным). Але што да наймення артыкула, то выяўленасць кантэксту, пададзенага ў прэамбуле, нмд спрэчна. Таму я за "разгорнутую" назву, у целах артыкулаў можа ужывацца (і часта больш пасавацьме) "Зімовая вайна", але для "сініх спасылак" не трэба такое назвы асн. артыкула (не кажучы пра то, што е такая зьява як рэдырэкт, які гэтага разу абсалютна патрэбны — праверыў, цікава, што ніхто яшчэ не зрабіў…) [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 23:27, 12 сакавіка 2025 (+03) :"Ва ўсім свеце" гэта вайна (1939-1940) называецца зімовай, а наступная (1941-1944) — працяг вайны. Як так разумею, гэта фінскі погляд, то бок погляд на падзею з боку Фінляндыі і ейнай гісторыі, які прыняты ў Еўропе. Але прапаную пакінуць савецка-фінляндская вайна ў абодвух выпадках (ясна, што разводзім з дапамогай дат), таму што такая назва поўнасцю акрэслівае сутнасць гэтай вайны. Плюс пераназыванне можа адкрыць скрыню Пандоры, бо іншыя ваенныя кампаніі Другой сусветнай у свеце таксама называюцца не так, як прынята ў нашай гістарыяграфіі. Але ў сам артыкул можна дадаць дадатковую назву "Зімовая вайна" і "Працяг вайны" адпаведна. --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 13:11, 28 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Па выніках абмеркавання прынята рашэнне не пераймяноўваць артыкул. Нягледзячы на тое, што назва «Зімовая вайна» з’яўляецца агульнапрынятым міжнародным гістарыяграфічным тэрмінам і сустракаецца ў сучасных беларускамоўных крыніцах, яна ўсё яшчэ саступае апісальнай назве «Савецка-фінляндская вайна» ў плане інфарматыўнасці для шырокага кола чытачоў. Падчас дыскусіі ўдзельнікі адзначылі, што апісальная назва адназначна акрэслівае бакі канфлікту, што з’яўляецца важным для энцыклапедычнага рэсурсу. Аргументы за ўніфікацыю з еўрапейскай традыцыяй і скарачэнне назвы былі прызнаныя важкімі і мы павінны іх улічваць. Паколькі сярод удзельнікаў не было дасягнута відавочнага кансэнсусу на карысць змены назвы, артыкул застаецца пры цяперашнім найменні. Пры гэтым назва «Зімовая вайна» павінна быць абавязкова пазначана ў прэамбуле як раўнапраўная, а таксама выкарыстоўвацца як перанакіраванне. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:05, 12 красавіка 2026 (+03) == [[Ева Грын]] → [[Эва Грэн]] == {{закрыта}} Ніякаю транскрыпцыяй гэта не "асвячаецца", "традыцыі" ў беларускай — няма. Як і жаднымі каламбурамі, ужытымі акторкаю, існае напісанне не можа апраўдвацца. Проста калька з расійскае мовы (дзе, як часта бывае, увайшло ў абыходак праз абмылковае прачытанне). Што да Евы — Эвы, то чаго ж у нас другія Эвамі могуць быць, а от Грэн, дык толькі Евай чамусьці? [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 21:39, 19 лютага 2025 (+03) : Ок, а чаму Грэн, а не Грын? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 04:51, 20 лютага 2025 (+03) ::Таму што францужанка, таму што транскрыпцыя, таму што на радзтме яе так завуць, таму што сама сябе ў роднай мове так называе. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:24, 25 лютага 2025 (+03) : {{Не пераймяноўваць}}. "Green" на англійскай і французскай мовах гучыць як "Грын" і перакладаецца як "Грын". [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:12, 20 лютага 2025 (+03) ::На французскай сапраўды чытаецца падобна на «Эва́ Ґрэн». Паходжанне ў яе не англійскае, а шведскае, і там чытаецца як «Ѣ́ва Ґрен» (там на пачатку мусіць быць гук як у слове «б'''е'''раг»). Таму я хутчэй пагаджуся наконт прозвішча, што там лагічней перадаваць як «Грэн», а вось наконт імя не ўпэўнены, мне падаецца, што тут усё ж Ева мусіць быць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:06, 20 лютага 2025 (+03) :::вось бачу прыклады са шведскай [[Ева Боніер]] і іншыя паслядоўна ў нас «Ева». З французскай вядомая карціна [[Ева (карціна)|Ева]] і жанчыны [[Ева Жалі]] і некаторыя іншыя. Імя «Эва» бачу, што ўжываем у іспанскай, польскай і некаторых яшчэ мовах. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:20, 20 лютага 2025 (+03) :::: Сп. Eva Green — французская актрыса, якая жыве ў Вялікабрытаніі. [https://www.youtube.com/watch?v=rKUs7xk8szY Тут] яна кажа, што яна францужанка. Вось [https://www.youtube.com/watch?v=dL4G-LMtlLk тут] і [https://www.youtube.com/watch?v=MzShQmUxerk тут] яе называюць ''Грын'', у першым відэа — у яе прысутнасці. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:07, 22 лютага 2025 (+03) :::::дык вядома, чалавек з вуліцы англамоўны пабачыць прозвішча «Green» і адразу прачытае як Грын, але гэта ж не мяняе арыгінальнага прачытання імя. Такое прачытанне ў англійскай яшчэ можна дапусціць, бо прозвішча германскае, могуць адаптоўваць пад свой манер. Але ўвогуле, калі вашае прозвішча неяк перакручваюць усе замежнікі гэта ж яшчэ не азначае, што так і трэба. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:05, 22 лютага 2025 (+03) :::::Ад таго, што хтосьці некуды пераехаў, ён не становіцца нараджэнцам тых зямель. Расійцы мяне Серґеем абзывалі, Сяргеем я, нат пераехаўшы ў Расію, з гэтага быць не перастаў бы. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:30, 25 лютага 2025 (+03) :::::Зілазні, які ў Штатах нарадзіўся і тае польскае і не нюхаў, у нас (у ВП няма — упушчэнне) Жа/элязны вечна — традыцыя нібыта! А тут чалавека не ў англіскамоўнай краіне народжанага пераназываць па-англійску — зноў традыцыя? Дык мо прызнаемся ў такім разе, што "традыцыі" толькі з расійскае мовы ды годзе? Чы мо пастараемся свае моўныя рабіць, не партаючы імёнаў прытым, бо ад ВП і ў беларускай ужыванне паціху "традыцыйнае" наявіцца? [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:38, 25 лютага 2025 (+03) ::::Што да Боніер і некат. інш. — магчыма такое ўжыванне праз крыніцы (злізанае з рас-е), што да стасоўна новых персаналіяў — трэба разглядаць і, магчыма, пераймяноўваць. Кожнага разу асобна, звесна. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:43, 25 лютага 2025 (+03) ::::Дарэчы, скончыцца з гэтым — як бы ні… выносіцьму францужанак (новых прынамсі), бо Ева заміж Эва́ — абы што. А за францужанкамі мо і другіх нацый кабеты прыспеюць. Адамаў усё адно няма з імі побач. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 10:17, 20 красавіка 2025 (+03) :::А Перон чамусьці Эва ў нас, ды й другіх Эў багата. Палячкі, скажам, Эвы, а францужанка — Ева? Біблійная Ева — ок (хоч і тут варыянты магчымы). [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:27, 25 лютага 2025 (+03) ::На французскай як Грын? От дзіва дзіўнае! [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:25, 25 лютага 2025 (+03) : З беларускага толькі пабачыў "Еву Грын" у [[Наша Ніва (1991)|НН]]: [https://nashaniva.com/311360]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:43, 6 жніўня 2025 (+03) ::тут хутчэй ад няведання. Але, думаю, варта будзе пакінуць заўвагу, што можна сустрэць такую версію [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 02:57, 26 жніўня 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} На англійскай вікі пазначана вымаўленне паводле IPA "French: [eva ɡa.ɛl ɡʁeːn]; Swedish: [ˈêːva ˈɡreːn]", так што карэктней будзе "Грэн". Наконт Ева/Эва - няма традыцыі з найменнем канкрэтна гэтай асобы, таму абапіраемся на тое, што бліжэй арыгіналу - Эва. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 15:16, 19 студзеня 2026 (+03) : {{не пераймяноўваць}} Цяперашні варыянт больш распаўсюджаны, але французскі можна прапісаць у прэамбуле.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:17, 13 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} прозвішча, {{Не пераймяноўваць}} імя. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 01:34, 26 сакавіка 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Падчас абмеркавання ўдзельнікі прыйшлі да згоды, што цяперашняя форма «Грын» з’яўляецца вынікам памылковай асацыяцыі з англійскім словам green. На самой справе прозвішча актрысы мае шведскае паходжанне і паходзіць ад шведскага слова gren. У шведскай мове яно вымаўляецца як [ɡreːn], а ў французскай (роднай мове актрысы) — як [ɡʁɛn]. Лачіным будзе перайменаваць прозвішча ў «Грэн»<br /><br />Што датычна імя, дык тут адназначнага кансэнсусу наконт змены на «Эва» дасягнута не было. Добрыя заўвагі з двух бакоў. Прынята рашэнне пакінуць імя ў традыцыйным/кансэнсусным для Вікі напісанні. Калі будуць новыя аргументы — можна зноў адкрыць гэтую тэму.<br /><br />Ранейшая назва «Ева Грын» захаваецца як перанакіраванне. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:29, 12 красавіка 2026 (+03) == [[Каханне і галубы]] → [[Любоў і галубы]] == {{закрыта}} [[Вікіпедыя:Да_выдалення#Каханне_і_галубы|Прапануецца]] перайменаваць. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:49, 17 верасня 2025 (+03) :уласна, мая прапанова, таму мой голас {{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 11:31, 17 верасня 2025 (+03) : СМІ (а часам адно і тое ж смі) пішуць як "любоў" [https://www.zviazda.by/sites/default/files/pdf/2015/07/28lip-1.indd_.pdf], так і "каханне" [https://zviazda.by/editions/news/yak-vyadomaya-kinagistoryya-kakhanne-i-galuby-mozha-vyglyadats-na-teatralnay-stsene/]. Трэба паглядзець што там з АК. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:31, 20 верасня 2025 (+03) ::калі няма больш-менш трывалай формы, мне здаецца, трэба глядзець на змест і сэнс назвы. Мне здаецца, што больш шырокае «любоў» лепш перадае атмасферу, змест фільма. Там рамантычны складнік моцны, але там яшчэ і сям’я вельмі важная прынамсі, і нават я бы так сказаў, што там, па маіх успамінах, важны канфлікт сям’і і кахання, дзе выхадам з’яўляецца любоў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:03, 21 верасня 2025 (+03) ::: Т. В. Пешына ў артыкуле пра рэжысёра ў БЭ т. 11 піша «Каханне і галубы». --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:37, 21 верасня 2025 (+03) ::::Калі ў БЭ ёсць, то лепей пакінуць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:19, 13 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Можа і спрэчна, але нібы ў АК больш перавага слову «каханне» тут, таму версію з «любоў» зрабіў перасылкай проста. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:24, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Царква Святога Доната]] → [[Царква Святога Даната]] (або: [[Святы Данат Задарскі]] → [[Святы Донат Задарскі]]) == {{закрыта}} Гл. [[Размовы:Царква Святога Доната#Правапіс імя|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 11:22, 10 верасня 2025 (+03) :Я так разумею, што трэба арыентавацца на арыгінал імя Donatus на лаціне для імя чалавека, а не на сучаснае прачытанне на харвацкай. Адносна будынку, здаецца ў нас прынята ўтвараць назвы ад імя, а не транскрыбіраваць з мясцовай назвы. Таму я за тое, каб {{перайменаваць}} артыкул пра царкву. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:47, 18 верасня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Абмеркаванне павісла, таму перайменаваў. Я не эксперт у лаціне, але нібы па правілах у слове Donatus ідзе націск на «a». Таму, кіруючыся гэтым і аргументацыяй вышэй, зрабіў усё ў адпаведнасці з гэтым вымаўленнем. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:22, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Януш Валуш]] → [[Януш Валусь]] або [[Януш Валюсь]] == {{закрыта}} Гл. [[Размовы:Януш Валуш|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 11:47, 28 жніўня 2025 (+03) :згодны. Бліжэй нібыта «Ва́люсь» [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:52, 18 верасня 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} Паводле польска-беларускай практычнай транскрыпцыі мае быць "Валюсь". [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:49, 27 лістапада 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана ў [[Януш Валюсь]]. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:13, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Ілукстэ]] → [[Ілукшта]] == {{закрыта}} Традыцыйная назва, раз пераймяноўваем літоўскія і украінскія гарады, то будзе паслядоўна па ўсіх бегчы, калі канечне традыцыйная назва сапраўды функцыянуе ў беларускай шырэй, чым сучасная. У Google Scholar Ілукшта 3 разы сустракаецца, Ілукстэ — 2, можна яшчэ крыніц пашукаць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:00, 24 сакавіка 2025 (+03) :{{перайменаваць}} Але ўвогуле, трэба сістэмная праца з назвамі Латвіі, бо ізноў пануе савецкая практыка, а беларуская традацыя адкідаецца.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:04, 28 сакавіка 2025 (+03) :{{не пераймяноўваць}} Выключэнне было зроблена для горада Вільня, усё астатняе мусіла быць аформлена ў выглядзе дапаўнення да правіл наймення артыкулаў, каб азначыць межы прымянення, але яго не з'явілася дагэтуль - кожны ўдзельнік трымае ў галаве нейкае сваё правіла наймення літоўскіх тапонімаў і межы прымянення гэтых правіл. Не трэба гэты сыры прадукт распаўсюджваць далей да фармальнага афармлення зразумелых правіл. --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 20:20, 1 красавіка 2025 (+03) :{{перайменаваць}}, якія "выключэнні"? Гэта ж нават на слых умоўна "я чуў", а крыніцы прывялі ўжэ. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 11:42, 11 красавіка 2025 (+03) :таксама звяртаю ўвагу, што пасля перайменавання, варта будзе падняць пытанне пра назву горада [[Даўгаўпілс]] і патэнцыйна іншых населеных пунктаў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:34, 21 лістапада 2025 (+03) ::Пераназывайце ўжо і закрывайце абмеркаванне. Год вісіць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:18, 13 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Большасць выказалася «за», таму перайменаваў. Заўважу, што гэта ўсё ўказвае на тое, што пасля перайменавання НП у Літве будзе паслядоўным пераймяноўваць многія населеныя пункты ўва ўсіх суседніх краінах калі ёсць традыцыйная функцыянальная беларуская назва, зафіксаваная ў АК. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:07, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Рональд Коўз]] → [[Рональд Коўс]] == {{закрыта}} Прозвішча чытаецца як [kəʊs]. І ў нашай [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя|сістэме транскрыпцыі]], і ў [[:ru:Англо-русская практическая транскрипция|сістэме]] ад ру вікі, гук [s] заўсёды перадаецца як «с». Літара «з» — паўстаў імаверна ад няправільнага прачытання імя раней у рускай мове. Калі ў нас няма АК з Коўз, то прапаную перайменаваць. Дарэчы на вымаўленне слова ў беларускай мове напісанне не ўплывае, гэта чыста выпраўленне для паслядоўнасці менавіта пісьма. — [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:21, 22 студзеня 2025 (+03) : "З" тут яўна артэфакт няправільнае расійскае перадачы (як які-небудзь гішпанскі Радрыгез умоўна), таму не мусіць існаваць. {{перайменаваць}} [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:00, 19 лютага 2025 (+03) :{{Каментарый}} Не можа быць Коўс, гэта супярэчыць правілам: Гук [у] не чаргуецца з [ў] у запазычаных словах, якія заканчваюцца на -ум, -ус --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 12:33, 28 сакавіка 2025 (+03) ::У арыгінале «Coase» — гэта этымалагічна не ёсць -ус. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:06, 28 сакавіка 2025 (+03) :::Мы прымяняем правілы да беларускай транслітарацыі, а не да арыгінальнай назвы. --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 20:55, 1 красавіка 2025 (+03) ::::Вы не правы тут. Гэта правіла тычыцца іменна лацінскіх канчаткаў. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 11:24, 11 красавіка 2025 (+03) :::::Не толькі лацінскіх канчаткаў: страус, соус. [[Удзельнік:Burzuchius|Burzuchius]] ([[Размовы з удзельнікам:Burzuchius|размовы]]) 22:08, 13 красавіка 2025 (+03) ::::::Страус, соус. Я, само-сабою, няправільна выказаўся, недакладна — не канчаткаў як такіх а фіналяў. Так, страус і г. д., але ж вы пэўна зразумелі, што гэтта вялося іменна пра лацінскія канчаткі, фіналі ў словах з другіх моў тут ні пры чым. (У Правілах пра -ум, -ус акурат пра іх, пра лаціну, гэта калі здаровы глузд не выкідваць на абочыну; так дык Правілы наагул слаба распрацаваныя) [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 06:02, 20 красавіка 2025 (+03) ::Падтрымаю варыянт з "Коус". Самому гэтае правіла падаецца дзіўным, але як ні круці, сказана проста "у запазычаных словах, якія заканчваюцца на -ум, -ус", без удакладнення паходжання. Маем, зрэшты, [[Штраус]], дзе прозвішча хіба не лацтнскае. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:20, 22 снежня 2025 (+03) :{{перайменаваць}} у «Коус». [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 17:54, 13 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} Сістэмная перадача ў беларускай мове.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:16, 13 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Выглядае на тое, што кансэнсус склаўся бліжэй да формы «Коус», таму перайменавана пад такую форму. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:59, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Шнеўр Залман з Лядаў]] → [[Шнеер Залман з Лядоў]] == {{закрыта}} У тапоніме націск падае на канчатак, граматычная база дае два варыянты роднага склону: Лядоў і Ляд. Імя прапаную перадаваць з ідыша, Шнеер ці Шнэер.--[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 22:07, 10 верасня 2025 (+03) :наконт прозвішча згодны, наконт імя — не магу пацвярдзіць, бо слаба чытаю на ідышы і няма версіі з агаласоўкамі пад рукой. Нямецкая вікі падае версія Schneur (Шнэур), хіба на ідышы не мусіць быць так жа? [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:00, 11 верасня 2025 (+03) :у польскім вікіслоўніку, напрыклад [[:pl:wikt:שניאור]] -[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 15:17, 15 верасня 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} У БелЭн і БСЭн "ШнЕер", штопраўда, у дачыненні ягонага нашчадка [[Залман Шнеур]]. Якога, дарэчы, таксама трэба перайменаваць, бо форма "Шнеур" немагчымая. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 17:46, 27 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана згодна з абмеркаваннем. У БелСЭ і БелЭн не знайшоў сам. Калі @[[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] зможа дадаць спасылкі з пазнакамі старонак у тамах, то будзем вельмі ўдзячныя! [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:55, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Onliner.by]] → [[Onliner]] == {{закрыта}} Больш вядомы пад гэтай назвай. А са старой назвы заставіць перасылку. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:16, 15 кастрычніка 2025 (+03) :{{перайменаваць}} згодна з сайтам, менавіта такая ў выдання афіцыйная назва, без дамена. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:22, 29 кастрычніка 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} згодна з сайтам. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:52, 9 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перанесена згодна з абмеркаваннем. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:33, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Элекцыя Viritim]] → [[Electio viritim]] == {{закрыта}} Варта перайменаваць з сумесі кірыліцызаванай польскай і латыні на нешта аднастайнае — або цалкам на лаціне (што вынесена ў загаловак як самае відавочнае), або ўжо па-беларуску (не рызыкну прапанаваць варыянты). У сучасным выбарчым праве падобнае называецца [[Прамыя выбары|прамымі выбарамі]] (то-бок непасрэдныя, не за прадстаўніка на выбары, а непасрэдна за кандыдата на пасаду). Толькі цяпер гэта ўсеагульныя выбары, а тут усеагульна-саслоўныя. Адзіная знойдзеная праз Гугл беларуская крыніца[https://knihi-online.com/duch-casu-jury-viesialkouski.html], дзе ўжываецца слова «вірытым», ускосна дае «выбары ад вірытым», але па-мойму толькі бо аўтар (або арганізатары тых выбараў) не ведалі як гэта па-беларуску называецца ў сучаснасці. Калі ласка, вашы думкі на гэты конт. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 09:21, 20 лістапада 2025 (+03) :мне здаецца, лепш першай назвай выкарыстоўваць лацінскі арыгінал і дадаваць беларускія пераклады па меры ўзнікнення ў крыніцах, а таксама можна ў дужках падаць кароткі пераклад назвы на беларускую з тлумачэннем этымалогіі, як гэта робіцца ў іншых артыкулах. Таму {{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:38, 27 лістапада 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} на лацінскую назву. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:51, 9 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кансэнсус ёсць, нехта ўжо перайменаваў. Лід пажадана палепшыць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:31, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Храм Гроба Гасподняга]] → [[Храм Труны Гасподняй]] == {{закрыта}} Такі варыянт выкарыстоўваецца ў БелЭн; т.7 с.172, т.1, с. 309 --[[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:57, 19 студзеня 2026 (+03) :Тут БЭ можа і не зусім і аўтарытэтнай будзе. Перасылка ёсць і, відаць, трэба яўна напісаць у артыкуле які варыянт дае БЭ. Ёсць традыцыя, беларускія пераклады Новага Запавету, адкуль уласна гэтае паняцце. Пагатоў, труна -- гэта ж пэўны прадмет і тут гаворка не пра яго адназначна. Трэба комплекс крыніц браць і каб усё ж бліжэйшых да хрысціянскай тэматыкі. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 15:32, 24 студзеня 2026 (+03) ::тут хутчэй сапраўды будзе «гроб» па значэнні бліжэй, як польскае «grób». {{не пераймяноўваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:48, 3 лютага 2026 (+03) :::Мо я неяк няправільна шукаю, але слова "гроб" няма ані ў ТСБМ, ані ў ТСЛБМ, ані ў граматычнай базе інстытута мовазнаўства. Адкуль тады браць значэнне? [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:57, 3 лютага 2026 (+03) ::::тут ужо трэба ставіць пытанне па крыніцах у [[Гроб Гасподні|гэтым артыкуле]]. Я не магу знайсці лепшага адпаведніка для беларускай мовы. Не выключаю, што ў рэлігійнай тэрміналогіі слоўнікі могуць адставаць. Да таго ж, гэта досыць дыскусійнае поле па сённяшні дзень. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:04, 3 лютага 2026 (+03) :::::Таксама ў [https://knihi.com/none/Sviataja_Biblija_Novy_Zapaviet_orig.html Новым Запавеце Чарняўскага] бачым гроб, а ў [https://knihi.com/none/Sviataja_Biblija_Novy_Zapaviet_orig.html рэдакцыі 99-га] — магіла. Не выключаю, што гэта не было ініцыятывай самога Чарняўскага. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:28, 3 лютага 2026 (+03) ::::::У Евангеллі Мацвея (разд. 27, 60) выдання Рымска-каталіцкай царквы, 2017, Пераклад Біблейскай Камісіі ::::::пры Бел. Экзархаце РПЦ, перакладзе Сёмухі 2002, А. Бокуна 2023, паўсюдна магіла. А ў рэдакцыі Чарняўскага ад 2017, якая была ўжо пасля смерці аўтара, ужываецца слова «склеп». Усе прыведзеныя варыянты кнігі зручна сабраныя [https://www.biblija.by/online/ тут], як што. ::::::Ёсць падставы прапанаваць паўсюдна замяніць на «Магілу Гасподнюю». [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:41, 3 лютага 2026 (+03) :::::::З пададзенай аргументацыяй згодны, "Магіла гасподня" выглядае найбольш правільным варыянтам. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:25, 14 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Згодна з абмеркаваннем, перакладзена ў адпаведнасці з большасцю перакладаў Бібліі у [[Храм Магілы Гасподняй]] [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:26, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Дамброва Бяластоцка]] → [[Дуброва-Беластоцкая]] == {{закрыта}} Назва, якая шырока выкарыстоўваецца тамтэйшымі беларусамі, сапраўдная нештучная назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:47, 15 студзеня 2026 (+03) : Пане [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]], тут яўна ёсць патрэба глядзець шырэй на рэчы — перадача назваў паселішчаў [[Усходняя Беласточчына|Усходняй Беласточчыны]] датычыць шматлікіх кейсаў. Адзінкавы перанос засведчыць усяго толькі нашую непаслядоўнасць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:31, 15 студзеня 2026 (+03) ::Гэта не адзінкавы перанос. Буду выстаўляць паступова пад нармальныя замацаваныя назвы. Ужо крыху прайшоўся вёскамі Сакольскага павета. Не зусім разумею, адкуль узялася практыка выкарыстоўваць нейкія прыдуманыя для беларускай мовы назвы, гэта так нідзе не робіцца. З тапонімамі Літвы крыху разгроб, цяпер вось будзем Польшчу глядзець. Для значных паселішчаў ёсць крыніцы кшталту Гістарычнага атласа. Для маленькіх глядзець ужыванне ў беларускай прэсе. Дарэчы, менавіта так складаўся тапанімічны даведнік Рапановіча ў Беларусі, які потым стаў асновай для даведніка Лемцюговай. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:06, 15 студзеня 2026 (+03) ::: Праграмная рада тыднёвіка "Ніва" шмат гадоў і паслядоўна падае на яго старонках беларускія назвы паселішчаў, але белвікіпедысты аддаюць перавагу інструкцыі па транслітэрыцыі, гл. напр. у арт. [[Бельск Падляскі]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:11, 15 студзеня 2026 (+03) ::::Гэта вялікая бяда, што калісьці аматары мёртвых інструкцый транслітарацыі дабраліся да тапаніміі і ім ніхто нічога не сказаў па справе. Да таго ж, інструкцыі тычацца назваў, якія не замацаваныя ў мове. Цяпер выпраўляць — вельмі цяжкая праца, але за яе трэба брацца. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:58, 16 студзеня 2026 (+03) ::::: [[Дубічы Цэркеўнэ]], гміна дзе беларусы ў абсалютнай перавазе, еднак трохэ з польскего мувён. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:54, 16 студзеня 2026 (+03) ::::::Але вы падтрымайце іншыя перайменаванні, ці як. Правёў сур’ёзную працу дзеля выпраўлення тапаніміі Падляшша. Хіба ўсе назвы з створаных выправіў. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:02, 14 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перанесена.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:13, 13 сакавіка 2026 (+03) == [[Эсфір (дачка Амінавада)]] → [[Эсфір (дачка Амінадава)]] або [[Эсфір]] == {{закрыта}} Гл. [[Размовы:Эсфір (дачка Амінавада)#Амінадава?|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 19:19, 8 студзеня 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} у [[Эсфір]]: відавочная абдрукоўка. У некаторых моўных версіях ёсць удакладненне - [https://de.wikipedia.org/wiki/Ester_(Bibel) Эсфір (Біблія)], або [https://sk.wikipedia.org/wiki/Ester_(biblick%C3%A1_postava) Эсфір (біблійны персанаж)], аднак старонак неадназначнасці (спасылак на артыкулы пра іншых Эсфір) нават там не знайшоў. І ў нас таксама падобнае ўдакладненне лічу непатрэбным. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:50, 9 студзеня 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} у [[Эсфір]]: няма патрэбы ва ўдакладненні, пагатоў такім, мякка кажучы старамодным :) --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 20:17, 17 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана пад назву [[Эсфір]], а таксама дададзена дадатковая старонка перасылкі. На старонцы размоў асобна адзначана праблема перадачы імя Амінадаў/Абігаіл/... у беларускай. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:52, 3 лютага 2026 (+03) == [[Адольф Гітлер Уунона]] → [[Адольф Уунона]] == {{закрыта}} Асоба афіцыйна змяніла імя ([https://www.telegraph.co.uk/world-news/2025/11/28/namibian-politician-named-adolf-hitler-wins-re-election/ крыніца]). [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 18:36, 28 лістапада 2025 (+03) :{{перайменаваць}}, але важна пакінуць у лідзе ягонае папярэдняе імя, бо яно вельмі медыйнае [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:04, 30 лістапада 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Асоба афіцыйна змяніла імя. Артыкул перайменаваны. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:41, 26 студзеня 2026 (+03) == [[Страдзівары]] → [[Страдывары]] == {{закрыта}} Згодна з БелЭн ([https://knihi.com/none/Bielaruskaja_encyklapiedyja_djvu.zip.html#Bielaruskaja_encyklapedyja.15.djvu_192 т. 15, с. 192]). [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 00:32, 11 студзеня 2026 (+03) :Раз у БелЭн, то {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:59, 19 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перанесена як у крыніцы, перасылка пакінута, бо памылка папулярная і не арфаграфічная. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:02, 23 студзеня 2026 (+03) == [[Анатоль Аляксеевіч Стэпусь]] → [[Анатоль Аляксеевіч Сцепусь]] == {{закрыта}} Напісанне прозвішча ''Сцепусь'' даеца на сайтах [https://mfa.gov.by/be/press/news_mfa/b797e4897c39802e.html МЗС Беларусі], [https://bel.sputnik.by/20170408/dyplamatyya-kultury-u-ehstonii-prahodzic-vystava-belaruskih-mastakou-1028215799.html Sputnik Беларусь], [https://www.sb.by/articles/glytok-pavetra-z-batska-shchyny-estoniya.html СБ Беларусь сегодня] і іншых. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:09, 21 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Памылка ў назве. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:18, 23 студзеня 2026 (+03) {{закрыта}} == [[Руска-турэцкія войны]] → [[Расійска-турэцкія войны]] == У артыкулах вядзецца пра расійска-турэцкія войны, а не пра рускія.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:36, 30 верасня 2025 (+03) :{{перайменаваць}}, згодна з меркаваннем ніжэй [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:04, 1 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:27, 15 студзеня 2026 (+03) == [[Ідзанакі і Ідзанамі]] → [[Ідзанагі і Ідзанамі]] == {{закрыта}} Гл. [[Размовы:Ідзанакі і Ідзанамі|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 11:47, 28 жніўня 2025 (+03) : Вось тут неадназначна, бо можа ў пытаннях вымаўлення аўтар і правы, але ж мы тут заўсёды аддаем перавагу АК. Калі там напісана "Ідзанакі", а іншых прыкладаў у бел АК няма - хутчэй за ўсё назва застанецца. Не падводжу вынік, хачу пачуць што думаюць іншыя ўдзельнікі. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:37, 7 верасня 2025 (+03) ::Я бы пакінуў «Ідзанакі», бо АК, але варта было б адзначыць арыгінальнае вымаўленне з транскрыпцыяй на беларускую. Але ёсць сумневы, што варта перадаваць японскае -gi- ў беларускай як -кі-, бо насамрэч да выбухнога ґ бліжэй к, а не фрыкатыўны г. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:50, 18 верасня 2025 (+03) :{{Не пераймяноўваць}} Усё ж такі перавагу трэба аддаваць беларускім крыніцам. Тым болей, як было зазначана вышэй, бягучы варыянт нельга лічыць памылкай. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:09, 22 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Прыкладаў іншага напісання ў беларускіх аўтарытэтных крыніцах не прыведзена. Артыкул пакінуты пад цяперашняй назвай. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:43, 11 студзеня 2026 (+03) == [[Небаскроб Мэры-Экс]] → [[Сент-Мэры Экс 30]] == {{закрыта}} У цяперашняй назве ўжыта няпоўная назва вуліцы. Варта таксама пазначыць нумар будынка, бо там ёсць і іншыя хмарачосы, напрыклад [https://en.wikipedia.org/wiki/70%20St%20Mary%20Axe Сент-Мэры Экс 70]. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 07:28, 22 лістапада 2025 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:09, 27 лістапада 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Аргументацыя слушная, супраць ніхто не выступаў. Артыкул перайменаваны. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:21, 11 студзеня 2026 (+03) f2ovdcnwb04pdon6w8wfzljmekm32nb 5135047 5135044 2026-05-02T18:38:47Z Emilia Noah 155537 5135047 wikitext text/x-wiki {{Архіў}} == [[Длугасельцы]] → [[Даўгасельцы]] == {{закрыта}} Правільная назва па-беларуску.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:14, 13 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:12, 25 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана згодна з крыніцамі. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:52, 1 мая 2026 (+03) == [[Ласосьна Велька]] → [[Ласосна Вялікая]] == {{закрыта}} Правільная назва па-беларуску.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:12, 14 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:12, 25 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана згодна з крыніцамі. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:52, 1 мая 2026 (+03) == [[Бакалажэва]] → [[Бакаларава]] == {{закрыта}} Чарговы прыклад шкоднай працы ў галіне тапаніміі ў гэтым раздзеле Вікіпедыі. Перанесці пад сапраўдную беларускую назву.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 15:39, 18 студзеня 2026 (+03) :не ўпэўнены, наколькі можна падаваць Гістарычны атлас як адзіную крыніцу для сучаснага напісання. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:09, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Калі сустрэнеце іншае напісанне па-беларуску — можна паспрачацца. Пакуль што ёсць толькі такое, а іншых няма. Ну, дадаў яшчэ адно з гугл-кніг. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:16, 25 сакавіка 2026 (+03) :Крыніцы ёсць, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:53, 30 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана згодна з крыніцамі. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:43, 1 мая 2026 (+03) == [[Вяжанка]] → [[Вежанка]] == {{закрыта}} Чарговае гвалтаванне беларускай тапаніміі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:10, 28 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, але мне здаецца, што лепш даць нейкую больш канкрэтную крыніцу, а не проста пошук у выданні. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:17, 24 сакавіка 2026 (+03) ::падправіў зноску, здаецца вось так выглядае лепей. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:14, 25 сакавіка 2026 (+03) :::У выданні працуе Рэдакцыйная рада, якая ўзгадняе назвы. У Беларусі такім жа чынам складаліся той жа тапанімічны даведнік Рапановіча, ён проста глядзеў напісанні ў беларускіх газетах. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:19, 25 сакавіка 2026 (+03) ::::нам галоўнае тут не скаціцца да ўласнага даследавання. Але ва ўмовах абмежаванасці крыніц, пэўна, без гэтага цалкам не абысціся. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:41, 26 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Уласнага даследвання няма, бо прадстаўлены беларускія крыніцы. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:08, 1 мая 2026 (+03) == [[Сэйны]] → [[Сейны]] == {{закрыта}} Традыцыйная і найбольш распаўсюджаная беларуская назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:30, 17 студзеня 2026 (+03) :Дарэчы, чарговы прыклад шкоднай дзейнасці [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] у справе тапаніміі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:31, 17 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, але глядзі вышэй маю заўвагу па крыніцах [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:06, 25 сакавіка 2026 (+03) :Крыніцы ёсць, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:53, 30 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кансэнсус склаўся. Артыкул перайменаваны. Таксама вельмі прашу пазбягаць акрэслення працы Чаховіча як шкоднай. Мы зыходзім з [[ВП:СУ]]. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:59, 1 мая 2026 (+03) : Дарэчы, паважаны @[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]], паглядзіце яшчэ на артыкул [[Сэйнэнскі павет]]. Якая там правільная назва? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:02, 1 мая 2026 (+03) == [[Семятычы]] → [[Сямятычы]] == {{закрыта}} Традыцыйная і найбольш распаўсюджаная беларуская назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:11, 17 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} + заўвага па крыніцах вышэй [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:07, 25 сакавіка 2026 (+03) :Крыніцы ёсць, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:53, 30 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кансэнсус ёсць. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:54, 1 мая 2026 (+03) == [[Гонёндз]] → [[Ганёндз]] == {{закрыта}} Традыцыйная беларускай назва. Замацаваная ў тым ліку ў нашай Вікі, гл. [[Пётр з Ганёндза]].--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:05, 16 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} + заўвага па крыніцах вышэй [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:08, 25 сакавіка 2026 (+03) :Крыніцы ёсць, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:54, 30 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць кансэнсус. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:51, 1 мая 2026 (+03) == [[Валаваны]] → [[Канапэ]] == {{закрыта}} Валаваны не фіксуюцца ў слоўніках, канапэ ёсць у БРС 2012 на вербуме. Дый увогуле варта праверыць, ці ўжываецца гэтае «валаваны» недзе яшчэ і ці варта яго пакідаць у артыкуле. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:27, 13 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул перайменаваны згодна з крыніцамі. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:40, 1 мая 2026 (+03) == [[НТБ]] → [[НТВ]] == {{закрыта}} Як і RussiaToday і іншыя каналы і гандлёвыя маркі, мусяць перадавацца ў арыгінале без перакладу. Для дадзенага канала я не бачу нідзе беларусізаванай версіі назвы, нават для беларускага аддзялення, таму мусім пакідаць расейскую версію. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:51, 25 красавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, бо згодны з аргументацыяй. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:57, 26 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул перайменаваны згодна з аргументамі. Перасылка захавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:33, 1 мая 2026 (+03) == [[Хвалебная рэвалюцыя]] → [[Слаўная рэвалюцыя]] == {{закрыта}} Згодна з БелЭн ([https://archive.org/details/bel-enc-be/Bielaruskaja_encyklapedyja.14/page/510 т. 14, с. 510]). [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 17:50, 6 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} згодна з аўтарытэтнай крыніцай. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 12:19, 7 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, АК [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:14, 24 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кансэнсус ёсць, АК ёсць. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:52, 25 красавіка 2026 (+03) == [[Збігнеў Бжазінскі]] == {{закрыта}} Чаму прозвішча Бжазінскі напісана з літарай «а»? Арыгінальнае напісанне прозвішча ({{lang-pl|Brzeziński}}) з літарай «e», па-беларуску з літарай «э» – Бжэзінскі? [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 18:31, 14 сакавіка 2026 (+03) :відаць, аканне паспрабавалі перадаць. Для польскіх імёнаў нібы так, мусім захаваць ненаціскную э. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:11, 24 сакавіка 2026 (+03) :: Гэта не так, большасць галосных гукаў польскай мовы ([i], [y], [u], [e], [o], [a]) не змяняюцца пад націскам. Глядзіце тут: [https://tutpl.ru/2-2-glasnye-zvuki.html] [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 19:13, 24 сакавіка 2026 (+03) :{{Не пераймяноўваць}}, пра яго ёсць артыкул у [https://knihi.com/none/Bielaruskaja_encyklapiedyja_djvu.zip.html#Bielaruskaja_encyklapedyja.03.djvu_138 БелЭн], там пададзена такая формы. Шкада, што ў самім артыкуле пра гэта аніякай згадкі. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 10:09, 7 красавіка 2026 (+03) ::{{зроблена}} [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 13:20, 13 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Застаўляем старую назву згодна з [https://knihi.com/none/Bielaruskaja_encyklapiedyja_djvu.zip.html#Bielaruskaja_encyklapedyja.03.djvu_138 БелЭн]. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:50, 25 красавіка 2026 (+03) == [[Гміна Радзівілаўка]] → [[Радзівілаўка]] == {{закрыта}} Артыкул пра вёску, не пра гміну. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 20:04, 20 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}. Сапраўды, не гміна, а вёска. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 20:36, 20 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:11, 24 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}. Згодны з аргументамі намінатара [[Удзельнік:Duntsov|Duntsov]] ([[Размовы з удзельнікам:Duntsov|размовы]]) 08:14, 24 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Відавочная памылка. Выпраўлена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:44, 25 красавіка 2026 (+03) == [[Аўдыя]] → [[Аўдыа]] == {{закрыта}} Паводле правіл сучаснай арфаграфіі, спалучэнне галосных "іо" перадаецца як "іа" на канцы запазычаных слоў, напрыклад: Токіа, адажыа, трыа, партфоліа, капрычыа, сальфеджыа, імпрэсарыа і г. д. --[[Удзельнік:Buchienvaldycz|Buchienvaldycz]] ([[Размовы з удзельнікам:Buchienvaldycz|размовы]]) 20:45, 18 верасня 2025 (+03) :{{не пераймяноўваць}} такой лексемы і словаўтваральнай адзінкі няма. Ёсць варыянты «аўдыё-» і «аўдыя-», як і з радыё-/радыя- (тут нават розніца ў значэннях ёсць) і інш. Ёсць ужо ўжыванне «аўдыя», па аналогіі з «медыя», паходзіць з англамоўнай практыкі, як я разумею, даволі свежае словаўжыванне. Таксама ўлічвайце, што мы маем справу з абстрактным тэрмінам, гэта вельмі істотна. Даволі складаны выпадак, у якім дакладна нельга арыентавацца выключна на правілы, нам прыходзіцца арыентавацца на практыку словаўжывання і словаўтварэння. Апошнім часам нібыта складваецца кансэнсус вакол «аўдыя» ў тэрмінолагаў. Падрабязна аргументацыю раскрыць не магу, але тут хутчэй за ўсё сумесь практыкі з тым фактам, што гэта вельмі шырокае, абстрактнае паняцце. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:41, 18 верасня 2025 (+03) :{{не пераймяноўваць}} якраз паводле апошніх змяненняў пішацца аўдыя-. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:45, 26 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Датычна ўжывання слова «Аўдыя» існуе пэўны навуковы кансэнсус, які мы таксама пожам пабачыць [https://daviedka.bnkorpus.info/5-audyjavizualny/ вось тут]. Згодна з кансэнсусам у Вікі, а таксама ўжываннем слова па за межамі — прынята рашэнне заставіць форму «Аўдыя» ў якасці асноўнай. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 22:34, 19 красавіка 2026 (+03) == [[Лявон Бароўскі]] → [[Леан Бароўскі]] == {{закрыта}} Палепшаючы старонку, спадарства, я знайшоў асобны артыкул у [[ЭГБ]] за подпісам Уладзіміра Конана. Там гісторык літаратуры названы Леанам (яго польскае імя — Leon). У мяне пытанне да супольнасці, як правільна будзе. Ці мы называем усіх, а не толькі беларусаў Лявонамі альбо ўсё-ж такі пішам у артыкулах пра палякаў менавіта Леан. [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Размовы з удзельнікам:Антон 740|размовы]]) 01:54, 26 жніўня 2025 (+03) :Не адаптоўваем польскія імёны пад беларускія варыянты, калі такога няма ў крыніцах. Калі нідзе няма Лявона, то няма чаго абмяркоўваць і трэба перайменаваць як у АК. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 02:54, 26 жніўня 2025 (+03) ::[https://philosophy.by/wp-content/store/history-of-philosophic-thought-vol-4.pdf Тут] і [https://studfile.net/preview/5440056/ тут] выкарыстоўваецца форма Лявон. У БелЭн аднак Леан. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 01:17, 27 жніўня 2025 (+03) : {{супраць}}. Шасцітомнае выданне «Гісторыя філасофскай і грамадска-палітычнай думкі Беларусі», падрыхтаванае Інстытутам філасофіі НАН Беларусі, — аўтарытэтная крыніца. Там напісана: Лявон Бароўскі. Шэсць старонак у чацвёртым томе прысвечаны Л. Бароўскаму і яго дзейнасці. Выданне 2017 года, у аўтарскі калектыў У. М. Конан таксама ўваходзіць. "Леан Бароўскі" выкарыстоўваецца ў першым томе Энцыклапедыі гісторыі Беларусі, выдадзеным у 1993 годзе, і ў другім томе Беларускай энцыклапедыі, выдадзеным у 1996 годзе. Выкарыстанне "Леан" у дадзеным выпадку можна лічыць састарэлым. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:45, 27 жніўня 2025 (+03) :Лявона мусім пакінуць, бо ёсць шмат дзе, але ці асноўным найменнем -- пытанне. Гэта тычыцца амаль усіх Леанаў, што з абшараў сучаснай Беларусі або неяк, на думку аўтараў, датычаць беларускасці. Тым часам як у іх саміх ідэнтычнасць было польскай і імя адпаведна Леан. Як мне здаецца, гэта ўжо беларускі перакос, які наследуе расійскую традыцыю ўсё перайначваць. Яны як пачалі з 1772 года, так і да 1917 года такую практыку мелі -- Юзаф, сын Тадэвуша, аказваўся Іосіфам Фамічом -- у жыцці ніколі так не назваўся, але ў афіцыйных паперах па-руску мусіў пісацца так, часам не паслядоўна. То трэба нейкую палітыку на гэты конт выпрацаваць, што асноўным "Лявон" рабіць, калі ёсць сведчанні, што сам ён карыстаўся такім імем хоць эпізадычна. У астатніх выпадках, для асоб з польскай ідэнтычнасцю -- "Леан". І з іншымі імёнамі таксама. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:30, 5 кастрычніка 2025 (+03) ::Да гэта ж пытання. Даем паўстанку 1863 года ў расійскай традыцыі -- [[Марыя Мацвееўна Ямант|Марыяй Мацвееўнай Ямант]]. А яе брат Юзаф у гэтай самай традыцыі быў Іосіфам Мацвеевічам Ямантам, добра, хоць артыкул пра яго так не названы, толькі даведкава даецца такі варыянт. Чорны жарт і не меней. У нас шмат такога, бо нешта бралася з даведніка "Асветнікі..." і падобных, а туды трапіла часам папросту з Бракгаўза і Эфрона, а то і са спраў і папер карнікаў таго паўстання. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:47, 8 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хоць форма «Леан» з’яўляецца больш дакладнай транслітарацыяй польскага імя Leon і сустракаецца ў энцыклапедычных выданнях 1990-х гадоў (ЭГБ, БелЭн), у сучаснай беларускай навуковай літаратуры назіраецца вяртанне да формы «Лявон». Вырашальным аргументам тут выступае шасцітомнае выданне «Гісторыя філасофскай і грамадска-палітычнай думкі Беларусі» (2017), падрыхтаванае НАН Беларусі, дзе выкарыстоўваецца варыянт «Лявон Бароўскі».<br /><br />Паколькі Вікіпедыя павінна абапірацца на найбольш актуальныя аўтарытэтныя крыніцы, цяперашняя назва захоўваецца. Пры гэтым у першым сказе артыкула мыабавязкова пазначаем арыгінальнае польскае напісанне і варыянт «Леан» як раўнапраўны для пошуку. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 22:06, 19 красавіка 2026 (+03) == [[Савецка-фінляндская вайна (1939—1940)]] → [[Зімовая вайна]] == {{закрыта}} Аргументы наступныя: # Існуе сучасная беларускамоўная крыніца (перакладная) з назвай Зімовая вайна. Яна адзначана ў артыкуле побач з назвай. # «Зімовая» больш кароткая і запамінальная назва, якая перадае сутнасць вайны і не перасякаецца з іншымі артыкуламі. # Існуе артыкул [[Савецка-фінская вайна (1941—1944)]], чыя назва канфліктуе з «савецка-фінляндскай», і такім чынам патрабуе ўніфікацыі і дадатковага абмеркавання, якое на расійскай вікі, адкуль і ўзятая назва, цягнецца гадамі і ніяк не скончыцца. Замена назвы на «зімовую» здымае гэтую праблему. Калі няма адназначна больш аўтарытэтных ці папулярных беларускамоўных крыніц, якія б карысталіся назвай «савецка-фін(лянд)ская», — прапаную перайменаваць. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 16:51, 24 лютага 2025 (+03) :я так разумею, што савецка-фінская — гэта больш назва сучасная вайне, і яна не зусім карэктная ў тым плане, што прыметнік «фінскі» ўтвораны ад фінаў, а не Фінляндыі. То бок вайна не з дзяржавай, а народам. Па перайменаванні {{слабое за}}, бо сапраўды ў іншых моўных раздзелах ужываецца гэтая назва і я сам нібы ўпершыню пра гэтую вайну пад такой назвай даведваўся. Але трэба паглядзець, чаму ў рувікі такую назву ўзялі, можа ёсць нейкая аргументацыя. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:53, 24 лютага 2025 (+03) : Падтрымаю, так як гэта назва больш распаўсюджана ў літаратуры. Таксама падтрымаю перайменаванне вайны 1941—1944 гадоў у адпаведнасці са Скарнікам ([https://www.skarnik.by/tsbm/89464]) і Verbum ([https://verbum.by/tsbm/finliandski], [https://verbum.by/?q=%D1%84%D1%96%D0%BD%D1%81%D0%BA%D1%96])[[Удзельнік:DBatura|DBatura]] ([[Размовы з удзельнікам:DBatura|размовы]]) 02:29, 25 лютага 2025 (+03) :Мяркую, што тут канкрэтнасць мусіць пераважаць над умоўнай распаўсюджанай назвай. Гэта не "стогадовая вайна" ўсё-такі. "Зімовая вайна" мала чаго скажа выпадковаму чытачу а нат інтарэсанту, тады як "сав. — фін." — скажа (падкажа). Я б і сав.-фінскую, якая частка ІІ Сус-е перайменаваў бы ў сав.-фінляндскую, нягледзячы на крыніцы, бо састарэлае, няправільнае словаўжыванне, але ляд з ім. Відаць, буду супраць… ("Відаць" і шматкроп’е — бо не на сто адсотак пэўны). [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:22, 25 лютага 2025 (+03) :: Тут хіба залежыць ад кантэксту. Калі ідзе пералік войнаў розных часоў паміж рознымі краінамі, то згодны, што «зімовая» вайна не кажа яўна ні пра тое, якія краіны ваявалі, ні пра тое, у якія гады адбывалася вайна, таму патрабуе ўдакладнення. З іншага боку, калі кантэкст ужо ёсць, напрыклад гэта артыкул ці раздзел пра Фінляндыю, назва «Савецка-фін(лянд)ская вайна (1939—1940)» падаецца мне занадта грувасткай і шаблоннай. У такім выпадку карацейшая і ямчэйшая назва, што апісвае характар вайны, можа быць больш дарэчнай і запамінальнай. Для артыкула такі кантэкст як бакі канфлікту як раз даецца ў прэамбуле, таму заблытацца будзе цяжка. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 08:15, 1 сакавіка 2025 (+03) :::Я згодны, вядома, пра кантэкст (трудна было б быць не згодным). Але што да наймення артыкула, то выяўленасць кантэксту, пададзенага ў прэамбуле, нмд спрэчна. Таму я за "разгорнутую" назву, у целах артыкулаў можа ужывацца (і часта больш пасавацьме) "Зімовая вайна", але для "сініх спасылак" не трэба такое назвы асн. артыкула (не кажучы пра то, што е такая зьява як рэдырэкт, які гэтага разу абсалютна патрэбны — праверыў, цікава, што ніхто яшчэ не зрабіў…) [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 23:27, 12 сакавіка 2025 (+03) :"Ва ўсім свеце" гэта вайна (1939-1940) называецца зімовай, а наступная (1941-1944) — працяг вайны. Як так разумею, гэта фінскі погляд, то бок погляд на падзею з боку Фінляндыі і ейнай гісторыі, які прыняты ў Еўропе. Але прапаную пакінуць савецка-фінляндская вайна ў абодвух выпадках (ясна, што разводзім з дапамогай дат), таму што такая назва поўнасцю акрэслівае сутнасць гэтай вайны. Плюс пераназыванне можа адкрыць скрыню Пандоры, бо іншыя ваенныя кампаніі Другой сусветнай у свеце таксама называюцца не так, як прынята ў нашай гістарыяграфіі. Але ў сам артыкул можна дадаць дадатковую назву "Зімовая вайна" і "Працяг вайны" адпаведна. --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 13:11, 28 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Па выніках абмеркавання прынята рашэнне не пераймяноўваць артыкул. Нягледзячы на тое, што назва «Зімовая вайна» з’яўляецца агульнапрынятым міжнародным гістарыяграфічным тэрмінам і сустракаецца ў сучасных беларускамоўных крыніцах, яна ўсё яшчэ саступае апісальнай назве «Савецка-фінляндская вайна» ў плане інфарматыўнасці для шырокага кола чытачоў. Падчас дыскусіі ўдзельнікі адзначылі, што апісальная назва адназначна акрэслівае бакі канфлікту, што з’яўляецца важным для энцыклапедычнага рэсурсу. Аргументы за ўніфікацыю з еўрапейскай традыцыяй і скарачэнне назвы былі прызнаныя важкімі і мы павінны іх улічваць. Паколькі сярод удзельнікаў не было дасягнута відавочнага кансэнсусу на карысць змены назвы, артыкул застаецца пры цяперашнім найменні. Пры гэтым назва «Зімовая вайна» павінна быць абавязкова пазначана ў прэамбуле як раўнапраўная, а таксама выкарыстоўвацца як перанакіраванне. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:05, 12 красавіка 2026 (+03) == [[Ева Грын]] → [[Эва Грэн]] == {{закрыта}} Ніякаю транскрыпцыяй гэта не "асвячаецца", "традыцыі" ў беларускай — няма. Як і жаднымі каламбурамі, ужытымі акторкаю, існае напісанне не можа апраўдвацца. Проста калька з расійскае мовы (дзе, як часта бывае, увайшло ў абыходак праз абмылковае прачытанне). Што да Евы — Эвы, то чаго ж у нас другія Эвамі могуць быць, а от Грэн, дык толькі Евай чамусьці? [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 21:39, 19 лютага 2025 (+03) : Ок, а чаму Грэн, а не Грын? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 04:51, 20 лютага 2025 (+03) ::Таму што францужанка, таму што транскрыпцыя, таму што на радзтме яе так завуць, таму што сама сябе ў роднай мове так называе. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:24, 25 лютага 2025 (+03) : {{Не пераймяноўваць}}. "Green" на англійскай і французскай мовах гучыць як "Грын" і перакладаецца як "Грын". [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:12, 20 лютага 2025 (+03) ::На французскай сапраўды чытаецца падобна на «Эва́ Ґрэн». Паходжанне ў яе не англійскае, а шведскае, і там чытаецца як «Ѣ́ва Ґрен» (там на пачатку мусіць быць гук як у слове «б'''е'''раг»). Таму я хутчэй пагаджуся наконт прозвішча, што там лагічней перадаваць як «Грэн», а вось наконт імя не ўпэўнены, мне падаецца, што тут усё ж Ева мусіць быць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:06, 20 лютага 2025 (+03) :::вось бачу прыклады са шведскай [[Ева Боніер]] і іншыя паслядоўна ў нас «Ева». З французскай вядомая карціна [[Ева (карціна)|Ева]] і жанчыны [[Ева Жалі]] і некаторыя іншыя. Імя «Эва» бачу, што ўжываем у іспанскай, польскай і некаторых яшчэ мовах. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:20, 20 лютага 2025 (+03) :::: Сп. Eva Green — французская актрыса, якая жыве ў Вялікабрытаніі. [https://www.youtube.com/watch?v=rKUs7xk8szY Тут] яна кажа, што яна францужанка. Вось [https://www.youtube.com/watch?v=dL4G-LMtlLk тут] і [https://www.youtube.com/watch?v=MzShQmUxerk тут] яе называюць ''Грын'', у першым відэа — у яе прысутнасці. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:07, 22 лютага 2025 (+03) :::::дык вядома, чалавек з вуліцы англамоўны пабачыць прозвішча «Green» і адразу прачытае як Грын, але гэта ж не мяняе арыгінальнага прачытання імя. Такое прачытанне ў англійскай яшчэ можна дапусціць, бо прозвішча германскае, могуць адаптоўваць пад свой манер. Але ўвогуле, калі вашае прозвішча неяк перакручваюць усе замежнікі гэта ж яшчэ не азначае, што так і трэба. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:05, 22 лютага 2025 (+03) :::::Ад таго, што хтосьці некуды пераехаў, ён не становіцца нараджэнцам тых зямель. Расійцы мяне Серґеем абзывалі, Сяргеем я, нат пераехаўшы ў Расію, з гэтага быць не перастаў бы. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:30, 25 лютага 2025 (+03) :::::Зілазні, які ў Штатах нарадзіўся і тае польскае і не нюхаў, у нас (у ВП няма — упушчэнне) Жа/элязны вечна — традыцыя нібыта! А тут чалавека не ў англіскамоўнай краіне народжанага пераназываць па-англійску — зноў традыцыя? Дык мо прызнаемся ў такім разе, што "традыцыі" толькі з расійскае мовы ды годзе? Чы мо пастараемся свае моўныя рабіць, не партаючы імёнаў прытым, бо ад ВП і ў беларускай ужыванне паціху "традыцыйнае" наявіцца? [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:38, 25 лютага 2025 (+03) ::::Што да Боніер і некат. інш. — магчыма такое ўжыванне праз крыніцы (злізанае з рас-е), што да стасоўна новых персаналіяў — трэба разглядаць і, магчыма, пераймяноўваць. Кожнага разу асобна, звесна. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:43, 25 лютага 2025 (+03) ::::Дарэчы, скончыцца з гэтым — як бы ні… выносіцьму францужанак (новых прынамсі), бо Ева заміж Эва́ — абы што. А за францужанкамі мо і другіх нацый кабеты прыспеюць. Адамаў усё адно няма з імі побач. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 10:17, 20 красавіка 2025 (+03) :::А Перон чамусьці Эва ў нас, ды й другіх Эў багата. Палячкі, скажам, Эвы, а францужанка — Ева? Біблійная Ева — ок (хоч і тут варыянты магчымы). [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:27, 25 лютага 2025 (+03) ::На французскай як Грын? От дзіва дзіўнае! [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:25, 25 лютага 2025 (+03) : З беларускага толькі пабачыў "Еву Грын" у [[Наша Ніва (1991)|НН]]: [https://nashaniva.com/311360]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:43, 6 жніўня 2025 (+03) ::тут хутчэй ад няведання. Але, думаю, варта будзе пакінуць заўвагу, што можна сустрэць такую версію [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 02:57, 26 жніўня 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} На англійскай вікі пазначана вымаўленне паводле IPA "French: [eva ɡa.ɛl ɡʁeːn]; Swedish: [ˈêːva ˈɡreːn]", так што карэктней будзе "Грэн". Наконт Ева/Эва - няма традыцыі з найменнем канкрэтна гэтай асобы, таму абапіраемся на тое, што бліжэй арыгіналу - Эва. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 15:16, 19 студзеня 2026 (+03) : {{не пераймяноўваць}} Цяперашні варыянт больш распаўсюджаны, але французскі можна прапісаць у прэамбуле.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:17, 13 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} прозвішча, {{Не пераймяноўваць}} імя. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 01:34, 26 сакавіка 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Падчас абмеркавання ўдзельнікі прыйшлі да згоды, што цяперашняя форма «Грын» з’яўляецца вынікам памылковай асацыяцыі з англійскім словам green. На самой справе прозвішча актрысы мае шведскае паходжанне і паходзіць ад шведскага слова gren. У шведскай мове яно вымаўляецца як [ɡreːn], а ў французскай (роднай мове актрысы) — як [ɡʁɛn]. Лачіным будзе перайменаваць прозвішча ў «Грэн»<br /><br />Што датычна імя, дык тут адназначнага кансэнсусу наконт змены на «Эва» дасягнута не было. Добрыя заўвагі з двух бакоў. Прынята рашэнне пакінуць імя ў традыцыйным/кансэнсусным для Вікі напісанні. Калі будуць новыя аргументы — можна зноў адкрыць гэтую тэму.<br /><br />Ранейшая назва «Ева Грын» захаваецца як перанакіраванне. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:29, 12 красавіка 2026 (+03) == [[Каханне і галубы]] → [[Любоў і галубы]] == {{закрыта}} [[Вікіпедыя:Да_выдалення#Каханне_і_галубы|Прапануецца]] перайменаваць. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:49, 17 верасня 2025 (+03) :уласна, мая прапанова, таму мой голас {{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 11:31, 17 верасня 2025 (+03) : СМІ (а часам адно і тое ж смі) пішуць як "любоў" [https://www.zviazda.by/sites/default/files/pdf/2015/07/28lip-1.indd_.pdf], так і "каханне" [https://zviazda.by/editions/news/yak-vyadomaya-kinagistoryya-kakhanne-i-galuby-mozha-vyglyadats-na-teatralnay-stsene/]. Трэба паглядзець што там з АК. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:31, 20 верасня 2025 (+03) ::калі няма больш-менш трывалай формы, мне здаецца, трэба глядзець на змест і сэнс назвы. Мне здаецца, што больш шырокае «любоў» лепш перадае атмасферу, змест фільма. Там рамантычны складнік моцны, але там яшчэ і сям’я вельмі важная прынамсі, і нават я бы так сказаў, што там, па маіх успамінах, важны канфлікт сям’і і кахання, дзе выхадам з’яўляецца любоў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:03, 21 верасня 2025 (+03) ::: Т. В. Пешына ў артыкуле пра рэжысёра ў БЭ т. 11 піша «Каханне і галубы». --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:37, 21 верасня 2025 (+03) ::::Калі ў БЭ ёсць, то лепей пакінуць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:19, 13 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Можа і спрэчна, але нібы ў АК больш перавага слову «каханне» тут, таму версію з «любоў» зрабіў перасылкай проста. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:24, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Царква Святога Доната]] → [[Царква Святога Даната]] (або: [[Святы Данат Задарскі]] → [[Святы Донат Задарскі]]) == {{закрыта}} Гл. [[Размовы:Царква Святога Доната#Правапіс імя|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 11:22, 10 верасня 2025 (+03) :Я так разумею, што трэба арыентавацца на арыгінал імя Donatus на лаціне для імя чалавека, а не на сучаснае прачытанне на харвацкай. Адносна будынку, здаецца ў нас прынята ўтвараць назвы ад імя, а не транскрыбіраваць з мясцовай назвы. Таму я за тое, каб {{перайменаваць}} артыкул пра царкву. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:47, 18 верасня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Абмеркаванне павісла, таму перайменаваў. Я не эксперт у лаціне, але нібы па правілах у слове Donatus ідзе націск на «a». Таму, кіруючыся гэтым і аргументацыяй вышэй, зрабіў усё ў адпаведнасці з гэтым вымаўленнем. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:22, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Януш Валуш]] → [[Януш Валусь]] або [[Януш Валюсь]] == {{закрыта}} Гл. [[Размовы:Януш Валуш|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 11:47, 28 жніўня 2025 (+03) :згодны. Бліжэй нібыта «Ва́люсь» [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:52, 18 верасня 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} Паводле польска-беларускай практычнай транскрыпцыі мае быць "Валюсь". [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:49, 27 лістапада 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана ў [[Януш Валюсь]]. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:13, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Ілукстэ]] → [[Ілукшта]] == {{закрыта}} Традыцыйная назва, раз пераймяноўваем літоўскія і украінскія гарады, то будзе паслядоўна па ўсіх бегчы, калі канечне традыцыйная назва сапраўды функцыянуе ў беларускай шырэй, чым сучасная. У Google Scholar Ілукшта 3 разы сустракаецца, Ілукстэ — 2, можна яшчэ крыніц пашукаць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:00, 24 сакавіка 2025 (+03) :{{перайменаваць}} Але ўвогуле, трэба сістэмная праца з назвамі Латвіі, бо ізноў пануе савецкая практыка, а беларуская традацыя адкідаецца.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:04, 28 сакавіка 2025 (+03) :{{не пераймяноўваць}} Выключэнне было зроблена для горада Вільня, усё астатняе мусіла быць аформлена ў выглядзе дапаўнення да правіл наймення артыкулаў, каб азначыць межы прымянення, але яго не з'явілася дагэтуль - кожны ўдзельнік трымае ў галаве нейкае сваё правіла наймення літоўскіх тапонімаў і межы прымянення гэтых правіл. Не трэба гэты сыры прадукт распаўсюджваць далей да фармальнага афармлення зразумелых правіл. --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 20:20, 1 красавіка 2025 (+03) :{{перайменаваць}}, якія "выключэнні"? Гэта ж нават на слых умоўна "я чуў", а крыніцы прывялі ўжэ. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 11:42, 11 красавіка 2025 (+03) :таксама звяртаю ўвагу, што пасля перайменавання, варта будзе падняць пытанне пра назву горада [[Даўгаўпілс]] і патэнцыйна іншых населеных пунктаў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:34, 21 лістапада 2025 (+03) ::Пераназывайце ўжо і закрывайце абмеркаванне. Год вісіць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:18, 13 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Большасць выказалася «за», таму перайменаваў. Заўважу, што гэта ўсё ўказвае на тое, што пасля перайменавання НП у Літве будзе паслядоўным пераймяноўваць многія населеныя пункты ўва ўсіх суседніх краінах калі ёсць традыцыйная функцыянальная беларуская назва, зафіксаваная ў АК. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:07, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Рональд Коўз]] → [[Рональд Коўс]] == {{закрыта}} Прозвішча чытаецца як [kəʊs]. І ў нашай [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя|сістэме транскрыпцыі]], і ў [[:ru:Англо-русская практическая транскрипция|сістэме]] ад ру вікі, гук [s] заўсёды перадаецца як «с». Літара «з» — паўстаў імаверна ад няправільнага прачытання імя раней у рускай мове. Калі ў нас няма АК з Коўз, то прапаную перайменаваць. Дарэчы на вымаўленне слова ў беларускай мове напісанне не ўплывае, гэта чыста выпраўленне для паслядоўнасці менавіта пісьма. — [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:21, 22 студзеня 2025 (+03) : "З" тут яўна артэфакт няправільнае расійскае перадачы (як які-небудзь гішпанскі Радрыгез умоўна), таму не мусіць існаваць. {{перайменаваць}} [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:00, 19 лютага 2025 (+03) :{{Каментарый}} Не можа быць Коўс, гэта супярэчыць правілам: Гук [у] не чаргуецца з [ў] у запазычаных словах, якія заканчваюцца на -ум, -ус --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 12:33, 28 сакавіка 2025 (+03) ::У арыгінале «Coase» — гэта этымалагічна не ёсць -ус. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:06, 28 сакавіка 2025 (+03) :::Мы прымяняем правілы да беларускай транслітарацыі, а не да арыгінальнай назвы. --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 20:55, 1 красавіка 2025 (+03) ::::Вы не правы тут. Гэта правіла тычыцца іменна лацінскіх канчаткаў. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 11:24, 11 красавіка 2025 (+03) :::::Не толькі лацінскіх канчаткаў: страус, соус. [[Удзельнік:Burzuchius|Burzuchius]] ([[Размовы з удзельнікам:Burzuchius|размовы]]) 22:08, 13 красавіка 2025 (+03) ::::::Страус, соус. Я, само-сабою, няправільна выказаўся, недакладна — не канчаткаў як такіх а фіналяў. Так, страус і г. д., але ж вы пэўна зразумелі, што гэтта вялося іменна пра лацінскія канчаткі, фіналі ў словах з другіх моў тут ні пры чым. (У Правілах пра -ум, -ус акурат пра іх, пра лаціну, гэта калі здаровы глузд не выкідваць на абочыну; так дык Правілы наагул слаба распрацаваныя) [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 06:02, 20 красавіка 2025 (+03) ::Падтрымаю варыянт з "Коус". Самому гэтае правіла падаецца дзіўным, але як ні круці, сказана проста "у запазычаных словах, якія заканчваюцца на -ум, -ус", без удакладнення паходжання. Маем, зрэшты, [[Штраус]], дзе прозвішча хіба не лацтнскае. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:20, 22 снежня 2025 (+03) :{{перайменаваць}} у «Коус». [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 17:54, 13 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} Сістэмная перадача ў беларускай мове.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:16, 13 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Выглядае на тое, што кансэнсус склаўся бліжэй да формы «Коус», таму перайменавана пад такую форму. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:59, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Шнеўр Залман з Лядаў]] → [[Шнеер Залман з Лядоў]] == {{закрыта}} У тапоніме націск падае на канчатак, граматычная база дае два варыянты роднага склону: Лядоў і Ляд. Імя прапаную перадаваць з ідыша, Шнеер ці Шнэер.--[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 22:07, 10 верасня 2025 (+03) :наконт прозвішча згодны, наконт імя — не магу пацвярдзіць, бо слаба чытаю на ідышы і няма версіі з агаласоўкамі пад рукой. Нямецкая вікі падае версія Schneur (Шнэур), хіба на ідышы не мусіць быць так жа? [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:00, 11 верасня 2025 (+03) :у польскім вікіслоўніку, напрыклад [[:pl:wikt:שניאור]] -[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 15:17, 15 верасня 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} У БелЭн і БСЭн "ШнЕер", штопраўда, у дачыненні ягонага нашчадка [[Залман Шнеур]]. Якога, дарэчы, таксама трэба перайменаваць, бо форма "Шнеур" немагчымая. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 17:46, 27 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана згодна з абмеркаваннем. У БелСЭ і БелЭн не знайшоў сам. Калі @[[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] зможа дадаць спасылкі з пазнакамі старонак у тамах, то будзем вельмі ўдзячныя! [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:55, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Onliner.by]] → [[Onliner]] == {{закрыта}} Больш вядомы пад гэтай назвай. А са старой назвы заставіць перасылку. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:16, 15 кастрычніка 2025 (+03) :{{перайменаваць}} згодна з сайтам, менавіта такая ў выдання афіцыйная назва, без дамена. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:22, 29 кастрычніка 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} згодна з сайтам. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:52, 9 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перанесена згодна з абмеркаваннем. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:33, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Элекцыя Viritim]] → [[Electio viritim]] == {{закрыта}} Варта перайменаваць з сумесі кірыліцызаванай польскай і латыні на нешта аднастайнае — або цалкам на лаціне (што вынесена ў загаловак як самае відавочнае), або ўжо па-беларуску (не рызыкну прапанаваць варыянты). У сучасным выбарчым праве падобнае называецца [[Прамыя выбары|прамымі выбарамі]] (то-бок непасрэдныя, не за прадстаўніка на выбары, а непасрэдна за кандыдата на пасаду). Толькі цяпер гэта ўсеагульныя выбары, а тут усеагульна-саслоўныя. Адзіная знойдзеная праз Гугл беларуская крыніца[https://knihi-online.com/duch-casu-jury-viesialkouski.html], дзе ўжываецца слова «вірытым», ускосна дае «выбары ад вірытым», але па-мойму толькі бо аўтар (або арганізатары тых выбараў) не ведалі як гэта па-беларуску называецца ў сучаснасці. Калі ласка, вашы думкі на гэты конт. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 09:21, 20 лістапада 2025 (+03) :мне здаецца, лепш першай назвай выкарыстоўваць лацінскі арыгінал і дадаваць беларускія пераклады па меры ўзнікнення ў крыніцах, а таксама можна ў дужках падаць кароткі пераклад назвы на беларускую з тлумачэннем этымалогіі, як гэта робіцца ў іншых артыкулах. Таму {{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:38, 27 лістапада 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} на лацінскую назву. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:51, 9 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кансэнсус ёсць, нехта ўжо перайменаваў. Лід пажадана палепшыць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:31, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Храм Гроба Гасподняга]] → [[Храм Труны Гасподняй]] == {{закрыта}} Такі варыянт выкарыстоўваецца ў БелЭн; т.7 с.172, т.1, с. 309 --[[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:57, 19 студзеня 2026 (+03) :Тут БЭ можа і не зусім і аўтарытэтнай будзе. Перасылка ёсць і, відаць, трэба яўна напісаць у артыкуле які варыянт дае БЭ. Ёсць традыцыя, беларускія пераклады Новага Запавету, адкуль уласна гэтае паняцце. Пагатоў, труна -- гэта ж пэўны прадмет і тут гаворка не пра яго адназначна. Трэба комплекс крыніц браць і каб усё ж бліжэйшых да хрысціянскай тэматыкі. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 15:32, 24 студзеня 2026 (+03) ::тут хутчэй сапраўды будзе «гроб» па значэнні бліжэй, як польскае «grób». {{не пераймяноўваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:48, 3 лютага 2026 (+03) :::Мо я неяк няправільна шукаю, але слова "гроб" няма ані ў ТСБМ, ані ў ТСЛБМ, ані ў граматычнай базе інстытута мовазнаўства. Адкуль тады браць значэнне? [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:57, 3 лютага 2026 (+03) ::::тут ужо трэба ставіць пытанне па крыніцах у [[Гроб Гасподні|гэтым артыкуле]]. Я не магу знайсці лепшага адпаведніка для беларускай мовы. Не выключаю, што ў рэлігійнай тэрміналогіі слоўнікі могуць адставаць. Да таго ж, гэта досыць дыскусійнае поле па сённяшні дзень. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:04, 3 лютага 2026 (+03) :::::Таксама ў [https://knihi.com/none/Sviataja_Biblija_Novy_Zapaviet_orig.html Новым Запавеце Чарняўскага] бачым гроб, а ў [https://knihi.com/none/Sviataja_Biblija_Novy_Zapaviet_orig.html рэдакцыі 99-га] — магіла. Не выключаю, што гэта не было ініцыятывай самога Чарняўскага. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:28, 3 лютага 2026 (+03) ::::::У Евангеллі Мацвея (разд. 27, 60) выдання Рымска-каталіцкай царквы, 2017, Пераклад Біблейскай Камісіі ::::::пры Бел. Экзархаце РПЦ, перакладзе Сёмухі 2002, А. Бокуна 2023, паўсюдна магіла. А ў рэдакцыі Чарняўскага ад 2017, якая была ўжо пасля смерці аўтара, ужываецца слова «склеп». Усе прыведзеныя варыянты кнігі зручна сабраныя [https://www.biblija.by/online/ тут], як што. ::::::Ёсць падставы прапанаваць паўсюдна замяніць на «Магілу Гасподнюю». [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:41, 3 лютага 2026 (+03) :::::::З пададзенай аргументацыяй згодны, "Магіла гасподня" выглядае найбольш правільным варыянтам. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:25, 14 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Згодна з абмеркаваннем, перакладзена ў адпаведнасці з большасцю перакладаў Бібліі у [[Храм Магілы Гасподняй]] [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:26, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Дамброва Бяластоцка]] → [[Дуброва-Беластоцкая]] == {{закрыта}} Назва, якая шырока выкарыстоўваецца тамтэйшымі беларусамі, сапраўдная нештучная назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:47, 15 студзеня 2026 (+03) : Пане [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]], тут яўна ёсць патрэба глядзець шырэй на рэчы — перадача назваў паселішчаў [[Усходняя Беласточчына|Усходняй Беласточчыны]] датычыць шматлікіх кейсаў. Адзінкавы перанос засведчыць усяго толькі нашую непаслядоўнасць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:31, 15 студзеня 2026 (+03) ::Гэта не адзінкавы перанос. Буду выстаўляць паступова пад нармальныя замацаваныя назвы. Ужо крыху прайшоўся вёскамі Сакольскага павета. Не зусім разумею, адкуль узялася практыка выкарыстоўваць нейкія прыдуманыя для беларускай мовы назвы, гэта так нідзе не робіцца. З тапонімамі Літвы крыху разгроб, цяпер вось будзем Польшчу глядзець. Для значных паселішчаў ёсць крыніцы кшталту Гістарычнага атласа. Для маленькіх глядзець ужыванне ў беларускай прэсе. Дарэчы, менавіта так складаўся тапанімічны даведнік Рапановіча ў Беларусі, які потым стаў асновай для даведніка Лемцюговай. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:06, 15 студзеня 2026 (+03) ::: Праграмная рада тыднёвіка "Ніва" шмат гадоў і паслядоўна падае на яго старонках беларускія назвы паселішчаў, але белвікіпедысты аддаюць перавагу інструкцыі па транслітэрыцыі, гл. напр. у арт. [[Бельск Падляскі]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:11, 15 студзеня 2026 (+03) ::::Гэта вялікая бяда, што калісьці аматары мёртвых інструкцый транслітарацыі дабраліся да тапаніміі і ім ніхто нічога не сказаў па справе. Да таго ж, інструкцыі тычацца назваў, якія не замацаваныя ў мове. Цяпер выпраўляць — вельмі цяжкая праца, але за яе трэба брацца. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:58, 16 студзеня 2026 (+03) ::::: [[Дубічы Цэркеўнэ]], гміна дзе беларусы ў абсалютнай перавазе, еднак трохэ з польскего мувён. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:54, 16 студзеня 2026 (+03) ::::::Але вы падтрымайце іншыя перайменаванні, ці як. Правёў сур’ёзную працу дзеля выпраўлення тапаніміі Падляшша. Хіба ўсе назвы з створаных выправіў. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:02, 14 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перанесена.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:13, 13 сакавіка 2026 (+03) == [[Эсфір (дачка Амінавада)]] → [[Эсфір (дачка Амінадава)]] або [[Эсфір]] == {{закрыта}} Гл. [[Размовы:Эсфір (дачка Амінавада)#Амінадава?|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 19:19, 8 студзеня 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} у [[Эсфір]]: відавочная абдрукоўка. У некаторых моўных версіях ёсць удакладненне - [https://de.wikipedia.org/wiki/Ester_(Bibel) Эсфір (Біблія)], або [https://sk.wikipedia.org/wiki/Ester_(biblick%C3%A1_postava) Эсфір (біблійны персанаж)], аднак старонак неадназначнасці (спасылак на артыкулы пра іншых Эсфір) нават там не знайшоў. І ў нас таксама падобнае ўдакладненне лічу непатрэбным. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:50, 9 студзеня 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} у [[Эсфір]]: няма патрэбы ва ўдакладненні, пагатоў такім, мякка кажучы старамодным :) --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 20:17, 17 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана пад назву [[Эсфір]], а таксама дададзена дадатковая старонка перасылкі. На старонцы размоў асобна адзначана праблема перадачы імя Амінадаў/Абігаіл/... у беларускай. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:52, 3 лютага 2026 (+03) == [[Адольф Гітлер Уунона]] → [[Адольф Уунона]] == {{закрыта}} Асоба афіцыйна змяніла імя ([https://www.telegraph.co.uk/world-news/2025/11/28/namibian-politician-named-adolf-hitler-wins-re-election/ крыніца]). [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 18:36, 28 лістапада 2025 (+03) :{{перайменаваць}}, але важна пакінуць у лідзе ягонае папярэдняе імя, бо яно вельмі медыйнае [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:04, 30 лістапада 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Асоба афіцыйна змяніла імя. Артыкул перайменаваны. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:41, 26 студзеня 2026 (+03) == [[Страдзівары]] → [[Страдывары]] == {{закрыта}} Згодна з БелЭн ([https://knihi.com/none/Bielaruskaja_encyklapiedyja_djvu.zip.html#Bielaruskaja_encyklapedyja.15.djvu_192 т. 15, с. 192]). [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 00:32, 11 студзеня 2026 (+03) :Раз у БелЭн, то {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:59, 19 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перанесена як у крыніцы, перасылка пакінута, бо памылка папулярная і не арфаграфічная. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:02, 23 студзеня 2026 (+03) == [[Анатоль Аляксеевіч Стэпусь]] → [[Анатоль Аляксеевіч Сцепусь]] == {{закрыта}} Напісанне прозвішча ''Сцепусь'' даеца на сайтах [https://mfa.gov.by/be/press/news_mfa/b797e4897c39802e.html МЗС Беларусі], [https://bel.sputnik.by/20170408/dyplamatyya-kultury-u-ehstonii-prahodzic-vystava-belaruskih-mastakou-1028215799.html Sputnik Беларусь], [https://www.sb.by/articles/glytok-pavetra-z-batska-shchyny-estoniya.html СБ Беларусь сегодня] і іншых. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:09, 21 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Памылка ў назве. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:18, 23 студзеня 2026 (+03) {{закрыта}} == [[Руска-турэцкія войны]] → [[Расійска-турэцкія войны]] == У артыкулах вядзецца пра расійска-турэцкія войны, а не пра рускія.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:36, 30 верасня 2025 (+03) :{{перайменаваць}}, згодна з меркаваннем ніжэй [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:04, 1 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:27, 15 студзеня 2026 (+03) == [[Ідзанакі і Ідзанамі]] → [[Ідзанагі і Ідзанамі]] == {{закрыта}} Гл. [[Размовы:Ідзанакі і Ідзанамі|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 11:47, 28 жніўня 2025 (+03) : Вось тут неадназначна, бо можа ў пытаннях вымаўлення аўтар і правы, але ж мы тут заўсёды аддаем перавагу АК. Калі там напісана "Ідзанакі", а іншых прыкладаў у бел АК няма - хутчэй за ўсё назва застанецца. Не падводжу вынік, хачу пачуць што думаюць іншыя ўдзельнікі. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:37, 7 верасня 2025 (+03) ::Я бы пакінуў «Ідзанакі», бо АК, але варта было б адзначыць арыгінальнае вымаўленне з транскрыпцыяй на беларускую. Але ёсць сумневы, што варта перадаваць японскае -gi- ў беларускай як -кі-, бо насамрэч да выбухнога ґ бліжэй к, а не фрыкатыўны г. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:50, 18 верасня 2025 (+03) :{{Не пераймяноўваць}} Усё ж такі перавагу трэба аддаваць беларускім крыніцам. Тым болей, як было зазначана вышэй, бягучы варыянт нельга лічыць памылкай. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:09, 22 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Прыкладаў іншага напісання ў беларускіх аўтарытэтных крыніцах не прыведзена. Артыкул пакінуты пад цяперашняй назвай. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:43, 11 студзеня 2026 (+03) == [[Небаскроб Мэры-Экс]] → [[Сент-Мэры Экс 30]] == {{закрыта}} У цяперашняй назве ўжыта няпоўная назва вуліцы. Варта таксама пазначыць нумар будынка, бо там ёсць і іншыя хмарачосы, напрыклад [https://en.wikipedia.org/wiki/70%20St%20Mary%20Axe Сент-Мэры Экс 70]. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 07:28, 22 лістапада 2025 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:09, 27 лістапада 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Аргументацыя слушная, супраць ніхто не выступаў. Артыкул перайменаваны. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:21, 11 студзеня 2026 (+03) fypekvc6lx57t4xeug07okita34ic32 «Саша, что ты несёшь?!» 0 798484 5135116 5080489 2026-05-02T23:33:51Z Wooze 122707 Requesting deletion ([[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]] v3.1b) 5135116 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{delete|Broken redirect <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small>}}</noinclude> #REDIRECT [[Саша, что ты несёшь?!]] s3wszxjl1g7nn88ig8qjwt6e07uiafe Мардоўская Аўтаномная Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка 0 799490 5135090 5086466 2026-05-02T21:34:21Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135090 wikitext text/x-wiki {{іншыя значэнні тэрміна|Мардовія|Мардовія (значэнні)}} {{Адміністрацыйная адзінка | Руская назва = Мардоўская Аўтаномная Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка | Родны склон = Мардоўскай АССР | Арыгінальная назва = {{lang-ru|Мордовская Автономная Советская Социалистическая Республика}}, {{lang-myv|Мордовскяй Автономнай Советскяй Социалистическяй Республика}}, {{lang-mdf|Мордовской Автономной Советской Социалистической Республикась}} | У складзе рэспублікі = РСФСР | У складзе рэспублікі (родны склон) = РСФСР | Сцяг = Flag of Mordva ASSR.svg | Герб = Emblem of the Mordovian ASSR.svg | Апісанне герба = Герб Мардовіі | Дэвіз = | На карце = | Сталіца = [[Саранск]] | Дата заснавання = [[20 снежня]] [[1934]] | З даты = [[10 студзеня]] [[1930]] | Па дату = [[25 снежня]] [[1993]] | Плошча = 26 200 | Насельніцтва = 971 тыс. чал. (1984) | Шчыльнасць насельніцтва = | Гімн = | Афіцыйныя мовы = [[Руская мова|руская]], [[Мардоўскія мовы|мардоўскія мовы]] | Да = Мардоўская аўтаномная вобласць | Пасля = Рэспубліка Мардовія | Назва параметра1 = Узнагароды | Параметр1 = {{Шэраг-л | {{Ордэн Леніна|тып=рэгіён|11 снежня 1965}} | {{Ордэн Леніна|тып=рэгіён|10 ліпеня 1985}} | {{Ордэн Дружбы народаў|тып=рэгіён|29 снежня 1972}} }} }} '''Мардо́ўская Аўтано́мная Саве́цкая Сацыялісты́чная Рэспу́бліка''' ({{lang-ru|Мордовская Автономная Советская Социалистическая Республика}}, {{lang-myv|Мордовскяй Автономнай Советскяй Социалистическяй Республика}}, {{lang-mdf|Мордовской Автономной Советской Социалистической Республикась}}) — [[Аўтаномная рэспубліка|аўтаномная рэспубліка]] ў складзе [[Расійская Савецкая Федэратыўная Сацыялістычная Рэспубліка|РСФСР]], якая існавала пад гэтай назвай з [[20 снежня]] [[1934]] па [[25 снежня]] [[1993]] года. Сталіца — горад [[Саранск]]. == Гісторыя == Мардоўская Аўтаномная Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка створана 20 снежня 1934 года пераўтварэннем з [[Мардоўская аўтаномная вобласць|Мардоўскай аўтаномнай вобласці]] ў складзе [[Куйбышаўскі край|Куйбышаўскага края]]. Пасля пераўтварэння Куйбышаўскага края ў [[Куйбышаўская вобласць|Куйбышаўскую вобласць]], '''Мардоўская АССР''' выйшла са складу вобласці і стала самастойным суб'ектам [[РСФСР]]. 7 снежня [[1990]] года, падчас [[парад суверэнітэтаў|парада суверэнітэтаў]] у СССР, на сесіі Вярхоўнага Савета МАССР была прынята ''Дэкларацыя аб дзяржаўна-прававым статусе рэспублікі'' і Мардоўская АССР была перайменавана ў '''Мардоўскую ССР'''. 24 мая 1991 года З'ездам народных дэпутатаў РСФСР было ўнесена адпаведнае змяненне ў арт. 71 Канстытуцыі РСФСР. 31 сакавіка [[1992]] года Мардоўская ССР з іншымі рэспублікамі Расіі падпісвае [[Федэратыўны дагавор (Расія)|Федэратыўны дагавор]]. 25 снежня 1993 года ўступіла ў сілу Канстытуцыя Расійскай Федэрацыі, у адпаведнасці з якой рэспубліка была перайменавана ў '''[[Мардовія|Рэспубліку Мардовія]]'''. 25 студзеня 1994 года адпаведныя рашэнні былі прыняты і Вярхоўным Саветам рэспублікі<ref>{{cite web|url=http://volganews.info/oblast10/terrapr/ip-kegewp4.htm|title=Закон Мордовской ССР от 25.01.1994 № 1202-XII «Об изменении наименования Мордовской Советской Социалистической Республики»|archiveurl=https://archive.today/20160122155929/http://volganews.info/oblast10/terrapr/ip-kegewp4.htm|archivedate=2016-01-22}}</ref><ref>{{cite web|url=http://volganews.info/oblast10/terrapr/ip-kegewo4.htm|title=Закон Республики Мордовия от 25.01.1994 № 1203-XII «О внесении изменений в Конституцию (Основной Закон) Мордовской Советской Социалистической Республики»|archiveurl=https://archive.today/20160122155941/http://volganews.info/oblast10/terrapr/ip-kegewo4.htm|archivedate=2016-01-22}}</ref>. == У філатэліі == <gallery widths="180" heights="180"> Файл:1962 CPA 2707.jpg|Паштовая марка СССР. Мардоўская АССР. Саранск. Дом Саветаў Файл:The Soviet Union 1980 CPA 5032 stamp (Mordovian Autonomous Soviet Socialist Republic (Established on 1930.01.10)).jpg|50-годдзе Мардоўскай АССР </gallery> == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20090417101645/http://www.e-mordovia.ru/aboutMordovia/mordovia/history.php Рэспубліка Мардовія. Гісторыя] * [http://www.gidrm.ru/mordovia/ Аб Рэспубліцы Мардовіі]{{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20170211235512/http://www.gidrm.ru/mordovia/ |date=11 лютага 2017 }} {{РСФСР}} [[Катэгорыя:Аўтаномныя рэспублікі РСФСР]] [[Катэгорыя:XX стагоддзе ў Мардовіі]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1934 годзе ў Расіі]] [[Катэгорыя:Адміністрацыйныя адзінкі, утвораныя ў 1934 годзе]] [[Катэгорыя:Адміністрацыйныя адзінкі, скасаваныя ў 1993 годзе]] 9d6j5kyx12ia8z5y6oxevlha9bcm2ef Шаблон:Пераклад Бібліі/Дакументацыя 10 804203 5135209 5113139 2026-05-03T08:20:04Z Economico-geographer 399 дапаўненне 5135209 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{docpage}}</noinclude> Гэты шаблон-картка прызначаны для зручнага афармлення артыкулаў, датычных перакладаў Бібліі. Большасць параметраў неабавязковыя (пазначаныя як «†»). Каб убачыць рэальныя прыклады выкарыстання, глядзіце [[Special:Whatlinkshere/{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}|старонкі, якія выкарыстоўваюць гэты шаблон]]. === Код для капіравання === <pre> {{Пераклад Бібліі | назва = | выява = | поўная назва = | іншыя назвы = | скарачэнне = | мова перакладу = | публікацыя_СЗ = | публікацыя_НЗ = | публікацыя_цалкам = | неканон = | аўтар = | крыніца перакладу = | мова крыніцы = | тып перакладу = | выдавецтва = | тыраж = | канон = | спасылка = | Рд1:1-3 = | Пс1:1-2 = | Ян3:16 = | 2Цім3:16-17 = }} </pre> === Прыклады запаўнення === {{Пераклад Бібліі | назва = Біблія Сёмухі | выява = | поўная назва = Біблія. Кнігі Сьвятога Пісаньня Старога і Новага Запавету кананічныя ў беларускім перакладзе | іншыя назвы = Пераклад Сёмухі | скарачэньне = | мова перакладу = [[Беларуская мова|беларуская]] | публікацыя_СЗ = | публікацыя_НЗ = 1995 | публікацыя_цалкам = 2002 | неканон = не ўключаны | аўтар = Васіль Сёмуха | крыніца перакладу = [[Сінадальны пераклад]], [[Лізавецінская Біблія]] | мова крыніцы = [[Руская мова|руская]], [[царкоўнаславянская мова|царкоўнаславянская]] | тып перакладу = | выдавец = World Wide Printing | тыраж = 10 000 | канон = праваслаўны | спасылка = [http://knihi.com/none/Biblija.html Беларуская Палічка] | Рд1:1-3 = <small> На пачатку стварыў Бог неба і зямлю. А зямля была нябачная і пустая і цемра над безданьню, і Дух Божы лунаў над вадою. І сказаў Бог: хай будзе сьвятло. І сталася сьвятло.</small> | Пс1:1-2 = <small>Псальма Давідава. Дабрашчасны той муж, што ня ходзіць на раду бязбожных, і не стаіць на дарозе грэшных, і не сядзіць на зборні распустаў; а ў законе Гасподнім воля ягоная, і пра закон Ягоны ўдзень і ўначы разважае!</small> | Ян3:16 = <small>Бо так палюбіў Бог сьвет, што аддаў Сына Свайго Адзінароднага, каб кожны, хто верыць у Яго, не загінуў, а меў жыцьцё вечнае.</small> | 2Цім3:16-17 = <small>Усё Пісаньне боганатхнёнае і карыснае для навучаньня, для выкрыцьця, для выпраўленьня, для настаўленьня ў праведнасьці, каб быў дасканалы Божы чалавек, да ўсякае добрае справы падрыхтаваны.</small> }} {{Пераклад Бібліі | назва = Біблія | выява = | поўная назва = Пераклад Бібліі Беларускага біблейскага таварыства | іншыя назвы = | скарачэнне = | мова перакладу = [[Беларуская мова|беларуская]] | публікацыя_СЗ = | публікацыя_НЗ = | публікацыя_цалкам = [[2012]], [[2017]] | неканон = [[Першая кніга Макавеяў|1-я]] і [[Другая кніга Макавеяў|2-я Макавеяў]], [[Кніга Прамудрасць Ісуса Сірахава]], [[Кніга Тавіта|Тавіт]], [[Кніга Юдзіф|Юдзіф]], [[Кніга прарока Баруха|Кніга Баруха]] (толькі ў выданні 2012 года) | аўтар = [[Уладзіслаў Чарняўскі]]/[[Беларускае біблейскае таварыства]] | крыніца перакладу = [[Вульгата]], [[Біблія Тысячагоддзя]] | мова крыніцы = | тып перакладу = | выдавецтва = | тыраж = | канон = каталіцкі | спасылка = https://bible.by/bvc-2012/ | Рд1:1-3 = <small>Спачатку стварыў Бог неба і зямлю. Зямля была пустая і неабжытая; і цемра над абліччам бяздоння, і Дух Божы ўзносіўся над водамі. І сказаў Бог: «Хай станецца святло!» І сталася святло.</small> | Пс1:1-2 = <small>Шчасны чалавек, які не ідзе за парадай бязбожных, і на дарогу грэшнікаў не ступае, і не сядзіць у зборышчы насмешнікаў, але ў законе Божым воля яго, і пра закон Яго разважае ён днём і ноччу.</small> | Ян3:16 = <small>Бо так палюбіў Бог свет, што Сына Свайго Адзінароднага даў, каб кожны, хто верыць у Яго, не памёр, але меў жыццё вечнае.</small> | 2Цім3:16-17 = <small>Усё Пісанне натхнёна Богам і карыснае для навучання, дакору, выпраўлення і ўзгадавання ў справядлівасці, каб дасканалым быў чалавек Божы, настаўленым на ўсякае добрае дзеянне.</small> }} {{Пераклад Бібліі | назва = Сінадальны пераклад | выява = [[Файл:Библія или Книги Священнаго Писанія 1876.jpg|240px|Вокладка]] | поўная назва = <small> Библия. Книги Священного Писания Ветхого и Нового Завета</small> | іншыя назвы = | скарачэнне = | мова перакладу = [[Руская мова|руская]] | публікацыя_СЗ = | публікацыя_НЗ = | публікацыя_цалкам = [[1876]] | неканон = [[Кніга Тавіта|Тавіта]], [[Кніга Юдзіф|Юдзіф]], [[Першая кніга Макавейская|1 Макавейская]], [[Другая кніга Макавейская|2 Макавейская]], [[Трэцяя кніга Макавейская|3 Макавейская]], [[Кніга Прамудрасці Саламона|Мудрасці]], [[Кніга Прамудрасць Ісуса Сірахава|Мудрасць Сіраха]], [[Кніга Баруха|Баруха]], [[Ліст Ераміі]], [[Другая кніга Ездры|2 Ездры]], [[Трэцяя кніга Ездры|3 Ездры]] | аўтар = | крыніца перакладу = [[масарэцкі тэкст]], [[Септуагінта]], [[Вульгата]], [[Textus Receptus]] | мова крыніцы = | тып перакладу = | выдавецтва = | тыраж = | канон = [[Праваслаўе|Праваслаўны]] | спасылка = | Рд1:1-3 = <small>В начале сотворил Бог небо и землю. Земля же была безвидна и пуста, и тьма над бездною, и Дух Божий носился над водою. И сказал Бог: да будет свет. И стал свет.</small> | Пс1:1-2 = <small>Псалом Давида. Блажен муж, который не ходит на совет нечестивых и не стоит на пути грешных и не сидит в собрании развратителей, но в законе Господа воля его, и о законе Его размышляет он день и ночь!</small> | Ян3:16 = <small>Ибо так возлюбил Бог мир, что отдал Сына Своего Единородного, дабы всякий, верующий в Него, не погиб, но имел жизнь вечную.</small> | 2Цім3:16-17 = <small>Всё Писание богодухновенно и полезно для научения, для обличения, для исправления, для наставления в праведности, да будет совершен Божий человек, ко всякому доброму делу приготовлен.</small> }} {{Пераклад Бібліі | назва = Біблія Якуба Вуека | выява = [[Файл:1593 New Testament title page - Jakub Wujek.jpg|240px|Першае выданне Новага Запавету (1593)]] | поўная назва = <small>Biblia to jest Księgi Starego y Nowego Przymierza według Łacińskiego przekładu starego, w kościele powszechnym przyjętego, na Polski ięzyk z nowu z pilnością przełożone, z dokładaniem textu Żydowskiego y Greckiego, y z wykładem Katholickim, trudnieyszych miejsc, do obrony wiary swiętej powszechnej przeciw kacerstwóm tych czasów należących: przez D. Iakuba Wuyka z Wągrowca, Theologa Societatis Iesu.</small> | іншыя назвы = Біблія Вуека, Вуек | скарачэнне = Wuj. | мова перакладу = [[Польская мова|Польская]] | публікацыя_СЗ = | публікацыя_НЗ = | публікацыя_цалкам = 1599 | неканон = [[Кніга Тавіта|Тавіта]], [[Кніга Юдзіф|Юдзіф]], [[Першая кніга Макавейская|1 Макавейская]], [[Другая кніга Макавейская|2 Макавейская]], [[Кніга Прамудрасці Саламона|Мудрасці]], [[Кніга Прамудрасць Ісуса Сірахава|Мудрасць Сіраха]], [[Кніга Баруха|Баруха]] | аўтар = | крыніца перакладу = [[Вульгата]] | мова крыніцы = [[Лацінская мова|Лацінская]] | тып перакладу = | выдавецтва = | тыраж = | канон = [[Каталіцтва|Каталіцкі]] | спасылка = https://pl.wikisource.org/wiki/Biblia_Wujka_(1923) | Рд1:1-3 = <small>Na początku stworzył Bóg niebo i ziemię. A ziemia była pusta i próżna: i ciemności były nad głębokością: a Duch Boży unaszał się nad wodami. I rzekł Bóg: Niech się stanie światłość: i stała się światłość.</small> | Пс1:1-2 = <small>Błogosławiony mąż, który nie chodził w radzie niezbożnych, i na drodze grzesznych nie stał, i na stolicy zaraźliwości nie siedział. Ale w zakonie Pańskim wola jego, a w zakonie jego będzie rozmyślał we dnie i w nocy.</small> | Ян3:16 = <small>Albowiem tak Bóg umiłował świat, że Syna swego jednorodzonego dał, aby wszelki, kto wierzy weń, nie zginął, ale miał żywot wieczny.</small> | 2Цім3:16-17 = <small>Wszelkie Pismo od Boga natchnione, jest pożyteczne ku nauczaniu, ku strofowaniu, ku naprawieniu, ku ćwiczeniu w sprawiedliwości, Aby człowiek Boży był doskonały, ku wszelkiéj sprawie dobréj wyćwiczony.</small> }} [[Катэгорыя:Шаблоны:Рэлігія]] ttr17cvkqob58bkhyue3mk4sotixmx3 Маргарыта Наімаўна Касымава 0 804375 5135086 5114381 2026-05-02T20:55:53Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135086 wikitext text/x-wiki {{Кінематаграфіст}} '''Маргарыта Наімаўна Касымава''' ({{Lang-tg|Марворид Қосимова}}; {{ВД-Прэамбула}}) — савецкая, беларуская і таджыцкая кінаактрыса, кінарэжысёр і сцэнарыст. Заслужаны дзеяч мастацтваў Таджыкскай ССР (1976). == Біяграфія == У 1961 годзе скончыла рэжысёрскі факультэт [[Усерасійскі дзяржаўны інстытут кінематаграфіі імя С. А. Герасімава|УДІКа]] (майстэрня [[Аляксандр Пятровіч Даўжэнка|А. П. Даўжэнка]] і [[Міхаіл Эдышэравіч Чыяўрэлі|М. Э. Чыаўрэлі]]). У майстэрні Даўжэнкі рэжысуры разам з ёй вучыліся [[Віктар Цімафеевіч Тураў|Віктар Тураў]], [[Атар Давідавіч Іаселіяні|Атар Іаселіяні]], [[Ларыса Шапіцька]]. У тым жа годзе пачала працаваць на кінастудыі «[[Таджыкфільм]]». Здымала хроніку, кіначасопісы, дакументальныя фільмы (усяго больш за 40). Была другім рэжысёрам на многіх стужках, пакуль у 1967 годзе не дэбютавала як рэжысёр ігравога фільма «Лета 1943 года». Шэраг карцін зняла на кінастудыі «[[Туркменфільм]]». З пачаткам [[Грамадзянская вайна ў Таджыкістане|грамадзянскай вайны ў Таджыкістане]] яна перабралася ў Мінск (Беларусь), дзе была ў штаце кінастудыі «[[Беларусьфільм]]» рэдактарам. Мела расійскае грамадзянства. У 2010 годзе Касымава стала майстрам курса кінарэжысёраў у [[Беларуская дзяржаўная акадэмія мастацтваў|БДАМ]] (факультэт экранных мастацтваў). У 2015 годзе выпусціла курс кінарэжысёраў, сярод якіх <ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.sb.by/articles/margarita-kasymova-ya-za-khoroshee-kino-s-kakogo-rakursa-ono-by-ni-podavalos.html|title=Режиссер Маргарита Касымова: я за хорошее кино, под каким бы ракурсом оно ни подавалось|date=2016-11-09|publisher=[[СБ. Беларусь сегодня]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190616222025/https://www.sb.by/articles/margarita-kasymova-ya-za-khoroshee-kino-s-kakogo-rakursa-ono-by-ni-podavalos.html|archive-date=2019-06-16|access-date=2019-06-16|url-status=live}}</ref> Андрэй Грынько і Дзмітрый Дзядок<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://minsknews.by/stolitsyi-zhenskoe-litso-aktrisa-rezhisser-professor-bgai-margarita-kasyimova/|title=СТОЛИЦЫ ЖЕНСКОЕ ЛИЦО. Актриса, режиссер, профессор БГАИ Маргарита Касымова|author=Алеся Загорская|date=2017-08-11|publisher=Сайт информационного агентства "Минск-Новости"|archive-url=https://web.archive.org/web/20190616222024/https://minsknews.by/stolitsyi-zhenskoe-litso-aktrisa-rezhisser-professor-bgai-margarita-kasyimova/|archive-date=2019-06-16|access-date=2019-06-16|url-status=live}}</ref>. У тым жа годзе была ганаравана [[Ордэн Францыска Скарыны|Ордэна Францыска Скарыны]]. == Абраная фільмаграфія == {{Калонкі|2}} === Актрысы === * {{Год у гісторыі кіно|1969}} — [[Джура Саркор]] * {{Год у гісторыі кіно|1973}} — [[Чацвёра з Чорсанга]] * {{Год у гісторыі кіно|1977}} — [[Першае каханне Насрэдзіна]] * {{Год у гісторыі кіно|1978}} — [[Жылі-былі ў першым класе...]] * {{Год у гісторыі кіно|1981}} — [[Злачынец і адвакаты]] — ''эпізод'' * {{Год у гісторыі кіно|1982}} — [[Сёння і заўсёды]] * {{Год у гісторыі кіно|1985}} — [[Я ёй падабаюся]] — ''эпізод'' === Рэжысёр === * {{Год у гісторыі кіно|1967}} — [[Лета 1943 года]] * {{Год у гісторыі кіно|1969}} — [[Джура Саркор]] * {{Год у гісторыі кіно|1970}} — [[Дарогі бываюць розныя]] * {{Год у гісторыі кіно|1973}} — [[Чацвёра з Чорсанга]] * {{Год у гісторыі кіно|1973}} — [[Ткачыхі]] * {{Год у гісторыі кіно|1978}} — [[А шчасце побач]] * {{Год у гісторыі кіно|1978}} — [[Жылі-былі ў першым класе...]] * {{Год у гісторыі кіно|1982}} — [[Сёння і заўсёды]] * {{Год у гісторыі кіно|1985}} — [[Гаваркая крыніца]] * {{Год у гісторыі кіно|1987}} — [[Куды вёў след дыназаўра]] (ТБ) * {{Год у гісторыі кіно|1991}} — [[Мужчина и две его женщины]] * {{Год у гісторыі кіно|1993}} — [[Аз аддам]] * {{Год у гісторыі кіно|1995}} — [[Сын за бацьку (фільм)|Сын за бацьку]] (сумесна з [[Мікалай Мікалаевіч Яроменка (малодшы)|Мікалаем Яроменкам-малодшым]]) * {{Год у гісторыі кіно|1998}} — [[Маленькі жаўнер]] * {{Год у гісторыі кіно|2000}} — [[Зорка Венера (фільм)]] * {{Год у гісторыі кіно|2003}} — [[Бальная сукенка]] (з Ірынай Волахай) * {{Год у гісторыі кіно|2005}} — [[Глыбокае цячэнне]] (з Іванам Паўлавым, па матывах раманаў [[Іван Шамякін|Івана Шамякіна]] «Снежныя зімы» і «Глыбокае цячэнне») * {{Год у гісторыі кіно|2006}} — [[Спакуса (фільм)|Спакуса]] === Сцэнарыст === * {{Год у гісторыі кіно|1995}} — [[Сын за бацьку (фільм)|Сын за бацьку]] * {{Год у гісторыі кіно|1998}} — [[Маленькі жаўнер]] * {{Год у гісторыі кіно|2000}} — [[Зорка Венера (фільм)]] * {{Год у гісторыі кіно|2006}} — [[Спакуса (фільм)|Спакуса]] {{Канец кал}} == Узнагароды == * 1976 — Заслужаны дзеяч мастацтваў Таджыкскай ССР. * 24 снежня 2004 — Ганаровая грамата Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь — ''за значны асабісты ўклад у развіццё культуры Беларусі і выхаванне падрастаючага пакалення'' <ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://npa.nitt.by/documents/C20401640|title=Постановление Совета Министров Республики Беларусь от 24 декабря 2004 года № 1640 «О награждении М. Н. Касымовой Почётной грамотой Совета Министров Республики Беларусь»|archive-url=https://web.archive.org/web/20220902184202/https://npa.nitt.by/documents/C20401640|archive-date=2022-09-02|access-date=2022-09-02|url-status=live}}</ref> . * 2008 — [[медаль Францыска Скарыны]]. * 2015 — [[ордэн Францыска Скарыны]]. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич Москва, Советская энциклопедия, 1987. — с. 175 == Спасылкі == * https://www.sb.by/articles/margarita-kasymova-ya-za-khoroshee-kino-s-kakogo-rakursa-ono-by-ni-podavalos.html{{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190616222025/https://www.sb.by/articles/margarita-kasymova-ya-za-khoroshee-kino-s-kakogo-rakursa-ono-by-ni-podavalos.html |date=16 чэрвеня 2019 }} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Касымава Маргарыта Наімаўна}} [[Катэгорыя:Постаці Беларусьфільма]] [[Катэгорыя:Кінаактрысы Беларусі]] [[Катэгорыя:Сцэнарысты паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Кінарэжысёры паводле алфавіта]] 6j8ljscxai1imxnz4ooix4y415dz33e Затрыманне азербайджанцаў у Екацярынбургу (2025) 0 805298 5135056 5134614 2026-05-02T19:40:20Z DBatura 73587 5135056 wikitext text/x-wiki {{Асноўны артыкул|Азербайджанска-расійскі крызіс}} Раніцай [[27 чэрвеня]] [[2025]] года ў г. [[Екацярынбург]] быў праведзены сумесны рэйд [[Расгвардыя|Расгвардыі]], [[Міністэрства ўнутраных спраў Расійскай Федэрацыі|МУС]] і [[ФСБ Расіі]] ў некалькі кватэр, дзе пражывалі этнічныя [[азербайджанцы]], грамадзяне РФ і Азербайджана. У ходзе рэйду праваахоўнікі затрымлівалі, як сцвярджаецца расійскім бокам, падазраваных у датычнасці да забойстваў у 2001, 2010 і 2011 гадах. Падчас затрымання загінулі выхадцы з [[Азербайджан]]а браты Зіядзін і Гусейн Сафаравы, яшчэ некалькі чалавек былі шпіталізаваныя<ref name= "bbc2"/>, астатніх даставілі ў суд з бачнымі слядамі збіцця<ref name="meduza">{{Cite web|url=https://meduza.io/feature/2025/06/29/v-ekaterinburge-proshli-massovye-zaderzhaniya-predstaviteley-azerbaydzhanskoy-diaspory-iz-za-ubiystva-dvadtsatiletney-davnosti|title=В Екатеринбурге прошли массовые задержания представителей азербайджанской диаспоры из-за убийства двадцатилетней давности Два человека умерли при задержании, семерых арестовали. Между Москвой и Баку разгорается дипломатический скандал|lang=ru|website=Meduza|archive-url=https://web.archive.org/web/20250630090502/https://meduza.io/feature/2025/06/29/v-ekaterinburge-proshli-massovye-zaderzhaniya-predstaviteley-azerbaydzhanskoy-diaspory-iz-za-ubiystva-dvadtsatiletney-davnosti|archive-date=2025-06-30|access-date=2025-06-30|url-status=live}}</ref>. Агулам было затрымана каля 50 чалавек, якіх даставілі ў мясцовае ўпраўленне [[Следчы камітэт РФ|Следчага камітэта]]. І хоць у [[Следчы камітэт Расіі|Следчым камітэце Расіі]] заявілі, што адзін з братоў памёр ад сардэчнага прыступу, а прычыны смерці другога ўдакладняюцца<ref name="bbc">[https://www.bbc.com/russian/articles/cly882jn768o Смерть при задержании и агенты ФСБ: как конфликт Азербайджана и России связан с геополитикой]</ref> (пазней у Баку заявілі, што, згодна з заключэннем расійскай судмедэкспертызы, ён быў забіты ў выніку траўмы, выкліканай тупым прадметам)<ref name="caliber">[https://caliber.az/post/sudmedekspert-o-prichine-smerti-ziyaddina-safarova-mnogochislennye-travmy Судмедэксперт о причине смерти Зияддина Сафарова — многочисленные травмы]</ref>, судмедэкспертыза ў Азербайджане ўстанавіла, што Гусейн Сафараў памёр ад посттраўматычнага і постгемарагічнага шоку на фоне множных пераломаў рэбраў і іншых траўмаў, а яго брат Зіядзін загінуў ад посттраўматычнага шоку. [[Генеральная пракуратура Азербайджана]] завяла крымінальную справу па факце наўмыснага забойства двух азербайджанцаў супрацоўнікамі праваахоўных органаў Расіі<ref name="haqqin">[https://haqqin.az/news/352743 Убийство братьев Сафаровых: Генпрокуратура возбудила уголовное дело]</ref><ref name="bbc3" />. Здарэнне адбілася на [[Азербайджанска-расійскія адносіны|азербайджанска-расійскіх адносінах]]. МЗС Азербайджана выклікаў часовага паверанага ў справах РФ праз непрымальны гвалт падчас рэйдаў у Екацярынбургу. Азербайджанскія ўлады адмянілі ўсе культурныя мерапрыемствы, звязаныя з Расіяй, адмовіліся ад супрацоўніцтва на парламенцкім узроўні, а само кіраўніцтва Азербайджана выказала пратэст у сувязі з затрыманнем<ref name="euronews"/>. МЗС Расіі заявіла, што дзеянні расійскіх сілавікоў былі ў рамках крымінальных спраў, а ў расійскім парламенце рэакцыю Азербайджана назвалі гіпертрафаванай<ref>{{Cite web|url=https://rtvi.com/news/podlyj-udar-azerbajdzhan-obvinili-v-namerennom-razrushenii-otnoshenij-s-rossiej/|title=«Подлый удар»: Азербайджан обвинили в намеренном разрушении отношений с Россией|lang=ru|first=Антон|last=Чернухин|website=RTVI|date=2025-06-30|access-date=2025-06-30}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.gazeta.ru/social/2025/06/30/21296714.shtml|title=В «Sputnik-Азербайджан» якобы задержали сотрудников ФСБ. Что происходит между Москвой и Баку?|lang=ru|website=Газета.Ru|date=2025-06-30|access-date=2025-06-30}}</ref>. Пазней азербайджанскія сілавікі затрымалі двух супрацоўнікаў радыё «Спутник», абвінаваціўшы іх у працы на ФСБ<ref name=":0"/>. Неўзабаве адбылося затрыманне некалькіх грамадзян Расіі, якія з’ехалі ў Азербайджан пасля 2022 — улады Баку абвінавачвалі іх у гандлі наркотыкамі з Іранам і ў здзяйсненні кіберзлачынстваў. У судзе расіяне з’явіліся з прыкметнымі гематомамі і наступствамі збіцця<ref name="bbc4">[https://www.bbc.com/russian/articles/c5y733xv2xzo Программист, предприниматель, психолог и путешественник. Что известно об арестованных в Баку россиянах]</ref>. == Затрыманне падазраваных == 27 чэрвеня 2025 года расійскія сілавікі правялі масавыя затрыманні на больш чым дзесяці адрасах. Падчас мерапрыемстваў аказалі супраціў і былі ліквідаваныя два браты, ураджэнцы горада [[Агдам]]<ref>[https://azertag.az/ru/xeber/incident_v_ekaterinburge_i_antiazerbaidzhanskie_vyskazyvaniya_liderov_mneniya_v_rossii_tolkayut_otnosheniya_dvuh_stran_k_krizisnomu_sostoyaniyu___kommentarii-3632831 Инцидент в Екатеринбурге и антиазербайджанские высказывания лидеров мнения в России толкают отношения двух стран к кризисному состоянию]</ref>, малы прадпрымальнік Гусейн і таксіст Зіядзін Сафаравы, трое былі дастаўлены ў бальніцу з цяжкімі траўмамі, а дзевяць чалавек было затрымана. МУС РФ заявіла, што затрыманні былі здзейсненыя ў рамках расследавання ўчыненых злачынстваў<ref>{{Cite web|url=https://www.haberkenti.com/yekaterinburgdaki-bazi-operasyonlar-sonrasi-azerbaycanli-2-kisinin-olumunun-ardindan-rus-maslahatguzar-disisleri-bakanligina-cagrildi-540795|title=Yekaterinburg'daki Bazı Operasyonlar Sonrası Azerbaycanlı 2 Kişinin Ölümünün Ardından Rus Maslahatgüzar Dışişleri Bakanlığı'na Çağrıldı|lang=tr|website=Haber Kenti|date=2025-06-28|access-date=2025-06-30}}</ref>. Адзін з двух братоў, які аказаў супраціў падчас аперацыі, Гусейн Сафараў быў грамадзянінам Азербайджана, а другі, Зіядзін Сафараў — грамадзянінам Расіі<ref name="sputniknews">[https://az.sputniknews.ru/20250629/mid-azerbaydzhana-rasprostranil-zayavlenie-v-svyazi-s-intsidentom-v-ekaterinburge-471757691.html Четверо под стражей: в Екатеринбурге арестованы ещё уроженцы Азербайджана]{{Недаступная спасылка}}</ref>. На апублікаваным азербайджанскімі СМІ відэа жыхар Екацярынбурга Раміль Сафараў распавядае, што да яго ў кватэру раніцай «уварваліся супрацоўнікі ФСБ, збілі яго і яго бацьку і патрабавалі прызнацца ў забойстве»<ref name="bbc2"/>. Чатырох затрыманых падчас рэйду суд у Екацярынбургу адправіў у СІЗА. Яшчэ двое трапілі ў бальніцу ў цяжкім стане<ref name="bbc5"/>. Адвакат аднаго з затрыманых паведаміў, што сілавікі зламалі яго падабароннаму рэбры<ref name="euronews"/>. Іншы з’явіўся ў судзе з сінякамі і гематомамі на твары, але сказаў журналістам, што «ўпаў да затрымання»<ref name="euronews"/>. Яшчэ адзін, Камол Сафараў, па выніках рэйду, трапіў у рэанімацыю<ref name="sputniknews"/>. Выданне [[Sota.Vision]] сцвярджала, што фігурантаў справы катавалі токам. На кадрах журналістаў з суда відаць, што затрыманых прывезлі на пасяджэнне са слядамі збіцця<ref name="bbc4" />. У Генпракуратуры Азербайджана заявілі, што Гусейн Сафараў памёр ад атрыманых траўмаў у той жа дзень, 27 чэрвеня, каля 15:00, прама ў адміністрацыйным будынку органаў унутраных спраў Екацярынбурга, а яго брата Зіядзіна Сафарава нібыта забілі раніцай у службовай машыне супрацоўнікаў аператыўных органаў<ref name="bbc5">[https://www.bbc.com/russian/articles/c3355l5g206o Конфликт России и Азербайджана: нескольких россиян среди задержанных в Баку опознали]</ref><ref name="caliber2"/>. Па словах азербайджанскіх следчых, затрыманыя «былі практычна бездапаможныя і не маглі абараніць сябе ад удараў, падвяргаліся катаванням і цяжкім цялесным пашкоджанням шляхам нанясення ім множных удараў цвёрдымі, тупымі прадметамі па розных частках цела як пры затрыманні, так і ў транспарце, у якім яны перавозіліся»<ref name="bbc5"/>. 2 ліпеня Следчым камітэтам РФ шасцярым падазраваным па справе аб злачыннай групе ў Екацярынбургу затрыманым 27 чэрвеня былі прад'яўленыя афіцыйныя абвінавачванні, са спасылкай, што адзін з абвінавачаных, па словах СКР, даў падрабязныя паказанні па эпізодах і выкрыў саўдзельнікаў. У ліку фігурантаў Мазахір Сафараў, Акіф Сафараў, Аяз Сафараў, Ахліман Гяджыеў, Шахін Лалаеў і Бакір Сафараў. На думку следства, заяўлена, што яны датычныя да двух забойстваў і замаху на забойства выхадцаў з Азербайджана. Матыў забойстваў — раздзел сфер уплыву ў бізнесе<ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/politics/02/07/2025/68652c1a9a7947f641f2c5f5|title=Шести задержанным азербайджанцам предъявили обвинение в убийстве|lang=ru|date=2025-07-02|publisher=РБК}}</ref>. Адвакат Мазахіра Сафарава раней заяўляў, што яго падабаронны нібыта даў прызнальныя паказанні пад ціскам, у прыватнасці, пад уздзеяннем сілы і пад пагрозамі ў адрас яго сям’і<ref name="sputniknews"/>. 2 ліпеня начальнік следчага ўпраўлення Генпракуратуры Азербайджана Немат Авазаў падчас брыфінгу заявіў, што на падставе дадзеных папярэдняга расследавання было ўстаноўлена: {{Цытата|У ранішнія гадзіны 27 чэрвеня, у інтэрвале паміж 6:00 і 7:00, падчас аператыўных мерапрыемстваў у Екацярынбургу былі затрыманыя па меншай меры 14 чалавек. З іх 12 з’яўляюцца грамадзянамі Азербайджанскай Рэспублікі. Устаноўлена, што ў дачыненні да не менш за сем з іх была ўжытая фізічная сіла і катаванні. У выніку два чалавекі памерлі, двое працягваюць лячэнне ў бальніцах Екацярынбурга, яшчэ адзін пацярпелы вярнуўся ў Баку і ўжо прайшоў медыцынскую экспертызу, па двух іншых асобах — адзін знаходзіцца пад арыштам у РФ, іншы вызвалены<ref name="caliber2">[https://caliber.az/post/genprokuratura-azerbajdzhana-bratya-safarovy-skonchalis-ot-poboev-rossijskih-silovikov Генпрокуратура Азербайджана: Братья Сафаровы скончались от побоев российских силовиков]</ref>.}} == Вынікі судмедэкспертызы цел забітых == 30 чэрвеня целы двух выхадцаў з Азербайджана былі дастаўлены самалётам на гістарычную радзіму<ref>[https://report.az/ru/proisshestviya/tela-ubityh-v-ekaterinburge-bratev-peredany-rodstvennikam/ Тела двух азербайджанцев, убитых в Екатеринбурге, переданы родственникам]</ref>. Па словах гендырэктара Аб’яднання судова-медыцынскай экспертызы і патолагаанатаміі Міністэрства аховы здароўя Азербайджана Адалета Гасанава, целы падвергліся збіццю з ужываннем тупога прадмета. Як адзначыў Гасанаў, экспертыза целаў, праведзеная ў Азербайджане, выявіла шматлікія траўмы як на паверхні цела, так і ўнутры<ref name="haqqin" />. У Гусейна былі выяўленыя множныя знешнія і ўнутраныя пашкоджанні: зрушаныя пераломы костак, дэфармацыя грудной клеткі, гематома ў галіне скроні, сінякі на слізістай абалонцы вуснаў, ранкі ў галіне броваў, сінякі на спіне, руках, сцягне і ў пахвіннай вобласці. Падчас выкрыцця былі зафіксаваныя нутрачарапныя кровазліцці, кровазліцці пад абалонкамі галаўнога мозгу, множныя двухбаковыя пераломы рэбраў са зрушэннем, пашкоджанні лёгкіх касцянымі адломкамі, кровазліццё ў міжрэбравыя мышцы, [[Гематоракс|парывы плевры і лёгкіх]], двухбаковы гемапнеўматаракс. Таксама адзначаны разрыў брушыны і яе прамочванне крывёю. Прычынай смерці Гусейна Сафарава Гасанаў назваў [[посттраўматычны шок|посттраўматычны]] і [[Постгемарагічная анемія|постгемарагічны]] шок<ref name="haqqin" /><ref name="bbc3"/>. Паўторная экспертыза цела Зіядзіна зафіксавала пералом носа са зрушэннем, дэфармацыю грудной клеткі, гематому памерам 14×12 см пад левым вокам, кровазліццё на слізістай абалонцы вуснаў, ранкі на лбе і ў вобласці броваў, сінякі на спіне і пэндзлях рук. Таксама былі выяўленыя ранкі ў паяснічнай вобласці і паласападобная рана на ўнутраным баку левага сцягна памерам 17×2,5 см. Унутранае абследаванне паказала масіўныя кровазліцці пад скурай галавы. Акрамя гэтага, па словах Гасанава, усе рэбры Зіядзіна былі зламаныя, а адно з іх было выдалена<ref name="haqqin" />. У перададзеным азербайджанскім бокам медыцынскім пасведчанні аб смерці Гусейна Сафарава, выдадзеным у Свярдлоўскай вобласці, у якасці прычыны смерці паказаная «траўма». У заключэнні расійскага судмедэксперта Ксеніі Валер’еўны Грачовай пазначана, што ён загінуў у выніку «траўмы, выкліканай тупым прадметам, з нявызначанымі намерамі і ў нявызначаных умовах»<ref name="caliber" />. Зіядзін Сафараў жа, паводле гэтага заключэння, памёр ад вострай сардэчнай недастатковасці<ref name="haqqin"/>. 1 ліпеня браты Сафаравы былі пахаваны на могілках вёскі Гаджыбедэлі [[Агджабедзінскі раён|Агджабедзінскага раёна]]<ref>[https://media.az/society/tela-ubityh-bratev-safarovyh-gotovyat-k-otpravke-na-rodinu В Агджабеди похоронены убитые в Екатеринбурге братья Сафаровы]</ref>. 26 жніўня расійскае інтэрнэт-выданне «[[Проект]]» паведаміла, што па сцвярджэнні яго крыніц, братам Сафаравым нібыта «адрэзалі палавыя органы», пры гэтым застаецца незразумелым, ці адбылося гэта падчас катаванняў ці ўжо пасля смерці<ref>[https://www.proekt.media/film/rossia-azerbaydjan/ Кавказские пленники. Рассказ о том, почему в Екатеринбурге убили азербайджанцев]</ref>. == Рэакцыя ў Азербайджане == Азербайджан выказаў рашучы пратэст дзеянням Расіі<ref name="euronews">{{Cite web|url=https://ru.euronews.com/my-europe/2025/06/30/azerbaijan-cancels-russian-events-over-the-deaths-of-azerbaijanis-in-yekaterinburg|title=Азербайджан выразил РФ протест в связи с задержаниями и гибелью представителей диаспоры на Урале|lang=ru|website=euronews|date=2025-06-30|access-date=2025-06-30}}</ref>. Так, 28 чэрвеня МЗС Азербайджана выклікала часовага паверанага ў справах РФ Пятра Валокавых<ref>[https://www.vesti.ru/article/4575660 Баку выразил России протест из-за задержания азербайджанцев]</ref>. Дзеянні расійскага боку асудзіла таксама [[Руская абшчына Азербайджана]], заклікаўшы да аб’ектыўнага расследавання<ref>[https://rus.azattyq.org/a/smertonosnyy-reyd-v-ekaterinburge-i-reaktsiya-azerbaydzhana-chto-izvestno-/33459876.html Смертоносный рейд в Екатеринбурге и реакция Азербайджана. Что известно?]</ref>. Інцыдэнт прывёў да рэзкага пагаршэння адносін паміж Баку і Масквой. 29 чэрвеня ўсе культурныя мерапрыемствы ў Азербайджане пры ўдзеле Расіі былі адмененыя. У [[Міністэрства культуры Азербайджана|Міністэрстве культуры Азербайджана]] паведамілі, што гэта зроблена «ўлічваючы факты наўмысных і пазасудовых забойстваў і актаў гвалту, учыненых расійскімі праваахоўнымі органамі ў дачыненні да азербайджанцаў па прыкмеце іх этнічнай прыналежнасці на тэрыторыі Екацярынбургскай вобласці Расійскай Федэрацыі, а таксама той факт, што ў апошні час падобныя выпадкі сталі сістэматычнымі». Дэпутат [[Нацыянальны сход Азербайджана| Нацыянальнага сходу Азербайджана]] [[Нігяр Фікрэт кызы Мамедава]] паведаміла, што паездка віцэ-прэм’ера Расіі [[Аляксей Лагвінавіч Авярчук|Аляксея Аверчука]] ў Азербайджан у гэтым месяцы адменена з-за «гвалту супраць Азербайджана»<ref name="bbc2">[https://www.bbc.com/russian/articles/c1dne64l6kpo Баку отменил российские культурные мероприятия после задержания азербайджанцев в Екатеринбурге]</ref>. Азербайджанскае выданне Minval.Az апублікавала артыкул, у якім абвінаваціла асабіста прэзідэнта Расіі [[Уладзімір Пуцін|Уладзіміра Пуціна]] ў ксенафобскіх нападах, хвалі гвалту і рэпрэсій, якія адбыліся на тэрыторыі Расіі апошнім часам. Выданне ўзгадала [[Катастрофа Embraer E190 у Актау|крушэнне азербайджанскага грамадзянскага лайнера над Актау]], які збіла расійскае СПА; сістэматычнае падаўленне «дружалюбных» народаў, якіх Пуцін на самай справе пагарджае; [[Уварванне Расіі на Украіну (з 2022)|расійскую агрэсію супраць Украіны]]. Выданне назвала Расію «імперыяй страху і прыніжэння»<ref>{{Cite web|url=https://minval.az/news/124473065|title=Из Бучи в Екатеринбург: метод Путина в действии}}</ref>. 1 ліпеня пасол Азербайджана ў Расіі [[Рахман Сагіб аглы Мустафаеў]] падчас свайго візіту ў МЗС РФ уручыў ноту пратэсту «ў сувязі з сур’ёзным парушэннем закона ў Екацярынбургу»<ref>[https://lenta.ru/news/2025/07/01/posol-azerbaydzhana-vruchil-rossii-notu-protesta/ Посол Азербайджана вручил России ноту протеста]</ref>. [[Генеральная пракуратура Азербайджана]] распачала крымінальную справу па шэрагу цяжкіх артыкулаў, уключаючы наўмыснае забойства групай асоб з асаблівай жорсткасцю, перавышэнне службовых паўнамоцтваў з цяжкімі наступствамі і прымяненне катаванняў, якое прывяло да смерці<ref name="haqqin"/><ref name="bbc3">[https://www.bbc.com/russian/articles/c3355l5g206o Баку возбудил уголовное дело об убийстве и пытках двух азербайджанцев в Екатеринбурге]</ref>. 2 ліпеня азербайджанскія СМІ распаўсюдзілі асабістыя звесткі супрацоўнікаў паліцыі РФ, адказных, як паведамляецца, за нібыта забойства братоў Сафаравых<ref>[https://media.az/society/rassledovanie-evocation-info-kto-stoit-za-tragediej-azerbajdzhanskih-bratev-v-ekaterinburge Расследование: кто стоит за трагедией азербайджанских братьев в Екатеринбурге?!]</ref><ref>[https://ru.axar.az/news/aktualno/991603.html Омоновцы, убившие азербайджанцев]</ref>. 30 чэрвеня азербайджанская паліцыя прыйшла ў рэдакцыю расійскага інфармацыйнага агенцтва [[Sputnik]] у [[Баку]]. Былі затрыманыя кіраўнік рэдакцыі Sputnik Ігар Картавых, шэф-рэдактар Яўген Белавусаў і яшчэ пяць чалавек. Была ўзбуджаная крымінальная справа аб махлярстве, незаконным прадпрымальніцтве і легалізацыі маёмасці, набытага злачынным шляхам. МЗС Расіі выклікаў пасла Азербайджана<ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/politics/01/07/2025/6863bc649a79474c87373aaf|title=Баку назвал уголовные статьи, по которым задержали российских журналистов |website=[[РБК]]|date=2025-06-30|access-date=2025-07-09}}</ref>. 1 ліпеня ў Азербайджане былі арыштаваныя восем расійскіх грамадзян, якія абвінавачваліся ў транзіце наркотыкаў і кіберзлачынствах. На кадрах з суда, дзе разглядалася пытанне аб абранні ім меры стрымання, відаць, што ў мужчын на тварах сінякі<ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/politics/01/07/2025/68642dce9a794730567b7d68?from=story_6864f16a9a7947398ac28d1a|title=В Азербайджане арестовали восьмерых россиян по делу о транзите наркотиков |website=[[РБК]]|date=2025-07-01|access-date=2025-07-09}}</ref> 26 жніўня, прэзідэнт Азербайджана Ільхам Аліеў у інтэрв’ю тэлеканалу «Аль-Арабія» Саудаўскай Аравіі назваў катаванні і забойства братоў Сафаравых «беспрэцэдэнтным актам супраць нашага народа»<ref>[https://azertag.az/ru/xeber/prezident_azerbaidzhana_ilham_aliev_dal_intervyu_telekanalu_al_arabiya-3715927 Президент Азербайджана Ильхам Алиев дал интервью телеканалу «Аль-Арабия»]</ref>. == Міжнародная рэакцыя == * {{Сцяг|ААН}} Прэс-сакратар [[Генеральны сакратар ААН|Генеральнага сакратара ААН]] [[Стэфан Дзюжарык]], адказваючы на пытанне карэспандэнта Report, чаму ААН дагэтуль не выступіла з афіцыйным асуджэннем інцыдэнту і не запатрабавала тлумачэнняў ад расійскага боку, заявіў, што ў сусветнай арганізацыі дасведчаныя аб тым, што адбылося, уважліва сочаць за інцыдэнтамі, якія адбываюцца ў абедзвюх краінах, і спадзяюцца, што ўсе гэтыя пытанні будуць вырашаны па дыпламатычных каналах<ref>[https://report.az/ru/vneshnyaya-politika/predstavitel-genseka-oon-osvedomlena-o-napryazhennosti-mezhdu-azerbajdzhanom-i-rossiej Представитель Генсека: ООН осведомлена о напряженности между Азербайджаном и Россией]</ref>. * {{Сцяг|Украіна}} 1 ліпеня 2025 года прэзідэнт [[Украіна|Украіны]] [[Уладзімір Зяленскі]] паведаміў пра размову з Прэзідэнтам Азербайджана. Ён выказаў спачуванні ў сувязі з забойствам братоў Сафаравых у Екацярынбургу і выказаў падтрымку Азербайджану<ref>{{Cite web|url=https://www.eurointegration.com.ua/rus/news/2025/07/1/7214983/|title=Зеленский поддержал Алиева на фоне конфликта Азербайджана с Россией|lang=ru|website=Европейская правда|access-date=2025-07-01}}</ref>. * {{Сцяг|Вялікабрытанія}} Пасол Вялікабрытаніі ў Азербайджане [[Фергюс Олд]] выказаў занепакоенасць нападамі на азербайджанцаў у Расіі і падтрымаў намаганні Азербайджана па ўсталяванні справядлівасці<ref>{{Cite web|url=https://report.az/ru/vneshnyaya-politika/fergyus-old-britaniya-obespokoena-dejstviyami-moskvy/|title=Фергюс Олд: Британия солидарна с Азербайджаном в требовании справедливости|lang=ru|website=Информационное Агентство Репорт|date=2025-07-03|access-date=2025-07-03}}</ref>. == Крыніцы== {{Крыніцы}} [[Катэгорыя:Падзеі 27 чэрвеня]] [[Катэгорыя:Чэрвень 2025 года]] [[Катэгорыя:2025 год у Расіі]] [[Катэгорыя:2025 год у Азербайджане]] [[Катэгорыя:Міжнародныя інцыдэнты]] [[Катэгорыя:Екацярынбург]] 3iseatryrj1h3c2jqu7en9x8rba01eu 5135057 5135056 2026-05-02T19:42:02Z DBatura 73587 5135057 wikitext text/x-wiki {{Асноўны артыкул|Азербайджанска-расійскі крызіс}} Раніцай [[27 чэрвеня]] [[2025]] года ў г. [[Екацярынбург]] быў праведзены сумесны рэйд [[Расгвардыя|Расгвардыі]], [[Міністэрства ўнутраных спраў Расійскай Федэрацыі|МУС]] і [[ФСБ Расіі]] ў некалькі кватэр, дзе пражывалі этнічныя [[азербайджанцы]], грамадзяне РФ і Азербайджана. У ходзе рэйду праваахоўнікі затрымлівалі, як сцвярджаецца расійскім бокам, падазраваных у датычнасці да забойстваў у 2001, 2010 і 2011 гадах. Падчас затрымання загінулі выхадцы з [[Азербайджан]]а браты Зіядзін і Гусейн Сафаравы, яшчэ некалькі чалавек былі шпіталізаваныя<ref name= "bbc2"/>, астатніх даставілі ў суд з бачнымі слядамі збіцця<ref name="meduza">{{Cite web|url=https://meduza.io/feature/2025/06/29/v-ekaterinburge-proshli-massovye-zaderzhaniya-predstaviteley-azerbaydzhanskoy-diaspory-iz-za-ubiystva-dvadtsatiletney-davnosti|title=В Екатеринбурге прошли массовые задержания представителей азербайджанской диаспоры из-за убийства двадцатилетней давности Два человека умерли при задержании, семерых арестовали. Между Москвой и Баку разгорается дипломатический скандал|lang=ru|website=Meduza|archive-url=https://web.archive.org/web/20250630090502/https://meduza.io/feature/2025/06/29/v-ekaterinburge-proshli-massovye-zaderzhaniya-predstaviteley-azerbaydzhanskoy-diaspory-iz-za-ubiystva-dvadtsatiletney-davnosti|archive-date=2025-06-30|access-date=2025-06-30|url-status=live}}</ref>. Агулам было затрымана каля 50 чалавек, якіх даставілі ў мясцовае ўпраўленне [[Следчы камітэт РФ|Следчага камітэта]]. І хоць у [[Следчы камітэт Расіі|Следчым камітэце Расіі]] заявілі, што адзін з братоў памёр ад сардэчнага прыступу, а прычыны смерці другога ўдакладняюцца<ref name="bbc">[https://www.bbc.com/russian/articles/cly882jn768o Смерть при задержании и агенты ФСБ: как конфликт Азербайджана и России связан с геополитикой]</ref> (пазней у Баку заявілі, што, згодна з заключэннем расійскай судмедэкспертызы, ён быў забіты ў выніку траўмы, выкліканай тупым прадметам)<ref name="caliber">[https://caliber.az/post/sudmedekspert-o-prichine-smerti-ziyaddina-safarova-mnogochislennye-travmy Судмедэксперт о причине смерти Зияддина Сафарова — многочисленные травмы]</ref>, судмедэкспертыза ў Азербайджане ўстанавіла, што Гусейн Сафараў памёр ад посттраўматычнага і постгемарагічнага шоку на фоне множных пераломаў рэбраў і іншых траўмаў, а яго брат Зіядзін загінуў ад посттраўматычнага шоку. [[Генеральная пракуратура Азербайджана]] завяла крымінальную справу па факце наўмыснага забойства двух азербайджанцаў супрацоўнікамі праваахоўных органаў Расіі<ref name="haqqin">[https://haqqin.az/news/352743 Убийство братьев Сафаровых: Генпрокуратура возбудила уголовное дело]</ref><ref name="bbc3" />. Здарэнне адбілася на [[Азербайджанска-расійскія адносіны|азербайджанска-расійскіх адносінах]]. МЗС Азербайджана выклікаў часовага паверанага ў справах РФ праз непрымальны гвалт падчас рэйдаў у Екацярынбургу. Азербайджанскія ўлады адмянілі ўсе культурныя мерапрыемствы, звязаныя з Расіяй, адмовіліся ад супрацоўніцтва на парламенцкім узроўні, а само кіраўніцтва Азербайджана выказала пратэст у сувязі з затрыманнем<ref name="euronews"/>. МЗС Расіі заявіла, што дзеянні расійскіх сілавікоў былі ў рамках крымінальных спраў, а ў расійскім парламенце рэакцыю Азербайджана назвалі гіпертрафаванай<ref>{{Cite web|url=https://rtvi.com/news/podlyj-udar-azerbajdzhan-obvinili-v-namerennom-razrushenii-otnoshenij-s-rossiej/|title=«Подлый удар»: Азербайджан обвинили в намеренном разрушении отношений с Россией|lang=ru|first=Антон|last=Чернухин|website=RTVI|date=2025-06-30|access-date=2025-06-30}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.gazeta.ru/social/2025/06/30/21296714.shtml|title=В «Sputnik-Азербайджан» якобы задержали сотрудников ФСБ. Что происходит между Москвой и Баку?|lang=ru|website=Газета.Ru|date=2025-06-30|access-date=2025-06-30}}</ref>. Пазней азербайджанскія сілавікі затрымалі двух супрацоўнікаў радыё «Спутник», абвінаваціўшы іх у працы на ФСБ<ref name=":0"/>. Неўзабаве адбылося затрыманне некалькіх грамадзян Расіі, якія з’ехалі ў Азербайджан пасля 2022 — улады Баку абвінавачвалі іх у гандлі наркотыкамі з Іранам і ў здзяйсненні кіберзлачынстваў. У судзе расіяне з’явіліся з прыкметнымі гематомамі і наступствамі збіцця<ref name="bbc4">[https://www.bbc.com/russian/articles/c5y733xv2xzo Программист, предприниматель, психолог и путешественник. Что известно об арестованных в Баку россиянах]</ref>. == Затрыманне падазраваных == 27 чэрвеня 2025 года расійскія сілавікі правялі масавыя затрыманні на больш чым дзесяці адрасах. Падчас мерапрыемстваў аказалі супраціў і былі ліквідаваныя два браты, ураджэнцы горада [[Агдам]]<ref>[https://azertag.az/ru/xeber/incident_v_ekaterinburge_i_antiazerbaidzhanskie_vyskazyvaniya_liderov_mneniya_v_rossii_tolkayut_otnosheniya_dvuh_stran_k_krizisnomu_sostoyaniyu___kommentarii-3632831 Инцидент в Екатеринбурге и антиазербайджанские высказывания лидеров мнения в России толкают отношения двух стран к кризисному состоянию]</ref>, малы прадпрымальнік Гусейн і таксіст Зіядзін Сафаравы, трое былі дастаўлены ў бальніцу з цяжкімі траўмамі, а дзевяць чалавек было затрымана. МУС РФ заявіла, што затрыманні былі здзейсненыя ў рамках расследавання ўчыненых злачынстваў<ref>{{Cite web|url=https://www.haberkenti.com/yekaterinburgdaki-bazi-operasyonlar-sonrasi-azerbaycanli-2-kisinin-olumunun-ardindan-rus-maslahatguzar-disisleri-bakanligina-cagrildi-540795|title=Yekaterinburg'daki Bazı Operasyonlar Sonrası Azerbaycanlı 2 Kişinin Ölümünün Ardından Rus Maslahatgüzar Dışişleri Bakanlığı'na Çağrıldı|lang=tr|website=Haber Kenti|date=2025-06-28|access-date=2025-06-30}}</ref>. Адзін з двух братоў, які аказаў супраціў падчас аперацыі, Гусейн Сафараў быў грамадзянінам Азербайджана, а другі, Зіядзін Сафараў — грамадзянінам Расіі<ref name="sputniknews">[https://az.sputniknews.ru/20250629/mid-azerbaydzhana-rasprostranil-zayavlenie-v-svyazi-s-intsidentom-v-ekaterinburge-471757691.html Четверо под стражей: в Екатеринбурге арестованы ещё уроженцы Азербайджана]{{Недаступная спасылка}}</ref>. На апублікаваным азербайджанскімі СМІ відэа жыхар Екацярынбурга Раміль Сафараў распавядае, што да яго ў кватэру раніцай «уварваліся супрацоўнікі ФСБ, збілі яго і яго бацьку і патрабавалі прызнацца ў забойстве»<ref name="bbc2"/>. Чатырох затрыманых падчас рэйду суд у Екацярынбургу адправіў у СІЗА. Яшчэ двое трапілі ў бальніцу ў цяжкім стане<ref name="bbc5"/>. Адвакат аднаго з затрыманых паведаміў, што сілавікі зламалі яго падабароннаму рэбры<ref name="euronews"/>. Іншы з’явіўся ў судзе з сінякамі і гематомамі на твары, але сказаў журналістам, што «ўпаў да затрымання»<ref name="euronews"/>. Яшчэ адзін, Камол Сафараў, па выніках рэйду, трапіў у рэанімацыю<ref name="sputniknews"/>. Выданне [[Sota.Vision]] сцвярджала, што фігурантаў справы катавалі токам. На кадрах журналістаў з суда відаць, што затрыманых прывезлі на пасяджэнне са слядамі збіцця<ref name="bbc4" />. У Генпракуратуры Азербайджана заявілі, што Гусейн Сафараў памёр ад атрыманых траўмаў у той жа дзень, 27 чэрвеня, каля 15:00, прама ў адміністрацыйным будынку органаў унутраных спраў Екацярынбурга, а яго брата Зіядзіна Сафарава нібыта забілі раніцай у службовай машыне супрацоўнікаў аператыўных органаў<ref name="bbc5">[https://www.bbc.com/russian/articles/c3355l5g206o Конфликт России и Азербайджана: нескольких россиян среди задержанных в Баку опознали]</ref><ref name="caliber2"/>. Па словах азербайджанскіх следчых, затрыманыя «былі практычна бездапаможныя і не маглі абараніць сябе ад удараў, падвяргаліся катаванням і цяжкім цялесным пашкоджанням шляхам нанясення ім множных удараў цвёрдымі, тупымі прадметамі па розных частках цела як пры затрыманні, так і ў транспарце, у якім яны перавозіліся»<ref name="bbc5"/>. 2 ліпеня Следчым камітэтам РФ шасцярым падазраваным па справе аб злачыннай групе ў Екацярынбургу затрыманым 27 чэрвеня былі прад'яўленыя афіцыйныя абвінавачванні, са спасылкай, што адзін з абвінавачаных, па словах СКР, даў падрабязныя паказанні па эпізодах і выкрыў саўдзельнікаў. У ліку фігурантаў Мазахір Сафараў, Акіф Сафараў, Аяз Сафараў, Ахліман Гяджыеў, Шахін Лалаеў і Бакір Сафараў. На думку следства, заяўлена, што яны датычныя да двух забойстваў і замаху на забойства выхадцаў з Азербайджана. Матыў забойстваў — раздзел сфер уплыву ў бізнесе<ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/politics/02/07/2025/68652c1a9a7947f641f2c5f5|title=Шести задержанным азербайджанцам предъявили обвинение в убийстве|lang=ru|date=2025-07-02|publisher=РБК}}</ref>. Адвакат Мазахіра Сафарава раней заяўляў, што яго падабаронны нібыта даў прызнальныя паказанні пад ціскам, у прыватнасці, пад уздзеяннем сілы і пад пагрозамі ў адрас яго сям’і<ref name="sputniknews"/>. 2 ліпеня начальнік следчага ўпраўлення Генпракуратуры Азербайджана Немат Авазаў падчас брыфінгу заявіў, што на падставе дадзеных папярэдняга расследавання было ўстаноўлена: {{Цытата|У ранішнія гадзіны 27 чэрвеня, у інтэрвале паміж 6:00 і 7:00, падчас аператыўных мерапрыемстваў у Екацярынбургу былі затрыманыя па меншай меры 14 чалавек. З іх 12 з’яўляюцца грамадзянамі Азербайджанскай Рэспублікі. Устаноўлена, што ў дачыненні да не менш за сем з іх была ўжытая фізічная сіла і катаванні. У выніку два чалавекі памерлі, двое працягваюць лячэнне ў бальніцах Екацярынбурга, яшчэ адзін пацярпелы вярнуўся ў Баку і ўжо прайшоў медыцынскую экспертызу, па двух іншых асобах — адзін знаходзіцца пад арыштам у РФ, іншы вызвалены<ref name="caliber2">[https://caliber.az/post/genprokuratura-azerbajdzhana-bratya-safarovy-skonchalis-ot-poboev-rossijskih-silovikov Генпрокуратура Азербайджана: Братья Сафаровы скончались от побоев российских силовиков]</ref>.}} == Вынікі судмедэкспертызы цел забітых == 30 чэрвеня целы двух выхадцаў з Азербайджана былі дастаўлены самалётам на гістарычную радзіму<ref>[https://report.az/ru/proisshestviya/tela-ubityh-v-ekaterinburge-bratev-peredany-rodstvennikam/ Тела двух азербайджанцев, убитых в Екатеринбурге, переданы родственникам]</ref>. Па словах гендырэктара Аб’яднання судова-медыцынскай экспертызы і патолагаанатаміі Міністэрства аховы здароўя Азербайджана Адалета Гасанава, целы падвергліся збіццю з ужываннем тупога прадмета. Як адзначыў Гасанаў, экспертыза целаў, праведзеная ў Азербайджане, выявіла шматлікія траўмы як на паверхні цела, так і ўнутры<ref name="haqqin" />. У Гусейна былі выяўленыя множныя знешнія і ўнутраныя пашкоджанні: зрушаныя пераломы костак, дэфармацыя грудной клеткі, гематома ў галіне скроні, сінякі на слізістай абалонцы вуснаў, ранкі ў галіне броваў, сінякі на спіне, руках, сцягне і ў пахвіннай вобласці. Падчас выкрыцця былі зафіксаваныя нутрачарапныя кровазліцці, кровазліцці пад абалонкамі галаўнога мозгу, множныя двухбаковыя пераломы рэбраў са зрушэннем, пашкоджанні лёгкіх касцянымі адломкамі, кровазліццё ў міжрэбравыя мышцы, [[Гематоракс|парывы плевры і лёгкіх]], двухбаковы гемапнеўматаракс. Таксама адзначаны разрыў брушыны і яе прамочванне крывёю. Прычынай смерці Гусейна Сафарава Гасанаў назваў [[посттраўматычны шок|посттраўматычны]] і [[Постгемарагічная анемія|постгемарагічны]] шок<ref name="haqqin" /><ref name="bbc3"/>. Паўторная экспертыза цела Зіядзіна зафіксавала пералом носа са зрушэннем, дэфармацыю грудной клеткі, гематому памерам 14×12 см пад левым вокам, кровазліццё на слізістай абалонцы вуснаў, ранкі на лбе і ў вобласці броваў, сінякі на спіне і пэндзлях рук. Таксама былі выяўленыя ранкі ў паяснічнай вобласці і паласападобная рана на ўнутраным баку левага сцягна памерам 17×2,5 см. Унутранае абследаванне паказала масіўныя кровазліцці пад скурай галавы. Акрамя гэтага, па словах Гасанава, усе рэбры Зіядзіна былі зламаныя, а адно з іх было выдалена<ref name="haqqin" />. У перададзеным азербайджанскім бокам медыцынскім пасведчанні аб смерці Гусейна Сафарава, выдадзеным у Свярдлоўскай вобласці, у якасці прычыны смерці паказаная «траўма». У заключэнні расійскага судмедэксперта Ксеніі Валер’еўны Грачовай пазначана, што ён загінуў у выніку «траўмы, выкліканай тупым прадметам, з нявызначанымі намерамі і ў нявызначаных умовах»<ref name="caliber" />. Зіядзін Сафараў жа, паводле гэтага заключэння, памёр ад вострай сардэчнай недастатковасці<ref name="haqqin"/>. 1 ліпеня браты Сафаравы былі пахаваны на могілках вёскі Гаджыбедэлі [[Агджабедзінскі раён|Агджабедзінскага раёна]]<ref>[https://media.az/society/tela-ubityh-bratev-safarovyh-gotovyat-k-otpravke-na-rodinu В Агджабеди похоронены убитые в Екатеринбурге братья Сафаровы]</ref>. 26 жніўня расійскае інтэрнэт-выданне «[[Проект]]» паведаміла, што па сцвярджэнні яго крыніц, братам Сафаравым нібыта «адрэзалі палавыя органы», пры гэтым застаецца незразумелым, ці адбылося гэта падчас катаванняў ці ўжо пасля смерці<ref>[https://www.proekt.media/film/rossia-azerbaydjan/ Кавказские пленники. Рассказ о том, почему в Екатеринбурге убили азербайджанцев]</ref>. == Рэакцыя ў Азербайджане == Азербайджан выказаў рашучы пратэст дзеянням Расіі<ref name="euronews">{{Cite web|url=https://ru.euronews.com/my-europe/2025/06/30/azerbaijan-cancels-russian-events-over-the-deaths-of-azerbaijanis-in-yekaterinburg|title=Азербайджан выразил РФ протест в связи с задержаниями и гибелью представителей диаспоры на Урале|lang=ru|website=euronews|date=2025-06-30|access-date=2025-06-30}}</ref>. Так, 28 чэрвеня МЗС Азербайджана выклікала часовага паверанага ў справах РФ Пятра Валокавых<ref>[https://www.vesti.ru/article/4575660 Баку выразил России протест из-за задержания азербайджанцев]</ref>. Дзеянні расійскага боку асудзіла таксама [[Руская абшчына Азербайджана]], заклікаўшы да аб’ектыўнага расследавання<ref>[https://rus.azattyq.org/a/smertonosnyy-reyd-v-ekaterinburge-i-reaktsiya-azerbaydzhana-chto-izvestno-/33459876.html Смертоносный рейд в Екатеринбурге и реакция Азербайджана. Что известно?]</ref>. Інцыдэнт прывёў да рэзкага пагаршэння адносін паміж Баку і Масквой. 29 чэрвеня ўсе культурныя мерапрыемствы ў Азербайджане пры ўдзеле Расіі былі адмененыя. У [[Міністэрства культуры Азербайджана|Міністэрстве культуры Азербайджана]] паведамілі, што гэта зроблена «ўлічваючы факты наўмысных і пазасудовых забойстваў і актаў гвалту, учыненых расійскімі праваахоўнымі органамі ў дачыненні да азербайджанцаў па прыкмеце іх этнічнай прыналежнасці на тэрыторыі Екацярынбургскай вобласці Расійскай Федэрацыі, а таксама той факт, што ў апошні час падобныя выпадкі сталі сістэматычнымі». Дэпутат [[Нацыянальны сход Азербайджана| Нацыянальнага сходу Азербайджана]] [[Нігяр Фікрэт кызы Мамедава]] паведаміла, што паездка віцэ-прэм’ера Расіі [[Аляксей Лагвінавіч Авярчук|Аляксея Аверчука]] ў Азербайджан у гэтым месяцы адменена з-за «гвалту супраць Азербайджана»<ref name="bbc2">[https://www.bbc.com/russian/articles/c1dne64l6kpo Баку отменил российские культурные мероприятия после задержания азербайджанцев в Екатеринбурге]</ref>. Азербайджанскае выданне Minval.Az апублікавала артыкул, у якім абвінаваціла асабіста прэзідэнта Расіі [[Уладзімір Пуцін|Уладзіміра Пуціна]] ў ксенафобскіх нападах, хвалі гвалту і рэпрэсій, якія адбыліся на тэрыторыі Расіі апошнім часам. Выданне ўзгадала [[Катастрофа Embraer E190 у Актау|крушэнне азербайджанскага грамадзянскага лайнера над Актау]], які збіла расійскае СПА; сістэматычнае падаўленне «дружалюбных» народаў, якіх Пуцін на самай справе пагарджае; [[Уварванне Расіі на Украіну (з 2022)|расійскую агрэсію супраць Украіны]]. Выданне назвала Расію «імперыяй страху і прыніжэння»<ref>{{Cite web|url=https://minval.az/news/124473065|title=Из Бучи в Екатеринбург: метод Путина в действии}}</ref>. 1 ліпеня пасол Азербайджана ў Расіі [[Рахман Сагіб аглы Мустафаеў]] падчас свайго візіту ў МЗС РФ уручыў ноту пратэсту «ў сувязі з сур’ёзным парушэннем закона ў Екацярынбургу»<ref>[https://lenta.ru/news/2025/07/01/posol-azerbaydzhana-vruchil-rossii-notu-protesta/ Посол Азербайджана вручил России ноту протеста]</ref>. [[Генеральная пракуратура Азербайджана]] распачала крымінальную справу па шэрагу цяжкіх артыкулаў, уключаючы наўмыснае забойства групай асоб з асаблівай жорсткасцю, перавышэнне службовых паўнамоцтваў з цяжкімі наступствамі і прымяненне катаванняў, якое прывяло да смерці<ref name="haqqin"/><ref name="bbc3">[https://www.bbc.com/russian/articles/c3355l5g206o Баку возбудил уголовное дело об убийстве и пытках двух азербайджанцев в Екатеринбурге]</ref>. 2 ліпеня азербайджанскія СМІ распаўсюдзілі асабістыя звесткі супрацоўнікаў паліцыі РФ, адказных, як паведамляецца, за нібыта забойства братоў Сафаравых<ref>[https://media.az/society/rassledovanie-evocation-info-kto-stoit-za-tragediej-azerbajdzhanskih-bratev-v-ekaterinburge Расследование: кто стоит за трагедией азербайджанских братьев в Екатеринбурге?!]</ref><ref>[https://ru.axar.az/news/aktualno/991603.html Омоновцы, убившие азербайджанцев]</ref>. 30 чэрвеня азербайджанская паліцыя прыйшла ў рэдакцыю расійскага інфармацыйнага агенцтва [[Sputnik]] у [[Баку]]. Былі затрыманыя кіраўнік рэдакцыі Sputnik Ігар Картавых, шэф-рэдактар Яўген Белавусаў і яшчэ пяць чалавек. Была ўзбуджаная крымінальная справа аб махлярстве, незаконным прадпрымальніцтве і легалізацыі маёмасці, набытага злачынным шляхам. МЗС Расіі выклікаў пасла Азербайджана<ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/politics/01/07/2025/6863bc649a79474c87373aaf|title=Баку назвал уголовные статьи, по которым задержали российских журналистов |website=[[РБК]]|date=2025-06-30|access-date=2025-07-09}}</ref>. 1 ліпеня ў Азербайджане былі арыштаваныя восем расійскіх грамадзян, якія абвінавачваліся ў транзіце наркотыкаў і кіберзлачынствах. На кадрах з суда, дзе разглядалася пытанне аб абранні ім меры стрымання, відаць, што ў мужчын на тварах сінякі<ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/politics/01/07/2025/68642dce9a794730567b7d68?from=story_6864f16a9a7947398ac28d1a|title=В Азербайджане арестовали восьмерых россиян по делу о транзите наркотиков |website=[[РБК]]|date=2025-07-01|access-date=2025-07-09}}</ref> 26 жніўня прэзідэнт Азербайджана Ільхам Аліеў у інтэрв’ю тэлеканалу «Аль-Арабія» Саудаўскай Аравіі назваў катаванні і забойства братоў Сафаравых «беспрэцэдэнтным актам супраць нашага народа»<ref>[https://azertag.az/ru/xeber/prezident_azerbaidzhana_ilham_aliev_dal_intervyu_telekanalu_al_arabiya-3715927 Президент Азербайджана Ильхам Алиев дал интервью телеканалу «Аль-Арабия»]</ref>. == Міжнародная рэакцыя == * {{Сцяг|ААН}} Прэс-сакратар [[Генеральны сакратар ААН|Генеральнага сакратара ААН]] [[Стэфан Дзюжарык]], адказваючы на пытанне карэспандэнта Report, чаму ААН дагэтуль не выступіла з афіцыйным асуджэннем інцыдэнту і не запатрабавала тлумачэнняў ад расійскага боку, заявіў, што ў сусветнай арганізацыі дасведчаныя аб тым, што адбылося, уважліва сочаць за інцыдэнтамі, якія адбываюцца ў абедзвюх краінах, і спадзяюцца, што ўсе гэтыя пытанні будуць вырашаны па дыпламатычных каналах<ref>[https://report.az/ru/vneshnyaya-politika/predstavitel-genseka-oon-osvedomlena-o-napryazhennosti-mezhdu-azerbajdzhanom-i-rossiej Представитель Генсека: ООН осведомлена о напряженности между Азербайджаном и Россией]</ref>. * {{Сцяг|Украіна}} 1 ліпеня 2025 года прэзідэнт [[Украіна|Украіны]] [[Уладзімір Зяленскі]] паведаміў пра размову з Прэзідэнтам Азербайджана. Ён выказаў спачуванні ў сувязі з забойствам братоў Сафаравых у Екацярынбургу і выказаў падтрымку Азербайджану<ref>{{Cite web|url=https://www.eurointegration.com.ua/rus/news/2025/07/1/7214983/|title=Зеленский поддержал Алиева на фоне конфликта Азербайджана с Россией|lang=ru|website=Европейская правда|access-date=2025-07-01}}</ref>. * {{Сцяг|Вялікабрытанія}} Пасол Вялікабрытаніі ў Азербайджане [[Фергюс Олд]] выказаў занепакоенасць нападамі на азербайджанцаў у Расіі і падтрымаў намаганні Азербайджана па ўсталяванні справядлівасці<ref>{{Cite web|url=https://report.az/ru/vneshnyaya-politika/fergyus-old-britaniya-obespokoena-dejstviyami-moskvy/|title=Фергюс Олд: Британия солидарна с Азербайджаном в требовании справедливости|lang=ru|website=Информационное Агентство Репорт|date=2025-07-03|access-date=2025-07-03}}</ref>. == Крыніцы== {{Крыніцы}} [[Катэгорыя:Падзеі 27 чэрвеня]] [[Катэгорыя:Чэрвень 2025 года]] [[Катэгорыя:2025 год у Расіі]] [[Катэгорыя:2025 год у Азербайджане]] [[Катэгорыя:Міжнародныя інцыдэнты]] [[Катэгорыя:Екацярынбург]] bwzmzeuaady7odfz9nkzto2j4aw0l0h Мухафаза Паўночны Сінай 0 805708 5135117 5123455 2026-05-02T23:33:57Z Wooze 122707 Requesting deletion ([[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]] v3.1b) 5135117 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{delete|Broken redirect <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small>}}</noinclude> #REDIRECT [[Паўночны Сінай (мухафаза)]] g4zis2x2fxoc2tw1ewbpk25y8yhvhcm Міхаіл Трафімавіч Качаноўскі 0 805743 5135060 5123808 2026-05-02T19:46:58Z ~2026-21181-80 166293 дададзены фрагмент, датычны ініцыявання Качаноўскім зацікаўлення беларускай мовай 5135060 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Качаноўскі}} {{Навуковец |Імя = Міхаіл Трафімавіч Качаноўскі |Арыгінал імя = {{lang-ru|Михаил Трофимович Каченовский}} |Фота = Kachenovskiy Mikhail Trofimovich.jpg |Шырыня = 180px |Подпіс = |Грамадзянства = {{Сцягафікацыя|Расійская імперыя}} |Навуковая сфера = [[Славеснасць]] |Месца працы = |Навуковая ступень = доктар філасофіі (1806) |Навуковае званне = заслужаны прафесар (1835)<br>акадэмік Пецярбургскай АН (1841) |Альма-матэр = |Навуковы кіраўнік = |Знакамітыя вучні = |Узнагароды і прэміі = {{Ордэн Святога Уладзіміра 3 ступені|1838}} {{Ордэн Святога Уладзіміра 4 ступені|1817}} {{Ордэн Святой Ганны 2 ступені|1831}} {{Ордэн Святой Ганны 2 ступені|1834}} }} '''Міхаі́л Трафі́мавіч Качано́ўскі''' ({{ДН|12|11|1775|1|11|1775}}, [[Харкаў]] — {{ДС|1|5|1842|19|4|1842}}, [[Масква]]) — рускі [[гісторык]], [[перакладчык]], [[літаратурны крытык]], рэдактар-выдавец часопіса «[[Вестник Европы (1802—1830)|Вестник Европы]]» (1805—1830), рэктар [[Імператарскі Маскоўскі ўніверсітэт|Маскоўскага ўніверсітэта]], родапачынальнік «[[скептычная школа|скептычнай школы]]» ў дасавецкай гістарыяграфіі Расіі; акадэмік [[Пецярбургская акадэмія навук|Пецярбургскай акадэміі навук]] (з 1841 года). == Біяграфія == Нарадзіўся ў небагатай [[мяшчане|мяшчанскай]] сям'і гандляра віном, [[Грэкі|грэка]] Качоні, якая перасялілася з [[Балаклава|Балаклавы]] ў Харкаў. У 1788 годзе скончыў [[Харкаўскі калегіум]]; затым служыў ураднікам [[Кацярынаслаўскае казацкае войска|Кацярынаслаўскага казацкага апалчэння]], а з 1793 года — канцылярыстам Харкаўскага губернскага магістрата. У 1795 годзе быў прызначаны сяржантам у [[Таўрычаскі грэнадзёрскі полк]], адкуль 26 сакавіка 1796 года быў пераведзены ў Маскву — у [[Яраслаўскі 117-ы пяхотны полк|Яраслаўскі пяхотны полк]], дзе 10 снежня 1798 года стаў палкавым кватэрмайстрам. Патрапіў пад суд па абвінавачанні ў нястачы казённага пораху, але быў апраўданы. У 1801 годзе па прашэнні выйшаў у адстаўку і паступіў на службу бібліятэкарам да графа [[Аляксей Кірылавіч Разумоўскі|А.&nbsp;К.&nbsp;Разумоўскага]], у якога пасля быў кіраўніком канцылярыі (старэйшым пісьмаводам), калі той пачаў выконваць абавязкі папячыцеля [[Маскоўская навучальная акруга|Маскоўскай навучальнай акругі]] (1807—1810). У 1805 годзе па прапанове [[Міхаіл Мікітавіч Мураўёў|М.&nbsp;М.&nbsp;Мураўёва]] Качаноўскі атрымаў без іспытаў ступень доктара філасофіі і свабодных навук і быў прызначаны выкладчыкам рыторыкі і расійскай мовы ва ўніверсітэцкай гімназіі. У 1806 годзе атрымаў ступень доктара філасофіі і прыгожых мастацтваў, у 1808 годзе — пасаду ад'юнкта ў [[Імператарскі Маскоўскі ўніверсітэт|Маскоўскім універсітэце]]. Першапачаткова чытаў рыторыку, вялікую ўвагу надаваў пытанням гісторыі рускай мовы<ref name="Каченовский">{{артыкул|аўтар=Петров Ф. А.|загаловак=Каченовский Михаил Трофимович|выданне=Императорский Московский университет: 1755—1917 : энциклопедический словарь|месца=М.|выдавецтва=Российская политическая энциклопедия (РОССПЭН)|год=2010|старонкі=315—316|isbn=978-5-8243-1429-8}}</ref>. З 1810 года — экстраардынарны, а з 1811 года — ардынарны прафесар Маскоўскага ўніверсітэта па кафедры тэорыі прыгожых мастацтваў і археалогіі. З 2 лістапада 1821 года па 1835 год ён загадваў кафедрай гісторыі, статыстыкі і геаграфіі Расійскай дзяржавы, адначасова ў 1830—1831 гадах займаў пасаду прафесара кафедры красамоўства, вершаскладання і мовы расійскай. У чэрвені 1835 года ён быў удастоены звання заслужанага прафесара Маскоўскага ўніверсітэта па кафедры гісторыі і літаратуры славянскіх гаворак, якую займаў да канца жыцця. З 1836 года М.&nbsp;Т.&nbsp;Качаноўскі выкладаў расійскую гісторыю і статыстыку. Таксама ён выкладаў у Маскоўскім дваранскім інстытуце тэорыю прыгожых мастацтваў, дыпламатыю і палітычную гісторыю. Выкладчыцкую дзейнасць сумяшчаў з адміністрацыйнай. З'яўляўся членам Вучылішчнага савета (1816—1820 і 1821—1829), начальнікам універсітэцкай друкарні (1815—1816), членам Праўлення ўніверсітэцкага Высакароднага пансіёна (1819—1825), дэканам славеснага аддзялення (1813—1815 і 1834—1836)<ref>{{cite web |url=http://museum.guru.ru/personalii/rectors2.phtml?LastName=&Position=%C4%C5%CB%C1%CE&Start=&Stop=&Facultet=1+%CF%D4%C4%C5%CC%C5%CE%C9%C5+%C6%C9%CC%CF%D3%CF%C6%D3%CB%CF%C7%CF&Sort=1&strt=1&lngth=20 |title=Ректоры и деканы московского университета |lang=ru |access-date=2012-06-16 |archive-date=2014-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140917185358/http://museum.guru.ru/personalii/rectors2.phtml?LastName=&Position=%C4%C5%CB%C1%CE&Start=&Stop=&Facultet=1+%CF%D4%C4%C5%CC%C5%CE%C9%C5+%C6%C9%CC%CF%D3%CF%C6%D3%CB%CF%C7%CF&Sort=1&strt=1&lngth=20 |url-status=live }}</ref>. Таксама ў 1830—1835 гадах быў дырэктарам Галоўнага педагагічнага інстытута. З 1837 года і да сваёй смерці ў 1842 годзе — рэктар Маскоўскага ўніверсітэта. У 1841 годзе быў абраны правадзейным членам Імператарскай Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук па аддзяленні рускай мовы і славеснасці. З'яўляўся членам Маскоўскага цэнзурнага камітэта. Сярод яго ўзнагарод [[Ордэн Святога Уладзіміра|ордэны Святога Уладзіміра]] (4-й ст. — 1817, 3-й ст. — 1838) і [[Ордэн Святой Ганны|Святой Ганны]] (2-й ст. — 1831 і 1834). Пахаваны ў Маскве на [[Міускія могілкі|Міускіх могілках]]. == Навуковая, літаратурная і педагагічная дзейнасць == Да 1805 года М.&nbsp;Т.&nbsp;Качаноўскі публікаваў у часопісе «[[Иппокрена, или Утехи любословия|Іпакрэна]]» (1799—1801) пераклады твораў замежных аўтараў і ўласныя празаічныя і паэтычныя творы, а з 1805 года стаў рэдактарам-выдаўцом часопіса «Вестник Европы», які выпускаў з перапынкамі ў 1808—1809 і 1813—1814 гадах ажно да яго закрыцця ў 1830 годзе. З'яўляючыся заснавальнікам так званага «скептычнага кірунку» рускай гістарыяграфіі, Качаноўскі лічыў<ref name="Каченовский" />, што {{пачатак цытаты}}для навукі няма нічога больш прыстойнага, чым скептыцызм, — не павярхоўны і легкадумны, але заснаваны на параўнанні тэкстаў, на крытыцы сведчанняў. Даследуйце, сумнявайцеся, тлумачце самі, калі маеце дастаткова мужнасці; бо няма неабходнай патрэбы верыць усяму, нават у гісторыі Ромула{{арыгінальны тэкст|ru|для науки нет ничего приличнее, как скептицизм, — не поверхностный и легкомысленный, но основанный на сравнении текстов, на критике свидетельства. Исследывайте, сомневайтесь, изъясняйтесь сами, если имеете довольно мужества; ибо нет необходимой надобности верить всему, даже в истории Ромула}}.{{канец цытаты}} Ён патрабаваў абавязковага параўнальнага вывучэння рускай гісторыі з агульнай, заклікаў улічваць агульны ход палітычнага і грамадзянскага развіцця ў Еўропе, крытычна ацэньваць унутраныя і знешнія гістарычныя і геаграфічныя звесткі старажытнасці. Даследчык пісаў: {{пачатак цытаты}}Народы любяць асвячаць сваё маленства звышнатуральнымі здарэннямі, чароўнымі пасрэдніцтвамі або нават аднымі толькі ўспамінамі пра доблесць і славу продкаў, якімі быццам узвялічваецца лёс айчыны…{{арыгінальны тэкст|ru|Народы любят освящать свое младенчество сверхъестественными происшествиями, божественными посредничествами, или даже одними лишь воспоминаниями о доблести и славе предков, которыми как бы возвеличивается судьба отечества…}}{{канец цытаты}} Успамінаючы свае студэнцкія гады, [[Іван Аляксандравіч Ганчароў|І.&nbsp;А.&nbsp;Ганчароў]] адзначаў, што Качаноўскі {{пачатак цытаты}}трываць не мог ніякіх міфаў у гісторыі і пачынаў лекцыі па рускай гісторыі з Уладзіміра, папярэдзіўшы нас, што ён не стане паўтараць баек, якія мы чулі ў школе, напрыклад, аб арыгінальнай помсце Вольгі за смерць Ігара, змяі, якая ўджаліла Алега, аб скураных грашах... Ён адвяргаў таксама сапраўднасць «[[Слова аб палку Ігаравым]]», лічачы яго пазнейшай падробкай, здаецца XIV стагоддзя, пра што аднойчы ўступіў у гарачую спрэчку з [[Аляксандр Сяргеевіч Пушкін|Пушкіным]], якога прывёз на лекцыю [[Сяргей Сямёнавіч Увараў|Увараў]].{{арыгінальны тэкст|ru|терпеть не мог никаких мифов в истории и начинал лекции русской истории с Владимира, предупредив нас, что он не станет повторять басен, которые мы слышали в школе, например, об оригинальном мщении Ольги за смерть Игоря, змее, ужалившей Олега, о кожаных деньгах… Он отвергал также подлинность «Слова о полку Игореве», считая его позднейшей подделкой, кажется XIV века, о чём однажды вошел в горячий спор с Пушкиным, которого привез на лекцию Уваров.}}<ref>Московский университет в воспоминаниях современников. — М., 1956. — С. 80.</ref>{{канец цытаты}} Услед за [[Аўгуст Людвіг Шлёцэр|А.&nbsp;Л.&nbsp;Шлёцэрам]] Качаноўскі лічыў, што старажытная Русь не ведала ні пісьменства, ні гандлю і грашовых знакаў; але ён пайшоў значна далей за свайго папярэдніка. Свае арыгінальныя развагі ён грунтаваў на меркаванні, што грашовыя знакі, якія згадваюцца ў старажытных юрыдычных і гістарычных помніках («[[Руская Праўда]]» і «Летапіс»), перайшлі на Русь толькі ў XIII стагоддзі ад больш цывілізаванай Ганзы («Пра скураныя грошы»), і, зыходзячы з гэтага, лічыў, што і самі крыніцы, якія ўжываюць гэтую грашовую сістэму, былі складзены не раней за XIII стагоддзе. Навуковую памылковасць гэтых высноў пазней абверглі [[Міхаіл Пятровіч Пагодзін|М.&nbsp;П.&nbsp;Пагодзін]] і [[Пётр Рыгоравіч Буткоў|П.&nbsp;Р.&nbsp;Буткоў]]<ref>Скептычная пазіцыя Качаноўскага адбілася на яго становішчы ва ўніверсітэце: пры ўвядзенні новага статута ў 1835 годзе Качаноўскі быў пераведзены на кафедру славянскіх гаворак, а кафедру рускай гісторыі атрымаў Пагодзін.</ref>. Сярод найбольш вядомых прац М.&nbsp;Т.&nbsp;Качаноўскага: «Паралельныя месцы ў рускім летапісе», «Пра крыніцы па рускай гісторыі», «Нестар. Летапісец на стараславянскай мове», а таксама «Вучэбная кніжка старажытнай грэчаскай мовы» (1807, 1809, 1816 і 1822). Некаторыя сучаснікі лічылі лекцыі Качаноўскага сухімі і манатоннымі — захавалася эпіграма [[Фёдар Іванавіч Цютчаў|Ф.&nbsp;І.&nbsp;Цютчава]], які быў яго студэнтам, «Харон і Качаноўскі», па сюжэце якой Харон здзіўляецца, што Качаноўскі прыбыў са свету жывых, лічачы, што яму даўно належала б таміцца ў замагільным свеце. Іншыя, наадварот, захапляліся імі: {{пачатак цытаты}}Гэта былі сапраўды прафесарскія лекцыі. Качаноўскі тлумачыў ідэю прыгажосці і яе гістарычнае развіццё, знаёміў сваіх слухачоў з манументальнымі творамі, часам супастаўляў іх з некаторымі помнікамі старажытнага рускага мастацтва, знаёміў таксама з рознымі школамі жывапісу, лепкі і дойлідства і пры гэтым уносіў элемент філасофскай крытыкі, як, пасля, унёс крытычны элемент у старажытную рускую гісторыю…{{арыгінальны тэкст|ru|Это были истинно профессорские лекции. Каченовский объяснял идею красоты и её историческое развитие, знакомил своих слушателей с монументальными произведениями, иногда сопоставлял их с некоторыми памятниками древнего русского искусства, знакомил также с различными школами живописи, ваяния и зодчества и при этом вносил элемент философской критики, как, впоследствии, внес критический элемент в древнюю русскую историю…}}<ref>''Барсуков Н. П.'' Жизнь и труды М. П. Погодина. Кн. 1. — М., 1888. — С. 38.</ref>{{канец цытаты}} У грамадскай гісторыі М.&nbsp;Т.&nbsp;Качаноўскі запомніўся сучаснікам удзелам у вядомай спрэчцы «пра лазневы будынак» у 1810—1812 гадах<ref>{{cite web |url=https://cyberleninka.ru/article/n/paradoks-bannogo-stroeniya-k-literaturnoy-reputatsii-m-t-kachenovskogo |title=Парадокс «Банного строения»: к литературной репутации М. Т. Каченовского |author=Кошелев В. |publisher=CyberLeninka |lang=ru}}</ref>. У літаратурным жыцці Качаноўскі вёў актыўную барацьбу з таварыствам «[[Арзамас (таварыства)|Арзамас]]». Аляксандр Пушкін, як удзельнік гэтага таварыства, прысвяціў Качаноўскаму некалькі з'едлівых эпіграм: «Бяссмертнай рукой раздушаны заіл…» (руск.: Бессмертною рукой раздавленный зоил…), «Хаўроніяс! лаяльнік закаснелы…» (руск.: Хаврониос! ругатель закоснелый…), «Паклёпнік без даравання…» (руск.: Клеветник без дарованья…) і «Жывы, жывы Курылка!» (руск.: Жив, жив Курилка!). У 1811 г. М. Качаноўскі апублікаваў вельмі папулярны ў той час артыкул "Погляд на поспехі расійскага красамоўства ў першай палове мінулага стагоддзя" (па 1822 г. быў перадрукаваны яшчэ тры разы), які сярод іншага меў немалое значэнне для ініцыявання зацікаўлення ў Расіі беларускай мовай. Услед за М. Качаноўскім у 1813--1822 гг. В. Сопікаў, Я. Балхавіцінаў, С. Б. Ліндэ, К. Калайдовіч, М. Грэч таксама напісалі пра гістарычную пісьмовую ўсходнеславянскую мову, у якой выразна заўважаліся царкоўнаславянскія, беларуска-ўкраінскія і польскія элементы. На адрозненне ад Качаноўскага, гэтыя аўтары выкарыстоўвалі для гэтай мовы назву "беларуская".<ref>{{Кніга|спасылка=https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/294026/1/Zaprudski.pdf|аўтар=Запрудскі С. М.|загаловак=Нарысы гісторыі беларускага мовазнаўства ў ХІХ стагоддзі|год=2020|месца=Мінск|выдавецтва=БДУ|старонкі=43--46}}</ref> == Творы == * ''Каченовский М. Т''. [http://www.memoirs.ru/rarhtml/Kacenovsk_RA68.htm Два письма М. Т. Каченовского к Н. И. Гнедичу] {{Wayback|url=http://www.memoirs.ru/rarhtml/Kacenovsk_RA68.htm |date=20130722011830 }} // [[Русский архив]], 1868. — Изд. 2-е. — М., 1869. — Стб. 970—972. == Крыніцы == {{крыніцы|33em}} == Літаратура == * ''Барсуков Н. П.'' М. Т. Каченовский (послужной список) // Русская старина. 1889. № 10. * {{кніга |аўтар=Волков В. А., Куликова М. В., Логинов В. С. |загаловак=Московские профессора XVIII — начала XX веков. Гуманитарные и общественные науки |месца=М. |выдавецтва=Янус-К |год=2006 |старонкі=122—123 |старонак=300 |isbn=5—8037—0164—5}} * ''Евдошенко Ю.В.'' М. Т. Каченовский в общественно-идейной жизни России первой трети XIX в. : автореферат дис. ... кандидата исторических наук : 07.00.02. — Москва, 2001. — 24 с. * ''Зеленов М. В.'' М. Т. Каченовский // Историки России XVIII—XX вв. М., 1995. Вып. 1. * ''Иконников В. С.'' Скептическая школа в русской историографии и её противники. К., 1871. * ''Каченовский В. М.'' М. Т. Каченовский // Русская старина. 1890. № 6. * {{БСЭ3 |загаловак=Каченовский, Михаил Трофимович}} * {{Крыніцы/БЭ |старонкі=395 |артыкул=Каченовский Михаил Трофимович |том=13}} * {{ВТ-ЭСБЕ |Каченовский, Михаил Трофимович |[[Павел Мікалаевіч Мілюкоў|Мілюкоў П. М.]]}} * {{кніга |аўтар=Петров Ф. А. |загаловак=Императорский Московский университет: 1755—1917: энциклопедический словарь |месца=М. |выдавецтва=Российская политическая энциклопедия (РОССПЭН) |год=2010 |старонкі=315—316 |старонак=894 |isbn=978-5-8243-1429-8}} * ''Умбрашко К. Б.'' М. Т. Каченовский и «скептическая школа» об особенностях истории России. Новосиб., 2001. == Спасылкі == * {{Супрацоўнік РАН|50669|Міхаіла Трафімавіча Качаноўскага}} * {{cite web |url=http://letopis.msu.ru/peoples/554 |title=Каченовский Михаил Трофимович |website=Летопись Московского университета |lang=ru |access-date=2017-10-02}} {{Бібліяінфармацыя}} {{Кіраўнікі МДУ}} {{DEFAULTSORT:Качаноўскі Міхаіл Трафімавіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся 12 лістапада]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1775 годзе]] [[Катэгорыя:Памерлі 1 мая]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1842 годзе]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Харкаўскага калегіума]] [[Катэгорыя:Даследчыкі Слова пра паход Ігараў]] [[Катэгорыя:Рэктары і дырэктары Імператарскага Маскоўскага ўніверсітэта]] [[Катэгорыя:Члены Акадэміі Расійскай]] [[Катэгорыя:Цэнзары Расіі]] [[Катэгорыя:Пахаваныя на Міускіх могілках]] [[Катэгорыя:Спецыялісты па гісторыі Расіі]] [[Катэгорыя:Антынарманісты]] ibm8o24ro6zcdm8838bo34l2ps59koh 5135061 5135060 2026-05-02T19:49:17Z ~2026-21181-80 166293 5135061 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Качаноўскі}} {{Навуковец |Імя = Міхаіл Трафімавіч Качаноўскі |Арыгінал імя = {{lang-ru|Михаил Трофимович Каченовский}} |Фота = Kachenovskiy Mikhail Trofimovich.jpg |Шырыня = 180px |Подпіс = |Грамадзянства = {{Сцягафікацыя|Расійская імперыя}} |Навуковая сфера = [[Славеснасць]] |Месца працы = |Навуковая ступень = доктар філасофіі (1806) |Навуковае званне = заслужаны прафесар (1835)<br>акадэмік Пецярбургскай АН (1841) |Альма-матэр = |Навуковы кіраўнік = |Знакамітыя вучні = |Узнагароды і прэміі = {{Ордэн Святога Уладзіміра 3 ступені|1838}} {{Ордэн Святога Уладзіміра 4 ступені|1817}} {{Ордэн Святой Ганны 2 ступені|1831}} {{Ордэн Святой Ганны 2 ступені|1834}} }} '''Міхаі́л Трафі́мавіч Качано́ўскі''' ({{ДН|12|11|1775|1|11|1775}}, [[Харкаў]] — {{ДС|1|5|1842|19|4|1842}}, [[Масква]]) — рускі [[гісторык]], [[перакладчык]], [[літаратурны крытык]], рэдактар-выдавец часопіса «[[Вестник Европы (1802—1830)|Вестник Европы]]» (1805—1830), рэктар [[Імператарскі Маскоўскі ўніверсітэт|Маскоўскага ўніверсітэта]], родапачынальнік «[[скептычная школа|скептычнай школы]]» ў дасавецкай гістарыяграфіі Расіі; акадэмік [[Пецярбургская акадэмія навук|Пецярбургскай акадэміі навук]] (з 1841 года). == Біяграфія == Нарадзіўся ў небагатай [[мяшчане|мяшчанскай]] сям'і гандляра віном, [[Грэкі|грэка]] Качоні, якая перасялілася з [[Балаклава|Балаклавы]] ў Харкаў. У 1788 годзе скончыў [[Харкаўскі калегіум]]; затым служыў ураднікам [[Кацярынаслаўскае казацкае войска|Кацярынаслаўскага казацкага апалчэння]], а з 1793 года — канцылярыстам Харкаўскага губернскага магістрата. У 1795 годзе быў прызначаны сяржантам у [[Таўрычаскі грэнадзёрскі полк]], адкуль 26 сакавіка 1796 года быў пераведзены ў Маскву — у [[Яраслаўскі 117-ы пяхотны полк|Яраслаўскі пяхотны полк]], дзе 10 снежня 1798 года стаў палкавым кватэрмайстрам. Патрапіў пад суд па абвінавачанні ў нястачы казённага пораху, але быў апраўданы. У 1801 годзе па прашэнні выйшаў у адстаўку і паступіў на службу бібліятэкарам да графа [[Аляксей Кірылавіч Разумоўскі|А.&nbsp;К.&nbsp;Разумоўскага]], у якога пасля быў кіраўніком канцылярыі (старэйшым пісьмаводам), калі той пачаў выконваць абавязкі папячыцеля [[Маскоўская навучальная акруга|Маскоўскай навучальнай акругі]] (1807—1810). У 1805 годзе па прапанове [[Міхаіл Мікітавіч Мураўёў|М.&nbsp;М.&nbsp;Мураўёва]] Качаноўскі атрымаў без іспытаў ступень доктара філасофіі і свабодных навук і быў прызначаны выкладчыкам рыторыкі і расійскай мовы ва ўніверсітэцкай гімназіі. У 1806 годзе атрымаў ступень доктара філасофіі і прыгожых мастацтваў, у 1808 годзе — пасаду ад'юнкта ў [[Імператарскі Маскоўскі ўніверсітэт|Маскоўскім універсітэце]]. Першапачаткова чытаў рыторыку, вялікую ўвагу надаваў пытанням гісторыі рускай мовы<ref name="Каченовский">{{артыкул|аўтар=Петров Ф. А.|загаловак=Каченовский Михаил Трофимович|выданне=Императорский Московский университет: 1755—1917 : энциклопедический словарь|месца=М.|выдавецтва=Российская политическая энциклопедия (РОССПЭН)|год=2010|старонкі=315—316|isbn=978-5-8243-1429-8}}</ref>. З 1810 года — экстраардынарны, а з 1811 года — ардынарны прафесар Маскоўскага ўніверсітэта па кафедры тэорыі прыгожых мастацтваў і археалогіі. З 2 лістапада 1821 года па 1835 год ён загадваў кафедрай гісторыі, статыстыкі і геаграфіі Расійскай дзяржавы, адначасова ў 1830—1831 гадах займаў пасаду прафесара кафедры красамоўства, вершаскладання і мовы расійскай. У чэрвені 1835 года ён быў удастоены звання заслужанага прафесара Маскоўскага ўніверсітэта па кафедры гісторыі і літаратуры славянскіх гаворак, якую займаў да канца жыцця. З 1836 года М.&nbsp;Т.&nbsp;Качаноўскі выкладаў расійскую гісторыю і статыстыку. Таксама ён выкладаў у Маскоўскім дваранскім інстытуце тэорыю прыгожых мастацтваў, дыпламатыю і палітычную гісторыю. Выкладчыцкую дзейнасць сумяшчаў з адміністрацыйнай. З'яўляўся членам Вучылішчнага савета (1816—1820 і 1821—1829), начальнікам універсітэцкай друкарні (1815—1816), членам Праўлення ўніверсітэцкага Высакароднага пансіёна (1819—1825), дэканам славеснага аддзялення (1813—1815 і 1834—1836)<ref>{{cite web |url=http://museum.guru.ru/personalii/rectors2.phtml?LastName=&Position=%C4%C5%CB%C1%CE&Start=&Stop=&Facultet=1+%CF%D4%C4%C5%CC%C5%CE%C9%C5+%C6%C9%CC%CF%D3%CF%C6%D3%CB%CF%C7%CF&Sort=1&strt=1&lngth=20 |title=Ректоры и деканы московского университета |lang=ru |access-date=2012-06-16 |archive-date=2014-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140917185358/http://museum.guru.ru/personalii/rectors2.phtml?LastName=&Position=%C4%C5%CB%C1%CE&Start=&Stop=&Facultet=1+%CF%D4%C4%C5%CC%C5%CE%C9%C5+%C6%C9%CC%CF%D3%CF%C6%D3%CB%CF%C7%CF&Sort=1&strt=1&lngth=20 |url-status=live }}</ref>. Таксама ў 1830—1835 гадах быў дырэктарам Галоўнага педагагічнага інстытута. З 1837 года і да сваёй смерці ў 1842 годзе — рэктар Маскоўскага ўніверсітэта. У 1841 годзе быў абраны правадзейным членам Імператарскай Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук па аддзяленні рускай мовы і славеснасці. З'яўляўся членам Маскоўскага цэнзурнага камітэта. Сярод яго ўзнагарод [[Ордэн Святога Уладзіміра|ордэны Святога Уладзіміра]] (4-й ст. — 1817, 3-й ст. — 1838) і [[Ордэн Святой Ганны|Святой Ганны]] (2-й ст. — 1831 і 1834). Пахаваны ў Маскве на [[Міускія могілкі|Міускіх могілках]]. == Навуковая, літаратурная і педагагічная дзейнасць == Да 1805 года М.&nbsp;Т.&nbsp;Качаноўскі публікаваў у часопісе «[[Иппокрена, или Утехи любословия|Іпакрэна]]» (1799—1801) пераклады твораў замежных аўтараў і ўласныя празаічныя і паэтычныя творы, а з 1805 года стаў рэдактарам-выдаўцом часопіса «Вестник Европы», які выпускаў з перапынкамі ў 1808—1809 і 1813—1814 гадах ажно да яго закрыцця ў 1830 годзе. З'яўляючыся заснавальнікам так званага «скептычнага кірунку» рускай гістарыяграфіі, Качаноўскі лічыў<ref name="Каченовский" />, што {{пачатак цытаты}}для навукі няма нічога больш прыстойнага, чым скептыцызм, — не павярхоўны і легкадумны, але заснаваны на параўнанні тэкстаў, на крытыцы сведчанняў. Даследуйце, сумнявайцеся, тлумачце самі, калі маеце дастаткова мужнасці; бо няма неабходнай патрэбы верыць усяму, нават у гісторыі Ромула{{арыгінальны тэкст|ru|для науки нет ничего приличнее, как скептицизм, — не поверхностный и легкомысленный, но основанный на сравнении текстов, на критике свидетельства. Исследывайте, сомневайтесь, изъясняйтесь сами, если имеете довольно мужества; ибо нет необходимой надобности верить всему, даже в истории Ромула}}.{{канец цытаты}} Ён патрабаваў абавязковага параўнальнага вывучэння рускай гісторыі з агульнай, заклікаў улічваць агульны ход палітычнага і грамадзянскага развіцця ў Еўропе, крытычна ацэньваць унутраныя і знешнія гістарычныя і геаграфічныя звесткі старажытнасці. Даследчык пісаў: {{пачатак цытаты}}Народы любяць асвячаць сваё маленства звышнатуральнымі здарэннямі, чароўнымі пасрэдніцтвамі або нават аднымі толькі ўспамінамі пра доблесць і славу продкаў, якімі быццам узвялічваецца лёс айчыны…{{арыгінальны тэкст|ru|Народы любят освящать свое младенчество сверхъестественными происшествиями, божественными посредничествами, или даже одними лишь воспоминаниями о доблести и славе предков, которыми как бы возвеличивается судьба отечества…}}{{канец цытаты}} Успамінаючы свае студэнцкія гады, [[Іван Аляксандравіч Ганчароў|І.&nbsp;А.&nbsp;Ганчароў]] адзначаў, што Качаноўскі {{пачатак цытаты}}трываць не мог ніякіх міфаў у гісторыі і пачынаў лекцыі па рускай гісторыі з Уладзіміра, папярэдзіўшы нас, што ён не стане паўтараць баек, якія мы чулі ў школе, напрыклад, аб арыгінальнай помсце Вольгі за смерць Ігара, змяі, якая ўджаліла Алега, аб скураных грашах... Ён адвяргаў таксама сапраўднасць «[[Слова аб палку Ігаравым]]», лічачы яго пазнейшай падробкай, здаецца XIV стагоддзя, пра што аднойчы ўступіў у гарачую спрэчку з [[Аляксандр Сяргеевіч Пушкін|Пушкіным]], якога прывёз на лекцыю [[Сяргей Сямёнавіч Увараў|Увараў]].{{арыгінальны тэкст|ru|терпеть не мог никаких мифов в истории и начинал лекции русской истории с Владимира, предупредив нас, что он не станет повторять басен, которые мы слышали в школе, например, об оригинальном мщении Ольги за смерть Игоря, змее, ужалившей Олега, о кожаных деньгах… Он отвергал также подлинность «Слова о полку Игореве», считая его позднейшей подделкой, кажется XIV века, о чём однажды вошел в горячий спор с Пушкиным, которого привез на лекцию Уваров.}}<ref>Московский университет в воспоминаниях современников. — М., 1956. — С. 80.</ref>{{канец цытаты}} Услед за [[Аўгуст Людвіг Шлёцэр|А.&nbsp;Л.&nbsp;Шлёцэрам]] Качаноўскі лічыў, што старажытная Русь не ведала ні пісьменства, ні гандлю і грашовых знакаў; але ён пайшоў значна далей за свайго папярэдніка. Свае арыгінальныя развагі ён грунтаваў на меркаванні, што грашовыя знакі, якія згадваюцца ў старажытных юрыдычных і гістарычных помніках («[[Руская Праўда]]» і «Летапіс»), перайшлі на Русь толькі ў XIII стагоддзі ад больш цывілізаванай Ганзы («Пра скураныя грошы»), і, зыходзячы з гэтага, лічыў, што і самі крыніцы, якія ўжываюць гэтую грашовую сістэму, былі складзены не раней за XIII стагоддзе. Навуковую памылковасць гэтых высноў пазней абверглі [[Міхаіл Пятровіч Пагодзін|М.&nbsp;П.&nbsp;Пагодзін]] і [[Пётр Рыгоравіч Буткоў|П.&nbsp;Р.&nbsp;Буткоў]]<ref>Скептычная пазіцыя Качаноўскага адбілася на яго становішчы ва ўніверсітэце: пры ўвядзенні новага статута ў 1835 годзе Качаноўскі быў пераведзены на кафедру славянскіх гаворак, а кафедру рускай гісторыі атрымаў Пагодзін.</ref>. Сярод найбольш вядомых прац М.&nbsp;Т.&nbsp;Качаноўскага: «Паралельныя месцы ў рускім летапісе», «Пра крыніцы па рускай гісторыі», «Нестар. Летапісец на стараславянскай мове», а таксама «Вучэбная кніжка старажытнай грэчаскай мовы» (1807, 1809, 1816 і 1822). Некаторыя сучаснікі лічылі лекцыі Качаноўскага сухімі і манатоннымі — захавалася эпіграма [[Фёдар Іванавіч Цютчаў|Ф.&nbsp;І.&nbsp;Цютчава]], які быў яго студэнтам, «Харон і Качаноўскі», па сюжэце якой Харон здзіўляецца, што Качаноўскі прыбыў са свету жывых, лічачы, што яму даўно належала б таміцца ў замагільным свеце. Іншыя, наадварот, захапляліся імі: {{пачатак цытаты}}Гэта былі сапраўды прафесарскія лекцыі. Качаноўскі тлумачыў ідэю прыгажосці і яе гістарычнае развіццё, знаёміў сваіх слухачоў з манументальнымі творамі, часам супастаўляў іх з некаторымі помнікамі старажытнага рускага мастацтва, знаёміў таксама з рознымі школамі жывапісу, лепкі і дойлідства і пры гэтым уносіў элемент філасофскай крытыкі, як, пасля, унёс крытычны элемент у старажытную рускую гісторыю…{{арыгінальны тэкст|ru|Это были истинно профессорские лекции. Каченовский объяснял идею красоты и её историческое развитие, знакомил своих слушателей с монументальными произведениями, иногда сопоставлял их с некоторыми памятниками древнего русского искусства, знакомил также с различными школами живописи, ваяния и зодчества и при этом вносил элемент философской критики, как, впоследствии, внес критический элемент в древнюю русскую историю…}}<ref>''Барсуков Н. П.'' Жизнь и труды М. П. Погодина. Кн. 1. — М., 1888. — С. 38.</ref>{{канец цытаты}} У грамадскай гісторыі М.&nbsp;Т.&nbsp;Качаноўскі запомніўся сучаснікам удзелам у вядомай спрэчцы «пра лазневы будынак» у 1810—1812 гадах<ref>{{cite web |url=https://cyberleninka.ru/article/n/paradoks-bannogo-stroeniya-k-literaturnoy-reputatsii-m-t-kachenovskogo |title=Парадокс «Банного строения»: к литературной репутации М. Т. Каченовского |author=Кошелев В. |publisher=CyberLeninka |lang=ru}}</ref>. У літаратурным жыцці Качаноўскі вёў актыўную барацьбу з таварыствам «[[Арзамас (таварыства)|Арзамас]]». Аляксандр Пушкін, як удзельнік гэтага таварыства, прысвяціў Качаноўскаму некалькі з'едлівых эпіграм: «Бяссмертнай рукой раздушаны заіл…» (руск.: Бессмертною рукой раздавленный зоил…), «Хаўроніяс! лаяльнік закаснелы…» (руск.: Хаврониос! ругатель закоснелый…), «Паклёпнік без даравання…» (руск.: Клеветник без дарованья…) і «Жывы, жывы Курылка!» (руск.: Жив, жив Курилка!). У 1811 г. М. Качаноўскі апублікаваў вельмі папулярны ў свой час артыкул "Погляд на поспехі расійскага красамоўства ў першай палове мінулага стагоддзя" (па 1822 г. быў перадрукаваны яшчэ тры разы), які сярод іншага меў немалое значэнне для ініцыявання зацікаўлення беларускай мовай. Услед за М. Качаноўскім у 1813--1822 гг. В. Сопікаў, Я. Балхавіцінаў, С. Б. Ліндэ, К. Калайдовіч, М. Грэч таксама напісалі пра гістарычную пісьмовую ўсходнеславянскую мову, у якой выразна заўважаліся царкоўнаславянскія, беларуска-ўкраінскія і польскія элементы. На адрозненне ад Качаноўскага, гэтыя аўтары ўжо выкарыстоўвалі для гэтай мовы назву "беларуская".<ref>{{Кніга|спасылка=https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/294026/1/Zaprudski.pdf|аўтар=Запрудскі С. М.|загаловак=Нарысы гісторыі беларускага мовазнаўства ў ХІХ стагоддзі|год=2020|месца=Мінск|выдавецтва=БДУ|старонкі=43--46}}</ref> == Творы == * ''Каченовский М. Т''. [http://www.memoirs.ru/rarhtml/Kacenovsk_RA68.htm Два письма М. Т. Каченовского к Н. И. Гнедичу] {{Wayback|url=http://www.memoirs.ru/rarhtml/Kacenovsk_RA68.htm |date=20130722011830 }} // [[Русский архив]], 1868. — Изд. 2-е. — М., 1869. — Стб. 970—972. == Крыніцы == {{крыніцы|33em}} == Літаратура == * ''Барсуков Н. П.'' М. Т. Каченовский (послужной список) // Русская старина. 1889. № 10. * {{кніга |аўтар=Волков В. А., Куликова М. В., Логинов В. С. |загаловак=Московские профессора XVIII — начала XX веков. Гуманитарные и общественные науки |месца=М. |выдавецтва=Янус-К |год=2006 |старонкі=122—123 |старонак=300 |isbn=5—8037—0164—5}} * ''Евдошенко Ю.В.'' М. Т. Каченовский в общественно-идейной жизни России первой трети XIX в. : автореферат дис. ... кандидата исторических наук : 07.00.02. — Москва, 2001. — 24 с. * ''Зеленов М. В.'' М. Т. Каченовский // Историки России XVIII—XX вв. М., 1995. Вып. 1. * ''Иконников В. С.'' Скептическая школа в русской историографии и её противники. К., 1871. * ''Каченовский В. М.'' М. Т. Каченовский // Русская старина. 1890. № 6. * {{БСЭ3 |загаловак=Каченовский, Михаил Трофимович}} * {{Крыніцы/БЭ |старонкі=395 |артыкул=Каченовский Михаил Трофимович |том=13}} * {{ВТ-ЭСБЕ |Каченовский, Михаил Трофимович |[[Павел Мікалаевіч Мілюкоў|Мілюкоў П. М.]]}} * {{кніга |аўтар=Петров Ф. А. |загаловак=Императорский Московский университет: 1755—1917: энциклопедический словарь |месца=М. |выдавецтва=Российская политическая энциклопедия (РОССПЭН) |год=2010 |старонкі=315—316 |старонак=894 |isbn=978-5-8243-1429-8}} * ''Умбрашко К. Б.'' М. Т. Каченовский и «скептическая школа» об особенностях истории России. Новосиб., 2001. == Спасылкі == * {{Супрацоўнік РАН|50669|Міхаіла Трафімавіча Качаноўскага}} * {{cite web |url=http://letopis.msu.ru/peoples/554 |title=Каченовский Михаил Трофимович |website=Летопись Московского университета |lang=ru |access-date=2017-10-02}} {{Бібліяінфармацыя}} {{Кіраўнікі МДУ}} {{DEFAULTSORT:Качаноўскі Міхаіл Трафімавіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся 12 лістапада]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1775 годзе]] [[Катэгорыя:Памерлі 1 мая]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1842 годзе]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Харкаўскага калегіума]] [[Катэгорыя:Даследчыкі Слова пра паход Ігараў]] [[Катэгорыя:Рэктары і дырэктары Імператарскага Маскоўскага ўніверсітэта]] [[Катэгорыя:Члены Акадэміі Расійскай]] [[Катэгорыя:Цэнзары Расіі]] [[Катэгорыя:Пахаваныя на Міускіх могілках]] [[Катэгорыя:Спецыялісты па гісторыі Расіі]] [[Катэгорыя:Антынарманісты]] rzakv3dak3zazdt6a903ply7tr9rfk0 5135064 5135061 2026-05-02T19:51:10Z ~2026-21181-80 166293 дробныя праўкі 5135064 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Качаноўскі}} {{Навуковец |Імя = Міхаіл Трафімавіч Качаноўскі |Арыгінал імя = {{lang-ru|Михаил Трофимович Каченовский}} |Фота = Kachenovskiy Mikhail Trofimovich.jpg |Шырыня = 180px |Подпіс = |Грамадзянства = {{Сцягафікацыя|Расійская імперыя}} |Навуковая сфера = [[Славеснасць]] |Месца працы = |Навуковая ступень = доктар філасофіі (1806) |Навуковае званне = заслужаны прафесар (1835)<br>акадэмік Пецярбургскай АН (1841) |Альма-матэр = |Навуковы кіраўнік = |Знакамітыя вучні = |Узнагароды і прэміі = {{Ордэн Святога Уладзіміра 3 ступені|1838}} {{Ордэн Святога Уладзіміра 4 ступені|1817}} {{Ордэн Святой Ганны 2 ступені|1831}} {{Ордэн Святой Ганны 2 ступені|1834}} }} '''Міхаі́л Трафі́мавіч Качано́ўскі''' ({{ДН|12|11|1775|1|11|1775}}, [[Харкаў]] — {{ДС|1|5|1842|19|4|1842}}, [[Масква]]) — рускі [[гісторык]], [[перакладчык]], [[літаратурны крытык]], рэдактар-выдавец часопіса «[[Вестник Европы (1802—1830)|Вестник Европы]]» (1805—1830), рэктар [[Імператарскі Маскоўскі ўніверсітэт|Маскоўскага ўніверсітэта]], родапачынальнік «[[скептычная школа|скептычнай школы]]» ў дасавецкай гістарыяграфіі Расіі; акадэмік [[Пецярбургская акадэмія навук|Пецярбургскай акадэміі навук]] (з 1841 года). == Біяграфія == Нарадзіўся ў небагатай [[мяшчане|мяшчанскай]] сям'і гандляра віном, [[Грэкі|грэка]] Качоні, якая перасялілася з [[Балаклава|Балаклавы]] ў Харкаў. У 1788 годзе скончыў [[Харкаўскі калегіум]]; затым служыў ураднікам [[Кацярынаслаўскае казацкае войска|Кацярынаслаўскага казацкага апалчэння]], а з 1793 года — канцылярыстам Харкаўскага губернскага магістрата. У 1795 годзе быў прызначаны сяржантам у [[Таўрычаскі грэнадзёрскі полк]], адкуль 26 сакавіка 1796 года быў пераведзены ў Маскву — у [[Яраслаўскі 117-ы пяхотны полк|Яраслаўскі пяхотны полк]], дзе 10 снежня 1798 года стаў палкавым кватэрмайстрам. Патрапіў пад суд па абвінавачанні ў нястачы казённага пораху, але быў апраўданы. У 1801 годзе па прашэнні выйшаў у адстаўку і паступіў на службу бібліятэкарам да графа [[Аляксей Кірылавіч Разумоўскі|А.&nbsp;К.&nbsp;Разумоўскага]], у якога пасля быў кіраўніком канцылярыі (старэйшым пісьмаводам), калі той пачаў выконваць абавязкі папячыцеля [[Маскоўская навучальная акруга|Маскоўскай навучальнай акругі]] (1807—1810). У 1805 годзе па прапанове [[Міхаіл Мікітавіч Мураўёў|М.&nbsp;М.&nbsp;Мураўёва]] Качаноўскі атрымаў без іспытаў ступень доктара філасофіі і свабодных навук і быў прызначаны выкладчыкам рыторыкі і расійскай мовы ва ўніверсітэцкай гімназіі. У 1806 годзе атрымаў ступень доктара філасофіі і прыгожых мастацтваў, у 1808 годзе — пасаду ад'юнкта ў [[Імператарскі Маскоўскі ўніверсітэт|Маскоўскім універсітэце]]. Першапачаткова чытаў рыторыку, вялікую ўвагу надаваў пытанням гісторыі рускай мовы<ref name="Каченовский">{{артыкул|аўтар=Петров Ф. А.|загаловак=Каченовский Михаил Трофимович|выданне=Императорский Московский университет: 1755—1917 : энциклопедический словарь|месца=М.|выдавецтва=Российская политическая энциклопедия (РОССПЭН)|год=2010|старонкі=315—316|isbn=978-5-8243-1429-8}}</ref>. З 1810 года — экстраардынарны, а з 1811 года — ардынарны прафесар Маскоўскага ўніверсітэта па кафедры тэорыі прыгожых мастацтваў і археалогіі. З 2 лістапада 1821 года па 1835 год ён загадваў кафедрай гісторыі, статыстыкі і геаграфіі Расійскай дзяржавы, адначасова ў 1830—1831 гадах займаў пасаду прафесара кафедры красамоўства, вершаскладання і мовы расійскай. У чэрвені 1835 года ён быў удастоены звання заслужанага прафесара Маскоўскага ўніверсітэта па кафедры гісторыі і літаратуры славянскіх гаворак, якую займаў да канца жыцця. З 1836 года М.&nbsp;Т.&nbsp;Качаноўскі выкладаў расійскую гісторыю і статыстыку. Таксама ён выкладаў у Маскоўскім дваранскім інстытуце тэорыю прыгожых мастацтваў, дыпламатыю і палітычную гісторыю. Выкладчыцкую дзейнасць сумяшчаў з адміністрацыйнай. З'яўляўся членам Вучылішчнага савета (1816—1820 і 1821—1829), начальнікам універсітэцкай друкарні (1815—1816), членам Праўлення ўніверсітэцкага Высакароднага пансіёна (1819—1825), дэканам славеснага аддзялення (1813—1815 і 1834—1836)<ref>{{cite web |url=http://museum.guru.ru/personalii/rectors2.phtml?LastName=&Position=%C4%C5%CB%C1%CE&Start=&Stop=&Facultet=1+%CF%D4%C4%C5%CC%C5%CE%C9%C5+%C6%C9%CC%CF%D3%CF%C6%D3%CB%CF%C7%CF&Sort=1&strt=1&lngth=20 |title=Ректоры и деканы московского университета |lang=ru |access-date=2012-06-16 |archive-date=2014-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140917185358/http://museum.guru.ru/personalii/rectors2.phtml?LastName=&Position=%C4%C5%CB%C1%CE&Start=&Stop=&Facultet=1+%CF%D4%C4%C5%CC%C5%CE%C9%C5+%C6%C9%CC%CF%D3%CF%C6%D3%CB%CF%C7%CF&Sort=1&strt=1&lngth=20 |url-status=live }}</ref>. Таксама ў 1830—1835 гадах быў дырэктарам Галоўнага педагагічнага інстытута. З 1837 года і да сваёй смерці ў 1842 годзе — рэктар Маскоўскага ўніверсітэта. У 1841 годзе быў абраны правадзейным членам Імператарскай Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук па аддзяленні рускай мовы і славеснасці. З'яўляўся членам Маскоўскага цэнзурнага камітэта. Сярод яго ўзнагарод [[Ордэн Святога Уладзіміра|ордэны Святога Уладзіміра]] (4-й ст. — 1817, 3-й ст. — 1838) і [[Ордэн Святой Ганны|Святой Ганны]] (2-й ст. — 1831 і 1834). Пахаваны ў Маскве на [[Міускія могілкі|Міускіх могілках]]. == Навуковая, літаратурная і педагагічная дзейнасць == Да 1805 года М.&nbsp;Т.&nbsp;Качаноўскі публікаваў у часопісе «[[Иппокрена, или Утехи любословия|Іпакрэна]]» (1799—1801) пераклады твораў замежных аўтараў і ўласныя празаічныя і паэтычныя творы, а з 1805 года стаў рэдактарам-выдаўцом часопіса «Вестник Европы», які выпускаў з перапынкамі ў 1808—1809 і 1813—1814 гадах ажно да яго закрыцця ў 1830 годзе. З'яўляючыся заснавальнікам так званага «скептычнага кірунку» рускай гістарыяграфіі, Качаноўскі лічыў<ref name="Каченовский" />, што {{пачатак цытаты}}для навукі няма нічога больш прыстойнага, чым скептыцызм, — не павярхоўны і легкадумны, але заснаваны на параўнанні тэкстаў, на крытыцы сведчанняў. Даследуйце, сумнявайцеся, тлумачце самі, калі маеце дастаткова мужнасці; бо няма неабходнай патрэбы верыць усяму, нават у гісторыі Ромула{{арыгінальны тэкст|ru|для науки нет ничего приличнее, как скептицизм, — не поверхностный и легкомысленный, но основанный на сравнении текстов, на критике свидетельства. Исследывайте, сомневайтесь, изъясняйтесь сами, если имеете довольно мужества; ибо нет необходимой надобности верить всему, даже в истории Ромула}}.{{канец цытаты}} Ён патрабаваў абавязковага параўнальнага вывучэння рускай гісторыі з агульнай, заклікаў улічваць агульны ход палітычнага і грамадзянскага развіцця ў Еўропе, крытычна ацэньваць унутраныя і знешнія гістарычныя і геаграфічныя звесткі старажытнасці. Даследчык пісаў: {{пачатак цытаты}}Народы любяць асвячаць сваё маленства звышнатуральнымі здарэннямі, чароўнымі пасрэдніцтвамі або нават аднымі толькі ўспамінамі пра доблесць і славу продкаў, якімі быццам узвялічваецца лёс айчыны…{{арыгінальны тэкст|ru|Народы любят освящать свое младенчество сверхъестественными происшествиями, божественными посредничествами, или даже одними лишь воспоминаниями о доблести и славе предков, которыми как бы возвеличивается судьба отечества…}}{{канец цытаты}} Успамінаючы свае студэнцкія гады, [[Іван Аляксандравіч Ганчароў|І.&nbsp;А.&nbsp;Ганчароў]] адзначаў, што Качаноўскі {{пачатак цытаты}}трываць не мог ніякіх міфаў у гісторыі і пачынаў лекцыі па рускай гісторыі з Уладзіміра, папярэдзіўшы нас, што ён не стане паўтараць баек, якія мы чулі ў школе, напрыклад, аб арыгінальнай помсце Вольгі за смерць Ігара, змяі, якая ўджаліла Алега, аб скураных грашах... Ён адвяргаў таксама сапраўднасць «[[Слова аб палку Ігаравым]]», лічачы яго пазнейшай падробкай, здаецца XIV стагоддзя, пра што аднойчы ўступіў у гарачую спрэчку з [[Аляксандр Сяргеевіч Пушкін|Пушкіным]], якога прывёз на лекцыю [[Сяргей Сямёнавіч Увараў|Увараў]].{{арыгінальны тэкст|ru|терпеть не мог никаких мифов в истории и начинал лекции русской истории с Владимира, предупредив нас, что он не станет повторять басен, которые мы слышали в школе, например, об оригинальном мщении Ольги за смерть Игоря, змее, ужалившей Олега, о кожаных деньгах… Он отвергал также подлинность «Слова о полку Игореве», считая его позднейшей подделкой, кажется XIV века, о чём однажды вошел в горячий спор с Пушкиным, которого привез на лекцию Уваров.}}<ref>Московский университет в воспоминаниях современников. — М., 1956. — С. 80.</ref>{{канец цытаты}} Услед за [[Аўгуст Людвіг Шлёцэр|А.&nbsp;Л.&nbsp;Шлёцэрам]] Качаноўскі лічыў, што старажытная Русь не ведала ні пісьменства, ні гандлю і грашовых знакаў; але ён пайшоў значна далей за свайго папярэдніка. Свае арыгінальныя развагі ён грунтаваў на меркаванні, што грашовыя знакі, якія згадваюцца ў старажытных юрыдычных і гістарычных помніках («[[Руская Праўда]]» і «Летапіс»), перайшлі на Русь толькі ў XIII стагоддзі ад больш цывілізаванай Ганзы («Пра скураныя грошы»), і, зыходзячы з гэтага, лічыў, што і самі крыніцы, якія ўжываюць гэтую грашовую сістэму, былі складзены не раней за XIII стагоддзе. Навуковую памылковасць гэтых высноў пазней абверглі [[Міхаіл Пятровіч Пагодзін|М.&nbsp;П.&nbsp;Пагодзін]] і [[Пётр Рыгоравіч Буткоў|П.&nbsp;Р.&nbsp;Буткоў]]<ref>Скептычная пазіцыя Качаноўскага адбілася на яго становішчы ва ўніверсітэце: пры ўвядзенні новага статута ў 1835 годзе Качаноўскі быў пераведзены на кафедру славянскіх гаворак, а кафедру рускай гісторыі атрымаў Пагодзін.</ref>. Сярод найбольш вядомых прац М.&nbsp;Т.&nbsp;Качаноўскага: «Паралельныя месцы ў рускім летапісе», «Пра крыніцы па рускай гісторыі», «Нестар. Летапісец на стараславянскай мове», а таксама «Вучэбная кніжка старажытнай грэчаскай мовы» (1807, 1809, 1816 і 1822). Некаторыя сучаснікі лічылі лекцыі Качаноўскага сухімі і манатоннымі — захавалася эпіграма [[Фёдар Іванавіч Цютчаў|Ф.&nbsp;І.&nbsp;Цютчава]], які быў яго студэнтам, «Харон і Качаноўскі», па сюжэце якой Харон здзіўляецца, што Качаноўскі прыбыў са свету жывых, лічачы, што яму даўно належала б таміцца ў замагільным свеце. Іншыя, наадварот, захапляліся імі: {{пачатак цытаты}}Гэта былі сапраўды прафесарскія лекцыі. Качаноўскі тлумачыў ідэю прыгажосці і яе гістарычнае развіццё, знаёміў сваіх слухачоў з манументальнымі творамі, часам супастаўляў іх з некаторымі помнікамі старажытнага рускага мастацтва, знаёміў таксама з рознымі школамі жывапісу, лепкі і дойлідства і пры гэтым уносіў элемент філасофскай крытыкі, як, пасля, унёс крытычны элемент у старажытную рускую гісторыю…{{арыгінальны тэкст|ru|Это были истинно профессорские лекции. Каченовский объяснял идею красоты и её историческое развитие, знакомил своих слушателей с монументальными произведениями, иногда сопоставлял их с некоторыми памятниками древнего русского искусства, знакомил также с различными школами живописи, ваяния и зодчества и при этом вносил элемент философской критики, как, впоследствии, внес критический элемент в древнюю русскую историю…}}<ref>''Барсуков Н. П.'' Жизнь и труды М. П. Погодина. Кн. 1. — М., 1888. — С. 38.</ref>{{канец цытаты}} У грамадскай гісторыі М.&nbsp;Т.&nbsp;Качаноўскі запомніўся сучаснікам удзелам у вядомай спрэчцы «пра лазневы будынак» у 1810—1812 гадах<ref>{{cite web |url=https://cyberleninka.ru/article/n/paradoks-bannogo-stroeniya-k-literaturnoy-reputatsii-m-t-kachenovskogo |title=Парадокс «Банного строения»: к литературной репутации М. Т. Каченовского |author=Кошелев В. |publisher=CyberLeninka |lang=ru}}</ref>. У літаратурным жыцці Качаноўскі вёў актыўную барацьбу з таварыствам «[[Арзамас (таварыства)|Арзамас]]». Аляксандр Пушкін, як удзельнік гэтага таварыства, прысвяціў Качаноўскаму некалькі з'едлівых эпіграм: «Бяссмертнай рукой раздушаны заіл…» (руск.: Бессмертною рукой раздавленный зоил…), «Хаўроніяс! лаяльнік закаснелы…» (руск.: Хаврониос! ругатель закоснелый…), «Паклёпнік без даравання…» (руск.: Клеветник без дарованья…) і «Жывы, жывы Курылка!» (руск.: Жив, жив Курилка!). У 1811 г. М. Качаноўскі апублікаваў вельмі папулярны ў свой час артыкул "Погляд на поспехі расійскага красамоўства ў першай палове мінулага стагоддзя" (па 1822 г. быў перадрукаваны яшчэ тры разы), які сярод іншага меў немалое значэнне для ініцыявання зацікаўлення беларускай мовай. Услед за М. Качаноўскім у 1813--1822 гг. В. Сопікаў, Я. Балхавіцінаў, С. Б. Ліндэ, К. Калайдовіч, М. Грэч таксама напісалі пра гістарычную пісьмовую ўсходнеславянскую мову, у якой выразна заўважаліся царкоўнаславянскія, беларуска-ўкраінскія і польскія элементы. На адрозненне ад Качаноўскага, гэтыя аўтары ўжо мелі для гэтай мовы назву: "беларуская".<ref>{{Кніга|спасылка=https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/294026/1/Zaprudski.pdf|аўтар=Запрудскі С. М.|загаловак=Нарысы гісторыі беларускага мовазнаўства ў ХІХ стагоддзі|год=2020|месца=Мінск|выдавецтва=БДУ|старонкі=43--46}}</ref> == Творы == * ''Каченовский М. Т''. [http://www.memoirs.ru/rarhtml/Kacenovsk_RA68.htm Два письма М. Т. Каченовского к Н. И. Гнедичу] {{Wayback|url=http://www.memoirs.ru/rarhtml/Kacenovsk_RA68.htm |date=20130722011830 }} // [[Русский архив]], 1868. — Изд. 2-е. — М., 1869. — Стб. 970—972. == Крыніцы == {{крыніцы|33em}} == Літаратура == * ''Барсуков Н. П.'' М. Т. Каченовский (послужной список) // Русская старина. 1889. № 10. * {{кніга |аўтар=Волков В. А., Куликова М. В., Логинов В. С. |загаловак=Московские профессора XVIII — начала XX веков. Гуманитарные и общественные науки |месца=М. |выдавецтва=Янус-К |год=2006 |старонкі=122—123 |старонак=300 |isbn=5—8037—0164—5}} * ''Евдошенко Ю.В.'' М. Т. Каченовский в общественно-идейной жизни России первой трети XIX в. : автореферат дис. ... кандидата исторических наук : 07.00.02. — Москва, 2001. — 24 с. * ''Зеленов М. В.'' М. Т. Каченовский // Историки России XVIII—XX вв. М., 1995. Вып. 1. * ''Иконников В. С.'' Скептическая школа в русской историографии и её противники. К., 1871. * ''Каченовский В. М.'' М. Т. Каченовский // Русская старина. 1890. № 6. * {{БСЭ3 |загаловак=Каченовский, Михаил Трофимович}} * {{Крыніцы/БЭ |старонкі=395 |артыкул=Каченовский Михаил Трофимович |том=13}} * {{ВТ-ЭСБЕ |Каченовский, Михаил Трофимович |[[Павел Мікалаевіч Мілюкоў|Мілюкоў П. М.]]}} * {{кніга |аўтар=Петров Ф. А. |загаловак=Императорский Московский университет: 1755—1917: энциклопедический словарь |месца=М. |выдавецтва=Российская политическая энциклопедия (РОССПЭН) |год=2010 |старонкі=315—316 |старонак=894 |isbn=978-5-8243-1429-8}} * ''Умбрашко К. Б.'' М. Т. Каченовский и «скептическая школа» об особенностях истории России. Новосиб., 2001. == Спасылкі == * {{Супрацоўнік РАН|50669|Міхаіла Трафімавіча Качаноўскага}} * {{cite web |url=http://letopis.msu.ru/peoples/554 |title=Каченовский Михаил Трофимович |website=Летопись Московского университета |lang=ru |access-date=2017-10-02}} {{Бібліяінфармацыя}} {{Кіраўнікі МДУ}} {{DEFAULTSORT:Качаноўскі Міхаіл Трафімавіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся 12 лістапада]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1775 годзе]] [[Катэгорыя:Памерлі 1 мая]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1842 годзе]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Харкаўскага калегіума]] [[Катэгорыя:Даследчыкі Слова пра паход Ігараў]] [[Катэгорыя:Рэктары і дырэктары Імператарскага Маскоўскага ўніверсітэта]] [[Катэгорыя:Члены Акадэміі Расійскай]] [[Катэгорыя:Цэнзары Расіі]] [[Катэгорыя:Пахаваныя на Міускіх могілках]] [[Катэгорыя:Спецыялісты па гісторыі Расіі]] [[Катэгорыя:Антынарманісты]] s47rk9tqv065dibqdbck9cvolgm7vtc 5135067 5135064 2026-05-02T20:15:56Z ~2026-21181-80 166293 зроблегы дадатак пра беларусістычны інгрэдыент спрэчкі пра "банное строеніе" 5135067 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Качаноўскі}} {{Навуковец |Імя = Міхаіл Трафімавіч Качаноўскі |Арыгінал імя = {{lang-ru|Михаил Трофимович Каченовский}} |Фота = Kachenovskiy Mikhail Trofimovich.jpg |Шырыня = 180px |Подпіс = |Грамадзянства = {{Сцягафікацыя|Расійская імперыя}} |Навуковая сфера = [[Славеснасць]] |Месца працы = |Навуковая ступень = доктар філасофіі (1806) |Навуковае званне = заслужаны прафесар (1835)<br>акадэмік Пецярбургскай АН (1841) |Альма-матэр = |Навуковы кіраўнік = |Знакамітыя вучні = |Узнагароды і прэміі = {{Ордэн Святога Уладзіміра 3 ступені|1838}} {{Ордэн Святога Уладзіміра 4 ступені|1817}} {{Ордэн Святой Ганны 2 ступені|1831}} {{Ордэн Святой Ганны 2 ступені|1834}} }} '''Міхаі́л Трафі́мавіч Качано́ўскі''' ({{ДН|12|11|1775|1|11|1775}}, [[Харкаў]] — {{ДС|1|5|1842|19|4|1842}}, [[Масква]]) — рускі [[гісторык]], [[перакладчык]], [[літаратурны крытык]], рэдактар-выдавец часопіса «[[Вестник Европы (1802—1830)|Вестник Европы]]» (1805—1830), рэктар [[Імператарскі Маскоўскі ўніверсітэт|Маскоўскага ўніверсітэта]], родапачынальнік «[[скептычная школа|скептычнай школы]]» ў дасавецкай гістарыяграфіі Расіі; акадэмік [[Пецярбургская акадэмія навук|Пецярбургскай акадэміі навук]] (з 1841 года). == Біяграфія == Нарадзіўся ў небагатай [[мяшчане|мяшчанскай]] сям'і гандляра віном, [[Грэкі|грэка]] Качоні, якая перасялілася з [[Балаклава|Балаклавы]] ў Харкаў. У 1788 годзе скончыў [[Харкаўскі калегіум]]; затым служыў ураднікам [[Кацярынаслаўскае казацкае войска|Кацярынаслаўскага казацкага апалчэння]], а з 1793 года — канцылярыстам Харкаўскага губернскага магістрата. У 1795 годзе быў прызначаны сяржантам у [[Таўрычаскі грэнадзёрскі полк]], адкуль 26 сакавіка 1796 года быў пераведзены ў Маскву — у [[Яраслаўскі 117-ы пяхотны полк|Яраслаўскі пяхотны полк]], дзе 10 снежня 1798 года стаў палкавым кватэрмайстрам. Патрапіў пад суд па абвінавачанні ў нястачы казённага пораху, але быў апраўданы. У 1801 годзе па прашэнні выйшаў у адстаўку і паступіў на службу бібліятэкарам да графа [[Аляксей Кірылавіч Разумоўскі|А.&nbsp;К.&nbsp;Разумоўскага]], у якога пасля быў кіраўніком канцылярыі (старэйшым пісьмаводам), калі той пачаў выконваць абавязкі папячыцеля [[Маскоўская навучальная акруга|Маскоўскай навучальнай акругі]] (1807—1810). У 1805 годзе па прапанове [[Міхаіл Мікітавіч Мураўёў|М.&nbsp;М.&nbsp;Мураўёва]] Качаноўскі атрымаў без іспытаў ступень доктара філасофіі і свабодных навук і быў прызначаны выкладчыкам рыторыкі і расійскай мовы ва ўніверсітэцкай гімназіі. У 1806 годзе атрымаў ступень доктара філасофіі і прыгожых мастацтваў, у 1808 годзе — пасаду ад'юнкта ў [[Імператарскі Маскоўскі ўніверсітэт|Маскоўскім універсітэце]]. Першапачаткова чытаў рыторыку, вялікую ўвагу надаваў пытанням гісторыі рускай мовы<ref name="Каченовский">{{артыкул|аўтар=Петров Ф. А.|загаловак=Каченовский Михаил Трофимович|выданне=Императорский Московский университет: 1755—1917 : энциклопедический словарь|месца=М.|выдавецтва=Российская политическая энциклопедия (РОССПЭН)|год=2010|старонкі=315—316|isbn=978-5-8243-1429-8}}</ref>. З 1810 года — экстраардынарны, а з 1811 года — ардынарны прафесар Маскоўскага ўніверсітэта па кафедры тэорыі прыгожых мастацтваў і археалогіі. З 2 лістапада 1821 года па 1835 год ён загадваў кафедрай гісторыі, статыстыкі і геаграфіі Расійскай дзяржавы, адначасова ў 1830—1831 гадах займаў пасаду прафесара кафедры красамоўства, вершаскладання і мовы расійскай. У чэрвені 1835 года ён быў удастоены звання заслужанага прафесара Маскоўскага ўніверсітэта па кафедры гісторыі і літаратуры славянскіх гаворак, якую займаў да канца жыцця. З 1836 года М.&nbsp;Т.&nbsp;Качаноўскі выкладаў расійскую гісторыю і статыстыку. Таксама ён выкладаў у Маскоўскім дваранскім інстытуце тэорыю прыгожых мастацтваў, дыпламатыю і палітычную гісторыю. Выкладчыцкую дзейнасць сумяшчаў з адміністрацыйнай. З'яўляўся членам Вучылішчнага савета (1816—1820 і 1821—1829), начальнікам універсітэцкай друкарні (1815—1816), членам Праўлення ўніверсітэцкага Высакароднага пансіёна (1819—1825), дэканам славеснага аддзялення (1813—1815 і 1834—1836)<ref>{{cite web |url=http://museum.guru.ru/personalii/rectors2.phtml?LastName=&Position=%C4%C5%CB%C1%CE&Start=&Stop=&Facultet=1+%CF%D4%C4%C5%CC%C5%CE%C9%C5+%C6%C9%CC%CF%D3%CF%C6%D3%CB%CF%C7%CF&Sort=1&strt=1&lngth=20 |title=Ректоры и деканы московского университета |lang=ru |access-date=2012-06-16 |archive-date=2014-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140917185358/http://museum.guru.ru/personalii/rectors2.phtml?LastName=&Position=%C4%C5%CB%C1%CE&Start=&Stop=&Facultet=1+%CF%D4%C4%C5%CC%C5%CE%C9%C5+%C6%C9%CC%CF%D3%CF%C6%D3%CB%CF%C7%CF&Sort=1&strt=1&lngth=20 |url-status=live }}</ref>. Таксама ў 1830—1835 гадах быў дырэктарам Галоўнага педагагічнага інстытута. З 1837 года і да сваёй смерці ў 1842 годзе — рэктар Маскоўскага ўніверсітэта. У 1841 годзе быў абраны правадзейным членам Імператарскай Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук па аддзяленні рускай мовы і славеснасці. З'яўляўся членам Маскоўскага цэнзурнага камітэта. Сярод яго ўзнагарод [[Ордэн Святога Уладзіміра|ордэны Святога Уладзіміра]] (4-й ст. — 1817, 3-й ст. — 1838) і [[Ордэн Святой Ганны|Святой Ганны]] (2-й ст. — 1831 і 1834). Пахаваны ў Маскве на [[Міускія могілкі|Міускіх могілках]]. == Навуковая, літаратурная і педагагічная дзейнасць == Да 1805 года М.&nbsp;Т.&nbsp;Качаноўскі публікаваў у часопісе «[[Иппокрена, или Утехи любословия|Іпакрэна]]» (1799—1801) пераклады твораў замежных аўтараў і ўласныя празаічныя і паэтычныя творы, а з 1805 года стаў рэдактарам-выдаўцом часопіса «Вестник Европы», які выпускаў з перапынкамі ў 1808—1809 і 1813—1814 гадах ажно да яго закрыцця ў 1830 годзе. З'яўляючыся заснавальнікам так званага «скептычнага кірунку» рускай гістарыяграфіі, Качаноўскі лічыў<ref name="Каченовский" />, што {{пачатак цытаты}}для навукі няма нічога больш прыстойнага, чым скептыцызм, — не павярхоўны і легкадумны, але заснаваны на параўнанні тэкстаў, на крытыцы сведчанняў. Даследуйце, сумнявайцеся, тлумачце самі, калі маеце дастаткова мужнасці; бо няма неабходнай патрэбы верыць усяму, нават у гісторыі Ромула{{арыгінальны тэкст|ru|для науки нет ничего приличнее, как скептицизм, — не поверхностный и легкомысленный, но основанный на сравнении текстов, на критике свидетельства. Исследывайте, сомневайтесь, изъясняйтесь сами, если имеете довольно мужества; ибо нет необходимой надобности верить всему, даже в истории Ромула}}.{{канец цытаты}} Ён патрабаваў абавязковага параўнальнага вывучэння рускай гісторыі з агульнай, заклікаў улічваць агульны ход палітычнага і грамадзянскага развіцця ў Еўропе, крытычна ацэньваць унутраныя і знешнія гістарычныя і геаграфічныя звесткі старажытнасці. Даследчык пісаў: {{пачатак цытаты}}Народы любяць асвячаць сваё маленства звышнатуральнымі здарэннямі, чароўнымі пасрэдніцтвамі або нават аднымі толькі ўспамінамі пра доблесць і славу продкаў, якімі быццам узвялічваецца лёс айчыны…{{арыгінальны тэкст|ru|Народы любят освящать свое младенчество сверхъестественными происшествиями, божественными посредничествами, или даже одними лишь воспоминаниями о доблести и славе предков, которыми как бы возвеличивается судьба отечества…}}{{канец цытаты}} Успамінаючы свае студэнцкія гады, [[Іван Аляксандравіч Ганчароў|І.&nbsp;А.&nbsp;Ганчароў]] адзначаў, што Качаноўскі {{пачатак цытаты}}трываць не мог ніякіх міфаў у гісторыі і пачынаў лекцыі па рускай гісторыі з Уладзіміра, папярэдзіўшы нас, што ён не стане паўтараць баек, якія мы чулі ў школе, напрыклад, аб арыгінальнай помсце Вольгі за смерць Ігара, змяі, якая ўджаліла Алега, аб скураных грашах... Ён адвяргаў таксама сапраўднасць «[[Слова аб палку Ігаравым]]», лічачы яго пазнейшай падробкай, здаецца XIV стагоддзя, пра што аднойчы ўступіў у гарачую спрэчку з [[Аляксандр Сяргеевіч Пушкін|Пушкіным]], якога прывёз на лекцыю [[Сяргей Сямёнавіч Увараў|Увараў]].{{арыгінальны тэкст|ru|терпеть не мог никаких мифов в истории и начинал лекции русской истории с Владимира, предупредив нас, что он не станет повторять басен, которые мы слышали в школе, например, об оригинальном мщении Ольги за смерть Игоря, змее, ужалившей Олега, о кожаных деньгах… Он отвергал также подлинность «Слова о полку Игореве», считая его позднейшей подделкой, кажется XIV века, о чём однажды вошел в горячий спор с Пушкиным, которого привез на лекцию Уваров.}}<ref>Московский университет в воспоминаниях современников. — М., 1956. — С. 80.</ref>{{канец цытаты}} Услед за [[Аўгуст Людвіг Шлёцэр|А.&nbsp;Л.&nbsp;Шлёцэрам]] Качаноўскі лічыў, што старажытная Русь не ведала ні пісьменства, ні гандлю і грашовых знакаў; але ён пайшоў значна далей за свайго папярэдніка. Свае арыгінальныя развагі ён грунтаваў на меркаванні, што грашовыя знакі, якія згадваюцца ў старажытных юрыдычных і гістарычных помніках («[[Руская Праўда]]» і «Летапіс»), перайшлі на Русь толькі ў XIII стагоддзі ад больш цывілізаванай Ганзы («Пра скураныя грошы»), і, зыходзячы з гэтага, лічыў, што і самі крыніцы, якія ўжываюць гэтую грашовую сістэму, былі складзены не раней за XIII стагоддзе. Навуковую памылковасць гэтых высноў пазней абверглі [[Міхаіл Пятровіч Пагодзін|М.&nbsp;П.&nbsp;Пагодзін]] і [[Пётр Рыгоравіч Буткоў|П.&nbsp;Р.&nbsp;Буткоў]]<ref>Скептычная пазіцыя Качаноўскага адбілася на яго становішчы ва ўніверсітэце: пры ўвядзенні новага статута ў 1835 годзе Качаноўскі быў пераведзены на кафедру славянскіх гаворак, а кафедру рускай гісторыі атрымаў Пагодзін.</ref>. Сярод найбольш вядомых прац М.&nbsp;Т.&nbsp;Качаноўскага: «Паралельныя месцы ў рускім летапісе», «Пра крыніцы па рускай гісторыі», «Нестар. Летапісец на стараславянскай мове», а таксама «Вучэбная кніжка старажытнай грэчаскай мовы» (1807, 1809, 1816 і 1822). Некаторыя сучаснікі лічылі лекцыі Качаноўскага сухімі і манатоннымі — захавалася эпіграма [[Фёдар Іванавіч Цютчаў|Ф.&nbsp;І.&nbsp;Цютчава]], які быў яго студэнтам, «Харон і Качаноўскі», па сюжэце якой Харон здзіўляецца, што Качаноўскі прыбыў са свету жывых, лічачы, што яму даўно належала б таміцца ў замагільным свеце. Іншыя, наадварот, захапляліся імі: {{пачатак цытаты}}Гэта былі сапраўды прафесарскія лекцыі. Качаноўскі тлумачыў ідэю прыгажосці і яе гістарычнае развіццё, знаёміў сваіх слухачоў з манументальнымі творамі, часам супастаўляў іх з некаторымі помнікамі старажытнага рускага мастацтва, знаёміў таксама з рознымі школамі жывапісу, лепкі і дойлідства і пры гэтым уносіў элемент філасофскай крытыкі, як, пасля, унёс крытычны элемент у старажытную рускую гісторыю…{{арыгінальны тэкст|ru|Это были истинно профессорские лекции. Каченовский объяснял идею красоты и её историческое развитие, знакомил своих слушателей с монументальными произведениями, иногда сопоставлял их с некоторыми памятниками древнего русского искусства, знакомил также с различными школами живописи, ваяния и зодчества и при этом вносил элемент философской критики, как, впоследствии, внес критический элемент в древнюю русскую историю…}}<ref>''Барсуков Н. П.'' Жизнь и труды М. П. Погодина. Кн. 1. — М., 1888. — С. 38.</ref>{{канец цытаты}} У грамадскай гісторыі М.&nbsp;Т.&nbsp;Качаноўскі запомніўся сучаснікам удзелам у вядомай спрэчцы «пра лазневы будынак» у 1810—1812 гадах<ref>{{cite web |url=https://cyberleninka.ru/article/n/paradoks-bannogo-stroeniya-k-literaturnoy-reputatsii-m-t-kachenovskogo |title=Парадокс «Банного строения»: к литературной репутации М. Т. Каченовского |author=Кошелев В. |publisher=CyberLeninka |lang=ru}}</ref>. Сярод іншага ў гэтай дыскусіі ён выказаў думкі, датычныя гісторыі з’яўлення розных рэдакцый Статута ВКЛ. У прыватнасці, М. Качаноўскі прызнаў, што яму не даводзілася чытаць працы Т. Чацкага пачатку стагоддзя, што свае высновы ён пабудаваў на віленскім польскамоўным выданні Статута 1780 г. (папраўдзе – 1786 г.). З гэтага выдання, паводле рэдактара «Вестника Европы», вынікала, што ўпершыню Статут быў надрукаваны ў 1588 г. у Кракаве, што кароль Жыгімонт загадаў выдаць яго на польскай і на рускай мовах. М. Качаноўскі не валодаў звесткамі пра тое, што Л. Сапега адсылаў чытачоў да старой рушчыны; рэдактару «Вестника Европы» няясна было, з рускай на польскую ці з польскай на рускую быў перакладзены Статут. М. Качаноўскаму даводзілася бачыць Статут на рускай мове, але, на яго думку, Статут «не мог быць вельмі старажытнага друку ў адносінах да выдадзенага на польскай мове ў шаснаццатым стагоддзі». Каментары М. Качаноўскага наконт мовы (моў) Статута былі недастаткова кампетэнтнымі. Ён нічога не ведаў пра першую і другую рэдакцыі Статута 1529 і 1566 гг., не ведаў і пра тое, што рэдактар Статута Леў Сапега пры яго зацвярджэнні на Варшаўскім сойме гаварыў аб тым, што «не обчым яким языком, але своим власным права списаные маем». М. Качаноўскаму таксама было невядома, што арыгінальным быў беларускі тэкст, што польскі пераклад Статута ўпершыню быў надрукаваны толькі ў 1614 г.. Калі спрэчнік Качаноўскага І. Мартос пісаў пра «вельмі старажытны рускі друк» Статута, то ён хутчэй супастаўляў яго з друкам не польскіх, а іншых кірылічных выданняў; на іх фоне друк Статута сапраўды адрозніваўся У літаратурным жыцці Качаноўскі вёў актыўную барацьбу з таварыствам «[[Арзамас (таварыства)|Арзамас]]». Аляксандр Пушкін, як удзельнік гэтага таварыства, прысвяціў Качаноўскаму некалькі з'едлівых эпіграм: «Бяссмертнай рукой раздушаны заіл…» (руск.: Бессмертною рукой раздавленный зоил…), «Хаўроніяс! лаяльнік закаснелы…» (руск.: Хаврониос! ругатель закоснелый…), «Паклёпнік без даравання…» (руск.: Клеветник без дарованья…) і «Жывы, жывы Курылка!» (руск.: Жив, жив Курилка!). У 1811 г. М. Качаноўскі апублікаваў вельмі папулярны ў свой час артыкул "Погляд на поспехі расійскага красамоўства ў першай палове мінулага стагоддзя" (па 1822 г. быў перадрукаваны яшчэ тры разы), які сярод іншага меў немалое значэнне для ініцыявання зацікаўлення беларускай мовай. Услед за М. Качаноўскім у 1813--1822 гг. В. Сопікаў, Я. Балхавіцінаў, С. Б. Ліндэ, К. Калайдовіч, М. Грэч таксама напісалі пра гістарычную пісьмовую ўсходнеславянскую мову, у якой выразна заўважаліся царкоўнаславянскія, беларуска-ўкраінскія і польскія элементы. На адрозненне ад Качаноўскага, гэтыя аўтары ўжо мелі для гэтай мовы назву: "беларуская".<ref>{{Кніга|спасылка=https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/294026/1/Zaprudski.pdf|аўтар=Запрудскі С. М.|загаловак=Нарысы гісторыі беларускага мовазнаўства ў ХІХ стагоддзі|год=2020|месца=Мінск|выдавецтва=БДУ|старонкі=43--46}}</ref> == Творы == * ''Каченовский М. Т''. [http://www.memoirs.ru/rarhtml/Kacenovsk_RA68.htm Два письма М. Т. Каченовского к Н. И. Гнедичу] {{Wayback|url=http://www.memoirs.ru/rarhtml/Kacenovsk_RA68.htm |date=20130722011830 }} // [[Русский архив]], 1868. — Изд. 2-е. — М., 1869. — Стб. 970—972. == Крыніцы == {{крыніцы|33em}} == Літаратура == * ''Барсуков Н. П.'' М. Т. Каченовский (послужной список) // Русская старина. 1889. № 10. * {{кніга |аўтар=Волков В. А., Куликова М. В., Логинов В. С. |загаловак=Московские профессора XVIII — начала XX веков. Гуманитарные и общественные науки |месца=М. |выдавецтва=Янус-К |год=2006 |старонкі=122—123 |старонак=300 |isbn=5—8037—0164—5}} * ''Евдошенко Ю.В.'' М. Т. Каченовский в общественно-идейной жизни России первой трети XIX в. : автореферат дис. ... кандидата исторических наук : 07.00.02. — Москва, 2001. — 24 с. * ''Зеленов М. В.'' М. Т. Каченовский // Историки России XVIII—XX вв. М., 1995. Вып. 1. * ''Иконников В. С.'' Скептическая школа в русской историографии и её противники. К., 1871. * ''Каченовский В. М.'' М. Т. Каченовский // Русская старина. 1890. № 6. * {{БСЭ3 |загаловак=Каченовский, Михаил Трофимович}} * {{Крыніцы/БЭ |старонкі=395 |артыкул=Каченовский Михаил Трофимович |том=13}} * {{ВТ-ЭСБЕ |Каченовский, Михаил Трофимович |[[Павел Мікалаевіч Мілюкоў|Мілюкоў П. М.]]}} * {{кніга |аўтар=Петров Ф. А. |загаловак=Императорский Московский университет: 1755—1917: энциклопедический словарь |месца=М. |выдавецтва=Российская политическая энциклопедия (РОССПЭН) |год=2010 |старонкі=315—316 |старонак=894 |isbn=978-5-8243-1429-8}} * ''Умбрашко К. Б.'' М. Т. Каченовский и «скептическая школа» об особенностях истории России. Новосиб., 2001. == Спасылкі == * {{Супрацоўнік РАН|50669|Міхаіла Трафімавіча Качаноўскага}} * {{cite web |url=http://letopis.msu.ru/peoples/554 |title=Каченовский Михаил Трофимович |website=Летопись Московского университета |lang=ru |access-date=2017-10-02}} {{Бібліяінфармацыя}} {{Кіраўнікі МДУ}} {{DEFAULTSORT:Качаноўскі Міхаіл Трафімавіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся 12 лістапада]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1775 годзе]] [[Катэгорыя:Памерлі 1 мая]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1842 годзе]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Харкаўскага калегіума]] [[Катэгорыя:Даследчыкі Слова пра паход Ігараў]] [[Катэгорыя:Рэктары і дырэктары Імператарскага Маскоўскага ўніверсітэта]] [[Катэгорыя:Члены Акадэміі Расійскай]] [[Катэгорыя:Цэнзары Расіі]] [[Катэгорыя:Пахаваныя на Міускіх могілках]] [[Катэгорыя:Спецыялісты па гісторыі Расіі]] [[Катэгорыя:Антынарманісты]] q8ebb3b0z231e0deqfssqy44qk107vu 5135068 5135067 2026-05-02T20:17:31Z ~2026-21181-80 166293 /* Навуковая, літаратурная і педагагічная дзейнасць */ 5135068 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Качаноўскі}} {{Навуковец |Імя = Міхаіл Трафімавіч Качаноўскі |Арыгінал імя = {{lang-ru|Михаил Трофимович Каченовский}} |Фота = Kachenovskiy Mikhail Trofimovich.jpg |Шырыня = 180px |Подпіс = |Грамадзянства = {{Сцягафікацыя|Расійская імперыя}} |Навуковая сфера = [[Славеснасць]] |Месца працы = |Навуковая ступень = доктар філасофіі (1806) |Навуковае званне = заслужаны прафесар (1835)<br>акадэмік Пецярбургскай АН (1841) |Альма-матэр = |Навуковы кіраўнік = |Знакамітыя вучні = |Узнагароды і прэміі = {{Ордэн Святога Уладзіміра 3 ступені|1838}} {{Ордэн Святога Уладзіміра 4 ступені|1817}} {{Ордэн Святой Ганны 2 ступені|1831}} {{Ордэн Святой Ганны 2 ступені|1834}} }} '''Міхаі́л Трафі́мавіч Качано́ўскі''' ({{ДН|12|11|1775|1|11|1775}}, [[Харкаў]] — {{ДС|1|5|1842|19|4|1842}}, [[Масква]]) — рускі [[гісторык]], [[перакладчык]], [[літаратурны крытык]], рэдактар-выдавец часопіса «[[Вестник Европы (1802—1830)|Вестник Европы]]» (1805—1830), рэктар [[Імператарскі Маскоўскі ўніверсітэт|Маскоўскага ўніверсітэта]], родапачынальнік «[[скептычная школа|скептычнай школы]]» ў дасавецкай гістарыяграфіі Расіі; акадэмік [[Пецярбургская акадэмія навук|Пецярбургскай акадэміі навук]] (з 1841 года). == Біяграфія == Нарадзіўся ў небагатай [[мяшчане|мяшчанскай]] сям'і гандляра віном, [[Грэкі|грэка]] Качоні, якая перасялілася з [[Балаклава|Балаклавы]] ў Харкаў. У 1788 годзе скончыў [[Харкаўскі калегіум]]; затым служыў ураднікам [[Кацярынаслаўскае казацкае войска|Кацярынаслаўскага казацкага апалчэння]], а з 1793 года — канцылярыстам Харкаўскага губернскага магістрата. У 1795 годзе быў прызначаны сяржантам у [[Таўрычаскі грэнадзёрскі полк]], адкуль 26 сакавіка 1796 года быў пераведзены ў Маскву — у [[Яраслаўскі 117-ы пяхотны полк|Яраслаўскі пяхотны полк]], дзе 10 снежня 1798 года стаў палкавым кватэрмайстрам. Патрапіў пад суд па абвінавачанні ў нястачы казённага пораху, але быў апраўданы. У 1801 годзе па прашэнні выйшаў у адстаўку і паступіў на службу бібліятэкарам да графа [[Аляксей Кірылавіч Разумоўскі|А.&nbsp;К.&nbsp;Разумоўскага]], у якога пасля быў кіраўніком канцылярыі (старэйшым пісьмаводам), калі той пачаў выконваць абавязкі папячыцеля [[Маскоўская навучальная акруга|Маскоўскай навучальнай акругі]] (1807—1810). У 1805 годзе па прапанове [[Міхаіл Мікітавіч Мураўёў|М.&nbsp;М.&nbsp;Мураўёва]] Качаноўскі атрымаў без іспытаў ступень доктара філасофіі і свабодных навук і быў прызначаны выкладчыкам рыторыкі і расійскай мовы ва ўніверсітэцкай гімназіі. У 1806 годзе атрымаў ступень доктара філасофіі і прыгожых мастацтваў, у 1808 годзе — пасаду ад'юнкта ў [[Імператарскі Маскоўскі ўніверсітэт|Маскоўскім універсітэце]]. Першапачаткова чытаў рыторыку, вялікую ўвагу надаваў пытанням гісторыі рускай мовы<ref name="Каченовский">{{артыкул|аўтар=Петров Ф. А.|загаловак=Каченовский Михаил Трофимович|выданне=Императорский Московский университет: 1755—1917 : энциклопедический словарь|месца=М.|выдавецтва=Российская политическая энциклопедия (РОССПЭН)|год=2010|старонкі=315—316|isbn=978-5-8243-1429-8}}</ref>. З 1810 года — экстраардынарны, а з 1811 года — ардынарны прафесар Маскоўскага ўніверсітэта па кафедры тэорыі прыгожых мастацтваў і археалогіі. З 2 лістапада 1821 года па 1835 год ён загадваў кафедрай гісторыі, статыстыкі і геаграфіі Расійскай дзяржавы, адначасова ў 1830—1831 гадах займаў пасаду прафесара кафедры красамоўства, вершаскладання і мовы расійскай. У чэрвені 1835 года ён быў удастоены звання заслужанага прафесара Маскоўскага ўніверсітэта па кафедры гісторыі і літаратуры славянскіх гаворак, якую займаў да канца жыцця. З 1836 года М.&nbsp;Т.&nbsp;Качаноўскі выкладаў расійскую гісторыю і статыстыку. Таксама ён выкладаў у Маскоўскім дваранскім інстытуце тэорыю прыгожых мастацтваў, дыпламатыю і палітычную гісторыю. Выкладчыцкую дзейнасць сумяшчаў з адміністрацыйнай. З'яўляўся членам Вучылішчнага савета (1816—1820 і 1821—1829), начальнікам універсітэцкай друкарні (1815—1816), членам Праўлення ўніверсітэцкага Высакароднага пансіёна (1819—1825), дэканам славеснага аддзялення (1813—1815 і 1834—1836)<ref>{{cite web |url=http://museum.guru.ru/personalii/rectors2.phtml?LastName=&Position=%C4%C5%CB%C1%CE&Start=&Stop=&Facultet=1+%CF%D4%C4%C5%CC%C5%CE%C9%C5+%C6%C9%CC%CF%D3%CF%C6%D3%CB%CF%C7%CF&Sort=1&strt=1&lngth=20 |title=Ректоры и деканы московского университета |lang=ru |access-date=2012-06-16 |archive-date=2014-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140917185358/http://museum.guru.ru/personalii/rectors2.phtml?LastName=&Position=%C4%C5%CB%C1%CE&Start=&Stop=&Facultet=1+%CF%D4%C4%C5%CC%C5%CE%C9%C5+%C6%C9%CC%CF%D3%CF%C6%D3%CB%CF%C7%CF&Sort=1&strt=1&lngth=20 |url-status=live }}</ref>. Таксама ў 1830—1835 гадах быў дырэктарам Галоўнага педагагічнага інстытута. З 1837 года і да сваёй смерці ў 1842 годзе — рэктар Маскоўскага ўніверсітэта. У 1841 годзе быў абраны правадзейным членам Імператарскай Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук па аддзяленні рускай мовы і славеснасці. З'яўляўся членам Маскоўскага цэнзурнага камітэта. Сярод яго ўзнагарод [[Ордэн Святога Уладзіміра|ордэны Святога Уладзіміра]] (4-й ст. — 1817, 3-й ст. — 1838) і [[Ордэн Святой Ганны|Святой Ганны]] (2-й ст. — 1831 і 1834). Пахаваны ў Маскве на [[Міускія могілкі|Міускіх могілках]]. == Навуковая, літаратурная і педагагічная дзейнасць == Да 1805 года М.&nbsp;Т.&nbsp;Качаноўскі публікаваў у часопісе «[[Иппокрена, или Утехи любословия|Іпакрэна]]» (1799—1801) пераклады твораў замежных аўтараў і ўласныя празаічныя і паэтычныя творы, а з 1805 года стаў рэдактарам-выдаўцом часопіса «Вестник Европы», які выпускаў з перапынкамі ў 1808—1809 і 1813—1814 гадах ажно да яго закрыцця ў 1830 годзе. З'яўляючыся заснавальнікам так званага «скептычнага кірунку» рускай гістарыяграфіі, Качаноўскі лічыў<ref name="Каченовский" />, што {{пачатак цытаты}}для навукі няма нічога больш прыстойнага, чым скептыцызм, — не павярхоўны і легкадумны, але заснаваны на параўнанні тэкстаў, на крытыцы сведчанняў. Даследуйце, сумнявайцеся, тлумачце самі, калі маеце дастаткова мужнасці; бо няма неабходнай патрэбы верыць усяму, нават у гісторыі Ромула{{арыгінальны тэкст|ru|для науки нет ничего приличнее, как скептицизм, — не поверхностный и легкомысленный, но основанный на сравнении текстов, на критике свидетельства. Исследывайте, сомневайтесь, изъясняйтесь сами, если имеете довольно мужества; ибо нет необходимой надобности верить всему, даже в истории Ромула}}.{{канец цытаты}} Ён патрабаваў абавязковага параўнальнага вывучэння рускай гісторыі з агульнай, заклікаў улічваць агульны ход палітычнага і грамадзянскага развіцця ў Еўропе, крытычна ацэньваць унутраныя і знешнія гістарычныя і геаграфічныя звесткі старажытнасці. Даследчык пісаў: {{пачатак цытаты}}Народы любяць асвячаць сваё маленства звышнатуральнымі здарэннямі, чароўнымі пасрэдніцтвамі або нават аднымі толькі ўспамінамі пра доблесць і славу продкаў, якімі быццам узвялічваецца лёс айчыны…{{арыгінальны тэкст|ru|Народы любят освящать свое младенчество сверхъестественными происшествиями, божественными посредничествами, или даже одними лишь воспоминаниями о доблести и славе предков, которыми как бы возвеличивается судьба отечества…}}{{канец цытаты}} Успамінаючы свае студэнцкія гады, [[Іван Аляксандравіч Ганчароў|І.&nbsp;А.&nbsp;Ганчароў]] адзначаў, што Качаноўскі {{пачатак цытаты}}трываць не мог ніякіх міфаў у гісторыі і пачынаў лекцыі па рускай гісторыі з Уладзіміра, папярэдзіўшы нас, што ён не стане паўтараць баек, якія мы чулі ў школе, напрыклад, аб арыгінальнай помсце Вольгі за смерць Ігара, змяі, якая ўджаліла Алега, аб скураных грашах... Ён адвяргаў таксама сапраўднасць «[[Слова аб палку Ігаравым]]», лічачы яго пазнейшай падробкай, здаецца XIV стагоддзя, пра што аднойчы ўступіў у гарачую спрэчку з [[Аляксандр Сяргеевіч Пушкін|Пушкіным]], якога прывёз на лекцыю [[Сяргей Сямёнавіч Увараў|Увараў]].{{арыгінальны тэкст|ru|терпеть не мог никаких мифов в истории и начинал лекции русской истории с Владимира, предупредив нас, что он не станет повторять басен, которые мы слышали в школе, например, об оригинальном мщении Ольги за смерть Игоря, змее, ужалившей Олега, о кожаных деньгах… Он отвергал также подлинность «Слова о полку Игореве», считая его позднейшей подделкой, кажется XIV века, о чём однажды вошел в горячий спор с Пушкиным, которого привез на лекцию Уваров.}}<ref>Московский университет в воспоминаниях современников. — М., 1956. — С. 80.</ref>{{канец цытаты}} Услед за [[Аўгуст Людвіг Шлёцэр|А.&nbsp;Л.&nbsp;Шлёцэрам]] Качаноўскі лічыў, што старажытная Русь не ведала ні пісьменства, ні гандлю і грашовых знакаў; але ён пайшоў значна далей за свайго папярэдніка. Свае арыгінальныя развагі ён грунтаваў на меркаванні, што грашовыя знакі, якія згадваюцца ў старажытных юрыдычных і гістарычных помніках («[[Руская Праўда]]» і «Летапіс»), перайшлі на Русь толькі ў XIII стагоддзі ад больш цывілізаванай Ганзы («Пра скураныя грошы»), і, зыходзячы з гэтага, лічыў, што і самі крыніцы, якія ўжываюць гэтую грашовую сістэму, былі складзены не раней за XIII стагоддзе. Навуковую памылковасць гэтых высноў пазней абверглі [[Міхаіл Пятровіч Пагодзін|М.&nbsp;П.&nbsp;Пагодзін]] і [[Пётр Рыгоравіч Буткоў|П.&nbsp;Р.&nbsp;Буткоў]]<ref>Скептычная пазіцыя Качаноўскага адбілася на яго становішчы ва ўніверсітэце: пры ўвядзенні новага статута ў 1835 годзе Качаноўскі быў пераведзены на кафедру славянскіх гаворак, а кафедру рускай гісторыі атрымаў Пагодзін.</ref>. Сярод найбольш вядомых прац М.&nbsp;Т.&nbsp;Качаноўскага: «Паралельныя месцы ў рускім летапісе», «Пра крыніцы па рускай гісторыі», «Нестар. Летапісец на стараславянскай мове», а таксама «Вучэбная кніжка старажытнай грэчаскай мовы» (1807, 1809, 1816 і 1822). Некаторыя сучаснікі лічылі лекцыі Качаноўскага сухімі і манатоннымі — захавалася эпіграма [[Фёдар Іванавіч Цютчаў|Ф.&nbsp;І.&nbsp;Цютчава]], які быў яго студэнтам, «Харон і Качаноўскі», па сюжэце якой Харон здзіўляецца, што Качаноўскі прыбыў са свету жывых, лічачы, што яму даўно належала б таміцца ў замагільным свеце. Іншыя, наадварот, захапляліся імі: {{пачатак цытаты}}Гэта былі сапраўды прафесарскія лекцыі. Качаноўскі тлумачыў ідэю прыгажосці і яе гістарычнае развіццё, знаёміў сваіх слухачоў з манументальнымі творамі, часам супастаўляў іх з некаторымі помнікамі старажытнага рускага мастацтва, знаёміў таксама з рознымі школамі жывапісу, лепкі і дойлідства і пры гэтым уносіў элемент філасофскай крытыкі, як, пасля, унёс крытычны элемент у старажытную рускую гісторыю…{{арыгінальны тэкст|ru|Это были истинно профессорские лекции. Каченовский объяснял идею красоты и её историческое развитие, знакомил своих слушателей с монументальными произведениями, иногда сопоставлял их с некоторыми памятниками древнего русского искусства, знакомил также с различными школами живописи, ваяния и зодчества и при этом вносил элемент философской критики, как, впоследствии, внес критический элемент в древнюю русскую историю…}}<ref>''Барсуков Н. П.'' Жизнь и труды М. П. Погодина. Кн. 1. — М., 1888. — С. 38.</ref>{{канец цытаты}} У грамадскай гісторыі М.&nbsp;Т.&nbsp;Качаноўскі запомніўся сучаснікам удзелам у вядомай спрэчцы «пра лазневы будынак» у 1810—1812 гадах<ref>{{cite web |url=https://cyberleninka.ru/article/n/paradoks-bannogo-stroeniya-k-literaturnoy-reputatsii-m-t-kachenovskogo |title=Парадокс «Банного строения»: к литературной репутации М. Т. Каченовского |author=Кошелев В. |publisher=CyberLeninka |lang=ru}}</ref>. Сярод іншага ў гэтай дыскусіі ён выказаў думкі, датычныя гісторыі з’яўлення розных рэдакцый Статута ВКЛ. У прыватнасці, М. Качаноўскі прызнаў, што яму не даводзілася чытаць працы Т. Чацкага пачатку стагоддзя, што свае высновы ён пабудаваў на віленскім польскамоўным выданні Статута 1780 г. (папраўдзе – 1786 г.). З гэтага выдання, паводле рэдактара «Вестника Европы», вынікала, што ўпершыню Статут быў надрукаваны ў 1588 г. у Кракаве, што кароль Жыгімонт загадаў выдаць яго на польскай і на рускай мовах. М. Качаноўскі не валодаў звесткамі пра тое, што Л. Сапега адсылаў чытачоў да старой рушчыны; рэдактару «Вестника Европы» няясна было, з рускай на польскую ці з польскай на рускую быў перакладзены Статут. М. Качаноўскаму даводзілася бачыць Статут на рускай мове, але, на яго думку, Статут «не мог быць вельмі старажытнага друку ў адносінах да выдадзенага на польскай мове ў шаснаццатым стагоддзі». Каментары М. Качаноўскага наконт мовы (моў) Статута былі недастаткова кампетэнтнымі. Ён нічога не ведаў пра першую і другую рэдакцыі Статута 1529 і 1566 гг., не ведаў і пра тое, што рэдактар Статута Леў Сапега пры яго зацвярджэнні на Варшаўскім сойме гаварыў аб тым, што «не обчым яким языком, але своим власным права списаные маем». М. Качаноўскаму таксама было невядома, што арыгінальным быў беларускі тэкст, што польскі пераклад Статута ўпершыню быў надрукаваны толькі ў 1614 г.. Калі спрэчнік Качаноўскага І. Мартос пісаў пра «вельмі старажытны рускі друк» Статута, то ён хутчэй супастаўляў яго з друкам не польскіх, а іншых кірылічных выданняў; на іх фоне друк Статута сапраўды адрозніваўся У літаратурным жыцці Качаноўскі вёў актыўную барацьбу з таварыствам «[[Арзамас (таварыства)|Арзамас]]». Аляксандр Пушкін, як удзельнік гэтага таварыства, прысвяціў Качаноўскаму некалькі з'едлівых эпіграм: «Бяссмертнай рукой раздушаны заіл…» (руск.: Бессмертною рукой раздавленный зоил…), «Хаўроніяс! лаяльнік закаснелы…» (руск.: Хаврониос! ругатель закоснелый…), «Паклёпнік без даравання…» (руск.: Клеветник без дарованья…) і «Жывы, жывы Курылка!» (руск.: Жив, жив Курилка!). У 1811 г. М. Качаноўскі апублікаваў вельмі папулярны ў свой час артыкул "Погляд на поспехі расійскага красамоўства ў першай палове мінулага стагоддзя" (па 1822 г. быў перадрукаваны яшчэ тры разы), які сярод іншага меў немалое значэнне для ініцыявання зацікаўлення беларускай мовай. Услед за М. Качаноўскім у 1813--1822 гг. В. Сопікаў, Я. Балхавіцінаў, С. Б. Ліндэ, К. Калайдовіч, М. Грэч таксама напісалі пра гістарычную пісьмовую ўсходнеславянскую мову, у якой выразна заўважаліся царкоўнаславянскія, беларуска-ўкраінскія і польскія элементы. На адрозненне ад Качаноўскага, гэтыя аўтары ўжо мелі для гэтай мовы назву: "беларуская".<ref>{{Кніга|спасылка=https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/294026/1/Zaprudski.pdf|аўтар=Запрудскі С. М.|загаловак=Нарысы гісторыі беларускага мовазнаўства ў ХІХ стагоддзі|год=2020|месца=Мінск|выдавецтва=БДУ|старонкі=43--46}}</ref> == Творы == * ''Каченовский М. Т''. [http://www.memoirs.ru/rarhtml/Kacenovsk_RA68.htm Два письма М. Т. Каченовского к Н. И. Гнедичу] {{Wayback|url=http://www.memoirs.ru/rarhtml/Kacenovsk_RA68.htm |date=20130722011830 }} // [[Русский архив]], 1868. — Изд. 2-е. — М., 1869. — Стб. 970—972. == Крыніцы == {{крыніцы|33em}} == Літаратура == * ''Барсуков Н. П.'' М. Т. Каченовский (послужной список) // Русская старина. 1889. № 10. * {{кніга |аўтар=Волков В. А., Куликова М. В., Логинов В. С. |загаловак=Московские профессора XVIII — начала XX веков. Гуманитарные и общественные науки |месца=М. |выдавецтва=Янус-К |год=2006 |старонкі=122—123 |старонак=300 |isbn=5—8037—0164—5}} * ''Евдошенко Ю.В.'' М. Т. Каченовский в общественно-идейной жизни России первой трети XIX в. : автореферат дис. ... кандидата исторических наук : 07.00.02. — Москва, 2001. — 24 с. * ''Зеленов М. В.'' М. Т. Каченовский // Историки России XVIII—XX вв. М., 1995. Вып. 1. * ''Иконников В. С.'' Скептическая школа в русской историографии и её противники. К., 1871. * ''Каченовский В. М.'' М. Т. Каченовский // Русская старина. 1890. № 6. * {{БСЭ3 |загаловак=Каченовский, Михаил Трофимович}} * {{Крыніцы/БЭ |старонкі=395 |артыкул=Каченовский Михаил Трофимович |том=13}} * {{ВТ-ЭСБЕ |Каченовский, Михаил Трофимович |[[Павел Мікалаевіч Мілюкоў|Мілюкоў П. М.]]}} * {{кніга |аўтар=Петров Ф. А. |загаловак=Императорский Московский университет: 1755—1917: энциклопедический словарь |месца=М. |выдавецтва=Российская политическая энциклопедия (РОССПЭН) |год=2010 |старонкі=315—316 |старонак=894 |isbn=978-5-8243-1429-8}} * ''Умбрашко К. Б.'' М. Т. Каченовский и «скептическая школа» об особенностях истории России. Новосиб., 2001. == Спасылкі == * {{Супрацоўнік РАН|50669|Міхаіла Трафімавіча Качаноўскага}} * {{cite web |url=http://letopis.msu.ru/peoples/554 |title=Каченовский Михаил Трофимович |website=Летопись Московского университета |lang=ru |access-date=2017-10-02}} {{Бібліяінфармацыя}} {{Кіраўнікі МДУ}} {{DEFAULTSORT:Качаноўскі Міхаіл Трафімавіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся 12 лістапада]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1775 годзе]] [[Катэгорыя:Памерлі 1 мая]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1842 годзе]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Харкаўскага калегіума]] [[Катэгорыя:Даследчыкі Слова пра паход Ігараў]] [[Катэгорыя:Рэктары і дырэктары Імператарскага Маскоўскага ўніверсітэта]] [[Катэгорыя:Члены Акадэміі Расійскай]] [[Катэгорыя:Цэнзары Расіі]] [[Катэгорыя:Пахаваныя на Міускіх могілках]] [[Катэгорыя:Спецыялісты па гісторыі Расіі]] [[Катэгорыя:Антынарманісты]] qz6yp2dr54c7htak3onoqesns91a5px 5135069 5135068 2026-05-02T20:20:48Z ~2026-21181-80 166293 /* Навуковая, літаратурная і педагагічная дзейнасць */ зроблена спасылка на С. Запрудскага проста ў тэксце; відаць, яе лепш было б вынесці асобна 5135069 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Качаноўскі}} {{Навуковец |Імя = Міхаіл Трафімавіч Качаноўскі |Арыгінал імя = {{lang-ru|Михаил Трофимович Каченовский}} |Фота = Kachenovskiy Mikhail Trofimovich.jpg |Шырыня = 180px |Подпіс = |Грамадзянства = {{Сцягафікацыя|Расійская імперыя}} |Навуковая сфера = [[Славеснасць]] |Месца працы = |Навуковая ступень = доктар філасофіі (1806) |Навуковае званне = заслужаны прафесар (1835)<br>акадэмік Пецярбургскай АН (1841) |Альма-матэр = |Навуковы кіраўнік = |Знакамітыя вучні = |Узнагароды і прэміі = {{Ордэн Святога Уладзіміра 3 ступені|1838}} {{Ордэн Святога Уладзіміра 4 ступені|1817}} {{Ордэн Святой Ганны 2 ступені|1831}} {{Ордэн Святой Ганны 2 ступені|1834}} }} '''Міхаі́л Трафі́мавіч Качано́ўскі''' ({{ДН|12|11|1775|1|11|1775}}, [[Харкаў]] — {{ДС|1|5|1842|19|4|1842}}, [[Масква]]) — рускі [[гісторык]], [[перакладчык]], [[літаратурны крытык]], рэдактар-выдавец часопіса «[[Вестник Европы (1802—1830)|Вестник Европы]]» (1805—1830), рэктар [[Імператарскі Маскоўскі ўніверсітэт|Маскоўскага ўніверсітэта]], родапачынальнік «[[скептычная школа|скептычнай школы]]» ў дасавецкай гістарыяграфіі Расіі; акадэмік [[Пецярбургская акадэмія навук|Пецярбургскай акадэміі навук]] (з 1841 года). == Біяграфія == Нарадзіўся ў небагатай [[мяшчане|мяшчанскай]] сям'і гандляра віном, [[Грэкі|грэка]] Качоні, якая перасялілася з [[Балаклава|Балаклавы]] ў Харкаў. У 1788 годзе скончыў [[Харкаўскі калегіум]]; затым служыў ураднікам [[Кацярынаслаўскае казацкае войска|Кацярынаслаўскага казацкага апалчэння]], а з 1793 года — канцылярыстам Харкаўскага губернскага магістрата. У 1795 годзе быў прызначаны сяржантам у [[Таўрычаскі грэнадзёрскі полк]], адкуль 26 сакавіка 1796 года быў пераведзены ў Маскву — у [[Яраслаўскі 117-ы пяхотны полк|Яраслаўскі пяхотны полк]], дзе 10 снежня 1798 года стаў палкавым кватэрмайстрам. Патрапіў пад суд па абвінавачанні ў нястачы казённага пораху, але быў апраўданы. У 1801 годзе па прашэнні выйшаў у адстаўку і паступіў на службу бібліятэкарам да графа [[Аляксей Кірылавіч Разумоўскі|А.&nbsp;К.&nbsp;Разумоўскага]], у якога пасля быў кіраўніком канцылярыі (старэйшым пісьмаводам), калі той пачаў выконваць абавязкі папячыцеля [[Маскоўская навучальная акруга|Маскоўскай навучальнай акругі]] (1807—1810). У 1805 годзе па прапанове [[Міхаіл Мікітавіч Мураўёў|М.&nbsp;М.&nbsp;Мураўёва]] Качаноўскі атрымаў без іспытаў ступень доктара філасофіі і свабодных навук і быў прызначаны выкладчыкам рыторыкі і расійскай мовы ва ўніверсітэцкай гімназіі. У 1806 годзе атрымаў ступень доктара філасофіі і прыгожых мастацтваў, у 1808 годзе — пасаду ад'юнкта ў [[Імператарскі Маскоўскі ўніверсітэт|Маскоўскім універсітэце]]. Першапачаткова чытаў рыторыку, вялікую ўвагу надаваў пытанням гісторыі рускай мовы<ref name="Каченовский">{{артыкул|аўтар=Петров Ф. А.|загаловак=Каченовский Михаил Трофимович|выданне=Императорский Московский университет: 1755—1917 : энциклопедический словарь|месца=М.|выдавецтва=Российская политическая энциклопедия (РОССПЭН)|год=2010|старонкі=315—316|isbn=978-5-8243-1429-8}}</ref>. З 1810 года — экстраардынарны, а з 1811 года — ардынарны прафесар Маскоўскага ўніверсітэта па кафедры тэорыі прыгожых мастацтваў і археалогіі. З 2 лістапада 1821 года па 1835 год ён загадваў кафедрай гісторыі, статыстыкі і геаграфіі Расійскай дзяржавы, адначасова ў 1830—1831 гадах займаў пасаду прафесара кафедры красамоўства, вершаскладання і мовы расійскай. У чэрвені 1835 года ён быў удастоены звання заслужанага прафесара Маскоўскага ўніверсітэта па кафедры гісторыі і літаратуры славянскіх гаворак, якую займаў да канца жыцця. З 1836 года М.&nbsp;Т.&nbsp;Качаноўскі выкладаў расійскую гісторыю і статыстыку. Таксама ён выкладаў у Маскоўскім дваранскім інстытуце тэорыю прыгожых мастацтваў, дыпламатыю і палітычную гісторыю. Выкладчыцкую дзейнасць сумяшчаў з адміністрацыйнай. З'яўляўся членам Вучылішчнага савета (1816—1820 і 1821—1829), начальнікам універсітэцкай друкарні (1815—1816), членам Праўлення ўніверсітэцкага Высакароднага пансіёна (1819—1825), дэканам славеснага аддзялення (1813—1815 і 1834—1836)<ref>{{cite web |url=http://museum.guru.ru/personalii/rectors2.phtml?LastName=&Position=%C4%C5%CB%C1%CE&Start=&Stop=&Facultet=1+%CF%D4%C4%C5%CC%C5%CE%C9%C5+%C6%C9%CC%CF%D3%CF%C6%D3%CB%CF%C7%CF&Sort=1&strt=1&lngth=20 |title=Ректоры и деканы московского университета |lang=ru |access-date=2012-06-16 |archive-date=2014-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140917185358/http://museum.guru.ru/personalii/rectors2.phtml?LastName=&Position=%C4%C5%CB%C1%CE&Start=&Stop=&Facultet=1+%CF%D4%C4%C5%CC%C5%CE%C9%C5+%C6%C9%CC%CF%D3%CF%C6%D3%CB%CF%C7%CF&Sort=1&strt=1&lngth=20 |url-status=live }}</ref>. Таксама ў 1830—1835 гадах быў дырэктарам Галоўнага педагагічнага інстытута. З 1837 года і да сваёй смерці ў 1842 годзе — рэктар Маскоўскага ўніверсітэта. У 1841 годзе быў абраны правадзейным членам Імператарскай Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук па аддзяленні рускай мовы і славеснасці. З'яўляўся членам Маскоўскага цэнзурнага камітэта. Сярод яго ўзнагарод [[Ордэн Святога Уладзіміра|ордэны Святога Уладзіміра]] (4-й ст. — 1817, 3-й ст. — 1838) і [[Ордэн Святой Ганны|Святой Ганны]] (2-й ст. — 1831 і 1834). Пахаваны ў Маскве на [[Міускія могілкі|Міускіх могілках]]. == Навуковая, літаратурная і педагагічная дзейнасць == Да 1805 года М.&nbsp;Т.&nbsp;Качаноўскі публікаваў у часопісе «[[Иппокрена, или Утехи любословия|Іпакрэна]]» (1799—1801) пераклады твораў замежных аўтараў і ўласныя празаічныя і паэтычныя творы, а з 1805 года стаў рэдактарам-выдаўцом часопіса «Вестник Европы», які выпускаў з перапынкамі ў 1808—1809 і 1813—1814 гадах ажно да яго закрыцця ў 1830 годзе. З'яўляючыся заснавальнікам так званага «скептычнага кірунку» рускай гістарыяграфіі, Качаноўскі лічыў<ref name="Каченовский" />, што {{пачатак цытаты}}для навукі няма нічога больш прыстойнага, чым скептыцызм, — не павярхоўны і легкадумны, але заснаваны на параўнанні тэкстаў, на крытыцы сведчанняў. Даследуйце, сумнявайцеся, тлумачце самі, калі маеце дастаткова мужнасці; бо няма неабходнай патрэбы верыць усяму, нават у гісторыі Ромула{{арыгінальны тэкст|ru|для науки нет ничего приличнее, как скептицизм, — не поверхностный и легкомысленный, но основанный на сравнении текстов, на критике свидетельства. Исследывайте, сомневайтесь, изъясняйтесь сами, если имеете довольно мужества; ибо нет необходимой надобности верить всему, даже в истории Ромула}}.{{канец цытаты}} Ён патрабаваў абавязковага параўнальнага вывучэння рускай гісторыі з агульнай, заклікаў улічваць агульны ход палітычнага і грамадзянскага развіцця ў Еўропе, крытычна ацэньваць унутраныя і знешнія гістарычныя і геаграфічныя звесткі старажытнасці. Даследчык пісаў: {{пачатак цытаты}}Народы любяць асвячаць сваё маленства звышнатуральнымі здарэннямі, чароўнымі пасрэдніцтвамі або нават аднымі толькі ўспамінамі пра доблесць і славу продкаў, якімі быццам узвялічваецца лёс айчыны…{{арыгінальны тэкст|ru|Народы любят освящать свое младенчество сверхъестественными происшествиями, божественными посредничествами, или даже одними лишь воспоминаниями о доблести и славе предков, которыми как бы возвеличивается судьба отечества…}}{{канец цытаты}} Успамінаючы свае студэнцкія гады, [[Іван Аляксандравіч Ганчароў|І.&nbsp;А.&nbsp;Ганчароў]] адзначаў, што Качаноўскі {{пачатак цытаты}}трываць не мог ніякіх міфаў у гісторыі і пачынаў лекцыі па рускай гісторыі з Уладзіміра, папярэдзіўшы нас, што ён не стане паўтараць баек, якія мы чулі ў школе, напрыклад, аб арыгінальнай помсце Вольгі за смерць Ігара, змяі, якая ўджаліла Алега, аб скураных грашах... Ён адвяргаў таксама сапраўднасць «[[Слова аб палку Ігаравым]]», лічачы яго пазнейшай падробкай, здаецца XIV стагоддзя, пра што аднойчы ўступіў у гарачую спрэчку з [[Аляксандр Сяргеевіч Пушкін|Пушкіным]], якога прывёз на лекцыю [[Сяргей Сямёнавіч Увараў|Увараў]].{{арыгінальны тэкст|ru|терпеть не мог никаких мифов в истории и начинал лекции русской истории с Владимира, предупредив нас, что он не станет повторять басен, которые мы слышали в школе, например, об оригинальном мщении Ольги за смерть Игоря, змее, ужалившей Олега, о кожаных деньгах… Он отвергал также подлинность «Слова о полку Игореве», считая его позднейшей подделкой, кажется XIV века, о чём однажды вошел в горячий спор с Пушкиным, которого привез на лекцию Уваров.}}<ref>Московский университет в воспоминаниях современников. — М., 1956. — С. 80.</ref>{{канец цытаты}} Услед за [[Аўгуст Людвіг Шлёцэр|А.&nbsp;Л.&nbsp;Шлёцэрам]] Качаноўскі лічыў, што старажытная Русь не ведала ні пісьменства, ні гандлю і грашовых знакаў; але ён пайшоў значна далей за свайго папярэдніка. Свае арыгінальныя развагі ён грунтаваў на меркаванні, што грашовыя знакі, якія згадваюцца ў старажытных юрыдычных і гістарычных помніках («[[Руская Праўда]]» і «Летапіс»), перайшлі на Русь толькі ў XIII стагоддзі ад больш цывілізаванай Ганзы («Пра скураныя грошы»), і, зыходзячы з гэтага, лічыў, што і самі крыніцы, якія ўжываюць гэтую грашовую сістэму, былі складзены не раней за XIII стагоддзе. Навуковую памылковасць гэтых высноў пазней абверглі [[Міхаіл Пятровіч Пагодзін|М.&nbsp;П.&nbsp;Пагодзін]] і [[Пётр Рыгоравіч Буткоў|П.&nbsp;Р.&nbsp;Буткоў]]<ref>Скептычная пазіцыя Качаноўскага адбілася на яго становішчы ва ўніверсітэце: пры ўвядзенні новага статута ў 1835 годзе Качаноўскі быў пераведзены на кафедру славянскіх гаворак, а кафедру рускай гісторыі атрымаў Пагодзін.</ref>. Сярод найбольш вядомых прац М.&nbsp;Т.&nbsp;Качаноўскага: «Паралельныя месцы ў рускім летапісе», «Пра крыніцы па рускай гісторыі», «Нестар. Летапісец на стараславянскай мове», а таксама «Вучэбная кніжка старажытнай грэчаскай мовы» (1807, 1809, 1816 і 1822). Некаторыя сучаснікі лічылі лекцыі Качаноўскага сухімі і манатоннымі — захавалася эпіграма [[Фёдар Іванавіч Цютчаў|Ф.&nbsp;І.&nbsp;Цютчава]], які быў яго студэнтам, «Харон і Качаноўскі», па сюжэце якой Харон здзіўляецца, што Качаноўскі прыбыў са свету жывых, лічачы, што яму даўно належала б таміцца ў замагільным свеце. Іншыя, наадварот, захапляліся імі: {{пачатак цытаты}}Гэта былі сапраўды прафесарскія лекцыі. Качаноўскі тлумачыў ідэю прыгажосці і яе гістарычнае развіццё, знаёміў сваіх слухачоў з манументальнымі творамі, часам супастаўляў іх з некаторымі помнікамі старажытнага рускага мастацтва, знаёміў таксама з рознымі школамі жывапісу, лепкі і дойлідства і пры гэтым уносіў элемент філасофскай крытыкі, як, пасля, унёс крытычны элемент у старажытную рускую гісторыю…{{арыгінальны тэкст|ru|Это были истинно профессорские лекции. Каченовский объяснял идею красоты и её историческое развитие, знакомил своих слушателей с монументальными произведениями, иногда сопоставлял их с некоторыми памятниками древнего русского искусства, знакомил также с различными школами живописи, ваяния и зодчества и при этом вносил элемент философской критики, как, впоследствии, внес критический элемент в древнюю русскую историю…}}<ref>''Барсуков Н. П.'' Жизнь и труды М. П. Погодина. Кн. 1. — М., 1888. — С. 38.</ref>{{канец цытаты}} У грамадскай гісторыі М.&nbsp;Т.&nbsp;Качаноўскі запомніўся сучаснікам удзелам у вядомай спрэчцы «пра лазневы будынак» у 1810—1812 гадах<ref>{{cite web |url=https://cyberleninka.ru/article/n/paradoks-bannogo-stroeniya-k-literaturnoy-reputatsii-m-t-kachenovskogo |title=Парадокс «Банного строения»: к литературной репутации М. Т. Каченовского |author=Кошелев В. |publisher=CyberLeninka |lang=ru}}</ref>. Паводле С. М. Запрудскага, сярод іншага ў гэтай дыскусіі ён выказаў думкі, датычныя гісторыі з’яўлення розных рэдакцый Статута ВКЛ. У прыватнасці, М. Качаноўскі прызнаў, што яму не даводзілася чытаць працы Т. Чацкага пачатку стагоддзя, што свае высновы ён пабудаваў на віленскім польскамоўным выданні Статута 1780 г. (папраўдзе – 1786 г.). З гэтага выдання, паводле рэдактара «Вестника Европы», вынікала, што ўпершыню Статут быў надрукаваны ў 1588 г. у Кракаве, што кароль Жыгімонт загадаў выдаць яго на польскай і на рускай мовах. М. Качаноўскі не валодаў звесткамі пра тое, што Л. Сапега адсылаў чытачоў да старой рушчыны; рэдактару «Вестника Европы» няясна было, з рускай на польскую ці з польскай на рускую быў перакладзены Статут. М. Качаноўскаму даводзілася бачыць Статут на рускай мове, але, на яго думку, Статут «не мог быць вельмі старажытнага друку ў адносінах да выдадзенага на польскай мове ў шаснаццатым стагоддзі». Каментары М. Качаноўскага наконт мовы (моў) Статута былі недастаткова кампетэнтнымі. Ён нічога не ведаў пра першую і другую рэдакцыі Статута 1529 і 1566 гг., не ведаў і пра тое, што рэдактар Статута Леў Сапега пры яго зацвярджэнні на Варшаўскім сойме гаварыў аб тым, што «не обчым яким языком, але своим власным права списаные маем». М. Качаноўскаму таксама было невядома, што арыгінальным быў беларускі тэкст, што польскі пераклад Статута ўпершыню быў надрукаваны толькі ў 1614 г.. Калі спрэчнік Качаноўскага І. Мартос пісаў пра «вельмі старажытны рускі друк» Статута, то ён хутчэй супастаўляў яго з друкам не польскіх, а іншых кірылічных выданняў; на іх фоне друк Статута сапраўды адрозніваўся. У літаратурным жыцці Качаноўскі вёў актыўную барацьбу з таварыствам «[[Арзамас (таварыства)|Арзамас]]». Аляксандр Пушкін, як удзельнік гэтага таварыства, прысвяціў Качаноўскаму некалькі з'едлівых эпіграм: «Бяссмертнай рукой раздушаны заіл…» (руск.: Бессмертною рукой раздавленный зоил…), «Хаўроніяс! лаяльнік закаснелы…» (руск.: Хаврониос! ругатель закоснелый…), «Паклёпнік без даравання…» (руск.: Клеветник без дарованья…) і «Жывы, жывы Курылка!» (руск.: Жив, жив Курилка!). У 1811 г. М. Качаноўскі апублікаваў вельмі папулярны ў свой час артыкул "Погляд на поспехі расійскага красамоўства ў першай палове мінулага стагоддзя" (па 1822 г. быў перадрукаваны яшчэ тры разы), які сярод іншага меў немалое значэнне для ініцыявання зацікаўлення беларускай мовай. Услед за М. Качаноўскім у 1813--1822 гг. В. Сопікаў, Я. Балхавіцінаў, С. Б. Ліндэ, К. Калайдовіч, М. Грэч таксама напісалі пра гістарычную пісьмовую ўсходнеславянскую мову, у якой выразна заўважаліся царкоўнаславянскія, беларуска-ўкраінскія і польскія элементы. На адрозненне ад Качаноўскага, гэтыя аўтары ўжо мелі для гэтай мовы назву: "беларуская".<ref>{{Кніга|спасылка=https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/294026/1/Zaprudski.pdf|аўтар=Запрудскі С. М.|загаловак=Нарысы гісторыі беларускага мовазнаўства ў ХІХ стагоддзі|год=2020|месца=Мінск|выдавецтва=БДУ|старонкі=43--46}}</ref> == Творы == * ''Каченовский М. Т''. [http://www.memoirs.ru/rarhtml/Kacenovsk_RA68.htm Два письма М. Т. Каченовского к Н. И. Гнедичу] {{Wayback|url=http://www.memoirs.ru/rarhtml/Kacenovsk_RA68.htm |date=20130722011830 }} // [[Русский архив]], 1868. — Изд. 2-е. — М., 1869. — Стб. 970—972. == Крыніцы == {{крыніцы|33em}} == Літаратура == * ''Барсуков Н. П.'' М. Т. Каченовский (послужной список) // Русская старина. 1889. № 10. * {{кніга |аўтар=Волков В. А., Куликова М. В., Логинов В. С. |загаловак=Московские профессора XVIII — начала XX веков. Гуманитарные и общественные науки |месца=М. |выдавецтва=Янус-К |год=2006 |старонкі=122—123 |старонак=300 |isbn=5—8037—0164—5}} * ''Евдошенко Ю.В.'' М. Т. Каченовский в общественно-идейной жизни России первой трети XIX в. : автореферат дис. ... кандидата исторических наук : 07.00.02. — Москва, 2001. — 24 с. * ''Зеленов М. В.'' М. Т. Каченовский // Историки России XVIII—XX вв. М., 1995. Вып. 1. * ''Иконников В. С.'' Скептическая школа в русской историографии и её противники. К., 1871. * ''Каченовский В. М.'' М. Т. Каченовский // Русская старина. 1890. № 6. * {{БСЭ3 |загаловак=Каченовский, Михаил Трофимович}} * {{Крыніцы/БЭ |старонкі=395 |артыкул=Каченовский Михаил Трофимович |том=13}} * {{ВТ-ЭСБЕ |Каченовский, Михаил Трофимович |[[Павел Мікалаевіч Мілюкоў|Мілюкоў П. М.]]}} * {{кніга |аўтар=Петров Ф. А. |загаловак=Императорский Московский университет: 1755—1917: энциклопедический словарь |месца=М. |выдавецтва=Российская политическая энциклопедия (РОССПЭН) |год=2010 |старонкі=315—316 |старонак=894 |isbn=978-5-8243-1429-8}} * ''Умбрашко К. Б.'' М. Т. Каченовский и «скептическая школа» об особенностях истории России. Новосиб., 2001. == Спасылкі == * {{Супрацоўнік РАН|50669|Міхаіла Трафімавіча Качаноўскага}} * {{cite web |url=http://letopis.msu.ru/peoples/554 |title=Каченовский Михаил Трофимович |website=Летопись Московского университета |lang=ru |access-date=2017-10-02}} {{Бібліяінфармацыя}} {{Кіраўнікі МДУ}} {{DEFAULTSORT:Качаноўскі Міхаіл Трафімавіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся 12 лістапада]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1775 годзе]] [[Катэгорыя:Памерлі 1 мая]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1842 годзе]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Харкаўскага калегіума]] [[Катэгорыя:Даследчыкі Слова пра паход Ігараў]] [[Катэгорыя:Рэктары і дырэктары Імператарскага Маскоўскага ўніверсітэта]] [[Катэгорыя:Члены Акадэміі Расійскай]] [[Катэгорыя:Цэнзары Расіі]] [[Катэгорыя:Пахаваныя на Міускіх могілках]] [[Катэгорыя:Спецыялісты па гісторыі Расіі]] [[Катэгорыя:Антынарманісты]] hwes2veav9769d6ajeo8nr6xowiml6c 5135070 5135069 2026-05-02T20:23:23Z ~2026-21181-80 166293 5135070 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Качаноўскі}} {{Навуковец |Імя = Міхаіл Трафімавіч Качаноўскі |Арыгінал імя = {{lang-ru|Михаил Трофимович Каченовский}} |Фота = Kachenovskiy Mikhail Trofimovich.jpg |Шырыня = 180px |Подпіс = |Грамадзянства = {{Сцягафікацыя|Расійская імперыя}} |Навуковая сфера = [[Славеснасць]] |Месца працы = |Навуковая ступень = доктар філасофіі (1806) |Навуковае званне = заслужаны прафесар (1835)<br>акадэмік Пецярбургскай АН (1841) |Альма-матэр = |Навуковы кіраўнік = |Знакамітыя вучні = |Узнагароды і прэміі = {{Ордэн Святога Уладзіміра 3 ступені|1838}} {{Ордэн Святога Уладзіміра 4 ступені|1817}} {{Ордэн Святой Ганны 2 ступені|1831}} {{Ордэн Святой Ганны 2 ступені|1834}} }} '''Міхаі́л Трафі́мавіч Качано́ўскі''' ({{ДН|12|11|1775|1|11|1775}}, [[Харкаў]] — {{ДС|1|5|1842|19|4|1842}}, [[Масква]]) — рускі [[гісторык]], [[перакладчык]], [[літаратурны крытык]], рэдактар-выдавец часопіса «[[Вестник Европы (1802—1830)|Вестник Европы]]» (1805—1830), рэктар [[Імператарскі Маскоўскі ўніверсітэт|Маскоўскага ўніверсітэта]], родапачынальнік «[[скептычная школа|скептычнай школы]]» ў дасавецкай гістарыяграфіі Расіі; акадэмік [[Пецярбургская акадэмія навук|Пецярбургскай акадэміі навук]] (з 1841 года). == Біяграфія == Нарадзіўся ў небагатай [[мяшчане|мяшчанскай]] сям'і гандляра віном, [[Грэкі|грэка]] Качоні, якая перасялілася з [[Балаклава|Балаклавы]] ў Харкаў. У 1788 годзе скончыў [[Харкаўскі калегіум]]; затым служыў ураднікам [[Кацярынаслаўскае казацкае войска|Кацярынаслаўскага казацкага апалчэння]], а з 1793 года — канцылярыстам Харкаўскага губернскага магістрата. У 1795 годзе быў прызначаны сяржантам у [[Таўрычаскі грэнадзёрскі полк]], адкуль 26 сакавіка 1796 года быў пераведзены ў Маскву — у [[Яраслаўскі 117-ы пяхотны полк|Яраслаўскі пяхотны полк]], дзе 10 снежня 1798 года стаў палкавым кватэрмайстрам. Патрапіў пад суд па абвінавачанні ў нястачы казённага пораху, але быў апраўданы. У 1801 годзе па прашэнні выйшаў у адстаўку і паступіў на службу бібліятэкарам да графа [[Аляксей Кірылавіч Разумоўскі|А.&nbsp;К.&nbsp;Разумоўскага]], у якога пасля быў кіраўніком канцылярыі (старэйшым пісьмаводам), калі той пачаў выконваць абавязкі папячыцеля [[Маскоўская навучальная акруга|Маскоўскай навучальнай акругі]] (1807—1810). У 1805 годзе па прапанове [[Міхаіл Мікітавіч Мураўёў|М.&nbsp;М.&nbsp;Мураўёва]] Качаноўскі атрымаў без іспытаў ступень доктара філасофіі і свабодных навук і быў прызначаны выкладчыкам рыторыкі і расійскай мовы ва ўніверсітэцкай гімназіі. У 1806 годзе атрымаў ступень доктара філасофіі і прыгожых мастацтваў, у 1808 годзе — пасаду ад'юнкта ў [[Імператарскі Маскоўскі ўніверсітэт|Маскоўскім універсітэце]]. Першапачаткова чытаў рыторыку, вялікую ўвагу надаваў пытанням гісторыі рускай мовы<ref name="Каченовский">{{артыкул|аўтар=Петров Ф. А.|загаловак=Каченовский Михаил Трофимович|выданне=Императорский Московский университет: 1755—1917 : энциклопедический словарь|месца=М.|выдавецтва=Российская политическая энциклопедия (РОССПЭН)|год=2010|старонкі=315—316|isbn=978-5-8243-1429-8}}</ref>. З 1810 года — экстраардынарны, а з 1811 года — ардынарны прафесар Маскоўскага ўніверсітэта па кафедры тэорыі прыгожых мастацтваў і археалогіі. З 2 лістапада 1821 года па 1835 год ён загадваў кафедрай гісторыі, статыстыкі і геаграфіі Расійскай дзяржавы, адначасова ў 1830—1831 гадах займаў пасаду прафесара кафедры красамоўства, вершаскладання і мовы расійскай. У чэрвені 1835 года ён быў удастоены звання заслужанага прафесара Маскоўскага ўніверсітэта па кафедры гісторыі і літаратуры славянскіх гаворак, якую займаў да канца жыцця. З 1836 года М.&nbsp;Т.&nbsp;Качаноўскі выкладаў расійскую гісторыю і статыстыку. Таксама ён выкладаў у Маскоўскім дваранскім інстытуце тэорыю прыгожых мастацтваў, дыпламатыю і палітычную гісторыю. Выкладчыцкую дзейнасць сумяшчаў з адміністрацыйнай. З'яўляўся членам Вучылішчнага савета (1816—1820 і 1821—1829), начальнікам універсітэцкай друкарні (1815—1816), членам Праўлення ўніверсітэцкага Высакароднага пансіёна (1819—1825), дэканам славеснага аддзялення (1813—1815 і 1834—1836)<ref>{{cite web |url=http://museum.guru.ru/personalii/rectors2.phtml?LastName=&Position=%C4%C5%CB%C1%CE&Start=&Stop=&Facultet=1+%CF%D4%C4%C5%CC%C5%CE%C9%C5+%C6%C9%CC%CF%D3%CF%C6%D3%CB%CF%C7%CF&Sort=1&strt=1&lngth=20 |title=Ректоры и деканы московского университета |lang=ru |access-date=2012-06-16 |archive-date=2014-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140917185358/http://museum.guru.ru/personalii/rectors2.phtml?LastName=&Position=%C4%C5%CB%C1%CE&Start=&Stop=&Facultet=1+%CF%D4%C4%C5%CC%C5%CE%C9%C5+%C6%C9%CC%CF%D3%CF%C6%D3%CB%CF%C7%CF&Sort=1&strt=1&lngth=20 |url-status=live }}</ref>. Таксама ў 1830—1835 гадах быў дырэктарам Галоўнага педагагічнага інстытута. З 1837 года і да сваёй смерці ў 1842 годзе — рэктар Маскоўскага ўніверсітэта. У 1841 годзе быў абраны правадзейным членам Імператарскай Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук па аддзяленні рускай мовы і славеснасці. З'яўляўся членам Маскоўскага цэнзурнага камітэта. Сярод яго ўзнагарод [[Ордэн Святога Уладзіміра|ордэны Святога Уладзіміра]] (4-й ст. — 1817, 3-й ст. — 1838) і [[Ордэн Святой Ганны|Святой Ганны]] (2-й ст. — 1831 і 1834). Пахаваны ў Маскве на [[Міускія могілкі|Міускіх могілках]]. == Навуковая, літаратурная і педагагічная дзейнасць == Да 1805 года М.&nbsp;Т.&nbsp;Качаноўскі публікаваў у часопісе «[[Иппокрена, или Утехи любословия|Іпакрэна]]» (1799—1801) пераклады твораў замежных аўтараў і ўласныя празаічныя і паэтычныя творы, а з 1805 года стаў рэдактарам-выдаўцом часопіса «Вестник Европы», які выпускаў з перапынкамі ў 1808—1809 і 1813—1814 гадах ажно да яго закрыцця ў 1830 годзе. З'яўляючыся заснавальнікам так званага «скептычнага кірунку» рускай гістарыяграфіі, Качаноўскі лічыў<ref name="Каченовский" />, што {{пачатак цытаты}}для навукі няма нічога больш прыстойнага, чым скептыцызм, — не павярхоўны і легкадумны, але заснаваны на параўнанні тэкстаў, на крытыцы сведчанняў. Даследуйце, сумнявайцеся, тлумачце самі, калі маеце дастаткова мужнасці; бо няма неабходнай патрэбы верыць усяму, нават у гісторыі Ромула{{арыгінальны тэкст|ru|для науки нет ничего приличнее, как скептицизм, — не поверхностный и легкомысленный, но основанный на сравнении текстов, на критике свидетельства. Исследывайте, сомневайтесь, изъясняйтесь сами, если имеете довольно мужества; ибо нет необходимой надобности верить всему, даже в истории Ромула}}.{{канец цытаты}} Ён патрабаваў абавязковага параўнальнага вывучэння рускай гісторыі з агульнай, заклікаў улічваць агульны ход палітычнага і грамадзянскага развіцця ў Еўропе, крытычна ацэньваць унутраныя і знешнія гістарычныя і геаграфічныя звесткі старажытнасці. Даследчык пісаў: {{пачатак цытаты}}Народы любяць асвячаць сваё маленства звышнатуральнымі здарэннямі, чароўнымі пасрэдніцтвамі або нават аднымі толькі ўспамінамі пра доблесць і славу продкаў, якімі быццам узвялічваецца лёс айчыны…{{арыгінальны тэкст|ru|Народы любят освящать свое младенчество сверхъестественными происшествиями, божественными посредничествами, или даже одними лишь воспоминаниями о доблести и славе предков, которыми как бы возвеличивается судьба отечества…}}{{канец цытаты}} Успамінаючы свае студэнцкія гады, [[Іван Аляксандравіч Ганчароў|І.&nbsp;А.&nbsp;Ганчароў]] адзначаў, што Качаноўскі {{пачатак цытаты}}трываць не мог ніякіх міфаў у гісторыі і пачынаў лекцыі па рускай гісторыі з Уладзіміра, папярэдзіўшы нас, што ён не стане паўтараць баек, якія мы чулі ў школе, напрыклад, аб арыгінальнай помсце Вольгі за смерць Ігара, змяі, якая ўджаліла Алега, аб скураных грашах... Ён адвяргаў таксама сапраўднасць «[[Слова аб палку Ігаравым]]», лічачы яго пазнейшай падробкай, здаецца XIV стагоддзя, пра што аднойчы ўступіў у гарачую спрэчку з [[Аляксандр Сяргеевіч Пушкін|Пушкіным]], якога прывёз на лекцыю [[Сяргей Сямёнавіч Увараў|Увараў]].{{арыгінальны тэкст|ru|терпеть не мог никаких мифов в истории и начинал лекции русской истории с Владимира, предупредив нас, что он не станет повторять басен, которые мы слышали в школе, например, об оригинальном мщении Ольги за смерть Игоря, змее, ужалившей Олега, о кожаных деньгах… Он отвергал также подлинность «Слова о полку Игореве», считая его позднейшей подделкой, кажется XIV века, о чём однажды вошел в горячий спор с Пушкиным, которого привез на лекцию Уваров.}}<ref>Московский университет в воспоминаниях современников. — М., 1956. — С. 80.</ref>{{канец цытаты}} Услед за [[Аўгуст Людвіг Шлёцэр|А.&nbsp;Л.&nbsp;Шлёцэрам]] Качаноўскі лічыў, што старажытная Русь не ведала ні пісьменства, ні гандлю і грашовых знакаў; але ён пайшоў значна далей за свайго папярэдніка. Свае арыгінальныя развагі ён грунтаваў на меркаванні, што грашовыя знакі, якія згадваюцца ў старажытных юрыдычных і гістарычных помніках («[[Руская Праўда]]» і «Летапіс»), перайшлі на Русь толькі ў XIII стагоддзі ад больш цывілізаванай Ганзы («Пра скураныя грошы»), і, зыходзячы з гэтага, лічыў, што і самі крыніцы, якія ўжываюць гэтую грашовую сістэму, былі складзены не раней за XIII стагоддзе. Навуковую памылковасць гэтых высноў пазней абверглі [[Міхаіл Пятровіч Пагодзін|М.&nbsp;П.&nbsp;Пагодзін]] і [[Пётр Рыгоравіч Буткоў|П.&nbsp;Р.&nbsp;Буткоў]]<ref>Скептычная пазіцыя Качаноўскага адбілася на яго становішчы ва ўніверсітэце: пры ўвядзенні новага статута ў 1835 годзе Качаноўскі быў пераведзены на кафедру славянскіх гаворак, а кафедру рускай гісторыі атрымаў Пагодзін.</ref>. Сярод найбольш вядомых прац М.&nbsp;Т.&nbsp;Качаноўскага: «Паралельныя месцы ў рускім летапісе», «Пра крыніцы па рускай гісторыі», «Нестар. Летапісец на стараславянскай мове», а таксама «Вучэбная кніжка старажытнай грэчаскай мовы» (1807, 1809, 1816 і 1822). Некаторыя сучаснікі лічылі лекцыі Качаноўскага сухімі і манатоннымі — захавалася эпіграма [[Фёдар Іванавіч Цютчаў|Ф.&nbsp;І.&nbsp;Цютчава]], які быў яго студэнтам, «Харон і Качаноўскі», па сюжэце якой Харон здзіўляецца, што Качаноўскі прыбыў са свету жывых, лічачы, што яму даўно належала б таміцца ў замагільным свеце. Іншыя, наадварот, захапляліся імі: {{пачатак цытаты}}Гэта былі сапраўды прафесарскія лекцыі. Качаноўскі тлумачыў ідэю прыгажосці і яе гістарычнае развіццё, знаёміў сваіх слухачоў з манументальнымі творамі, часам супастаўляў іх з некаторымі помнікамі старажытнага рускага мастацтва, знаёміў таксама з рознымі школамі жывапісу, лепкі і дойлідства і пры гэтым уносіў элемент філасофскай крытыкі, як, пасля, унёс крытычны элемент у старажытную рускую гісторыю…{{арыгінальны тэкст|ru|Это были истинно профессорские лекции. Каченовский объяснял идею красоты и её историческое развитие, знакомил своих слушателей с монументальными произведениями, иногда сопоставлял их с некоторыми памятниками древнего русского искусства, знакомил также с различными школами живописи, ваяния и зодчества и при этом вносил элемент философской критики, как, впоследствии, внес критический элемент в древнюю русскую историю…}}<ref>''Барсуков Н. П.'' Жизнь и труды М. П. Погодина. Кн. 1. — М., 1888. — С. 38.</ref>{{канец цытаты}} У грамадскай гісторыі М.&nbsp;Т.&nbsp;Качаноўскі запомніўся сучаснікам удзелам у вядомай спрэчцы «пра лазневы будынак» у 1810—1812 гадах<ref>{{cite web |url=https://cyberleninka.ru/article/n/paradoks-bannogo-stroeniya-k-literaturnoy-reputatsii-m-t-kachenovskogo |title=Парадокс «Банного строения»: к литературной репутации М. Т. Каченовского |author=Кошелев В. |publisher=CyberLeninka |lang=ru}}</ref>. Паводле С. М. Запрудскага (2020, с. 46--48), сярод іншага ў гэтай дыскусіі ён выказаў думкі, датычныя гісторыі з’яўлення розных рэдакцый Статута ВКЛ. У прыватнасці, М. Качаноўскі прызнаў, што яму не даводзілася чытаць працы Т. Чацкага пачатку стагоддзя, што свае высновы ён пабудаваў на віленскім польскамоўным выданні Статута 1780 г. (папраўдзе – 1786 г.). З гэтага выдання, паводле рэдактара «Вестника Европы», вынікала, што ўпершыню Статут быў надрукаваны ў 1588 г. у Кракаве, што кароль Жыгімонт загадаў выдаць яго на польскай і на рускай мовах. М. Качаноўскі не валодаў звесткамі пра тое, што Л. Сапега адсылаў чытачоў да старой рушчыны; рэдактару «Вестника Европы» няясна было, з рускай на польскую ці з польскай на рускую быў перакладзены Статут. М. Качаноўскаму даводзілася бачыць Статут на рускай мове, але, на яго думку, Статут «не мог быць вельмі старажытнага друку ў адносінах да выдадзенага на польскай мове ў шаснаццатым стагоддзі». Каментары М. Качаноўскага наконт мовы (моў) Статута былі недастаткова кампетэнтнымі. Ён нічога не ведаў пра першую і другую рэдакцыі Статута 1529 і 1566 гг., не ведаў і пра тое, што рэдактар Статута Леў Сапега пры яго зацвярджэнні на Варшаўскім сойме гаварыў аб тым, што «не обчым яким языком, але своим власным права списаные маем». М. Качаноўскаму таксама было невядома, што арыгінальным быў беларускі тэкст, што польскі пераклад Статута ўпершыню быў надрукаваны толькі ў 1614 г.. Калі спрэчнік Качаноўскага І. Мартос пісаў пра «вельмі старажытны рускі друк» Статута, то ён хутчэй супастаўляў яго з друкам не польскіх, а іншых кірылічных выданняў; на іх фоне друк Статута сапраўды адрозніваўся. У літаратурным жыцці Качаноўскі вёў актыўную барацьбу з таварыствам «[[Арзамас (таварыства)|Арзамас]]». Аляксандр Пушкін, як удзельнік гэтага таварыства, прысвяціў Качаноўскаму некалькі з'едлівых эпіграм: «Бяссмертнай рукой раздушаны заіл…» (руск.: Бессмертною рукой раздавленный зоил…), «Хаўроніяс! лаяльнік закаснелы…» (руск.: Хаврониос! ругатель закоснелый…), «Паклёпнік без даравання…» (руск.: Клеветник без дарованья…) і «Жывы, жывы Курылка!» (руск.: Жив, жив Курилка!). У 1811 г. М. Качаноўскі апублікаваў вельмі папулярны ў свой час артыкул "Погляд на поспехі расійскага красамоўства ў першай палове мінулага стагоддзя" (па 1822 г. быў перадрукаваны яшчэ тры разы), які сярод іншага меў немалое значэнне для ініцыявання зацікаўлення беларускай мовай. Услед за М. Качаноўскім у 1813--1822 гг. В. Сопікаў, Я. Балхавіцінаў, С. Б. Ліндэ, К. Калайдовіч, М. Грэч таксама напісалі пра гістарычную пісьмовую ўсходнеславянскую мову, у якой выразна заўважаліся царкоўнаславянскія, беларуска-ўкраінскія і польскія элементы. На адрозненне ад Качаноўскага, гэтыя аўтары ўжо мелі для гэтай мовы назву: "беларуская".<ref>{{Кніга|спасылка=https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/294026/1/Zaprudski.pdf|аўтар=Запрудскі С. М.|загаловак=Нарысы гісторыі беларускага мовазнаўства ў ХІХ стагоддзі|год=2020|месца=Мінск|выдавецтва=БДУ|старонкі=43--46}}</ref> == Творы == * ''Каченовский М. Т''. [http://www.memoirs.ru/rarhtml/Kacenovsk_RA68.htm Два письма М. Т. Каченовского к Н. И. Гнедичу] {{Wayback|url=http://www.memoirs.ru/rarhtml/Kacenovsk_RA68.htm |date=20130722011830 }} // [[Русский архив]], 1868. — Изд. 2-е. — М., 1869. — Стб. 970—972. == Крыніцы == {{крыніцы|33em}} == Літаратура == * ''Барсуков Н. П.'' М. Т. Каченовский (послужной список) // Русская старина. 1889. № 10. * {{кніга |аўтар=Волков В. А., Куликова М. В., Логинов В. С. |загаловак=Московские профессора XVIII — начала XX веков. Гуманитарные и общественные науки |месца=М. |выдавецтва=Янус-К |год=2006 |старонкі=122—123 |старонак=300 |isbn=5—8037—0164—5}} * ''Евдошенко Ю.В.'' М. Т. Каченовский в общественно-идейной жизни России первой трети XIX в. : автореферат дис. ... кандидата исторических наук : 07.00.02. — Москва, 2001. — 24 с. * ''Зеленов М. В.'' М. Т. Каченовский // Историки России XVIII—XX вв. М., 1995. Вып. 1. * ''Иконников В. С.'' Скептическая школа в русской историографии и её противники. К., 1871. * ''Каченовский В. М.'' М. Т. Каченовский // Русская старина. 1890. № 6. * {{БСЭ3 |загаловак=Каченовский, Михаил Трофимович}} * {{Крыніцы/БЭ |старонкі=395 |артыкул=Каченовский Михаил Трофимович |том=13}} * {{ВТ-ЭСБЕ |Каченовский, Михаил Трофимович |[[Павел Мікалаевіч Мілюкоў|Мілюкоў П. М.]]}} * {{кніга |аўтар=Петров Ф. А. |загаловак=Императорский Московский университет: 1755—1917: энциклопедический словарь |месца=М. |выдавецтва=Российская политическая энциклопедия (РОССПЭН) |год=2010 |старонкі=315—316 |старонак=894 |isbn=978-5-8243-1429-8}} * ''Умбрашко К. Б.'' М. Т. Каченовский и «скептическая школа» об особенностях истории России. Новосиб., 2001. == Спасылкі == * {{Супрацоўнік РАН|50669|Міхаіла Трафімавіча Качаноўскага}} * {{cite web |url=http://letopis.msu.ru/peoples/554 |title=Каченовский Михаил Трофимович |website=Летопись Московского университета |lang=ru |access-date=2017-10-02}} {{Бібліяінфармацыя}} {{Кіраўнікі МДУ}} {{DEFAULTSORT:Качаноўскі Міхаіл Трафімавіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся 12 лістапада]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1775 годзе]] [[Катэгорыя:Памерлі 1 мая]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1842 годзе]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Харкаўскага калегіума]] [[Катэгорыя:Даследчыкі Слова пра паход Ігараў]] [[Катэгорыя:Рэктары і дырэктары Імператарскага Маскоўскага ўніверсітэта]] [[Катэгорыя:Члены Акадэміі Расійскай]] [[Катэгорыя:Цэнзары Расіі]] [[Катэгорыя:Пахаваныя на Міускіх могілках]] [[Катэгорыя:Спецыялісты па гісторыі Расіі]] [[Катэгорыя:Антынарманісты]] gk643svicpsks81zz2dn3tw75q0er26 5135071 5135070 2026-05-02T20:27:53Z ~2026-21181-80 166293 беларусістычныя фрагменты пастаўлены поруч, не разбіты ўстаўкай на іншую тэму 5135071 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Качаноўскі}} {{Навуковец |Імя = Міхаіл Трафімавіч Качаноўскі |Арыгінал імя = {{lang-ru|Михаил Трофимович Каченовский}} |Фота = Kachenovskiy Mikhail Trofimovich.jpg |Шырыня = 180px |Подпіс = |Грамадзянства = {{Сцягафікацыя|Расійская імперыя}} |Навуковая сфера = [[Славеснасць]] |Месца працы = |Навуковая ступень = доктар філасофіі (1806) |Навуковае званне = заслужаны прафесар (1835)<br>акадэмік Пецярбургскай АН (1841) |Альма-матэр = |Навуковы кіраўнік = |Знакамітыя вучні = |Узнагароды і прэміі = {{Ордэн Святога Уладзіміра 3 ступені|1838}} {{Ордэн Святога Уладзіміра 4 ступені|1817}} {{Ордэн Святой Ганны 2 ступені|1831}} {{Ордэн Святой Ганны 2 ступені|1834}} }} '''Міхаі́л Трафі́мавіч Качано́ўскі''' ({{ДН|12|11|1775|1|11|1775}}, [[Харкаў]] — {{ДС|1|5|1842|19|4|1842}}, [[Масква]]) — рускі [[гісторык]], [[перакладчык]], [[літаратурны крытык]], рэдактар-выдавец часопіса «[[Вестник Европы (1802—1830)|Вестник Европы]]» (1805—1830), рэктар [[Імператарскі Маскоўскі ўніверсітэт|Маскоўскага ўніверсітэта]], родапачынальнік «[[скептычная школа|скептычнай школы]]» ў дасавецкай гістарыяграфіі Расіі; акадэмік [[Пецярбургская акадэмія навук|Пецярбургскай акадэміі навук]] (з 1841 года). == Біяграфія == Нарадзіўся ў небагатай [[мяшчане|мяшчанскай]] сям'і гандляра віном, [[Грэкі|грэка]] Качоні, якая перасялілася з [[Балаклава|Балаклавы]] ў Харкаў. У 1788 годзе скончыў [[Харкаўскі калегіум]]; затым служыў ураднікам [[Кацярынаслаўскае казацкае войска|Кацярынаслаўскага казацкага апалчэння]], а з 1793 года — канцылярыстам Харкаўскага губернскага магістрата. У 1795 годзе быў прызначаны сяржантам у [[Таўрычаскі грэнадзёрскі полк]], адкуль 26 сакавіка 1796 года быў пераведзены ў Маскву — у [[Яраслаўскі 117-ы пяхотны полк|Яраслаўскі пяхотны полк]], дзе 10 снежня 1798 года стаў палкавым кватэрмайстрам. Патрапіў пад суд па абвінавачанні ў нястачы казённага пораху, але быў апраўданы. У 1801 годзе па прашэнні выйшаў у адстаўку і паступіў на службу бібліятэкарам да графа [[Аляксей Кірылавіч Разумоўскі|А.&nbsp;К.&nbsp;Разумоўскага]], у якога пасля быў кіраўніком канцылярыі (старэйшым пісьмаводам), калі той пачаў выконваць абавязкі папячыцеля [[Маскоўская навучальная акруга|Маскоўскай навучальнай акругі]] (1807—1810). У 1805 годзе па прапанове [[Міхаіл Мікітавіч Мураўёў|М.&nbsp;М.&nbsp;Мураўёва]] Качаноўскі атрымаў без іспытаў ступень доктара філасофіі і свабодных навук і быў прызначаны выкладчыкам рыторыкі і расійскай мовы ва ўніверсітэцкай гімназіі. У 1806 годзе атрымаў ступень доктара філасофіі і прыгожых мастацтваў, у 1808 годзе — пасаду ад'юнкта ў [[Імператарскі Маскоўскі ўніверсітэт|Маскоўскім універсітэце]]. Першапачаткова чытаў рыторыку, вялікую ўвагу надаваў пытанням гісторыі рускай мовы<ref name="Каченовский">{{артыкул|аўтар=Петров Ф. А.|загаловак=Каченовский Михаил Трофимович|выданне=Императорский Московский университет: 1755—1917 : энциклопедический словарь|месца=М.|выдавецтва=Российская политическая энциклопедия (РОССПЭН)|год=2010|старонкі=315—316|isbn=978-5-8243-1429-8}}</ref>. З 1810 года — экстраардынарны, а з 1811 года — ардынарны прафесар Маскоўскага ўніверсітэта па кафедры тэорыі прыгожых мастацтваў і археалогіі. З 2 лістапада 1821 года па 1835 год ён загадваў кафедрай гісторыі, статыстыкі і геаграфіі Расійскай дзяржавы, адначасова ў 1830—1831 гадах займаў пасаду прафесара кафедры красамоўства, вершаскладання і мовы расійскай. У чэрвені 1835 года ён быў удастоены звання заслужанага прафесара Маскоўскага ўніверсітэта па кафедры гісторыі і літаратуры славянскіх гаворак, якую займаў да канца жыцця. З 1836 года М.&nbsp;Т.&nbsp;Качаноўскі выкладаў расійскую гісторыю і статыстыку. Таксама ён выкладаў у Маскоўскім дваранскім інстытуце тэорыю прыгожых мастацтваў, дыпламатыю і палітычную гісторыю. Выкладчыцкую дзейнасць сумяшчаў з адміністрацыйнай. З'яўляўся членам Вучылішчнага савета (1816—1820 і 1821—1829), начальнікам універсітэцкай друкарні (1815—1816), членам Праўлення ўніверсітэцкага Высакароднага пансіёна (1819—1825), дэканам славеснага аддзялення (1813—1815 і 1834—1836)<ref>{{cite web |url=http://museum.guru.ru/personalii/rectors2.phtml?LastName=&Position=%C4%C5%CB%C1%CE&Start=&Stop=&Facultet=1+%CF%D4%C4%C5%CC%C5%CE%C9%C5+%C6%C9%CC%CF%D3%CF%C6%D3%CB%CF%C7%CF&Sort=1&strt=1&lngth=20 |title=Ректоры и деканы московского университета |lang=ru |access-date=2012-06-16 |archive-date=2014-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140917185358/http://museum.guru.ru/personalii/rectors2.phtml?LastName=&Position=%C4%C5%CB%C1%CE&Start=&Stop=&Facultet=1+%CF%D4%C4%C5%CC%C5%CE%C9%C5+%C6%C9%CC%CF%D3%CF%C6%D3%CB%CF%C7%CF&Sort=1&strt=1&lngth=20 |url-status=live }}</ref>. Таксама ў 1830—1835 гадах быў дырэктарам Галоўнага педагагічнага інстытута. З 1837 года і да сваёй смерці ў 1842 годзе — рэктар Маскоўскага ўніверсітэта. У 1841 годзе быў абраны правадзейным членам Імператарскай Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук па аддзяленні рускай мовы і славеснасці. З'яўляўся членам Маскоўскага цэнзурнага камітэта. Сярод яго ўзнагарод [[Ордэн Святога Уладзіміра|ордэны Святога Уладзіміра]] (4-й ст. — 1817, 3-й ст. — 1838) і [[Ордэн Святой Ганны|Святой Ганны]] (2-й ст. — 1831 і 1834). Пахаваны ў Маскве на [[Міускія могілкі|Міускіх могілках]]. == Навуковая, літаратурная і педагагічная дзейнасць == Да 1805 года М.&nbsp;Т.&nbsp;Качаноўскі публікаваў у часопісе «[[Иппокрена, или Утехи любословия|Іпакрэна]]» (1799—1801) пераклады твораў замежных аўтараў і ўласныя празаічныя і паэтычныя творы, а з 1805 года стаў рэдактарам-выдаўцом часопіса «Вестник Европы», які выпускаў з перапынкамі ў 1808—1809 і 1813—1814 гадах ажно да яго закрыцця ў 1830 годзе. З'яўляючыся заснавальнікам так званага «скептычнага кірунку» рускай гістарыяграфіі, Качаноўскі лічыў<ref name="Каченовский" />, што {{пачатак цытаты}}для навукі няма нічога больш прыстойнага, чым скептыцызм, — не павярхоўны і легкадумны, але заснаваны на параўнанні тэкстаў, на крытыцы сведчанняў. Даследуйце, сумнявайцеся, тлумачце самі, калі маеце дастаткова мужнасці; бо няма неабходнай патрэбы верыць усяму, нават у гісторыі Ромула{{арыгінальны тэкст|ru|для науки нет ничего приличнее, как скептицизм, — не поверхностный и легкомысленный, но основанный на сравнении текстов, на критике свидетельства. Исследывайте, сомневайтесь, изъясняйтесь сами, если имеете довольно мужества; ибо нет необходимой надобности верить всему, даже в истории Ромула}}.{{канец цытаты}} Ён патрабаваў абавязковага параўнальнага вывучэння рускай гісторыі з агульнай, заклікаў улічваць агульны ход палітычнага і грамадзянскага развіцця ў Еўропе, крытычна ацэньваць унутраныя і знешнія гістарычныя і геаграфічныя звесткі старажытнасці. Даследчык пісаў: {{пачатак цытаты}}Народы любяць асвячаць сваё маленства звышнатуральнымі здарэннямі, чароўнымі пасрэдніцтвамі або нават аднымі толькі ўспамінамі пра доблесць і славу продкаў, якімі быццам узвялічваецца лёс айчыны…{{арыгінальны тэкст|ru|Народы любят освящать свое младенчество сверхъестественными происшествиями, божественными посредничествами, или даже одними лишь воспоминаниями о доблести и славе предков, которыми как бы возвеличивается судьба отечества…}}{{канец цытаты}} Успамінаючы свае студэнцкія гады, [[Іван Аляксандравіч Ганчароў|І.&nbsp;А.&nbsp;Ганчароў]] адзначаў, што Качаноўскі {{пачатак цытаты}}трываць не мог ніякіх міфаў у гісторыі і пачынаў лекцыі па рускай гісторыі з Уладзіміра, папярэдзіўшы нас, што ён не стане паўтараць баек, якія мы чулі ў школе, напрыклад, аб арыгінальнай помсце Вольгі за смерць Ігара, змяі, якая ўджаліла Алега, аб скураных грашах... Ён адвяргаў таксама сапраўднасць «[[Слова аб палку Ігаравым]]», лічачы яго пазнейшай падробкай, здаецца XIV стагоддзя, пра што аднойчы ўступіў у гарачую спрэчку з [[Аляксандр Сяргеевіч Пушкін|Пушкіным]], якога прывёз на лекцыю [[Сяргей Сямёнавіч Увараў|Увараў]].{{арыгінальны тэкст|ru|терпеть не мог никаких мифов в истории и начинал лекции русской истории с Владимира, предупредив нас, что он не станет повторять басен, которые мы слышали в школе, например, об оригинальном мщении Ольги за смерть Игоря, змее, ужалившей Олега, о кожаных деньгах… Он отвергал также подлинность «Слова о полку Игореве», считая его позднейшей подделкой, кажется XIV века, о чём однажды вошел в горячий спор с Пушкиным, которого привез на лекцию Уваров.}}<ref>Московский университет в воспоминаниях современников. — М., 1956. — С. 80.</ref>{{канец цытаты}} Услед за [[Аўгуст Людвіг Шлёцэр|А.&nbsp;Л.&nbsp;Шлёцэрам]] Качаноўскі лічыў, што старажытная Русь не ведала ні пісьменства, ні гандлю і грашовых знакаў; але ён пайшоў значна далей за свайго папярэдніка. Свае арыгінальныя развагі ён грунтаваў на меркаванні, што грашовыя знакі, якія згадваюцца ў старажытных юрыдычных і гістарычных помніках («[[Руская Праўда]]» і «Летапіс»), перайшлі на Русь толькі ў XIII стагоддзі ад больш цывілізаванай Ганзы («Пра скураныя грошы»), і, зыходзячы з гэтага, лічыў, што і самі крыніцы, якія ўжываюць гэтую грашовую сістэму, былі складзены не раней за XIII стагоддзе. Навуковую памылковасць гэтых высноў пазней абверглі [[Міхаіл Пятровіч Пагодзін|М.&nbsp;П.&nbsp;Пагодзін]] і [[Пётр Рыгоравіч Буткоў|П.&nbsp;Р.&nbsp;Буткоў]]<ref>Скептычная пазіцыя Качаноўскага адбілася на яго становішчы ва ўніверсітэце: пры ўвядзенні новага статута ў 1835 годзе Качаноўскі быў пераведзены на кафедру славянскіх гаворак, а кафедру рускай гісторыі атрымаў Пагодзін.</ref>. Сярод найбольш вядомых прац М.&nbsp;Т.&nbsp;Качаноўскага: «Паралельныя месцы ў рускім летапісе», «Пра крыніцы па рускай гісторыі», «Нестар. Летапісец на стараславянскай мове», а таксама «Вучэбная кніжка старажытнай грэчаскай мовы» (1807, 1809, 1816 і 1822). Некаторыя сучаснікі лічылі лекцыі Качаноўскага сухімі і манатоннымі — захавалася эпіграма [[Фёдар Іванавіч Цютчаў|Ф.&nbsp;І.&nbsp;Цютчава]], які быў яго студэнтам, «Харон і Качаноўскі», па сюжэце якой Харон здзіўляецца, што Качаноўскі прыбыў са свету жывых, лічачы, што яму даўно належала б таміцца ў замагільным свеце. Іншыя, наадварот, захапляліся імі: {{пачатак цытаты}}Гэта былі сапраўды прафесарскія лекцыі. Качаноўскі тлумачыў ідэю прыгажосці і яе гістарычнае развіццё, знаёміў сваіх слухачоў з манументальнымі творамі, часам супастаўляў іх з некаторымі помнікамі старажытнага рускага мастацтва, знаёміў таксама з рознымі школамі жывапісу, лепкі і дойлідства і пры гэтым уносіў элемент філасофскай крытыкі, як, пасля, унёс крытычны элемент у старажытную рускую гісторыю…{{арыгінальны тэкст|ru|Это были истинно профессорские лекции. Каченовский объяснял идею красоты и её историческое развитие, знакомил своих слушателей с монументальными произведениями, иногда сопоставлял их с некоторыми памятниками древнего русского искусства, знакомил также с различными школами живописи, ваяния и зодчества и при этом вносил элемент философской критики, как, впоследствии, внес критический элемент в древнюю русскую историю…}}<ref>''Барсуков Н. П.'' Жизнь и труды М. П. Погодина. Кн. 1. — М., 1888. — С. 38.</ref>{{канец цытаты}} У грамадскай гісторыі М.&nbsp;Т.&nbsp;Качаноўскі запомніўся сучаснікам удзелам у вядомай спрэчцы «пра лазневы будынак» у 1810—1812 гадах<ref>{{cite web |url=https://cyberleninka.ru/article/n/paradoks-bannogo-stroeniya-k-literaturnoy-reputatsii-m-t-kachenovskogo |title=Парадокс «Банного строения»: к литературной репутации М. Т. Каченовского |author=Кошелев В. |publisher=CyberLeninka |lang=ru}}</ref>. Паводле С. М. Запрудскага (2020, с. 46--48), сярод іншага ў гэтай дыскусіі ён выказаў думкі, датычныя гісторыі з’яўлення розных рэдакцый Статута ВКЛ. У прыватнасці, М. Качаноўскі прызнаў, што яму не даводзілася чытаць працы Т. Чацкага пачатку стагоддзя, што свае высновы ён пабудаваў на віленскім польскамоўным выданні Статута 1780 г. (папраўдзе – 1786 г.). З гэтага выдання, паводле рэдактара «Вестника Европы», вынікала, што ўпершыню Статут быў надрукаваны ў 1588 г. у Кракаве, што кароль Жыгімонт загадаў выдаць яго на польскай і на рускай мовах. М. Качаноўскі не валодаў звесткамі пра тое, што Л. Сапега адсылаў чытачоў да старой рушчыны; рэдактару «Вестника Европы» няясна было, з рускай на польскую ці з польскай на рускую быў перакладзены Статут. М. Качаноўскаму даводзілася бачыць Статут на рускай мове, але, на яго думку, Статут «не мог быць вельмі старажытнага друку ў адносінах да выдадзенага на польскай мове ў шаснаццатым стагоддзі». Каментары М. Качаноўскага наконт мовы (моў) Статута былі недастаткова кампетэнтнымі. Ён нічога не ведаў пра першую і другую рэдакцыі Статута 1529 і 1566 гг., не ведаў і пра тое, што рэдактар Статута Леў Сапега пры яго зацвярджэнні на Варшаўскім сойме гаварыў аб тым, што «не обчым яким языком, але своим власным права списаные маем». М. Качаноўскаму таксама было невядома, што арыгінальным быў беларускі тэкст, што польскі пераклад Статута ўпершыню быў надрукаваны толькі ў 1614 г.. Калі спрэчнік Качаноўскага І. Мартос пісаў пра «вельмі старажытны рускі друк» Статута, то ён хутчэй супастаўляў яго з друкам не польскіх, а іншых кірылічных выданняў; на іх фоне друк Статута сапраўды адрозніваўся. У 1811 г. М. Качаноўскі апублікаваў вельмі папулярны ў свой час артыкул "Погляд на поспехі расійскага красамоўства ў першай палове мінулага стагоддзя" (па 1822 г. быў перадрукаваны яшчэ тры разы), які сярод іншага меў немалое значэнне для ініцыявання зацікаўлення беларускай мовай. Услед за М. Качаноўскім у 1813--1822 гг. В. Сопікаў, Я. Балхавіцінаў, С. Б. Ліндэ, К. Калайдовіч, М. Грэч таксама напісалі пра гістарычную пісьмовую ўсходнеславянскую мову, у якой выразна заўважаліся царкоўнаславянскія, беларуска-ўкраінскія і польскія элементы. На адрозненне ад Качаноўскага, гэтыя аўтары ўжо мелі для гэтай мовы назву: "беларуская".<ref>{{Кніга|спасылка=https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/294026/1/Zaprudski.pdf|аўтар=Запрудскі С. М.|загаловак=Нарысы гісторыі беларускага мовазнаўства ў ХІХ стагоддзі|год=2020|месца=Мінск|выдавецтва=БДУ|старонкі=43--46}}</ref> У літаратурным жыцці Качаноўскі вёў актыўную барацьбу з таварыствам «[[Арзамас (таварыства)|Арзамас]]». Аляксандр Пушкін, як удзельнік гэтага таварыства, прысвяціў Качаноўскаму некалькі з'едлівых эпіграм: «Бяссмертнай рукой раздушаны заіл…» (руск.: Бессмертною рукой раздавленный зоил…), «Хаўроніяс! лаяльнік закаснелы…» (руск.: Хаврониос! ругатель закоснелый…), «Паклёпнік без даравання…» (руск.: Клеветник без дарованья…) і «Жывы, жывы Курылка!» (руск.: Жив, жив Курилка!). == Творы == * ''Каченовский М. Т''. [http://www.memoirs.ru/rarhtml/Kacenovsk_RA68.htm Два письма М. Т. Каченовского к Н. И. Гнедичу] {{Wayback|url=http://www.memoirs.ru/rarhtml/Kacenovsk_RA68.htm |date=20130722011830 }} // [[Русский архив]], 1868. — Изд. 2-е. — М., 1869. — Стб. 970—972. == Крыніцы == {{крыніцы|33em}} == Літаратура == * ''Барсуков Н. П.'' М. Т. Каченовский (послужной список) // Русская старина. 1889. № 10. * {{кніга |аўтар=Волков В. А., Куликова М. В., Логинов В. С. |загаловак=Московские профессора XVIII — начала XX веков. Гуманитарные и общественные науки |месца=М. |выдавецтва=Янус-К |год=2006 |старонкі=122—123 |старонак=300 |isbn=5—8037—0164—5}} * ''Евдошенко Ю.В.'' М. Т. Каченовский в общественно-идейной жизни России первой трети XIX в. : автореферат дис. ... кандидата исторических наук : 07.00.02. — Москва, 2001. — 24 с. * ''Зеленов М. В.'' М. Т. Каченовский // Историки России XVIII—XX вв. М., 1995. Вып. 1. * ''Иконников В. С.'' Скептическая школа в русской историографии и её противники. К., 1871. * ''Каченовский В. М.'' М. Т. Каченовский // Русская старина. 1890. № 6. * {{БСЭ3 |загаловак=Каченовский, Михаил Трофимович}} * {{Крыніцы/БЭ |старонкі=395 |артыкул=Каченовский Михаил Трофимович |том=13}} * {{ВТ-ЭСБЕ |Каченовский, Михаил Трофимович |[[Павел Мікалаевіч Мілюкоў|Мілюкоў П. М.]]}} * {{кніга |аўтар=Петров Ф. А. |загаловак=Императорский Московский университет: 1755—1917: энциклопедический словарь |месца=М. |выдавецтва=Российская политическая энциклопедия (РОССПЭН) |год=2010 |старонкі=315—316 |старонак=894 |isbn=978-5-8243-1429-8}} * ''Умбрашко К. Б.'' М. Т. Каченовский и «скептическая школа» об особенностях истории России. Новосиб., 2001. == Спасылкі == * {{Супрацоўнік РАН|50669|Міхаіла Трафімавіча Качаноўскага}} * {{cite web |url=http://letopis.msu.ru/peoples/554 |title=Каченовский Михаил Трофимович |website=Летопись Московского университета |lang=ru |access-date=2017-10-02}} {{Бібліяінфармацыя}} {{Кіраўнікі МДУ}} {{DEFAULTSORT:Качаноўскі Міхаіл Трафімавіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся 12 лістапада]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1775 годзе]] [[Катэгорыя:Памерлі 1 мая]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1842 годзе]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Харкаўскага калегіума]] [[Катэгорыя:Даследчыкі Слова пра паход Ігараў]] [[Катэгорыя:Рэктары і дырэктары Імператарскага Маскоўскага ўніверсітэта]] [[Катэгорыя:Члены Акадэміі Расійскай]] [[Катэгорыя:Цэнзары Расіі]] [[Катэгорыя:Пахаваныя на Міускіх могілках]] [[Катэгорыя:Спецыялісты па гісторыі Расіі]] [[Катэгорыя:Антынарманісты]] d7qmdqlt0rh3in556005dxp736ag8j7 Марыя Фармер 0 805802 5135138 5134631 2026-05-03T04:01:27Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5135138 wikitext text/x-wiki {{Мастак}} '''Марыя Крысцін Фармер''' ({{lang-en|Maria Kristine Farmer}}<ref>{{cite web |title=1992 Undergraduate Commencement Program |url=https://cdm17268.contentdm.oclc.org/digital/collection/commencement/id/84/rec/91 |website=cdm17268.contentdm.oclc.org |publisher=[[Santa Clara University]] |access-date=20 October 2025 |page=10 |language=en}}</ref>; {{ВД-Прэамбула}}) — амерыканская мастачка, фігурантка справы [[Джэфры Эпштэйн]]а<ref name=":0">{{Cite news|last1=Hill|first1=James|url=https://abcnews.go.com/US/jeffrey-epstein-survivor-paints-portraits-survivors-happened/story?id=68148224|title=Jeffrey Epstein survivor paints portraits of other survivors: 'Each one of those should have never happened'|date=January 9, 2020|work=ABC News|access-date=February 11, 2020|last2=Remillard|first2=Mark|last3=Effron|first3=Lauren}}</ref><ref name=":15">{{Cite book|last1=Edwards|first1=Bradley J.|title=Relentless Pursuit|last2=Henderson|first2=Brittany|publisher=Gallery Books|year=2020|isbn=978-1-9821-4815-7|location=New York|pages=277–85|chapter=Paducah and Beyond}}</ref>. == Біяграфія== Нарадзілася ў Падуку, [[штат Кентукі]]. Некаторы час жыла ў Фініксе, [[штат Арызона]]<ref>{{Cite book|last1=Patterson|first1=James|title=Filthy Rich|last2=Connolly|first2=John|last3=Malloy|first3=Tim|publisher=Little Brown and Company|year=2016|isbn=9780316274050|location=New York|pages=149–52|chapter=Vicky Ward: November 2002}}</ref>. З ранняга ўзросту цвёрда вырашыла стаць мастачкай.<ref name=":13"/> У 1992 годзе скончыла ўніверсітэт Санта-Клары<ref>{{Cite web|url=https://www.mariafarmerart.com/about|title=About Maria Farmer|last=|first=|date=|website=|archive-url=|archive-date=|access-date=February 11, 2020}}</ref>, а ў 1995 — Нью-Ёркскую акадэмію мастацтваў<ref name=":4"/><ref name=":3">{{Cite web|url=https://hyperallergic.com/508823/jeffrey-epstein/|title=Disgraced Billionaire Jeffrey Epstein's Art World Connections|last=Small|first=Zachary|date=2019-07-10|website=Hyperallergic|access-date=2020-02-12}}</ref>. Там жа пазнаёмілася з фінансістам Джэфры Эпштэйнам<ref name=":0" />, які дапамагаў акадэміі, наведваў мерапрыемствы і цікавіўся працамі студэнтаў-мастакоў<ref name=":4">{{Cite web|url=https://news.artnet.com/art-world/maria-farmer-new-york-art-academy-1610506|title=Jeffrey Epstein Accuser Maria Farmer Says the New York Academy of Art Helped Enable the Disgraced Financier|last1=Corbett|first1=Rachel|last2=Davis|first2=Ben|date=2019-08-26|website=Artnet News|access-date=2020-02-11}}</ref>. Міліардэр наняў Фармер у якасці кансультанта па мастацтву і кіруючай нерухомасцю ў сваёй нью-ёркскай рэзідэнцыі. <ref>{{Cite web |last=Nayyar |first=Rhea |date=March 16, 2026 |title=New York Academy of Art Says It Will Donate Epstein Money |url=https://hyperallergic.com/new-york-academy-of-art-says-it-will-donate-epstein-money/ |access-date=2026-03-23 |website=Hyperallergic |language=en}}</ref> Працуючы на фінансіста, мастачка стала сведкам яго сексуальных злачынстваў супраць непаўналетніх. Яна бачыла вялікую колькасць маладых дзяўчат, якія ўваходзілі і выходзілі з [[Дом Герберта Н. Штрауса|дому ў Нью-Ёрку]], і сказала, што яго памочніца часта адпраўлялася ў паездкі, каб вербаваць дзяўчат для Эпштэйна.<ref name=":6">{{Cite magazine|url=https://www.newyorker.com/magazine/2019/08/05/alan-dershowitz-devils-advocate|title=Alan Dershowitz, Devil's Advocate|last=Bruck|first=Connie|date=July 29, 2019|magazine=The New Yorker|access-date=2020-02-11}}</ref> Пакоі асабняку, паводле яе, былі абсталяваны шматлікімі прыладамі відэаназірання, накіраванымі на ложкі і туалеты.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbsnews.com/news/jeffrey-epstein-accuser-maria-farmer-says-his-house-under-constant-tv-surveillance|title=Jeffrey Epstein accuser says his house had cameras "monitoring private moments"|date=November 18, 2019|publisher=CBS News|access-date=2020-02-11|last3=Am|first3=7:18}}</ref> Акрамя таго, Фармер сама стала ахвярай згвалтавання з боку міліардэра і яго памочніцы [[Гіслейн Максвел]]<ref name=":8">{{Cite news|last=Brown|first=Julie K.|url=https://www.miamiherald.com/news/nation-world/article229277874.html|title=New Jeffrey Epstein accuser goes public; defamation lawsuit targets Dershowitz|date=April 16, 2019|work=Miami Herald|access-date=February 11, 2020}}</ref>. Больш за тое, гвалту падвергнулася таксама яе малодшая сястра Эні<ref name=":11">{{Cite news|last=McKinley|first=Jesse|url=https://www.nytimes.com/2019/11/17/nyregion/jeffrey-epstein-lawsuits-victims.html|title=Why These 5 Accusers of Jeffrey Epstein Want More Than Money|date=2019-11-17|work=The New York Times|access-date=2020-02-12|issn=0362-4331}}</ref><ref name=":9"/>. У жніўні 1996 года мастачка звярнулася да праваахоўнікаў<ref name="nytimes/epstein-employee-trump">{{cite news |title=An Accuser's Story Suggests How Trump Might Appear in the Epstein Files |url=https://www.nytimes.com/2025/07/20/us/politics/epstein-employee-trump-investigation.html |access-date=2 August 2025 |work=New York Times |date=July 20, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250720165238/https://www.nytimes.com/2025/07/20/us/politics/epstein-employee-trump-investigation.html |archive-date=20 ліпеня 2025 |last=Baker |first=Mike |last2=Schmidt |first2=Michael S. |url-status=live }}</ref>, але яны не распачалі ніякіх дзеянняў.<ref>{{Cite web |last=Neumeister |first=Larry |date=November 12, 2019 |title=Woman who spoke at Epstein's bail hearing sues his estate |url=https://apnews.com/general-news-068c3bae1d464845aba4798a32d49731 |access-date=2020-02-12 |website=AP News}}</ref><ref name=":0" /> Пасля Фармер неаднаразова пагражалі расправай<ref name=":14">{{Cite news|last1=Briquelet|first1=Kate|last2=Cartwright|first2=Lachlan|date=2019-04-16|title=Epstein Accuser Sues Alan Dershowitz Over Alleged Sex Ring|work=The Daily Beast|url=https://www.thedailybeast.com/epstein-accuser-sues-alan-dershowitz-over-alleged-sex-ring|access-date=2020-06-15}}</ref>. Яна некалькі разоў пераязджала, каб паспрабаваць схавацца, нават была вымушана змяніць імя<ref name=":18" />. Жанчына стала прадаваць антыкварыят і рэстаўраваць дамы<ref name=":13" />, перастаўшы маляваць на дваццаць гадоў.<ref>{{Cite web |last=Hill |first=James |date=9 January 2020 |title=Jeffrey Epstein survivor paints portraits of other survivors: 'Each one of those should have never happened' |url=https://abcnews.com/US/jeffrey-epstein-survivor-paints-portraits-survivors-happened/story?id=68148224 |access-date=2026-04-06 |website=ABC News |language=en}}</ref> З 2006 года яна апынулася фігурантам справы па шматлікім сексуальным злачынствам Эпштэйна. Яе дапытвалі ў [[ФБР]]<ref name=":10">{{Cite web|url=https://www.cbsnews.com/news/jeffrey-epstein-accuser-maria-farmer-says-ghislaine-maxwell-threatened-her-life-after-assault-fbi-failed/|title=Jeffrey Epstein accuser Maria Farmer says Ghislaine Maxwell threatened her life, FBI "failed" her|date=November 19, 2019|website=CBS News|access-date=2020-02-12}}</ref>, звязваліся юрысты іншай ахвяры — [[Вірджынія Джуфрэ|Вірджыніі Джуфрэ]].<ref name=":15" /> Пасля таго, як у 2019 годхе ў Фармер дыягнаставалі пухліну галаўнога мозгу, жанчына падала ў Федэральны суд Нью-Ёрка пісьмовую заяву пад прысягай, у якой сцвярджала, што яна і яе сястра Эні падвергліся сексуальнаму гвалту з боку Эпштэйна і Максвел.<ref>{{Cite web|title=Maria Farmer On Epstein: 'They Knew It Was True, They Just Chose To Ignore Me'|url=https://graziadaily.co.uk/life/real-life/maria-farmer-jeffrey-epstein|last=Prince|first=Rosa|date=September 24, 2019|website=Grazia|access-date=2020-02-23}}</ref> У ліпені 2023 года Фармер падала апавяшчэнне аб прэтэнзіі да ўрада ЗША на суму 600 мільёнаў долараў.<ref name=":19">{{Cite web |date=28 July 2023 |title=Jeffrey Epstein victims plan to sue FBI for $600 million for failing to investigate past reports of sexual abuse |url=https://www.yahoo.com/news/jeffrey-epstein-victims-plan-sue-002900765.html |access-date=2026-04-06 |website=[[New York Daily News]] |language=en-US |via=Yahoo News}}</ref> У маі 2025 года яна падала пазоў у Акруговы суд ЗША па акрузе Калумбія супраць федэральнага ўрада, абвінаваціўшы Міністэрства юстыцыі, пракуратуру ЗША і ФБР у халатнасці і прычыненні эмацыйнага стрэсу па неасцярожнасці за тое, што яны не змаглі абараніць яе і іншых ахвяр Эпштэйна.<ref name=":18">{{Cite web |last=Alsharif |first=Mirna |date=2025-05-30 |title=Jeffrey Epstein accuser sues federal government for failing to protect her and other victims |url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/jeffrey-epstein-accuser-sues-federal-government-protect-victims-rcna209967 |access-date=2025-07-19 |website=NBC News |language=en}}</ref> == Творчасць== У асноўным стварае фігуратыўныя карціны і пастэльныя малюнкі асобных людзей або груп людзей.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Улетку 1996 года Фармер атрымала заказ на стварэнне двух маштабных карцін для здымачнай пляцоўкі фільма «Лепш не бывае».<ref name=":9">{{Cite news|last1=Ellison|first1=Sarah|url=https://www.washingtonpost.com/business/economy/epstein-accuser-holds-victorias-secret-billionaire-responsible-as-he-keeps-his-distance/2019/10/05/1b6baf6c-d0d3-11e9-b29b-a528dc82154a_story.html|title=Epstein accuser holds Victoria's Secret billionaire responsible, as he keeps his distance|date=October 5, 2019|newspaper=Washington Post|access-date=February 11, 2020|last2=O'Connell|first2=Jonathan}}</ref> У 2006 годзе ўдзельнічала ў выставе «Забяры дадому аголеную натуру» ў Нью-Ёркскай акадэміі мастацтваў.<ref>{{Cite web |date=2006 |title=New York Academy of Art |url=http://www.nyaa.edu/THaN06.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070829180204/http://www.nyaa.edu/THaN06.html |archive-date=2007-08-29 |access-date=2026-04-06 |website=www.nyaa.edu}}</ref> У канцы 2019 года Фармер аднавіла стварэнне твораў мастацтва пасля больш чым дваццацігадовага перапынку ў сваёй мастацкай дзейнасці.<ref name=":10" /> Яна пачала працаваць над серыяй карцін і пастэльных малюнкаў пад назвай «Праект тых, хто выжыў» (The Survivors Project), якая складаецца з асобных партрэтаў вядомых ахвяр Эпштэйна.<ref name=":0" /><ref name=":13" /> У 2020 годзе напісала палатно «Сеткі» (The Setiles), прысвечанае злоўжыванням Эпштэйна. Мастачка выявіла саўдзельнікаў міліардэра забойцамі, а адвакатаў ахвяр — [[херувім]]амі<ref name=":13">{{Cite news|last=Briquelet|first=Kate|date=2020-05-17|title=Epstein Victim Is Painting His Enablers as Murderous Lizard People|work=The Daily Beast|url=https://www.thedailybeast.com/epstein-victim-is-painting-his-enablers-like-ghislaine-maxwell-and-alan-dershowitz-as-murderous-lizard-people|access-date=2020-06-15}}</ref>. == Сям’я == Бацькі — Фрэнк Фармер і Джаніс Суэйн. Ёсць два малодшыя браты і дзве малодшыя сястры.<ref name=":1">{{Cite news|last=Baker|first=Mike|url=https://www.nytimes.com/2019/08/26/us/epstein-farmer-sisters-maxwell.html|title=The Sisters Who First Tried to Take Down Jeffrey Epstein|date=2019-08-26|work=The New York Times|access-date=2020-02-11|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.courier-journal.com/story/news/crime/2019/07/10/jeffrey-epstein-sex-trafficking-allegations-kentuckian-claims-assault/1673236001/|title=21 years before #MeToo, a Kentucky native says Jeffrey Epstein sexually assaulted her|last=Ladd|first=Sarah|date=July 10, 2019|website=The Courier-Journal|access-date=2020-02-11}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://lawandcrime.com/high-profile/jeffrey-epstein-accuser-when-donald-trump-eyed-me-epstein-remarked-shes-not-for-you|title=Jeffrey Epstein Accuser: When Donald Trump Eyed Me, Epstein Remarked 'She's Not for You'|last=Lambe|first=Jerry|date=August 26, 2019|website=lawandcrime.com|access-date=2020-02-11}}</ref> == Крыніцы== {{Крыніцы}} {{Справа Эпштэйна}} {{ВС}} [[Катэгорыя:Джэфры Эпштэйн]] [[Катэгорыя:Мастакі ЗША]] [[Катэгорыя:Жанчыны-мастакі]] hc3csfxdj1wml0s7a7okky00kysmkop Юрый Юр’евіч Гарбачоў 0 806005 5135182 5125261 2026-05-03T07:28:45Z DobryBrat 5701 арфаграфія, стыль, катэгорыі 5135182 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Гарбачоў}} {{Пісьменнік}} '''Юрый Юр’евіч Гарбачоў''', вядомы пад псеўданімам '''Юрась Нераток''' ({{ВД-Прэамбула}}) — беларускі [[пісьменнік]]. Сябра [[Беларускі саюз архітэктараў|Беларускага саюза архітэктараў]], [[Саюз пісьменнікаў Беларусі|Саюза пісьменнікаў Беларусі]], [[Саюз расійскіх пісьменнікаў|Саюза расійскіх пісьменнікаў]], Міжнароднага Саюза пісьменнікаў «Новый современник». == Біяграфія == Нарадзіўся 19 верасня 1961 года ў вёсцы [[Баяры (Мастоўскі сельсавет)|Баяры]] [[Мастоўскі раён|Мастоўскага раёна]] ў сям’і настаўнікаў-філолагаў. Дзяцінства правёў у вёсцы [[Хадакі (Івацэвіцкі раён)|Хадакі]] [[Івацэвіцкі раён|Івацэвіцкага раёна]]. У 1983 годзе скончыў [[Беларускі політэхнічны інстытут]]. Працаваў канструктарам на [[Мінскі аўтазавод|Мінскім аўтазаводзе]], у [[НВА «Цэнтр»]], галоўным канструктарам СТДА «Вентура», ТАА «Градзіс», загадчыкам сектара праектавання электрамеханічных кампанентаў [[Аб’яднаны інстытут машынабудавання Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі|Аб’яднанага інстытута машынабудавання Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]]<ref>[http://www.zhyvica.ru/main/7869-svetlaja-pamjat.html Светлая память...]</ref>. Быў сябрам Беларускага саюза архітэктараў. Друкаваўся ў шматлікіх газетах і часопісах, калектыўных зборніках і альманахах. Аўтар кніг вершаў «Фотаальбом» (2003) і «Споведзь струны» і кніг прозы «Закуцце» (2007) і «Непатрэбныя людзі» (2019). Аўтар і ўкладальнік калектыўнай электроннай паэмы «Буслан і Жамбіла» (2012). Суаўтар (сумесна з [[Ірына Карнавухава|Ірынай Карнавухавай]] і [[Марына Шапавалава|Марынай Шапавалавай]]) паэтычнага трыялогу «Заблытаўся сярод навін» (2017). Шмат пісаў таксама па-руску — пад псеўданімам ''Юрый Юлаў''. Быў сябрам [[Саюз пісьменнікаў Беларусі|Саюза пісьменьнікаў Беларусі]], сябрам-заснавальнікам народнага клубу паэтаў і кампазітараў «Жывіца». Акрамя літаратурнай творчасці, быў вядомы і як [[бард]]. Памёр 10 красаіка 2026 года ў Мінску. == Творы == === Па-беларуску === * 2003 — «Фотаальбом» * 2007 — «Споведзь струны» * 2007 — «Закуцьце» * 2012 — «Буслан і Жамбіла» — калектыўная электронная паэма * 2017 — «Заблытаўся сярод навін» — паэтычны трыялёг сумесна з [[Ірына Карнавухава|Ірынай Карнавухавай]] і Марынай Шапавалавай * 2019 — «Непатрэбныя людзі» === Па-руску === * 1999 — «Пьяный материк» * 1999 — «Экспедитор» * 2000 — «Монодия», зборнік вершаў * 2001 — «Сон-дежавю», зборнік вершаў * 2002 — «Абстрактно о конкретном», зборнік баек * 2012 — «Мужская интеллектуальная фантазия» сэрыя з 4 кніг: ** «Мутант», ** «Фермер», ** «Терапия», ** «По дороге на пикник» * 2018 — «Квингента классики и дискотека века» трохмодульная музычная анталёгія (кнігі і дыскі) * 2020 — «Эбола хуаньская: онлайн экспромпроект», паэма * 2021 — «Шахматы, которых не было, шахматистам, которые будут всегда» * 2025 — «Стежка в минулое» == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{ізаляваны артыкул|date=2026-04-13}} {{DEFAULTSORT:Гарбачоў Юрый Юр’евіч}} [[Катэгорыя:Паэты Беларусі]] tw0srec3s5rhw701v5khjr1cjj3iuvq 5135184 5135182 2026-05-03T07:34:00Z DobryBrat 5701 арфаграфія, стыль 5135184 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Гарбачоў}} {{Пісьменнік}} '''Юрый Юр’евіч Гарбачоў''', вядомы пад псеўданімам '''Юрась Нераток''' ({{ВД-Прэамбула}}) — беларускі [[пісьменнік]]. Сябра [[Беларускі саюз архітэктараў|Беларускага саюза архітэктараў]], [[Саюз пісьменнікаў Беларусі|Саюза пісьменнікаў Беларусі]], [[Саюз расійскіх пісьменнікаў|Саюза расійскіх пісьменнікаў]], Міжнароднага саюза пісьменнікаў «Новый современник». == Біяграфія == Нарадзіўся 19 верасня 1961 года ў вёсцы [[Баяры (Мастоўскі сельсавет)|Баяры]] [[Мастоўскі раён|Мастоўскага раёна]] ў сям’і настаўнікаў-філолагаў. Дзяцінства правёў у вёсцы [[Хадакі (Івацэвіцкі раён)|Хадакі]] [[Івацэвіцкі раён|Івацэвіцкага раёна]]. У 1983 годзе скончыў [[Беларускі політэхнічны інстытут]]. Працаваў канструктарам на [[Мінскі аўтазавод|Мінскім аўтазаводзе]], у [[НВА «Цэнтр»]], галоўным канструктарам СТДА «Вентура», ТАА «Градзіс», загадчыкам сектара праектавання электрамеханічных кампанентаў [[Аб’яднаны інстытут машынабудавання Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі|Аб’яднанага інстытута машынабудавання Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]]<ref>[http://www.zhyvica.ru/main/7869-svetlaja-pamjat.html Светлая память...]</ref>. Быў сябрам Беларускага саюза архітэктараў. Друкаваўся ў шматлікіх газетах і часопісах, калектыўных зборніках і альманахах. Аўтар кніг вершаў «Фотаальбом» (2003), «Споведзь струны», кніг прозы «Закуцце» (2007), «Непатрэбныя людзі» (2019). Аўтар і ўкладальнік калектыўнай электроннай паэмы «Буслан і Жамбіла» (2012). Суаўтар (сумесна з [[Ірына Карнавухава|Ірынай Карнавухавай]] і [[Марына Шапавалава|Марынай Шапавалавай]]) паэтычнага трыялогу «Заблытаўся сярод навін» (2017). Шмат пісаў таксама па-руску — пад псеўданімам ''Юрый Юлаў''. Быў сябрам [[Саюз пісьменнікаў Беларусі|Саюза пісьменьнікаў Беларусі]], сябрам-заснавальнікам народнага клубу паэтаў і кампазітараў «Жывіца». Акрамя літаратурнай творчасці, быў вядомы як [[бард]]. Памёр 10 красаіка 2026 года ў Мінску. == Творы == === Па-беларуску === * 2003 — «Фотаальбом» * 2007 — «Споведзь струны» * 2007 — «Закуцьце» * 2012 — «Буслан і Жамбіла» — калектыўная электронная паэма * 2017 — «Заблытаўся сярод навін» — паэтычны трыялёг сумесна з [[Ірына Карнавухава|Ірынай Карнавухавай]] і Марынай Шапавалавай * 2019 — «Непатрэбныя людзі» === Па-руску === * 1999 — «Пьяный материк» * 1999 — «Экспедитор» * 2000 — «Монодия», зборнік вершаў * 2001 — «Сон-дежавю», зборнік вершаў * 2002 — «Абстрактно о конкретном», зборнік баек * 2012 — «Мужская интеллектуальная фантазия» сэрыя з 4 кніг: ** «Мутант», ** «Фермер», ** «Терапия», ** «По дороге на пикник» * 2018 — «Квингента классики и дискотека века» трохмодульная музычная анталёгія (кнігі і дыскі) * 2020 — «Эбола хуаньская: онлайн экспромпроект», паэма * 2021 — «Шахматы, которых не было, шахматистам, которые будут всегда» * 2025 — «Стежка в минулое» == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{ізаляваны артыкул|date=2026-04-13}} {{DEFAULTSORT:Гарбачоў Юрый Юр’евіч}} [[Катэгорыя:Паэты Беларусі]] jswz82kopc4w2eodvb68xgtzfmdudhe А. Грот-Спасоўскі 0 806292 5135247 5126191 2026-05-03T09:37:30Z Xqbot 3088 Бот: Выпраўленьне падвойнага перанакіраваньня → [[Аляксандр Грот-Спасоўскі]] 5135247 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Аляксандр Грот-Спасоўскі]] 7saavfan93h7f55w5f5xq22szc3bm5a Аляксандр Грот-Спасоўскі 0 806295 5135218 5126743 2026-05-03T08:37:47Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Чаховіч Уладзіслаў перайменаваў старонку [[Aлякcaндp Грот-Спасоўскі]] у [[Аляксандр Грот-Спасоўскі]] па-над перасылкай: лацінская літара 5126743 wikitext text/x-wiki {{Пісьменнік}} '''Aлякcaндp Грот-Спасоўскі''' ({{lang-pl|Aleksander Grott-Spasowski}}; {{ВД-Прэамбула}}) — польскі паэт-рамантык. У 1828—29 гады жыў у [[Магілёў|Магілёве]]. Друкаваўся ў часопісе «[[Dziennik Wileński]]» («Віленскі дзённік»). Выдаў у [[Вільня|Вільні]] зборнік «Паэзія» (т. 1—2, 1840). У прадмове да яго пісаў, што рамана «мода» патрабуе «простанародных песенек», створаных на ўзор «уяўна літоўскіх (г.зн. беларускіх) дудароў і ўкраінскіх лірнікаў», заклікаў пісаць «сваім, народным стылем у прыватнасцях, а прама нацыянальным у цэлым». Большасць балад і вершаваных апавяданняў зборніка («Апошняе паляванне», «Святое возера», «Панцырны», «Скруха») мае падзагаловак «З беларускіх паданняў» і канкрэтна ўказанае месца, дзе іх расказалі аўтару (Магілёў, яго ваколіцы). Некаторыя яго творы (балада «Апошняе паляванне») антыпрыгонніцкай накіраванасці. Адначасова ідэалізаваў жыццё беларускіх сялян, іх адносіны з панам («Песня жнеек»). У зборніку адчуваецца ўплыў [[А. Міцкевіч]]а, ёсць творы з украінскай, рускай, літоўскай і латышскай тэматыкай. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БЭ|15|Спасоўскі-Грот|[[А. В. Мальдзіс]]}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Грот-Спасоўскі}} [[Катэгорыя:Паэты Беларусі]] knt4b6mohu4jdjlresl3qqkhtukqgt4 Уладзімір Сяргеевіч Экнадыёсаў 0 806350 5135260 5127442 2026-05-03T10:38:32Z DobryBrat 5701 стыль, пунктуацыя, удакладненне, дапаўненне 5135260 wikitext text/x-wiki {{Асоба}} '''Уладзімір Сяргеевіч Экнадыёсаў''' ({{ВД-Прэамбула}}) — беларускі артыст оперы (лірыка-драматычны тэнар). [[Народны артыст Беларусі]] (1990). == Біяграфія == Нарадзіўся 8 мая 1947 года ў в. Аляксееўка Курганскага раёна [[Растоўская вобласць|Растоўскай вобласці]] [[РСФСР]]. У 1973 годзе скончыў [[Уральская кансерваторыя імя М. П. Мусаргскага|Уральскую кансерваторыю]] ў [[Свярдлоўск]]у. З 1972 года — артыст [[Свярдлоўскі тэатр драмы|Свярдлоўскага тэатра драмы]] і [[Краснаярскі музычны тэатр|Краснаярскага дзяржаўнага тэатра музычнай камедыі]]. У 1978—1995 гадах — саліст [[Нацыянальны акадэмічны Вялікі тэатр оперы і балета|Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі]]. Памёр 13 красавіка 2026 года<ref>[https://www.sb.by/articles/ushel-iz-zhizni-narodnyy-artist-bssr-vladimir-eknadiosov.html Ушел из жизни народный артист БССР Владимир Экнадиосов]</ref>. == Творчасць == Для творчасці характэрны эмацыянальнасць, рамантычны тэмперамент, арганічнасць сцэнічнай інтэрпрэтацыі, спалучэнне вакальнага і акцёрскага майстэрства. === Партыі === * Раман («Сівая легенда» [[Дзмітрый Браніслававіч Смольскі|Дз. Смольскага]]) * Ціханаў * Кудраўцаў («Сцежкаю жыцця» [[Г. Вагнер]]а) * Джардана Бруна (аднайменная опера [[С. Картэс]]а) * Дубатоўк («Дзікае паляванне караля Стаха» [[У. Солтан]]а) * Войшалк—Васіль («Князь Наваградскі» [[Андрэй Васілевіч Бандарэнка|А. Бандарэнкі]]) * П’ер Бязухаў («Вайна і мір» [[Сяргей Сяргеевіч Пракоф’еў|С. Пракоф’ева]]) * Герман («Пікавая дама» П. Чайкоўскага) * Ленскі («Яўген Анегін» П. Чайкоўскага) * Вадэмон («Іаланта» П. Чайкоўскага) * Гофман («Казкі Гофмана» Ж. Афенбаха) * Дон Карлас («Дон Карлас» Дж. Вердзі) * Радамес («Аіда» Дж. Вердзі) * Альфрэд («Травіята» Дж. Вердзі) * Манрыка («Трубадур» Дж. Вердзі) * Герцаг («Рыгалета» Дж. Вердзі) * граф Альмавіва («Севільскі цырульнік» Дж. Расіні) * Фауст («Фауст» Ш. Гуно) * Эрнеста («Дон Паскуале» Г. Даніцэці) * Самазванец («Барыс Гадуноў» М. Мусаргскага) * Сабінін («Іван Сусанін» М. Глінкі) * Сяргей («Лэдзі Макбет Мцэнскага павета» Дз. Шастаковіча) == Узнагароды == * Лаўрэат 8-га Усесаюзнага конкурсу вакалістаў імя М. Глінкі (1977) * Заслужаны артыст Беларускай ССР * [[Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь]] (1990) * Народны артыст Беларусі (1990). == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|18-1|Экнадыёсаў Уладзімір Сяргеевіч|Глушакоў І. В.|70|І. В. Глушакоў}} == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{ізаляваны артыкул|date=2026-04-17}} {{DEFAULTSORT:Экнадыёсаў Уладзімір Сяргеевіч}} [[Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Постаці Вялікага тэатра оперы і балета Рэспублікі Беларусь]] [[Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларусі]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Уральскай кансерваторыі]] cy75dqvvsek9554pcmtu5nil43md809 Самурай Джэк 0 806372 5134919 5134661 2026-05-02T12:02:55Z Feeleman 163471 афармленне 5134919 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэнні|Самурай Джэк (персанаж)}} {{Тэлесерыял | арыгінальная_назва = {{lang-en|Samurai Jack}} | выява = Постар Самурай Джэк.jpg | выканаўчы_прадзюсар = [[Гендзі Тартакоўскі]]<br />[[Майк Лаза]]<br />[[Лінда Сіменскі]]<br />[[Браян А. Мілер]]<br />Джэніфер Пэлфры<br />[[Роб Сорчэр]]<br />[[Кіт Крофард]] | прадзюсар = [[Гендзі Тартакоўскі]] }} '''«Самурай Джэк»''' ''([[Англійская мова|англ]].: Samurai Jack)'' — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|амерыканскі]] [[Анімацыйнае кіно|анімацыйны]] [[Навуковая фантастыка ў кіно|навукова-фантастычны]] [[Прыгодніцкі фільм|прыгодніцкі]] [[тэлесерыял]] у жанры [[Баявік (кінажанр)|баявік]], створаны {{Не перакладзена 5|Гендзі Тартакоўскі|Гендзі Тартакоўскім|4=Genndy Tartakovsky}} для [[Тэлевізійны канал|тэлеканала]] [[Cartoon Network]]. «Самурай Джэк'''»''' быў задуманы Гендзі пасля завяршэння працы над сваім першым мультсерыялам — «{{Не перакладзена 5|Dexter's Laboratory|Лабараторыя Дэкстэра|4=Dexter's Laboratory}}», прэм’ера якога адбылася ў 1996 годзе. Пры стварэнні мульціка ён натхняўся тэлевізійнай [[Драма (кіно і тэлебачанне)|драмай]] «{{Не перакладзена 5|Кунг-фу (тэлесерыял)|Кунг-фу|4=Kung Fu (1972 TV series)}}» 1972 года з {{Не перакладзена 5|Дэвід Керадзін|Дэвідам Керадзінам|4=David Carradine}} у галоўнай ролі, а таксама [[Гісторыя|гістарычнай]] [[самурай]]скай [[Японская культура|культурай Японіі]] і серыяй [[Комікс|коміксаў]] «{{Не перакладзена 5|Ронін|Ронін|4=Ronin (DC Comics)}}» [[Фрэнк Мілер|Фрэнка Мілера]]. == Сюжэт == {{Blockquote|text=«Даўным-даўно, у далёкім краі, я — Аку, Шматаблічны Валадар Цемрадзі — выпусціў на волю невыказнае зло. Але самурай-недарэка, узброены чароўным мячом, кінуў мне выклік. Перш чым апошні ўдар быў нанесены, я змог адкрыць партал часу і закінуць яго ў будучыню, дзе маё зло стала законам. Цяпер гэты дурань шукае як вярнуцца назад і змяніць будучыню, што належыць мне, Аку!»}} Расказваецца гісторыя пра [[Самурай Джэк (персанаж)|безыменнага маладога прынца]] з уладанняў[[Гісторыя Японіі|феадальнай Японіі]], бацька якога, [[імператар]], атрымаў магічную [[Катана|катану]] ад трох [[Манах|манахаў]], што надзеленыя містычным дарам, дзеля барацьбы супраць шматаблічнага [[дэман]]а Аку. Пасля паражэння і зняволення праз восем гадоў Аку быў вызвалены<ref>{{Cite episode|title=C|series=Samurai Jack|network=[[Cartoon Network]]|time=7 minutes}}</ref>, захапіў краіну і ўзяў імператара ў закладнікі, але маці паспела адправіць прынца падарожнічаць<ref name="ep1">{{cite episode|title=Пачатак|episode-link=|series=Самурай Джэк|series-link=Самурай Джэк|credits=Гендзі Тартакоўскі (рэжысёр)|network=[[Cartoon Network]]|station=|airdate=10 жніўня 2001|season=1|series-number=|number=1|minutes=}}</ref>, каб ён мог трэніравацца па ўсім свеце і вярнуцца з чароўным мячом для супрацьстаяння Аку. Стаўшы [[Самурай|самураем]], [[прынц]] сутыкнуўся са злым шматаблічным чарадзеям і амаль зніштожыў яго, але перш чым воін паспеў нанесці апошні ўдар, дэман адкрыў партал [[час]]у і закінуў яго ў далёкую будучыню, чакаючы, што там ён зможа справіцца з ваяром<ref name="ep1" />. Эпоха, у якую трапляе самурай, — гэта {{Не перакладзена 5|Рэтрафутурызм|рэтрафутурыстычная|4=Retrofuturism}} [[антыўтопія]], дзе зло Аку стала законам. Першыя людзі, якіх сустракае самурай, называюць яго Джэкам у якасці слэнгавага звароту, і прынц прымае яго як уласнае імя<ref>{{cite episode|title=Самурай па імені Джэк|episode-link=|series=Самурай Джэк|series-link=Самурай Джэк|credits=Гендзі Тартакоўскі (рэжысёр)|network=[[Cartoon Network]]|station=|airdate=10 жніўня 2001|season=1|series-number=|number=2|minutes=}}</ref>. Сапраўднае ж ніколі не раскрываецца. У сваіх прыгодах Джэк мае пры сабе толькі [[кімано]], {{Не перакладзена 5|Гета (сандалі)|гета|4=Geta (footwear)}} і меч<ref name=":1">{{cite episode|title=Першы бой|episode-link=|series=Самурай Джэк|series-link=Самурай Джэк|credits=Гендзі Тартакоўскі (рэжысёр)|network=[[Cartoon Network]]|station=|airdate=10 жніўня 2001|season=1|series-number=|number=3|minutes=}}</ref>. == Спіс эпізодаў == {{main|{{Не перакладзена 5|Спіс эпізодаў мультсерыяла «Самурай Джэк»|Спіс эпізодаў мультсерыяла «Самурай Джэк»||List of Samurai Jack episodes}}}} {{Series overview <!-- Season 1 -->|color1=#8FA8AC|link1=<includeonly>List_of_Samurai_Jack_episodes</includeonly>#Season 1 (2001)|episodes1=13|start1={{Start date|2001|08|10}}|end1={{End date|2001|12|3}}|network1=[[Cartoon Network]] <!-- Season 2 -->|color2=#791201|link2=<includeonly>List_of_Samurai_Jack_episodes</includeonly>#Season 2 (2002)|episodes2=13|start2={{Start date|2002|3|1}}|end2={{End date|2002|10|11}} <!-- Season 3 -->|color3=#88A69A|link3=<includeonly>List_of_Samurai_Jack_episodes</includeonly>#Season 3 (2002–03)|episodes3=13|start3={{Start date|2002|10|18}}|end3={{End date|2003|8|26}} <!-- Season 4 -->|color4=#B19357|link4=<includeonly>List_of_Samurai_Jack_episodes</includeonly>#Season 4 (2003–04)|episodes4=13|start4={{Start date|2003|6|14}}|end4={{End date|2004|9|25}} <!-- Season 5 -->|color5=#414e56|link5=<includeonly>List_of_Samurai_Jack_episodes</includeonly>#Season 5 (2017)|episodes5=10|start5={{Start date|2017|3|11}}|end5={{End date|2017|5|20}}|network5=[[Adult Swim]]|network2=[[Cartoon Network]]|network3=[[Cartoon Network]]|network4=[[Cartoon Network]]}} == Зноскі == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [https://www.adultswim.com/videos/samurai-jack Афіцыйны сайт] * {{Imdb title}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Мультсерыялы 2001 года]] [[Катэгорыя:Праграмы тэлеканала Cartoon Network]] [[Катэгорыя:Мультсерыялы ЗША]] [[Катэгорыя:Тэлесерыялы на англійскай мове]] 26zms0nsalc6lylngvurak515jp4cgn 5134920 5134919 2026-05-02T12:04:10Z Feeleman 163471 стыль 5134920 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэнні|Самурай Джэк (персанаж)}} {{Тэлесерыял | арыгінальная_назва = {{lang-en|Samurai Jack}} | выява = Постар Самурай Джэк.jpg | выканаўчы_прадзюсар = [[Гендзі Тартакоўскі]]<br />[[Майк Лаза]]<br />[[Лінда Сіменскі]]<br />[[Браян А. Мілер]]<br />Джэніфер Пэлфры<br />[[Роб Сорчэр]]<br />[[Кіт Крофард]] | прадзюсар = [[Гендзі Тартакоўскі]] }} '''«Самурай Джэк»''' ''([[Англійская мова|англ]].: Samurai Jack)'' — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|амерыканскі]] [[Анімацыйнае кіно|анімацыйны]] [[Навуковая фантастыка ў кіно|навукова-фантастычны]] [[Прыгодніцкі фільм|прыгодніцкі]] [[тэлесерыял]] у жанры [[Баявік (кінажанр)|баявік]], створаны {{Не перакладзена 5|Гендзі Тартакоўскі|Гендзі Тартакоўскім|4=Genndy Tartakovsky}} для [[Тэлевізійны канал|тэлеканала]] [[Cartoon Network]]. «Самурай Джэк'''»''' быў задуманы Гендзі пасля завяршэння працы над сваім першым мультсерыялам — «{{Не перакладзена 5|Dexter's Laboratory|Лабараторыя Дэкстэра|4=Dexter's Laboratory}}», прэм’ера якога адбылася ў 1996 годзе. Пры стварэнні мульціка ён натхняўся тэлевізійнай [[Драма (кіно і тэлебачанне)|драмай]] «{{Не перакладзена 5|Кунг-фу (тэлесерыял)|Кунг-фу|4=Kung Fu (1972 TV series)}}» 1972 года з {{Не перакладзена 5|Дэвід Керадзін|Дэвідам Керадзінам|4=David Carradine}} у галоўнай ролі, а таксама [[Гісторыя|гістарычнай]] [[самурай]]скай [[Японская культура|культурай Японіі]] і серыяй [[Комікс|коміксаў]] «{{Не перакладзена 5|Ронін|Ронін|4=Ronin (DC Comics)}}» [[Фрэнк Мілер|Фрэнка Мілера]]. == Сюжэт == {{Blockquote|text=«Даўным-даўно, у далёкім краі, я — Аку, Шматаблічны Валадар Цемрадзі — выпусціў на волю невыказнае зло. Але самурай-недарэка, узброены чароўным мячом, кінуў мне выклік. Перш чым апошні ўдар быў нанесены, я змог адкрыць партал часу і закінуць яго ў будучыню, дзе маё зло стала законам. Цяпер гэты дурань шукае як вярнуцца назад і змяніць будучыню, што належыць мне, Аку!»}} Расказваецца гісторыя пра [[Самурай Джэк (персанаж)|безыменнага маладога прынца]] з уладанняў[[Гісторыя Японіі|феадальнай Японіі]], бацька якога, [[імператар]], атрымаў магічную [[Катана|катану]] ад трох [[Манах|манахаў]], што надзеленыя містычным дарам, дзеля барацьбы супраць шматаблічнага [[дэман]]а Аку. Пасля паражэння і зняволення праз восем гадоў Аку быў вызвалены<ref>{{Cite episode|title=C|series=Samurai Jack|network=[[Cartoon Network]]|time=7 minutes}}</ref>, захапіў краіну і ўзяў імператара ў закладнікі, але маці паспела адправіць прынца падарожнічаць<ref name="ep1">{{cite episode|title=Пачатак|episode-link=|series=Самурай Джэк|series-link=Самурай Джэк|credits=Гендзі Тартакоўскі (рэжысёр)|network=[[Cartoon Network]]|station=|airdate=10 жніўня 2001|season=1|series-number=|number=1|minutes=}}</ref>, каб ён мог трэніравацца па ўсім свеце і вярнуцца з чароўным мячом для супрацьстаяння Аку. Стаўшы [[Самурай|самураем]], [[прынц]] сутыкнуўся са злым шматаблічным чарадзеям і амаль зніштожыў яго, але перш чым воін паспеў нанесці апошні ўдар, дэман адкрыў партал [[час]]у і закінуў яго ў далёкую будучыню, чакаючы, што там ён зможа справіцца з ваяром<ref name="ep1" />. Эпоха, у якую трапляе самурай, — гэта {{Не перакладзена 5|Рэтрафутурызм|рэтрафутурыстычная|4=Retrofuturism}} [[антыўтопія]], дзе зло Аку стала законам. Першыя людзі, якіх сустракае самурай, называюць яго Джэкам у якасці слэнгавага звароту, і прынц прымае яго як уласнае імя<ref>{{cite episode|title=Самурай па імені Джэк|episode-link=|series=Самурай Джэк|series-link=Самурай Джэк|credits=Гендзі Тартакоўскі (рэжысёр)|network=[[Cartoon Network]]|station=|airdate=10 жніўня 2001|season=1|series-number=|number=2|minutes=}}</ref>. Сапраўднае ж ніколі не раскрываецца. У сваіх прыгодах [[Самурай Джэк (персанаж)|Джэк]] мае пры сабе толькі [[кімано]], {{Не перакладзена 5|Гета (сандалі)|гета|4=Geta (footwear)}} і меч<ref name=":1">{{cite episode|title=Першы бой|episode-link=|series=Самурай Джэк|series-link=Самурай Джэк|credits=Гендзі Тартакоўскі (рэжысёр)|network=[[Cartoon Network]]|station=|airdate=10 жніўня 2001|season=1|series-number=|number=3|minutes=}}</ref>. == Спіс эпізодаў == {{main|{{Не перакладзена 5|Спіс эпізодаў мультсерыяла «Самурай Джэк»|Спіс эпізодаў мультсерыяла «Самурай Джэк»||List of Samurai Jack episodes}}}} {{Series overview <!-- Season 1 -->|color1=#8FA8AC|link1=<includeonly>List_of_Samurai_Jack_episodes</includeonly>#Season 1 (2001)|episodes1=13|start1={{Start date|2001|08|10}}|end1={{End date|2001|12|3}}|network1=[[Cartoon Network]] <!-- Season 2 -->|color2=#791201|link2=<includeonly>List_of_Samurai_Jack_episodes</includeonly>#Season 2 (2002)|episodes2=13|start2={{Start date|2002|3|1}}|end2={{End date|2002|10|11}} <!-- Season 3 -->|color3=#88A69A|link3=<includeonly>List_of_Samurai_Jack_episodes</includeonly>#Season 3 (2002–03)|episodes3=13|start3={{Start date|2002|10|18}}|end3={{End date|2003|8|26}} <!-- Season 4 -->|color4=#B19357|link4=<includeonly>List_of_Samurai_Jack_episodes</includeonly>#Season 4 (2003–04)|episodes4=13|start4={{Start date|2003|6|14}}|end4={{End date|2004|9|25}} <!-- Season 5 -->|color5=#414e56|link5=<includeonly>List_of_Samurai_Jack_episodes</includeonly>#Season 5 (2017)|episodes5=10|start5={{Start date|2017|3|11}}|end5={{End date|2017|5|20}}|network5=[[Adult Swim]]|network2=[[Cartoon Network]]|network3=[[Cartoon Network]]|network4=[[Cartoon Network]]}} == Зноскі == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [https://www.adultswim.com/videos/samurai-jack Афіцыйны сайт] * {{Imdb title}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Мультсерыялы 2001 года]] [[Катэгорыя:Праграмы тэлеканала Cartoon Network]] [[Катэгорыя:Мультсерыялы ЗША]] [[Катэгорыя:Тэлесерыялы на англійскай мове]] 12oiwhmxp9d47u1xq3trpp96cbv3e9y Ранча Зора 0 806548 5135283 5129180 2026-05-03T11:34:57Z DBatura 73587 /* Ва ўласнасці Эпштэйна */ 5135283 wikitext text/x-wiki {{Універсальная картка}} '''Ранча Зора''' ({{lang-en|Zorro Ranch}}), перайменаванае ў '''ранча дэ Сан-Рафаэль''' ({{lang-en|Rancho de San Rafael}}) — ранча, размешчанае недалёка ад [[Стэнлі (Нью+Мексіка)|Стэнлі]], [[штат Нью-Мексіка]], [[ЗША]], прыблізна за 48 км на поўдзень ад [[Санта-Фэ]]. З 1993 года і да [[Смерць Джэфры Эпштэйна|сваёй смерці ў 2019 годзе]] нерухомасцю валодаў фінансіст [[Джэфры Эпштэйн]], вядомы [[Файлы Эпштэйна|скандалам вакол сексуальнай эксплуатацыі непаўналетніх]]. == Апісанне== Размешчана ў высакагорнай пустыні цэнтральнай частцы Нью-Мексіка на поўнач ад басейна ракі Эстансія. Займае больш за 7600 акраў (31 км²)<ref name="CBS2019CM" />. Ранча ўключае ў сябе верталётную пляцоўку, вялікі трохпавярховы галоўны дом, басейн, пажарную частку, офісы, бярвеністы дом і гасцявыя дамы<ref name="CBS2019CM">{{cite web |access-date=2025-03-10 |archive-date=22 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190822114656/https://www.cbsnews.com/news/jeffrey-epstein-new-mexico-ranch-official-says-there-is-a-story-to-be-told-in-new-mexico/ |language=en-US |title=As focus turns to Jeffrey Epstein's ranch, official says: "There is a story to be told in New Mexico" |url=https://cbsnews.com/news/jeffrey-epstein-new-mexico-ranch-official-says-there-is-a-story-to-be-told-in-new-mexico |url-status=live |work=[[CBS News]]}}</ref>. Галоўны асабняк быў пабудаваны ў стылі асьенды з плошчай 28 636 квадратных футаў (2660 м²)<ref>{{cite web |title= Sketch and Property Description |url=https://assessor.santafecountynm.gov/map_retired.php?searchType=ParcelNumber&searchValue=960002643}}</ref>. Праз тэрыторыю ранча праходзяць старадаўнія чыгуначныя шляхі<ref name="CBS2019CM" />. == Гісторыя == === Ва ўласнасці Эпштэйна=== У 1993 годзе за 12 мільёнаў долараў нерухомасць набыў фінансіст Джэфры Эпштэйн. Раней яна належыла экс-губернатару штата Брусы Кінгу. Новы ўласнік пабудаваў тут вялікі асабняк.<ref name="KRQE2024CS">{{cite news |access-date=27 December 2025 |date=4 January 2024 |first=Curtis |last=Segarra |publisher=[[KRQE]] News 13 |title=KRQE News obtains documents from New Mexico attorney general’s Epstein investigation |url=https://krqe.com/news/new-mexico/krqe-news-obtains-documents-from-new-mexico-attorney-generals-epstein-investigation |archive-date=January 13, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113010157/https://www.krqe.com/news/new-mexico/krqe-news-obtains-documents-from-new-mexico-attorney-generals-epstein-investigation/ |url-status=live}}</ref><ref name="AP2023">{{cite web |access-date=2025-03-10 |archive-date=27 Aug 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230827143852/https://apnews.com/article/epstein-new-mexico-ranch-sold-e64177937232cecad4901531730ec748 |date=2023-08-23 |language=en |title=Jeffrey Epstein's New Mexico ranch is sold for an undisclosed price to a newly registered company |url=https://apnews.com/article/epstein-new-mexico-ranch-sold-e64177937232cecad4901531730ec748 |url-status=live |website=[[Associated Press]]}}</ref> Эпштэйн таксама зарэгістраваў для ранча таўро, якое складаецца са злучаных літар J і E.<ref name="NMLB2020">{{cite web |publisher=[[New Mexico Livestock Board]] |title=S4654 | url=https://nmlbonline.com/brandsearch |access-date=December 26, 2025 |archive-date=February 2, 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250202164431/https://www.nmlbonline.com/brandsearch |url-status=live}}</ref> Зора кіравалася новазеландскай парай Карэн і Брайсам Горданамі. На ім некалькі разоў на год праводзіліся вялікія вечарынкі, дзе ладзілі секс-вечарынкі і вербавалі мясцовых танцорак. Пазней пара знікла, баючыся за сваё жыццё.<ref name="Blick2020">{{cite web |access-date=2025-03-10 |archive-date=19 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210619223439/https://blick.ch/ausland/ehemalige-angestellte-fuerchten-um-ihr-leben-das-geschah-in-epsteins-abgelegener-zorro-sex-ranch-in-new-mexico-id16023846.html| date=2020-08-03 |language=de-CH |title=Das geschah in Epstein's Sex-Ranch in New Mexico |url=https://blick.ch/ausland/ehemalige-angestellte-fuerchten-um-ihr-leben-das-geschah-in-epsteins-abgelegener-zorro-sex-ranch-in-new-mexico-id16023846.html |url-status=live |website=[[Blick]]}}</ref> Мерапрыемствы ў асабняку наведвалі розныя вядомыя асобы, у тым ліку [[Эндру Маўнтбэтэн-Віндзар]]<ref name="Blick2020">{{cite web |access-date=2025-03-10 |archive-date=19 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210619223439/https://blick.ch/ausland/ehemalige-angestellte-fuerchten-um-ihr-leben-das-geschah-in-epsteins-abgelegener-zorro-sex-ranch-in-new-mexico-id16023846.html| date=2020-08-03 |language=de-CH |title=Das geschah in Epstein's Sex-Ranch in New Mexico |url=https://blick.ch/ausland/ehemalige-angestellte-fuerchten-um-ihr-leben-das-geschah-in-epsteins-abgelegener-zorro-sex-ranch-in-new-mexico-id16023846.html |url-status=live |website=[[Blick]]}}</ref>, [[Біл Рычардсан]]<ref name="CBS2019CM" /> , [[Вудзі Ален]]<ref name="CBS2025">{{cite web |access-date=8 November 2025 |date=31 October 2025 |first1=Cara |first2=Daniel |first3=Graham |last1=Tabachnick |last2=Ruetenik |last3=Kates |publisher=CBS News |title=Jeffrey Epstein cultivated celebrity relationships for years. Many continued until his 2019 arrest for sex trafficking, documents show |url=https://cbsnews.com/news/jeffrey-epstein-celebrity-relationships-documents |website=[[CBS News]] |archive-date=December 19, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251219220237/https://www.cbsnews.com/news/jeffrey-epstein-celebrity-relationships-documents/ |url-status=live}}</ref>. Апроч таго, яно фігуравала ў скандале з сексуальнай эксплуатацыяй непаўналетніх. Так, напрыклад, тут Эпштэйнам і яго памочніцай [[Гіслейн Максвел]] была згвалтавана Эні Фармер, сястра [[Марыя Фармер|Марыі Фармер]].<ref name="DN2025">{{cite news | date=2025-12-24 |publisher=[[Democracy Now!]] |quotation=But, you know, [...]<!--as I think you know and a lot of journalists know how this tragic story ends, which was that when, towards the closing of the piece,--> I had to go to Jeffrey Epstein and to Ghislaine Maxwell with the allegations of both Maria Farmer as to what had happened, and her younger sister Annie, who had said very clearly on the record that she had been taken to New Mexico for a weekend and had [...]<!--— AMY GOODMAN: To his estate there. VICKY WARD: Yes, and, you know, at the age of 16, and had--> to have a topless massage from Ghislaine Maxwell |title=“Heartbreaking”: Journalist Vicky Ward on New Epstein Files & Survivors’ Fight for Accountability |url=https://democracynow.org/2025/12/24/epstein_vicky_ward |access-date=December 26, 2025 |archive-date=December 26, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251226105002/democracynow.org/2025/12/24/epstein_vicky_ward |url-status=live}}</ref> У 2019 годзе [[Федэральнае бюро расследаванняў]] (ФБР) атрымала ордэры на ператрус аб'ектаў нерухомасці Эпштэйна, а менавіта [[Дом Герберта Н. Штрауса|асабняка на Манхэтэне]] і [[Літл-Сент-Джэймс|прыватнага вострава]], але рэйду на ранча так і не было.<ref name="CBS2019ML21">{{cite news |date=2019-08-21 |first=Mola |last1=Lenghi |publisher=CBS News |title=Epstein's New Mexico ranch still hasn't been raided by federal agents |url=https://cbsnews.com/news/jeffrey-epstein-news-ranch-new-mexico-still-has-not-been-raided-by-federal-agents-2019-08-21 |archive-date=January 10, 2026 |access-date=December 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260110173601/https://www.cbsnews.com/news/jeffrey-epstein-news-ranch-new-mexico-still-has-not-been-raided-by-federal-agents-2019-08-21/ |url-status=live}}</ref> === Ва ўласнасці Хафайнса=== Першы час пасля смерці Эпштэйна ранча заставалася ў асноўным нявыкарыстаным, пакуль у 2023 годзе не было прададзена кампаніі San Rafael Ranch LLC. У 2023 годзе ранча было набыта сям’ёй тэхаскага бізнесмена і палітыка Дона Хафайнса праз ТАА<ref>{{Cite web|access-date=2026-02-24|date=2026-02-15|title=Texas Republicans alarmed about comptroller candidate’s purchase of Epstein ranch|url=https://www.thecentersquare.com/texas/article_793d4879-a804-42e3-b1b1-e92e7f9934a4.html|website=[[The Center Square]] |last=Blankley|first=Bethany|language=en|archive-date=February 22, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260222065520/https://www.thecentersquare.com/texas/article_793d4879-a804-42e3-b1b1-e92e7f9934a4.html|url-status=live}}</ref>. Пасля гэтага ранча Зора было перайменаванс ў ранча дэ Сан-Рафаэль<ref name="SFNM2023">{{cite news |access-date=5 Nov 2025 |date=22 Aug 2023 |first=Teya |last=Vitu |title=Epstein's Ranch in Santa Fe County Sold |url=https://santafenewmexican.com/article_77b05c30-413d-11ee-9b15-8f1fe099ee87.html |work=[[The Santa Fe New Mexican]] |archive-date=January 12, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260112163455/https://www.santafenewmexican.com/article_77b05c30-413d-11ee-9b15-8f1fe099ee87.html|url-status=live}}</ref><ref name="Zillow2025">{{cite web |access-date =5 Nov 2025 | title=49 Rancho San Rafael, Stanley NM 87056 |url=https://zillow.com/homedetails/49-Rancho-San-Rafael-Stanley-NM-87056/6859438_zpid |website=[[Zillow]]}}</ref><ref name="KRQE2024GB">{{cite web |access-date=5 Nov 2025 |date=2 Jan 2024 |first= Gabrielle |last=Burkhart |title=New owners of Epstein’s New Mexico ranch protest property value |url=https://krqe.com/news/investigations/new-owners-of-epsteins-new-mexico-ranch-protest-property-value |work=[[KRQE-TV]] |archive-date=December 11, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251211131252/https://www.krqe.com/news/investigations/new-owners-of-epsteins-new-mexico-ranch-protest-property-value/ |url-status=live}}</ref>. Прадстаўнік Хафайнса паведаміў, што яно будзе выкарыстоўвацца як хрысціянскі цэнтр адпачынку.<ref>{{cite news |date=17 February 2026 |first=Clara |last=Bates |newspaper=[[Santa Fe New Mexican]] |title=Texas GOP politician Don Huffines plans Christian retreat at Zorro Ranch |url=https://santafenewmexican.com/article_2418e5c4-b30f-499d-a1c6-e2c81995f829.html}}</ref> З канца 2025 года заканадаўцы штата Нью-Мексіка сталі настойваць на правядзенні расследавання ў дачыненні да ранча Зора.<ref name="KOAT2025">{{cite web |access-date=20 December 2025 |date=10 November 2025 |first1=Hamilton | last1=Kahn |title=Legislators call for inquiry into activity at Zorro Ranch| url=https://koat.com/article/legislators-call-for-inquiry-into-activity-at-zorro-ranch/69296114 |work=[[KOAT-TV]]}}</ref> Занепакоенасць выклікала ананімны электронны ліст, адпраўлены радыёвядучаму Эдзі Арагону ў 2019 годзе, які неўзабаве пасля атрымання пераслаў яго ў ФБР.<ref name=":0">{{Cite news |last=Hay |first=Andrew |date=19 February 2026 |title=New Mexico probes allegation of bodies buried near Epstein ranch |url=https://reuters.com/world/us/new-mexico-probes-allegation-bodies-buried-near-epstein-ranch-2026-02-19/ |work=Reuters}}</ref> Ананімны адпраўнік сцвярджаў, што з’яўляецца былым работнікам аб’екта, і патрабаваў аплату ў памеры аднаго [[біткойн]]а (на той момант каля 8000 дроараў) у абмен на відэазапісы, на якіх Эпштэйн здзяйсняе гвалт над дзяўчынкамі, і месцазнаходжанне двух дзяўчынак, якія, па яго сцвярджэнні, былі пахаваныя на Зора.<ref name="SourceNM">{{cite news |date=February 10, 2026 |first=Patrick |last=Lohmann |newspaper=[[States Newsroom]] |title=NM land commissioner seeks probe into allegation of two girls buried near Epstein ranch - Anonymous 2019 email to local radio host contained in latest batch of Epstein records |url= https://sourcenm.com/2026/02/10/nm-land-commissioner-seeks-probe-into-allegation-that-two-girls-were-buried-near-epstein-ranch}}</ref> У лютым 2026 года Палата прадстаўнікоў заканадаўчага сходу Нью-Мексіка прыняла законапраект аб стварэнні камісіі па ўстанаўленні ісціны ў дачыненні да Эпштэйна, якая тычыцца ранча<ref>{{Cite news |title=New Mexico House Unanimously Passes Epstein “Truth Commission” |url=https://newrepublic.com/post/206653/new-mexico-house-epstein-truth-commission |access-date=2026-02-22 |work=[[The New Republic]] |issn=0028-6583}}</ref><ref>{{Cite news |last=Hay |first=Andrew |date=March 21, 2026 |title=As New Mexico investigates, questions are raised about Epstein's links to the powerful |url=https://www.reuters.com/world/us/new-mexico-investigates-questions-are-raised-about-epsteins-links-powerful-2026-03-21/ |access-date=March 22, 2026 |work=[[Reuters]]}}</ref>. У сакавіку ўлады пачалі пошукі на ранча пры садзейнічанні сям’і Хафайнс.<ref>{{Cite news |last=Levin |first=Sam |date=2026-03-10 |title=New Mexico authorities launch search of ranch previously owned by Epstein |url=https://www.theguardian.com/us-news/2026/mar/09/new-mexico-search-zorro-ranch-epstein |access-date=2026-03-14 |work=[[The Guardian]] |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{cite news |date=16 February 2026 |first=Alejandro |last=Serrano |newspaper=[[The Texas Tribune]] |orig-date=13 February 2026 |title=Comptroller candidate Don Huffines’ family owns former Epstein ranch in New Mexico - Huffines' campaign said the candidate’s family bought the ranch at a public auction four years after Jeffrey Epstein died |url= https://texastribune.org/2026/02/13/don-huffines-jeffrey-epstein-ranch-new-mexico-texas}}</ref> == Крыніцы== {{Крыніцы}} {{ВС}} {{Справа Эпштэйна}} [[Катэгорыя:Славутасці ЗША]] [[Катэгорыя:Джэфры Эпштэйн]] p4yc1ngb7nv76ng647cp3kaqhwfqx3k 5135284 5135283 2026-05-03T11:36:15Z DBatura 73587 /* Ва ўласнасці Хафайнса */ 5135284 wikitext text/x-wiki {{Універсальная картка}} '''Ранча Зора''' ({{lang-en|Zorro Ranch}}), перайменаванае ў '''ранча дэ Сан-Рафаэль''' ({{lang-en|Rancho de San Rafael}}) — ранча, размешчанае недалёка ад [[Стэнлі (Нью+Мексіка)|Стэнлі]], [[штат Нью-Мексіка]], [[ЗША]], прыблізна за 48 км на поўдзень ад [[Санта-Фэ]]. З 1993 года і да [[Смерць Джэфры Эпштэйна|сваёй смерці ў 2019 годзе]] нерухомасцю валодаў фінансіст [[Джэфры Эпштэйн]], вядомы [[Файлы Эпштэйна|скандалам вакол сексуальнай эксплуатацыі непаўналетніх]]. == Апісанне== Размешчана ў высакагорнай пустыні цэнтральнай частцы Нью-Мексіка на поўнач ад басейна ракі Эстансія. Займае больш за 7600 акраў (31 км²)<ref name="CBS2019CM" />. Ранча ўключае ў сябе верталётную пляцоўку, вялікі трохпавярховы галоўны дом, басейн, пажарную частку, офісы, бярвеністы дом і гасцявыя дамы<ref name="CBS2019CM">{{cite web |access-date=2025-03-10 |archive-date=22 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190822114656/https://www.cbsnews.com/news/jeffrey-epstein-new-mexico-ranch-official-says-there-is-a-story-to-be-told-in-new-mexico/ |language=en-US |title=As focus turns to Jeffrey Epstein's ranch, official says: "There is a story to be told in New Mexico" |url=https://cbsnews.com/news/jeffrey-epstein-new-mexico-ranch-official-says-there-is-a-story-to-be-told-in-new-mexico |url-status=live |work=[[CBS News]]}}</ref>. Галоўны асабняк быў пабудаваны ў стылі асьенды з плошчай 28 636 квадратных футаў (2660 м²)<ref>{{cite web |title= Sketch and Property Description |url=https://assessor.santafecountynm.gov/map_retired.php?searchType=ParcelNumber&searchValue=960002643}}</ref>. Праз тэрыторыю ранча праходзяць старадаўнія чыгуначныя шляхі<ref name="CBS2019CM" />. == Гісторыя == === Ва ўласнасці Эпштэйна=== У 1993 годзе за 12 мільёнаў долараў нерухомасць набыў фінансіст Джэфры Эпштэйн. Раней яна належыла экс-губернатару штата Брусы Кінгу. Новы ўласнік пабудаваў тут вялікі асабняк.<ref name="KRQE2024CS">{{cite news |access-date=27 December 2025 |date=4 January 2024 |first=Curtis |last=Segarra |publisher=[[KRQE]] News 13 |title=KRQE News obtains documents from New Mexico attorney general’s Epstein investigation |url=https://krqe.com/news/new-mexico/krqe-news-obtains-documents-from-new-mexico-attorney-generals-epstein-investigation |archive-date=January 13, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113010157/https://www.krqe.com/news/new-mexico/krqe-news-obtains-documents-from-new-mexico-attorney-generals-epstein-investigation/ |url-status=live}}</ref><ref name="AP2023">{{cite web |access-date=2025-03-10 |archive-date=27 Aug 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230827143852/https://apnews.com/article/epstein-new-mexico-ranch-sold-e64177937232cecad4901531730ec748 |date=2023-08-23 |language=en |title=Jeffrey Epstein's New Mexico ranch is sold for an undisclosed price to a newly registered company |url=https://apnews.com/article/epstein-new-mexico-ranch-sold-e64177937232cecad4901531730ec748 |url-status=live |website=[[Associated Press]]}}</ref> Эпштэйн таксама зарэгістраваў для ранча таўро, якое складаецца са злучаных літар J і E.<ref name="NMLB2020">{{cite web |publisher=[[New Mexico Livestock Board]] |title=S4654 | url=https://nmlbonline.com/brandsearch |access-date=December 26, 2025 |archive-date=February 2, 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250202164431/https://www.nmlbonline.com/brandsearch |url-status=live}}</ref> Зора кіравалася новазеландскай парай Карэн і Брайсам Горданамі. На ім некалькі разоў на год праводзіліся вялікія вечарынкі, дзе ладзілі секс-вечарынкі і вербавалі мясцовых танцорак. Пазней пара знікла, баючыся за сваё жыццё.<ref name="Blick2020">{{cite web |access-date=2025-03-10 |archive-date=19 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210619223439/https://blick.ch/ausland/ehemalige-angestellte-fuerchten-um-ihr-leben-das-geschah-in-epsteins-abgelegener-zorro-sex-ranch-in-new-mexico-id16023846.html| date=2020-08-03 |language=de-CH |title=Das geschah in Epstein's Sex-Ranch in New Mexico |url=https://blick.ch/ausland/ehemalige-angestellte-fuerchten-um-ihr-leben-das-geschah-in-epsteins-abgelegener-zorro-sex-ranch-in-new-mexico-id16023846.html |url-status=live |website=[[Blick]]}}</ref> Мерапрыемствы ў асабняку наведвалі розныя вядомыя асобы, у тым ліку [[Эндру Маўнтбэтэн-Віндзар]]<ref name="Blick2020">{{cite web |access-date=2025-03-10 |archive-date=19 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210619223439/https://blick.ch/ausland/ehemalige-angestellte-fuerchten-um-ihr-leben-das-geschah-in-epsteins-abgelegener-zorro-sex-ranch-in-new-mexico-id16023846.html| date=2020-08-03 |language=de-CH |title=Das geschah in Epstein's Sex-Ranch in New Mexico |url=https://blick.ch/ausland/ehemalige-angestellte-fuerchten-um-ihr-leben-das-geschah-in-epsteins-abgelegener-zorro-sex-ranch-in-new-mexico-id16023846.html |url-status=live |website=[[Blick]]}}</ref>, [[Біл Рычардсан]]<ref name="CBS2019CM" /> , [[Вудзі Ален]]<ref name="CBS2025">{{cite web |access-date=8 November 2025 |date=31 October 2025 |first1=Cara |first2=Daniel |first3=Graham |last1=Tabachnick |last2=Ruetenik |last3=Kates |publisher=CBS News |title=Jeffrey Epstein cultivated celebrity relationships for years. Many continued until his 2019 arrest for sex trafficking, documents show |url=https://cbsnews.com/news/jeffrey-epstein-celebrity-relationships-documents |website=[[CBS News]] |archive-date=December 19, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251219220237/https://www.cbsnews.com/news/jeffrey-epstein-celebrity-relationships-documents/ |url-status=live}}</ref>. Апроч таго, яно фігуравала ў скандале з сексуальнай эксплуатацыяй непаўналетніх. Так, напрыклад, тут Эпштэйнам і яго памочніцай [[Гіслейн Максвел]] была згвалтавана Эні Фармер, сястра [[Марыя Фармер|Марыі Фармер]].<ref name="DN2025">{{cite news | date=2025-12-24 |publisher=[[Democracy Now!]] |quotation=But, you know, [...]<!--as I think you know and a lot of journalists know how this tragic story ends, which was that when, towards the closing of the piece,--> I had to go to Jeffrey Epstein and to Ghislaine Maxwell with the allegations of both Maria Farmer as to what had happened, and her younger sister Annie, who had said very clearly on the record that she had been taken to New Mexico for a weekend and had [...]<!--— AMY GOODMAN: To his estate there. VICKY WARD: Yes, and, you know, at the age of 16, and had--> to have a topless massage from Ghislaine Maxwell |title=“Heartbreaking”: Journalist Vicky Ward on New Epstein Files & Survivors’ Fight for Accountability |url=https://democracynow.org/2025/12/24/epstein_vicky_ward |access-date=December 26, 2025 |archive-date=December 26, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251226105002/democracynow.org/2025/12/24/epstein_vicky_ward |url-status=live}}</ref> У 2019 годзе [[Федэральнае бюро расследаванняў]] (ФБР) атрымала ордэры на ператрус аб'ектаў нерухомасці Эпштэйна, а менавіта [[Дом Герберта Н. Штрауса|асабняка на Манхэтэне]] і [[Літл-Сент-Джэймс|прыватнага вострава]], але рэйду на ранча так і не было.<ref name="CBS2019ML21">{{cite news |date=2019-08-21 |first=Mola |last1=Lenghi |publisher=CBS News |title=Epstein's New Mexico ranch still hasn't been raided by federal agents |url=https://cbsnews.com/news/jeffrey-epstein-news-ranch-new-mexico-still-has-not-been-raided-by-federal-agents-2019-08-21 |archive-date=January 10, 2026 |access-date=December 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260110173601/https://www.cbsnews.com/news/jeffrey-epstein-news-ranch-new-mexico-still-has-not-been-raided-by-federal-agents-2019-08-21/ |url-status=live}}</ref> === Ва ўласнасці Хафайнса=== Першы час пасля смерці Эпштэйна ранча заставалася ў асноўным нявыкарыстаным, пакуль у 2023 годзе не было прададзена кампаніі San Rafael Ranch LLC. У 2023 годзе ранча было набыта сям’ёй тэхаскага бізнесмена і палітыка Дона Хафайнса праз ТАА<ref>{{Cite web|access-date=2026-02-24|date=2026-02-15|title=Texas Republicans alarmed about comptroller candidate’s purchase of Epstein ranch|url=https://www.thecentersquare.com/texas/article_793d4879-a804-42e3-b1b1-e92e7f9934a4.html|website=[[The Center Square]] |last=Blankley|first=Bethany|language=en|archive-date=February 22, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260222065520/https://www.thecentersquare.com/texas/article_793d4879-a804-42e3-b1b1-e92e7f9934a4.html|url-status=live}}</ref>. Пасля гэтага ранча Зора было перайменаванс ў ранча дэ Сан-Рафаэль<ref name="SFNM2023">{{cite news |access-date=5 Nov 2025 |date=22 Aug 2023 |first=Teya |last=Vitu |title=Epstein's Ranch in Santa Fe County Sold |url=https://santafenewmexican.com/article_77b05c30-413d-11ee-9b15-8f1fe099ee87.html |work=[[The Santa Fe New Mexican]] |archive-date=January 12, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260112163455/https://www.santafenewmexican.com/article_77b05c30-413d-11ee-9b15-8f1fe099ee87.html|url-status=live}}</ref><ref name="Zillow2025">{{cite web |access-date =5 Nov 2025 | title=49 Rancho San Rafael, Stanley NM 87056 |url=https://zillow.com/homedetails/49-Rancho-San-Rafael-Stanley-NM-87056/6859438_zpid |website=[[Zillow]]}}</ref><ref name="KRQE2024GB">{{cite web |access-date=5 Nov 2025 |date=2 Jan 2024 |first= Gabrielle |last=Burkhart |title=New owners of Epstein’s New Mexico ranch protest property value |url=https://krqe.com/news/investigations/new-owners-of-epsteins-new-mexico-ranch-protest-property-value |work=[[KRQE-TV]] |archive-date=December 11, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251211131252/https://www.krqe.com/news/investigations/new-owners-of-epsteins-new-mexico-ranch-protest-property-value/ |url-status=live}}</ref>. Прадстаўнік Хафайнса паведаміў, што яно будзе выкарыстоўвацца як хрысціянскі цэнтр адпачынку.<ref>{{cite news |date=17 February 2026 |first=Clara |last=Bates |newspaper=[[Santa Fe New Mexican]] |title=Texas GOP politician Don Huffines plans Christian retreat at Zorro Ranch |url=https://santafenewmexican.com/article_2418e5c4-b30f-499d-a1c6-e2c81995f829.html}}</ref> З канца 2025 года заканадаўцы штата Нью-Мексіка сталі настойваць на правядзенні расследавання ў дачыненні да ранча Зора.<ref name="KOAT2025">{{cite web |access-date=20 December 2025 |date=10 November 2025 |first1=Hamilton | last1=Kahn |title=Legislators call for inquiry into activity at Zorro Ranch| url=https://koat.com/article/legislators-call-for-inquiry-into-activity-at-zorro-ranch/69296114 |work=[[KOAT-TV]]}}</ref> Занепакоенасць выклікала ананімны электронны ліст, адпраўлены радыёвядучаму Эдзі Арагону ў 2019 годзе, які неўзабаве пасля атрымання пераслаў яго ў ФБР.<ref name=":0">{{Cite news |last=Hay |first=Andrew |date=19 February 2026 |title=New Mexico probes allegation of bodies buried near Epstein ranch |url=https://reuters.com/world/us/new-mexico-probes-allegation-bodies-buried-near-epstein-ranch-2026-02-19/ |work=Reuters}}</ref> Ананімны адпраўнік сцвярджаў, што з’яўляецца былым работнікам аб’екта, і патрабаваў аплату ў памеры аднаго [[біткойн]]а (на той момант каля 8000 долараў) у абмен на відэазапісы, на якіх Эпштэйн здзяйсняе гвалт над дзяўчынкамі, і месцазнаходжанне двух дзяўчынак, якія, па яго сцвярджэнні, былі пахаваныя на Зора.<ref name="SourceNM">{{cite news |date=February 10, 2026 |first=Patrick |last=Lohmann |newspaper=[[States Newsroom]] |title=NM land commissioner seeks probe into allegation of two girls buried near Epstein ranch - Anonymous 2019 email to local radio host contained in latest batch of Epstein records |url= https://sourcenm.com/2026/02/10/nm-land-commissioner-seeks-probe-into-allegation-that-two-girls-were-buried-near-epstein-ranch}}</ref> У лютым 2026 года Палата прадстаўнікоў заканадаўчага сходу Нью-Мексіка прыняла законапраект аб стварэнні камісіі па ўстанаўленні ісціны ў дачыненні да Эпштэйна, якая тычыцца ранча<ref>{{Cite news |title=New Mexico House Unanimously Passes Epstein “Truth Commission” |url=https://newrepublic.com/post/206653/new-mexico-house-epstein-truth-commission |access-date=2026-02-22 |work=[[The New Republic]] |issn=0028-6583}}</ref><ref>{{Cite news |last=Hay |first=Andrew |date=March 21, 2026 |title=As New Mexico investigates, questions are raised about Epstein's links to the powerful |url=https://www.reuters.com/world/us/new-mexico-investigates-questions-are-raised-about-epsteins-links-powerful-2026-03-21/ |access-date=March 22, 2026 |work=[[Reuters]]}}</ref>. У сакавіку ўлады пачалі пошукі на ранча пры садзейнічанні сям’і Хафайнс.<ref>{{Cite news |last=Levin |first=Sam |date=2026-03-10 |title=New Mexico authorities launch search of ranch previously owned by Epstein |url=https://www.theguardian.com/us-news/2026/mar/09/new-mexico-search-zorro-ranch-epstein |access-date=2026-03-14 |work=[[The Guardian]] |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{cite news |date=16 February 2026 |first=Alejandro |last=Serrano |newspaper=[[The Texas Tribune]] |orig-date=13 February 2026 |title=Comptroller candidate Don Huffines’ family owns former Epstein ranch in New Mexico - Huffines' campaign said the candidate’s family bought the ranch at a public auction four years after Jeffrey Epstein died |url= https://texastribune.org/2026/02/13/don-huffines-jeffrey-epstein-ranch-new-mexico-texas}}</ref> == Крыніцы== {{Крыніцы}} {{ВС}} {{Справа Эпштэйна}} [[Катэгорыя:Славутасці ЗША]] [[Катэгорыя:Джэфры Эпштэйн]] 7rgzwrmt6fiysxki9buc9ks3mp79vk3 5135285 5135284 2026-05-03T11:36:45Z DBatura 73587 /* Ва ўласнасці Хафайнса */ 5135285 wikitext text/x-wiki {{Універсальная картка}} '''Ранча Зора''' ({{lang-en|Zorro Ranch}}), перайменаванае ў '''ранча дэ Сан-Рафаэль''' ({{lang-en|Rancho de San Rafael}}) — ранча, размешчанае недалёка ад [[Стэнлі (Нью+Мексіка)|Стэнлі]], [[штат Нью-Мексіка]], [[ЗША]], прыблізна за 48 км на поўдзень ад [[Санта-Фэ]]. З 1993 года і да [[Смерць Джэфры Эпштэйна|сваёй смерці ў 2019 годзе]] нерухомасцю валодаў фінансіст [[Джэфры Эпштэйн]], вядомы [[Файлы Эпштэйна|скандалам вакол сексуальнай эксплуатацыі непаўналетніх]]. == Апісанне== Размешчана ў высакагорнай пустыні цэнтральнай частцы Нью-Мексіка на поўнач ад басейна ракі Эстансія. Займае больш за 7600 акраў (31 км²)<ref name="CBS2019CM" />. Ранча ўключае ў сябе верталётную пляцоўку, вялікі трохпавярховы галоўны дом, басейн, пажарную частку, офісы, бярвеністы дом і гасцявыя дамы<ref name="CBS2019CM">{{cite web |access-date=2025-03-10 |archive-date=22 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190822114656/https://www.cbsnews.com/news/jeffrey-epstein-new-mexico-ranch-official-says-there-is-a-story-to-be-told-in-new-mexico/ |language=en-US |title=As focus turns to Jeffrey Epstein's ranch, official says: "There is a story to be told in New Mexico" |url=https://cbsnews.com/news/jeffrey-epstein-new-mexico-ranch-official-says-there-is-a-story-to-be-told-in-new-mexico |url-status=live |work=[[CBS News]]}}</ref>. Галоўны асабняк быў пабудаваны ў стылі асьенды з плошчай 28 636 квадратных футаў (2660 м²)<ref>{{cite web |title= Sketch and Property Description |url=https://assessor.santafecountynm.gov/map_retired.php?searchType=ParcelNumber&searchValue=960002643}}</ref>. Праз тэрыторыю ранча праходзяць старадаўнія чыгуначныя шляхі<ref name="CBS2019CM" />. == Гісторыя == === Ва ўласнасці Эпштэйна=== У 1993 годзе за 12 мільёнаў долараў нерухомасць набыў фінансіст Джэфры Эпштэйн. Раней яна належыла экс-губернатару штата Брусы Кінгу. Новы ўласнік пабудаваў тут вялікі асабняк.<ref name="KRQE2024CS">{{cite news |access-date=27 December 2025 |date=4 January 2024 |first=Curtis |last=Segarra |publisher=[[KRQE]] News 13 |title=KRQE News obtains documents from New Mexico attorney general’s Epstein investigation |url=https://krqe.com/news/new-mexico/krqe-news-obtains-documents-from-new-mexico-attorney-generals-epstein-investigation |archive-date=January 13, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113010157/https://www.krqe.com/news/new-mexico/krqe-news-obtains-documents-from-new-mexico-attorney-generals-epstein-investigation/ |url-status=live}}</ref><ref name="AP2023">{{cite web |access-date=2025-03-10 |archive-date=27 Aug 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230827143852/https://apnews.com/article/epstein-new-mexico-ranch-sold-e64177937232cecad4901531730ec748 |date=2023-08-23 |language=en |title=Jeffrey Epstein's New Mexico ranch is sold for an undisclosed price to a newly registered company |url=https://apnews.com/article/epstein-new-mexico-ranch-sold-e64177937232cecad4901531730ec748 |url-status=live |website=[[Associated Press]]}}</ref> Эпштэйн таксама зарэгістраваў для ранча таўро, якое складаецца са злучаных літар J і E.<ref name="NMLB2020">{{cite web |publisher=[[New Mexico Livestock Board]] |title=S4654 | url=https://nmlbonline.com/brandsearch |access-date=December 26, 2025 |archive-date=February 2, 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250202164431/https://www.nmlbonline.com/brandsearch |url-status=live}}</ref> Зора кіравалася новазеландскай парай Карэн і Брайсам Горданамі. На ім некалькі разоў на год праводзіліся вялікія вечарынкі, дзе ладзілі секс-вечарынкі і вербавалі мясцовых танцорак. Пазней пара знікла, баючыся за сваё жыццё.<ref name="Blick2020">{{cite web |access-date=2025-03-10 |archive-date=19 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210619223439/https://blick.ch/ausland/ehemalige-angestellte-fuerchten-um-ihr-leben-das-geschah-in-epsteins-abgelegener-zorro-sex-ranch-in-new-mexico-id16023846.html| date=2020-08-03 |language=de-CH |title=Das geschah in Epstein's Sex-Ranch in New Mexico |url=https://blick.ch/ausland/ehemalige-angestellte-fuerchten-um-ihr-leben-das-geschah-in-epsteins-abgelegener-zorro-sex-ranch-in-new-mexico-id16023846.html |url-status=live |website=[[Blick]]}}</ref> Мерапрыемствы ў асабняку наведвалі розныя вядомыя асобы, у тым ліку [[Эндру Маўнтбэтэн-Віндзар]]<ref name="Blick2020">{{cite web |access-date=2025-03-10 |archive-date=19 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210619223439/https://blick.ch/ausland/ehemalige-angestellte-fuerchten-um-ihr-leben-das-geschah-in-epsteins-abgelegener-zorro-sex-ranch-in-new-mexico-id16023846.html| date=2020-08-03 |language=de-CH |title=Das geschah in Epstein's Sex-Ranch in New Mexico |url=https://blick.ch/ausland/ehemalige-angestellte-fuerchten-um-ihr-leben-das-geschah-in-epsteins-abgelegener-zorro-sex-ranch-in-new-mexico-id16023846.html |url-status=live |website=[[Blick]]}}</ref>, [[Біл Рычардсан]]<ref name="CBS2019CM" /> , [[Вудзі Ален]]<ref name="CBS2025">{{cite web |access-date=8 November 2025 |date=31 October 2025 |first1=Cara |first2=Daniel |first3=Graham |last1=Tabachnick |last2=Ruetenik |last3=Kates |publisher=CBS News |title=Jeffrey Epstein cultivated celebrity relationships for years. Many continued until his 2019 arrest for sex trafficking, documents show |url=https://cbsnews.com/news/jeffrey-epstein-celebrity-relationships-documents |website=[[CBS News]] |archive-date=December 19, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251219220237/https://www.cbsnews.com/news/jeffrey-epstein-celebrity-relationships-documents/ |url-status=live}}</ref>. Апроч таго, яно фігуравала ў скандале з сексуальнай эксплуатацыяй непаўналетніх. Так, напрыклад, тут Эпштэйнам і яго памочніцай [[Гіслейн Максвел]] была згвалтавана Эні Фармер, сястра [[Марыя Фармер|Марыі Фармер]].<ref name="DN2025">{{cite news | date=2025-12-24 |publisher=[[Democracy Now!]] |quotation=But, you know, [...]<!--as I think you know and a lot of journalists know how this tragic story ends, which was that when, towards the closing of the piece,--> I had to go to Jeffrey Epstein and to Ghislaine Maxwell with the allegations of both Maria Farmer as to what had happened, and her younger sister Annie, who had said very clearly on the record that she had been taken to New Mexico for a weekend and had [...]<!--— AMY GOODMAN: To his estate there. VICKY WARD: Yes, and, you know, at the age of 16, and had--> to have a topless massage from Ghislaine Maxwell |title=“Heartbreaking”: Journalist Vicky Ward on New Epstein Files & Survivors’ Fight for Accountability |url=https://democracynow.org/2025/12/24/epstein_vicky_ward |access-date=December 26, 2025 |archive-date=December 26, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251226105002/democracynow.org/2025/12/24/epstein_vicky_ward |url-status=live}}</ref> У 2019 годзе [[Федэральнае бюро расследаванняў]] (ФБР) атрымала ордэры на ператрус аб'ектаў нерухомасці Эпштэйна, а менавіта [[Дом Герберта Н. Штрауса|асабняка на Манхэтэне]] і [[Літл-Сент-Джэймс|прыватнага вострава]], але рэйду на ранча так і не было.<ref name="CBS2019ML21">{{cite news |date=2019-08-21 |first=Mola |last1=Lenghi |publisher=CBS News |title=Epstein's New Mexico ranch still hasn't been raided by federal agents |url=https://cbsnews.com/news/jeffrey-epstein-news-ranch-new-mexico-still-has-not-been-raided-by-federal-agents-2019-08-21 |archive-date=January 10, 2026 |access-date=December 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260110173601/https://www.cbsnews.com/news/jeffrey-epstein-news-ranch-new-mexico-still-has-not-been-raided-by-federal-agents-2019-08-21/ |url-status=live}}</ref> === Ва ўласнасці Хафайнсанаў=== Першы час пасля смерці Эпштэйна ранча заставалася ў асноўным нявыкарыстаным, пакуль у 2023 годзе не было прададзена кампаніі San Rafael Ranch LLC. У 2023 годзе ранча было набыта сям’ёй тэхаскага бізнесмена і палітыка Дона Хафайнса праз ТАА<ref>{{Cite web|access-date=2026-02-24|date=2026-02-15|title=Texas Republicans alarmed about comptroller candidate’s purchase of Epstein ranch|url=https://www.thecentersquare.com/texas/article_793d4879-a804-42e3-b1b1-e92e7f9934a4.html|website=[[The Center Square]] |last=Blankley|first=Bethany|language=en|archive-date=February 22, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260222065520/https://www.thecentersquare.com/texas/article_793d4879-a804-42e3-b1b1-e92e7f9934a4.html|url-status=live}}</ref>. Пасля гэтага ранча Зора было перайменаванс ў ранча дэ Сан-Рафаэль<ref name="SFNM2023">{{cite news |access-date=5 Nov 2025 |date=22 Aug 2023 |first=Teya |last=Vitu |title=Epstein's Ranch in Santa Fe County Sold |url=https://santafenewmexican.com/article_77b05c30-413d-11ee-9b15-8f1fe099ee87.html |work=[[The Santa Fe New Mexican]] |archive-date=January 12, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260112163455/https://www.santafenewmexican.com/article_77b05c30-413d-11ee-9b15-8f1fe099ee87.html|url-status=live}}</ref><ref name="Zillow2025">{{cite web |access-date =5 Nov 2025 | title=49 Rancho San Rafael, Stanley NM 87056 |url=https://zillow.com/homedetails/49-Rancho-San-Rafael-Stanley-NM-87056/6859438_zpid |website=[[Zillow]]}}</ref><ref name="KRQE2024GB">{{cite web |access-date=5 Nov 2025 |date=2 Jan 2024 |first= Gabrielle |last=Burkhart |title=New owners of Epstein’s New Mexico ranch protest property value |url=https://krqe.com/news/investigations/new-owners-of-epsteins-new-mexico-ranch-protest-property-value |work=[[KRQE-TV]] |archive-date=December 11, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251211131252/https://www.krqe.com/news/investigations/new-owners-of-epsteins-new-mexico-ranch-protest-property-value/ |url-status=live}}</ref>. Прадстаўнік Хафайнса паведаміў, што яно будзе выкарыстоўвацца як хрысціянскі цэнтр адпачынку.<ref>{{cite news |date=17 February 2026 |first=Clara |last=Bates |newspaper=[[Santa Fe New Mexican]] |title=Texas GOP politician Don Huffines plans Christian retreat at Zorro Ranch |url=https://santafenewmexican.com/article_2418e5c4-b30f-499d-a1c6-e2c81995f829.html}}</ref> З канца 2025 года заканадаўцы штата Нью-Мексіка сталі настойваць на правядзенні расследавання ў дачыненні да ранча Зора.<ref name="KOAT2025">{{cite web |access-date=20 December 2025 |date=10 November 2025 |first1=Hamilton | last1=Kahn |title=Legislators call for inquiry into activity at Zorro Ranch| url=https://koat.com/article/legislators-call-for-inquiry-into-activity-at-zorro-ranch/69296114 |work=[[KOAT-TV]]}}</ref> Занепакоенасць выклікала ананімны электронны ліст, адпраўлены радыёвядучаму Эдзі Арагону ў 2019 годзе, які неўзабаве пасля атрымання пераслаў яго ў ФБР.<ref name=":0">{{Cite news |last=Hay |first=Andrew |date=19 February 2026 |title=New Mexico probes allegation of bodies buried near Epstein ranch |url=https://reuters.com/world/us/new-mexico-probes-allegation-bodies-buried-near-epstein-ranch-2026-02-19/ |work=Reuters}}</ref> Ананімны адпраўнік сцвярджаў, што з’яўляецца былым работнікам аб’екта, і патрабаваў аплату ў памеры аднаго [[біткойн]]а (на той момант каля 8000 долараў) у абмен на відэазапісы, на якіх Эпштэйн здзяйсняе гвалт над дзяўчынкамі, і месцазнаходжанне двух дзяўчынак, якія, па яго сцвярджэнні, былі пахаваныя на Зора.<ref name="SourceNM">{{cite news |date=February 10, 2026 |first=Patrick |last=Lohmann |newspaper=[[States Newsroom]] |title=NM land commissioner seeks probe into allegation of two girls buried near Epstein ranch - Anonymous 2019 email to local radio host contained in latest batch of Epstein records |url= https://sourcenm.com/2026/02/10/nm-land-commissioner-seeks-probe-into-allegation-that-two-girls-were-buried-near-epstein-ranch}}</ref> У лютым 2026 года Палата прадстаўнікоў заканадаўчага сходу Нью-Мексіка прыняла законапраект аб стварэнні камісіі па ўстанаўленні ісціны ў дачыненні да Эпштэйна, якая тычыцца ранча<ref>{{Cite news |title=New Mexico House Unanimously Passes Epstein “Truth Commission” |url=https://newrepublic.com/post/206653/new-mexico-house-epstein-truth-commission |access-date=2026-02-22 |work=[[The New Republic]] |issn=0028-6583}}</ref><ref>{{Cite news |last=Hay |first=Andrew |date=March 21, 2026 |title=As New Mexico investigates, questions are raised about Epstein's links to the powerful |url=https://www.reuters.com/world/us/new-mexico-investigates-questions-are-raised-about-epsteins-links-powerful-2026-03-21/ |access-date=March 22, 2026 |work=[[Reuters]]}}</ref>. У сакавіку ўлады пачалі пошукі на ранча пры садзейнічанні сям’і Хафайнс.<ref>{{Cite news |last=Levin |first=Sam |date=2026-03-10 |title=New Mexico authorities launch search of ranch previously owned by Epstein |url=https://www.theguardian.com/us-news/2026/mar/09/new-mexico-search-zorro-ranch-epstein |access-date=2026-03-14 |work=[[The Guardian]] |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{cite news |date=16 February 2026 |first=Alejandro |last=Serrano |newspaper=[[The Texas Tribune]] |orig-date=13 February 2026 |title=Comptroller candidate Don Huffines’ family owns former Epstein ranch in New Mexico - Huffines' campaign said the candidate’s family bought the ranch at a public auction four years after Jeffrey Epstein died |url= https://texastribune.org/2026/02/13/don-huffines-jeffrey-epstein-ranch-new-mexico-texas}}</ref> == Крыніцы== {{Крыніцы}} {{ВС}} {{Справа Эпштэйна}} [[Катэгорыя:Славутасці ЗША]] [[Катэгорыя:Джэфры Эпштэйн]] 33rrhvsxrlkuiecmh8v51r0icwvjck7 Дыскусія пра атамную энергію 0 806590 5135286 5131933 2026-05-03T11:38:19Z DBatura 73587 5135286 wikitext text/x-wiki '''Дыскусія пра атамную энергію''' — палеміка<ref>{{cite news|title=Sunday Dialogue: Nuclear Energy, Pro and Con|url=https://www.nytimes.com/2012/02/26/opinion/sunday/sunday-dialogue-nuclear-energy-pro-and-con.html?_r=1|work=New York Times|date=2012-02-25|access-date=2017-09-29|archive-date=2016-12-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20161206175143/http://www.nytimes.com/2012/02/26/opinion/sunday/sunday-dialogue-nuclear-energy-pro-and-con.html?_r=1}}</ref><ref>In February 2010 the nuclear power debate played out on the pages of the ''[[:en:New York Times|New York Times]]'', see [https://www.nytimes.com/2010/02/18/opinion/18thur2.html?scp=1&sq=a%20reasonable%20bet%20on%20nuclear%20power&st=cse A Reasonable Bet on Nuclear Power] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20170201063241/https://www.nytimes.com/2010/02/18/opinion/18thur2.html?scp=1&sq=a%20reasonable%20bet%20on%20nuclear%20power&st=cse |date=1 лютага 2017 }} and [https://www.nytimes.com/2010/02/20/opinion/l20nuclear.html Revisiting Nuclear Power: A Debate] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20170409003059/https://www.nytimes.com/2010/02/20/opinion/l20nuclear.html |date=9 красавіка 2017 }} and [http://roomfordebate.blogs.nytimes.com/2010/02/16/a-comeback-for-nuclear-power/ A Comeback for Nuclear Power?] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20100226150025/http://roomfordebate.blogs.nytimes.com/2010/02/16/a-comeback-for-nuclear-power/ |date=26 лютага 2010 }}</ref><ref>In July 2010 the nuclear power debate again played out on the pages of the ''[[:en:New York Times|New York Times]]'', see [https://www.nytimes.com/2010/07/20/opinion/20herbert.html We’re Not Ready] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20161224194832/https://www.nytimes.com/2010/07/20/opinion/20herbert.html |date=24 снежня 2016 }} [https://www.nytimes.com/2010/07/29/opinion/l29herbert.html Nuclear Energy: The Safety Issues] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20161224185928/https://www.nytimes.com/2010/07/29/opinion/l29herbert.html |date=24 снежня 2016 }}</ref> аб укараненні і выкарыстанні [[ядзерны рэактар|ядзерных рэактараў]] у мірных мэтах для вытворчасці [[электрычнасць|электраэнергіі]] з [[ядзернае паліва|ядзернага паліва]]. Прыхільнікі атамнай энергетыкі сцвярджаюць, што [[Ядзерная энергетыка|атам]] з’яўляецца крыніцай таннай і бяспечнай электраэнергіі. Заяўляецца, што атамная энергетыка, у адрозненне ад арганічнага паліва, практычна не прыводзіць да забруджвання паветра і, адпаведна, дазваляе скараціць выкіды ў атмасферу [[парніковыя газы|парніковых газаў]]. Акрамя таго, у якасці яшчэ адной перавагі ядзернай энергіі называюць магчымасць пераадолець такім чынам залежнасць ад імпартнага паліва і забяспечыць [[энергабяспека|энергетычную бяспеку]]<ref>[https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=10000103&sid=aXb5iuqdZoD4&refer=us U.S. Energy Legislation May Be `Renaissance' for Nuclear Power] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090626182130/http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=10000103 |date=2009-06-26 }}.</ref>. Пры гэтым падкрэсліваецца, што пры выкарыстанні найноўшых тэхналогій і пераходзе на новыя ядзерныя рэактары рызыкі захоўвання радыеактыўных адходаў практычна мінімальныя<ref>{{cite web|url=http://www.phyast.pitt.edu/~blc/book/BOOK.html|title=The Nuclear Energy Option|author=Bernard Cohen|access-date=2009-12-09|archive-date=2017-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20171019182425/http://www.phyast.pitt.edu/~blc/book/BOOK.html|url-status=live}}</ref>. [[Антыядзерны рух|Праціўнікі]] ж ядзернай энергіі не падзяляюць меркаванне аб тым, што атамная энергія з’яўляецца бяспечным і ўстойлівым крыніцай энергіі, і заяўляюць, у сваю чаргу, што існаванне [[АЭС]] стварае пагрозу для людзей і для навакольнага асяроддзя: здабыча, перапрацоўка і транспарціроўка ўрану цягнуць за сабой рызыку для здароўя людзей і наносяць шкоду экалогіі; акрамя гэтага, вельмі востра стаіць пытанне распаўсюджвання [[Ядзерная зброя|ядзернай зброі]], а таксама застаецца нявырашанай праблема захоўвання радыеактыўных [[радыеактыўныя адходы|адходаў]]<ref>{{cite web|url=http://www.theworldreporter.com/2010/09/nuclear-energy-is-not-green.html|title=Nuclear Energy is not a New Clear Resource|date=2010-09-02|publisher=Theworldreporter.com|access-date=2016-12-09|archive-date=2013-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20130304060553/http://www.theworldreporter.com/2010/09/nuclear-energy-is-not-green.html|url-status=live}}</ref><ref name="gierec">Greenpeace International and European Renewable Energy Council (January 2007).</ref>. Праціўнікі ядзернай энергетыкі таксама падкрэсліваюць, што ядзерныя рэактары ўяўляюць сабой надзвычай складаныя механізмы, у сувязі з чым нельга выключаць рызыку аварыі, сумным доказам чаму служыць мноства сур’ёзных [[радыяцыйная аварыя|радыяцыйных аварый]]<ref name="DoienpolMissing">[https://archive.org/details/sim_energy-policy_2008-05_36_5/page/1802 The costs of failure: A preliminary assessment of major energy accidents, 1907–2007]</ref>. Акрамя таго, калі ўлічыць усе стадыі выпрацоўкі атамнай энергіі ад здабычы ўрану да вываду ядзерных аб’ектаў з эксплуатацыі, АЭС наўрад ці можна назваць таннай крыніцай энергіі<ref>{{артыкул|загаловак=Nuclear energy: Assessing the emissions |выданне=[[Nature Climate Change|Nature Reports Climate Change]] |нумар=810 |doi=10.1038/climate.2008.99 |старонак=130 |мова=en |аўтар=Kleiner, Kurt |год=2008 |тып=journal}}</ref><ref name="markd">{{cite web|url=http://www.ceem.unsw.edu.au/sites/default/files/uploads/publications/NukesSocialAlternativesMD.pdf|title=Is nuclear energy a possible solution to global warming?|author=Mark Diesendorf|date=2007-07|access-date=2016-12-09|archive-date=2014-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20140212055041/http://www.ceem.unsw.edu.au/sites/default/files/uploads/publications/NukesSocialAlternativesMD.pdf|url-status=live}}</ref>. == Гл. таксама == * [[Канфлікт вакол Беларускай АЭС]] == Крыніцы== {{Крыніцы}} {{ВС}} [[Катэгорыя:Ядзерная энергетыка]][[Катэгорыя:Спрэчкі]] 7p5amfzdwcfc86pmkpcomnlqq0kv34d Царызм 0 806622 5135287 5129525 2026-05-03T11:39:24Z DBatura 73587 5135287 wikitext text/x-wiki [[Файл:Puck magazine, 1905, The Russian crown.jpg|thumb|250px|Карыкатура на тэму расійскага царызму ў часопісе «[[Puck (часопіс)|Puck]]», ЗША, 1905 год.]] '''Царызм''' — [[палітычнае клішэ]], якое пазначае [[палітычны рэжым]] [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]] з акцэнтаваннем [[самадзяржаўе|самадзяржаўнай]] ролі ў ім [[вярхоўны кіраўнік|вярхоўнага кіраўніка]] — [[цар|цара]], гэта значыць [[імператар Усерасійскі|імператара]]. Паводле [[Уладзімір Ленін|Уладзіміра Леніна]], {{Пачатак цытаты}}Царскае [[самадзяржаўе]] азначае [[неабмежаваная ўлада|неабмежаваную ўладу]] цара. [[Народ]] не прымае ніякага ўдзелу ва ўладкаванні дзяржавы і ў кіраванні дзяржавай{{sfn|Ленин|1967–75|с=135}}.{{канец цытаты}} У асяроддзі [[марксізм|марксістаў]] тэрмін часцей за ўсё ужываецца з крытычным указаннем на такую пазіцыю расійскіх імператараў і іх падданых, як [[прыгоннае права ў Расіі|прыгон]], [[саслоўя ў Расійскай імперыі|саслоўны лад]], захаванне [[самадзяржаўе|самадзяржаўя]], ушчамленне грамадзянскіх свабод, [[імперыялізм]] у [[знешняя палітыка|знешняй палітыцы]]. Тэрмін папулярны ў марксісцкай публіцыстыцы і гістарычнай літаратуры як дарэвалюцыйнага, так і паслярэвалюцыйнага часу<ref>«Внешняя политика русского царизма» Энгельса, работы Ленина, Троцкого, Сталина, работы советских историков, литературоведов и др.</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Крыніцы == * {{Кніга|аўтар=Ленин В. И.|частка=К деревенской бедноте|загаловак=Полное собрание сочинений|тамоў=55|выданне=5-е изд|адказны=Ин-т марксизма-ленинизма при ЦК КПСС|месца=М.|выдавецтва=Политиздат|год=1967–75|том=7|раздзел=2. Чего хотят социал-демократы?|старонкі=129–203|старонак=622+XX|ref=Ленин}} * ''Курлов П. Г.'' [http://elib.shpl.ru/ru/nodes/25039 Конец русского царизма.] — М.; Пг.: Гос. изд-во, 1923. — 296 с. * ''Бухарин Н. И.'' [http://elib.shpl.ru/ru/nodes/23970 От крушения царизма до падения буржуазии] — Харьков: [1-я Гос. типо-лит. Крымполиграфтреста], 1923. — 144 с. {{Палітыка}} [[Катэгорыя:Манархія]] [[Катэгорыя:Паліталогія]] [[Катэгорыя:Ідэалагічныя клішэ]] [[Катэгорыя:Гісторыя Расійскай імперыі]] [[Катэгорыя:Ленінізм]] sq1fy4lmsx34neqti8wejlb3d3wl35a Масавае забойства ў школе Аніктшубата 0 806690 5135288 5133010 2026-05-03T11:40:30Z DBatura 73587 5135288 wikitext text/x-wiki {{Тэрарыстычная атака}} [[Файл:Maraş shooting 2026.png|міні]] А 13:30 [[15 красавіка]] [[2026]] года ўзброены падлетак адкрыў агонь у двары школы імя Айсера Чаліка (г. [[Аніктшубата]], правінцыя [[Кахраманмараш (правінцыя)|Кахраманмараш]], [[Турцыя]]), пасля чаго пракраўся ўнутр і працягнуў напад у адным з класаў<ref>{{Cite web|url=https://medyascope.tv/2026/04/15/kahramanmarasta-ortaokula-silahli-saldiri-en-az-9-kisi-oldu/|title=Kahramanmaraş'ta ortaokula silahlı saldırı: 9 kişi hayatını kaybetti, 3'ü ağır 13 kişi yaralı|lang=tr|first=Haber|last=Merkezi|website=Medyascope|date=2026-04-15}}</ref>. У ходзе атакі было выкарыстана пяць адзінак агнястрэльнай зброі і сем магазінаў<ref>{{Cite web|url=https://www.sozcu.com.tr/kahramanmaras-ta-ogrenciler-kurtulmak-icin-camdan-atladi-p310512|title=Öğrenciler camdan atlayarak canlarını kurtardı - Sözcü Gazetesi|lang=tr|first=Derleyen: Ümit|last=Karadağ|website=www.sozcu.com.tr|date=2026-04-15|access-date=2026-04-15}}</ref>. Загінулі 10 чалавек (адна з ахвяр памерла на наступны дзень у бальніцы ад атрыманых траўмаў<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/turkey-school-shootings-kahramanmaras-sanliurfa-5f3332b3242a64e9d2e6a3ba58072c05|title=Death toll from Turkey's second school shooting in a week rises to 10|lang=en|website=AP News|date=2026-04-16|access-date=2026-04-16}}</ref>) і яшчэ 12 атрымалі раненні. Першапачаткова паведамлялася, што нападнік пакончыў з сабой, аднак пасля высветлілася, што яго скруцілі і абясшкодзілі настаўнікі і работнік сталовай; калі ж стралок паспрабаваў вырвацца, да іх падышоў да Неджметын Бекчы<ref>{{Cite web|url=https://oxu.az/ru/v-mire/kakimi-byli-poslednie-slova-shkolnika-ustroivshego-vooruzhennoe-napadenie-v-turcii|title=Какими были последние слова школьника, устроившего вооруженное нападение в Турции?|lang=ru|website=Oxu.az|date=2026-04-17|access-date=2026-04-19}}</ref>, кухар і бацька двух вучняў, у спробе спыніць параніў стрэлка ў нагу нажом са школьнай сталовай. У выніку нанесенай раны ім ненаўмысна была закранута сцегнавая артэрыя,што прывяло да смерці нападніка ад кровастраты<ref>{{Cite web|url=https://www.milliyet.com.tr/gundem/live-kahramanmarasta-okulda-katliam-yapan-isa-aras-mersinlinin-babasi-ugur-mersinlinin-ifadesi-ortaya-cikti-7572182|title=son daki̇ka kahramanmaraş haberleri: Kahramanmaraş'ta okulda katliam yapan İsa Aras Mersinli'nin babasının ifadesi ortaya çıktı!|lang=tr|website=Milliyet|date=2026-04-16|access-date=2026-04-19}}</ref>. Інцыдэнт адбыўся праз 28 гадзін пасля іншага выпадку стральбы ў школе ў раёне Сіверэк правінцыі [[Шанлыўрфа (правінцыя)|Шанлыўрфа]]<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2026/04/14/europe/turkey-school-shooting-intl|title=Gunman opens fire at high school in Turkey, wounding at least 16|lang=en|first=Peter|last=Wilkinson|website=CNN|date=2026-04-14|access-date=2026-04-15}}</ref>. Стралок быў ідэнтыфікаваны як 14-гадовы Іса Арас Мерсінлі ({{lang-tr|Isa Aras Mersinli}}), вучань 8-га класа гэтай школы. Паведамляецца, што ён пракраўся ў школу са зброяй свайго бацькі, былога паліцэйскага, якую ён схаваў у заплечніку<ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/15/four-killed-in-turkiyes-second-school-shooting-in-two-days|title=At least nine people killed in Turkiye’s second school shooting in two days|lang=en|first=Al Jazeera|last=Staff|website=Al Jazeera|access-date=2026-04-15}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.piquenewsmagazine.com/world-news/student-kills-9-in-turkeys-second-school-shooting-in-2-days-12144227|title=Student kills 9 in Turkey's second school shooting in 2 days|lang=en|first=Share by|last=Email|website=Pique Newsmagazine|date=2026-04-15|access-date=2026-04-15|last2=Facebook|first2=Share on|last3=X|first3=Share on|last4=LinkedIn|first4=Share on|last5=Message|first5=Share via Text}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Красавік 2026 года]] [[Катэгорыя:Падзеі 15 красавіка]] [[Катэгорыя:2026 год у Турцыі]] 3ryiggovmirq1erdmw98cw5qiipathq 5135290 5135288 2026-05-03T11:41:17Z DBatura 73587 5135290 wikitext text/x-wiki {{Тэрарыстычная атака}} [[Файл:Maraş shooting 2026.png|міні]] А 13:30 [[15 красавіка]] [[2026]] года ўзброены падлетак адкрыў агонь у двары школы імя Айсера Чаліка (г. [[Аніктшубата]], правінцыя [[Кахраманмараш (правінцыя)|Кахраманмараш]], [[Турцыя]]), пасля чаго пракраўся ўнутр і працягнуў напад у адным з класаў<ref>{{Cite web|url=https://medyascope.tv/2026/04/15/kahramanmarasta-ortaokula-silahli-saldiri-en-az-9-kisi-oldu/|title=Kahramanmaraş'ta ortaokula silahlı saldırı: 9 kişi hayatını kaybetti, 3'ü ağır 13 kişi yaralı|lang=tr|first=Haber|last=Merkezi|website=Medyascope|date=2026-04-15}}</ref>. У ходзе атакі было выкарыстана пяць адзінак агнястрэльнай зброі і сем магазінаў<ref>{{Cite web|url=https://www.sozcu.com.tr/kahramanmaras-ta-ogrenciler-kurtulmak-icin-camdan-atladi-p310512|title=Öğrenciler camdan atlayarak canlarını kurtardı - Sözcü Gazetesi|lang=tr|first=Derleyen: Ümit|last=Karadağ|website=www.sozcu.com.tr|date=2026-04-15|access-date=2026-04-15}}</ref>. Загінулі 10 чалавек (адна з ахвяр памерла на наступны дзень у бальніцы ад атрыманых траўмаў<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/turkey-school-shootings-kahramanmaras-sanliurfa-5f3332b3242a64e9d2e6a3ba58072c05|title=Death toll from Turkey's second school shooting in a week rises to 10|lang=en|website=AP News|date=2026-04-16|access-date=2026-04-16}}</ref>) і яшчэ 12 атрымалі раненні. Першапачаткова паведамлялася, што нападнік пакончыў з сабой, аднак пасля высветлілася, што яго скруцілі і абясшкодзілі настаўнікі і работнік сталовай; калі ж стралок паспрабаваў вырвацца, да іх падышоў Неджметын Бекчы<ref>{{Cite web|url=https://oxu.az/ru/v-mire/kakimi-byli-poslednie-slova-shkolnika-ustroivshego-vooruzhennoe-napadenie-v-turcii|title=Какими были последние слова школьника, устроившего вооруженное нападение в Турции?|lang=ru|website=Oxu.az|date=2026-04-17|access-date=2026-04-19}}</ref>, кухар і бацька двух вучняў, які ў спробе спыніць параніў стрэлка ў нагу нажом са школьнай сталовай. У выніку нанесенай раны ім ненаўмысна была закранута сцегнавая артэрыя,што прывяло да смерці нападніка ад кровастраты<ref>{{Cite web|url=https://www.milliyet.com.tr/gundem/live-kahramanmarasta-okulda-katliam-yapan-isa-aras-mersinlinin-babasi-ugur-mersinlinin-ifadesi-ortaya-cikti-7572182|title=son daki̇ka kahramanmaraş haberleri: Kahramanmaraş'ta okulda katliam yapan İsa Aras Mersinli'nin babasının ifadesi ortaya çıktı!|lang=tr|website=Milliyet|date=2026-04-16|access-date=2026-04-19}}</ref>. Інцыдэнт адбыўся праз 28 гадзін пасля іншага выпадку стральбы ў школе ў раёне Сіверэк правінцыі [[Шанлыўрфа (правінцыя)|Шанлыўрфа]]<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2026/04/14/europe/turkey-school-shooting-intl|title=Gunman opens fire at high school in Turkey, wounding at least 16|lang=en|first=Peter|last=Wilkinson|website=CNN|date=2026-04-14|access-date=2026-04-15}}</ref>. Стралок быў ідэнтыфікаваны як 14-гадовы Іса Арас Мерсінлі ({{lang-tr|Isa Aras Mersinli}}), вучань 8-га класа гэтай школы. Паведамляецца, што ён пракраўся ў школу са зброяй свайго бацькі, былога паліцэйскага, якую ён схаваў у заплечніку<ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/15/four-killed-in-turkiyes-second-school-shooting-in-two-days|title=At least nine people killed in Turkiye’s second school shooting in two days|lang=en|first=Al Jazeera|last=Staff|website=Al Jazeera|access-date=2026-04-15}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.piquenewsmagazine.com/world-news/student-kills-9-in-turkeys-second-school-shooting-in-2-days-12144227|title=Student kills 9 in Turkey's second school shooting in 2 days|lang=en|first=Share by|last=Email|website=Pique Newsmagazine|date=2026-04-15|access-date=2026-04-15|last2=Facebook|first2=Share on|last3=X|first3=Share on|last4=LinkedIn|first4=Share on|last5=Message|first5=Share via Text}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Красавік 2026 года]] [[Катэгорыя:Падзеі 15 красавіка]] [[Катэгорыя:2026 год у Турцыі]] aiha5zsufwgbdk0emdqozobp7or3twt 5135291 5135290 2026-05-03T11:41:34Z DBatura 73587 5135291 wikitext text/x-wiki {{Тэрарыстычная атака}} [[Файл:Maraş shooting 2026.png|міні]] А 13:30 [[15 красавіка]] [[2026]] года ўзброены падлетак адкрыў агонь у двары школы імя Айсера Чаліка (г. [[Аніктшубата]], правінцыя [[Кахраманмараш (правінцыя)|Кахраманмараш]], [[Турцыя]]), пасля чаго пракраўся ўнутр і працягнуў напад у адным з класаў<ref>{{Cite web|url=https://medyascope.tv/2026/04/15/kahramanmarasta-ortaokula-silahli-saldiri-en-az-9-kisi-oldu/|title=Kahramanmaraş'ta ortaokula silahlı saldırı: 9 kişi hayatını kaybetti, 3'ü ağır 13 kişi yaralı|lang=tr|first=Haber|last=Merkezi|website=Medyascope|date=2026-04-15}}</ref>. У ходзе атакі было выкарыстана пяць адзінак агнястрэльнай зброі і сем магазінаў<ref>{{Cite web|url=https://www.sozcu.com.tr/kahramanmaras-ta-ogrenciler-kurtulmak-icin-camdan-atladi-p310512|title=Öğrenciler camdan atlayarak canlarını kurtardı - Sözcü Gazetesi|lang=tr|first=Derleyen: Ümit|last=Karadağ|website=www.sozcu.com.tr|date=2026-04-15|access-date=2026-04-15}}</ref>. Загінулі 10 чалавек (адна з ахвяр памерла на наступны дзень у бальніцы ад атрыманых траўмаў<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/turkey-school-shootings-kahramanmaras-sanliurfa-5f3332b3242a64e9d2e6a3ba58072c05|title=Death toll from Turkey's second school shooting in a week rises to 10|lang=en|website=AP News|date=2026-04-16|access-date=2026-04-16}}</ref>) і яшчэ 12 атрымалі раненні. Першапачаткова паведамлялася, што нападнік пакончыў з сабой, аднак пасля высветлілася, што яго скруцілі і абясшкодзілі настаўнікі і работнік сталовай; калі ж стралок паспрабаваў вырвацца, да іх падышоў Неджметын Бекчы<ref>{{Cite web|url=https://oxu.az/ru/v-mire/kakimi-byli-poslednie-slova-shkolnika-ustroivshego-vooruzhennoe-napadenie-v-turcii|title=Какими были последние слова школьника, устроившего вооруженное нападение в Турции?|lang=ru|website=Oxu.az|date=2026-04-17|access-date=2026-04-19}}</ref>, кухар і бацька двух вучняў, які ў спробе спыніць параніў стрэлка ў нагу нажом са школьнай сталовай. У выніку нанесенай раны ім ненаўмысна была закранута сцегнавая артэрыя, што прывяло да смерці нападніка ад кровастраты<ref>{{Cite web|url=https://www.milliyet.com.tr/gundem/live-kahramanmarasta-okulda-katliam-yapan-isa-aras-mersinlinin-babasi-ugur-mersinlinin-ifadesi-ortaya-cikti-7572182|title=son daki̇ka kahramanmaraş haberleri: Kahramanmaraş'ta okulda katliam yapan İsa Aras Mersinli'nin babasının ifadesi ortaya çıktı!|lang=tr|website=Milliyet|date=2026-04-16|access-date=2026-04-19}}</ref>. Інцыдэнт адбыўся праз 28 гадзін пасля іншага выпадку стральбы ў школе ў раёне Сіверэк правінцыі [[Шанлыўрфа (правінцыя)|Шанлыўрфа]]<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2026/04/14/europe/turkey-school-shooting-intl|title=Gunman opens fire at high school in Turkey, wounding at least 16|lang=en|first=Peter|last=Wilkinson|website=CNN|date=2026-04-14|access-date=2026-04-15}}</ref>. Стралок быў ідэнтыфікаваны як 14-гадовы Іса Арас Мерсінлі ({{lang-tr|Isa Aras Mersinli}}), вучань 8-га класа гэтай школы. Паведамляецца, што ён пракраўся ў школу са зброяй свайго бацькі, былога паліцэйскага, якую ён схаваў у заплечніку<ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/15/four-killed-in-turkiyes-second-school-shooting-in-two-days|title=At least nine people killed in Turkiye’s second school shooting in two days|lang=en|first=Al Jazeera|last=Staff|website=Al Jazeera|access-date=2026-04-15}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.piquenewsmagazine.com/world-news/student-kills-9-in-turkeys-second-school-shooting-in-2-days-12144227|title=Student kills 9 in Turkey's second school shooting in 2 days|lang=en|first=Share by|last=Email|website=Pique Newsmagazine|date=2026-04-15|access-date=2026-04-15|last2=Facebook|first2=Share on|last3=X|first3=Share on|last4=LinkedIn|first4=Share on|last5=Message|first5=Share via Text}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Красавік 2026 года]] [[Катэгорыя:Падзеі 15 красавіка]] [[Катэгорыя:2026 год у Турцыі]] kz94s396q3wtxpwk0airmua6hr12zve Джэйш Ахлю Суна валь Джамаа 0 806697 5135292 5130292 2026-05-03T11:42:25Z DBatura 73587 5135292 wikitext text/x-wiki {{групоўка}} '''Джэйш Ахлю Суна валь Джамаа''' ({{lang-ar|جيش أهل السنة والجماعة}}) — іракская [[салафізм|салафіцкая]] групоўка, якая змагалася супраць амерыканскіх войскаў і іх мясцовых саюзнікаў падчас [[іракская вайна|Іракскай вайны]]. Сфарміравана ў 2003 годзе, была блізкай да [[Армія адзінабожжа і джыхаду|Арміі адзінабожжа і джыхаду]] і [[Аль-Каіда ў Іраку|Аль-Каіды ў Іраку]], і якая гэтак жа ўвайшла ў склад [[дарадчы сход маджахедаў у Іраку|Дарадчага сходу маджахедаў]] і [[Ісламская дзяржава Ірак|ІДІ]]<ref>https://henryjacksonsociety.org/wp-content/uploads/2016/07/IS-leaders-report.pdf</ref>. Заснавальнік — [[Абу Бакр аль-Багдадзі]]. Групоўка дзейнічала ў мухафазах [[Салах-эд-Дын (мухафаза)|Салах-эд-Дзін]], [[Дыяла (мухафаза)|Дыяла]] і [[Багдад (мухафаза)|Багдад]]<ref>{{Cite news|title=Abu Bakr al-Baghdadi: Islamic State's driving force|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-28560449|website=BBC News|date=2014-07-31|access-date=2024-04-20|lang=en-GB|archive-date=2014-07-31|archive-url=https://archive.today/20140731104059/http://www.bbc.com/news/world-middle-east-28560449|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.middleeasteye.net/news/abu-bakr-al-baghdadi-loner-who-became-leader-islamic-state|title=Abu Bakr al-Baghdadi: The 'loner' who became leader of Islamic State|lang=en|website=Middle East Eye|access-date=2024-04-20|archive-date=2024-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20240422040822/https://www.middleeasteye.net/news/abu-bakr-al-baghdadi-loner-who-became-leader-islamic-state|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.counterextremism.com/news/sun-abu-bakr-al-baghdadi-has-risen-shy-polite-and-talented-schoolboy-being-mass-killer-25|title=The Sun: ABU Bakr al-Baghdadi has risen from a shy, polite and talented schoolboy to being a mass killer with a $25 million bounty on his head|lang=en|website=Counter Extremism Project|access-date=2024-04-20|archive-date=2023-01-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20230109223213/https://www.counterextremism.com/news/sun-abu-bakr-al-baghdadi-has-risen-shy-polite-and-talented-schoolboy-being-mass-killer-25|url-status=live}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=https://aymennjawad.org/2019/11/stations-of-abu-bakr-al-baghdadi-life-translation|title='Stations' of Abu Bakr al-Baghdadi's Life: Translation and Analysis|lang=en|first=Aymenn Jawad|last=Al-Tamimi|website=Aymenn Jawad Al-Tamimi|date=2019-11-07|access-date=2024-04-20|archive-date=2024-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20240721042320/https://www.aymennjawad.org/2019/11/stations-of-abu-bakr-al-baghdadi-life-translation|url-status=live}}</ref>. Самаліквідавана пасля стварэння ІДІ<ref name=":0" />. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Іракская вайна}} [[Катэгорыя:Іракскія паўстанцы]] [[Катэгорыя:Ісламісцкія тэрарыстычныя арганізацыі]] 8wqmu47flwx0y0w4ncb1peo3wawm33o Перажыць Джэфры Эпштэйна 0 806717 5135293 5132090 2026-05-03T11:45:24Z DBatura 73587 /* Сюжэт */ 5135293 wikitext text/x-wiki {{фільм}} '''Перажыць Джэфры Эпштэйна''' ({{lang-en|Surviving Jeffrey Epstein}}) — [[ЗША|амерыканскі]] [[Дакументальны фільм|дакументальны]] міні-серыял пра асуджанага за сексуальныя злачынствы міліардэра [[Джэфры Эпштэйн]]а, рэжысёрамі якога выступілі [[Эн Сандберг]] і [[Рыкі Стэрн]]. Складаецца з 4 эпізодаў. Выйшаў у эфір [[9 жніўня]] [[2020]] года на канале [[Lifetime]].<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/surviving-jeffrey-epstein-r-kelly-follow-up-works-at-lifetime-1226425|title=Surviving Jeffrey Epstein' Docuseries, R. Kelly Follow-Up in the Works at Lifetime|website=[[The Hollywood Reporter]]|first=Rick|last=Porter|date=July 23, 2019|access-date=August 1, 2020}}</ref> ==Сюжэт== Карціна распавядае пра асуджанага за сексуальныя злачынствы Джэфры Эпштэйна, які выкарыстаў сваю ўладу і фінансы, каб схаваць злачынствы.<ref>{{Cite web|last=Michallon|first=Clémence|date=2020-08-08|title=The most startling moments in Lifetime's new Epstein documentary|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/tv/features/surviving-jeffrey-epstein-lifetime-ghislaine-maxwell-allegations-a9660396.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220525/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/tv/features/surviving-jeffrey-epstein-lifetime-ghislaine-maxwell-allegations-a9660396.html |archive-date=2022-05-25 |url-access=subscription |url-status=live|access-date=2020-08-14|website=The Independent|language=en}}</ref> У серыяле восем выжылых дзеляцца сваімі гісторыямі: Кортні Уайльд, Рэйчел Кей Бенавідэс і [[Вірджынія Джуфрэ]], а таксама новыя ахвяры, якія вырашылі распавесці аб тым, што здарылася ўпершыню.<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/video/surviving-jeffrey-epstein-trailer-lifetime/|title='Surviving Jeffrey Epstein' Trailer: Lifetime's Latest Ripped-From-Headlines Docuseries Readies For August Premiere|website=[[Deadline Hollywood]]|first=Patrick|last=Hipes|date=July 20, 2020|access-date=August 1, 2020}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|last=Jensen|first=Erin|date=August 3, 2020|title=How arrest of Jeffrey Epstein associate Ghislaine Maxwell changed Lifetime's new 'Surviving' documentary|url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/tv/2020/08/03/jeffrey-epstein-associate-ghislaine-maxwell-arrest-lifetime-surviving-docuseries-documentary/5573366002/|access-date=2020-08-05|website=USA Today|language=en-US}}</ref> Серыял паказвае таксама арышт [[ФБР]] брытанскай свецкай ільвіцы і саўдзельніцы Эпштэйна [[Гіслейн Максвел]] 2 ліпеня 2020 года.<ref name=":0" /> ==Вытворчасць== Пра пачатак здымак абвешчана ў ліпені 2019 года. Рэжысёрамі выступілі Эн Сандберг і Рыкі Стэрн, а прадзюсарас — [[Роберт Фрыдман]]<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/surviving-jeffrey-epstein-r-kelly-follow-up-works-at-lifetime-1226425|title=Surviving Jeffrey Epstein' Docuseries, R. Kelly Follow-Up in the Works at Lifetime|website=[[The Hollywood Reporter]]|first=Rick|last=Porter|date=July 23, 2019|access-date=August 1, 2020}}</ref>. == Рэакцыя == На [[Metacritic]] серыял мае сярэдні ўзважаны бал 76 з 100, заснаваны на водгуках 4 крытыкаў, што паказвае на «ў цэлым станоўчыя водгукі».<ref>{{cite web|url=https://www.metacritic.com/tv/surviving-jeffrey-epstein/season-1|title=Surviving Jeffrey Epstein|website=[[Metacritic]]|access-date=August 18, 2020}}</ref> Нацыянальная гарачая лінія па пытаннях сексуальнага гвалту ў ЗША, кіраваная нацыянальнай сеткай па барацьбе з згвалтаваннямі, гвалтам і інцэстам (RAINN), зафіксавала павелічэнне колькасці званкоў на 34% падчас паказу дакументальнага фільма.<ref>{{Cite web|last=Wagmeister|first=Elizabeth|date=2020-08-12|title='Surviving Jeffrey Epstein' Documentary Leads to Increase In National Sexual Assault Hotline Calls|url=https://variety.com/2020/tv/news/surviving-jeffrey-epstein-national-sexual-assault-hotline-lifetime-1234732880/|access-date=2020-08-14|website=Variety|language=en}}</ref> == Крыніцы== {{Крыніцы}} {{Справа Эпштэйна}} {{ВС}} [[Катэгорыя:Тэлесерыялы 2020 года]][[Катэгорыя:Тэлесерыялы ЗША]] [[Катэгорыя:Дакументальныя фільмы ЗША]] [[Катэгорыя:Джэфры Эпштэйн]][[Катэгорыя:Дакументальныя тэлесерыялы]] tu7np31iqtv9rtkvwxu77epwuev0eft Уладзімір Іванавіч Куліковіч 0 806860 5134955 5133073 2026-05-02T13:50:51Z DobryBrat 5701 DobryBrat перанёс старонку [[Уладзімір Куліковіч]] у [[Уладзімір Іванавіч Куліковіч]]: Імя па бацьку 5133073 wikitext text/x-wiki {{Навуковец}} '''Уладзімір Іванавіч Куліковіч''' (1967, [[Станцыя Ашмяны]], [[Ашмянскі раён]] — {{ДС|23|04|2026}}, [[Мінск]]<ref>{{Cite web|url=https://web.archive.org/web/20260425232055/https://www.svaboda.org/a/33741461.html|title=Памёр мовазнаўца, папулярызатар ведаў пра беларускую мову Ўладзімер Куліковіч|website=Радыё Свабода|date=2026-04-24|access-date=2026-04-27}}</ref>) — беларускі мовазнаўца, дацэнт (2004), кандыдат філалагічных навук (1999)<ref>[https://www.aversev.by/izdatelstvo/avtory/kulikovich-vi/ Уладзімір Куліковіч] Выдавецтва Авэрсев</ref>. Рэдактар часопіса «[[Роднае слова (часопіс)|Роднае слова]]» (2007—2009). == Жыццяпіс == У 1984 годзе скончыў Дакурнішскую сярэднюю школу, у 1991‑м — філалагічны факультэт БДУ, у 1994‑м — аспірантуру [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта]]. З 1991 па 1998 год працаваў выкладчыкам Мінскай сярэдняй спецыялізаванай школы пры БДУ (цяпер Ліцэй БДУ), выкладчыкам кафедры сучаснай беларускай мовы БДУ. У 1998 па 2007 год быў старшым выкладчыкам, пасля дацэнтам гэтай кафедры. У 2001 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю па лінгвістычных поглядах [[Уладзімір Дубоўка|Уладзіміра Дубоўкі]]. Са жніўня 2007 года і да восені 2009-га Уладзімір Куліковіч быў галоўным рэдактарам часопіса «[[Роднае слова (часопіс)|Роднае слова]]». Таксама ён пачынаючы з 1994 года быў адным са сталых аўтараў гэтага выдання, надрукаваўшы ў ім дзясяткі публікацый. Нават сёлета паспелі ўбачыць свет дзве публікацыі з яго аўтарскага цыкла «Міфы і рэальнасць беларускай арфаграфіі», што друкаваўся ўвесь мінулы год. З 2009 года працаваў дацэнтам, загадчыкам кафедры рэдакцыйна-выдавецкіх тэхналогій Беларускага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта. Быў аўтарам больш як 500 навуковых, навукова-папулярных і навукова-метадычных работ, у тым ліку дзвюх манаграфій, каля 50 вучэбна-метадычных дапаможнікаў для вучняў, настаўнікаў, студэнтаў, рэдакцыйна-выдавецкіх работнікаў. == Працы == * Адметнасці моўнай кампетэнцыі студэнцкай моладзі ў дачыненні да паняцця «арфаграфія» / У. І. Куліковіч // Роднае слова. — 2025. — № 1. — С. 49-52. * Арфаграфічныя правілы і моўныя тэндэнцыі ў дачыненні да новай запазычанай лексікі / У. І. Куліковіч // Роднае слова. — 2025. — № 7. — С. 53-57. * Асноўныя тыпалагічныя характарыстыкі хрэстаматый XXI ст. для вывучэння беларускага пісьма / У. І. Куліковіч // Журналістыка-2025: стан, праблемы і перспектывы : матэрыялы 27-й Міжнар. навук.-практ. канф., Мінск, 14 лістап. 2025 г. / Беларус. дзярж. ун-т; рэдкал.: А. В. Бяляеў (гал. рэд.) [i iнш.]. — Мінск : БДУ, 2025. — С. 390—394. * Асаблівасці мультымедыйных праектаў арфаграфічнай тэматыкі на сучасным этапе / У. І. Куліковіч // Труды БДТУ. Сер. 4, Принт- и медиатехнологии. — 2024. — № 1 (279). — С. 45-51. * Праблемныя аспекты аўтаматычнага перакладу з рускай мовы на беларускую: парады рэдактару / У. І. Куліковіч // Слова ў кантэксце часу: матэрыялы 5-й Міжнар. навук.-практ. канф., Мінск, 11 сак. 2024 г. / Беларус. дзярж. ун-т; рэдкал.: А. В. Бяляеў (гал. рэд.) [i iнш.]. — Мінск : БДУ, 2024. — С. 159—164. * Рэлігійная лексіка ў «Правілах беларускай арфаграфіі і пунктуацыі», як сведчанне поліканфесійнасці грамадства / У. І. Куліковіч // Беларуская думка. — 2021. — № 4. — С. 96-99. * Практыкум па беларускай арфаграфіі для рэдактараў : вучэбны дапаможнік / У. І. Куліковіч. — Мінск : РІВШ, 2021. — 292 с. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{DEFAULTSORT:Куліковіч, Уладзімір}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1967 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ашмянскім раёне]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Мінску]] [[Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі]] 42jhhjzwxpj0amllz2zjeum01lvy0dk 5134963 5134955 2026-05-02T14:02:10Z DobryBrat 5701 дапаўненне, стыль, пунктуацыя, спасылка 5134963 wikitext text/x-wiki {{Навуковец}} '''Уладзімір Іванавіч Куліковіч''' (1967, [[Станцыя Ашмяны]], [[Ашмянскі раён]] — {{ДС|23|04|2026}}, [[Мінск]]<ref>{{Cite web|url=https://web.archive.org/web/20260425232055/https://www.svaboda.org/a/33741461.html|title=Памёр мовазнаўца, папулярызатар ведаў пра беларускую мову Ўладзімер Куліковіч|website=Радыё Свабода|date=2026-04-24|access-date=2026-04-27}}</ref>) — беларускі [[мовазнаўца]], дацэнт (2004), кандыдат філалагічных навук (1999)<ref>[https://www.aversev.by/izdatelstvo/avtory/kulikovich-vi/ Уладзімір Куліковіч] Выдавецтва Авэрсев</ref>, папулярызатар ведаў пра беларускую мову. Рэдактар часопіса «[[Роднае слова (часопіс)|Роднае слова]]» (2007—2009). == Біяграфія == Нарадзіўся 10 чэрвеня 1967 года на станцыі [[Ашмяны (станцыя)|Ашмяны]]. У 1984 годзе скончыў Дакурнішскую сярэднюю школу, у 1991 годзе — філалагічны факультэт БДУ, у 1994 годзе — аспірантуру [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта]]. З 1991 па 1998 год працаваў выкладчыкам Мінскай сярэдняй спецыялізаванай школы пры БДУ (цяпер — Ліцэй БДУ), выкладчыкам кафедры сучаснай беларускай мовы БДУ. У 1998 па 2007 год быў старшым выкладчыкам, пасля дацэнтам гэтай кафедры. У 2001 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю па лінгвістычных поглядах [[Уладзімір Дубоўка|Уладзіміра Дубоўкі]]. Са жніўня 2007 года і да восені 2009 года быў галоўным рэдактарам часопіса «[[Роднае слова (часопіс)|Роднае слова]]». Пачынаючы з 1994 года ён быў адным са сталых аўтараў гэтага выдання, надрукаваўшы ў ім дзясяткі публікацый. Нават у 2026 годзе паспелі ўбачыць свет дзве публікацыі з яго аўтарскага цыкла «Міфы і рэальнасць беларускай арфаграфіі», што друкаваўся ўвесь мінулы год<ref>[https://rod-slova.by/naviny/anons-ljutaskaga-numara-za-2026-g/ Анонс лютаўскага нумара за 2026 г.]</ref>. З 2009 года працаваў дацэнтам, загадчыкам кафедры рэдакцыйна-выдавецкіх тэхналогій [[Беларускі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт|Беларускага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта]]. Быў аўтарам больш як 500 навуковых, навукова-папулярных і навукова-метадычных работ, у тым ліку дзвюх манаграфій, каля 50 вучэбна-метадычных дапаможнікаў для вучняў, настаўнікаў, студэнтаў, рэдакцыйна-выдавецкіх работнікаў. Памёр 23 красавіка 2026 года ў Мінску. == Працы == * Адметнасці моўнай кампетэнцыі студэнцкай моладзі ў дачыненні да паняцця «арфаграфія» / У. І. Куліковіч // Роднае слова. — 2025. — № 1. — С. 49-52. * Арфаграфічныя правілы і моўныя тэндэнцыі ў дачыненні да новай запазычанай лексікі / У. І. Куліковіч // Роднае слова. — 2025. — № 7. — С. 53-57. * Асноўныя тыпалагічныя характарыстыкі хрэстаматый XXI ст. для вывучэння беларускага пісьма / У. І. Куліковіч // Журналістыка-2025: стан, праблемы і перспектывы : матэрыялы 27-й Міжнар. навук.-практ. канф., Мінск, 14 лістап. 2025 г. / Беларус. дзярж. ун-т; рэдкал.: А. В. Бяляеў (гал. рэд.) [i iнш.]. — Мінск : БДУ, 2025. — С. 390—394. * Асаблівасці мультымедыйных праектаў арфаграфічнай тэматыкі на сучасным этапе / У. І. Куліковіч // Труды БДТУ. Сер. 4, Принт- и медиатехнологии. — 2024. — № 1 (279). — С. 45-51. * Праблемныя аспекты аўтаматычнага перакладу з рускай мовы на беларускую: парады рэдактару / У. І. Куліковіч // Слова ў кантэксце часу: матэрыялы 5-й Міжнар. навук.-практ. канф., Мінск, 11 сак. 2024 г. / Беларус. дзярж. ун-т; рэдкал.: А. В. Бяляеў (гал. рэд.) [i iнш.]. — Мінск : БДУ, 2024. — С. 159—164. * Рэлігійная лексіка ў «Правілах беларускай арфаграфіі і пунктуацыі», як сведчанне поліканфесійнасці грамадства / У. І. Куліковіч // Беларуская думка. — 2021. — № 4. — С. 96-99. * Практыкум па беларускай арфаграфіі для рэдактараў : вучэбны дапаможнік / У. І. Куліковіч. — Мінск : РІВШ, 2021. — 292 с. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{DEFAULTSORT:Куліковіч, Уладзімір Іванавіч}} [[Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі]] 0h7bnjxwk41jewlk6mlzzeqgmkeazuf 5135148 5134963 2026-05-03T06:00:03Z DobryBrat 5701 дапаўненне, вікіфікацыя, пунктуацыя 5135148 wikitext text/x-wiki {{Навуковец}} '''Уладзімір Іванавіч Куліковіч''' (1967, [[Станцыя Ашмяны]], [[Ашмянскі раён]] — {{ДС|23|04|2026}}, [[Мінск]]<ref>{{Cite web|url=https://web.archive.org/web/20260425232055/https://www.svaboda.org/a/33741461.html|title=Памёр мовазнаўца, папулярызатар ведаў пра беларускую мову Ўладзімер Куліковіч|website=Радыё Свабода|date=2026-04-24|access-date=2026-04-27}}</ref>) — беларускі [[мовазнаўца]], дацэнт (2004), кандыдат філалагічных навук (1999)<ref>[https://www.aversev.by/izdatelstvo/avtory/kulikovich-vi/ Уладзімір Куліковіч] Выдавецтва Авэрсев</ref>, папулярызатар ведаў пра беларускую мову. Галоўны рэдактар часопіса «[[Роднае слова (часопіс)|Роднае слова]]» (2007—2009). == Біяграфія == Нарадзіўся 10 чэрвеня 1967 года на станцыі [[Ашмяны (станцыя)|Ашмяны]]. У 1984 годзе скончыў Дакурнішскую сярэднюю школу, у 1991 годзе — [[Філалагічны факультэт БДУ|філалагічны факультэт]] [[БДУ]], у 1994 годзе — аспірантуру [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта]]. З 1991 па 1998 год працаваў выкладчыкам Мінскай сярэдняй спецыялізаванай школы пры БДУ (цяпер — [[Ліцэй БДУ]]), выкладчыкам кафедры сучаснай беларускай мовы БДУ. У 1998 па 2007 год быў старшым выкладчыкам, пасля — дацэнтам гэтай кафедры. У 2001 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю па лінгвістычных поглядах [[Уладзімір Дубоўка|Уладзіміра Дубоўкі]]. Са жніўня 2007 года і да восені 2009 года быў галоўным рэдактарам часопіса «[[Роднае слова (часопіс)|Роднае слова]]». Пачынаючы з 1994 года ён быў адным са сталых аўтараў гэтага выдання, надрукаваўшы ў ім дзясяткі публікацый. Нават у 2026 годзе паспелі ўбачыць свет дзве публікацыі з яго аўтарскага цыкла «Міфы і рэальнасць беларускай арфаграфіі», што друкаваўся ўвесь мінулы год<ref>[https://rod-slova.by/naviny/anons-ljutaskaga-numara-za-2026-g/ Анонс лютаўскага нумара за 2026 г.]</ref>. З 2009 года працаваў дацэнтам, загадчыкам кафедры рэдакцыйна-выдавецкіх тэхналогій [[Беларускі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт|Беларускага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта]]. Быў аўтарам больш як 500 навуковых, навукова-папулярных і навукова-метадычных работ, у тым ліку дзвюх манаграфій, каля 50 вучэбна-метадычных дапаможнікаў для вучняў, настаўнікаў, студэнтаў, рэдакцыйна-выдавецкіх работнікаў. Памёр 23 красавіка 2026 года ў Мінску. == Працы == * Адметнасці моўнай кампетэнцыі студэнцкай моладзі ў дачыненні да паняцця «арфаграфія» / У. І. Куліковіч // Роднае слова. — 2025. — № 1. — С. 49-52. * Арфаграфічныя правілы і моўныя тэндэнцыі ў дачыненні да новай запазычанай лексікі / У. І. Куліковіч // Роднае слова. — 2025. — № 7. — С. 53-57. * Асноўныя тыпалагічныя характарыстыкі хрэстаматый XXI ст. для вывучэння беларускага пісьма / У. І. Куліковіч // Журналістыка-2025: стан, праблемы і перспектывы : матэрыялы 27-й Міжнар. навук.-практ. канф., Мінск, 14 лістап. 2025 г. / Беларус. дзярж. ун-т; рэдкал.: А. В. Бяляеў (гал. рэд.) [i iнш.]. — Мінск : БДУ, 2025. — С. 390—394. * Асаблівасці мультымедыйных праектаў арфаграфічнай тэматыкі на сучасным этапе / У. І. Куліковіч // Труды БДТУ. Сер. 4, Принт- и медиатехнологии. — 2024. — № 1 (279). — С. 45-51. * Праблемныя аспекты аўтаматычнага перакладу з рускай мовы на беларускую: парады рэдактару / У. І. Куліковіч // Слова ў кантэксце часу: матэрыялы 5-й Міжнар. навук.-практ. канф., Мінск, 11 сак. 2024 г. / Беларус. дзярж. ун-т; рэдкал.: А. В. Бяляеў (гал. рэд.) [i iнш.]. — Мінск : БДУ, 2024. — С. 159—164. * Рэлігійная лексіка ў «Правілах беларускай арфаграфіі і пунктуацыі», як сведчанне поліканфесійнасці грамадства / У. І. Куліковіч // Беларуская думка. — 2021. — № 4. — С. 96-99. * Практыкум па беларускай арфаграфіі для рэдактараў : вучэбны дапаможнік / У. І. Куліковіч. — Мінск : РІВШ, 2021. — 292 с. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{DEFAULTSORT:Куліковіч, Уладзімір Іванавіч}} [[Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі]] juj3v6i52khba1buepzjxd931skdx8o 5135151 5135148 2026-05-03T06:11:39Z DobryBrat 5701 шаблон 5135151 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Куліковіч}} {{Навуковец}} '''Уладзімір Іванавіч Куліковіч''' (1967, [[Станцыя Ашмяны]], [[Ашмянскі раён]] — {{ДС|23|04|2026}}, [[Мінск]]<ref>{{Cite web|url=https://web.archive.org/web/20260425232055/https://www.svaboda.org/a/33741461.html|title=Памёр мовазнаўца, папулярызатар ведаў пра беларускую мову Ўладзімер Куліковіч|website=Радыё Свабода|date=2026-04-24|access-date=2026-04-27}}</ref>) — беларускі [[мовазнаўца]], дацэнт (2004), кандыдат філалагічных навук (1999)<ref>[https://www.aversev.by/izdatelstvo/avtory/kulikovich-vi/ Уладзімір Куліковіч] Выдавецтва Авэрсев</ref>, папулярызатар ведаў пра беларускую мову. Галоўны рэдактар часопіса «[[Роднае слова (часопіс)|Роднае слова]]» (2007—2009). == Біяграфія == Нарадзіўся 10 чэрвеня 1967 года на станцыі [[Ашмяны (станцыя)|Ашмяны]]. У 1984 годзе скончыў Дакурнішскую сярэднюю школу, у 1991 годзе — [[Філалагічны факультэт БДУ|філалагічны факультэт]] [[БДУ]], у 1994 годзе — аспірантуру [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта]]. З 1991 па 1998 год працаваў выкладчыкам Мінскай сярэдняй спецыялізаванай школы пры БДУ (цяпер — [[Ліцэй БДУ]]), выкладчыкам кафедры сучаснай беларускай мовы БДУ. У 1998 па 2007 год быў старшым выкладчыкам, пасля — дацэнтам гэтай кафедры. У 2001 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю па лінгвістычных поглядах [[Уладзімір Дубоўка|Уладзіміра Дубоўкі]]. Са жніўня 2007 года і да восені 2009 года быў галоўным рэдактарам часопіса «[[Роднае слова (часопіс)|Роднае слова]]». Пачынаючы з 1994 года ён быў адным са сталых аўтараў гэтага выдання, надрукаваўшы ў ім дзясяткі публікацый. Нават у 2026 годзе паспелі ўбачыць свет дзве публікацыі з яго аўтарскага цыкла «Міфы і рэальнасць беларускай арфаграфіі», што друкаваўся ўвесь мінулы год<ref>[https://rod-slova.by/naviny/anons-ljutaskaga-numara-za-2026-g/ Анонс лютаўскага нумара за 2026 г.]</ref>. З 2009 года працаваў дацэнтам, загадчыкам кафедры рэдакцыйна-выдавецкіх тэхналогій [[Беларускі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт|Беларускага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта]]. Быў аўтарам больш як 500 навуковых, навукова-папулярных і навукова-метадычных работ, у тым ліку дзвюх манаграфій, каля 50 вучэбна-метадычных дапаможнікаў для вучняў, настаўнікаў, студэнтаў, рэдакцыйна-выдавецкіх работнікаў. Памёр 23 красавіка 2026 года ў Мінску. == Працы == * Адметнасці моўнай кампетэнцыі студэнцкай моладзі ў дачыненні да паняцця «арфаграфія» / У. І. Куліковіч // Роднае слова. — 2025. — № 1. — С. 49-52. * Арфаграфічныя правілы і моўныя тэндэнцыі ў дачыненні да новай запазычанай лексікі / У. І. Куліковіч // Роднае слова. — 2025. — № 7. — С. 53-57. * Асноўныя тыпалагічныя характарыстыкі хрэстаматый XXI ст. для вывучэння беларускага пісьма / У. І. Куліковіч // Журналістыка-2025: стан, праблемы і перспектывы : матэрыялы 27-й Міжнар. навук.-практ. канф., Мінск, 14 лістап. 2025 г. / Беларус. дзярж. ун-т; рэдкал.: А. В. Бяляеў (гал. рэд.) [i iнш.]. — Мінск : БДУ, 2025. — С. 390—394. * Асаблівасці мультымедыйных праектаў арфаграфічнай тэматыкі на сучасным этапе / У. І. Куліковіч // Труды БДТУ. Сер. 4, Принт- и медиатехнологии. — 2024. — № 1 (279). — С. 45-51. * Праблемныя аспекты аўтаматычнага перакладу з рускай мовы на беларускую: парады рэдактару / У. І. Куліковіч // Слова ў кантэксце часу: матэрыялы 5-й Міжнар. навук.-практ. канф., Мінск, 11 сак. 2024 г. / Беларус. дзярж. ун-т; рэдкал.: А. В. Бяляеў (гал. рэд.) [i iнш.]. — Мінск : БДУ, 2024. — С. 159—164. * Рэлігійная лексіка ў «Правілах беларускай арфаграфіі і пунктуацыі», як сведчанне поліканфесійнасці грамадства / У. І. Куліковіч // Беларуская думка. — 2021. — № 4. — С. 96-99. * Практыкум па беларускай арфаграфіі для рэдактараў : вучэбны дапаможнік / У. І. Куліковіч. — Мінск : РІВШ, 2021. — 292 с. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{DEFAULTSORT:Куліковіч, Уладзімір Іванавіч}} [[Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі]] ea8wrw1hg2wrke4e5z1sjtqmb1ttsvc Лабубу 0 806962 5135096 5132896 2026-05-02T23:09:38Z CommonsDelinker 151 Removing [[:c:File:Labubu_Doll_Collection.jpg|Labubu_Doll_Collection.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:IronGargoyle|IronGargoyle]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Labubu Doll Collection.jpg|]]. 5135096 wikitext text/x-wiki '''Лабу́бу''' ({{Lang-zh|拉布布}}, {{Lang-en|Labubu}}) — брэнд калекцыйных плюшавых цацак у выглядзе монстраў. Створаны дызайнерам з Ганконга Лун Касінам<ref name="inv-lung">{{Cite web|lang=en|url=https://www.invaluable.com/auction-lot/kasing-lung-hong-kong-311-c-a8747dcb6a|title=Lot 311: 龍家昇 Kasing Lung(Hong Kong)|website=Invaluable|access-date=2025-05-28}}</ref>. Цацкі прадаюцца выключна ў крамах кітайскай рознічнай гандлёвай сеткі '''Pop Mart'''. Лабубу — гэта таксама імя галоўнай гераіні серыі. Персанаж Лабубу — дзяўчынка, у яе ёсць хлопец: Тайкока, монстар-вегетарыянец, падобны на шкілет. Лабубу апісваюць як «эльфійскую істоту», і, па словах Pop Mart, «нягледзячы на гарэзны выгляд, яна добрая і заўсёды хоча дапамагчы, але часта выпадкова дамагаецца супрацьлеглага». Яна можа выглядаць маленькай і страшнай, але ў яе добрыя намеры<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.nbcnews.com/select/shopping/what-is-a-labubu-rcna210622|title=Что такое Лабубу? Почему она так популярна?|author=Ребекка Родригес|website=NBC Select|date=2025-06-03}}</ref>. [[Файл:Labubu_pop-up_store_at_Beijing-20250617.png|міні|300x300пкс|Цацкі Лабубу прадаюцца ў крамах Pop Mart з 2019 года]] Першапачаткова Лабубу была створана Лун Касінам<ref name="kkg-lung">{{Cite web|lang=en|url=https://en.gallery-kaikaikiki.com/2020/10/bio_kasing-lung/|title=Kasing Lung Biography|website=Kaikai Kiki Gallery|access-date=2025-05-28}}</ref>, мастаком з Ганконга, які вырас у [[Нідэрланды|Нідэрландах]]. Лабубу была часткай серыі апавяданняў «Монстры», на якую аказаў уплыў скандынаўскі фальклор<ref name="CNA">{{Cite web|lang=en|url=https://cnalifestyle.channelnewsasia.com/trending/things-know-about-labubu-pop-mart-409246|title=4 things to know about Labubu, the popular Pop Mart figure with fans including Blackpink's Lisa|author=Sukri|first=Hazeeq|date=2024-09-26|publisher=CNA Lifestyle|access-date=2025-05-18}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|lang=en-MY|url=https://www.prestigeonline.com/my/lifestyle/culture-plus-entertainment/what-is-labubu-faq-where-to-buy-origins-price-kasing-lung-lalisa-manobal/|title=Decoding the Labubu hype from its origins to creator and celebrity endorsements|author=Surbano|first=Eric E.|website=Prestige Online - Malaysia|date=2024-09-21|access-date=2024-11-19}}</ref> і міфалогія, якой ён захапляўся ў дзяцінстве (акрамя Лабубу з'явіліся Зімома, Тайкока, Спукі, Пато)<ref name=":2">{{Cite web|lang=en|url=https://tribune.net.ph/2024/10/22/labubu-mania-sweeps-the-philippines-celebrities-cant-get-enough-of-these-whimsical-toys|title=Labubu mania sweeps the Philippines: Celebrities can’t get enough of these whimsical toys|author=Fernando|first=Jeff|website=Daily Tribune|date=2024-10-23|access-date=2024-11-19}}</ref>. Лабубу ўпершыню была прадстаўлена ў 2015 годзе<ref name=":2">{{Cite web|lang=en|url=https://tribune.net.ph/2024/10/22/labubu-mania-sweeps-the-philippines-celebrities-cant-get-enough-of-these-whimsical-toys|title=Labubu mania sweeps the Philippines: Celebrities can’t get enough of these whimsical toys|author=Fernando|first=Jeff|website=Daily Tribune|date=2024-10-23|access-date=2024-11-19}}</ref> разам з фігуркамі «Монстры», вырабленымі кампаніяй How2Work<ref name="kkg-lung">{{Cite web|lang=en|url=https://en.gallery-kaikaikiki.com/2020/10/bio_kasing-lung/|title=Kasing Lung Biography|website=Kaikai Kiki Gallery|access-date=2025-05-28}}</ref>; цацка стала больш вядомая ў 2019 годзе пасля супрацоўніцтва з Pop Mart<ref name=":6">{{Cite web|lang=en|url=https://www.gq-magazine.co.uk/article/what-are-labubu-dolls|title=“I was told they were sold out. I wanted one immediately”: Why countless guys are obsessed with those weird and wild Labubu dolls|author=Cheung|first=Adam.|website=British GQ|date=2025-04-30|access-date=2025-04-30}}</ref><ref name=":5">{{Cite web|lang=en|url=https://jingdaily.com/posts/from-bangkok-to-la-how-the-world-caught-labubu-mania|title=Blackpink’s Lisa’s favorite Pop Mart toy Labubu causes global mania {{!}} Jing Daily|author=Bargeron|first=Sadie|website=jingdaily.com|access-date=2024-11-19}}</ref>. == Дызайн == Лабубу апісваюцца як істота з гуллівым, але трохі лютым выглядам, з круглымі, пухнатымі целамі, шырока адкрытымі вачыма, завостранымі вушамі<ref name=":0">{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.businessinsider.com/inside-rise-labubu-monsters-popmart-toy-adults-china-sold-out-2024-11|title=A fluffy, $85 toy is taking Asia by storm and sparking legions of knockoffs. Inside the meteoric rise of Labubu.|author=Bharade|first=Aditi|website=Business Insider|date=2024-11-15|access-date=2024-11-19|last2=Liam|first2=Erin}}</ref> і дзевяццю вострымі зубамі, якія ўтвараюць гарэзную ўсмешку<ref name=":1">{{Cite web|lang=en|url=https://www.sunstar.com.ph/cebu/all-you-need-to-know-labubu-hottest-collectible-right-no|title=All You Need to Know:Labubu 'hottest collectible' right now|author=Tabiolo|first=Jewil Anne M.|website=SunStar Publishing Inc.|date=2024-10-19|access-date=2024-11-19}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|lang=en-MY|url=https://www.prestigeonline.com/my/lifestyle/culture-plus-entertainment/what-is-labubu-faq-where-to-buy-origins-price-kasing-lung-lalisa-manobal/|title=Decoding the Labubu hype from its origins to creator and celebrity endorsements|author=Surbano|first=Eric E.|website=Prestige Online - Malaysia|date=2024-09-21|access-date=2024-11-19}}</ref>. == Папулярнасць == Цацка прыцягнула ўсеагульную ўвагу ў красавіку 2024 года пасля ўдзелу паўднёвакарэйскай жаночай [[K-pop]] групы [[Blackpink]] [[Ліса (рэперка)|Ліса]] была заўважаная з бірулькай Лабубу на сумцы<ref name=":6">{{Cite web|lang=en|url=https://www.gq-magazine.co.uk/article/what-are-labubu-dolls|title=“I was told they were sold out. I wanted one immediately”: Why countless guys are obsessed with those weird and wild Labubu dolls|author=Cheung|first=Adam.|website=British GQ|date=2025-04-30|access-date=2025-04-30}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.latimes.com/business/story/2024-11-05/labubu-craze|title=Overnight lines, mall fights and instant sellouts: Labubu toy mania comes to America|author=Chang|first=Andrea|website=Los Angeles Times|date=2024-11-05|access-date=2024-11-19}}</ref>. Гэта спарадзіла тэндэнцыю, якая хутка спрыяла расце папулярнасці ў Тайландзе, Сінгапуры і іншых краінах Паўднёва-Усходняй і Усходняй Азіі<ref name=":1">{{Cite web|lang=en|url=https://www.sunstar.com.ph/cebu/all-you-need-to-know-labubu-hottest-collectible-right-no|title=All You Need to Know:Labubu 'hottest collectible' right now|author=Tabiolo|first=Jewil Anne M.|website=SunStar Publishing Inc.|date=2024-10-19|access-date=2024-11-19}}</ref>. З-за віруснай папулярнасці Лабубу ў Тайландзе многія тайцы пачалі верыць, што Лабубу можа прынесці багацце і поспех, і сталі рабіць будыйскія кудмені і іншыя прадметы культу з выявай гэтай цацакі <ref>{{Cite web|lang=th|url=https://www.thairath.co.th/scoop/interview/2786767|title=ยันต์ลาบูบู้ เรียกทรัพย์ เมินดราม่าสายมูต่อแถวรอสัก ย้ำซอฟต์พาวเวอร์คนจีนชอบ|website=www.thairath.co.th|date=2024-05-19|access-date=2025-06-25}}</ref>. Прыкладна ў гэты ж час, з-за росту папулярнасці Лабубу, назіраецца рост продажаў падробных Лабубу (т.я. афіцыйна права на выраб цацак з Лабубу ёсць толькі ў Pop Mart). Лабубу выкарыстоўваўся нават для палітычнай агітацыі. Так, члены кіруючай сінгапурскай партыі "Народнае дзеянне" падчас акцыі па раздачы прадуктаў пенсіянерам прадставілі ляльку Лабубу ў колерах партыі, і пазней выкарыстоўвалі яе для рэкламы партыі ў Facebook і TikTok <ref>{{Cite web|lang=en|url=https://mothership.sg/2024/09/pap-sengkang-team-labubu-doll/|title=PAP Sengkang team debuts PAP Labubu doll during senior citizen grocery drive|website=mothership.sg|access-date=2025-06-25}}</ref>. == Крытыка == У асноўным крытыка цацак Лабубу звязваецца з продажам падробных Лабубу, часам нізкай якасці, ці нават зробленых з прымяненнем небяспечных матэрыялаў (у прыватнасці у ЗША і Велікабрытаніі). === Расія === [[Файл:Fake-labubu-dolls.jpg|міні|400x400пкс|Падробныя Лабубу]] У 2025 годзе плюшавыя цацкі Лабубу ў Расіі апынуліся ў цэнтры скандалу. Намеснік старшыні Камітэта па навуцы, адукацыі і культуры Савета Федэрацыі Кацярына Алтабаева заявіла, што фігуркі, якія нагадваюць монстраў з зубастымі ўхмылкамі, выклікаюць у дзяцей пачуццё страху. Яна заклікала Расспажыўнагляд і Рособрнадзор разгледзець пытанне аб іх забароне<ref name="multiple">{{Cite web|lang=ru|url=https://kanobu.ru/news/v-rossii-predlozhili-zapretit-modnyie-figurki-labubu-senator-schitaet-ih-vrednyimi-dlya-psihiki-501216/|title=В России предложили запретить модные фигурки Лабубу — сенатор считает их вредными для психики|website=Kanobu.ru|date=2025-05-29|access-date=2025-06-02}}</ref>. Першая намесніца старшыні Камітэта Дзяржаўнай Думы ў абароне сям'і Таццяна Буцкая заявіла, што Лабубу прадаюцца ў Расіі з парушэннямі. З яе слоў, на цацках няма ніводнага слова па-руску і нават знак маркіроўкі стаіць не расійскі<ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://www.pravilamag.ru/news/society-news/01-06-2025/750579-roskachestvo-nachalo-proverku-labubu-iz-za-ih-ogromnoi-populyarnosti-v-dume-gotovyat-zakonoproekt-o-pravilnyh-igrushkah/|title=Роскачество начало проверку Labubu. Из-за их огромной популярности в Думе готовят законопроект о «правильных игрушках»|website=www.pravilamag.ru|access-date=2025-06-02}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.m24.ru/news/obshchestvo/30052025/801877|title=Депутат Буцкая заявила, что игрушки Labubu продаются в РФ с нарушениями|website=m24.ru|access-date=2025-06-02}}</ref>. Пры гэтым кампанія-вытворца афіцыйна не пазіцыянуе цацку як дзіцячую: на яе ўстаноўлена ўзроставае абмежаванне ад 15 гадоў. Па дакументах гэта калекцыйных лялька-бірулька для дарослых, прызначаная як аксесуар для нашэння на жаночай сумцы<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://aif.ru/society/akademik-ran-onishchenko-prizval-markirovat-breloki-labubu-pometkoy-14|title=Академик РАН Онищенко призвал маркировать брелоки Лабубу пометкой «14+»|author=Кристина Романова|website=AIF.RU|date=2025-07-16}}</ref>. === ЗША === У жніўні 2025 года Камісія па бяспецы спажывецкіх тавараў ЗША выпусціла інструкцыю для выяўлення падробленых Лабубу, а таксама апублікавала папярэджанне аб небяспецы падробленых цацак для маленькіх дзяцей<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://ria.ru/20250819/ssha-2036215392.html|title=Американцев призвали избегать поддельных игрушек Лабубу|publisher=ria.ru|access-date=2025-09-12}}</ref>. Спецыялісты звязваюць рызыку з тым, што падробленыя версія можа быць невялікага памеру альбо распадацца пры паломцы на дробныя дэталі, якія пры трапленні ў рот могуць перакрываць дыхальныя шляхі маленькіх дзяцей. Ужо ў верасні памежна-мытная служба ЗША канфіскавала ў міжнародным аэрапорце Сіэтл  партыю з 11 134 падробленых цацак на агульную суму (меркаванага) кошту $513 937<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.gazeta.ru/social/news/2025/09/03/26641730.shtml|title=В США изъяли более 11 тысяч поддельных лабубу на более $500 млн|publisher=www.gazeta.ru|access-date=2025-09-12}}</ref>. === Лівія === У Лівіі служба бяспекі канфіскавала і знішчыла вялікую колькасць цацак Лабубу (арыгінальных, вырабленых кампаніяй Pop Mart). Улады назвалі гэты трэнд «адмоўнай з'явай, якая супярэчыць сацыяльным і ісламскім каштоўнасцям»<ref>{{Cite web|lang=руская|url=https://mixnews.lv/v-mire/2025/08/25/toksichnost-i-poddelki-v-kakih-stranah-zapretili-kukol-labubu/|title=«Токсичность и подделки»: в каких странах запретили кукол Labubu}}</ref>. Аднак гэта распаўсюдзілася толькі на муніцыпалітэт Сабха. == Крыніцы == {{ізаляваны артыкул|date=2026-04-26}} [[Катэгорыя:Мяккія цацкі]] [[Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі]] flwqag1mplck6ukv3j3razpzzg6lkl2 5135097 5135096 2026-05-02T23:09:42Z CommonsDelinker 151 Removing [[:c:File:Fake-labubu-dolls.jpg|Fake-labubu-dolls.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:IronGargoyle|IronGargoyle]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Fake-labubu-dolls.jpg|]]. 5135097 wikitext text/x-wiki '''Лабу́бу''' ({{Lang-zh|拉布布}}, {{Lang-en|Labubu}}) — брэнд калекцыйных плюшавых цацак у выглядзе монстраў. Створаны дызайнерам з Ганконга Лун Касінам<ref name="inv-lung">{{Cite web|lang=en|url=https://www.invaluable.com/auction-lot/kasing-lung-hong-kong-311-c-a8747dcb6a|title=Lot 311: 龍家昇 Kasing Lung(Hong Kong)|website=Invaluable|access-date=2025-05-28}}</ref>. Цацкі прадаюцца выключна ў крамах кітайскай рознічнай гандлёвай сеткі '''Pop Mart'''. Лабубу — гэта таксама імя галоўнай гераіні серыі. Персанаж Лабубу — дзяўчынка, у яе ёсць хлопец: Тайкока, монстар-вегетарыянец, падобны на шкілет. Лабубу апісваюць як «эльфійскую істоту», і, па словах Pop Mart, «нягледзячы на гарэзны выгляд, яна добрая і заўсёды хоча дапамагчы, але часта выпадкова дамагаецца супрацьлеглага». Яна можа выглядаць маленькай і страшнай, але ў яе добрыя намеры<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.nbcnews.com/select/shopping/what-is-a-labubu-rcna210622|title=Что такое Лабубу? Почему она так популярна?|author=Ребекка Родригес|website=NBC Select|date=2025-06-03}}</ref>. [[Файл:Labubu_pop-up_store_at_Beijing-20250617.png|міні|300x300пкс|Цацкі Лабубу прадаюцца ў крамах Pop Mart з 2019 года]] Першапачаткова Лабубу была створана Лун Касінам<ref name="kkg-lung">{{Cite web|lang=en|url=https://en.gallery-kaikaikiki.com/2020/10/bio_kasing-lung/|title=Kasing Lung Biography|website=Kaikai Kiki Gallery|access-date=2025-05-28}}</ref>, мастаком з Ганконга, які вырас у [[Нідэрланды|Нідэрландах]]. Лабубу была часткай серыі апавяданняў «Монстры», на якую аказаў уплыў скандынаўскі фальклор<ref name="CNA">{{Cite web|lang=en|url=https://cnalifestyle.channelnewsasia.com/trending/things-know-about-labubu-pop-mart-409246|title=4 things to know about Labubu, the popular Pop Mart figure with fans including Blackpink's Lisa|author=Sukri|first=Hazeeq|date=2024-09-26|publisher=CNA Lifestyle|access-date=2025-05-18}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|lang=en-MY|url=https://www.prestigeonline.com/my/lifestyle/culture-plus-entertainment/what-is-labubu-faq-where-to-buy-origins-price-kasing-lung-lalisa-manobal/|title=Decoding the Labubu hype from its origins to creator and celebrity endorsements|author=Surbano|first=Eric E.|website=Prestige Online - Malaysia|date=2024-09-21|access-date=2024-11-19}}</ref> і міфалогія, якой ён захапляўся ў дзяцінстве (акрамя Лабубу з'явіліся Зімома, Тайкока, Спукі, Пато)<ref name=":2">{{Cite web|lang=en|url=https://tribune.net.ph/2024/10/22/labubu-mania-sweeps-the-philippines-celebrities-cant-get-enough-of-these-whimsical-toys|title=Labubu mania sweeps the Philippines: Celebrities can’t get enough of these whimsical toys|author=Fernando|first=Jeff|website=Daily Tribune|date=2024-10-23|access-date=2024-11-19}}</ref>. Лабубу ўпершыню была прадстаўлена ў 2015 годзе<ref name=":2">{{Cite web|lang=en|url=https://tribune.net.ph/2024/10/22/labubu-mania-sweeps-the-philippines-celebrities-cant-get-enough-of-these-whimsical-toys|title=Labubu mania sweeps the Philippines: Celebrities can’t get enough of these whimsical toys|author=Fernando|first=Jeff|website=Daily Tribune|date=2024-10-23|access-date=2024-11-19}}</ref> разам з фігуркамі «Монстры», вырабленымі кампаніяй How2Work<ref name="kkg-lung">{{Cite web|lang=en|url=https://en.gallery-kaikaikiki.com/2020/10/bio_kasing-lung/|title=Kasing Lung Biography|website=Kaikai Kiki Gallery|access-date=2025-05-28}}</ref>; цацка стала больш вядомая ў 2019 годзе пасля супрацоўніцтва з Pop Mart<ref name=":6">{{Cite web|lang=en|url=https://www.gq-magazine.co.uk/article/what-are-labubu-dolls|title=“I was told they were sold out. I wanted one immediately”: Why countless guys are obsessed with those weird and wild Labubu dolls|author=Cheung|first=Adam.|website=British GQ|date=2025-04-30|access-date=2025-04-30}}</ref><ref name=":5">{{Cite web|lang=en|url=https://jingdaily.com/posts/from-bangkok-to-la-how-the-world-caught-labubu-mania|title=Blackpink’s Lisa’s favorite Pop Mart toy Labubu causes global mania {{!}} Jing Daily|author=Bargeron|first=Sadie|website=jingdaily.com|access-date=2024-11-19}}</ref>. == Дызайн == Лабубу апісваюцца як істота з гуллівым, але трохі лютым выглядам, з круглымі, пухнатымі целамі, шырока адкрытымі вачыма, завостранымі вушамі<ref name=":0">{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.businessinsider.com/inside-rise-labubu-monsters-popmart-toy-adults-china-sold-out-2024-11|title=A fluffy, $85 toy is taking Asia by storm and sparking legions of knockoffs. Inside the meteoric rise of Labubu.|author=Bharade|first=Aditi|website=Business Insider|date=2024-11-15|access-date=2024-11-19|last2=Liam|first2=Erin}}</ref> і дзевяццю вострымі зубамі, якія ўтвараюць гарэзную ўсмешку<ref name=":1">{{Cite web|lang=en|url=https://www.sunstar.com.ph/cebu/all-you-need-to-know-labubu-hottest-collectible-right-no|title=All You Need to Know:Labubu 'hottest collectible' right now|author=Tabiolo|first=Jewil Anne M.|website=SunStar Publishing Inc.|date=2024-10-19|access-date=2024-11-19}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|lang=en-MY|url=https://www.prestigeonline.com/my/lifestyle/culture-plus-entertainment/what-is-labubu-faq-where-to-buy-origins-price-kasing-lung-lalisa-manobal/|title=Decoding the Labubu hype from its origins to creator and celebrity endorsements|author=Surbano|first=Eric E.|website=Prestige Online - Malaysia|date=2024-09-21|access-date=2024-11-19}}</ref>. == Папулярнасць == Цацка прыцягнула ўсеагульную ўвагу ў красавіку 2024 года пасля ўдзелу паўднёвакарэйскай жаночай [[K-pop]] групы [[Blackpink]] [[Ліса (рэперка)|Ліса]] была заўважаная з бірулькай Лабубу на сумцы<ref name=":6">{{Cite web|lang=en|url=https://www.gq-magazine.co.uk/article/what-are-labubu-dolls|title=“I was told they were sold out. I wanted one immediately”: Why countless guys are obsessed with those weird and wild Labubu dolls|author=Cheung|first=Adam.|website=British GQ|date=2025-04-30|access-date=2025-04-30}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.latimes.com/business/story/2024-11-05/labubu-craze|title=Overnight lines, mall fights and instant sellouts: Labubu toy mania comes to America|author=Chang|first=Andrea|website=Los Angeles Times|date=2024-11-05|access-date=2024-11-19}}</ref>. Гэта спарадзіла тэндэнцыю, якая хутка спрыяла расце папулярнасці ў Тайландзе, Сінгапуры і іншых краінах Паўднёва-Усходняй і Усходняй Азіі<ref name=":1">{{Cite web|lang=en|url=https://www.sunstar.com.ph/cebu/all-you-need-to-know-labubu-hottest-collectible-right-no|title=All You Need to Know:Labubu 'hottest collectible' right now|author=Tabiolo|first=Jewil Anne M.|website=SunStar Publishing Inc.|date=2024-10-19|access-date=2024-11-19}}</ref>. З-за віруснай папулярнасці Лабубу ў Тайландзе многія тайцы пачалі верыць, што Лабубу можа прынесці багацце і поспех, і сталі рабіць будыйскія кудмені і іншыя прадметы культу з выявай гэтай цацакі <ref>{{Cite web|lang=th|url=https://www.thairath.co.th/scoop/interview/2786767|title=ยันต์ลาบูบู้ เรียกทรัพย์ เมินดราม่าสายมูต่อแถวรอสัก ย้ำซอฟต์พาวเวอร์คนจีนชอบ|website=www.thairath.co.th|date=2024-05-19|access-date=2025-06-25}}</ref>. Прыкладна ў гэты ж час, з-за росту папулярнасці Лабубу, назіраецца рост продажаў падробных Лабубу (т.я. афіцыйна права на выраб цацак з Лабубу ёсць толькі ў Pop Mart). Лабубу выкарыстоўваўся нават для палітычнай агітацыі. Так, члены кіруючай сінгапурскай партыі "Народнае дзеянне" падчас акцыі па раздачы прадуктаў пенсіянерам прадставілі ляльку Лабубу ў колерах партыі, і пазней выкарыстоўвалі яе для рэкламы партыі ў Facebook і TikTok <ref>{{Cite web|lang=en|url=https://mothership.sg/2024/09/pap-sengkang-team-labubu-doll/|title=PAP Sengkang team debuts PAP Labubu doll during senior citizen grocery drive|website=mothership.sg|access-date=2025-06-25}}</ref>. == Крытыка == У асноўным крытыка цацак Лабубу звязваецца з продажам падробных Лабубу, часам нізкай якасці, ці нават зробленых з прымяненнем небяспечных матэрыялаў (у прыватнасці у ЗША і Велікабрытаніі). === Расія === У 2025 годзе плюшавыя цацкі Лабубу ў Расіі апынуліся ў цэнтры скандалу. Намеснік старшыні Камітэта па навуцы, адукацыі і культуры Савета Федэрацыі Кацярына Алтабаева заявіла, што фігуркі, якія нагадваюць монстраў з зубастымі ўхмылкамі, выклікаюць у дзяцей пачуццё страху. Яна заклікала Расспажыўнагляд і Рособрнадзор разгледзець пытанне аб іх забароне<ref name="multiple">{{Cite web|lang=ru|url=https://kanobu.ru/news/v-rossii-predlozhili-zapretit-modnyie-figurki-labubu-senator-schitaet-ih-vrednyimi-dlya-psihiki-501216/|title=В России предложили запретить модные фигурки Лабубу — сенатор считает их вредными для психики|website=Kanobu.ru|date=2025-05-29|access-date=2025-06-02}}</ref>. Першая намесніца старшыні Камітэта Дзяржаўнай Думы ў абароне сям'і Таццяна Буцкая заявіла, што Лабубу прадаюцца ў Расіі з парушэннямі. З яе слоў, на цацках няма ніводнага слова па-руску і нават знак маркіроўкі стаіць не расійскі<ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://www.pravilamag.ru/news/society-news/01-06-2025/750579-roskachestvo-nachalo-proverku-labubu-iz-za-ih-ogromnoi-populyarnosti-v-dume-gotovyat-zakonoproekt-o-pravilnyh-igrushkah/|title=Роскачество начало проверку Labubu. Из-за их огромной популярности в Думе готовят законопроект о «правильных игрушках»|website=www.pravilamag.ru|access-date=2025-06-02}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.m24.ru/news/obshchestvo/30052025/801877|title=Депутат Буцкая заявила, что игрушки Labubu продаются в РФ с нарушениями|website=m24.ru|access-date=2025-06-02}}</ref>. Пры гэтым кампанія-вытворца афіцыйна не пазіцыянуе цацку як дзіцячую: на яе ўстаноўлена ўзроставае абмежаванне ад 15 гадоў. Па дакументах гэта калекцыйных лялька-бірулька для дарослых, прызначаная як аксесуар для нашэння на жаночай сумцы<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://aif.ru/society/akademik-ran-onishchenko-prizval-markirovat-breloki-labubu-pometkoy-14|title=Академик РАН Онищенко призвал маркировать брелоки Лабубу пометкой «14+»|author=Кристина Романова|website=AIF.RU|date=2025-07-16}}</ref>. === ЗША === У жніўні 2025 года Камісія па бяспецы спажывецкіх тавараў ЗША выпусціла інструкцыю для выяўлення падробленых Лабубу, а таксама апублікавала папярэджанне аб небяспецы падробленых цацак для маленькіх дзяцей<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://ria.ru/20250819/ssha-2036215392.html|title=Американцев призвали избегать поддельных игрушек Лабубу|publisher=ria.ru|access-date=2025-09-12}}</ref>. Спецыялісты звязваюць рызыку з тым, што падробленыя версія можа быць невялікага памеру альбо распадацца пры паломцы на дробныя дэталі, якія пры трапленні ў рот могуць перакрываць дыхальныя шляхі маленькіх дзяцей. Ужо ў верасні памежна-мытная служба ЗША канфіскавала ў міжнародным аэрапорце Сіэтл  партыю з 11 134 падробленых цацак на агульную суму (меркаванага) кошту $513 937<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.gazeta.ru/social/news/2025/09/03/26641730.shtml|title=В США изъяли более 11 тысяч поддельных лабубу на более $500 млн|publisher=www.gazeta.ru|access-date=2025-09-12}}</ref>. === Лівія === У Лівіі служба бяспекі канфіскавала і знішчыла вялікую колькасць цацак Лабубу (арыгінальных, вырабленых кампаніяй Pop Mart). Улады назвалі гэты трэнд «адмоўнай з'явай, якая супярэчыць сацыяльным і ісламскім каштоўнасцям»<ref>{{Cite web|lang=руская|url=https://mixnews.lv/v-mire/2025/08/25/toksichnost-i-poddelki-v-kakih-stranah-zapretili-kukol-labubu/|title=«Токсичность и подделки»: в каких странах запретили кукол Labubu}}</ref>. Аднак гэта распаўсюдзілася толькі на муніцыпалітэт Сабха. == Крыніцы == {{ізаляваны артыкул|date=2026-04-26}} [[Катэгорыя:Мяккія цацкі]] [[Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі]] p7g6svr8ymnntbt69xuyedbzydzt1wo Беларускі філіял Прампартыі 0 807192 5135240 5134722 2026-05-03T09:24:14Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5135240 wikitext text/x-wiki '''«Белару́скі філія́л Прампа́ртыі» («БФП»)''' — назва «контррэвалюцыйнай шкодніцкай дыверсійна-шпіёнскай арганізацыі», прыдуманай летам 1931 года супрацоўнікамі [[Дзяржаўнае палітычнае ўпраўленне пры ЦВК Беларусі|АДПУ БССР]] для ўзбуджэння крымінальнай справы і правядзення палітычнага працэсу над [[Інтэлігенцыя|інтэлігентамі]] ў апараце кіраўніцтва [[Прамысловасць|прамысловасцю]] [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]]{{Sfn|ЭГБ|1993|pp=455—456}}. == Структура == Стварэнне «БФП» было аднесена да 1926 года. Яго ячэйкі «дзейнічалі» ў [[Дзяржплан БССР|Дзяржплане БССР]], [[Вышэйшы Савет народнай гаспадаркі Беларускай ССР|ВСНГ БССР]], [[Белбудаб’яднанне|Белбудаб’яднанні]], [[Белметалааб’яднанне|Белметалааб’яднанні]], [[Белскураб’яднанне|Белскураб’яднанні]]. Паводле абвінаваўчага заключэння, «фактычным галавой контррэвалюцыйнай арганізацыі» быў кіраўнік прамсекцыі пры Дзяржплане БССР [[А. М. Каплан]]{{Sfn|ЭГБ|1993|p=456}}. == Абвінавачанні == Членам «БФП» інкрымінавалася «жаданне перараджэння савецкай улады ў буржуазна-дэмакратычную рэспубліку», правядзенне мерапрыемстваў, якія «павінны былі перашкаджаць і тармазіць развіццё народнай гаспадаркі і ствараць тыя ці іншыя прарывы і перашкоды». Акрамя паказанняў сведак і прызнанняў арыштаваных, ніякіх доказаў існавання «БФП» не выяўлена{{Sfn|ЭГБ|1993|p=456}}. == Прысуды і рэабілітацыя == Да крымінальнай адказнасці за прыналежнасць да «БФП» было прыцягнута 30 чалавек, 8 з якіх праходзілі таксама як члены «[[Беларускі філіял Працоўнай сялянскай партыі|Беларускага філіяла Працоўнай сялянскай партыі]]», што, на думку АДПУ, пацвярджала наяўнасць сувязі паміж «контррэвалюцыянерамі» Беларусі. Паводле пастановы Калегіі АДПУ БССР ад 23 ліпеня 1931 года 10 чалавек прыгавораны да 10 гадоў [[Папраўча-працоўны лагер|папраўча-працоўных лагераў]], астатнія — да 5 гадоў (10 членам «БФП» зняволенне ў лагерах было заменена высылкай на той жа тэрмін на [[Уральскія горы|Урал]], у [[Казахстан]]){{Sfn|ЭГБ|1993|p=456}}. У жніўні 1962 года за недаказанасцю прад’яўленых абвінавачанняў рэабілітаваны 1 чалавек. У верасні 1989 года на падставе артыкула 1 Указа Прэзідыума [[Вярхоўны Савет СССР|ВС СССР]] ад 16 студзеня 1989 года рэабілітаваны астатнія 29 чалавек{{Sfn|ЭГБ|1993|p=456}}. == Гл. таксама == * [[Беларускі філіял меншавікоў]] * [[Беларускі філіял Працоўнай сялянскай партыі]] * [[Саюз вызвалення Беларусі (справа)|Саюз вызвалення Беларусі]] == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/ЭГБ|аўтар=Процька Т.С.|артыкул=«Беларускі філіял Прампартыі»|том=1|старонкі=455—456}} [[Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1918—1939)]] [[Катэгорыя:Рэпрэсіі ў БССР]] [[Катэгорыя:Судовыя працэсы перыяду сталінскіх рэпрэсій]] celw9rp3t8i6531ja2gcjqm4ppdx17p Крымскататарская літаратура 0 807205 5134943 5134870 2026-05-02T13:23:41Z Гора самоцветов 167509 5134943 wikitext text/x-wiki {{Кароткае апісанне|няма}} <!-- "няма" пераважней, калі назва дастаткова апісальная; гл. [[ВП:СДНЯМА]] --> {{Крымскія Татары}} Найранейшыя крымскататарскія літаратурныя творы адносяцца да часоў Залатой Арды (XIII-XV стагоддзі), а яе залаты век прыпаў на часы [[Крымскага ханства]] (XV-XVIII стагоддзі). == Гісторыя == === Сярэднявечча === «[[Юсуф і Зулейха|Паэма пра Юсуфа і Зулейху]]» [[Махмуда Кырымлы]] з XIII стагоддзя лічыцца найстарэйшым творам на крымска-татарскай мове.<ref>{{Cite journal |last=Эмірамзаева |first=A. С. |date=2020 |title=ТВОРЧІСЦЬ ТА ЖЫЦЦЯ МАХМУДА КІРЫМЛІ Ў ЛІТАРАТУРОЗНАВЧОМУ ВИСВІТЛЕННІ: ІСТОРІЯ ТА ПЕРСПЕКТЫВІ ДАСЛІДЖЕННЯ |trans-title=ЖЫЦЦЁ І ТВОРЧАСЦЬ МАХМУДА КІРЫМЛІ Ў ЛІТАРАТУРНЫМ АСПЕКТЕ: ГІСТОРЫЯ І ПЕРСПЕКТЫВЫ ВЫВУЧЭННЯ |url=http://philol.vernadskyjournals.in.ua/journals/2020/1_2020/part_4/22.pdf |journal=Вучоныя запіскі Таўрыйскага нацыянальных В.І. ун-т імя Вярнадскага, серыя філалогія. Сацыяльныя камунікацыі |volume=4 |issue=1 |pages=110–114 |doi=10.32838/2663-6069/2020.1-4/20}}</ref> Сярод іншых выбітных аўтараў таго часу былі Алі (пам. 1232),<ref name="Osmanlı">Курназ К., Чэлтык Х. Асманлі Донэмі Kırım edebiyatı.&nbsp;— Ankara: Kültür Bakanlığı, 2000.</ref> Махмуд (13-14 c.),<ref name="Osmanlı"/> Меўлана Рэджэб бін Ібрагім (пам. 1386),<ref name="müellifleri">Bursalı M. T. Kırım müellifleri.&nbsp;— Стамбул, 1919.</ref> Мэўляна Сэрэфэдзін бін Кемаль (пам. 1438) і Кемаль Умі (пам. 1475).<ref>Banarlı N. S. Resimli türk edebiyatı tarihı. C.C.I-II.&nbsp;— Стамбул: Milli egitim basimevi, 1987.</ref> === Класічны перыяд === У перыяд [[Залатой Арды]] пасля прыняцця крымскімі татарамі ісламу пачала фарміравацца диванная або палацавая паэзія (крым. ''сарай эдэбіяты''). Яе аўтарамі былі ханы і арыстакраты. Вядомымі паэтамі таго часу былі Абдул-Меджыд Эфендзі, Усеін Кефевій, [[Менлі I Гірэй]], [[Казі II Гірэй]], Рамель Хока, [[Ашык Умер]], Мустафа Чэўхерый, Лэйла Бікеч, Ашык Арыф, Джанмухамед і Эдып Эфендзі. Газі II Гірэй быў асабліва вядомы сваёй паэзіяй, любоўю да літаратуры і працамі па музыцы.<ref>{{Cite book |last=Kent |first=Neil |url=https://books.google.com/books?id=ltKBoAEACAAJ |title=Крым: Гісторыя |date=2016 |publisher=Hurst |isbn=978-1-84904-463-9 |pages=45–46 |language=en}}<ref> Жонка [[Бахадыра I Гірэя]], Хан-задэ-ханум, таксама была вядомая як паэтка. У XV-XVII стагоддзях з'явіліся анталогіі крымскай паэзіі. Усе літаратурныя творы таго перыяду напісаны [[арабскім пісьмом]]. На мову паэзіі паўплывалі [[арабская мова|арабская]] і [[персідская мова|персідская]], паколькі ў ёй выкарыстоўваліся доўгія і кароткія рыфмы галосных, у той час як у цюркскай мове галосныя такім чынам не адрозніваліся.<ref>Меметов И. [http://dspace.nbuv.gov.ua/bitstream/handle/123456789/94738/31-Memetov.pdf?sequence=1 Периодизация истории развития крымскотатарского литературного языка]</ref> У той жа час у [[крымска-татарскім фальклоры|фальклоры]] выкарыстоўвалася больш гутарковая мова з невялікай колькасцю запазычанняў (напр. «Çorabatır», «Kör oğlu», «Tair ve Zore»). Іншыя творы ўключаюць запісы пра гістарычныя падзеі і шматлікія [[jarlig|yarlıq]]с.<ref>Матэрыялы для гісторыі Крымскага ханства, извлеченные, по распоряжению имп. Академии наук, из Московского главного архива Министерства иностранных дел. Издал В. в. Вельямінаў-Зернаў. — СПб., 1864. −1109 с.</ref> Пасьля [[Анэксіі Крыму Расейскай імпэрыяй]] у 1783 годзе крымскататарская літаратура была замарожаная, бо галоўнымі заступнікамі яе разьвіцьця былі крымскія ханы. === Новы перыяд === Адраджэнне крымскай літаратуры цесна звязана з [[Ісмаілам Гаспрынскім]], які заклаў асновы апавядання і рамана ў крымскататарскай літаратуры. У сваёй газеце «Тэрцыман» Гаспрынскі публікаваў творы новых крымскататарскіх пісьменнікаў. Сярод вядомых паэтаў пачатку 20 стагоддзя былі [[Эшрэф Шэмі-задэ]], [[Бекір Чобан-задэ]], [[Абдула Дэрменджы]], [[Шэўкі Бекторэ]], [[Абдула Латыф-задэ]], [[Амдзі Гірайбай]]. У 1901 годзе [[Абдула Озенбашлы]] апублікаваў першую крымскататарскую драму «Olcağa çare almaz». Крымскататарскі літаратурны працэс быў перапынены [[Дэпартацыяй крымскіх татараў|Савецкай дэпартацыяй крымскіх татараў]] у 1944 годзе. З таго часу і да 1970-х гадоў у Савецкім Саюзе крымскататарская літаратура падвяргалася падаўленню. Сярод сучасных аўтараў — [[Шаміль Аладзін]], [[Чэнгіз Дагджы]], [[Умер Іпчы]], [[Юсуф Болат]], [[Айдэр Осман]], [[Эрвін Умераў]], [[Рустэм Муедзін]], [[Шакір Селім]], [[Юнус Кандым]], [[Сейран Сулейман]], [[Нузэт Умераў]]. == Глядзіце таксама == * [[Асманская літаратура]] * [[Татарская літаратура]] * [[Башкірская літаратура]] == Спасылкі == {{Паўторны спіс}} == Дадатковае чытанне == * {{cite book |title=Kırım Tatar Masalları |first=Nedim |last=BAKIRCI |location=KONYA |date=2010 |lang=TR}} * {{цытаваць тэзіс |title=Kırım Tatar masalları üzerine bir inceleme |trans-title=Пошук пра татарскія народныя казкі Kirim |first=ELİF SERRA |last=ŞAMLIOĞLU |publisher=Ege Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Halk Bilimi Ana Bilim Dalı |date=2013 |type=Yüksek Lisans |lang=TR |url=https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=6cwnc7GtARbnaR4aOuk15g&no=nBBoZIRg0STA1ajvtvpdwg}} * {{цытаваць кнігу |апошняя=Баскі |першая=Імрэ |назва=Крымска-татарскія народныя казкі: сабраны Ігнацам Куносам (1860-1945) |месца=Берлін, Бостан |выдавец=Дэ Груйтэр |дата=2024 |doi=10.1515/9783111442891 |isbn=978-3-11-144289-1 }} {{Еўрапейская літаратура}} [[Катэгорыя:Крымска-татарская культура]] [[Катэгорыя:Крымска-татарская мова]] [[Катэгорыя:Культура Крыма]] r9u2byhdz1mqg9wusldbw24qv27lwsj 5135022 5134943 2026-05-02T18:09:37Z Plaga med 116903 па добрым рахунку, трэба хутка выдаліць гэты смеццевы артыкул, але можа нехта захоча перарабіць 5135022 wikitext text/x-wiki {{Кароткае апісанне|няма}} <!-- "няма" пераважней, калі назва дастаткова апісальная; гл. [[ВП:СДНЯМА]] -->{{Перапісаць}} Найранейшыя крымскататарскія літаратурныя творы адносяцца да часоў Залатой Арды (XIII-XV стагоддзі), а яе залаты век прыпаў на часы [[Крымскага ханства]] (XV-XVIII стагоддзі). == Гісторыя == === Сярэднявечча === «[[Юсуф і Зулейха|Паэма пра Юсуфа і Зулейху]]» [[Махмуда Кырымлы]] з XIII стагоддзя лічыцца найстарэйшым творам на крымска-татарскай мове.<ref>{{Cite journal |last=Эмірамзаева |first=A. С. |date=2020 |title=ТВОРЧІСЦЬ ТА ЖЫЦЦЯ МАХМУДА КІРЫМЛІ Ў ЛІТАРАТУРОЗНАВЧОМУ ВИСВІТЛЕННІ: ІСТОРІЯ ТА ПЕРСПЕКТЫВІ ДАСЛІДЖЕННЯ |trans-title=ЖЫЦЦЁ І ТВОРЧАСЦЬ МАХМУДА КІРЫМЛІ Ў ЛІТАРАТУРНЫМ АСПЕКТЕ: ГІСТОРЫЯ І ПЕРСПЕКТЫВЫ ВЫВУЧЭННЯ |url=http://philol.vernadskyjournals.in.ua/journals/2020/1_2020/part_4/22.pdf |journal=Вучоныя запіскі Таўрыйскага нацыянальных В.І. ун-т імя Вярнадскага, серыя філалогія. Сацыяльныя камунікацыі |volume=4 |issue=1 |pages=110–114 |doi=10.32838/2663-6069/2020.1-4/20}}</ref> Сярод іншых выбітных аўтараў таго часу былі Алі (пам. 1232),<ref name="Osmanlı">Курназ К., Чэлтык Х. Асманлі Донэмі Kırım edebiyatı.&nbsp;— Ankara: Kültür Bakanlığı, 2000.</ref> Махмуд (13-14 c.),<ref name="Osmanlı"/> Меўлана Рэджэб бін Ібрагім (пам. 1386),<ref name="müellifleri">Bursalı M. T. Kırım müellifleri.&nbsp;— Стамбул, 1919.</ref> Мэўляна Сэрэфэдзін бін Кемаль (пам. 1438) і Кемаль Умі (пам. 1475).<ref>Banarlı N. S. Resimli türk edebiyatı tarihı. C.C.I-II.&nbsp;— Стамбул: Milli egitim basimevi, 1987.</ref> === Класічны перыяд === У перыяд [[Залатой Арды]] пасля прыняцця крымскімі татарамі ісламу пачала фарміравацца диванная або палацавая паэзія (крым. ''сарай эдэбіяты''). Яе аўтарамі былі ханы і арыстакраты. Вядомымі паэтамі таго часу былі Абдул-Меджыд Эфендзі, Усеін Кефевій, [[Менлі I Гірэй]], [[Казі II Гірэй]], Рамель Хока, [[Ашык Умер]], Мустафа Чэўхерый, Лэйла Бікеч, Ашык Арыф, Джанмухамед і Эдып Эфендзі. Газі II Гірэй быў асабліва вядомы сваёй паэзіяй, любоўю да літаратуры і працамі па музыцы.<ref>{{Cite book |last=Kent |first=Neil |url=https://books.google.com/books?id=ltKBoAEACAAJ |title=Крым: Гісторыя |date=2016 |publisher=Hurst |isbn=978-1-84904-463-9 |pages=45–46 |language=en}}<nowiki><ref> Жонка </nowiki>[[Бахадыра I Гірэя]], Хан-задэ-ханум, таксама была вядомая як паэтка. У XV-XVII стагоддзях з'явіліся анталогіі крымскай паэзіі. Усе літаратурныя творы таго перыяду напісаны [[арабскім пісьмом]]. На мову паэзіі паўплывалі [[арабская мова|арабская]] і [[персідская мова|персідская]], паколькі ў ёй выкарыстоўваліся доўгія і кароткія рыфмы галосных, у той час як у цюркскай мове галосныя такім чынам не адрозніваліся.<nowiki><ref>Меметов И. </nowiki>[http://dspace.nbuv.gov.ua/bitstream/handle/123456789/94738/31-Memetov.pdf?sequence=1 Периодизация истории развития крымскотатарского литературного языка]</ref> У той жа час у [[крымска-татарскім фальклоры|фальклоры]] выкарыстоўвалася больш гутарковая мова з невялікай колькасцю запазычанняў (напр. «Çorabatır», «Kör oğlu», «Tair ve Zore»). Іншыя творы ўключаюць запісы пра гістарычныя падзеі і шматлікія [[jarlig|yarlıq]]с.<ref>Матэрыялы для гісторыі Крымскага ханства, извлеченные, по распоряжению имп. Академии наук, из Московского главного архива Министерства иностранных дел. Издал В. в. Вельямінаў-Зернаў. — СПб., 1864. −1109 с.</ref> Пасьля [[Анэксіі Крыму Расейскай імпэрыяй]] у 1783 годзе крымскататарская літаратура была замарожаная, бо галоўнымі заступнікамі яе разьвіцьця былі крымскія ханы. === Новы перыяд === Адраджэнне крымскай літаратуры цесна звязана з [[Ісмаілам Гаспрынскім]], які заклаў асновы апавядання і рамана ў крымскататарскай літаратуры. У сваёй газеце «Тэрцыман» Гаспрынскі публікаваў творы новых крымскататарскіх пісьменнікаў. Сярод вядомых паэтаў пачатку 20 стагоддзя былі [[Эшрэф Шэмі-задэ]], [[Бекір Чобан-задэ]], [[Абдула Дэрменджы]], [[Шэўкі Бекторэ]], [[Абдула Латыф-задэ]], [[Амдзі Гірайбай]]. У 1901 годзе [[Абдула Озенбашлы]] апублікаваў першую крымскататарскую драму «Olcağa çare almaz». Крымскататарскі літаратурны працэс быў перапынены [[Дэпартацыяй крымскіх татараў|Савецкай дэпартацыяй крымскіх татараў]] у 1944 годзе. З таго часу і да 1970-х гадоў у Савецкім Саюзе крымскататарская літаратура падвяргалася падаўленню. Сярод сучасных аўтараў — [[Шаміль Аладзін]], [[Чэнгіз Дагджы]], [[Умер Іпчы]], [[Юсуф Болат]], [[Айдэр Осман]], [[Эрвін Умераў]], [[Рустэм Муедзін]], [[Шакір Селім]], [[Юнус Кандым]], [[Сейран Сулейман]], [[Нузэт Умераў]]. == Дадатковае чытанне == * {{cite book |title=Kırım Tatar Masalları |first=Nedim |last=BAKIRCI |location=KONYA |date=2010 |lang=TR}} [[Катэгорыя:Крымска-татарская культура]] [[Катэгорыя:Крымска-татарская мова]] [[Катэгорыя:Культура Крыма]] 1ldzfweerc54vlqftjig3hsbjr7znc9 5135273 5135022 2026-05-03T11:09:38Z JerzyKundrat 174 5135273 wikitext text/x-wiki {{Кароткае апісанне|няма}} <!-- «няма» пераважней, калі назва дастаткова апісальная; гл. [[ВП:СДНЯМА]] -->{{Перапісаць}} Найранейшыя крымскататарскія літаратурныя творы адносяцца да часоў [[Залатая Арда|Залатой Арды]] (XIII—XV стагоддзі), а яе залаты век прыпаў на часы [[Крымскае ханства|Крымскага ханства]] (XV—XVIII стагоддзі). == Гісторыя == === Сярэднявечча === «[[Юсуф і Зулейха|Паэма пра Юсуфа і Зулейху]]» [[Махмуда Кырымлы]] з XIII стагоддзя лічыцца найстарэйшым творам на крымска-татарскай мове.<ref>{{Cite journal |last=Эмірамзаева |first=A. С. |date=2020 |title=ТВОРЧІСЦЬ ТА ЖЫЦЦЯ МАХМУДА КІРЫМЛІ Ў ЛІТАРАТУРОЗНАВЧОМУ ВИСВІТЛЕННІ: ІСТОРІЯ ТА ПЕРСПЕКТЫВІ ДАСЛІДЖЕННЯ |trans-title=ЖЫЦЦЁ І ТВОРЧАСЦЬ МАХМУДА КІРЫМЛІ Ў ЛІТАРАТУРНЫМ АСПЕКТЕ: ГІСТОРЫЯ І ПЕРСПЕКТЫВЫ ВЫВУЧЭННЯ |url=http://philol.vernadskyjournals.in.ua/journals/2020/1_2020/part_4/22.pdf |journal=Вучоныя запіскі Таўрыйскага нацыянальных В.І. ун-т імя Вярнадскага, серыя філалогія. Сацыяльныя камунікацыі |volume=4 |issue=1 |pages=110–114 |doi=10.32838/2663-6069/2020.1-4/20}}</ref> Сярод іншых выбітных аўтараў таго часу былі Алі (пам. 1232),<ref name="Osmanlı">Курназ К., Чэлтык Х. Асманлі Донэмі Kırım edebiyatı.&nbsp;— Ankara: Kültür Bakanlığı, 2000.</ref> Махмуд (13-14 c.),<ref name="Osmanlı"/> Меўлана Рэджэб бін Ібрагім (пам. 1386),<ref name="müellifleri">Bursalı M. T. Kırım müellifleri.&nbsp;— Стамбул, 1919.</ref> Мэўляна Сэрэфэдзін бін Кемаль (пам. 1438) і Кемаль Умі (пам. 1475).<ref>Banarlı N. S. Resimli türk edebiyatı tarihı. C.C.I-II.&nbsp;— Стамбул: Milli egitim basimevi, 1987.</ref> === Класічны перыяд === У перыяд [[Залатой Арды]] пасля прыняцця крымскімі татарамі ісламу пачала фарміравацца диванная або палацавая паэзія (крым. ''сарай эдэбіяты''). Яе аўтарамі былі ханы і арыстакраты. Вядомымі паэтамі таго часу былі Абдул-Меджыд Эфендзі, Усеін Кефевій, [[Менлі I Гірэй]], [[Казі II Гірэй]], Рамель Хока, [[Ашык Умер]], Мустафа Чэўхерый, Лэйла Бікеч, Ашык Арыф, Джанмухамед і Эдып Эфендзі. Газі II Гірэй быў асабліва вядомы сваёй паэзіяй, любоўю да літаратуры і працамі па музыцы.<ref>{{Cite book |last=Kent |first=Neil |url=https://books.google.com/books?id=ltKBoAEACAAJ |title=Крым: Гісторыя |date=2016 |publisher=Hurst |isbn=978-1-84904-463-9 |pages=45–46 |language=en}}<nowiki><ref> Жонка </nowiki>[[Бахадыра I Гірэя]], Хан-задэ-ханум, таксама была вядомая як паэтка. У XV—XVII стагоддзях з’явіліся анталогіі крымскай паэзіі. Усе літаратурныя творы таго перыяду напісаны [[арабскім пісьмом]]. На мову паэзіі паўплывалі [[арабская мова|арабская]] і [[персідская мова|персідская]], паколькі ў ёй выкарыстоўваліся доўгія і кароткія рыфмы галосных, у той час як у цюркскай мове галосныя такім чынам не адрозніваліся.<nowiki><ref>Меметов И. </nowiki>[http://dspace.nbuv.gov.ua/bitstream/handle/123456789/94738/31-Memetov.pdf?sequence=1 Периодизация истории развития крымскотатарского литературного языка]</ref> У той жа час у [[крымска-татарскім фальклоры|фальклоры]] выкарыстоўвалася больш гутарковая мова з невялікай колькасцю запазычанняў (напр. «Çorabatır», «Kör oğlu», «Tair ve Zore»). Іншыя творы ўключаюць запісы пра гістарычныя падзеі і шматлікія [[jarlig|yarlıqс]].<ref>Матэрыялы для гісторыі Крымскага ханства, извлеченные, по распоряжению имп. Академии наук, из Московского главного архива Министерства иностранных дел. Издал В. в. Вельямінаў-Зернаў. — СПб., 1864. −1109 с.</ref> Пасьля [[Анэксіі Крыму Расейскай імпэрыяй]] у 1783 годзе крымскататарская літаратура была замарожаная, бо галоўнымі заступнікамі яе разьвіцьця былі крымскія ханы. === Новы перыяд === Адраджэнне крымскай літаратуры цесна звязана з [[Ісмаілам Гаспрынскім]], які заклаў асновы апавядання і рамана ў крымскататарскай літаратуры. У сваёй газеце «Тэрцыман» Гаспрынскі публікаваў творы новых крымскататарскіх пісьменнікаў. Сярод вядомых паэтаў пачатку 20 стагоддзя былі [[Эшрэф Шэмі-задэ]], [[Бекір Чобан-задэ]], [[Абдула Дэрменджы]], [[Шэўкі Бекторэ]], [[Абдула Латыф-задэ]], [[Амдзі Гірайбай]]. У 1901 годзе [[Абдула Озенбашлы]] апублікаваў першую крымскататарскую драму «Olcağa çare almaz». Крымскататарскі літаратурны працэс быў перапынены [[Дэпартацыяй крымскіх татараў|Савецкай дэпартацыяй крымскіх татараў]] у 1944 годзе. З таго часу і да 1970-х гадоў у Савецкім Саюзе крымскататарская літаратура падвяргалася падаўленню. Сярод сучасных аўтараў — [[Шаміль Аладзін]], [[Чэнгіз Дагджы]], [[Умер Іпчы]], [[Юсуф Болат]], [[Айдэр Осман]], [[Эрвін Умераў]], [[Рустэм Муедзін]], [[Шакір Селім]], [[Юнус Кандым]], [[Сейран Сулейман]], [[Нузэт Умераў]]. == Дадатковае чытанне == * {{cite book |title=Kırım Tatar Masalları |first=Nedim |last=BAKIRCI |location=KONYA |date=2010 |lang=TR}} [[Катэгорыя:Крымска-татарская культура]] [[Катэгорыя:Крымска-татарская мова]] [[Катэгорыя:Культура Крыма]] 2saa64i9xbupav164mlyf52gsra7zov Самурай Джэк (персанаж) 0 807210 5134918 5134915 2026-05-02T12:00:09Z Feeleman 163471 5134918 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэнні|Самурай Джэк}}{{Картка персанажа|імя ў арыгінале={{lang-en|Jack}}|імя=Джэк|выява=Самурай Джэк (персанаж).png|пол=Мужчына|від=Чалавек|мянушка=Самурай Джэк|стваральнік=[[Гендзі Тартакоўскі]]|род заняткаў=Самурай, прынц|першае з'яўленне=Мультсерыял «[[Самурай Джэк]]» (2001)|апошняе з'яўленне=Відэагульня «[[Samurai Jack: Battle Through Time]]» (2020)|колер загалоўкаў=4192cb|колер метак=d3e0e9|нацыянальнасць=Японец}}'''Самурай Джэк''' ([[Англійская мова|англ]].: ''Samurai Jack''), таксама вядомы як '''Самурай''' або проста '''Джэк''' — галоўны герой аднайменнага [[Мультыплікацыя|анімацыйнага]] [[тэлесерыял]]а ''«[[Самурай Джэк]]»'' (2001—2004, 2017), створанага {{Не перакладзена 5|Гендзі Тартакоўскі|Гендзі Тартакоўскім|4=Genndy Tartakovsky}}. Персанаж быў агучаны {{Не перакладзена 5|Філ Ламар|Філам Ламарам|4=Phil LaMarr}}. Самурай Джэк — гэта мянушка, якую прыняў галоўны герой. Паводле сюжэту, ён з’яўляецца [[Японія|японскім]] [[прынц]]ам, выхаваным з маленства як [[Самурай|самурай-ваяр]]. Прайшоўшы навучанне ў шматлікіх [[Настаўнік|настаўнікаў]], ён рыхтуецца перамагчы дэмана Аку пры дапамозе чароўнага мяча свайго бацькі. Аднак перад вырашальнай бітвай Аку адпраўляе яго ў будучыню, дзе будучая версія дэмана пануе над [[Зямля|Зямлёй]]. Узяўшы сабе імя «Джэк», самурай ставіць перад сабой мэту вярнуцца ў свой час і прадухіліць надыход гэтай змрочнай будучыні. == Біяграфія == Джэк — надзвычай дасведчаны і магутны воін, які валодае мноствам тэхнік баявога мастацтва, засвоеных падчас навучання ў розных краінах свету<ref name="ep13">{{cite episode|title=Пачатак|episode-link=|series=Самурай Джэк|series-link=Самурай Джэк|credits=Гендзі Тартакоўскі (рэжысёр)|network=[[Cartoon Network]]|station=|airdate=10 жніўня 2001|season=1|series-number=|number=1|minutes=}}</ref>. Як [[самурай]], ён вызначаецца стрыманасцю, унутранай дысцыплінай і спакоем<ref name="ep12">{{cite episode|title=Джэк і шатландзец|episode-link=|series=Самурай Джэк|series-link=Самурай Джэк|credits=Гендзі Тартакоўскі (рэжысёр)|network=[[Cartoon Network]]|station=|airdate=10 жніўня 2001|season=1|series-number=|number=11|minutes=}}</ref>. Нягледзячы на ўласную галоўную мэту — вярнуцца ў мінулае і перамагчы Аку<ref name="ep1">{{cite episode|title=Джэк і ваярка|episode-link=|series=Самурай Джэк|series-link=Самурай Джэк|credits=Гендзі Тартакоўскі (рэжысёр)|network=[[Cartoon Network]]|station=|airdate=10 жніўня 2001|season=1|series-number=|number=6|minutes=}}</ref>, Джэк пастаянна дапамагае тым, хто апынуўся ў бядзе, нават калі гэта аддаляе яго ад уласнай місіі<ref name="ep14">{{cite episode|title=Джэк, вулі і крычэлайты|episode-link=|series=Самурай Джэк|series-link=Самурай Джэк|credits=Гендзі Тартакоўскі (рэжысёр)|network=[[Cartoon Network]]|station=|airdate=10 жніўня 2001|season=1|series-number=|number=4|minutes=}}</ref>. У свеце будучыні, падпарадкаваным уладзе Аку, ён застаецца адным з нямногіх герояў, што працягваюць змагацца за справядлівасць і [[Свабода|свабоду]]<ref name=":0">{{Cite web|lang=en|url=https://screenrant.com/samurai-jack-genndy-trivia-facts/|title=15 Things You Didn't Know About Samurai Jack|first=Caleb|last=Masters|website=ScreenRant|date=2017-02-17|access-date=2026-05-02}}</ref>. Для жыхароў гэтага свету Джэк стаў сапраўднай легендай: яго імя вядомае амаль кожнаму, хто чуў пра яго подзвігі<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.theverge.com/2017/2/27/14747336/samurai-jack-season-five-review-recap-genndy-tartakovsky|title=Samurai Jack returns deeper, darker, and more violent than ever before|first=Nick|last=Statt|website=The Verge|date=2017-02-27|access-date=2026-05-02}}</ref>. Самурай валодае моцна развітым пачуццём [[Справядлівасць|справядлівасці]] і часта ставіць патрэбы іншых вышэй за ўласныя. Разам з тым ён не пазбаўлены [[Гумар|пачуцця гумару]] і застаецца даволі [[Меланхолія|меланхалічным]] персанажам, які нярэдка перажывае [[Адзінота|адзіноту]] і [[Настальгія|настальгію]] па страчаным доме<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.thefandomentals.com/samurai-jack-characterization/|title=Samurai Jack and Characterization - The Fandomentals|website=www.thefandomentals.com|date=2017-03-01|access-date=2026-05-02}}</ref>. == Зноскі == {{Крыніцы}} {{Крыніцы}} [[Катэгорыя:Выдуманыя прынцы]] [[Катэгорыя:Выдуманыя пустэльнікі]] 7rhsvm5g5xd6eztaujt9wzbxazhy48t 5134927 5134918 2026-05-02T12:19:51Z Feeleman 163471 5134927 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэнні|Самурай Джэк}}{{Картка персанажа|імя ў арыгінале={{lang-en|Jack}}|імя=Джэк|выява=Самурай Джэк (персанаж).png|пол=Мужчына|від=Чалавек|мянушка=Самурай Джэк|стваральнік=[[Гендзі Тартакоўскі]]|род заняткаў=Самурай, прынц|першае з'яўленне=Мультсерыял «[[Самурай Джэк]]» (2001)|апошняе з'яўленне=Відэагульня «[[Samurai Jack: Battle Through Time]]» (2020)|колер загалоўкаў=4192cb|колер метак=d3e0e9|нацыянальнасць=Японец|сваякі=Ашы (жонка)}}'''Самурай Джэк''' ([[Англійская мова|англ]].: ''Samurai Jack''), таксама вядомы як '''Самурай''' або проста '''Джэк''' — галоўны герой аднайменнага [[Мультыплікацыя|анімацыйнага]] [[тэлесерыял]]а ''«[[Самурай Джэк]]»'' (2001—2004, 2017), створанага {{Не перакладзена 5|Гендзі Тартакоўскі|Гендзі Тартакоўскім|4=Genndy Tartakovsky}}. Персанаж быў агучаны {{Не перакладзена 5|Філ Ламар|Філам Ламарам|4=Phil LaMarr}}. Самурай Джэк — гэта мянушка, якую прыняў галоўны герой. Паводле сюжэту, ён з’яўляецца [[Японія|японскім]] [[прынц]]ам, выхаваным з маленства як [[Самурай|самурай-ваяр]]. Прайшоўшы навучанне ў шматлікіх [[Настаўнік|настаўнікаў]], ён рыхтуецца перамагчы дэмана Аку пры дапамозе чароўнага мяча свайго бацькі. Аднак перад вырашальнай бітвай Аку адпраўляе яго ў будучыню, дзе будучая версія дэмана пануе над [[Зямля|Зямлёй]]. Узяўшы сабе імя «Джэк», самурай ставіць перад сабой мэту вярнуцца ў свой час і прадухіліць надыход гэтай змрочнай будучыні. == Біяграфія == Джэк — надзвычай дасведчаны і магутны воін, які валодае мноствам тэхнік баявога мастацтва, засвоеных падчас навучання ў розных краінах свету<ref name="ep13">{{cite episode|title=Пачатак|episode-link=|series=Самурай Джэк|series-link=Самурай Джэк|credits=Гендзі Тартакоўскі (рэжысёр)|network=[[Cartoon Network]]|station=|airdate=10 жніўня 2001|season=1|series-number=|number=1|minutes=}}</ref>. Як [[самурай]], ён вызначаецца стрыманасцю, унутранай дысцыплінай і спакоем<ref name="ep12">{{cite episode|title=Джэк і шатландзец|episode-link=|series=Самурай Джэк|series-link=Самурай Джэк|credits=Гендзі Тартакоўскі (рэжысёр)|network=[[Cartoon Network]]|station=|airdate=10 жніўня 2001|season=1|series-number=|number=11|minutes=}}</ref>. Нягледзячы на ўласную галоўную мэту — вярнуцца ў мінулае і перамагчы Аку<ref name="ep1">{{cite episode|title=Джэк і ваярка|episode-link=|series=Самурай Джэк|series-link=Самурай Джэк|credits=Гендзі Тартакоўскі (рэжысёр)|network=[[Cartoon Network]]|station=|airdate=10 жніўня 2001|season=1|series-number=|number=6|minutes=}}</ref>, Джэк пастаянна дапамагае тым, хто апынуўся ў бядзе, нават калі гэта аддаляе яго ад уласнай місіі<ref name="ep14">{{cite episode|title=Джэк, вулі і крычэлайты|episode-link=|series=Самурай Джэк|series-link=Самурай Джэк|credits=Гендзі Тартакоўскі (рэжысёр)|network=[[Cartoon Network]]|station=|airdate=10 жніўня 2001|season=1|series-number=|number=4|minutes=}}</ref>. У свеце будучыні, падпарадкаваным уладзе Аку, ён застаецца адным з нямногіх герояў, што працягваюць змагацца за справядлівасць і [[Свабода|свабоду]]<ref name=":0">{{Cite web|lang=en|url=https://screenrant.com/samurai-jack-genndy-trivia-facts/|title=15 Things You Didn't Know About Samurai Jack|first=Caleb|last=Masters|website=ScreenRant|date=2017-02-17|access-date=2026-05-02}}</ref>. Для жыхароў гэтага свету Джэк стаў сапраўднай легендай: яго імя вядомае амаль кожнаму, хто чуў пра яго подзвігі<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.theverge.com/2017/2/27/14747336/samurai-jack-season-five-review-recap-genndy-tartakovsky|title=Samurai Jack returns deeper, darker, and more violent than ever before|first=Nick|last=Statt|website=The Verge|date=2017-02-27|access-date=2026-05-02}}</ref>. Самурай валодае моцна развітым пачуццём [[Справядлівасць|справядлівасці]] і часта ставіць патрэбы іншых вышэй за ўласныя. Разам з тым ён не пазбаўлены [[Гумар|пачуцця гумару]] і застаецца даволі [[Меланхолія|меланхалічным]] персанажам, які нярэдка перажывае [[Адзінота|адзіноту]] і [[Настальгія|настальгію]] па страчаным доме<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.thefandomentals.com/samurai-jack-characterization/|title=Samurai Jack and Characterization - The Fandomentals|website=www.thefandomentals.com|date=2017-03-01|access-date=2026-05-02}}</ref>. == Зноскі == {{Крыніцы}} {{Крыніцы}} [[Катэгорыя:Выдуманыя прынцы]] [[Катэгорыя:Выдуманыя пустэльнікі]] e1gyfjurlryxldaqs4h7p9ngzy1pgtt 5134934 5134927 2026-05-02T12:44:18Z DzBar 156353 дададзена [[Катэгорыя:Выдуманыя самураі]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5134934 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэнні|Самурай Джэк}}{{Картка персанажа|імя ў арыгінале={{lang-en|Jack}}|імя=Джэк|выява=Самурай Джэк (персанаж).png|пол=Мужчына|від=Чалавек|мянушка=Самурай Джэк|стваральнік=[[Гендзі Тартакоўскі]]|род заняткаў=Самурай, прынц|першае з'яўленне=Мультсерыял «[[Самурай Джэк]]» (2001)|апошняе з'яўленне=Відэагульня «[[Samurai Jack: Battle Through Time]]» (2020)|колер загалоўкаў=4192cb|колер метак=d3e0e9|нацыянальнасць=Японец|сваякі=Ашы (жонка)}}'''Самурай Джэк''' ([[Англійская мова|англ]].: ''Samurai Jack''), таксама вядомы як '''Самурай''' або проста '''Джэк''' — галоўны герой аднайменнага [[Мультыплікацыя|анімацыйнага]] [[тэлесерыял]]а ''«[[Самурай Джэк]]»'' (2001—2004, 2017), створанага {{Не перакладзена 5|Гендзі Тартакоўскі|Гендзі Тартакоўскім|4=Genndy Tartakovsky}}. Персанаж быў агучаны {{Не перакладзена 5|Філ Ламар|Філам Ламарам|4=Phil LaMarr}}. Самурай Джэк — гэта мянушка, якую прыняў галоўны герой. Паводле сюжэту, ён з’яўляецца [[Японія|японскім]] [[прынц]]ам, выхаваным з маленства як [[Самурай|самурай-ваяр]]. Прайшоўшы навучанне ў шматлікіх [[Настаўнік|настаўнікаў]], ён рыхтуецца перамагчы дэмана Аку пры дапамозе чароўнага мяча свайго бацькі. Аднак перад вырашальнай бітвай Аку адпраўляе яго ў будучыню, дзе будучая версія дэмана пануе над [[Зямля|Зямлёй]]. Узяўшы сабе імя «Джэк», самурай ставіць перад сабой мэту вярнуцца ў свой час і прадухіліць надыход гэтай змрочнай будучыні. == Біяграфія == Джэк — надзвычай дасведчаны і магутны воін, які валодае мноствам тэхнік баявога мастацтва, засвоеных падчас навучання ў розных краінах свету<ref name="ep13">{{cite episode|title=Пачатак|episode-link=|series=Самурай Джэк|series-link=Самурай Джэк|credits=Гендзі Тартакоўскі (рэжысёр)|network=[[Cartoon Network]]|station=|airdate=10 жніўня 2001|season=1|series-number=|number=1|minutes=}}</ref>. Як [[самурай]], ён вызначаецца стрыманасцю, унутранай дысцыплінай і спакоем<ref name="ep12">{{cite episode|title=Джэк і шатландзец|episode-link=|series=Самурай Джэк|series-link=Самурай Джэк|credits=Гендзі Тартакоўскі (рэжысёр)|network=[[Cartoon Network]]|station=|airdate=10 жніўня 2001|season=1|series-number=|number=11|minutes=}}</ref>. Нягледзячы на ўласную галоўную мэту — вярнуцца ў мінулае і перамагчы Аку<ref name="ep1">{{cite episode|title=Джэк і ваярка|episode-link=|series=Самурай Джэк|series-link=Самурай Джэк|credits=Гендзі Тартакоўскі (рэжысёр)|network=[[Cartoon Network]]|station=|airdate=10 жніўня 2001|season=1|series-number=|number=6|minutes=}}</ref>, Джэк пастаянна дапамагае тым, хто апынуўся ў бядзе, нават калі гэта аддаляе яго ад уласнай місіі<ref name="ep14">{{cite episode|title=Джэк, вулі і крычэлайты|episode-link=|series=Самурай Джэк|series-link=Самурай Джэк|credits=Гендзі Тартакоўскі (рэжысёр)|network=[[Cartoon Network]]|station=|airdate=10 жніўня 2001|season=1|series-number=|number=4|minutes=}}</ref>. У свеце будучыні, падпарадкаваным уладзе Аку, ён застаецца адным з нямногіх герояў, што працягваюць змагацца за справядлівасць і [[Свабода|свабоду]]<ref name=":0">{{Cite web|lang=en|url=https://screenrant.com/samurai-jack-genndy-trivia-facts/|title=15 Things You Didn't Know About Samurai Jack|first=Caleb|last=Masters|website=ScreenRant|date=2017-02-17|access-date=2026-05-02}}</ref>. Для жыхароў гэтага свету Джэк стаў сапраўднай легендай: яго імя вядомае амаль кожнаму, хто чуў пра яго подзвігі<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.theverge.com/2017/2/27/14747336/samurai-jack-season-five-review-recap-genndy-tartakovsky|title=Samurai Jack returns deeper, darker, and more violent than ever before|first=Nick|last=Statt|website=The Verge|date=2017-02-27|access-date=2026-05-02}}</ref>. Самурай валодае моцна развітым пачуццём [[Справядлівасць|справядлівасці]] і часта ставіць патрэбы іншых вышэй за ўласныя. Разам з тым ён не пазбаўлены [[Гумар|пачуцця гумару]] і застаецца даволі [[Меланхолія|меланхалічным]] персанажам, які нярэдка перажывае [[Адзінота|адзіноту]] і [[Настальгія|настальгію]] па страчаным доме<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.thefandomentals.com/samurai-jack-characterization/|title=Samurai Jack and Characterization - The Fandomentals|website=www.thefandomentals.com|date=2017-03-01|access-date=2026-05-02}}</ref>. == Зноскі == {{Крыніцы}} {{Крыніцы}} [[Катэгорыя:Выдуманыя прынцы]] [[Катэгорыя:Выдуманыя пустэльнікі]] [[Катэгорыя:Выдуманыя самураі]] 0d6ww5rbfq2fu538r4sng2qzwuu5ckd Уладзімір Куліковіч 0 807218 5134956 2026-05-02T13:50:51Z DobryBrat 5701 DobryBrat перанёс старонку [[Уладзімір Куліковіч]] у [[Уладзімір Іванавіч Куліковіч]]: Імя па бацьку 5134956 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Уладзімір Іванавіч Куліковіч]] 0vsewaflpfufcgctrjgd08e9ahbikt4 Размовы:Тымаці Оліфант 1 807219 5134999 2026-05-02T17:09:15Z Emilia Noah 155537 Новая старонка: «{{Пакінута|2026|l1=Тымаці Оліфант}}» 5134999 wikitext text/x-wiki {{Пакінута|2026|l1=Тымаці Оліфант}} nx3yrpxw529litv0lm4u0wlid9eo7ap Размовы з удзельнікам:Teorassologie 3 807220 5135023 2026-05-02T18:10:28Z Plaga med 116903 Вітаем! 5135023 wikitext text/x-wiki {{вітаем}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:10, 2 мая 2026 (+03) 3ilsnkw0s4thj9k60d44n8t3voyhfsf Размовы з удзельнікам:Михаил Михайлович Михайлов-Михайловский 3 807221 5135024 2026-05-02T18:11:54Z Plaga med 116903 Вітаем! 5135024 wikitext text/x-wiki {{вітаем}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:11, 2 мая 2026 (+03) 405mg0aaplmzj0qant98f8oqaob163m Вікіпедыя:Супольнасць/Вікіжыццё/Архіў/2025 4 807222 5135026 2026-05-02T18:16:22Z Антон 740 76022 перанос 5135026 wikitext text/x-wiki {{архіў}} == 56 == Выпуск № 56 ''Беларуская Вікіпедыя:'' '''Навіны раздзелу:''' * [[8 студзеня]] 2025 створаны [[Вікіпедыя:Праект:Пылок мёдадайных раслін|праект «Пылок мёдадайных раслін»]] * [[11 студзеня]] 2025 артыкул Вільнюс [[Вікіпедыя:Архіў запытаў на перайменаванне/2025#Вільнюс → Вільня|перайменаваны]] як [[Вільня]] * [[18 студзеня]] 2025 быў напісаны [[Легендарыум Толкіна|250 000-ы артыкул]], з гэтай нагоды падрыхтаваны [[Вікіпедыя:Прэс-рэлізы/250000|прэс-рэліз]] * [[30 студзеня]] 2025 створана старонка [[Вікіпедыя:Не чапляйцеся да пачаткоўцаў|Не чапляйцеся да пачаткоўцаў]] '''Статыстыка:''' * За месяц створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2025-02-01|1029 артыкулаў]] '''Статусы:''' * У студзені сцяг [[Вікіпедыя:Догляд#Сцяг аўтадаглядчыка|аўтадаглядчыка]] атрымаў удзельнік [[user:Фэянорчык|Фэянорчык]] '''Добрыя артыкулы:''' Выстаўлены кандыдатамі артыкулы [[Берэн і Луціен]] і [[Прыватныя ваенныя кампаніі ў Іракскай вайне]] ''Беларуская Вікіпедыя (тарашкевіца):'' '''Статыстыка:''' * За месяц створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2025-02-01|230 артыкулаў]] '''Добрыя артыкулы:''' Выстаўлены кандыдатам артыкул [[:be-tarask:Беларускае оптыка-мэханічнае аб’яднаньне|Беларускае оптыка-мэханічнае аб’яднаньне]] ''Падрыхтаваў удзельнік [[user:Антон 740|Антон 740]]'' == 57 == Выпуск № 57 ''Беларуская Вікіпедыя:'' '''Навіны раздзелу:''' * [[3 лютага]] 2025 [[Беларуская Вікіпедыя]] абышла [[Эстонская Вікіпедыя|эстонскую]] па колькасці артыкулаў і заняла [[Вікіпедыя:Спіс Вікіпедый|45-е месца]] '''Статыстыка:''' * За месяц створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2025-03-01|1049 артыкулаў]] '''Статусы:''' * У лютым сцяг [[Вікіпедыя:Догляд#Сцяг даглядчыка|даглядчыка]] атрымаў удзельнік [[user:Artagonist|Artagonist]], а сцяг [[Вікіпедыя:Догляд#Сцяг аўтадаглядчыка|аўтадаглядчыка]] — удзельнік [[user:Hapanovicz Anton|Hapanovicz Anton]] '''Добрыя артыкулы:''' Абраны артыкул [[Берэн і Луціен]] '''Іншыя вікіпраекты:''' * [[17 лютага]] 2025 Беларускія Вікікрыніцы перайшлі парог у [[:be:s:Адмысловае:Statistics|250 000]] правак * [[24 лютага]] 2025 у Беларускіх Вікікрыніцах быў створаны [[:be:s:Вікікрыніцы:Вікікрынізатар|Вікікрынізатар]] ''Беларуская Вікіпедыя (тарашкевіца):'' '''Навіны раздзелу:''' * [[1 лютага]] 2025 агульная колькасць [[:be-tarask:Спэцыяльныя:Сьпіс удзельнікаў|зарэгістраваных удзельнікаў]] дасягнула [[:be-tarask:Спэцыяльныя:Статыстыка|88 888]] '''Статыстыка:''' * За месяц створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2025-03-01|87 артыкулаў]] ''Падрыхтаваў удзельнік [[user:Антон 740|Антон 740]]'' == 58 == Выпуск № 58 ''Беларуская Вікіпедыя:'' '''Навіны раздзелу:''' * [[1 сакавіка]] 2025 агульная колькасць [[Адмысловае:ListUsers|зарэгістраваных удзельнікаў]] дасягнула [[Адмысловае:Statistics|150 000]] '''Статыстыка:''' * За месяц створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2025-04-01|983 артыкулы]] '''Статусы:''' * У сакавіку сцяг [[Вікіпедыя:Догляд#Сцяг аўтадаглядчыка|аўтадаглядчыка]] атрымалі ўдзельнікі [[user:Redaktor GLAM|Redaktor GLAM]] і [[user:Bahusia|Bahusia]] ''Беларуская Вікіпедыя (тарашкевіца):'' '''Навіны раздзелу:''' * [[1 сакавіка]] 2025 створаны гаджэт «[[:be-tarask:Удзельнік:Ssvb/Gadget-SyntaxHighlighterBKP2005|Падсьветка памылак артаграфіі паводле БКП-2005]]», наконт якога на форуме пачата [[:be-tarask:Вікіпэдыя:Форум#JavaScript гаджэт «Падсьветка памылак артаграфіі паводле БКП-2005»|абмеркаванне]] * [[21 сакавіка]] 2025 пачаўся конкурс «[[:be-tarask:Вікіпэдыя:Праект:Віківясна-2025|Віківясна-2025]]» '''Статыстыка:''' * За месяц створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2025-04-01|133 артыкулы]] '''Добрыя артыкулы:''' Абраны артыкул [[:be-tarask:Беларускае оптыка-мэханічнае аб’яднаньне|Беларускае оптыка-мэханічнае аб’яднаньне]] ''Падрыхтаваў удзельнік [[user:Антон 740|Антон 740]]'' == 59 == Выпуск № 59 ''Беларуская Вікіпедыя:'' '''Навіны раздзелу:''' * На форуме пачата [[Вікіпедыя:Форум#Знікненне адміністратараў|абмеркаванне наконт зніклых адміністратараў]] '''Статыстыка:''' * За месяц створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2025-05-01|895 артыкулаў]] '''Статусы:''' * У красавіку сцяг [[Вікіпедыя:Догляд#Сцяг даглядчыка|даглядчыка]] атрымалі ўдзельнікі [[user:Андрэй 2403 Б|Андрэй 2403 Б]] і [[user:Цімур Буйко|Цімур Буйко]] '''Добрыя артыкулы:''' Выстаўлены кандыдатам артыкул [[Мікіта Зносак]] ''Беларуская Вікіпедыя (тарашкевіца):'' '''Навіны раздзелу:''' * [[19 красавіка]] 2025 агульная колькасць [[:be-tarask:Спэцыяльныя:Сьпіс удзельнікаў|зарэгістраваных удзельнікаў]] дасягнула [[:be-tarask:Спэцыяльныя:Статыстыка|90 000]] '''Статыстыка:''' * За месяц створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2025-05-01|147 артыкулаў]] '''Добрыя артыкулы:''' Выстаўлены кандыдатам артыкул [[:be-tarask:Беларуска-латвійскія дачыненьні|Беларуска-латвійскія дачыненьні]] ''Падрыхтаваў удзельнік [[user:Антон 740|Антон 740]]'' == 60 == Выпуск № 60 ''Беларуская Вікіпедыя:'' '''Навіны раздзелу:''' * [[8 мая]] 2025 [[Беларуская Вікіпедыя]] абышла [[Славацкая Вікіпедыя|славацкую]] па колькасці артыкулаў і заняла [[Вікіпедыя:Спіс Вікіпедый|44-е месца]] '''Статыстыка:''' * За месяц створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2025-06-01|670 артыкулаў]] '''Статусы:''' * У маі сцяг [[Вікіпедыя:Догляд#Сцяг даглядчыка|даглядчыка]] атрымалі ўдзельнікі [[user:Pabojnia|Pabojnia]] і [[user:Bahusia|Bahusia]], а сцяг [[Вікіпедыя:Догляд#Сцяг аўтадаглядчыка|аўтадаглядчыка]] — удзельнікі [[user:Ziv|Ziv]], [[user:HK-47|HK-47]], [[user:Maksim Harecki|Maksim Harecki]] і [[user:Цімур|Цімур]] '''Добрыя артыкулы:''' Не абраны артыкул [[Прыватныя ваенныя кампаніі ў Іракскай вайне]] ''Беларуская Вікіпедыя (тарашкевіца):'' '''Навіны раздзелу:''' * [[8 мая]] 2025 быў напісаны [[:be-tarask:Эрнст Мах|88 888-ы артыкул]] * [[13 мая]] 2025 створаны старонкі [[:be-tarask:Вікіпэдыя:Узламаны ўліковы запіс|Узламаны ўліковы запіс]] і [[:be-tarask:Вікіпэдыя:Сусьветны замок|Сусьветны замок]] * [[31 мая]] 2025 завяршыўся конкурс «[[:be-tarask:Вікіпэдыя:Праект:Віківясна-2025|Віківясна-2025]]» '''Статыстыка:''' * За месяц створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2025-06-01|278 артыкулаў]] '''Статусы:''' * У маі сцяг [[:be-tarask:Вікіпэдыя:Адміністратары|адміністратара]] не атрымаў удзельнік [[:be-tarask:Удзельнік:W|W]] '''Добрыя артыкулы:''' Абраны артыкулы [[:be-tarask:Беларуска-латвійскія дачыненьні|Беларуска-латвійскія дачыненьні]] і [[:be-tarask:Казатампрам|Казатампрам]], выстаўлена кандыдатам [[:be-tarask:Кэршкаўская атамная электрастанцыя|Кэршкаўская атамная электрастанцыя]] ''Падрыхтаваў удзельнік [[user:Антон 740|Антон 740]]'' == 61 == Выпуск № 61 ''Беларуская Вікіпедыя:'' '''Навіны раздзелу:''' * [[20 чэрвеня]] 2025 Беларуская Вікіпедыя перайшла парог у [[Адмысловае:Statistics|5 000 000]] правак * На форуме пачата [[Вікіпедыя:Форум#Расійскія назвы ў прэамбуле да беларускіх населеных пунктаў|абмеркаванне наконт расійскіх назваў у прэамбуле артыкулаў пра беларускія населеныя пункты]] '''Статыстыка:''' * За месяц створаны [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2025-07-01|671 артыкул]] '''Статусы:''' * У чэрвені сцяг [[Вікіпедыя:Догляд#Сцяг даглядчыка|даглядчыка]] атрымаў удзельнік [[user:Maksim Harecki|Maksim Harecki]], а сцяг [[Вікіпедыя:Догляд#Сцяг аўтадаглядчыка|аўтадаглядчыка]] — удзельнікі [[user:BasylBasylBasyl|BasylBasylBasyl]] і [[user:Aederix|Aederix]] '''Добрыя артыкулы:''' Абраны артыкул [[Мікіта Зносак]], выстаўлены кандыдатам [[Голад (раман)]] ''Беларуская Вікіпедыя (тарашкевіца):'' '''Статыстыка:''' * За месяц створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2025-07-01|109 артыкулаў]] '''Добрыя артыкулы:''' Абраны артыкул [[:be-tarask:Кэршкаўская атамная электрастанцыя|Кэршкаўская атамная электрастанцыя]], выстаўлены кандыдатам [[:be-tarask:Вярхоўны штаб саюзных дзяржаваў у Эўропе|Вярхоўны штаб саюзных дзяржаваў у Эўропе]] ''Падрыхтаваў удзельнік [[user:Антон 740|Антон 740]]'' == 62 == Выпуск № 62 ''Беларуская Вікіпедыя:'' '''Навіны раздзелу:''' * [[28 ліпеня]] 2025 быў напісаны [[Выпадак (фільм, 1981)|255 000-ы артыкул]] * Адміністратараў [[user:Maksim L.|Maksim L.]] і [[user:Хомелка|Хомелка]] праваабаронцы [[Вікіпедыя:Форум#Адміністратарка — палітзняволеная|прызналі палітзняволенымі]] '''Статыстыка:''' * За месяц створаны [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2025-08-01|361 артыкул]] '''Добрыя артыкулы:''' Выстаўлены кандыдатам артыкул [[Чорная смерць]] '''Іншыя вікіпраекты:''' * [[31 ліпеня]] 2025 у Беларускім Вікіслоўніку была створана [[:be:wikt:Адмысловае:Statistics|10 000-я старонка]] ''Беларуская Вікіпедыя (тарашкевіца):'' '''Статыстыка:''' * За месяц створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2025-08-01|182 артыкулы]] '''Добрыя артыкулы:''' Абраны артыкулы [[:be-tarask:Вярхоўны штаб саюзных дзяржаваў у Эўропе|Вярхоўны штаб саюзных дзяржаваў у Эўропе]] і [[:be-tarask:Менскі маторны завод|Менскі маторны завод]], выстаўлена кандыдатам [[:be-tarask:Расейская праваслаўная царква|Расейская праваслаўная царква]] ''Падрыхтаваў удзельнік [[user:Антон 740|Антон 740]]'' == 63 == Выпуск № 63 ''Беларуская Вікіпедыя:'' '''Навіны раздзелу:''' * На форуме пачата [[Вікіпедыя:Форум#Адміністратараў усё менш... Трэба новыя адміністратары!|абмеркаванне наконт новых адміністратараў]] '''Статыстыка:''' * За месяц створана [[:be-tarask:Вікіпэдыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2025-09-01|597 артыкулаў]] '''Іншыя вікіпраекты:''' * [[21 жніўня]] 2025 у Беларускім Вікіслоўніку быў напісаны [[:be:wikt:Адмысловае:Statistics|6000-ы артыкул]] ''Беларуская Вікіпедыя (тарашкевіца):'' '''Статыстыка:''' * За месяц створаны [[:be-tarask:Вікіпэдыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2025-09-01|201 артыкул]] '''Добрыя артыкулы:''' Абраны артыкулы [[:be-tarask:Расейская праваслаўная царква|Расейская праваслаўная царква]] і [[:be-tarask:Асяродак вывучэньня Ўсходняй Эўропы|Асяродак вывучэньня Ўсходняй Эўропы]], выстаўлены кандыдатам [[:be-tarask:Гомельскі вагонабудаўнічы завод|Гомельскі вагонабудаўнічы завод]] ''Падрыхтаваў удзельнік [[user:Антон 740|Антон 740]]'' == 64 == Выпуск № 64 ''Беларуская Вікіпедыя:'' '''Навіны раздзела:''' * У верасні 2025 колькасць [[Адмысловае:ActiveUsers|актыўных удзельнікаў]] (перыяд 30 дзён) дасягнула [[Адмысловае:Statistics|402]] '''Статыстыка:''' * За месяц створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2025-10-01|569 артыкулаў]] '''Статусы:''' * У верасні сцяг [[Вікіпедыя:Адміністратары|адміністратара]] атрымалі ўдзельнікі [[user:Plaga med|Plaga med]] і [[user:MocnyDuham|MocnyDuham]], сцяг [[Вікіпедыя:Догляд#Сцяг даглядчыка|даглядчыка]] — удзельнік [[user:IP781584110|IP781584110]], а сцяг [[Вікіпедыя:Догляд#Сцяг аўтадаглядчыка|аўтадаглядчыка]] — удзельнікі [[user:Ueschar|Ueschar]], [[user:Için warum|Için warum]], [[user:Aliaksei Lastouski|Aliaksei Lastouski]], [[user:Makenzis|Makenzis]], [[user:Frost56k|Frost56k]], [[user:Goutam1962|Goutam1962]] і [[user:DzBar|DzBar]] '''Добрыя артыкулы:''' Абраны артыкул [[Голад (раман)]] '''Іншыя вікіпраекты:''' * [[26 верасня]] 2025 у Беларускіх Вікікрыніцах агульная колькасць [[:be:s:Адмысловае:ListUsers|зарэгістраваных удзельнікаў]] дасягнула [[:be:s:Адмысловае:Statistics|5000]] * У верасні сцяг [[:be:wikt:Вікіслоўнік:Форум#Запыт на статус адміністратара|адміністратара]] атрымаў на 3 месяцы ўдзельнік [[user:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ''Беларуская Вікіпедыя (тарашкевіца):'' '''Навіны раздзела:''' * Пачата прапанова [[:be-tarask:Абмеркаваньне Вікіпэдыі:Галасаваньні/Шапка#Прыбіраньне ўнутранай супярэчнасьці|наконт змянення правіла галасаванняў]] '''Статыстыка:''' * За месяц створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2025-10-01|99 артыкулаў]] '''Добрыя артыкулы:''' Абраны артыкул [[:be-tarask:Гомельскі вагонабудаўнічы завод|Гомельскі вагонабудаўнічы завод]], выстаўлены кандыдатам [[:be-tarask:Міхаіл Бабіч|Міхаіл Бабіч]] ''Падрыхтаваў удзельнік [[user:Антон 740|Антон 740]]'' == 65 == Выпуск № 65 ''Беларуская Вікіпедыя:'' '''Навіны раздзела:''' * У кастрычніку 2025 колькасць [[Адмысловае:ActiveUsers|актыўных удзельнікаў]] (перыяд 30 дзён) дасягнула [[Адмысловае:Statistics|444]] * [[13 кастрычніка]] 2025 пачаўся «[[Вікіпедыя:Праект:Вікітыдзень/Істотныя артыкулы|Тыдзень Істотных артыкулаў]]», які завяршыўся 19 кастрычніка '''Статыстыка:''' * За месяц створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2025-11-01|654 артыкулы]] '''Статусы:''' * У кастрычніку сцяг [[Вікіпедыя:Догляд#Сцяг даглядчыка|даглядчыка]] атрымаў удзельнік [[user:DenisBorum|DenisBorum]], а сцяг [[Вікіпедыя:Догляд#Сцяг аўтадаглядчыка|аўтадаглядчыка]] — удзельнікі [[user:Dzmitry133|Dzmitry133]], [[user:Mitte27|Mitte27]] і [[user:Mrmw|Mrmw]] '''Выдатныя артыкулы:''' Выстаўлены кандыдатам артыкул [[Дыскусія вакол спадчыны Вялікага Княства Літоўскага]] '''Выдатныя спісы:''' Выстаўлены кандыдатам артыкул [[Спіс жанчын-лаўрэатаў Нобелеўскай прэміі]] '''Добрыя артыкулы:''' Выстаўлены кандыдатам артыкул [[Знешняя палітыка БССР]] '''Іншыя вікіпраекты:''' * [[23 кастрычніка]] 2025 у Беларускіх Вікікрыніцах была створана [[:be:s:Адмысловае:Statistics|111 111-я старонка]] ''Беларуская Вікіпедыя (тарашкевіца):'' '''Статыстыка:''' * За месяц створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2025-11-01|160 артыкулаў]] '''Абраныя спісы:''' Выстаўлены кандыдатам артыкул [[:be-tarask:Сьпіс гарадоў Беларусі|Сьпіс гарадоў Беларусі]] '''Добрыя артыкулы:''' Абраны артыкул [[:be-tarask:Міхаіл Бабіч|Міхаіл Бабіч]] ''Падрыхтаваў удзельнік [[user:Антон 740|Антон 740]]'' == 66 == Выпуск № 66 ''Беларуская Вікіпедыя:'' '''Навіны раздзела:''' * На форуме пачата [[Вікіпедыя:Форум#Імёны беларускіх дзеячаў лацінкай|абмеркаванне наконт імёнаў лацінкай для беларускіх дзеячаў]] '''Статыстыка:''' * За месяц створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2025-12-01|599 артыкулаў]] '''Статусы:''' * У лістападзе сцяг [[Вікіпедыя:Догляд#Сцяг аўтадаглядчыка|аўтадаглядчыка]] атрымала ўдзельніца [[user:Emilia Noah|Emilia Noah]] '''Выдатныя спісы:''' Абраны артыкул [[Спіс жанчын-лаўрэатаў Нобелеўскай прэміі]] '''Добрыя артыкулы:''' Абраны артыкул [[Знешняя палітыка БССР]], не абрана [[Чорная смерць]] ''Беларуская Вікіпедыя (тарашкевіца):'' '''Навіны раздзела:''' * [[26 лістапада]] 2025 быў напісаны [[:be-tarask:Добрыя і злыя|90 000-ы артыкул]] '''Статыстыка:''' * За месяц створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2025-12-01|184 артыкулы]] ''Падрыхтаваў удзельнік [[user:Антон 740|Антон 740]]'' == 67 == Выпуск № 67 ''Беларуская Вікіпедыя:'' '''Навіны раздзела:''' * У студзені 2026 колькасць [[Адмысловае:ActiveUsers|актыўных удзельнікаў]] (перыяд 30 дзён) дасягнула [[Адмысловае:Statistics|458]] * [[15 снежня]] 2025 пачалося галасаванне за артыкулы ў конкурсу «[[Вікіпедыя:Артыкулы года/2025|Артыкулы года — 2025]]» * [[22 снежня]] 2025 агульная колькасць [[Адмысловае:ListUsers|зарэгістраваных удзельнікаў]] дасягнула [[Адмысловае:Statistics|160 000]] '''Статыстыка:''' * У снежні 2025 створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2026-01-01|796 артыкулаў]], у студзені 2026 — [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2026-02-01|871 артыкул]] '''Іншыя вікіпраекты:''' * [[4 студзеня]] 2026 у Беларускіх Вікікнігах агульная колькасць [[:be:b:Адмысловае:ListUsers|зарэгістраваных удзельнікаў]] дасягнула [[:be:b:Адмысловае:Statistics|4000]] ''Беларуская Вікіпедыя (тарашкевіца):'' '''Навіны раздзела:''' * [[12 студзеня]] 2026 створана старонка [[:be-tarask:Вікіпэдыя:Часовыя ўліковыя запісы|Часовыя ўліковыя запісы]] * [[13 студзеня]] 2026 абноўленыя [[:be-tarask:Вікіпэдыя:Крытэры хуткага выдаленьня/Праект|крытэрыі хуткага выдалення]], наконт якіх на форуме пачата [[:be-tarask:Вікіпэдыя:Форум#Абнаўленьне правілаў хуткага выдаленьня|абмеркаванне]] * [[28 студзеня]] 2026 загружаны [[:be-tarask:Спэцыяльныя:Статыстыка|2222-і файл]] '''Статыстыка:''' * У снежні 2025 створана [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2026-01-01|206 артыкулаў]], у студзені 2026 — [[Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2026-02-01|262 артыкулы]] '''Добрыя артыкулы:''' Выстаўлены кандыдатам артыкул [[:be-tarask:Гараватка (трылёгія)|Гараватка (трылёгія)]] ''Падрыхтаваў удзельнік [[user:Антон 740|Антон 740]]'' [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Супольнасць| ]] 9wpo9eelxft46j5qucnx933wiyf2x6a Гміна Дубічы Царкоўныя 0 807223 5135051 2026-05-02T18:54:45Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Перасылае да [[Гміна Дубічы Цэркеўнэ]] 5135051 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Гміна Дубічы Цэркеўнэ]] qgwixjbxbt0s2tuq8du0jxh095eqnnt Знікненне Ан-72 над Атлантычным акіянам (1997) 0 807224 5135074 2026-05-02T20:38:33Z DBatura 73587 Новая старонка: «{{Авіякатастрофа | Назва = Знікненне Ан-72 над Атлантыкай | Выява = Antonov AN-72 E R-AKA (8484681825).jpg | Назва выявы = Самалёт, ідэнтычны знікламу | Дата = [[22 снежня]] [[1997]] | Час = |Характар = [[знікненне самалёта]] | Прычына = меркавана, збіты ВПС Анголы | Месца = Атлантычны акі...» 5135074 wikitext text/x-wiki {{Авіякатастрофа | Назва = Знікненне Ан-72 над Атлантыкай | Выява = Antonov AN-72 E R-AKA (8484681825).jpg | Назва выявы = Самалёт, ідэнтычны знікламу | Дата = [[22 снежня]] [[1997]] | Час = |Характар = [[знікненне самалёта]] | Прычына = меркавана, збіты ВПС Анголы | Месца = [[Атлантычны акіян]], ля ўзбярэжжа [[Ангола|Анголы]] | Каардынаты = |Мадэль = [[Ан-72]] | Авіякампанія = {{Сцяг Малдовы}} Renan | Пункт вылету = {{Сцяг Кот-д’Івуара}} [[Абіджан]] ([[Кот-д’Івуар]]) |Пункт прызначэння = {{сцяг Намібіі}} [[Рунду]] ([[Намібія]]) |Бартавы нумар = ER-ACF |Пасажыры = 5 |Экіпаж = 6 |Выжыла = 0 <small>(меркавана)</small> |Загінулыя= 11 <small>(меркавана)</small> }} '''Знікненне Ан-72 над Атлантыкай''' — [[авіяцыйнае здарэнне]], тое, што адбылося, па розных дадзеных, [[22 снежня|22]]<ref>{{Cite web|url=https://www.trud.ru/article/26-04-2002/39999_v_afrikanskom_plenu.html|title=Труд: В АФРИКАНСКОМ ПЛЕНУ|lang=ru-RU|website=www.trud.ru|date=2002-04-26|access-date=2026-04-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://flb.ru/info_mob/36438.html|title=Списаны и забыты|website=flb.ru|access-date=2026-04-26}}</ref><ref name="baaa" /><ref name="asn" /> або [[23 снежня]]<ref name="centrasia"/> [[1997]] года, калі самалёт [[Ан-72]] малдаўскай авіякампаніі Renan выконваў грузавы рэйс па маршруце[[Абіджан]]—[[Рунду]] і [[знікненне самалёта|бясследна знік]]. Па некаторых дадзеных, самалёт быў збіты [[Ваенна-паветраныя сілы Анголы|ВПС Анголы]]. Усе 11 чалавек, якія знаходзіліся на борце, былі прызнаныя загінулымі<ref name="baaa"/>. == Перадгісторыя == {{Гл. таксама|Авіяспецыялісты былых савецкіх рэспублік у Афрыцы}} У 1990-я гады пасля [[распад СССР|распаду СССР]] многія высокакваліфікаваныя спецыялісты, уключаючы ваенных і грамадзянскіх лётчыкаў, апынуліся без працы. Зарплата пілота ў краінах [[СНД]] складала 50—100 долараў ЗША, а іх заходнія калегі атрымлівалі да 18 тысяч долараў у месяц<ref name="kommersant">{{cite web |url=https://www.kommersant.ru/doc/15606 |title=Между небом и землей |date=1999-06-15 |publisher=[[Коммерсантъ]] |access-date=2026-04-26}}</ref>. У пошуках заробку лётчыкі з былога СССР згаджаліся працаваць у развіваных краінах, у першую чаргу ў [[Афрыка|Афрыцы]], за 1—3 тысячы долараў у месяц<ref name="kp">{{cite web |url=https://www.md.kp.media/daily/27230.5/4356499/ |title=Таинственные исчезновения, рабство, богатство, страх и риск: Как молдавские пилоты работают в Африке |date=2021-01-23 |publisher=[[Комсомольская правда]] |access-date=2026-04-26}}</ref>. Кантракты часта складаліся непісьменна з юрыдычнага пункту гледжання, лётчыкі не маглі кантраляваць змест грузу і вымушаныя былі працаваць «на свой страх і рызыку». Складаная ваенна-палітычная абстаноўка ў такіх краінах, як [[Ангола]] (дзе ішла [[грамадзянская вайна ў Анголе|грамадзянская вайна]]), трапічныя ліўні, дрэнныя ўзлётна-пасадачныя палосы і карупцыя сярод мясцовых чыноўнікаў сур’ёзна ўскладнялі працу экіпажаў з СНД. Толькі за чатыры месяцы 1999 года ў Анголе было збіта 8 самалётаў з расійскімі экіпажамі. Усяго ў 1990-я гады ў Анголе загінула і прапала без вестак 17 экіпажаў<ref name="kp" />. == Самалёт == Зніклы самалёт — [[Ан-72]] (бартавы нумар ER-ACF, завадскі 36572094888). Абсталёўваўся двума рухавікамі [[Д-36]]<ref name="asn">{{cite web |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/324071 |title=Accident Antonov An-72 ER-ACF, Monday 22 December 1997 |publisher=Aviation Safety Network |access-date=2026-04-09}}</ref> і належаў малдаўскай транспартна-камерцыйнай авіякампаніі «Рэнан» (Renan)<ref name="kp" /><ref name="kommersant" />. У снежні 1997 года ён працаваў па кантракце з кангалезскай авіякампаніяй «Эйр Пелікан» (Air Pelican)<ref name="kommersant" />. Згодна з заявамі прадстаўнікоў «Эйр Пелікан», самалёт выкарыстоўваўся для «транспарціроўкі тавараў народнага спажывання ўнутры афрыканскага кантынента»<ref name="kommersant"/>. == Экіпаж і пасажыры== На борце знаходзіліся шэсць членаў экіпажа — грамадзяне Малдовы<ref name="centrasia">{{cite web |url=https://centrasia.org/newsA.php?st=1105429080 |title=Последний рейс. Казахстан 7 лет не может найти пропавший в Африке самолет и экипаж с алмазами |date=2005-01-11 |publisher=Экспресс-К / Centrasia |access-date=2026-04-26}}</ref>. Камандзірам паветранага судна быў Павел Карчынскі, выпускнік [[Акцюбінскае вышэйшае лётнае вучылішча грамадзянскай авіяцыі|Акцюбінскага вышэйшага лётнага вучылішча]], пілот міжнароднага класа<ref name="centrasia"/>. Астатнія члены экіпажа: Анатоль Лемешкін, Валерый Кулагін, Міхаіл Сафронавіч, Аляксандр Калеснікаў, Пётр Крыстаеў<ref name="kommersant" />. На борце таксама знаходзіліся пяць пасажыраў —грамадзян [[Ліван]]а<ref name="kommersant" /><ref name="centrasia" />. Усяго на борце было 11 чалавек. == Ход падзей == 22 снежня 1997 года Ан-72 вылецеў з [[Кішынёў|Кішынёва]]<ref name="centrasia"/>. Па заяве авіякампаніі «Эйр Пелікан», самалёт узяў курс на [[Намібія|Намібію]]<ref name="kommersant"/>. Аднак расследаванне, праведзенае авіякампаніяй «Рэнан», паказала, што 22 снежня Ан-72 прызямліўся ў аэрапорце Андула (Ангола), які ў той час кантраляваўся апазіцыйным рухам [[УНІТА]]<ref name=" kommersant"/><ref name="centrasia"/>. Адтуль на наступны дзень, 23 снежня, ён павінен быў вылецець у [[Абіджан]] (сталіца [[Кот-д’Івуар]] а) з грузам [[Алмаз|алмазаў]]<ref name="kommersant" />. Аднак па іншых дадзеных, самалёт вылецеў з івуарыйскага аэрапорта [[Абіджан]]а 22 снежня 1997 года аЬ15:25 UTC. Ён ішоў у [[Рунду]] (Намібія) з грузам на борце. Разліковы час прыбыцця складаў 07:00 UTC наступнага дня<ref name="asn"/>. Падчас палёту ўздоўж ўзбярэжжа [[Ангола|Анголы]] экіпаж звязаўся са службамі [[кіраванне паветраным рухам|кіравання паветраным рухам]]. Дыспетчары запатрабавалі рухацца ўглыб тэрыторыі Анголы для праходжання кантролю, аднак экіпаж паветранага судна адмовіўся выконваць гэтае патрабаванне і працягнуў палёт па ранейшым маршруце<ref name="baaa" />. З гэтага моманту сляды самалёта губляюцца. На ўсе запыты ангольст ўрад адказваў, што дадзенага самалёта на іх тэрыторыі няма<ref name="kommersant" /><ref name="centrasia" />. Ні пра шасцярых членаў экіпажа, ні пра пецярых ліванскіх пасажырах нічога не вядома да гэтага часу <ref name="kommersant"/>. Па дадзеных сваякоў, 22 снежня камандзір экіпажа Павел Гарчынскі тэлефанаваў у офіс «Рэнан» і паведаміў, што дакументы на зваротны вылет атрыманы, аднак 23 снежня экіпаж не выйшаў на сувязь<ref name="centrasia" />. == Наступствы == Пасля знікнення самалёта ўласнік распачаў спробу схаваць факт катастрофы. На працягу некаторага часу ён паведамляў, што самалёту нібыта прысвоена новая рэгістрацыя —;/ ER-AER, якая ў рэчаіснасці была фальшывай<ref name="russianplanes">{{cite web |url=https://russianplanes.net/reginfo/3178 |title=Антонов Ан-72 Бортовой №: ER-ACF |publisher=RussianPlanes.net |access-date=2026-04-26}}</ref>. Авіякампанія «Рэнан» правяла ўласнае расследаванне, падчас якога яе дырэктар А. Шросул лётаў у [[ПАР]] і Абіджан. Паводле яго сцвярджэнняў, французскія лётчыкі выраблялі аблёт у паўднёвай частцы Анголы і нібыта бачылі Ан-72, але не змаглі ўсталяваць сувязь з экіпажам з-за складанай палітычнай абстаноўкі. Аднак сваякі зніклых выказвалі сумнеў у эфектыўнасці гэтых пошукаў і лічылі, што авіякампаніі было больш выгадна атрымаць страхоўку за самалёт, чым марнаваць сродкі на вышук людзей<ref name="centrasia" />. Сваякі членаў экіпажа звярталіся ў [[Міністэрства замежных спраў Малдовы|МЗС Малдовы]], [[Міністэрства замежных спраў Расійскай Федэрацыі|МЗС Расіі]], [[Інтэрпол]], [[Міжнародны камітэт Чырвонага Крыжа]] і нават у перадачу «[[Жди меня]]».тІнтэрпол выказваў гатоўнасць дапамагчы ў вышуку, але, па звестках малдаўскіх журналістаў, авіякампанія ад гэтай дапамогі адмовілася. МЗС Малдовы, па сцвярджэнні бацькі камандзіра экіпажа Васіля Гарчынскага, спачатку фактычна праігнараваў запыты сваякоў<ref name="centrasia"/>. Праз гады, авіякампанія «Рэнан» выканала свае абавязацельствы перад сваякамі, аказаўшы ім маральную і матэрыяльную падтрымку, аднак таямніца знікнення экіпажа засталася нераскрытай. На 2021 год ніякай новай інфармацыі аб зніклым самалёце не паступала<ref name="kp" />. == Версіі== Адна з самых распаўсюджаных версій заключаецца ў тым, што Ан-72 быў збіты [[Ваенна-паветраныя сілы Анголы|Ангольскімі ВПС]] над [[Атлантычны акіян|Атлантычным акіянам]]<ref name="asn" />. Паведамлялася, што пасля таго, як экіпаж адмовіў дыспетчарам у патрабаванні прытрымлівацца ўглыб Анголы для праходжання кантролю, ангольскія вайскоўцы прынялі пастанову знішчыць самалёт<ref name="baaa">{{cite web |url=https://www.baaa-acro.com/crash/crash-antonov-72-angola-11-killed |title=Crash of an Antonov AN-72 off Angola: 11 killed |publisher=Bureau of Aircraft Accidents Archives |access-date=2026-04-26}}</ref>. Ангольскія ўлады ж на працягу многіх гадоў адмаўлялі сам факт знаходжання самалёта ў іх паветранай прасторы<ref name="centrasia" />. == Крыніцы == {{Крыніцы}} [[Катэгорыя:Катастрофы 1997 года]] [[Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Анголе]] [[Катэгорыя:Снежань 1997 года]] [[Катэгорыя:Падзеі 22 снежня]] 5y8fngo2wcrpsckllrm54oik36gpd3r 5135075 5135074 2026-05-02T20:38:49Z DBatura 73587 5135075 wikitext text/x-wiki {{Авіякатастрофа | Назва = Знікненне Ан-72 над Атлантыкай | Выява = Antonov AN-72 E R-AKA (8484681825).jpg | Назва выявы = Самалёт, ідэнтычны знікламу | Дата = [[22 снежня]] [[1997]] | Час = |Характар = [[знікненне самалёта]] | Прычына = меркавана, збіты ВПС Анголы | Месца = [[Атлантычны акіян]], ля ўзбярэжжа [[Ангола|Анголы]] | Каардынаты = |Мадэль = [[Ан-72]] | Авіякампанія = {{Сцяг Малдовы}} Renan | Пункт вылету = {{Сцяг Кот-д’Івуара}} [[Абіджан]] ([[Кот-д’Івуар]]) |Пункт прызначэння = {{сцяг Намібіі}} [[Рунду]] ([[Намібія]]) |Бартавы нумар = ER-ACF |Пасажыры = 5 |Экіпаж = 6 |Выжыла = 0 <small>(меркавана)</small> |Загінулыя= 11 <small>(меркавана)</small> }} '''Знікненне Ан-72 над Атлантыкай''' — [[авіяцыйнае здарэнне]], што адбылося, па розных дадзеных, [[22 снежня|22]]<ref>{{Cite web|url=https://www.trud.ru/article/26-04-2002/39999_v_afrikanskom_plenu.html|title=Труд: В АФРИКАНСКОМ ПЛЕНУ|lang=ru-RU|website=www.trud.ru|date=2002-04-26|access-date=2026-04-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://flb.ru/info_mob/36438.html|title=Списаны и забыты|website=flb.ru|access-date=2026-04-26}}</ref><ref name="baaa" /><ref name="asn" /> або [[23 снежня]]<ref name="centrasia"/> [[1997]] года, калі самалёт [[Ан-72]] малдаўскай авіякампаніі Renan выконваў грузавы рэйс па маршруце[[Абіджан]]—[[Рунду]] і [[знікненне самалёта|бясследна знік]]. Па некаторых дадзеных, самалёт быў збіты [[Ваенна-паветраныя сілы Анголы|ВПС Анголы]]. Усе 11 чалавек, якія знаходзіліся на борце, былі прызнаныя загінулымі<ref name="baaa"/>. == Перадгісторыя == {{Гл. таксама|Авіяспецыялісты былых савецкіх рэспублік у Афрыцы}} У 1990-я гады пасля [[распад СССР|распаду СССР]] многія высокакваліфікаваныя спецыялісты, уключаючы ваенных і грамадзянскіх лётчыкаў, апынуліся без працы. Зарплата пілота ў краінах [[СНД]] складала 50—100 долараў ЗША, а іх заходнія калегі атрымлівалі да 18 тысяч долараў у месяц<ref name="kommersant">{{cite web |url=https://www.kommersant.ru/doc/15606 |title=Между небом и землей |date=1999-06-15 |publisher=[[Коммерсантъ]] |access-date=2026-04-26}}</ref>. У пошуках заробку лётчыкі з былога СССР згаджаліся працаваць у развіваных краінах, у першую чаргу ў [[Афрыка|Афрыцы]], за 1—3 тысячы долараў у месяц<ref name="kp">{{cite web |url=https://www.md.kp.media/daily/27230.5/4356499/ |title=Таинственные исчезновения, рабство, богатство, страх и риск: Как молдавские пилоты работают в Африке |date=2021-01-23 |publisher=[[Комсомольская правда]] |access-date=2026-04-26}}</ref>. Кантракты часта складаліся непісьменна з юрыдычнага пункту гледжання, лётчыкі не маглі кантраляваць змест грузу і вымушаныя былі працаваць «на свой страх і рызыку». Складаная ваенна-палітычная абстаноўка ў такіх краінах, як [[Ангола]] (дзе ішла [[грамадзянская вайна ў Анголе|грамадзянская вайна]]), трапічныя ліўні, дрэнныя ўзлётна-пасадачныя палосы і карупцыя сярод мясцовых чыноўнікаў сур’ёзна ўскладнялі працу экіпажаў з СНД. Толькі за чатыры месяцы 1999 года ў Анголе было збіта 8 самалётаў з расійскімі экіпажамі. Усяго ў 1990-я гады ў Анголе загінула і прапала без вестак 17 экіпажаў<ref name="kp" />. == Самалёт == Зніклы самалёт — [[Ан-72]] (бартавы нумар ER-ACF, завадскі 36572094888). Абсталёўваўся двума рухавікамі [[Д-36]]<ref name="asn">{{cite web |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/324071 |title=Accident Antonov An-72 ER-ACF, Monday 22 December 1997 |publisher=Aviation Safety Network |access-date=2026-04-09}}</ref> і належаў малдаўскай транспартна-камерцыйнай авіякампаніі «Рэнан» (Renan)<ref name="kp" /><ref name="kommersant" />. У снежні 1997 года ён працаваў па кантракце з кангалезскай авіякампаніяй «Эйр Пелікан» (Air Pelican)<ref name="kommersant" />. Згодна з заявамі прадстаўнікоў «Эйр Пелікан», самалёт выкарыстоўваўся для «транспарціроўкі тавараў народнага спажывання ўнутры афрыканскага кантынента»<ref name="kommersant"/>. == Экіпаж і пасажыры== На борце знаходзіліся шэсць членаў экіпажа — грамадзяне Малдовы<ref name="centrasia">{{cite web |url=https://centrasia.org/newsA.php?st=1105429080 |title=Последний рейс. Казахстан 7 лет не может найти пропавший в Африке самолет и экипаж с алмазами |date=2005-01-11 |publisher=Экспресс-К / Centrasia |access-date=2026-04-26}}</ref>. Камандзірам паветранага судна быў Павел Карчынскі, выпускнік [[Акцюбінскае вышэйшае лётнае вучылішча грамадзянскай авіяцыі|Акцюбінскага вышэйшага лётнага вучылішча]], пілот міжнароднага класа<ref name="centrasia"/>. Астатнія члены экіпажа: Анатоль Лемешкін, Валерый Кулагін, Міхаіл Сафронавіч, Аляксандр Калеснікаў, Пётр Крыстаеў<ref name="kommersant" />. На борце таксама знаходзіліся пяць пасажыраў —грамадзян [[Ліван]]а<ref name="kommersant" /><ref name="centrasia" />. Усяго на борце было 11 чалавек. == Ход падзей == 22 снежня 1997 года Ан-72 вылецеў з [[Кішынёў|Кішынёва]]<ref name="centrasia"/>. Па заяве авіякампаніі «Эйр Пелікан», самалёт узяў курс на [[Намібія|Намібію]]<ref name="kommersant"/>. Аднак расследаванне, праведзенае авіякампаніяй «Рэнан», паказала, што 22 снежня Ан-72 прызямліўся ў аэрапорце Андула (Ангола), які ў той час кантраляваўся апазіцыйным рухам [[УНІТА]]<ref name=" kommersant"/><ref name="centrasia"/>. Адтуль на наступны дзень, 23 снежня, ён павінен быў вылецець у [[Абіджан]] (сталіца [[Кот-д’Івуар]] а) з грузам [[Алмаз|алмазаў]]<ref name="kommersant" />. Аднак па іншых дадзеных, самалёт вылецеў з івуарыйскага аэрапорта [[Абіджан]]а 22 снежня 1997 года аЬ15:25 UTC. Ён ішоў у [[Рунду]] (Намібія) з грузам на борце. Разліковы час прыбыцця складаў 07:00 UTC наступнага дня<ref name="asn"/>. Падчас палёту ўздоўж ўзбярэжжа [[Ангола|Анголы]] экіпаж звязаўся са службамі [[кіраванне паветраным рухам|кіравання паветраным рухам]]. Дыспетчары запатрабавалі рухацца ўглыб тэрыторыі Анголы для праходжання кантролю, аднак экіпаж паветранага судна адмовіўся выконваць гэтае патрабаванне і працягнуў палёт па ранейшым маршруце<ref name="baaa" />. З гэтага моманту сляды самалёта губляюцца. На ўсе запыты ангольст ўрад адказваў, што дадзенага самалёта на іх тэрыторыі няма<ref name="kommersant" /><ref name="centrasia" />. Ні пра шасцярых членаў экіпажа, ні пра пецярых ліванскіх пасажырах нічога не вядома да гэтага часу <ref name="kommersant"/>. Па дадзеных сваякоў, 22 снежня камандзір экіпажа Павел Гарчынскі тэлефанаваў у офіс «Рэнан» і паведаміў, што дакументы на зваротны вылет атрыманы, аднак 23 снежня экіпаж не выйшаў на сувязь<ref name="centrasia" />. == Наступствы == Пасля знікнення самалёта ўласнік распачаў спробу схаваць факт катастрофы. На працягу некаторага часу ён паведамляў, што самалёту нібыта прысвоена новая рэгістрацыя —;/ ER-AER, якая ў рэчаіснасці была фальшывай<ref name="russianplanes">{{cite web |url=https://russianplanes.net/reginfo/3178 |title=Антонов Ан-72 Бортовой №: ER-ACF |publisher=RussianPlanes.net |access-date=2026-04-26}}</ref>. Авіякампанія «Рэнан» правяла ўласнае расследаванне, падчас якога яе дырэктар А. Шросул лётаў у [[ПАР]] і Абіджан. Паводле яго сцвярджэнняў, французскія лётчыкі выраблялі аблёт у паўднёвай частцы Анголы і нібыта бачылі Ан-72, але не змаглі ўсталяваць сувязь з экіпажам з-за складанай палітычнай абстаноўкі. Аднак сваякі зніклых выказвалі сумнеў у эфектыўнасці гэтых пошукаў і лічылі, што авіякампаніі было больш выгадна атрымаць страхоўку за самалёт, чым марнаваць сродкі на вышук людзей<ref name="centrasia" />. Сваякі членаў экіпажа звярталіся ў [[Міністэрства замежных спраў Малдовы|МЗС Малдовы]], [[Міністэрства замежных спраў Расійскай Федэрацыі|МЗС Расіі]], [[Інтэрпол]], [[Міжнародны камітэт Чырвонага Крыжа]] і нават у перадачу «[[Жди меня]]».тІнтэрпол выказваў гатоўнасць дапамагчы ў вышуку, але, па звестках малдаўскіх журналістаў, авіякампанія ад гэтай дапамогі адмовілася. МЗС Малдовы, па сцвярджэнні бацькі камандзіра экіпажа Васіля Гарчынскага, спачатку фактычна праігнараваў запыты сваякоў<ref name="centrasia"/>. Праз гады, авіякампанія «Рэнан» выканала свае абавязацельствы перад сваякамі, аказаўшы ім маральную і матэрыяльную падтрымку, аднак таямніца знікнення экіпажа засталася нераскрытай. На 2021 год ніякай новай інфармацыі аб зніклым самалёце не паступала<ref name="kp" />. == Версіі== Адна з самых распаўсюджаных версій заключаецца ў тым, што Ан-72 быў збіты [[Ваенна-паветраныя сілы Анголы|Ангольскімі ВПС]] над [[Атлантычны акіян|Атлантычным акіянам]]<ref name="asn" />. Паведамлялася, што пасля таго, як экіпаж адмовіў дыспетчарам у патрабаванні прытрымлівацца ўглыб Анголы для праходжання кантролю, ангольскія вайскоўцы прынялі пастанову знішчыць самалёт<ref name="baaa">{{cite web |url=https://www.baaa-acro.com/crash/crash-antonov-72-angola-11-killed |title=Crash of an Antonov AN-72 off Angola: 11 killed |publisher=Bureau of Aircraft Accidents Archives |access-date=2026-04-26}}</ref>. Ангольскія ўлады ж на працягу многіх гадоў адмаўлялі сам факт знаходжання самалёта ў іх паветранай прасторы<ref name="centrasia" />. == Крыніцы == {{Крыніцы}} [[Катэгорыя:Катастрофы 1997 года]] [[Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Анголе]] [[Катэгорыя:Снежань 1997 года]] [[Катэгорыя:Падзеі 22 снежня]] qsircki9btpgof54ls8qnle0743hum8 5135077 5135075 2026-05-02T20:39:15Z DBatura 73587 5135077 wikitext text/x-wiki {{Авіякатастрофа | Назва = Знікненне Ан-72 над Атлантыкай | Выява = Antonov AN-72 E R-AKA (8484681825).jpg | Назва выявы = Самалёт, ідэнтычны знікламу | Дата = [[22 снежня]] [[1997]] | Час = |Характар = [[знікненне самалёта]] | Прычына = меркавана, збіты ВПС Анголы | Месца = [[Атлантычны акіян]], ля ўзбярэжжа [[Ангола|Анголы]] | Каардынаты = |Мадэль = [[Ан-72]] | Авіякампанія = {{Сцяг Малдовы}} Renan | Пункт вылету = {{Сцяг Кот-д’Івуара}} [[Абіджан]] ([[Кот-д’Івуар]]) |Пункт прызначэння = {{сцяг Намібіі}} [[Рунду]] ([[Намібія]]) |Бартавы нумар = ER-ACF |Пасажыры = 5 |Экіпаж = 6 |Выжыла = 0 <small>(меркавана)</small> |Загінулыя= 11 <small>(меркавана)</small> }} '''Знікненне Ан-72 над Атлантыкай''' — [[авіяцыйнае здарэнне]], што адбылося, па розных дадзеных, [[22 снежня|22]]<ref>{{Cite web|url=https://www.trud.ru/article/26-04-2002/39999_v_afrikanskom_plenu.html|title=Труд: В АФРИКАНСКОМ ПЛЕНУ|lang=ru-RU|website=www.trud.ru|date=2002-04-26|access-date=2026-04-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://flb.ru/info_mob/36438.html|title=Списаны и забыты|website=flb.ru|access-date=2026-04-26}}</ref><ref name="baaa" /><ref name="asn" /> або [[23 снежня]]<ref name="centrasia"/> [[1997]] года, калі самалёт [[Ан-72]] малдаўскай авіякампаніі Renan выконваў грузавы рэйс па маршруце [[Абіджан]]—[[Рунду]] і [[знікненне самалёта|бясследна знік]]. Па некаторых дадзеных, самалёт быў збіты [[Ваенна-паветраныя сілы Анголы|ВПС Анголы]]. Усе 11 чалавек, якія знаходзіліся на борце, былі прызнаныя загінулымі<ref name="baaa"/>. == Перадгісторыя == {{Гл. таксама|Авіяспецыялісты былых савецкіх рэспублік у Афрыцы}} У 1990-я гады пасля [[распад СССР|распаду СССР]] многія высокакваліфікаваныя спецыялісты, уключаючы ваенных і грамадзянскіх лётчыкаў, апынуліся без працы. Зарплата пілота ў краінах [[СНД]] складала 50—100 долараў ЗША, а іх заходнія калегі атрымлівалі да 18 тысяч долараў у месяц<ref name="kommersant">{{cite web |url=https://www.kommersant.ru/doc/15606 |title=Между небом и землей |date=1999-06-15 |publisher=[[Коммерсантъ]] |access-date=2026-04-26}}</ref>. У пошуках заробку лётчыкі з былога СССР згаджаліся працаваць у развіваных краінах, у першую чаргу ў [[Афрыка|Афрыцы]], за 1—3 тысячы долараў у месяц<ref name="kp">{{cite web |url=https://www.md.kp.media/daily/27230.5/4356499/ |title=Таинственные исчезновения, рабство, богатство, страх и риск: Как молдавские пилоты работают в Африке |date=2021-01-23 |publisher=[[Комсомольская правда]] |access-date=2026-04-26}}</ref>. Кантракты часта складаліся непісьменна з юрыдычнага пункту гледжання, лётчыкі не маглі кантраляваць змест грузу і вымушаныя былі працаваць «на свой страх і рызыку». Складаная ваенна-палітычная абстаноўка ў такіх краінах, як [[Ангола]] (дзе ішла [[грамадзянская вайна ў Анголе|грамадзянская вайна]]), трапічныя ліўні, дрэнныя ўзлётна-пасадачныя палосы і карупцыя сярод мясцовых чыноўнікаў сур’ёзна ўскладнялі працу экіпажаў з СНД. Толькі за чатыры месяцы 1999 года ў Анголе было збіта 8 самалётаў з расійскімі экіпажамі. Усяго ў 1990-я гады ў Анголе загінула і прапала без вестак 17 экіпажаў<ref name="kp" />. == Самалёт == Зніклы самалёт — [[Ан-72]] (бартавы нумар ER-ACF, завадскі 36572094888). Абсталёўваўся двума рухавікамі [[Д-36]]<ref name="asn">{{cite web |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/324071 |title=Accident Antonov An-72 ER-ACF, Monday 22 December 1997 |publisher=Aviation Safety Network |access-date=2026-04-09}}</ref> і належаў малдаўскай транспартна-камерцыйнай авіякампаніі «Рэнан» (Renan)<ref name="kp" /><ref name="kommersant" />. У снежні 1997 года ён працаваў па кантракце з кангалезскай авіякампаніяй «Эйр Пелікан» (Air Pelican)<ref name="kommersant" />. Згодна з заявамі прадстаўнікоў «Эйр Пелікан», самалёт выкарыстоўваўся для «транспарціроўкі тавараў народнага спажывання ўнутры афрыканскага кантынента»<ref name="kommersant"/>. == Экіпаж і пасажыры== На борце знаходзіліся шэсць членаў экіпажа — грамадзяне Малдовы<ref name="centrasia">{{cite web |url=https://centrasia.org/newsA.php?st=1105429080 |title=Последний рейс. Казахстан 7 лет не может найти пропавший в Африке самолет и экипаж с алмазами |date=2005-01-11 |publisher=Экспресс-К / Centrasia |access-date=2026-04-26}}</ref>. Камандзірам паветранага судна быў Павел Карчынскі, выпускнік [[Акцюбінскае вышэйшае лётнае вучылішча грамадзянскай авіяцыі|Акцюбінскага вышэйшага лётнага вучылішча]], пілот міжнароднага класа<ref name="centrasia"/>. Астатнія члены экіпажа: Анатоль Лемешкін, Валерый Кулагін, Міхаіл Сафронавіч, Аляксандр Калеснікаў, Пётр Крыстаеў<ref name="kommersant" />. На борце таксама знаходзіліся пяць пасажыраў —грамадзян [[Ліван]]а<ref name="kommersant" /><ref name="centrasia" />. Усяго на борце было 11 чалавек. == Ход падзей == 22 снежня 1997 года Ан-72 вылецеў з [[Кішынёў|Кішынёва]]<ref name="centrasia"/>. Па заяве авіякампаніі «Эйр Пелікан», самалёт узяў курс на [[Намібія|Намібію]]<ref name="kommersant"/>. Аднак расследаванне, праведзенае авіякампаніяй «Рэнан», паказала, што 22 снежня Ан-72 прызямліўся ў аэрапорце Андула (Ангола), які ў той час кантраляваўся апазіцыйным рухам [[УНІТА]]<ref name=" kommersant"/><ref name="centrasia"/>. Адтуль на наступны дзень, 23 снежня, ён павінен быў вылецець у [[Абіджан]] (сталіца [[Кот-д’Івуар]] а) з грузам [[Алмаз|алмазаў]]<ref name="kommersant" />. Аднак па іншых дадзеных, самалёт вылецеў з івуарыйскага аэрапорта [[Абіджан]]а 22 снежня 1997 года аЬ15:25 UTC. Ён ішоў у [[Рунду]] (Намібія) з грузам на борце. Разліковы час прыбыцця складаў 07:00 UTC наступнага дня<ref name="asn"/>. Падчас палёту ўздоўж ўзбярэжжа [[Ангола|Анголы]] экіпаж звязаўся са службамі [[кіраванне паветраным рухам|кіравання паветраным рухам]]. Дыспетчары запатрабавалі рухацца ўглыб тэрыторыі Анголы для праходжання кантролю, аднак экіпаж паветранага судна адмовіўся выконваць гэтае патрабаванне і працягнуў палёт па ранейшым маршруце<ref name="baaa" />. З гэтага моманту сляды самалёта губляюцца. На ўсе запыты ангольст ўрад адказваў, што дадзенага самалёта на іх тэрыторыі няма<ref name="kommersant" /><ref name="centrasia" />. Ні пра шасцярых членаў экіпажа, ні пра пецярых ліванскіх пасажырах нічога не вядома да гэтага часу <ref name="kommersant"/>. Па дадзеных сваякоў, 22 снежня камандзір экіпажа Павел Гарчынскі тэлефанаваў у офіс «Рэнан» і паведаміў, што дакументы на зваротны вылет атрыманы, аднак 23 снежня экіпаж не выйшаў на сувязь<ref name="centrasia" />. == Наступствы == Пасля знікнення самалёта ўласнік распачаў спробу схаваць факт катастрофы. На працягу некаторага часу ён паведамляў, што самалёту нібыта прысвоена новая рэгістрацыя —;/ ER-AER, якая ў рэчаіснасці была фальшывай<ref name="russianplanes">{{cite web |url=https://russianplanes.net/reginfo/3178 |title=Антонов Ан-72 Бортовой №: ER-ACF |publisher=RussianPlanes.net |access-date=2026-04-26}}</ref>. Авіякампанія «Рэнан» правяла ўласнае расследаванне, падчас якога яе дырэктар А. Шросул лётаў у [[ПАР]] і Абіджан. Паводле яго сцвярджэнняў, французскія лётчыкі выраблялі аблёт у паўднёвай частцы Анголы і нібыта бачылі Ан-72, але не змаглі ўсталяваць сувязь з экіпажам з-за складанай палітычнай абстаноўкі. Аднак сваякі зніклых выказвалі сумнеў у эфектыўнасці гэтых пошукаў і лічылі, што авіякампаніі было больш выгадна атрымаць страхоўку за самалёт, чым марнаваць сродкі на вышук людзей<ref name="centrasia" />. Сваякі членаў экіпажа звярталіся ў [[Міністэрства замежных спраў Малдовы|МЗС Малдовы]], [[Міністэрства замежных спраў Расійскай Федэрацыі|МЗС Расіі]], [[Інтэрпол]], [[Міжнародны камітэт Чырвонага Крыжа]] і нават у перадачу «[[Жди меня]]».тІнтэрпол выказваў гатоўнасць дапамагчы ў вышуку, але, па звестках малдаўскіх журналістаў, авіякампанія ад гэтай дапамогі адмовілася. МЗС Малдовы, па сцвярджэнні бацькі камандзіра экіпажа Васіля Гарчынскага, спачатку фактычна праігнараваў запыты сваякоў<ref name="centrasia"/>. Праз гады, авіякампанія «Рэнан» выканала свае абавязацельствы перад сваякамі, аказаўшы ім маральную і матэрыяльную падтрымку, аднак таямніца знікнення экіпажа засталася нераскрытай. На 2021 год ніякай новай інфармацыі аб зніклым самалёце не паступала<ref name="kp" />. == Версіі== Адна з самых распаўсюджаных версій заключаецца ў тым, што Ан-72 быў збіты [[Ваенна-паветраныя сілы Анголы|Ангольскімі ВПС]] над [[Атлантычны акіян|Атлантычным акіянам]]<ref name="asn" />. Паведамлялася, што пасля таго, як экіпаж адмовіў дыспетчарам у патрабаванні прытрымлівацца ўглыб Анголы для праходжання кантролю, ангольскія вайскоўцы прынялі пастанову знішчыць самалёт<ref name="baaa">{{cite web |url=https://www.baaa-acro.com/crash/crash-antonov-72-angola-11-killed |title=Crash of an Antonov AN-72 off Angola: 11 killed |publisher=Bureau of Aircraft Accidents Archives |access-date=2026-04-26}}</ref>. Ангольскія ўлады ж на працягу многіх гадоў адмаўлялі сам факт знаходжання самалёта ў іх паветранай прасторы<ref name="centrasia" />. == Крыніцы == {{Крыніцы}} [[Катэгорыя:Катастрофы 1997 года]] [[Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Анголе]] [[Катэгорыя:Снежань 1997 года]] [[Катэгорыя:Падзеі 22 снежня]] freyoca35cb1nu7hlgnduw87ifgws52 5135078 5135077 2026-05-02T20:42:47Z DBatura 73587 /* Ход падзей */ 5135078 wikitext text/x-wiki {{Авіякатастрофа | Назва = Знікненне Ан-72 над Атлантыкай | Выява = Antonov AN-72 E R-AKA (8484681825).jpg | Назва выявы = Самалёт, ідэнтычны знікламу | Дата = [[22 снежня]] [[1997]] | Час = |Характар = [[знікненне самалёта]] | Прычына = меркавана, збіты ВПС Анголы | Месца = [[Атлантычны акіян]], ля ўзбярэжжа [[Ангола|Анголы]] | Каардынаты = |Мадэль = [[Ан-72]] | Авіякампанія = {{Сцяг Малдовы}} Renan | Пункт вылету = {{Сцяг Кот-д’Івуара}} [[Абіджан]] ([[Кот-д’Івуар]]) |Пункт прызначэння = {{сцяг Намібіі}} [[Рунду]] ([[Намібія]]) |Бартавы нумар = ER-ACF |Пасажыры = 5 |Экіпаж = 6 |Выжыла = 0 <small>(меркавана)</small> |Загінулыя= 11 <small>(меркавана)</small> }} '''Знікненне Ан-72 над Атлантыкай''' — [[авіяцыйнае здарэнне]], што адбылося, па розных дадзеных, [[22 снежня|22]]<ref>{{Cite web|url=https://www.trud.ru/article/26-04-2002/39999_v_afrikanskom_plenu.html|title=Труд: В АФРИКАНСКОМ ПЛЕНУ|lang=ru-RU|website=www.trud.ru|date=2002-04-26|access-date=2026-04-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://flb.ru/info_mob/36438.html|title=Списаны и забыты|website=flb.ru|access-date=2026-04-26}}</ref><ref name="baaa" /><ref name="asn" /> або [[23 снежня]]<ref name="centrasia"/> [[1997]] года, калі самалёт [[Ан-72]] малдаўскай авіякампаніі Renan выконваў грузавы рэйс па маршруце [[Абіджан]]—[[Рунду]] і [[знікненне самалёта|бясследна знік]]. Па некаторых дадзеных, самалёт быў збіты [[Ваенна-паветраныя сілы Анголы|ВПС Анголы]]. Усе 11 чалавек, якія знаходзіліся на борце, былі прызнаныя загінулымі<ref name="baaa"/>. == Перадгісторыя == {{Гл. таксама|Авіяспецыялісты былых савецкіх рэспублік у Афрыцы}} У 1990-я гады пасля [[распад СССР|распаду СССР]] многія высокакваліфікаваныя спецыялісты, уключаючы ваенных і грамадзянскіх лётчыкаў, апынуліся без працы. Зарплата пілота ў краінах [[СНД]] складала 50—100 долараў ЗША, а іх заходнія калегі атрымлівалі да 18 тысяч долараў у месяц<ref name="kommersant">{{cite web |url=https://www.kommersant.ru/doc/15606 |title=Между небом и землей |date=1999-06-15 |publisher=[[Коммерсантъ]] |access-date=2026-04-26}}</ref>. У пошуках заробку лётчыкі з былога СССР згаджаліся працаваць у развіваных краінах, у першую чаргу ў [[Афрыка|Афрыцы]], за 1—3 тысячы долараў у месяц<ref name="kp">{{cite web |url=https://www.md.kp.media/daily/27230.5/4356499/ |title=Таинственные исчезновения, рабство, богатство, страх и риск: Как молдавские пилоты работают в Африке |date=2021-01-23 |publisher=[[Комсомольская правда]] |access-date=2026-04-26}}</ref>. Кантракты часта складаліся непісьменна з юрыдычнага пункту гледжання, лётчыкі не маглі кантраляваць змест грузу і вымушаныя былі працаваць «на свой страх і рызыку». Складаная ваенна-палітычная абстаноўка ў такіх краінах, як [[Ангола]] (дзе ішла [[грамадзянская вайна ў Анголе|грамадзянская вайна]]), трапічныя ліўні, дрэнныя ўзлётна-пасадачныя палосы і карупцыя сярод мясцовых чыноўнікаў сур’ёзна ўскладнялі працу экіпажаў з СНД. Толькі за чатыры месяцы 1999 года ў Анголе было збіта 8 самалётаў з расійскімі экіпажамі. Усяго ў 1990-я гады ў Анголе загінула і прапала без вестак 17 экіпажаў<ref name="kp" />. == Самалёт == Зніклы самалёт — [[Ан-72]] (бартавы нумар ER-ACF, завадскі 36572094888). Абсталёўваўся двума рухавікамі [[Д-36]]<ref name="asn">{{cite web |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/324071 |title=Accident Antonov An-72 ER-ACF, Monday 22 December 1997 |publisher=Aviation Safety Network |access-date=2026-04-09}}</ref> і належаў малдаўскай транспартна-камерцыйнай авіякампаніі «Рэнан» (Renan)<ref name="kp" /><ref name="kommersant" />. У снежні 1997 года ён працаваў па кантракце з кангалезскай авіякампаніяй «Эйр Пелікан» (Air Pelican)<ref name="kommersant" />. Згодна з заявамі прадстаўнікоў «Эйр Пелікан», самалёт выкарыстоўваўся для «транспарціроўкі тавараў народнага спажывання ўнутры афрыканскага кантынента»<ref name="kommersant"/>. == Экіпаж і пасажыры== На борце знаходзіліся шэсць членаў экіпажа — грамадзяне Малдовы<ref name="centrasia">{{cite web |url=https://centrasia.org/newsA.php?st=1105429080 |title=Последний рейс. Казахстан 7 лет не может найти пропавший в Африке самолет и экипаж с алмазами |date=2005-01-11 |publisher=Экспресс-К / Centrasia |access-date=2026-04-26}}</ref>. Камандзірам паветранага судна быў Павел Карчынскі, выпускнік [[Акцюбінскае вышэйшае лётнае вучылішча грамадзянскай авіяцыі|Акцюбінскага вышэйшага лётнага вучылішча]], пілот міжнароднага класа<ref name="centrasia"/>. Астатнія члены экіпажа: Анатоль Лемешкін, Валерый Кулагін, Міхаіл Сафронавіч, Аляксандр Калеснікаў, Пётр Крыстаеў<ref name="kommersant" />. На борце таксама знаходзіліся пяць пасажыраў —грамадзян [[Ліван]]а<ref name="kommersant" /><ref name="centrasia" />. Усяго на борце было 11 чалавек. == Ход падзей == 22 снежня 1997 года Ан-72 вылецеў з [[Кішынёў|Кішынёва]]<ref name="centrasia"/>. Па заяве авіякампаніі «Эйр Пелікан», самалёт узяў курс на [[Намібія|Намібію]]<ref name="kommersant"/>. Аднак расследаванне, праведзенае авіякампаніяй «Рэнан», паказала, што 22 снежня Ан-72 прызямліўся ў аэрапорце Андула (Ангола), які ў той час кантраляваўся апазіцыйным рухам [[УНІТА]]<ref name=" kommersant"/><ref name="centrasia"/>. Адтуль на наступны дзень, 23 снежня, ён павінен быў вылецець у [[Абіджан]] (сталіца [[Кот-д’Івуар]] а) з грузам [[Алмаз|алмазаў]]<ref name="kommersant" />. Аднак па іншых дадзеных, самалёт вылецеў з івуарыйскага аэрапорта [[Абіджан]]а 22 снежня 1997 года а 15:25 UTC. Ён ішоў у [[Рунду]] (Намібія) з грузам на борце. Разліковы час прыбыцця складаў 07:00 UTC наступнага дня<ref name="asn"/>. Падчас палёту ўздоўж ўзбярэжжа [[Ангола|Анголы]] экіпаж звязаўся са службамі [[кіраванне паветраным рухам|кіравання паветраным рухам]]. Дыспетчары запатрабавалі рухацца ўглыб тэрыторыі Анголы для праходжання кантролю, аднак экіпаж паветранага судна адмовіўся выконваць гэтае патрабаванне і працягнуў палёт па ранейшым маршруце<ref name="baaa" />. З гэтага моманту сляды самалёта губляюцца. На ўсе запыты ангольст ўрад адказваў, што дадзенага самалёта на іх тэрыторыі няма<ref name="kommersant" /><ref name="centrasia" />. Ні пра шасцярых членаў экіпажа, ні пра пецярых ліванскіх пасажырах нічога не вядома да гэтага часу <ref name="kommersant"/>. Па дадзеных сваякоў, 22 снежня камандзір экіпажа Павел Гарчынскі тэлефанаваў у офіс «Рэнан» і паведаміў, што дакументы на зваротны вылет атрыманы, аднак 23 снежня экіпаж не выйшаў на сувязь<ref name="centrasia" />. == Наступствы == Пасля знікнення самалёта ўласнік распачаў спробу схаваць факт катастрофы. На працягу некаторага часу ён паведамляў, што самалёту нібыта прысвоена новая рэгістрацыя —;/ ER-AER, якая ў рэчаіснасці была фальшывай<ref name="russianplanes">{{cite web |url=https://russianplanes.net/reginfo/3178 |title=Антонов Ан-72 Бортовой №: ER-ACF |publisher=RussianPlanes.net |access-date=2026-04-26}}</ref>. Авіякампанія «Рэнан» правяла ўласнае расследаванне, падчас якога яе дырэктар А. Шросул лётаў у [[ПАР]] і Абіджан. Паводле яго сцвярджэнняў, французскія лётчыкі выраблялі аблёт у паўднёвай частцы Анголы і нібыта бачылі Ан-72, але не змаглі ўсталяваць сувязь з экіпажам з-за складанай палітычнай абстаноўкі. Аднак сваякі зніклых выказвалі сумнеў у эфектыўнасці гэтых пошукаў і лічылі, што авіякампаніі было больш выгадна атрымаць страхоўку за самалёт, чым марнаваць сродкі на вышук людзей<ref name="centrasia" />. Сваякі членаў экіпажа звярталіся ў [[Міністэрства замежных спраў Малдовы|МЗС Малдовы]], [[Міністэрства замежных спраў Расійскай Федэрацыі|МЗС Расіі]], [[Інтэрпол]], [[Міжнародны камітэт Чырвонага Крыжа]] і нават у перадачу «[[Жди меня]]».тІнтэрпол выказваў гатоўнасць дапамагчы ў вышуку, але, па звестках малдаўскіх журналістаў, авіякампанія ад гэтай дапамогі адмовілася. МЗС Малдовы, па сцвярджэнні бацькі камандзіра экіпажа Васіля Гарчынскага, спачатку фактычна праігнараваў запыты сваякоў<ref name="centrasia"/>. Праз гады, авіякампанія «Рэнан» выканала свае абавязацельствы перад сваякамі, аказаўшы ім маральную і матэрыяльную падтрымку, аднак таямніца знікнення экіпажа засталася нераскрытай. На 2021 год ніякай новай інфармацыі аб зніклым самалёце не паступала<ref name="kp" />. == Версіі== Адна з самых распаўсюджаных версій заключаецца ў тым, што Ан-72 быў збіты [[Ваенна-паветраныя сілы Анголы|Ангольскімі ВПС]] над [[Атлантычны акіян|Атлантычным акіянам]]<ref name="asn" />. Паведамлялася, што пасля таго, як экіпаж адмовіў дыспетчарам у патрабаванні прытрымлівацца ўглыб Анголы для праходжання кантролю, ангольскія вайскоўцы прынялі пастанову знішчыць самалёт<ref name="baaa">{{cite web |url=https://www.baaa-acro.com/crash/crash-antonov-72-angola-11-killed |title=Crash of an Antonov AN-72 off Angola: 11 killed |publisher=Bureau of Aircraft Accidents Archives |access-date=2026-04-26}}</ref>. Ангольскія ўлады ж на працягу многіх гадоў адмаўлялі сам факт знаходжання самалёта ў іх паветранай прасторы<ref name="centrasia" />. == Крыніцы == {{Крыніцы}} [[Катэгорыя:Катастрофы 1997 года]] [[Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Анголе]] [[Катэгорыя:Снежань 1997 года]] [[Катэгорыя:Падзеі 22 снежня]] ss0hrzd1brlkwbx6oc59rur02byvh9j 5135079 5135078 2026-05-02T20:43:17Z DBatura 73587 /* Ход падзей */ 5135079 wikitext text/x-wiki {{Авіякатастрофа | Назва = Знікненне Ан-72 над Атлантыкай | Выява = Antonov AN-72 E R-AKA (8484681825).jpg | Назва выявы = Самалёт, ідэнтычны знікламу | Дата = [[22 снежня]] [[1997]] | Час = |Характар = [[знікненне самалёта]] | Прычына = меркавана, збіты ВПС Анголы | Месца = [[Атлантычны акіян]], ля ўзбярэжжа [[Ангола|Анголы]] | Каардынаты = |Мадэль = [[Ан-72]] | Авіякампанія = {{Сцяг Малдовы}} Renan | Пункт вылету = {{Сцяг Кот-д’Івуара}} [[Абіджан]] ([[Кот-д’Івуар]]) |Пункт прызначэння = {{сцяг Намібіі}} [[Рунду]] ([[Намібія]]) |Бартавы нумар = ER-ACF |Пасажыры = 5 |Экіпаж = 6 |Выжыла = 0 <small>(меркавана)</small> |Загінулыя= 11 <small>(меркавана)</small> }} '''Знікненне Ан-72 над Атлантыкай''' — [[авіяцыйнае здарэнне]], што адбылося, па розных дадзеных, [[22 снежня|22]]<ref>{{Cite web|url=https://www.trud.ru/article/26-04-2002/39999_v_afrikanskom_plenu.html|title=Труд: В АФРИКАНСКОМ ПЛЕНУ|lang=ru-RU|website=www.trud.ru|date=2002-04-26|access-date=2026-04-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://flb.ru/info_mob/36438.html|title=Списаны и забыты|website=flb.ru|access-date=2026-04-26}}</ref><ref name="baaa" /><ref name="asn" /> або [[23 снежня]]<ref name="centrasia"/> [[1997]] года, калі самалёт [[Ан-72]] малдаўскай авіякампаніі Renan выконваў грузавы рэйс па маршруце [[Абіджан]]—[[Рунду]] і [[знікненне самалёта|бясследна знік]]. Па некаторых дадзеных, самалёт быў збіты [[Ваенна-паветраныя сілы Анголы|ВПС Анголы]]. Усе 11 чалавек, якія знаходзіліся на борце, былі прызнаныя загінулымі<ref name="baaa"/>. == Перадгісторыя == {{Гл. таксама|Авіяспецыялісты былых савецкіх рэспублік у Афрыцы}} У 1990-я гады пасля [[распад СССР|распаду СССР]] многія высокакваліфікаваныя спецыялісты, уключаючы ваенных і грамадзянскіх лётчыкаў, апынуліся без працы. Зарплата пілота ў краінах [[СНД]] складала 50—100 долараў ЗША, а іх заходнія калегі атрымлівалі да 18 тысяч долараў у месяц<ref name="kommersant">{{cite web |url=https://www.kommersant.ru/doc/15606 |title=Между небом и землей |date=1999-06-15 |publisher=[[Коммерсантъ]] |access-date=2026-04-26}}</ref>. У пошуках заробку лётчыкі з былога СССР згаджаліся працаваць у развіваных краінах, у першую чаргу ў [[Афрыка|Афрыцы]], за 1—3 тысячы долараў у месяц<ref name="kp">{{cite web |url=https://www.md.kp.media/daily/27230.5/4356499/ |title=Таинственные исчезновения, рабство, богатство, страх и риск: Как молдавские пилоты работают в Африке |date=2021-01-23 |publisher=[[Комсомольская правда]] |access-date=2026-04-26}}</ref>. Кантракты часта складаліся непісьменна з юрыдычнага пункту гледжання, лётчыкі не маглі кантраляваць змест грузу і вымушаныя былі працаваць «на свой страх і рызыку». Складаная ваенна-палітычная абстаноўка ў такіх краінах, як [[Ангола]] (дзе ішла [[грамадзянская вайна ў Анголе|грамадзянская вайна]]), трапічныя ліўні, дрэнныя ўзлётна-пасадачныя палосы і карупцыя сярод мясцовых чыноўнікаў сур’ёзна ўскладнялі працу экіпажаў з СНД. Толькі за чатыры месяцы 1999 года ў Анголе было збіта 8 самалётаў з расійскімі экіпажамі. Усяго ў 1990-я гады ў Анголе загінула і прапала без вестак 17 экіпажаў<ref name="kp" />. == Самалёт == Зніклы самалёт — [[Ан-72]] (бартавы нумар ER-ACF, завадскі 36572094888). Абсталёўваўся двума рухавікамі [[Д-36]]<ref name="asn">{{cite web |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/324071 |title=Accident Antonov An-72 ER-ACF, Monday 22 December 1997 |publisher=Aviation Safety Network |access-date=2026-04-09}}</ref> і належаў малдаўскай транспартна-камерцыйнай авіякампаніі «Рэнан» (Renan)<ref name="kp" /><ref name="kommersant" />. У снежні 1997 года ён працаваў па кантракце з кангалезскай авіякампаніяй «Эйр Пелікан» (Air Pelican)<ref name="kommersant" />. Згодна з заявамі прадстаўнікоў «Эйр Пелікан», самалёт выкарыстоўваўся для «транспарціроўкі тавараў народнага спажывання ўнутры афрыканскага кантынента»<ref name="kommersant"/>. == Экіпаж і пасажыры== На борце знаходзіліся шэсць членаў экіпажа — грамадзяне Малдовы<ref name="centrasia">{{cite web |url=https://centrasia.org/newsA.php?st=1105429080 |title=Последний рейс. Казахстан 7 лет не может найти пропавший в Африке самолет и экипаж с алмазами |date=2005-01-11 |publisher=Экспресс-К / Centrasia |access-date=2026-04-26}}</ref>. Камандзірам паветранага судна быў Павел Карчынскі, выпускнік [[Акцюбінскае вышэйшае лётнае вучылішча грамадзянскай авіяцыі|Акцюбінскага вышэйшага лётнага вучылішча]], пілот міжнароднага класа<ref name="centrasia"/>. Астатнія члены экіпажа: Анатоль Лемешкін, Валерый Кулагін, Міхаіл Сафронавіч, Аляксандр Калеснікаў, Пётр Крыстаеў<ref name="kommersant" />. На борце таксама знаходзіліся пяць пасажыраў —грамадзян [[Ліван]]а<ref name="kommersant" /><ref name="centrasia" />. Усяго на борце было 11 чалавек. == Ход падзей == 22 снежня 1997 года Ан-72 вылецеў з [[Кішынёў|Кішынёва]]<ref name="centrasia"/>. Па заяве авіякампаніі «Эйр Пелікан», самалёт узяў курс на [[Намібія|Намібію]]<ref name="kommersant"/>. Аднак расследаванне, праведзенае авіякампаніяй «Рэнан», паказала, што 22 снежня Ан-72 прызямліўся ў аэрапорце Андула (Ангола), які ў той час кантраляваўся апазіцыйным рухам [[УНІТА]]<ref name=" kommersant"/><ref name="centrasia"/>. Адтуль на наступны дзень, 23 снежня, ён павінен быў вылецець у [[Абіджан]] (сталіца [[Кот-д’Івуар]] а) з грузам [[Алмаз|алмазаў]]<ref name="kommersant" />. Аднак па іншых дадзеных, самалёт вылецеў з івуарыйскага аэрапорта [[Абіджан]]а 22 снежня 1997 года а 15:25 UTC. Ён ішоў у [[Рунду]] (Намібія) з грузам на борце. Разліковы час прыбыцця складаў 07:00 UTC наступнага дня<ref name="asn"/>. Падчас палёту ўздоўж узбярэжжа [[Ангола|Анголы]] экіпаж звязаўся са службамі [[кіраванне паветраным рухам|кіравання паветраным рухам]]. Дыспетчары запатрабавалі рухацца ўглыб тэрыторыі Анголы для праходжання кантролю, аднак экіпаж паветранага судна адмовіўся выконваць гэтае патрабаванне і працягнуў палёт па ранейшым маршруце<ref name="baaa" />. З гэтага моманту сляды самалёта губляюцца. На ўсе запыты ангольст ўрад адказваў, што дадзенага самалёта на іх тэрыторыі няма<ref name="kommersant" /><ref name="centrasia" />. Ні пра шасцярых членаў экіпажа, ні пра пецярых ліванскіх пасажырах нічога не вядома да гэтага часу <ref name="kommersant"/>. Па дадзеных сваякоў, 22 снежня камандзір экіпажа Павел Гарчынскі тэлефанаваў у офіс «Рэнан» і паведаміў, што дакументы на зваротны вылет атрыманы, аднак 23 снежня экіпаж не выйшаў на сувязь<ref name="centrasia" />. == Наступствы == Пасля знікнення самалёта ўласнік распачаў спробу схаваць факт катастрофы. На працягу некаторага часу ён паведамляў, што самалёту нібыта прысвоена новая рэгістрацыя —;/ ER-AER, якая ў рэчаіснасці была фальшывай<ref name="russianplanes">{{cite web |url=https://russianplanes.net/reginfo/3178 |title=Антонов Ан-72 Бортовой №: ER-ACF |publisher=RussianPlanes.net |access-date=2026-04-26}}</ref>. Авіякампанія «Рэнан» правяла ўласнае расследаванне, падчас якога яе дырэктар А. Шросул лётаў у [[ПАР]] і Абіджан. Паводле яго сцвярджэнняў, французскія лётчыкі выраблялі аблёт у паўднёвай частцы Анголы і нібыта бачылі Ан-72, але не змаглі ўсталяваць сувязь з экіпажам з-за складанай палітычнай абстаноўкі. Аднак сваякі зніклых выказвалі сумнеў у эфектыўнасці гэтых пошукаў і лічылі, што авіякампаніі было больш выгадна атрымаць страхоўку за самалёт, чым марнаваць сродкі на вышук людзей<ref name="centrasia" />. Сваякі членаў экіпажа звярталіся ў [[Міністэрства замежных спраў Малдовы|МЗС Малдовы]], [[Міністэрства замежных спраў Расійскай Федэрацыі|МЗС Расіі]], [[Інтэрпол]], [[Міжнародны камітэт Чырвонага Крыжа]] і нават у перадачу «[[Жди меня]]».тІнтэрпол выказваў гатоўнасць дапамагчы ў вышуку, але, па звестках малдаўскіх журналістаў, авіякампанія ад гэтай дапамогі адмовілася. МЗС Малдовы, па сцвярджэнні бацькі камандзіра экіпажа Васіля Гарчынскага, спачатку фактычна праігнараваў запыты сваякоў<ref name="centrasia"/>. Праз гады, авіякампанія «Рэнан» выканала свае абавязацельствы перад сваякамі, аказаўшы ім маральную і матэрыяльную падтрымку, аднак таямніца знікнення экіпажа засталася нераскрытай. На 2021 год ніякай новай інфармацыі аб зніклым самалёце не паступала<ref name="kp" />. == Версіі== Адна з самых распаўсюджаных версій заключаецца ў тым, што Ан-72 быў збіты [[Ваенна-паветраныя сілы Анголы|Ангольскімі ВПС]] над [[Атлантычны акіян|Атлантычным акіянам]]<ref name="asn" />. Паведамлялася, што пасля таго, як экіпаж адмовіў дыспетчарам у патрабаванні прытрымлівацца ўглыб Анголы для праходжання кантролю, ангольскія вайскоўцы прынялі пастанову знішчыць самалёт<ref name="baaa">{{cite web |url=https://www.baaa-acro.com/crash/crash-antonov-72-angola-11-killed |title=Crash of an Antonov AN-72 off Angola: 11 killed |publisher=Bureau of Aircraft Accidents Archives |access-date=2026-04-26}}</ref>. Ангольскія ўлады ж на працягу многіх гадоў адмаўлялі сам факт знаходжання самалёта ў іх паветранай прасторы<ref name="centrasia" />. == Крыніцы == {{Крыніцы}} [[Катэгорыя:Катастрофы 1997 года]] [[Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Анголе]] [[Катэгорыя:Снежань 1997 года]] [[Катэгорыя:Падзеі 22 снежня]] 7p6fyb32j9b7l1brkp1as3qcytl8avj 5135080 5135079 2026-05-02T20:43:57Z DBatura 73587 /* Ход падзей */ 5135080 wikitext text/x-wiki {{Авіякатастрофа | Назва = Знікненне Ан-72 над Атлантыкай | Выява = Antonov AN-72 E R-AKA (8484681825).jpg | Назва выявы = Самалёт, ідэнтычны знікламу | Дата = [[22 снежня]] [[1997]] | Час = |Характар = [[знікненне самалёта]] | Прычына = меркавана, збіты ВПС Анголы | Месца = [[Атлантычны акіян]], ля ўзбярэжжа [[Ангола|Анголы]] | Каардынаты = |Мадэль = [[Ан-72]] | Авіякампанія = {{Сцяг Малдовы}} Renan | Пункт вылету = {{Сцяг Кот-д’Івуара}} [[Абіджан]] ([[Кот-д’Івуар]]) |Пункт прызначэння = {{сцяг Намібіі}} [[Рунду]] ([[Намібія]]) |Бартавы нумар = ER-ACF |Пасажыры = 5 |Экіпаж = 6 |Выжыла = 0 <small>(меркавана)</small> |Загінулыя= 11 <small>(меркавана)</small> }} '''Знікненне Ан-72 над Атлантыкай''' — [[авіяцыйнае здарэнне]], што адбылося, па розных дадзеных, [[22 снежня|22]]<ref>{{Cite web|url=https://www.trud.ru/article/26-04-2002/39999_v_afrikanskom_plenu.html|title=Труд: В АФРИКАНСКОМ ПЛЕНУ|lang=ru-RU|website=www.trud.ru|date=2002-04-26|access-date=2026-04-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://flb.ru/info_mob/36438.html|title=Списаны и забыты|website=flb.ru|access-date=2026-04-26}}</ref><ref name="baaa" /><ref name="asn" /> або [[23 снежня]]<ref name="centrasia"/> [[1997]] года, калі самалёт [[Ан-72]] малдаўскай авіякампаніі Renan выконваў грузавы рэйс па маршруце [[Абіджан]]—[[Рунду]] і [[знікненне самалёта|бясследна знік]]. Па некаторых дадзеных, самалёт быў збіты [[Ваенна-паветраныя сілы Анголы|ВПС Анголы]]. Усе 11 чалавек, якія знаходзіліся на борце, былі прызнаныя загінулымі<ref name="baaa"/>. == Перадгісторыя == {{Гл. таксама|Авіяспецыялісты былых савецкіх рэспублік у Афрыцы}} У 1990-я гады пасля [[распад СССР|распаду СССР]] многія высокакваліфікаваныя спецыялісты, уключаючы ваенных і грамадзянскіх лётчыкаў, апынуліся без працы. Зарплата пілота ў краінах [[СНД]] складала 50—100 долараў ЗША, а іх заходнія калегі атрымлівалі да 18 тысяч долараў у месяц<ref name="kommersant">{{cite web |url=https://www.kommersant.ru/doc/15606 |title=Между небом и землей |date=1999-06-15 |publisher=[[Коммерсантъ]] |access-date=2026-04-26}}</ref>. У пошуках заробку лётчыкі з былога СССР згаджаліся працаваць у развіваных краінах, у першую чаргу ў [[Афрыка|Афрыцы]], за 1—3 тысячы долараў у месяц<ref name="kp">{{cite web |url=https://www.md.kp.media/daily/27230.5/4356499/ |title=Таинственные исчезновения, рабство, богатство, страх и риск: Как молдавские пилоты работают в Африке |date=2021-01-23 |publisher=[[Комсомольская правда]] |access-date=2026-04-26}}</ref>. Кантракты часта складаліся непісьменна з юрыдычнага пункту гледжання, лётчыкі не маглі кантраляваць змест грузу і вымушаныя былі працаваць «на свой страх і рызыку». Складаная ваенна-палітычная абстаноўка ў такіх краінах, як [[Ангола]] (дзе ішла [[грамадзянская вайна ў Анголе|грамадзянская вайна]]), трапічныя ліўні, дрэнныя ўзлётна-пасадачныя палосы і карупцыя сярод мясцовых чыноўнікаў сур’ёзна ўскладнялі працу экіпажаў з СНД. Толькі за чатыры месяцы 1999 года ў Анголе было збіта 8 самалётаў з расійскімі экіпажамі. Усяго ў 1990-я гады ў Анголе загінула і прапала без вестак 17 экіпажаў<ref name="kp" />. == Самалёт == Зніклы самалёт — [[Ан-72]] (бартавы нумар ER-ACF, завадскі 36572094888). Абсталёўваўся двума рухавікамі [[Д-36]]<ref name="asn">{{cite web |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/324071 |title=Accident Antonov An-72 ER-ACF, Monday 22 December 1997 |publisher=Aviation Safety Network |access-date=2026-04-09}}</ref> і належаў малдаўскай транспартна-камерцыйнай авіякампаніі «Рэнан» (Renan)<ref name="kp" /><ref name="kommersant" />. У снежні 1997 года ён працаваў па кантракце з кангалезскай авіякампаніяй «Эйр Пелікан» (Air Pelican)<ref name="kommersant" />. Згодна з заявамі прадстаўнікоў «Эйр Пелікан», самалёт выкарыстоўваўся для «транспарціроўкі тавараў народнага спажывання ўнутры афрыканскага кантынента»<ref name="kommersant"/>. == Экіпаж і пасажыры== На борце знаходзіліся шэсць членаў экіпажа — грамадзяне Малдовы<ref name="centrasia">{{cite web |url=https://centrasia.org/newsA.php?st=1105429080 |title=Последний рейс. Казахстан 7 лет не может найти пропавший в Африке самолет и экипаж с алмазами |date=2005-01-11 |publisher=Экспресс-К / Centrasia |access-date=2026-04-26}}</ref>. Камандзірам паветранага судна быў Павел Карчынскі, выпускнік [[Акцюбінскае вышэйшае лётнае вучылішча грамадзянскай авіяцыі|Акцюбінскага вышэйшага лётнага вучылішча]], пілот міжнароднага класа<ref name="centrasia"/>. Астатнія члены экіпажа: Анатоль Лемешкін, Валерый Кулагін, Міхаіл Сафронавіч, Аляксандр Калеснікаў, Пётр Крыстаеў<ref name="kommersant" />. На борце таксама знаходзіліся пяць пасажыраў —грамадзян [[Ліван]]а<ref name="kommersant" /><ref name="centrasia" />. Усяго на борце было 11 чалавек. == Ход падзей == 22 снежня 1997 года Ан-72 вылецеў з [[Кішынёў|Кішынёва]]<ref name="centrasia"/>. Па заяве авіякампаніі «Эйр Пелікан», самалёт узяў курс на [[Намібія|Намібію]]<ref name="kommersant"/>. Аднак расследаванне, праведзенае авіякампаніяй «Рэнан», паказала, што 22 снежня Ан-72 прызямліўся ў аэрапорце Андула (Ангола), які ў той час кантраляваўся апазіцыйным рухам [[УНІТА]]<ref name=" kommersant"/><ref name="centrasia"/>. Адтуль на наступны дзень, 23 снежня, ён павінен быў вылецець у [[Абіджан]] (сталіца [[Кот-д’Івуар]] а) з грузам [[Алмаз|алмазаў]]<ref name="kommersant" />. Аднак па іншых дадзеных, самалёт вылецеў з івуарыйскага аэрапорта [[Абіджан]]а 22 снежня 1997 года а 15:25 UTC. Ён ішоў у [[Рунду]] (Намібія) з грузам на борце. Разліковы час прыбыцця складаў 07:00 UTC наступнага дня<ref name="asn"/>. Падчас палёту ўздоўж узбярэжжа [[Ангола|Анголы]] экіпаж звязаўся са службамі [[кіраванне паветраным рухам|кіравання паветраным рухам]]. Дыспетчары запатрабавалі рухацца ўглыб тэрыторыі Анголы для праходжання кантролю, аднак экіпаж паветранага судна адмовіўся выконваць гэтае патрабаванне і працягнуў палёт па ранейшым маршруце<ref name="baaa" />. З гэтага моманту сляды самалёта губляюцца. На ўсе запыты ангольскі ўрад адказваў, што дадзенага самалёта на іх тэрыторыі няма<ref name="kommersant" /><ref name="centrasia" />. Ні пра шасцярых членаў экіпажа, ні пра пецярых ліванскіх пасажырах нічога не вядома да гэтага часу <ref name="kommersant"/>. Па дадзеных сваякоў, 22 снежня камандзір экіпажа Павел Гарчынскі тэлефанаваў у офіс «Рэнан» і паведаміў, што дакументы на зваротны вылет атрыманы, аднак 23 снежня экіпаж не выйшаў на сувязь<ref name="centrasia" />. == Наступствы == Пасля знікнення самалёта ўласнік распачаў спробу схаваць факт катастрофы. На працягу некаторага часу ён паведамляў, што самалёту нібыта прысвоена новая рэгістрацыя —;/ ER-AER, якая ў рэчаіснасці была фальшывай<ref name="russianplanes">{{cite web |url=https://russianplanes.net/reginfo/3178 |title=Антонов Ан-72 Бортовой №: ER-ACF |publisher=RussianPlanes.net |access-date=2026-04-26}}</ref>. Авіякампанія «Рэнан» правяла ўласнае расследаванне, падчас якога яе дырэктар А. Шросул лётаў у [[ПАР]] і Абіджан. Паводле яго сцвярджэнняў, французскія лётчыкі выраблялі аблёт у паўднёвай частцы Анголы і нібыта бачылі Ан-72, але не змаглі ўсталяваць сувязь з экіпажам з-за складанай палітычнай абстаноўкі. Аднак сваякі зніклых выказвалі сумнеў у эфектыўнасці гэтых пошукаў і лічылі, што авіякампаніі было больш выгадна атрымаць страхоўку за самалёт, чым марнаваць сродкі на вышук людзей<ref name="centrasia" />. Сваякі членаў экіпажа звярталіся ў [[Міністэрства замежных спраў Малдовы|МЗС Малдовы]], [[Міністэрства замежных спраў Расійскай Федэрацыі|МЗС Расіі]], [[Інтэрпол]], [[Міжнародны камітэт Чырвонага Крыжа]] і нават у перадачу «[[Жди меня]]».тІнтэрпол выказваў гатоўнасць дапамагчы ў вышуку, але, па звестках малдаўскіх журналістаў, авіякампанія ад гэтай дапамогі адмовілася. МЗС Малдовы, па сцвярджэнні бацькі камандзіра экіпажа Васіля Гарчынскага, спачатку фактычна праігнараваў запыты сваякоў<ref name="centrasia"/>. Праз гады, авіякампанія «Рэнан» выканала свае абавязацельствы перад сваякамі, аказаўшы ім маральную і матэрыяльную падтрымку, аднак таямніца знікнення экіпажа засталася нераскрытай. На 2021 год ніякай новай інфармацыі аб зніклым самалёце не паступала<ref name="kp" />. == Версіі== Адна з самых распаўсюджаных версій заключаецца ў тым, што Ан-72 быў збіты [[Ваенна-паветраныя сілы Анголы|Ангольскімі ВПС]] над [[Атлантычны акіян|Атлантычным акіянам]]<ref name="asn" />. Паведамлялася, што пасля таго, як экіпаж адмовіў дыспетчарам у патрабаванні прытрымлівацца ўглыб Анголы для праходжання кантролю, ангольскія вайскоўцы прынялі пастанову знішчыць самалёт<ref name="baaa">{{cite web |url=https://www.baaa-acro.com/crash/crash-antonov-72-angola-11-killed |title=Crash of an Antonov AN-72 off Angola: 11 killed |publisher=Bureau of Aircraft Accidents Archives |access-date=2026-04-26}}</ref>. Ангольскія ўлады ж на працягу многіх гадоў адмаўлялі сам факт знаходжання самалёта ў іх паветранай прасторы<ref name="centrasia" />. == Крыніцы == {{Крыніцы}} [[Катэгорыя:Катастрофы 1997 года]] [[Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Анголе]] [[Катэгорыя:Снежань 1997 года]] [[Катэгорыя:Падзеі 22 снежня]] kuuvl0yieff4mv0x5efznm2ig5rtg6a 5135081 5135080 2026-05-02T20:44:30Z DBatura 73587 /* Ход падзей */ 5135081 wikitext text/x-wiki {{Авіякатастрофа | Назва = Знікненне Ан-72 над Атлантыкай | Выява = Antonov AN-72 E R-AKA (8484681825).jpg | Назва выявы = Самалёт, ідэнтычны знікламу | Дата = [[22 снежня]] [[1997]] | Час = |Характар = [[знікненне самалёта]] | Прычына = меркавана, збіты ВПС Анголы | Месца = [[Атлантычны акіян]], ля ўзбярэжжа [[Ангола|Анголы]] | Каардынаты = |Мадэль = [[Ан-72]] | Авіякампанія = {{Сцяг Малдовы}} Renan | Пункт вылету = {{Сцяг Кот-д’Івуара}} [[Абіджан]] ([[Кот-д’Івуар]]) |Пункт прызначэння = {{сцяг Намібіі}} [[Рунду]] ([[Намібія]]) |Бартавы нумар = ER-ACF |Пасажыры = 5 |Экіпаж = 6 |Выжыла = 0 <small>(меркавана)</small> |Загінулыя= 11 <small>(меркавана)</small> }} '''Знікненне Ан-72 над Атлантыкай''' — [[авіяцыйнае здарэнне]], што адбылося, па розных дадзеных, [[22 снежня|22]]<ref>{{Cite web|url=https://www.trud.ru/article/26-04-2002/39999_v_afrikanskom_plenu.html|title=Труд: В АФРИКАНСКОМ ПЛЕНУ|lang=ru-RU|website=www.trud.ru|date=2002-04-26|access-date=2026-04-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://flb.ru/info_mob/36438.html|title=Списаны и забыты|website=flb.ru|access-date=2026-04-26}}</ref><ref name="baaa" /><ref name="asn" /> або [[23 снежня]]<ref name="centrasia"/> [[1997]] года, калі самалёт [[Ан-72]] малдаўскай авіякампаніі Renan выконваў грузавы рэйс па маршруце [[Абіджан]]—[[Рунду]] і [[знікненне самалёта|бясследна знік]]. Па некаторых дадзеных, самалёт быў збіты [[Ваенна-паветраныя сілы Анголы|ВПС Анголы]]. Усе 11 чалавек, якія знаходзіліся на борце, былі прызнаныя загінулымі<ref name="baaa"/>. == Перадгісторыя == {{Гл. таксама|Авіяспецыялісты былых савецкіх рэспублік у Афрыцы}} У 1990-я гады пасля [[распад СССР|распаду СССР]] многія высокакваліфікаваныя спецыялісты, уключаючы ваенных і грамадзянскіх лётчыкаў, апынуліся без працы. Зарплата пілота ў краінах [[СНД]] складала 50—100 долараў ЗША, а іх заходнія калегі атрымлівалі да 18 тысяч долараў у месяц<ref name="kommersant">{{cite web |url=https://www.kommersant.ru/doc/15606 |title=Между небом и землей |date=1999-06-15 |publisher=[[Коммерсантъ]] |access-date=2026-04-26}}</ref>. У пошуках заробку лётчыкі з былога СССР згаджаліся працаваць у развіваных краінах, у першую чаргу ў [[Афрыка|Афрыцы]], за 1—3 тысячы долараў у месяц<ref name="kp">{{cite web |url=https://www.md.kp.media/daily/27230.5/4356499/ |title=Таинственные исчезновения, рабство, богатство, страх и риск: Как молдавские пилоты работают в Африке |date=2021-01-23 |publisher=[[Комсомольская правда]] |access-date=2026-04-26}}</ref>. Кантракты часта складаліся непісьменна з юрыдычнага пункту гледжання, лётчыкі не маглі кантраляваць змест грузу і вымушаныя былі працаваць «на свой страх і рызыку». Складаная ваенна-палітычная абстаноўка ў такіх краінах, як [[Ангола]] (дзе ішла [[грамадзянская вайна ў Анголе|грамадзянская вайна]]), трапічныя ліўні, дрэнныя ўзлётна-пасадачныя палосы і карупцыя сярод мясцовых чыноўнікаў сур’ёзна ўскладнялі працу экіпажаў з СНД. Толькі за чатыры месяцы 1999 года ў Анголе было збіта 8 самалётаў з расійскімі экіпажамі. Усяго ў 1990-я гады ў Анголе загінула і прапала без вестак 17 экіпажаў<ref name="kp" />. == Самалёт == Зніклы самалёт — [[Ан-72]] (бартавы нумар ER-ACF, завадскі 36572094888). Абсталёўваўся двума рухавікамі [[Д-36]]<ref name="asn">{{cite web |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/324071 |title=Accident Antonov An-72 ER-ACF, Monday 22 December 1997 |publisher=Aviation Safety Network |access-date=2026-04-09}}</ref> і належаў малдаўскай транспартна-камерцыйнай авіякампаніі «Рэнан» (Renan)<ref name="kp" /><ref name="kommersant" />. У снежні 1997 года ён працаваў па кантракце з кангалезскай авіякампаніяй «Эйр Пелікан» (Air Pelican)<ref name="kommersant" />. Згодна з заявамі прадстаўнікоў «Эйр Пелікан», самалёт выкарыстоўваўся для «транспарціроўкі тавараў народнага спажывання ўнутры афрыканскага кантынента»<ref name="kommersant"/>. == Экіпаж і пасажыры== На борце знаходзіліся шэсць членаў экіпажа — грамадзяне Малдовы<ref name="centrasia">{{cite web |url=https://centrasia.org/newsA.php?st=1105429080 |title=Последний рейс. Казахстан 7 лет не может найти пропавший в Африке самолет и экипаж с алмазами |date=2005-01-11 |publisher=Экспресс-К / Centrasia |access-date=2026-04-26}}</ref>. Камандзірам паветранага судна быў Павел Карчынскі, выпускнік [[Акцюбінскае вышэйшае лётнае вучылішча грамадзянскай авіяцыі|Акцюбінскага вышэйшага лётнага вучылішча]], пілот міжнароднага класа<ref name="centrasia"/>. Астатнія члены экіпажа: Анатоль Лемешкін, Валерый Кулагін, Міхаіл Сафронавіч, Аляксандр Калеснікаў, Пётр Крыстаеў<ref name="kommersant" />. На борце таксама знаходзіліся пяць пасажыраў —грамадзян [[Ліван]]а<ref name="kommersant" /><ref name="centrasia" />. Усяго на борце было 11 чалавек. == Ход падзей == 22 снежня 1997 года Ан-72 вылецеў з [[Кішынёў|Кішынёва]]<ref name="centrasia"/>. Па заяве авіякампаніі «Эйр Пелікан», самалёт узяў курс на [[Намібія|Намібію]]<ref name="kommersant"/>. Аднак расследаванне, праведзенае авіякампаніяй «Рэнан», паказала, што 22 снежня Ан-72 прызямліўся ў аэрапорце Андула (Ангола), які ў той час кантраляваўся апазіцыйным рухам [[УНІТА]]<ref name=" kommersant"/><ref name="centrasia"/>. Адтуль на наступны дзень, 23 снежня, ён павінен быў вылецець у [[Абіджан]] (сталіца [[Кот-д’Івуар]] а) з грузам [[Алмаз|алмазаў]]<ref name="kommersant" />. Аднак па іншых дадзеных, самалёт вылецеў з івуарыйскага аэрапорта [[Абіджан]]а 22 снежня 1997 года а 15:25 UTC. Ён ішоў у [[Рунду]] (Намібія) з грузам на борце. Разліковы час прыбыцця складаў 07:00 UTC наступнага дня<ref name="asn"/>. Падчас палёту ўздоўж узбярэжжа [[Ангола|Анголы]] экіпаж звязаўся са службамі [[кіраванне паветраным рухам|кіравання паветраным рухам]]. Дыспетчары запатрабавалі рухацца ўглыб тэрыторыі Анголы для праходжання кантролю, аднак экіпаж паветранага судна адмовіўся выконваць гэтае патрабаванне і працягнуў палёт па ранейшым маршруце<ref name="baaa" />. З гэтага моманту сляды самалёта губляюцца. На ўсе запыты ангольскі ўрад адказваў, што дадзенага самалёта на іх тэрыторыі няма<ref name="kommersant" /><ref name="centrasia" />. Ні пра шасцярых членаў экіпажа, ні пра пецярых ліванскіх пасажырах нічога не вядома да гэтага часу<ref name="kommersant"/>. Па дадзеных сваякоў, 22 снежня камандзір экіпажа Павел Гарчынскі тэлефанаваў у офіс «Рэнан» і паведаміў, што дакументы на зваротны вылет атрыманы, аднак 23 снежня экіпаж не выйшаў на сувязь<ref name="centrasia" />. == Наступствы == Пасля знікнення самалёта ўласнік распачаў спробу схаваць факт катастрофы. На працягу некаторага часу ён паведамляў, што самалёту нібыта прысвоена новая рэгістрацыя —;/ ER-AER, якая ў рэчаіснасці была фальшывай<ref name="russianplanes">{{cite web |url=https://russianplanes.net/reginfo/3178 |title=Антонов Ан-72 Бортовой №: ER-ACF |publisher=RussianPlanes.net |access-date=2026-04-26}}</ref>. Авіякампанія «Рэнан» правяла ўласнае расследаванне, падчас якога яе дырэктар А. Шросул лётаў у [[ПАР]] і Абіджан. Паводле яго сцвярджэнняў, французскія лётчыкі выраблялі аблёт у паўднёвай частцы Анголы і нібыта бачылі Ан-72, але не змаглі ўсталяваць сувязь з экіпажам з-за складанай палітычнай абстаноўкі. Аднак сваякі зніклых выказвалі сумнеў у эфектыўнасці гэтых пошукаў і лічылі, што авіякампаніі было больш выгадна атрымаць страхоўку за самалёт, чым марнаваць сродкі на вышук людзей<ref name="centrasia" />. Сваякі членаў экіпажа звярталіся ў [[Міністэрства замежных спраў Малдовы|МЗС Малдовы]], [[Міністэрства замежных спраў Расійскай Федэрацыі|МЗС Расіі]], [[Інтэрпол]], [[Міжнародны камітэт Чырвонага Крыжа]] і нават у перадачу «[[Жди меня]]».тІнтэрпол выказваў гатоўнасць дапамагчы ў вышуку, але, па звестках малдаўскіх журналістаў, авіякампанія ад гэтай дапамогі адмовілася. МЗС Малдовы, па сцвярджэнні бацькі камандзіра экіпажа Васіля Гарчынскага, спачатку фактычна праігнараваў запыты сваякоў<ref name="centrasia"/>. Праз гады, авіякампанія «Рэнан» выканала свае абавязацельствы перад сваякамі, аказаўшы ім маральную і матэрыяльную падтрымку, аднак таямніца знікнення экіпажа засталася нераскрытай. На 2021 год ніякай новай інфармацыі аб зніклым самалёце не паступала<ref name="kp" />. == Версіі== Адна з самых распаўсюджаных версій заключаецца ў тым, што Ан-72 быў збіты [[Ваенна-паветраныя сілы Анголы|Ангольскімі ВПС]] над [[Атлантычны акіян|Атлантычным акіянам]]<ref name="asn" />. Паведамлялася, што пасля таго, як экіпаж адмовіў дыспетчарам у патрабаванні прытрымлівацца ўглыб Анголы для праходжання кантролю, ангольскія вайскоўцы прынялі пастанову знішчыць самалёт<ref name="baaa">{{cite web |url=https://www.baaa-acro.com/crash/crash-antonov-72-angola-11-killed |title=Crash of an Antonov AN-72 off Angola: 11 killed |publisher=Bureau of Aircraft Accidents Archives |access-date=2026-04-26}}</ref>. Ангольскія ўлады ж на працягу многіх гадоў адмаўлялі сам факт знаходжання самалёта ў іх паветранай прасторы<ref name="centrasia" />. == Крыніцы == {{Крыніцы}} [[Катэгорыя:Катастрофы 1997 года]] [[Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Анголе]] [[Катэгорыя:Снежань 1997 года]] [[Катэгорыя:Падзеі 22 снежня]] rjnjznfpqh82mn6foxuag34abm55yty 5135083 5135081 2026-05-02T20:46:32Z DBatura 73587 5135083 wikitext text/x-wiki {{Авіякатастрофа | Назва = Знікненне Ан-72 над Атлантыкай | Выява = Antonov AN-72 E R-AKA (8484681825).jpg | Назва выявы = Самалёт, ідэнтычны знікламу | Дата = [[22 снежня]] [[1997]] | Час = |Характар = [[знікненне самалёта]] | Прычына = меркавана, збіты ВПС Анголы | Месца = [[Атлантычны акіян]], ля ўзбярэжжа [[Ангола|Анголы]] | Каардынаты = |Мадэль = [[Ан-72]] | Авіякампанія = {{Сцяг Малдовы}} Renan | Пункт вылету = {{Сцяг Кот-д’Івуара}} [[Абіджан]] ([[Кот-д’Івуар]]) |Пункт прызначэння = {{сцяг Намібіі}} [[Рунду]] ([[Намібія]]) |Бартавы нумар = ER-ACF |Пасажыры = 5 |Экіпаж = 6 |Выжыла = 0 <small>(меркавана)</small> |Загінулыя= 11 <small>(меркавана)</small> }} '''Знікненне Ан-72 над Атлантыкай''' — [[авіяцыйнае здарэнне]], што адбылося, па розных дадзеных, [[22 снежня|22]]<ref>{{Cite web|url=https://www.trud.ru/article/26-04-2002/39999_v_afrikanskom_plenu.html|title=Труд: В АФРИКАНСКОМ ПЛЕНУ|lang=ru-RU|website=www.trud.ru|date=2002-04-26|access-date=2026-04-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://flb.ru/info_mob/36438.html|title=Списаны и забыты|website=flb.ru|access-date=2026-04-26}}</ref><ref name="baaa" /><ref name="asn" /> або [[23 снежня]]<ref name="centrasia"/> [[1997]] года, калі самалёт [[Ан-72]] малдаўскай авіякампаніі Renan выконваў грузавы рэйс па маршруце [[Абіджан]]—[[Рунду]] і [[знікненне самалёта|бясследна знік]]. Па некаторых дадзеных, самалёт быў збіты [[Ваенна-паветраныя сілы Анголы|ВПС Анголы]]. Усе 11 чалавек, якія знаходзіліся на борце, былі прызнаныя загінулымі<ref name="baaa"/>. == Перадгісторыя == {{Гл. таксама|Авіяспецыялісты былых савецкіх рэспублік у Афрыцы}} У 1990-я гады пасля [[распад СССР|распаду СССР]] многія высокакваліфікаваныя спецыялісты, уключаючы ваенных і грамадзянскіх лётчыкаў, апынуліся без працы. Зарплата пілота ў краінах [[СНД]] складала 50—100 долараў ЗША, а іх заходнія калегі атрымлівалі да 18 тысяч долараў у месяц<ref name="kommersant">{{cite web |url=https://www.kommersant.ru/doc/15606 |title=Между небом и землей |date=1999-06-15 |publisher=[[Коммерсантъ]] |access-date=2026-04-26}}</ref>. У пошуках заробку лётчыкі з былога СССР згаджаліся працаваць у развіваных краінах, у першую чаргу ў [[Афрыка|Афрыцы]], за 1—3 тысячы долараў у месяц<ref name="kp">{{cite web |url=https://www.md.kp.media/daily/27230.5/4356499/ |title=Таинственные исчезновения, рабство, богатство, страх и риск: Как молдавские пилоты работают в Африке |date=2021-01-23 |publisher=[[Комсомольская правда]] |access-date=2026-04-26}}</ref>. Кантракты часта складаліся непісьменна з юрыдычнага пункту гледжання, лётчыкі не маглі кантраляваць змест грузу і вымушаныя былі працаваць «на свой страх і рызыку». Складаная ваенна-палітычная абстаноўка ў такіх краінах, як [[Ангола]] (дзе ішла [[грамадзянская вайна ў Анголе|грамадзянская вайна]]), трапічныя ліўні, дрэнныя ўзлётна-пасадачныя палосы і карупцыя сярод мясцовых чыноўнікаў сур’ёзна ўскладнялі працу экіпажаў з СНД. Толькі за чатыры месяцы 1999 года ў Анголе было збіта 8 самалётаў з расійскімі экіпажамі. Усяго ў 1990-я гады ў Анголе загінула і прапала без вестак 17 экіпажаў<ref name="kp" />. == Самалёт == Зніклы самалёт — [[Ан-72]] (бартавы нумар ER-ACF, завадскі 36572094888). Абсталёўваўся двума рухавікамі [[Д-36]]<ref name="asn">{{cite web |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/324071 |title=Accident Antonov An-72 ER-ACF, Monday 22 December 1997 |publisher=Aviation Safety Network |access-date=2026-04-09}}</ref> і належаў малдаўскай транспартна-камерцыйнай авіякампаніі «Рэнан» (Renan)<ref name="kp" /><ref name="kommersant" />. У снежні 1997 года ён працаваў па кантракце з кангалезскай авіякампаніяй «Эйр Пелікан» (Air Pelican)<ref name="kommersant" />. Згодна з заявамі прадстаўнікоў «Эйр Пелікан», самалёт выкарыстоўваўся для «транспарціроўкі тавараў народнага спажывання ўнутры афрыканскага кантынента»<ref name="kommersant"/>. == Экіпаж і пасажыры== На борце знаходзіліся шэсць членаў экіпажа — грамадзяне Малдовы<ref name="centrasia">{{cite web |url=https://centrasia.org/newsA.php?st=1105429080 |title=Последний рейс. Казахстан 7 лет не может найти пропавший в Африке самолет и экипаж с алмазами |date=2005-01-11 |publisher=Экспресс-К / Centrasia |access-date=2026-04-26}}</ref>. Камандзірам паветранага судна быў Павел Карчынскі, выпускнік [[Акцюбінскае вышэйшае лётнае вучылішча грамадзянскай авіяцыі|Акцюбінскага вышэйшага лётнага вучылішча]], пілот міжнароднага класа<ref name="centrasia"/>. Астатнія члены экіпажа: Анатоль Лемешкін, Валерый Кулагін, Міхаіл Сафронавіч, Аляксандр Калеснікаў, Пётр Крыстаеў<ref name="kommersant" />. На борце таксама знаходзіліся пяць пасажыраў —грамадзян [[Ліван]]а<ref name="kommersant" /><ref name="centrasia" />. Усяго на борце было 11 чалавек. == Ход падзей == 22 снежня 1997 года Ан-72 вылецеў з [[Кішынёў|Кішынёва]]<ref name="centrasia"/>. Па заяве авіякампаніі «Эйр Пелікан», самалёт узяў курс на [[Намібія|Намібію]]<ref name="kommersant"/>. Аднак расследаванне, праведзенае авіякампаніяй «Рэнан», паказала, што 22 снежня Ан-72 прызямліўся ў аэрапорце Андула (Ангола), які ў той час кантраляваўся апазіцыйным рухам [[УНІТА]]<ref name=" kommersant"/><ref name="centrasia"/>. Адтуль на наступны дзень, 23 снежня, ён павінен быў вылецець у [[Абіджан]] (сталіца [[Кот-д’Івуар]] а) з грузам [[Алмаз|алмазаў]]<ref name="kommersant" />. Аднак па іншых дадзеных, самалёт вылецеў з івуарыйскага аэрапорта [[Абіджан]]а 22 снежня 1997 года а 15:25 UTC. Ён ішоў у [[Рунду]] (Намібія) з грузам на борце. Разліковы час прыбыцця складаў 07:00 UTC наступнага дня<ref name="asn"/>. Падчас палёту ўздоўж узбярэжжа [[Ангола|Анголы]] экіпаж звязаўся са службамі [[кіраванне паветраным рухам|кіравання паветраным рухам]]. Дыспетчары запатрабавалі рухацца ўглыб тэрыторыі Анголы для праходжання кантролю, аднак экіпаж паветранага судна адмовіўся выконваць гэтае патрабаванне і працягнуў палёт па ранейшым маршруце<ref name="baaa" />. З гэтага моманту сляды самалёта губляюцца. На ўсе запыты ангольскі ўрад адказваў, што дадзенага самалёта на іх тэрыторыі няма<ref name="kommersant" /><ref name="centrasia" />. Ні пра шасцярых членаў экіпажа, ні пра пецярых ліванскіх пасажырах нічога не вядома да гэтага часу<ref name="kommersant"/>. Па дадзеных сваякоў, 22 снежня камандзір экіпажа Павел Гарчынскі тэлефанаваў у офіс «Рэнан» і паведаміў, што дакументы на зваротны вылет атрыманы, аднак 23 снежня экіпаж не выйшаў на сувязь<ref name="centrasia" />. == Наступствы == Пасля знікнення самалёта ўласнік распачаў спробу схаваць факт катастрофы. На працягу некаторага часу ён паведамляў, што самалёту нібыта прысвоена новая рэгістрацыя — ER-AER, якая ў рэчаіснасці была фальшывай<ref name="russianplanes">{{cite web |url=https://russianplanes.net/reginfo/3178 |title=Антонов Ан-72 Бортовой №: ER-ACF |publisher=RussianPlanes.net |access-date=2026-04-26}}</ref>. Авіякампанія «Рэнан» правяла ўласнае расследаванне, падчас якога яе дырэктар А. Гросул лётаў у [[ПАР]] і Абіджан. Паводле яго сцвярджэнняў, французскія лётчыкі выраблялі аблёт у паўднёвай частцы Анголы і нібыта бачылі Ан-72, але не змаглі ўсталяваць сувязь з экіпажам з-за складанай палітычнай абстаноўкі. Аднак сваякі зніклых выказвалі сумнеў у эфектыўнасці гэтых пошукаў і лічылі, што авіякампаніі было больш выгадна атрымаць страхоўку за самалёт, чым марнаваць сродкі на вышук людзей<ref name="centrasia" />. Сваякі членаў экіпажа звярталіся ў [[Міністэрства замежных спраў Малдовы|МЗС Малдовы]], [[Міністэрства замежных спраў Расійскай Федэрацыі|МЗС Расіі]], [[Інтэрпол]], [[Міжнародны камітэт Чырвонага Крыжа]] і нават у перадачу «[[Жди меня]]». Інтэрпол выказваў гатоўнасць дапамагчы ў вышуку, але, па звестках малдаўскіх журналістаў, авіякампанія ад гэтай дапамогі адмовілася. МЗС Малдовы, па сцвярджэнні бацькі камандзіра экіпажа Васіля Гарчынскага, спачатку фактычна праігнараваў запыты сваякоў<ref name="centrasia"/>. Праз гады, авіякампанія «Рэнан» выканала свае абавязацельствы перад сваякамі, аказаўшы ім маральную і матэрыяльную падтрымку, аднак таямніца знікнення экіпажа засталася нераскрытай. На 2021 год ніякай новай інфармацыі аб зніклым самалёце не паступала<ref name="kp" />. == Версіі== Адна з самых распаўсюджаных версій заключаецца ў тым, што Ан-72 быў збіты [[Ваенна-паветраныя сілы Анголы|Ангольскімі ВПС]] над [[Атлантычны акіян|Атлантычным акіянам]]<ref name="asn" />. Паведамлялася, што пасля таго, як экіпаж адмовіў дыспетчарам у патрабаванні прытрымлівацца ўглыб Анголы для праходжання кантролю, ангольскія вайскоўцы прынялі пастанову знішчыць самалёт<ref name="baaa">{{cite web |url=https://www.baaa-acro.com/crash/crash-antonov-72-angola-11-killed |title=Crash of an Antonov AN-72 off Angola: 11 killed |publisher=Bureau of Aircraft Accidents Archives |access-date=2026-04-26}}</ref>. Ангольскія ўлады ж на працягу многіх гадоў адмаўлялі сам факт знаходжання самалёта ў іх паветранай прасторы<ref name="centrasia" />. == Крыніцы == {{Крыніцы}} [[Катэгорыя:Катастрофы 1997 года]] [[Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Анголе]] [[Катэгорыя:Снежань 1997 года]] [[Катэгорыя:Падзеі 22 снежня]] tsktwclwnl9kj3bzl0suqs707pyq4j6 5135085 5135083 2026-05-02T20:50:08Z DBatura 73587 5135085 wikitext text/x-wiki {{Авіякатастрофа | Назва = Знікненне Ан-72 над Атлантыкай | Дата = [[22 снежня]] [[1997]] | Час = |Характар = [[знікненне самалёта]] | Прычына = меркавана, збіты ВПС Анголы | Месца = [[Атлантычны акіян]], ля ўзбярэжжа [[Ангола|Анголы]] | Каардынаты = |Мадэль = [[Ан-72]] | Авіякампанія = {{Сцяг Малдовы}} Renan | Пункт вылету = {{Сцяг Кот-д’Івуара}} [[Абіджан]] ([[Кот-д’Івуар]]) |Пункт прызначэння = {{сцяг Намібіі}} [[Рунду]] ([[Намібія]]) |Бартавы нумар = ER-ACF |Пасажыры = 5 |Экіпаж = 6 |Выжыла = 0 <small>(меркавана)</small> |Загінулыя= 11 <small>(меркавана)</small> }} '''Знікненне Ан-72 над Атлантыкай''' — [[авіяцыйнае здарэнне]], што адбылося, па розных дадзеных, [[22 снежня|22]]<ref>{{Cite web|url=https://www.trud.ru/article/26-04-2002/39999_v_afrikanskom_plenu.html|title=Труд: В АФРИКАНСКОМ ПЛЕНУ|lang=ru-RU|website=www.trud.ru|date=2002-04-26|access-date=2026-04-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://flb.ru/info_mob/36438.html|title=Списаны и забыты|website=flb.ru|access-date=2026-04-26}}</ref><ref name="baaa" /><ref name="asn" /> або [[23 снежня]]<ref name="centrasia"/> [[1997]] года, калі самалёт [[Ан-72]] малдаўскай авіякампаніі Renan выконваў грузавы рэйс па маршруце [[Абіджан]]—[[Рунду]] і [[знікненне самалёта|бясследна знік]]. Па некаторых дадзеных, самалёт быў збіты [[Ваенна-паветраныя сілы Анголы|ВПС Анголы]]. Усе 11 чалавек, якія знаходзіліся на борце, былі прызнаныя загінулымі<ref name="baaa"/>. == Перадгісторыя == {{Гл. таксама|Авіяспецыялісты былых савецкіх рэспублік у Афрыцы}} У 1990-я гады пасля [[распад СССР|распаду СССР]] многія высокакваліфікаваныя спецыялісты, уключаючы ваенных і грамадзянскіх лётчыкаў, апынуліся без працы. Зарплата пілота ў краінах [[СНД]] складала 50—100 долараў ЗША, а іх заходнія калегі атрымлівалі да 18 тысяч долараў у месяц<ref name="kommersant">{{cite web |url=https://www.kommersant.ru/doc/15606 |title=Между небом и землей |date=1999-06-15 |publisher=[[Коммерсантъ]] |access-date=2026-04-26}}</ref>. У пошуках заробку лётчыкі з былога СССР згаджаліся працаваць у развіваных краінах, у першую чаргу ў [[Афрыка|Афрыцы]], за 1—3 тысячы долараў у месяц<ref name="kp">{{cite web |url=https://www.md.kp.media/daily/27230.5/4356499/ |title=Таинственные исчезновения, рабство, богатство, страх и риск: Как молдавские пилоты работают в Африке |date=2021-01-23 |publisher=[[Комсомольская правда]] |access-date=2026-04-26}}</ref>. Кантракты часта складаліся непісьменна з юрыдычнага пункту гледжання, лётчыкі не маглі кантраляваць змест грузу і вымушаныя былі працаваць «на свой страх і рызыку». Складаная ваенна-палітычная абстаноўка ў такіх краінах, як [[Ангола]] (дзе ішла [[грамадзянская вайна ў Анголе|грамадзянская вайна]]), трапічныя ліўні, дрэнныя ўзлётна-пасадачныя палосы і карупцыя сярод мясцовых чыноўнікаў сур’ёзна ўскладнялі працу экіпажаў з СНД. Толькі за чатыры месяцы 1999 года ў Анголе было збіта 8 самалётаў з расійскімі экіпажамі. Усяго ў 1990-я гады ў Анголе загінула і прапала без вестак 17 экіпажаў<ref name="kp" />. == Самалёт == Зніклы самалёт — [[Ан-72]] (бартавы нумар ER-ACF, завадскі 36572094888). Абсталёўваўся двума рухавікамі [[Д-36]]<ref name="asn">{{cite web |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/324071 |title=Accident Antonov An-72 ER-ACF, Monday 22 December 1997 |publisher=Aviation Safety Network |access-date=2026-04-09}}</ref> і належаў малдаўскай транспартна-камерцыйнай авіякампаніі «Рэнан» (Renan)<ref name="kp" /><ref name="kommersant" />. У снежні 1997 года ён працаваў па кантракце з кангалезскай авіякампаніяй «Эйр Пелікан» (Air Pelican)<ref name="kommersant" />. Згодна з заявамі прадстаўнікоў «Эйр Пелікан», самалёт выкарыстоўваўся для «транспарціроўкі тавараў народнага спажывання ўнутры афрыканскага кантынента»<ref name="kommersant"/>. == Экіпаж і пасажыры== На борце знаходзіліся шэсць членаў экіпажа — грамадзяне Малдовы<ref name="centrasia">{{cite web |url=https://centrasia.org/newsA.php?st=1105429080 |title=Последний рейс. Казахстан 7 лет не может найти пропавший в Африке самолет и экипаж с алмазами |date=2005-01-11 |publisher=Экспресс-К / Centrasia |access-date=2026-04-26}}</ref>. Камандзірам паветранага судна быў Павел Карчынскі, выпускнік [[Акцюбінскае вышэйшае лётнае вучылішча грамадзянскай авіяцыі|Акцюбінскага вышэйшага лётнага вучылішча]], пілот міжнароднага класа<ref name="centrasia"/>. Астатнія члены экіпажа: Анатоль Лемешкін, Валерый Кулагін, Міхаіл Сафронавіч, Аляксандр Калеснікаў, Пётр Крыстаеў<ref name="kommersant" />. На борце таксама знаходзіліся пяць пасажыраў —грамадзян [[Ліван]]а<ref name="kommersant" /><ref name="centrasia" />. Усяго на борце было 11 чалавек. == Ход падзей == 22 снежня 1997 года Ан-72 вылецеў з [[Кішынёў|Кішынёва]]<ref name="centrasia"/>. Па заяве авіякампаніі «Эйр Пелікан», самалёт узяў курс на [[Намібія|Намібію]]<ref name="kommersant"/>. Аднак расследаванне, праведзенае авіякампаніяй «Рэнан», паказала, што 22 снежня Ан-72 прызямліўся ў аэрапорце Андула (Ангола), які ў той час кантраляваўся апазіцыйным рухам [[УНІТА]]<ref name=" kommersant"/><ref name="centrasia"/>. Адтуль на наступны дзень, 23 снежня, ён павінен быў вылецець у [[Абіджан]] (сталіца [[Кот-д’Івуар]] а) з грузам [[Алмаз|алмазаў]]<ref name="kommersant" />. Аднак па іншых дадзеных, самалёт вылецеў з івуарыйскага аэрапорта [[Абіджан]]а 22 снежня 1997 года а 15:25 UTC. Ён ішоў у [[Рунду]] (Намібія) з грузам на борце. Разліковы час прыбыцця складаў 07:00 UTC наступнага дня<ref name="asn"/>. Падчас палёту ўздоўж узбярэжжа [[Ангола|Анголы]] экіпаж звязаўся са службамі [[кіраванне паветраным рухам|кіравання паветраным рухам]]. Дыспетчары запатрабавалі рухацца ўглыб тэрыторыі Анголы для праходжання кантролю, аднак экіпаж паветранага судна адмовіўся выконваць гэтае патрабаванне і працягнуў палёт па ранейшым маршруце<ref name="baaa" />. З гэтага моманту сляды самалёта губляюцца. На ўсе запыты ангольскі ўрад адказваў, што дадзенага самалёта на іх тэрыторыі няма<ref name="kommersant" /><ref name="centrasia" />. Ні пра шасцярых членаў экіпажа, ні пра пецярых ліванскіх пасажырах нічога не вядома да гэтага часу<ref name="kommersant"/>. Па дадзеных сваякоў, 22 снежня камандзір экіпажа Павел Гарчынскі тэлефанаваў у офіс «Рэнан» і паведаміў, што дакументы на зваротны вылет атрыманы, аднак 23 снежня экіпаж не выйшаў на сувязь<ref name="centrasia" />. == Наступствы == Пасля знікнення самалёта ўласнік распачаў спробу схаваць факт катастрофы. На працягу некаторага часу ён паведамляў, што самалёту нібыта прысвоена новая рэгістрацыя — ER-AER, якая ў рэчаіснасці была фальшывай<ref name="russianplanes">{{cite web |url=https://russianplanes.net/reginfo/3178 |title=Антонов Ан-72 Бортовой №: ER-ACF |publisher=RussianPlanes.net |access-date=2026-04-26}}</ref>. Авіякампанія «Рэнан» правяла ўласнае расследаванне, падчас якога яе дырэктар А. Гросул лётаў у [[ПАР]] і Абіджан. Паводле яго сцвярджэнняў, французскія лётчыкі выраблялі аблёт у паўднёвай частцы Анголы і нібыта бачылі Ан-72, але не змаглі ўсталяваць сувязь з экіпажам з-за складанай палітычнай абстаноўкі. Аднак сваякі зніклых выказвалі сумнеў у эфектыўнасці гэтых пошукаў і лічылі, што авіякампаніі было больш выгадна атрымаць страхоўку за самалёт, чым марнаваць сродкі на вышук людзей<ref name="centrasia" />. Сваякі членаў экіпажа звярталіся ў [[Міністэрства замежных спраў Малдовы|МЗС Малдовы]], [[Міністэрства замежных спраў Расійскай Федэрацыі|МЗС Расіі]], [[Інтэрпол]], [[Міжнародны камітэт Чырвонага Крыжа]] і нават у перадачу «[[Жди меня]]». Інтэрпол выказваў гатоўнасць дапамагчы ў вышуку, але, па звестках малдаўскіх журналістаў, авіякампанія ад гэтай дапамогі адмовілася. МЗС Малдовы, па сцвярджэнні бацькі камандзіра экіпажа Васіля Гарчынскага, спачатку фактычна праігнараваў запыты сваякоў<ref name="centrasia"/>. Праз гады, авіякампанія «Рэнан» выканала свае абавязацельствы перад сваякамі, аказаўшы ім маральную і матэрыяльную падтрымку, аднак таямніца знікнення экіпажа засталася нераскрытай. На 2021 год ніякай новай інфармацыі аб зніклым самалёце не паступала<ref name="kp" />. == Версіі== Адна з самых распаўсюджаных версій заключаецца ў тым, што Ан-72 быў збіты [[Ваенна-паветраныя сілы Анголы|Ангольскімі ВПС]] над [[Атлантычны акіян|Атлантычным акіянам]]<ref name="asn" />. Паведамлялася, што пасля таго, як экіпаж адмовіў дыспетчарам у патрабаванні прытрымлівацца ўглыб Анголы для праходжання кантролю, ангольскія вайскоўцы прынялі пастанову знішчыць самалёт<ref name="baaa">{{cite web |url=https://www.baaa-acro.com/crash/crash-antonov-72-angola-11-killed |title=Crash of an Antonov AN-72 off Angola: 11 killed |publisher=Bureau of Aircraft Accidents Archives |access-date=2026-04-26}}</ref>. Ангольскія ўлады ж на працягу многіх гадоў адмаўлялі сам факт знаходжання самалёта ў іх паветранай прасторы<ref name="centrasia" />. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{ВС}} [[Катэгорыя:Катастрофы 1997 года]] [[Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Анголе]] [[Катэгорыя:Снежань 1997 года]] [[Катэгорыя:Падзеі 22 снежня]] n8qfbmvqj5bvg3my1y5av3uull8ltst Куліковіч 0 807225 5135150 2026-05-03T06:10:54Z DobryBrat 5701 Новая старонка: «'''Куліковіч''' — беларускае прозвішча. == Вядомыя носьбіты == * [[Алег Барысавіч Куліковіч]] (нар. 1959) — савецкі і расійскі акцёр, заслужаны артыст Расіі (2003). * [[Уладзімір Іванавіч Куліковіч]] (1967—2026) — беларускі мовазнаўца, папулярызатар ведаў пра беларус...» 5135150 wikitext text/x-wiki '''Куліковіч''' — беларускае прозвішча. == Вядомыя носьбіты == * [[Алег Барысавіч Куліковіч]] (нар. 1959) — савецкі і расійскі акцёр, заслужаны артыст Расіі (2003). * [[Уладзімір Іванавіч Куліковіч]] (1967—2026) — беларускі мовазнаўца, папулярызатар ведаў пра беларускую мову, галоўны рэдактар часопіса «Роднае слова» (2007—2009). == Састаўныя прозвішчы == * [[Мікалай Шчаглоў-Куліковіч]] (1893—1969) — беларускі кампазітар, музыколаг, этнограф, паэт і дзеяч беларускага руху ў эміграцыі. * [[Надзея Мікалаеўна Градэ-Куліковіч]] (?—1984) — беларуская оперная спявачка. {{спіс цёзак2|беларускія}} emgdazidsrqd6ktvikmosbd3kgj9inu Катэгорыя:Ілюзіі 14 807226 5135154 2026-05-03T06:17:33Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Асноўны артыкул|}}{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Успрыманне]] [[Катэгорыя:Падман]] [[Катэгорыя:Феномены]]» 5135154 wikitext text/x-wiki {{Асноўны артыкул|}}{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Успрыманне]] [[Катэгорыя:Падман]] [[Катэгорыя:Феномены]] 98as403v2gy81y6eh6zty9o1q4hr5aw Катэгорыя:Каферменты 14 807227 5135156 2026-05-03T06:27:11Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Асноўны артыкул|}}{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Біяхімія]] [[Катэгорыя:Ферменты]] [[Катэгорыя:Арганічныя злучэнні]]» 5135156 wikitext text/x-wiki {{Асноўны артыкул|}}{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Біяхімія]] [[Катэгорыя:Ферменты]] [[Катэгорыя:Арганічныя злучэнні]] nt4b6fzvgirqpaktfqcar9czlrgp9an Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні, распрацаваныя ў Фінляндыі 14 807228 5135158 2026-05-03T06:36:16Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні паводле краін|Фінляндыя]] [[Катэгорыя:Культура Фінляндыі]]» 5135158 wikitext text/x-wiki {{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні паводле краін|Фінляндыя]] [[Катэгорыя:Культура Фінляндыі]] e0g4luxywxgnlb4r0w1iaigcv8ldaml Катэгорыя:Знешняя палітыка Аўстраліі 14 807229 5135159 2026-05-03T06:41:10Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Асноўны артыкул}} {{Commonscat}} [[Катэгорыя:Знешняя палітыка паводле краін|Аўстралія]] [[Катэгорыя:Палітыка Аўстраліі]]» 5135159 wikitext text/x-wiki {{Асноўны артыкул}} {{Commonscat}} [[Катэгорыя:Знешняя палітыка паводле краін|Аўстралія]] [[Катэгорыя:Палітыка Аўстраліі]] 7tpq5jl9cc0jsu33mbsa32o43peilbj Хокан V Святы 0 807230 5135166 2026-05-03T06:57:05Z StarDeg 16311 Новая старонка: «{{Асоба}} '''Хокан V Святы Магнусан''' (інш-сканд. Hákon V helgi Magnússon) або Хакан V Высоканогі (Даўганогі) Магнусон (інш-сканд. Hákon V háleggr Magnússon; 10 красавіка 1270, Тёнсберг, Эстланд — 8 Эстланд) — конунг (кароль) Нарвегіі з 15 ліпеня 1299 года, сын караля Магнуса VI Выпраўшчы...» 5135166 wikitext text/x-wiki {{Асоба}} '''Хокан V Святы Магнусан''' (інш-сканд. Hákon V helgi Magnússon) або Хакан V Высоканогі (Даўганогі) Магнусон (інш-сканд. Hákon V háleggr Magnússon; 10 красавіка 1270, Тёнсберг, Эстланд — 8 Эстланд) — конунг (кароль) Нарвегіі з 15 ліпеня 1299 года, сын караля Магнуса VI Выпраўшчыка Законаў і Інгебаргі Дацкай. 13sls633nbm0zm3t25przqplqngxhqj 5135167 5135166 2026-05-03T06:58:08Z StarDeg 16311 5135167 wikitext text/x-wiki {{Асоба}} '''Хокан V Святы Магнусан''' (інш-сканд. Hákon V helgi Magnússon) або Хакан V Высоканогі (Даўганогі) Магнусон (інш-сканд. Hákon V háleggr Magnússon; 10 красавіка 1270, Тёнсберг, Эстланд — 8 Эстланд) — конунг (кароль) Нарвегіі з 15 ліпеня 1299 года, сын караля Магнуса VI Выпраўшчыка Законаў і Інгебаргі Дацкай. {{зноскі}} {{Каралі Даніі}} 1uic54qmg8389a8h6kxo81xdyqcs24m 5135168 5135167 2026-05-03T06:59:14Z StarDeg 16311 5135168 wikitext text/x-wiki {{Асоба}} '''Хокан V Святы Магнусан''' (інш-сканд. Hákon V helgi Magnússon) або Хакан V Высоканогі (Даўганогі) Магнусон (інш-сканд. Hákon V háleggr Magnússon; 10 красавіка 1270, Тёнсберг, Эстланд — 8 Эстланд) — конунг (кароль) Нарвегіі з 15 ліпеня 1299 года, сын караля Магнуса VI Выпраўшчыка Законаў і Інгебаргі Дацкай. {{зноскі}} {{Каралі Нарвегіі}} {{Wikidata/Ancestors}} s3o44rotdtl47ozza8b2th7d8ag7gqp Катэгорыя:Кінакампазітары Швецыі 14 807231 5135171 2026-05-03T07:02:07Z DzBar 156353 Новая старонка: «[[Катэгорыя:Кінакампазітары паводле краін|Швецыя]] [[Катэгорыя:Кампазітары Швецыі]] [[Катэгорыя:Кінематограф Швецыі]]» 5135171 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Кінакампазітары паводле краін|Швецыя]] [[Катэгорыя:Кампазітары Швецыі]] [[Катэгорыя:Кінематограф Швецыі]] 6s42eqch4k4wkbkjk6l1byhyoetrre9 Стубла 2 0 807232 5135191 2026-05-03T07:44:11Z M.L.Bot 261 Перасылае да [[Стубла (ніжні прыток Стыра)]] 5135191 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Стубла (ніжні прыток Стыра)]] 70zmwovk3b4cbpi74d2gv1d2f9vo7d7 Чагем 0 807233 5135193 2026-05-03T07:46:32Z M.L.Bot 261 Перасылае да [[Чэгем]] 5135193 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Чэгем]] jiwg0rxxi4c1unpzi6ie1q52cks1zm2 Пій VII (папа рымскі) 0 807234 5135210 2026-05-03T08:23:39Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Перасылае да [[Пій VII]] 5135210 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Пій VII ]] bgun9yc2t9pc80ktvtjef4ve90v3o3c Ян VIII, Папа Рымскі 0 807235 5135211 2026-05-03T08:24:34Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Перасылае да [[Ян VIII (Папа Рымскі)]] 5135211 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Ян VIII (Папа Рымскі)]] odmyd2vn341uuxvi7cujoecu781d9x8 Ян XXIII, Папа рымскі 0 807236 5135212 2026-05-03T08:24:48Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Перасылае да [[Ян XXIII]] 5135212 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Ян XXIII]] l0awdyf4qb30103cje659qt8cf7ym05 Aлякcaндp Грот-Спасоўскі 0 807238 5135219 2026-05-03T08:37:47Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Чаховіч Уладзіслаў перайменаваў старонку [[Aлякcaндp Грот-Спасоўскі]] у [[Аляксандр Грот-Спасоўскі]] па-над перасылкай: лацінская літара 5135219 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Аляксандр Грот-Спасоўскі]] 7saavfan93h7f55w5f5xq22szc3bm5a Размовы:Знікненне Ан-72 над Атлантычным акіянам (1997) 1 807239 5135226 2026-05-03T08:51:39Z Shiningr3ds 148935 /* */ 5135226 wikitext text/x-wiki {{Пераклад|ru|Исчезновение Ан-72 над Атлантическим океаном}} kimmqd9q157mlhi1m9u4qbndj7jttgh Security Advisory Services 0 807240 5135271 2026-05-03T11:09:08Z DBatura 73587 Новая старонка: «{{Асноўны артыкул|Найміты ў Анголе}} {{Картка кампаніі }} '''Security Advisory Services, SAS''' ({{lang-be|Кансультатыўныя паслугі бяспекі}}) — [[Вялікабрытанія|Брытанская]] [[прыватная ваенная кампанія]], заснаваная былым вайскоўцам [[Джон Бэнкс|Джонам Бэнксам]] і кантрабандыст...» 5135271 wikitext text/x-wiki {{Асноўны артыкул|Найміты ў Анголе}} {{Картка кампаніі }} '''Security Advisory Services, SAS''' ({{lang-be|Кансультатыўныя паслугі бяспекі}}) — [[Вялікабрытанія|Брытанская]] [[прыватная ваенная кампанія]], заснаваная былым вайскоўцам [[Джон Бэнкс|Джонам Бэнксам]] і кантрабандыстам Лэслі Эспінам каб вербаваць [[найміт]]аў для баявых дзеянняў за мяжой. У 1976 годзе кампанія масава наймала супрацоўнікаў для ўдзелу ў [[Грамадзянская вайна ў Анголе| грамадзянскай вайне ў Анголе]], што з'явілася найбуйнейшай вярбоўкай у Вялікабрытаніі з часоў [[Грамадзянская вайна ў Нігерыі| грамадзянскай вайны ў Нігерыі ў канцы 1960-х гадоў]]{{sfn|Weinraub1|1976|quote=...the largest mercenary recruitment operation in Britain since the civil war in Nigeria in the late 1960's.}}. == История == Улетку 1975 года былы дэсантнік Джон Бэнкс размясціў у адной з англійскіх газет аб’яву: {{Пачатак цытаты}} Для цікавай працы за мяжой патрабуюцца былыя дыверсанты, дэсантнікі, салдаты [[Асобая паветраная служба|Асобай паветранай службы]].{{sfn|Weinraub1|1976|quote=Ex — commandos. paratroopers, S.A.S. [Special Air Services] troopers wanted for interesting work abroad.}} {{канец цытаты}} Бэнкс планаваў накіраваць наймітаў на на [[Радэзійская вайна ў бушы|вайну ў Паўлнёвую Радэзіб]], для чаго адкрыў офіс у Сандхэрст, на вуліцы Ёрктаун роўд, над пральняй самаабслугоўвання{{sfn|Campbell|1978|p=11}}. У офісе размясцілася кампанія SAS, іншым уладальнікам якой стаў Лэслі Эспін — былы кантрабандыст і двайны агент, які пастаўляў зброю [[Ірландская рэспубліканская армія|Ірландскай рэспубліканскай арміі]] ў 1973 годзе{{sfn|Weinraub1|1976|quote=...Leslie Aspin, a former smuggler and double agent who negotiated an arms deal in Amsterdam for the Irish Republican Army in 1973...}}. Вярбоўка ў Радэзіб поспеху не мела{{sfn|Weinraub2|1976|quote=Mr. Banks, who last year tried to recruit white mercenaries to help black Rhodesian nationalist guerrillas...}}, але Бэнкс атрымаў кантакты з жадаючым паваяваць за мяжой {{sfn|Weinraub1|1976|quote=That plan, for an abortive venture against white troops in southern Rhodesia, attracted about 300 replies and resulted in a dossier of names...}}. У студзені 1976 года ў Вялікабрытанію прыбыў былы дэсантнік Норман Хол, які працаваў на [[Холдэн Раберта|Холдэна Раберта]] — лідара [[ФНЛА]]. Хол звярнуўся да кампаніі Бэнкса для вярбоўкі наймітаў у Ангола, падаўшы для гэтага 25 тысяч долараў ЗША{{{sfn|Carroll|1976|quote=With $25,000 of Roberto's money in his pocket, Hall had little trouble in making contact with the organization called Security Advisory Services}}. Пасля кампанія атрымала яшчэ 84 тысячы ад іншага памочніка Раберта — Тэрэнса Хейга{{sfn|Carroll|1976|quote=...they were joined by a Roberto aide named Terence Haig, who brought with him a bundle of $84,000 in fresh hundred-dollar bills}}. Акрамя размяшчэння аб’яў у газетах, Бэнкс таксама праводзіў вярбоўку асабіста, знаёмячыся з прэтэндэнтамі ў пабах [[Лондан]]а{{sfn|Hoover|1977|p=358|quote=He was recruited by JOHN BANKS in the middle of January 1976, in a pub together with other mercenaries...}}. Перад адпраўкай на вайну, найміты, якія прыехалі ў Лондан, збіраліся ў бары Dirty Dick's і начавалі ў царкве Святога Георгія на ўсходзе сталіцы{{sfn|Walker|1976}}. Паводле розных ацэнак, Бэнксу ўдалося адправіць у Анголу ад 90 да 200 салдат{{sfn|Weinraub1|1976|quote=...Security Advisory Services, based over an automatic laundry live and run by a former paratrooper, has recruited at least 90 mercenaries some sources place the figure as high as 200...}}{{sfn|Bloch|1983|p=194|quote=Using a firm named Security Advisory Services as a front, he recruited a total of 120 mercenaries}}{{sfn|Hills|1976|quote=...Security Advisory Services was the outfit that hired nearly 200 men to fight for FNLA...}}. Ён асабіста суправаджаў першую групу наймітаў, якія выляцелі з аэрапорта Хітроў, да [[Брусель|Бруселя]], адкуль яны ўжо без Бэнкса адправіліся чартарным рэйсам у [[Кіншаса|Кіншасу]] — сталіцу мяжуючага з Анголай [[Рэспубліка Заір|Заіра]]{{sfn|Weinraub1|1976|quote=...Mr. Banks, who accompanied one group of 43 mercenaries from Heathrow Airport on Wednesday aboard a Sabena airliner to Brussels from there the men—without Mr. Banks, who later returned to London —flew on a charter flight to Kinshasa, the capital of Zaire.}}. Другая група прыляцела ў Заір іншым чартарным рэйсам з [[Антвэрпэн|Антвэрпэна]]{{sfn|Weinraub1|1976|quote=A second group of about 50 men left on a plane for Antwerp, Belgium, later in the day for another charter flight to Zaire.}}. Са слоў Бэнкса, кантракты з наймітамі складаліся на 6 месяцаў, іх заробак — 300 долараў ЗША на тыдзень, а таксама ім была абяцаная прэмія ў 10 тысяч за кожнага ўзятага ў палон [[Савецкія ваенныя спецыялісты ў Анголе|савецкага вайскоўцаў]]{{sfn|Weinraub2|1976|quote=Mr. Banks said that the men were being paid $300 a week in cash, and that each man was being offered a bonus of $10,000 for any Russian captured.}} Некаторым з завербаваных кампаніяй наймітаў было ўсяго 17 гадоў, многія не мелі ні ваеннай падрыхтоўкі, ні добрай экіпіроўкі{{sfn|Hills|1976|quote=...Untrained, ill-equipped, some aged as young as 17, the recruits were...}}. Паводле карэспандэнта аўстралійскай газеты [[The Age|«Эйдж»]] Бэна Хілса, у ходзе баявых дзеянняў у Анголе ўсяго загінула 59 наймітаў, атрады якіх былі разбітыя [[МПЛА]] пры падтрымцы [[Кубінская інтэрвенцыя ў Анголе|кубінскай арміі]]{{sfn|Hills|1976|quote=...Fifty-nine of them died...}}. == Гл. таксама== * [[Луандыйскі працэс]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Литература == * {{Артыкул |аўтар=Bernard Weinraub |загаловак=Elusive Group in Britain Is Recruiting for Angola |спасылка=https://www.nytimes.com/1976/01/31/archives/elusive-group-in-britain-is-recruiting-for-angola-group-in-britain.html |выданне=New York Times |тып=газета |год=1976 |месяц=1 |чысло=31 |старонкі = 1 |мова=en |ref=Weinraub1}} * {{Артыкул |аўтар=Bernard Weinraub |загаловак=Briton Recruting for Angola Group |спасылка=https://www.nytimes.com/1976/02/03/archives/briton-recruiting-for-angola-group-1000-mercenaries-sought-for.html |выданне=New York Times |тып=газета |год=1976 |месяц=2 |чысло=3 |старонкі = 7 |мова=en |ref=Weinraub2}} * {{Артыкул |аўтар=Duncan Campbell |загаловак=Soldiers of Fortune SW5 |спасылка=https://www.duncancampbell.org/PDF/Soldiers%20of%20Fortune.pdf |выданне=Time Out |тып=журнал |год=1978 |месяц=7 |чысло=21-27 |старонкі= 7-11 |нумар = 433 |мова=en |ref= Campbell}} * {{кніга |загаловак=British Intelligence and Covert Action |спасылка=https://archive.org/details/BritishIntelligenceAndCovertAction/page/n25/mode/2up |месца=London |выдавецтва=Junction Books Ltd. |старонак=49 |isbn=0-86245-113-2 |мова=en |аўтар= Johnathan Bloch, Patrick Fitzgerald |год=1983 |ref= Bloch}} * {{Артыкул |аўтар=Mike J. Hoover |загаловак=The Laws of War and the Angolan Trial of Mercenaries: Death to the Dogs of War |спасылка=https://scholarlycommons.law.case.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=2197&context=jil |выданне=Case Western Reserve Journal of International Law |тып=журнал |год=1977 |том=9 |выпуск=2 |мова=en |ref=Hoover}} * {{Артыкул |аўтар=Martin Walker |загаловак=Gullibles' Travels - 1976 edition |спасылка=https://www.theguardian.com/theguardian/2011/feb/07/archive-gullibles-travels-1976-edition-1976 |выданне=Guardian |тып=газета |год=1976 |месяц=2 |чысло=5 |мова=en |ref=Walker}} * {{Артыкул |аўтар=Raymond Carroll, Peter Younghusband, Andrew Jaffe, Malcolm Macpherson |загаловак=The Mercenary Life |спасылка=https://archive.org/details/sim_newsweek_1976-02-09_87_6/page/20/mode/2up |выданне=Newsweek |тып=журнал |год=1976 |месяц=2 |чысло=9 |старонак=20 |мова=en |ref=Carroll}} * {{Артыкул |аўтар=Ben Hills |загаловак=Master of 'the yobs of war' |спасылка=https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19760713&id=9PFUAAAAIBAJ&sjid=Q5IDAAAAIBAJ&pg=5072,2878222&hl=en |выданне=The Age |тып=газета |месца=Мельбурн |год=1976 |месяц=7 |чысло=13 |старонкі = 9 |мова=en |ref=Hills}} ==Спасылкі== * [https://www.shutterstock.com/editorial/image-editorial/john-banks-exparatrooper-who-recruited-mercenaries-to-fight-in-angolan-civil-war-the-recruiting-office-above-a-launderette-at-sandhurst-in-berkshire-box-698-613071630-ajpg-5840241a Фотография здания на улице Йорктаун Роуд в Сандхерсте, где размещался офис «Консультативные услуги безопасности» Бэнкса] * [http://terryaspinall.com/03merc/angola/b-a-b.html Бланк анкеты, высылаемый «Консультативными услугами безопасности» желающим завербоваться на войну в Анголе] [[Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Анголе]] [[Катэгорыя:Прыватныя ваенныя кампаніі]] [[Катэгорыя:Кампаніі Вялікабрытаніі]] 8xpqozmt130led1pks2wlcpgq256glm 5135272 5135271 2026-05-03T11:09:22Z DBatura 73587 /* */ 5135272 wikitext text/x-wiki {{Асноўны артыкул|Найміты ў Анголе}} {{Картка кампаніі }} '''Security Advisory Services, SAS''' ({{lang-be|Кансультатыўныя паслугі бяспекі}}) — [[Вялікабрытанія|брытанская]] [[прыватная ваенная кампанія]], заснаваная былым вайскоўцам [[Джон Бэнкс|Джонам Бэнксам]] і кантрабандыстам Лэслі Эспінам каб вербаваць [[найміт]]аў для баявых дзеянняў за мяжой. У 1976 годзе кампанія масава наймала супрацоўнікаў для ўдзелу ў [[Грамадзянская вайна ў Анголе| грамадзянскай вайне ў Анголе]], што з'явілася найбуйнейшай вярбоўкай у Вялікабрытаніі з часоў [[Грамадзянская вайна ў Нігерыі| грамадзянскай вайны ў Нігерыі ў канцы 1960-х гадоў]]{{sfn|Weinraub1|1976|quote=...the largest mercenary recruitment operation in Britain since the civil war in Nigeria in the late 1960's.}}. == История == Улетку 1975 года былы дэсантнік Джон Бэнкс размясціў у адной з англійскіх газет аб’яву: {{Пачатак цытаты}} Для цікавай працы за мяжой патрабуюцца былыя дыверсанты, дэсантнікі, салдаты [[Асобая паветраная служба|Асобай паветранай службы]].{{sfn|Weinraub1|1976|quote=Ex — commandos. paratroopers, S.A.S. [Special Air Services] troopers wanted for interesting work abroad.}} {{канец цытаты}} Бэнкс планаваў накіраваць наймітаў на на [[Радэзійская вайна ў бушы|вайну ў Паўлнёвую Радэзіб]], для чаго адкрыў офіс у Сандхэрст, на вуліцы Ёрктаун роўд, над пральняй самаабслугоўвання{{sfn|Campbell|1978|p=11}}. У офісе размясцілася кампанія SAS, іншым уладальнікам якой стаў Лэслі Эспін — былы кантрабандыст і двайны агент, які пастаўляў зброю [[Ірландская рэспубліканская армія|Ірландскай рэспубліканскай арміі]] ў 1973 годзе{{sfn|Weinraub1|1976|quote=...Leslie Aspin, a former smuggler and double agent who negotiated an arms deal in Amsterdam for the Irish Republican Army in 1973...}}. Вярбоўка ў Радэзіб поспеху не мела{{sfn|Weinraub2|1976|quote=Mr. Banks, who last year tried to recruit white mercenaries to help black Rhodesian nationalist guerrillas...}}, але Бэнкс атрымаў кантакты з жадаючым паваяваць за мяжой {{sfn|Weinraub1|1976|quote=That plan, for an abortive venture against white troops in southern Rhodesia, attracted about 300 replies and resulted in a dossier of names...}}. У студзені 1976 года ў Вялікабрытанію прыбыў былы дэсантнік Норман Хол, які працаваў на [[Холдэн Раберта|Холдэна Раберта]] — лідара [[ФНЛА]]. Хол звярнуўся да кампаніі Бэнкса для вярбоўкі наймітаў у Ангола, падаўшы для гэтага 25 тысяч долараў ЗША{{{sfn|Carroll|1976|quote=With $25,000 of Roberto's money in his pocket, Hall had little trouble in making contact with the organization called Security Advisory Services}}. Пасля кампанія атрымала яшчэ 84 тысячы ад іншага памочніка Раберта — Тэрэнса Хейга{{sfn|Carroll|1976|quote=...they were joined by a Roberto aide named Terence Haig, who brought with him a bundle of $84,000 in fresh hundred-dollar bills}}. Акрамя размяшчэння аб’яў у газетах, Бэнкс таксама праводзіў вярбоўку асабіста, знаёмячыся з прэтэндэнтамі ў пабах [[Лондан]]а{{sfn|Hoover|1977|p=358|quote=He was recruited by JOHN BANKS in the middle of January 1976, in a pub together with other mercenaries...}}. Перад адпраўкай на вайну, найміты, якія прыехалі ў Лондан, збіраліся ў бары Dirty Dick's і начавалі ў царкве Святога Георгія на ўсходзе сталіцы{{sfn|Walker|1976}}. Паводле розных ацэнак, Бэнксу ўдалося адправіць у Анголу ад 90 да 200 салдат{{sfn|Weinraub1|1976|quote=...Security Advisory Services, based over an automatic laundry live and run by a former paratrooper, has recruited at least 90 mercenaries some sources place the figure as high as 200...}}{{sfn|Bloch|1983|p=194|quote=Using a firm named Security Advisory Services as a front, he recruited a total of 120 mercenaries}}{{sfn|Hills|1976|quote=...Security Advisory Services was the outfit that hired nearly 200 men to fight for FNLA...}}. Ён асабіста суправаджаў першую групу наймітаў, якія выляцелі з аэрапорта Хітроў, да [[Брусель|Бруселя]], адкуль яны ўжо без Бэнкса адправіліся чартарным рэйсам у [[Кіншаса|Кіншасу]] — сталіцу мяжуючага з Анголай [[Рэспубліка Заір|Заіра]]{{sfn|Weinraub1|1976|quote=...Mr. Banks, who accompanied one group of 43 mercenaries from Heathrow Airport on Wednesday aboard a Sabena airliner to Brussels from there the men—without Mr. Banks, who later returned to London —flew on a charter flight to Kinshasa, the capital of Zaire.}}. Другая група прыляцела ў Заір іншым чартарным рэйсам з [[Антвэрпэн|Антвэрпэна]]{{sfn|Weinraub1|1976|quote=A second group of about 50 men left on a plane for Antwerp, Belgium, later in the day for another charter flight to Zaire.}}. Са слоў Бэнкса, кантракты з наймітамі складаліся на 6 месяцаў, іх заробак — 300 долараў ЗША на тыдзень, а таксама ім была абяцаная прэмія ў 10 тысяч за кожнага ўзятага ў палон [[Савецкія ваенныя спецыялісты ў Анголе|савецкага вайскоўцаў]]{{sfn|Weinraub2|1976|quote=Mr. Banks said that the men were being paid $300 a week in cash, and that each man was being offered a bonus of $10,000 for any Russian captured.}} Некаторым з завербаваных кампаніяй наймітаў было ўсяго 17 гадоў, многія не мелі ні ваеннай падрыхтоўкі, ні добрай экіпіроўкі{{sfn|Hills|1976|quote=...Untrained, ill-equipped, some aged as young as 17, the recruits were...}}. Паводле карэспандэнта аўстралійскай газеты [[The Age|«Эйдж»]] Бэна Хілса, у ходзе баявых дзеянняў у Анголе ўсяго загінула 59 наймітаў, атрады якіх былі разбітыя [[МПЛА]] пры падтрымцы [[Кубінская інтэрвенцыя ў Анголе|кубінскай арміі]]{{sfn|Hills|1976|quote=...Fifty-nine of them died...}}. == Гл. таксама== * [[Луандыйскі працэс]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Литература == * {{Артыкул |аўтар=Bernard Weinraub |загаловак=Elusive Group in Britain Is Recruiting for Angola |спасылка=https://www.nytimes.com/1976/01/31/archives/elusive-group-in-britain-is-recruiting-for-angola-group-in-britain.html |выданне=New York Times |тып=газета |год=1976 |месяц=1 |чысло=31 |старонкі = 1 |мова=en |ref=Weinraub1}} * {{Артыкул |аўтар=Bernard Weinraub |загаловак=Briton Recruting for Angola Group |спасылка=https://www.nytimes.com/1976/02/03/archives/briton-recruiting-for-angola-group-1000-mercenaries-sought-for.html |выданне=New York Times |тып=газета |год=1976 |месяц=2 |чысло=3 |старонкі = 7 |мова=en |ref=Weinraub2}} * {{Артыкул |аўтар=Duncan Campbell |загаловак=Soldiers of Fortune SW5 |спасылка=https://www.duncancampbell.org/PDF/Soldiers%20of%20Fortune.pdf |выданне=Time Out |тып=журнал |год=1978 |месяц=7 |чысло=21-27 |старонкі= 7-11 |нумар = 433 |мова=en |ref= Campbell}} * {{кніга |загаловак=British Intelligence and Covert Action |спасылка=https://archive.org/details/BritishIntelligenceAndCovertAction/page/n25/mode/2up |месца=London |выдавецтва=Junction Books Ltd. |старонак=49 |isbn=0-86245-113-2 |мова=en |аўтар= Johnathan Bloch, Patrick Fitzgerald |год=1983 |ref= Bloch}} * {{Артыкул |аўтар=Mike J. Hoover |загаловак=The Laws of War and the Angolan Trial of Mercenaries: Death to the Dogs of War |спасылка=https://scholarlycommons.law.case.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=2197&context=jil |выданне=Case Western Reserve Journal of International Law |тып=журнал |год=1977 |том=9 |выпуск=2 |мова=en |ref=Hoover}} * {{Артыкул |аўтар=Martin Walker |загаловак=Gullibles' Travels - 1976 edition |спасылка=https://www.theguardian.com/theguardian/2011/feb/07/archive-gullibles-travels-1976-edition-1976 |выданне=Guardian |тып=газета |год=1976 |месяц=2 |чысло=5 |мова=en |ref=Walker}} * {{Артыкул |аўтар=Raymond Carroll, Peter Younghusband, Andrew Jaffe, Malcolm Macpherson |загаловак=The Mercenary Life |спасылка=https://archive.org/details/sim_newsweek_1976-02-09_87_6/page/20/mode/2up |выданне=Newsweek |тып=журнал |год=1976 |месяц=2 |чысло=9 |старонак=20 |мова=en |ref=Carroll}} * {{Артыкул |аўтар=Ben Hills |загаловак=Master of 'the yobs of war' |спасылка=https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19760713&id=9PFUAAAAIBAJ&sjid=Q5IDAAAAIBAJ&pg=5072,2878222&hl=en |выданне=The Age |тып=газета |месца=Мельбурн |год=1976 |месяц=7 |чысло=13 |старонкі = 9 |мова=en |ref=Hills}} ==Спасылкі== * [https://www.shutterstock.com/editorial/image-editorial/john-banks-exparatrooper-who-recruited-mercenaries-to-fight-in-angolan-civil-war-the-recruiting-office-above-a-launderette-at-sandhurst-in-berkshire-box-698-613071630-ajpg-5840241a Фотография здания на улице Йорктаун Роуд в Сандхерсте, где размещался офис «Консультативные услуги безопасности» Бэнкса] * [http://terryaspinall.com/03merc/angola/b-a-b.html Бланк анкеты, высылаемый «Консультативными услугами безопасности» желающим завербоваться на войну в Анголе] [[Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Анголе]] [[Катэгорыя:Прыватныя ваенныя кампаніі]] [[Катэгорыя:Кампаніі Вялікабрытаніі]] poz88wg9lxm8buedplne53u8c16vjqu 5135274 5135272 2026-05-03T11:09:59Z DBatura 73587 /* */ 5135274 wikitext text/x-wiki {{Асноўны артыкул|Найміты ў Анголе}} {{Картка кампаніі }} '''Security Advisory Services, SAS''' ({{lang-be|Кансультатыўныя паслугі бяспекі}}) — [[Вялікабрытанія|брытанская]] [[прыватная ваенная кампанія]], заснаваная былым вайскоўцам [[Джон Бэнкс|Джонам Бэнксам]] і кантрабандыстам Лэслі Эспінам для вярбоўкі [[найміт]]аў. У 1976 годзе кампанія масава наймала супрацоўнікаў для ўдзелу ў [[Грамадзянская вайна ў Анголе| грамадзянскай вайне ў Анголе]], што з’явілася найбуйнейшай вярбоўкай у Вялікабрытаніі з часоў [[Грамадзянская вайна ў Нігерыі| грамадзянскай вайны ў Нігерыі ў канцы 1960-х гадоў]]{{sfn|Weinraub1|1976|quote=...the largest mercenary recruitment operation in Britain since the civil war in Nigeria in the late 1960's.}}. == История == Улетку 1975 года былы дэсантнік Джон Бэнкс размясціў у адной з англійскіх газет аб’яву: {{Пачатак цытаты}} Для цікавай працы за мяжой патрабуюцца былыя дыверсанты, дэсантнікі, салдаты [[Асобая паветраная служба|Асобай паветранай службы]].{{sfn|Weinraub1|1976|quote=Ex — commandos. paratroopers, S.A.S. [Special Air Services] troopers wanted for interesting work abroad.}} {{канец цытаты}} Бэнкс планаваў накіраваць наймітаў на на [[Радэзійская вайна ў бушы|вайну ў Паўлнёвую Радэзіб]], для чаго адкрыў офіс у Сандхэрст, на вуліцы Ёрктаун роўд, над пральняй самаабслугоўвання{{sfn|Campbell|1978|p=11}}. У офісе размясцілася кампанія SAS, іншым уладальнікам якой стаў Лэслі Эспін — былы кантрабандыст і двайны агент, які пастаўляў зброю [[Ірландская рэспубліканская армія|Ірландскай рэспубліканскай арміі]] ў 1973 годзе{{sfn|Weinraub1|1976|quote=...Leslie Aspin, a former smuggler and double agent who negotiated an arms deal in Amsterdam for the Irish Republican Army in 1973...}}. Вярбоўка ў Радэзіб поспеху не мела{{sfn|Weinraub2|1976|quote=Mr. Banks, who last year tried to recruit white mercenaries to help black Rhodesian nationalist guerrillas...}}, але Бэнкс атрымаў кантакты з жадаючым паваяваць за мяжой {{sfn|Weinraub1|1976|quote=That plan, for an abortive venture against white troops in southern Rhodesia, attracted about 300 replies and resulted in a dossier of names...}}. У студзені 1976 года ў Вялікабрытанію прыбыў былы дэсантнік Норман Хол, які працаваў на [[Холдэн Раберта|Холдэна Раберта]] — лідара [[ФНЛА]]. Хол звярнуўся да кампаніі Бэнкса для вярбоўкі наймітаў у Ангола, падаўшы для гэтага 25 тысяч долараў ЗША{{{sfn|Carroll|1976|quote=With $25,000 of Roberto's money in his pocket, Hall had little trouble in making contact with the organization called Security Advisory Services}}. Пасля кампанія атрымала яшчэ 84 тысячы ад іншага памочніка Раберта — Тэрэнса Хейга{{sfn|Carroll|1976|quote=...they were joined by a Roberto aide named Terence Haig, who brought with him a bundle of $84,000 in fresh hundred-dollar bills}}. Акрамя размяшчэння аб’яў у газетах, Бэнкс таксама праводзіў вярбоўку асабіста, знаёмячыся з прэтэндэнтамі ў пабах [[Лондан]]а{{sfn|Hoover|1977|p=358|quote=He was recruited by JOHN BANKS in the middle of January 1976, in a pub together with other mercenaries...}}. Перад адпраўкай на вайну, найміты, якія прыехалі ў Лондан, збіраліся ў бары Dirty Dick's і начавалі ў царкве Святога Георгія на ўсходзе сталіцы{{sfn|Walker|1976}}. Паводле розных ацэнак, Бэнксу ўдалося адправіць у Анголу ад 90 да 200 салдат{{sfn|Weinraub1|1976|quote=...Security Advisory Services, based over an automatic laundry live and run by a former paratrooper, has recruited at least 90 mercenaries some sources place the figure as high as 200...}}{{sfn|Bloch|1983|p=194|quote=Using a firm named Security Advisory Services as a front, he recruited a total of 120 mercenaries}}{{sfn|Hills|1976|quote=...Security Advisory Services was the outfit that hired nearly 200 men to fight for FNLA...}}. Ён асабіста суправаджаў першую групу наймітаў, якія выляцелі з аэрапорта Хітроў, да [[Брусель|Бруселя]], адкуль яны ўжо без Бэнкса адправіліся чартарным рэйсам у [[Кіншаса|Кіншасу]] — сталіцу мяжуючага з Анголай [[Рэспубліка Заір|Заіра]]{{sfn|Weinraub1|1976|quote=...Mr. Banks, who accompanied one group of 43 mercenaries from Heathrow Airport on Wednesday aboard a Sabena airliner to Brussels from there the men—without Mr. Banks, who later returned to London —flew on a charter flight to Kinshasa, the capital of Zaire.}}. Другая група прыляцела ў Заір іншым чартарным рэйсам з [[Антвэрпэн|Антвэрпэна]]{{sfn|Weinraub1|1976|quote=A second group of about 50 men left on a plane for Antwerp, Belgium, later in the day for another charter flight to Zaire.}}. Са слоў Бэнкса, кантракты з наймітамі складаліся на 6 месяцаў, іх заробак — 300 долараў ЗША на тыдзень, а таксама ім была абяцаная прэмія ў 10 тысяч за кожнага ўзятага ў палон [[Савецкія ваенныя спецыялісты ў Анголе|савецкага вайскоўцаў]]{{sfn|Weinraub2|1976|quote=Mr. Banks said that the men were being paid $300 a week in cash, and that each man was being offered a bonus of $10,000 for any Russian captured.}} Некаторым з завербаваных кампаніяй наймітаў было ўсяго 17 гадоў, многія не мелі ні ваеннай падрыхтоўкі, ні добрай экіпіроўкі{{sfn|Hills|1976|quote=...Untrained, ill-equipped, some aged as young as 17, the recruits were...}}. Паводле карэспандэнта аўстралійскай газеты [[The Age|«Эйдж»]] Бэна Хілса, у ходзе баявых дзеянняў у Анголе ўсяго загінула 59 наймітаў, атрады якіх былі разбітыя [[МПЛА]] пры падтрымцы [[Кубінская інтэрвенцыя ў Анголе|кубінскай арміі]]{{sfn|Hills|1976|quote=...Fifty-nine of them died...}}. == Гл. таксама== * [[Луандыйскі працэс]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Литература == * {{Артыкул |аўтар=Bernard Weinraub |загаловак=Elusive Group in Britain Is Recruiting for Angola |спасылка=https://www.nytimes.com/1976/01/31/archives/elusive-group-in-britain-is-recruiting-for-angola-group-in-britain.html |выданне=New York Times |тып=газета |год=1976 |месяц=1 |чысло=31 |старонкі = 1 |мова=en |ref=Weinraub1}} * {{Артыкул |аўтар=Bernard Weinraub |загаловак=Briton Recruting for Angola Group |спасылка=https://www.nytimes.com/1976/02/03/archives/briton-recruiting-for-angola-group-1000-mercenaries-sought-for.html |выданне=New York Times |тып=газета |год=1976 |месяц=2 |чысло=3 |старонкі = 7 |мова=en |ref=Weinraub2}} * {{Артыкул |аўтар=Duncan Campbell |загаловак=Soldiers of Fortune SW5 |спасылка=https://www.duncancampbell.org/PDF/Soldiers%20of%20Fortune.pdf |выданне=Time Out |тып=журнал |год=1978 |месяц=7 |чысло=21-27 |старонкі= 7-11 |нумар = 433 |мова=en |ref= Campbell}} * {{кніга |загаловак=British Intelligence and Covert Action |спасылка=https://archive.org/details/BritishIntelligenceAndCovertAction/page/n25/mode/2up |месца=London |выдавецтва=Junction Books Ltd. |старонак=49 |isbn=0-86245-113-2 |мова=en |аўтар= Johnathan Bloch, Patrick Fitzgerald |год=1983 |ref= Bloch}} * {{Артыкул |аўтар=Mike J. Hoover |загаловак=The Laws of War and the Angolan Trial of Mercenaries: Death to the Dogs of War |спасылка=https://scholarlycommons.law.case.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=2197&context=jil |выданне=Case Western Reserve Journal of International Law |тып=журнал |год=1977 |том=9 |выпуск=2 |мова=en |ref=Hoover}} * {{Артыкул |аўтар=Martin Walker |загаловак=Gullibles' Travels - 1976 edition |спасылка=https://www.theguardian.com/theguardian/2011/feb/07/archive-gullibles-travels-1976-edition-1976 |выданне=Guardian |тып=газета |год=1976 |месяц=2 |чысло=5 |мова=en |ref=Walker}} * {{Артыкул |аўтар=Raymond Carroll, Peter Younghusband, Andrew Jaffe, Malcolm Macpherson |загаловак=The Mercenary Life |спасылка=https://archive.org/details/sim_newsweek_1976-02-09_87_6/page/20/mode/2up |выданне=Newsweek |тып=журнал |год=1976 |месяц=2 |чысло=9 |старонак=20 |мова=en |ref=Carroll}} * {{Артыкул |аўтар=Ben Hills |загаловак=Master of 'the yobs of war' |спасылка=https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19760713&id=9PFUAAAAIBAJ&sjid=Q5IDAAAAIBAJ&pg=5072,2878222&hl=en |выданне=The Age |тып=газета |месца=Мельбурн |год=1976 |месяц=7 |чысло=13 |старонкі = 9 |мова=en |ref=Hills}} ==Спасылкі== * [https://www.shutterstock.com/editorial/image-editorial/john-banks-exparatrooper-who-recruited-mercenaries-to-fight-in-angolan-civil-war-the-recruiting-office-above-a-launderette-at-sandhurst-in-berkshire-box-698-613071630-ajpg-5840241a Фотография здания на улице Йорктаун Роуд в Сандхерсте, где размещался офис «Консультативные услуги безопасности» Бэнкса] * [http://terryaspinall.com/03merc/angola/b-a-b.html Бланк анкеты, высылаемый «Консультативными услугами безопасности» желающим завербоваться на войну в Анголе] [[Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Анголе]] [[Катэгорыя:Прыватныя ваенныя кампаніі]] [[Катэгорыя:Кампаніі Вялікабрытаніі]] cqg9berat47f4bia8ui61etchjieq1l 5135276 5135274 2026-05-03T11:10:17Z DBatura 73587 5135276 wikitext text/x-wiki {{Асноўны артыкул|Найміты ў Анголе}} {{Картка кампаніі }} '''Security Advisory Services, SAS''' ({{lang-be|Кансультатыўныя паслугі бяспекі}}) — [[Вялікабрытанія|брытанская]] [[прыватная ваенная кампанія]], заснаваная былым вайскоўцам [[Джон Бэнкс|Джонам Бэнксам]] і кантрабандыстам Лэслі Эспінам для вярбоўкі [[найміт]]аў. У 1976 годзе кампанія масава наймала супрацоўнікаў для ўдзелу ў [[Грамадзянская вайна ў Анголе| грамадзянскай вайне ў Анголе]], што з’явілася найбуйнейшай вярбоўкай у Вялікабрытаніі з часоў [[Грамадзянская вайна ў Нігерыі| грамадзянскай вайны ў Нігерыі ў канцы 1960-х гадоў]]{{sfn|Weinraub1|1976|quote=...the largest mercenary recruitment operation in Britain since the civil war in Nigeria in the late 1960's.}}. == Гісторыя== Улетку 1975 года былы дэсантнік Джон Бэнкс размясціў у адной з англійскіх газет аб’яву: {{Пачатак цытаты}} Для цікавай працы за мяжой патрабуюцца былыя дыверсанты, дэсантнікі, салдаты [[Асобая паветраная служба|Асобай паветранай службы]].{{sfn|Weinraub1|1976|quote=Ex — commandos. paratroopers, S.A.S. [Special Air Services] troopers wanted for interesting work abroad.}} {{канец цытаты}} Бэнкс планаваў накіраваць наймітаў на на [[Радэзійская вайна ў бушы|вайну ў Паўлнёвую Радэзіб]], для чаго адкрыў офіс у Сандхэрст, на вуліцы Ёрктаун роўд, над пральняй самаабслугоўвання{{sfn|Campbell|1978|p=11}}. У офісе размясцілася кампанія SAS, іншым уладальнікам якой стаў Лэслі Эспін — былы кантрабандыст і двайны агент, які пастаўляў зброю [[Ірландская рэспубліканская армія|Ірландскай рэспубліканскай арміі]] ў 1973 годзе{{sfn|Weinraub1|1976|quote=...Leslie Aspin, a former smuggler and double agent who negotiated an arms deal in Amsterdam for the Irish Republican Army in 1973...}}. Вярбоўка ў Радэзіб поспеху не мела{{sfn|Weinraub2|1976|quote=Mr. Banks, who last year tried to recruit white mercenaries to help black Rhodesian nationalist guerrillas...}}, але Бэнкс атрымаў кантакты з жадаючым паваяваць за мяжой {{sfn|Weinraub1|1976|quote=That plan, for an abortive venture against white troops in southern Rhodesia, attracted about 300 replies and resulted in a dossier of names...}}. У студзені 1976 года ў Вялікабрытанію прыбыў былы дэсантнік Норман Хол, які працаваў на [[Холдэн Раберта|Холдэна Раберта]] — лідара [[ФНЛА]]. Хол звярнуўся да кампаніі Бэнкса для вярбоўкі наймітаў у Ангола, падаўшы для гэтага 25 тысяч долараў ЗША{{{sfn|Carroll|1976|quote=With $25,000 of Roberto's money in his pocket, Hall had little trouble in making contact with the organization called Security Advisory Services}}. Пасля кампанія атрымала яшчэ 84 тысячы ад іншага памочніка Раберта — Тэрэнса Хейга{{sfn|Carroll|1976|quote=...they were joined by a Roberto aide named Terence Haig, who brought with him a bundle of $84,000 in fresh hundred-dollar bills}}. Акрамя размяшчэння аб’яў у газетах, Бэнкс таксама праводзіў вярбоўку асабіста, знаёмячыся з прэтэндэнтамі ў пабах [[Лондан]]а{{sfn|Hoover|1977|p=358|quote=He was recruited by JOHN BANKS in the middle of January 1976, in a pub together with other mercenaries...}}. Перад адпраўкай на вайну, найміты, якія прыехалі ў Лондан, збіраліся ў бары Dirty Dick's і начавалі ў царкве Святога Георгія на ўсходзе сталіцы{{sfn|Walker|1976}}. Паводле розных ацэнак, Бэнксу ўдалося адправіць у Анголу ад 90 да 200 салдат{{sfn|Weinraub1|1976|quote=...Security Advisory Services, based over an automatic laundry live and run by a former paratrooper, has recruited at least 90 mercenaries some sources place the figure as high as 200...}}{{sfn|Bloch|1983|p=194|quote=Using a firm named Security Advisory Services as a front, he recruited a total of 120 mercenaries}}{{sfn|Hills|1976|quote=...Security Advisory Services was the outfit that hired nearly 200 men to fight for FNLA...}}. Ён асабіста суправаджаў першую групу наймітаў, якія выляцелі з аэрапорта Хітроў, да [[Брусель|Бруселя]], адкуль яны ўжо без Бэнкса адправіліся чартарным рэйсам у [[Кіншаса|Кіншасу]] — сталіцу мяжуючага з Анголай [[Рэспубліка Заір|Заіра]]{{sfn|Weinraub1|1976|quote=...Mr. Banks, who accompanied one group of 43 mercenaries from Heathrow Airport on Wednesday aboard a Sabena airliner to Brussels from there the men—without Mr. Banks, who later returned to London —flew on a charter flight to Kinshasa, the capital of Zaire.}}. Другая група прыляцела ў Заір іншым чартарным рэйсам з [[Антвэрпэн|Антвэрпэна]]{{sfn|Weinraub1|1976|quote=A second group of about 50 men left on a plane for Antwerp, Belgium, later in the day for another charter flight to Zaire.}}. Са слоў Бэнкса, кантракты з наймітамі складаліся на 6 месяцаў, іх заробак — 300 долараў ЗША на тыдзень, а таксама ім была абяцаная прэмія ў 10 тысяч за кожнага ўзятага ў палон [[Савецкія ваенныя спецыялісты ў Анголе|савецкага вайскоўцаў]]{{sfn|Weinraub2|1976|quote=Mr. Banks said that the men were being paid $300 a week in cash, and that each man was being offered a bonus of $10,000 for any Russian captured.}} Некаторым з завербаваных кампаніяй наймітаў было ўсяго 17 гадоў, многія не мелі ні ваеннай падрыхтоўкі, ні добрай экіпіроўкі{{sfn|Hills|1976|quote=...Untrained, ill-equipped, some aged as young as 17, the recruits were...}}. Паводле карэспандэнта аўстралійскай газеты [[The Age|«Эйдж»]] Бэна Хілса, у ходзе баявых дзеянняў у Анголе ўсяго загінула 59 наймітаў, атрады якіх былі разбітыя [[МПЛА]] пры падтрымцы [[Кубінская інтэрвенцыя ў Анголе|кубінскай арміі]]{{sfn|Hills|1976|quote=...Fifty-nine of them died...}}. == Гл. таксама== * [[Луандыйскі працэс]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Литература == * {{Артыкул |аўтар=Bernard Weinraub |загаловак=Elusive Group in Britain Is Recruiting for Angola |спасылка=https://www.nytimes.com/1976/01/31/archives/elusive-group-in-britain-is-recruiting-for-angola-group-in-britain.html |выданне=New York Times |тып=газета |год=1976 |месяц=1 |чысло=31 |старонкі = 1 |мова=en |ref=Weinraub1}} * {{Артыкул |аўтар=Bernard Weinraub |загаловак=Briton Recruting for Angola Group |спасылка=https://www.nytimes.com/1976/02/03/archives/briton-recruiting-for-angola-group-1000-mercenaries-sought-for.html |выданне=New York Times |тып=газета |год=1976 |месяц=2 |чысло=3 |старонкі = 7 |мова=en |ref=Weinraub2}} * {{Артыкул |аўтар=Duncan Campbell |загаловак=Soldiers of Fortune SW5 |спасылка=https://www.duncancampbell.org/PDF/Soldiers%20of%20Fortune.pdf |выданне=Time Out |тып=журнал |год=1978 |месяц=7 |чысло=21-27 |старонкі= 7-11 |нумар = 433 |мова=en |ref= Campbell}} * {{кніга |загаловак=British Intelligence and Covert Action |спасылка=https://archive.org/details/BritishIntelligenceAndCovertAction/page/n25/mode/2up |месца=London |выдавецтва=Junction Books Ltd. |старонак=49 |isbn=0-86245-113-2 |мова=en |аўтар= Johnathan Bloch, Patrick Fitzgerald |год=1983 |ref= Bloch}} * {{Артыкул |аўтар=Mike J. Hoover |загаловак=The Laws of War and the Angolan Trial of Mercenaries: Death to the Dogs of War |спасылка=https://scholarlycommons.law.case.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=2197&context=jil |выданне=Case Western Reserve Journal of International Law |тып=журнал |год=1977 |том=9 |выпуск=2 |мова=en |ref=Hoover}} * {{Артыкул |аўтар=Martin Walker |загаловак=Gullibles' Travels - 1976 edition |спасылка=https://www.theguardian.com/theguardian/2011/feb/07/archive-gullibles-travels-1976-edition-1976 |выданне=Guardian |тып=газета |год=1976 |месяц=2 |чысло=5 |мова=en |ref=Walker}} * {{Артыкул |аўтар=Raymond Carroll, Peter Younghusband, Andrew Jaffe, Malcolm Macpherson |загаловак=The Mercenary Life |спасылка=https://archive.org/details/sim_newsweek_1976-02-09_87_6/page/20/mode/2up |выданне=Newsweek |тып=журнал |год=1976 |месяц=2 |чысло=9 |старонак=20 |мова=en |ref=Carroll}} * {{Артыкул |аўтар=Ben Hills |загаловак=Master of 'the yobs of war' |спасылка=https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19760713&id=9PFUAAAAIBAJ&sjid=Q5IDAAAAIBAJ&pg=5072,2878222&hl=en |выданне=The Age |тып=газета |месца=Мельбурн |год=1976 |месяц=7 |чысло=13 |старонкі = 9 |мова=en |ref=Hills}} ==Спасылкі== * [https://www.shutterstock.com/editorial/image-editorial/john-banks-exparatrooper-who-recruited-mercenaries-to-fight-in-angolan-civil-war-the-recruiting-office-above-a-launderette-at-sandhurst-in-berkshire-box-698-613071630-ajpg-5840241a Фотография здания на улице Йорктаун Роуд в Сандхерсте, где размещался офис «Консультативные услуги безопасности» Бэнкса] * [http://terryaspinall.com/03merc/angola/b-a-b.html Бланк анкеты, высылаемый «Консультативными услугами безопасности» желающим завербоваться на войну в Анголе] [[Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Анголе]] [[Катэгорыя:Прыватныя ваенныя кампаніі]] [[Катэгорыя:Кампаніі Вялікабрытаніі]] muzipxf85f8sj0uuoxejvo2ub6tpaty 5135277 5135276 2026-05-03T11:10:48Z DBatura 73587 5135277 wikitext text/x-wiki {{Асноўны артыкул|Найміты ў Анголе}} {{Картка кампаніі }} '''Security Advisory Services, SAS''' ({{lang-be|Кансультатыўныя паслугі бяспекі}}) — [[Вялікабрытанія|брытанская]] [[прыватная ваенная кампанія]], заснаваная былым вайскоўцам [[Джон Бэнкс|Джонам Бэнксам]] і кантрабандыстам Лэслі Эспінам для вярбоўкі [[найміт]]аў. У 1976 годзе кампанія масава наймала супрацоўнікаў для ўдзелу ў [[Грамадзянская вайна ў Анголе| грамадзянскай вайне ў Анголе]], што з’явілася найбуйнейшай вярбоўкай у Вялікабрытаніі з часоў [[Грамадзянская вайна ў Нігерыі| грамадзянскай вайны ў Нігерыі ў канцы 1960-х гадоў]]{{sfn|Weinraub1|1976|quote=...the largest mercenary recruitment operation in Britain since the civil war in Nigeria in the late 1960's.}}. == Гісторыя== Улетку 1975 года былы дэсантнік Джон Бэнкс размясціў у адной з англійскіх газет аб’яву: {{Пачатак цытаты}} Для цікавай працы за мяжой патрабуюцца былыя дыверсанты, дэсантнікі, салдаты [[Асобая паветраная служба|Асобай паветранай службы]].{{sfn|Weinraub1|1976|quote=Ex — commandos. paratroopers, S.A.S. [Special Air Services] troopers wanted for interesting work abroad.}} {{канец цытаты}} Бэнкс планаваў накіраваць наймітаў на на [[Радэзійская вайна ў бушы|вайну ў Паўлнёвую Радэзіб]], для чаго адкрыў офіс у Сандхэрст, на вуліцы Ёрктаун роўд, над пральняй самаабслугоўвання{{sfn|Campbell|1978|p=11}}. У офісе размясцілася кампанія SAS, іншым уладальнікам якой стаў Лэслі Эспін — былы кантрабандыст і двайны агент, які пастаўляў зброю [[Ірландская рэспубліканская армія|Ірландскай рэспубліканскай арміі]] ў 1973 годзе{{sfn|Weinraub1|1976|quote=...Leslie Aspin, a former smuggler and double agent who negotiated an arms deal in Amsterdam for the Irish Republican Army in 1973...}}. Вярбоўка ў Радэзіб поспеху не мела{{sfn|Weinraub2|1976|quote=Mr. Banks, who last year tried to recruit white mercenaries to help black Rhodesian nationalist guerrillas...}}, але Бэнкс атрымаў кантакты з жадаючым паваяваць за мяжой {{sfn|Weinraub1|1976|quote=That plan, for an abortive venture against white troops in southern Rhodesia, attracted about 300 replies and resulted in a dossier of names...}}. У студзені 1976 года ў Вялікабрытанію прыбыў былы дэсантнік Норман Хол, які працаваў на [[Холдэн Раберта|Холдэна Раберта]] — лідара [[ФНЛА]]. Хол звярнуўся да кампаніі Бэнкса для вярбоўкі наймітаў у Ангола, падаўшы для гэтага 25 тысяч долараў ЗША{{{sfn|Carroll|1976|quote=With $25,000 of Roberto's money in his pocket, Hall had little trouble in making contact with the organization called Security Advisory Services}}. Пасля кампанія атрымала яшчэ 84 тысячы ад іншага памочніка Раберта — Тэрэнса Хейга{{sfn|Carroll|1976|quote=...they were joined by a Roberto aide named Terence Haig, who brought with him a bundle of $84,000 in fresh hundred-dollar bills}}. Акрамя размяшчэння аб’яў у газетах, Бэнкс таксама праводзіў вярбоўку асабіста, знаёмячыся з прэтэндэнтамі ў пабах [[Лондан]]а{{sfn|Hoover|1977|p=358|quote=He was recruited by JOHN BANKS in the middle of January 1976, in a pub together with other mercenaries...}}. Перад адпраўкай на вайну, найміты, якія прыехалі ў Лондан, збіраліся ў бары Dirty Dick's і начавалі ў царкве Святога Георгія на ўсходзе сталіцы{{sfn|Walker|1976}}. Паводле розных ацэнак, Бэнксу ўдалося адправіць у Анголу ад 90 да 200 салдат{{sfn|Weinraub1|1976|quote=...Security Advisory Services, based over an automatic laundry live and run by a former paratrooper, has recruited at least 90 mercenaries some sources place the figure as high as 200...}}{{sfn|Bloch|1983|p=194|quote=Using a firm named Security Advisory Services as a front, he recruited a total of 120 mercenaries}}{{sfn|Hills|1976|quote=...Security Advisory Services was the outfit that hired nearly 200 men to fight for FNLA...}}. Ён асабіста суправаджаў першую групу наймітаў, якія выляцелі з аэрапорта Хітроў, да [[Брусель|Бруселя]], адкуль яны ўжо без Бэнкса адправіліся чартарным рэйсам у [[Кіншаса|Кіншасу]] — сталіцу мяжуючага з Анголай [[Рэспубліка Заір|Заіра]]{{sfn|Weinraub1|1976|quote=...Mr. Banks, who accompanied one group of 43 mercenaries from Heathrow Airport on Wednesday aboard a Sabena airliner to Brussels from there the men—without Mr. Banks, who later returned to London —flew on a charter flight to Kinshasa, the capital of Zaire.}}. Другая група прыляцела ў Заір іншым чартарным рэйсам з [[Антвэрпэн|Антвэрпэна]]{{sfn|Weinraub1|1976|quote=A second group of about 50 men left on a plane for Antwerp, Belgium, later in the day for another charter flight to Zaire.}}. Са слоў Бэнкса, кантракты з наймітамі складаліся на 6 месяцаў, іх заробак — 300 долараў ЗША на тыдзень, а таксама ім была абяцаная прэмія ў 10 тысяч за кожнага ўзятага ў палон [[Савецкія ваенныя спецыялісты ў Анголе|савецкага вайскоўцаў]]{{sfn|Weinraub2|1976|quote=Mr. Banks said that the men were being paid $300 a week in cash, and that each man was being offered a bonus of $10,000 for any Russian captured.}} Некаторым з завербаваных кампаніяй наймітаў было ўсяго 17 гадоў, многія не мелі ні ваеннай падрыхтоўкі, ні добрай экіпіроўкі{{sfn|Hills|1976|quote=...Untrained, ill-equipped, some aged as young as 17, the recruits were...}}. Паводле карэспандэнта аўстралійскай газеты [[The Age|«Эйдж»]] Бэна Хілса, у ходзе баявых дзеянняў у Анголе ўсяго загінула 59 наймітаў, атрады якіх былі разбітыя [[МПЛА]] пры падтрымцы [[Кубінская інтэрвенцыя ў Анголе|кубінскай арміі]]{{sfn|Hills|1976|quote=...Fifty-nine of them died...}}. == Гл. таксама== * [[Луандыйскі працэс]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Литература == * {{Артыкул |аўтар=Bernard Weinraub |загаловак=Elusive Group in Britain Is Recruiting for Angola |спасылка=https://www.nytimes.com/1976/01/31/archives/elusive-group-in-britain-is-recruiting-for-angola-group-in-britain.html |выданне=New York Times |тып=газета |год=1976 |месяц=1 |чысло=31 |старонкі = 1 |мова=en |ref=Weinraub1}} * {{Артыкул |аўтар=Bernard Weinraub |загаловак=Briton Recruting for Angola Group |спасылка=https://www.nytimes.com/1976/02/03/archives/briton-recruiting-for-angola-group-1000-mercenaries-sought-for.html |выданне=New York Times |тып=газета |год=1976 |месяц=2 |чысло=3 |старонкі = 7 |мова=en |ref=Weinraub2}} * {{Артыкул |аўтар=Duncan Campbell |загаловак=Soldiers of Fortune SW5 |спасылка=https://www.duncancampbell.org/PDF/Soldiers%20of%20Fortune.pdf |выданне=Time Out |тып=журнал |год=1978 |месяц=7 |чысло=21-27 |старонкі= 7-11 |нумар = 433 |мова=en |ref= Campbell}} * {{кніга |загаловак=British Intelligence and Covert Action |спасылка=https://archive.org/details/BritishIntelligenceAndCovertAction/page/n25/mode/2up |месца=London |выдавецтва=Junction Books Ltd. |старонак=49 |isbn=0-86245-113-2 |мова=en |аўтар= Johnathan Bloch, Patrick Fitzgerald |год=1983 |ref= Bloch}} * {{Артыкул |аўтар=Mike J. Hoover |загаловак=The Laws of War and the Angolan Trial of Mercenaries: Death to the Dogs of War |спасылка=https://scholarlycommons.law.case.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=2197&context=jil |выданне=Case Western Reserve Journal of International Law |тып=журнал |год=1977 |том=9 |выпуск=2 |мова=en |ref=Hoover}} * {{Артыкул |аўтар=Martin Walker |загаловак=Gullibles' Travels - 1976 edition |спасылка=https://www.theguardian.com/theguardian/2011/feb/07/archive-gullibles-travels-1976-edition-1976 |выданне=Guardian |тып=газета |год=1976 |месяц=2 |чысло=5 |мова=en |ref=Walker}} * {{Артыкул |аўтар=Raymond Carroll, Peter Younghusband, Andrew Jaffe, Malcolm Macpherson |загаловак=The Mercenary Life |спасылка=https://archive.org/details/sim_newsweek_1976-02-09_87_6/page/20/mode/2up |выданне=Newsweek |тып=журнал |год=1976 |месяц=2 |чысло=9 |старонак=20 |мова=en |ref=Carroll}} * {{Артыкул |аўтар=Ben Hills |загаловак=Master of 'the yobs of war' |спасылка=https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19760713&id=9PFUAAAAIBAJ&sjid=Q5IDAAAAIBAJ&pg=5072,2878222&hl=en |выданне=The Age |тып=газета |месца=Мельбурн |год=1976 |месяц=7 |чысло=13 |старонкі = 9 |мова=en |ref=Hills}} ==Спасылкі== * [https://www.shutterstock.com/editorial/image-editorial/john-banks-exparatrooper-who-recruited-mercenaries-to-fight-in-angolan-civil-war-the-recruiting-office-above-a-launderette-at-sandhurst-in-berkshire-box-698-613071630-ajpg-5840241a Фотография здания на улице Йорктаун Роуд в Сандхерсте, где размещался офис «Консультативные услуги безопасности» Бэнкса] * [http://terryaspinall.com/03merc/angola/b-a-b.html Бланк анкеты, высылаемый «Консультативными услугами безопасности» желающим завербоваться на войну в Анголе] [[Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Анголе]] [[Катэгорыя:Ваенныя кампаніі]] [[Катэгорыя:Кампаніі Вялікабрытаніі]] fcj2oe9g4d9whpean04gbm56hef8lkp 5135278 5135277 2026-05-03T11:12:15Z DBatura 73587 /* Гісторыя */ 5135278 wikitext text/x-wiki {{Асноўны артыкул|Найміты ў Анголе}} {{Картка кампаніі }} '''Security Advisory Services, SAS''' ({{lang-be|Кансультатыўныя паслугі бяспекі}}) — [[Вялікабрытанія|брытанская]] [[прыватная ваенная кампанія]], заснаваная былым вайскоўцам [[Джон Бэнкс|Джонам Бэнксам]] і кантрабандыстам Лэслі Эспінам для вярбоўкі [[найміт]]аў. У 1976 годзе кампанія масава наймала супрацоўнікаў для ўдзелу ў [[Грамадзянская вайна ў Анголе| грамадзянскай вайне ў Анголе]], што з’явілася найбуйнейшай вярбоўкай у Вялікабрытаніі з часоў [[Грамадзянская вайна ў Нігерыі| грамадзянскай вайны ў Нігерыі ў канцы 1960-х гадоў]]{{sfn|Weinraub1|1976|quote=...the largest mercenary recruitment operation in Britain since the civil war in Nigeria in the late 1960's.}}. == Гісторыя== Улетку 1975 года былы дэсантнік Джон Бэнкс размясціў у адной з англійскіх газет аб’яву: {{Пачатак цытаты}} Для цікавай працы за мяжой патрабуюцца былыя дыверсанты, дэсантнікі, салдаты [[Асобая паветраная служба|Асобай паветранай службы]].{{sfn|Weinraub1|1976|quote=Ex — commandos. paratroopers, S.A.S. [Special Air Services] troopers wanted for interesting work abroad.}} {{канец цытаты}} Бэнкс планаваў накіраваць наймітаў на [[Радэзійская вайна ў бушы|вайну ў Паўднёвую Радэзію]], для чаго адкрыў офіс у Сандхэрст, на вуліцы Ёрктаун роўд, над пральняй самаабслугоўвання{{sfn|Campbell|1978|p=11}}. У офісе размясцілася кампанія SAS, іншым уладальнікам якой стаў Лэслі Эспін — былы кантрабандыст і двайны агент, які пастаўляў зброю [[Ірландская рэспубліканская армія|Ірландскай рэспубліканскай арміі]] ў 1973 годзе{{sfn|Weinraub1|1976|quote=...Leslie Aspin, a former smuggler and double agent who negotiated an arms deal in Amsterdam for the Irish Republican Army in 1973...}}. Хоць вярбоўка ў Радэзію поспеху не мела{{sfn|Weinraub2|1976|quote=Mr. Banks, who last year tried to recruit white mercenaries to help black Rhodesian nationalist guerrillas...}}, але Бэнкс атрымаў кантакты з жадаючым паваяваць за мяжой {{sfn|Weinraub1|1976|quote=That plan, for an abortive venture against white troops in southern Rhodesia, attracted about 300 replies and resulted in a dossier of names...}}. У студзені 1976 года ў Вялікабрытанію прыбыў былы дэсантнік Норман Хол, які працаваў на [[Холдэн Раберта|Холдэна Раберта]] — лідара [[ФНЛА]]. Хол звярнуўся да кампаніі Бэнкса для вярбоўкі наймітаў у Ангола, падаўшы для гэтага 25 тысяч долараў ЗША{{{sfn|Carroll|1976|quote=With $25,000 of Roberto's money in his pocket, Hall had little trouble in making contact with the organization called Security Advisory Services}}. Пасля кампанія атрымала яшчэ 84 тысячы ад іншага памочніка Раберта — Тэрэнса Хейга{{sfn|Carroll|1976|quote=...they were joined by a Roberto aide named Terence Haig, who brought with him a bundle of $84,000 in fresh hundred-dollar bills}}. Акрамя размяшчэння аб’яў у газетах, Бэнкс таксама праводзіў вярбоўку асабіста, знаёмячыся з прэтэндэнтамі ў пабах [[Лондан]]а{{sfn|Hoover|1977|p=358|quote=He was recruited by JOHN BANKS in the middle of January 1976, in a pub together with other mercenaries...}}. Перад адпраўкай на вайну, найміты, якія прыехалі ў Лондан, збіраліся ў бары Dirty Dick's і начавалі ў царкве Святога Георгія на ўсходзе сталіцы{{sfn|Walker|1976}}. Паводле розных ацэнак, Бэнксу ўдалося адправіць у Анголу ад 90 да 200 салдат{{sfn|Weinraub1|1976|quote=...Security Advisory Services, based over an automatic laundry live and run by a former paratrooper, has recruited at least 90 mercenaries some sources place the figure as high as 200...}}{{sfn|Bloch|1983|p=194|quote=Using a firm named Security Advisory Services as a front, he recruited a total of 120 mercenaries}}{{sfn|Hills|1976|quote=...Security Advisory Services was the outfit that hired nearly 200 men to fight for FNLA...}}. Ён асабіста суправаджаў першую групу наймітаў, якія выляцелі з аэрапорта Хітроў, да [[Брусель|Бруселя]], адкуль яны ўжо без Бэнкса адправіліся чартарным рэйсам у [[Кіншаса|Кіншасу]] — сталіцу мяжуючага з Анголай [[Рэспубліка Заір|Заіра]]{{sfn|Weinraub1|1976|quote=...Mr. Banks, who accompanied one group of 43 mercenaries from Heathrow Airport on Wednesday aboard a Sabena airliner to Brussels from there the men—without Mr. Banks, who later returned to London —flew on a charter flight to Kinshasa, the capital of Zaire.}}. Другая група прыляцела ў Заір іншым чартарным рэйсам з [[Антвэрпэн|Антвэрпэна]]{{sfn|Weinraub1|1976|quote=A second group of about 50 men left on a plane for Antwerp, Belgium, later in the day for another charter flight to Zaire.}}. Са слоў Бэнкса, кантракты з наймітамі складаліся на 6 месяцаў, іх заробак — 300 долараў ЗША на тыдзень, а таксама ім была абяцаная прэмія ў 10 тысяч за кожнага ўзятага ў палон [[Савецкія ваенныя спецыялісты ў Анголе|савецкага вайскоўцаў]]{{sfn|Weinraub2|1976|quote=Mr. Banks said that the men were being paid $300 a week in cash, and that each man was being offered a bonus of $10,000 for any Russian captured.}} Некаторым з завербаваных кампаніяй наймітаў было ўсяго 17 гадоў, многія не мелі ні ваеннай падрыхтоўкі, ні добрай экіпіроўкі{{sfn|Hills|1976|quote=...Untrained, ill-equipped, some aged as young as 17, the recruits were...}}. Паводле карэспандэнта аўстралійскай газеты [[The Age|«Эйдж»]] Бэна Хілса, у ходзе баявых дзеянняў у Анголе ўсяго загінула 59 наймітаў, атрады якіх былі разбітыя [[МПЛА]] пры падтрымцы [[Кубінская інтэрвенцыя ў Анголе|кубінскай арміі]]{{sfn|Hills|1976|quote=...Fifty-nine of them died...}}. == Гл. таксама== * [[Луандыйскі працэс]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Литература == * {{Артыкул |аўтар=Bernard Weinraub |загаловак=Elusive Group in Britain Is Recruiting for Angola |спасылка=https://www.nytimes.com/1976/01/31/archives/elusive-group-in-britain-is-recruiting-for-angola-group-in-britain.html |выданне=New York Times |тып=газета |год=1976 |месяц=1 |чысло=31 |старонкі = 1 |мова=en |ref=Weinraub1}} * {{Артыкул |аўтар=Bernard Weinraub |загаловак=Briton Recruting for Angola Group |спасылка=https://www.nytimes.com/1976/02/03/archives/briton-recruiting-for-angola-group-1000-mercenaries-sought-for.html |выданне=New York Times |тып=газета |год=1976 |месяц=2 |чысло=3 |старонкі = 7 |мова=en |ref=Weinraub2}} * {{Артыкул |аўтар=Duncan Campbell |загаловак=Soldiers of Fortune SW5 |спасылка=https://www.duncancampbell.org/PDF/Soldiers%20of%20Fortune.pdf |выданне=Time Out |тып=журнал |год=1978 |месяц=7 |чысло=21-27 |старонкі= 7-11 |нумар = 433 |мова=en |ref= Campbell}} * {{кніга |загаловак=British Intelligence and Covert Action |спасылка=https://archive.org/details/BritishIntelligenceAndCovertAction/page/n25/mode/2up |месца=London |выдавецтва=Junction Books Ltd. |старонак=49 |isbn=0-86245-113-2 |мова=en |аўтар= Johnathan Bloch, Patrick Fitzgerald |год=1983 |ref= Bloch}} * {{Артыкул |аўтар=Mike J. Hoover |загаловак=The Laws of War and the Angolan Trial of Mercenaries: Death to the Dogs of War |спасылка=https://scholarlycommons.law.case.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=2197&context=jil |выданне=Case Western Reserve Journal of International Law |тып=журнал |год=1977 |том=9 |выпуск=2 |мова=en |ref=Hoover}} * {{Артыкул |аўтар=Martin Walker |загаловак=Gullibles' Travels - 1976 edition |спасылка=https://www.theguardian.com/theguardian/2011/feb/07/archive-gullibles-travels-1976-edition-1976 |выданне=Guardian |тып=газета |год=1976 |месяц=2 |чысло=5 |мова=en |ref=Walker}} * {{Артыкул |аўтар=Raymond Carroll, Peter Younghusband, Andrew Jaffe, Malcolm Macpherson |загаловак=The Mercenary Life |спасылка=https://archive.org/details/sim_newsweek_1976-02-09_87_6/page/20/mode/2up |выданне=Newsweek |тып=журнал |год=1976 |месяц=2 |чысло=9 |старонак=20 |мова=en |ref=Carroll}} * {{Артыкул |аўтар=Ben Hills |загаловак=Master of 'the yobs of war' |спасылка=https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19760713&id=9PFUAAAAIBAJ&sjid=Q5IDAAAAIBAJ&pg=5072,2878222&hl=en |выданне=The Age |тып=газета |месца=Мельбурн |год=1976 |месяц=7 |чысло=13 |старонкі = 9 |мова=en |ref=Hills}} ==Спасылкі== * [https://www.shutterstock.com/editorial/image-editorial/john-banks-exparatrooper-who-recruited-mercenaries-to-fight-in-angolan-civil-war-the-recruiting-office-above-a-launderette-at-sandhurst-in-berkshire-box-698-613071630-ajpg-5840241a Фотография здания на улице Йорктаун Роуд в Сандхерсте, где размещался офис «Консультативные услуги безопасности» Бэнкса] * [http://terryaspinall.com/03merc/angola/b-a-b.html Бланк анкеты, высылаемый «Консультативными услугами безопасности» желающим завербоваться на войну в Анголе] [[Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Анголе]] [[Катэгорыя:Ваенныя кампаніі]] [[Катэгорыя:Кампаніі Вялікабрытаніі]] 18dph6f9075ot3ty21wxaqvjsee8mlg 5135279 5135278 2026-05-03T11:14:41Z DBatura 73587 /* Гісторыя */ 5135279 wikitext text/x-wiki {{Асноўны артыкул|Найміты ў Анголе}} {{Картка кампаніі }} '''Security Advisory Services, SAS''' ({{lang-be|Кансультатыўныя паслугі бяспекі}}) — [[Вялікабрытанія|брытанская]] [[прыватная ваенная кампанія]], заснаваная былым вайскоўцам [[Джон Бэнкс|Джонам Бэнксам]] і кантрабандыстам Лэслі Эспінам для вярбоўкі [[найміт]]аў. У 1976 годзе кампанія масава наймала супрацоўнікаў для ўдзелу ў [[Грамадзянская вайна ў Анголе| грамадзянскай вайне ў Анголе]], што з’явілася найбуйнейшай вярбоўкай у Вялікабрытаніі з часоў [[Грамадзянская вайна ў Нігерыі| грамадзянскай вайны ў Нігерыі ў канцы 1960-х гадоў]]{{sfn|Weinraub1|1976|quote=...the largest mercenary recruitment operation in Britain since the civil war in Nigeria in the late 1960's.}}. == Гісторыя== Улетку 1975 года былы дэсантнік Джон Бэнкс размясціў у адной з англійскіх газет аб’яву: {{Пачатак цытаты}} Для цікавай працы за мяжой патрабуюцца былыя дыверсанты, дэсантнікі, салдаты [[Асобая паветраная служба|Асобай паветранай службы]].{{sfn|Weinraub1|1976|quote=Ex — commandos. paratroopers, S.A.S. [Special Air Services] troopers wanted for interesting work abroad.}} {{канец цытаты}} Бэнкс планаваў накіраваць наймітаў на [[Радэзійская вайна ў бушы|вайну ў Паўднёвую Радэзію]], для чаго адкрыў офіс у Сандхэрст, на вуліцы Ёрктаун роўд, над пральняй самаабслугоўвання{{sfn|Campbell|1978|p=11}}. У офісе размясцілася кампанія SAS, іншым уладальнікам якой стаў Лэслі Эспін — былы кантрабандыст і двайны агент, які пастаўляў зброю [[Ірландская рэспубліканская армія|Ірландскай рэспубліканскай арміі]] ў 1973 годзе{{sfn|Weinraub1|1976|quote=...Leslie Aspin, a former smuggler and double agent who negotiated an arms deal in Amsterdam for the Irish Republican Army in 1973...}}. Хоць вярбоўка ў Радэзію поспеху не мела{{sfn|Weinraub2|1976|quote=Mr. Banks, who last year tried to recruit white mercenaries to help black Rhodesian nationalist guerrillas...}}, але Бэнкс атрымаў кантакты з жадаючымі паваяваць за мяжой{{sfn|Weinraub1|1976|quote=That plan, for an abortive venture against white troops in southern Rhodesia, attracted about 300 replies and resulted in a dossier of names...}}. У студзені 1976 года ў Вялікабрытанію прыбыў былы дэсантнік Норман Хол, які працаваў на [[Холдэн Раберта|Холдэна Раберта]] — лідара [[ФНЛА]]. Хол звярнуўся да кампаніі Бэнкса для вярбоўкі наймітаў у Ангола, падаўшы для гэтага 25 тысяч долараў ЗША{{sfn|Carroll|1976|quote=With $25,000 of Roberto's money in his pocket, Hall had little trouble in making contact with the organization called Security Advisory Services}}. Пасля кампанія атрымала яшчэ 84 тысячы ад іншага памочніка Раберта — Тэрэнса Хейга{{sfn|Carroll|1976|quote=...they were joined by a Roberto aide named Terence Haig, who brought with him a bundle of $84,000 in fresh hundred-dollar bills}}. Акрамя размяшчэння аб’яў у газетах, Бэнкс таксама праводзіў вярбоўку асабіста, знаёмячыся з прэтэндэнтамі ў пабах [[Лондан]]а{{sfn|Hoover|1977|p=358|quote=He was recruited by JOHN BANKS in the middle of January 1976, in a pub together with other mercenaries...}}. Перад адпраўкай на вайну, найміты, якія прыехалі ў Лондан, збіраліся ў бары Dirty Dick's і начавалі ў царкве Святога Георгія на ўсходзе сталіцы{{sfn|Walker|1976}}. Паводле розных ацэнак, Бэнксу ўдалося адправіць у Анголу ад 90 да 200 чалавек{{sfn|Weinraub1|1976|quote=...Security Advisory Services, based over an automatic laundry live and run by a former paratrooper, has recruited at least 90 mercenaries some sources place the figure as high as 200...}}{{sfn|Bloch|1983|p=194|quote=Using a firm named Security Advisory Services as a front, he recruited a total of 120 mercenaries}}{{sfn|Hills|1976|quote=...Security Advisory Services was the outfit that hired nearly 200 men to fight for FNLA...}}. Ён асабіста суправаджаў першую групу наймітаў, якія выляцелі з аэрапорта Хітроў, да [[Брусель|Бруселя]], адкуль яны ўжо без Бэнкса адправіліся чартарным рэйсам у [[Кіншаса|Кіншасу]] — сталіцу мяжуючага з Анголай [[Рэспубліка Заір|Заіра]]{{sfn|Weinraub1|1976|quote=...Mr. Banks, who accompanied one group of 43 mercenaries from Heathrow Airport on Wednesday aboard a Sabena airliner to Brussels from there the men—without Mr. Banks, who later returned to London —flew on a charter flight to Kinshasa, the capital of Zaire.}}. Другая група прыляцела ў Заір іншым чартарным рэйсам з [[Антвэрпэн|Антвэрпэна]]{{sfn|Weinraub1|1976|quote=A second group of about 50 men left on a plane for Antwerp, Belgium, later in the day for another charter flight to Zaire.}}. Са слоў Бэнкса, кантракты з наймітамі складаліся на 6 месяцаў, іх заробак — 300 долараў ЗША на тыдзень, а таксама ім была абяцаная прэмія ў 10 тысяч за кожнага ўзятага ў палон [[Савецкія ваенныя спецыялісты ў Анголе|савецкага вайскоўца]]{{sfn|Weinraub2|1976|quote=Mr. Banks said that the men were being paid $300 a week in cash, and that each man was being offered a bonus of $10,000 for any Russian captured.}} Некаторым з завербаваных кампаніяй наймітаў было ўсяго 17 гадоў, многія не мелі ні ваеннай падрыхтоўкі, ні добрай экіпіроўкі{{sfn|Hills|1976|quote=...Untrained, ill-equipped, some aged as young as 17, the recruits were...}}. Паводле карэспандэнта аўстралійскай газеты [[The Age|«Эйдж»]] Бэна Хілса, у ходзе баявых дзеянняў у Анголе загінула 59 наймітаў SAS. Атрады кампаніі былі разбітыя [[МПЛА]] пры падтрымцы [[Кубінская інтэрвенцыя ў Анголу|кубінскай арміі]]{{sfn|Hills|1976|quote=...Fifty-nine of them died...}}. == Гл. таксама== * [[Луандыйскі працэс]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Литература == * {{Артыкул |аўтар=Bernard Weinraub |загаловак=Elusive Group in Britain Is Recruiting for Angola |спасылка=https://www.nytimes.com/1976/01/31/archives/elusive-group-in-britain-is-recruiting-for-angola-group-in-britain.html |выданне=New York Times |тып=газета |год=1976 |месяц=1 |чысло=31 |старонкі = 1 |мова=en |ref=Weinraub1}} * {{Артыкул |аўтар=Bernard Weinraub |загаловак=Briton Recruting for Angola Group |спасылка=https://www.nytimes.com/1976/02/03/archives/briton-recruiting-for-angola-group-1000-mercenaries-sought-for.html |выданне=New York Times |тып=газета |год=1976 |месяц=2 |чысло=3 |старонкі = 7 |мова=en |ref=Weinraub2}} * {{Артыкул |аўтар=Duncan Campbell |загаловак=Soldiers of Fortune SW5 |спасылка=https://www.duncancampbell.org/PDF/Soldiers%20of%20Fortune.pdf |выданне=Time Out |тып=журнал |год=1978 |месяц=7 |чысло=21-27 |старонкі= 7-11 |нумар = 433 |мова=en |ref= Campbell}} * {{кніга |загаловак=British Intelligence and Covert Action |спасылка=https://archive.org/details/BritishIntelligenceAndCovertAction/page/n25/mode/2up |месца=London |выдавецтва=Junction Books Ltd. |старонак=49 |isbn=0-86245-113-2 |мова=en |аўтар= Johnathan Bloch, Patrick Fitzgerald |год=1983 |ref= Bloch}} * {{Артыкул |аўтар=Mike J. Hoover |загаловак=The Laws of War and the Angolan Trial of Mercenaries: Death to the Dogs of War |спасылка=https://scholarlycommons.law.case.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=2197&context=jil |выданне=Case Western Reserve Journal of International Law |тып=журнал |год=1977 |том=9 |выпуск=2 |мова=en |ref=Hoover}} * {{Артыкул |аўтар=Martin Walker |загаловак=Gullibles' Travels - 1976 edition |спасылка=https://www.theguardian.com/theguardian/2011/feb/07/archive-gullibles-travels-1976-edition-1976 |выданне=Guardian |тып=газета |год=1976 |месяц=2 |чысло=5 |мова=en |ref=Walker}} * {{Артыкул |аўтар=Raymond Carroll, Peter Younghusband, Andrew Jaffe, Malcolm Macpherson |загаловак=The Mercenary Life |спасылка=https://archive.org/details/sim_newsweek_1976-02-09_87_6/page/20/mode/2up |выданне=Newsweek |тып=журнал |год=1976 |месяц=2 |чысло=9 |старонак=20 |мова=en |ref=Carroll}} * {{Артыкул |аўтар=Ben Hills |загаловак=Master of 'the yobs of war' |спасылка=https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19760713&id=9PFUAAAAIBAJ&sjid=Q5IDAAAAIBAJ&pg=5072,2878222&hl=en |выданне=The Age |тып=газета |месца=Мельбурн |год=1976 |месяц=7 |чысло=13 |старонкі = 9 |мова=en |ref=Hills}} ==Спасылкі== * [https://www.shutterstock.com/editorial/image-editorial/john-banks-exparatrooper-who-recruited-mercenaries-to-fight-in-angolan-civil-war-the-recruiting-office-above-a-launderette-at-sandhurst-in-berkshire-box-698-613071630-ajpg-5840241a Фотография здания на улице Йорктаун Роуд в Сандхерсте, где размещался офис «Консультативные услуги безопасности» Бэнкса] * [http://terryaspinall.com/03merc/angola/b-a-b.html Бланк анкеты, высылаемый «Консультативными услугами безопасности» желающим завербоваться на войну в Анголе] [[Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Анголе]] [[Катэгорыя:Ваенныя кампаніі]] [[Катэгорыя:Кампаніі Вялікабрытаніі]] 9ng9yaxl5j9p4peoa2ieoopuc76i1t9 5135280 5135279 2026-05-03T11:20:26Z DBatura 73587 5135280 wikitext text/x-wiki {{Асноўны артыкул|Найміты ў Анголе}} {{Картка кампаніі }} '''Security Advisory Services, SAS''' ({{lang-be|Кансультатыўныя паслугі бяспекі}}) — [[Вялікабрытанія|брытанская]] [[прыватная ваенная кампанія]], заснаваная былым вайскоўцам [[Джон Бэнкс|Джонам Бэнксам]] і кантрабандыстам Лэслі Эспінам для вярбоўкі [[найміт]]аў. У 1976 годзе кампанія масава наймала супрацоўнікаў для ўдзелу ў [[Грамадзянская вайна ў Анголе| грамадзянскай вайне ў Анголе]], што з’явілася найбуйнейшай вярбоўкай у Вялікабрытаніі з часоў [[Грамадзянская вайна ў Нігерыі| грамадзянскай вайны ў Нігерыі ў канцы 1960-х гадоў]]{{sfn|Weinraub1|1976|quote=...the largest mercenary recruitment operation in Britain since the civil war in Nigeria in the late 1960's.}}. == Гісторыя== Улетку 1975 года былы дэсантнік Джон Бэнкс размясціў у адной з англійскіх газет аб’яву: {{Пачатак цытаты}} Для цікавай працы за мяжой патрабуюцца былыя дыверсанты, дэсантнікі, салдаты [[Асобая паветраная служба|Асобай паветранай службы]].{{sfn|Weinraub1|1976|quote=Ex — commandos. paratroopers, S.A.S. [Special Air Services] troopers wanted for interesting work abroad.}} {{канец цытаты}} Бэнкс планаваў накіраваць наймітаў на [[Радэзійская вайна ў бушы|вайну ў Паўднёвую Радэзію]], для чаго адкрыў офіс у Сандхэрст, на вуліцы Ёрктаун роўд, над пральняй самаабслугоўвання{{sfn|Campbell|1978|p=11}}. У офісе размясцілася кампанія SAS, іншым уладальнікам якой стаў Лэслі Эспін — былы кантрабандыст і двайны агент, які пастаўляў зброю [[Ірландская рэспубліканская армія|Ірландскай рэспубліканскай арміі]] ў 1973 годзе{{sfn|Weinraub1|1976|quote=...Leslie Aspin, a former smuggler and double agent who negotiated an arms deal in Amsterdam for the Irish Republican Army in 1973...}}. Хоць вярбоўка ў Радэзію поспеху не мела{{sfn|Weinraub2|1976|quote=Mr. Banks, who last year tried to recruit white mercenaries to help black Rhodesian nationalist guerrillas...}}, але Бэнкс атрымаў кантакты з жадаючымі паваяваць за мяжой{{sfn|Weinraub1|1976|quote=That plan, for an abortive venture against white troops in southern Rhodesia, attracted about 300 replies and resulted in a dossier of names...}}. У студзені 1976 года ў Вялікабрытанію прыбыў былы дэсантнік Норман Хол, які працаваў на [[Холдэн Раберта|Холдэна Раберта]] — лідара [[ФНЛА]]. Хол звярнуўся да кампаніі Бэнкса для вярбоўкі наймітаў у Ангола, падаўшы для гэтага 25 тысяч долараў ЗША{{sfn|Carroll|1976|quote=With $25,000 of Roberto's money in his pocket, Hall had little trouble in making contact with the organization called Security Advisory Services}}. Пасля кампанія атрымала яшчэ 84 тысячы ад іншага памочніка Раберта — Тэрэнса Хейга{{sfn|Carroll|1976|quote=...they were joined by a Roberto aide named Terence Haig, who brought with him a bundle of $84,000 in fresh hundred-dollar bills}}. Акрамя размяшчэння аб’яў у газетах, Бэнкс таксама праводзіў вярбоўку асабіста, знаёмячыся з прэтэндэнтамі ў пабах [[Лондан]]а{{sfn|Hoover|1977|p=358|quote=He was recruited by JOHN BANKS in the middle of January 1976, in a pub together with other mercenaries...}}. Перад адпраўкай на вайну, найміты, якія прыехалі ў Лондан, збіраліся ў бары Dirty Dick's і начавалі ў царкве Святога Георгія на ўсходзе сталіцы{{sfn|Walker|1976}}. Паводле розных ацэнак, Бэнксу ўдалося адправіць у Анголу ад 90 да 200 чалавек{{sfn|Weinraub1|1976|quote=...Security Advisory Services, based over an automatic laundry live and run by a former paratrooper, has recruited at least 90 mercenaries some sources place the figure as high as 200...}}{{sfn|Bloch|1983|p=194|quote=Using a firm named Security Advisory Services as a front, he recruited a total of 120 mercenaries}}{{sfn|Hills|1976|quote=...Security Advisory Services was the outfit that hired nearly 200 men to fight for FNLA...}}. Ён асабіста суправаджаў першую групу наймітаў, якія выляцелі з аэрапорта Хітроў, да [[Брусель|Бруселя]], адкуль яны ўжо без Бэнкса адправіліся чартарным рэйсам у [[Кіншаса|Кіншасу]] — сталіцу мяжуючага з Анголай [[Рэспубліка Заір|Заіра]]{{sfn|Weinraub1|1976|quote=...Mr. Banks, who accompanied one group of 43 mercenaries from Heathrow Airport on Wednesday aboard a Sabena airliner to Brussels from there the men—without Mr. Banks, who later returned to London —flew on a charter flight to Kinshasa, the capital of Zaire.}}. Другая група прыляцела ў Заір іншым чартарным рэйсам з [[Антверпен|Антверпена]]{{sfn|Weinraub1|1976|quote=A second group of about 50 men left on a plane for Antwerp, Belgium, later in the day for another charter flight to Zaire.}}. Са слоў Бэнкса, кантракты з наймітамі складаліся на 6 месяцаў, іх заробак — 300 долараў ЗША на тыдзень, а таксама ім была абяцаная прэмія ў 10 тысяч за кожнага ўзятага ў палон [[Група савецкіх ваенных спецыялістаў у Анголе|савецкага вайскоўца]]{{sfn|Weinraub2|1976|quote=Mr. Banks said that the men were being paid $300 a week in cash, and that each man was being offered a bonus of $10,000 for any Russian captured.}} Некаторым з завербаваных кампаніяй наймітаў было ўсяго 17 гадоў, многія не мелі ні ваеннай падрыхтоўкі, ні добрай экіпіроўкі{{sfn|Hills|1976|quote=...Untrained, ill-equipped, some aged as young as 17, the recruits were...}}. Паводле карэспандэнта аўстралійскай газеты [[The Age|«Эйдж»]] Бэна Хілса, у ходзе баявых дзеянняў у Анголе загінула 59 наймітаў SAS. Атрады кампаніі былі разбітыя [[МПЛА]] пры падтрымцы [[Кубінская інтэрвенцыя ў Анголу|кубінскай арміі]]{{sfn|Hills|1976|quote=...Fifty-nine of them died...}}. == Гл. таксама== * [[Луандыйскі працэс]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Литература == * {{Артыкул |аўтар=Bernard Weinraub |загаловак=Elusive Group in Britain Is Recruiting for Angola |спасылка=https://www.nytimes.com/1976/01/31/archives/elusive-group-in-britain-is-recruiting-for-angola-group-in-britain.html |выданне=New York Times |тып=газета |год=1976 |месяц=1 |чысло=31 |старонкі = 1 |мова=en |ref=Weinraub1}} * {{Артыкул |аўтар=Bernard Weinraub |загаловак=Briton Recruting for Angola Group |спасылка=https://www.nytimes.com/1976/02/03/archives/briton-recruiting-for-angola-group-1000-mercenaries-sought-for.html |выданне=New York Times |тып=газета |год=1976 |месяц=2 |чысло=3 |старонкі = 7 |мова=en |ref=Weinraub2}} * {{Артыкул |аўтар=Duncan Campbell |загаловак=Soldiers of Fortune SW5 |спасылка=https://www.duncancampbell.org/PDF/Soldiers%20of%20Fortune.pdf |выданне=Time Out |тып=журнал |год=1978 |месяц=7 |чысло=21-27 |старонкі= 7-11 |нумар = 433 |мова=en |ref= Campbell}} * {{кніга |загаловак=British Intelligence and Covert Action |спасылка=https://archive.org/details/BritishIntelligenceAndCovertAction/page/n25/mode/2up |месца=London |выдавецтва=Junction Books Ltd. |старонак=49 |isbn=0-86245-113-2 |мова=en |аўтар= Johnathan Bloch, Patrick Fitzgerald |год=1983 |ref= Bloch}} * {{Артыкул |аўтар=Mike J. Hoover |загаловак=The Laws of War and the Angolan Trial of Mercenaries: Death to the Dogs of War |спасылка=https://scholarlycommons.law.case.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=2197&context=jil |выданне=Case Western Reserve Journal of International Law |тып=журнал |год=1977 |том=9 |выпуск=2 |мова=en |ref=Hoover}} * {{Артыкул |аўтар=Martin Walker |загаловак=Gullibles' Travels - 1976 edition |спасылка=https://www.theguardian.com/theguardian/2011/feb/07/archive-gullibles-travels-1976-edition-1976 |выданне=Guardian |тып=газета |год=1976 |месяц=2 |чысло=5 |мова=en |ref=Walker}} * {{Артыкул |аўтар=Raymond Carroll, Peter Younghusband, Andrew Jaffe, Malcolm Macpherson |загаловак=The Mercenary Life |спасылка=https://archive.org/details/sim_newsweek_1976-02-09_87_6/page/20/mode/2up |выданне=Newsweek |тып=журнал |год=1976 |месяц=2 |чысло=9 |старонак=20 |мова=en |ref=Carroll}} * {{Артыкул |аўтар=Ben Hills |загаловак=Master of 'the yobs of war' |спасылка=https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19760713&id=9PFUAAAAIBAJ&sjid=Q5IDAAAAIBAJ&pg=5072,2878222&hl=en |выданне=The Age |тып=газета |месца=Мельбурн |год=1976 |месяц=7 |чысло=13 |старонкі = 9 |мова=en |ref=Hills}} ==Спасылкі== * [https://www.shutterstock.com/editorial/image-editorial/john-banks-exparatrooper-who-recruited-mercenaries-to-fight-in-angolan-civil-war-the-recruiting-office-above-a-launderette-at-sandhurst-in-berkshire-box-698-613071630-ajpg-5840241a Фотография здания на улице Йорктаун Роуд в Сандхерсте, где размещался офис «Консультативные услуги безопасности» Бэнкса] * [http://terryaspinall.com/03merc/angola/b-a-b.html Бланк анкеты, высылаемый «Консультативными услугами безопасности» желающим завербоваться на войну в Анголе] [[Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Анголе]] [[Катэгорыя:Ваенныя кампаніі]] [[Катэгорыя:Кампаніі Вялікабрытаніі]] h1mp2ae2y76sqhi4pyg1vitzd9fx2bd 5135281 5135280 2026-05-03T11:20:54Z DBatura 73587 5135281 wikitext text/x-wiki {{Асноўны артыкул|Найміты ў Анголе}} {{Картка кампаніі }} '''Security Advisory Services, SAS''' ({{lang-be|Кансультатыўныя паслугі бяспекі}}) — [[Вялікабрытанія|брытанская]] [[прыватная ваенная кампанія]], заснаваная былым вайскоўцам [[Джон Бэнкс|Джонам Бэнксам]] і кантрабандыстам Лэслі Эспінам для вярбоўкі [[найміт]]аў. У 1976 годзе кампанія масава наймала супрацоўнікаў для ўдзелу ў [[Грамадзянская вайна ў Анголе| грамадзянскай вайне ў Анголе]], што з’явілася найбуйнейшай вярбоўкай у Вялікабрытаніі з часоў [[Грамадзянская вайна ў Нігерыі| грамадзянскай вайны ў Нігерыі ў канцы 1960-х гадоў]]{{sfn|Weinraub1|1976|quote=...the largest mercenary recruitment operation in Britain since the civil war in Nigeria in the late 1960's.}}. == Гісторыя== Улетку 1975 года былы дэсантнік Джон Бэнкс размясціў у адной з англійскіх газет аб’яву: {{Пачатак цытаты}} Для цікавай працы за мяжой патрабуюцца былыя дыверсанты, дэсантнікі, салдаты [[Асобая паветраная служба|Асобай паветранай службы]].{{sfn|Weinraub1|1976|quote=Ex — commandos. paratroopers, S.A.S. [Special Air Services] troopers wanted for interesting work abroad.}} {{канец цытаты}} Бэнкс планаваў накіраваць наймітаў на [[Радэзійская вайна ў бушы|вайну ў Паўднёвую Радэзію]], для чаго адкрыў офіс у Сандхэрст, на вуліцы Ёрктаун роўд, над пральняй самаабслугоўвання{{sfn|Campbell|1978|p=11}}. У офісе размясцілася кампанія SAS, іншым уладальнікам якой стаў Лэслі Эспін — былы кантрабандыст і двайны агент, які пастаўляў зброю [[Ірландская рэспубліканская армія|Ірландскай рэспубліканскай арміі]] ў 1973 годзе{{sfn|Weinraub1|1976|quote=...Leslie Aspin, a former smuggler and double agent who negotiated an arms deal in Amsterdam for the Irish Republican Army in 1973...}}. Хоць вярбоўка ў Радэзію поспеху не мела{{sfn|Weinraub2|1976|quote=Mr. Banks, who last year tried to recruit white mercenaries to help black Rhodesian nationalist guerrillas...}}, але Бэнкс атрымаў кантакты з жадаючымі паваяваць за мяжой{{sfn|Weinraub1|1976|quote=That plan, for an abortive venture against white troops in southern Rhodesia, attracted about 300 replies and resulted in a dossier of names...}}. У студзені 1976 года ў Вялікабрытанію прыбыў былы дэсантнік Норман Хол, які працаваў на [[Холдэн Раберта|Холдэна Раберта]] — лідара [[ФНЛА]]. Хол звярнуўся да кампаніі Бэнкса для вярбоўкі наймітаў у Ангола, падаўшы для гэтага 25 тысяч долараў ЗША{{sfn|Carroll|1976|quote=With $25,000 of Roberto's money in his pocket, Hall had little trouble in making contact with the organization called Security Advisory Services}}. Пасля кампанія атрымала яшчэ 84 тысячы ад іншага памочніка Раберта — Тэрэнса Хейга{{sfn|Carroll|1976|quote=...they were joined by a Roberto aide named Terence Haig, who brought with him a bundle of $84,000 in fresh hundred-dollar bills}}. Акрамя размяшчэння аб’яў у газетах, Бэнкс таксама праводзіў вярбоўку асабіста, знаёмячыся з прэтэндэнтамі ў пабах [[Лондан]]а{{sfn|Hoover|1977|p=358|quote=He was recruited by JOHN BANKS in the middle of January 1976, in a pub together with other mercenaries...}}. Перад адпраўкай на вайну, найміты, якія прыехалі ў Лондан, збіраліся ў бары Dirty Dick's і начавалі ў царкве Святога Георгія на ўсходзе сталіцы{{sfn|Walker|1976}}. Паводле розных ацэнак, Бэнксу ўдалося адправіць у Анголу ад 90 да 200 чалавек{{sfn|Weinraub1|1976|quote=...Security Advisory Services, based over an automatic laundry live and run by a former paratrooper, has recruited at least 90 mercenaries some sources place the figure as high as 200...}}{{sfn|Bloch|1983|p=194|quote=Using a firm named Security Advisory Services as a front, he recruited a total of 120 mercenaries}}{{sfn|Hills|1976|quote=...Security Advisory Services was the outfit that hired nearly 200 men to fight for FNLA...}}. Ён асабіста суправаджаў першую групу наймітаў, якія выляцелі з аэрапорта Хітроў, да [[Брусель|Бруселя]], адкуль яны ўжо без Бэнкса адправіліся чартарным рэйсам у [[Кіншаса|Кіншасу]] — сталіцу мяжуючага з Анголай [[Рэспубліка Заір|Заіра]]{{sfn|Weinraub1|1976|quote=...Mr. Banks, who accompanied one group of 43 mercenaries from Heathrow Airport on Wednesday aboard a Sabena airliner to Brussels from there the men—without Mr. Banks, who later returned to London —flew on a charter flight to Kinshasa, the capital of Zaire.}}. Другая група прыляцела ў Заір іншым чартарным рэйсам з [[Антверпен|Антверпена]]{{sfn|Weinraub1|1976|quote=A second group of about 50 men left on a plane for Antwerp, Belgium, later in the day for another charter flight to Zaire.}}. Са слоў Бэнкса, кантракты з наймітамі складаліся на 6 месяцаў, іх заробак — 300 долараў ЗША на тыдзень, а таксама ім была абяцаная прэмія ў 10 тысяч за кожнага ўзятага ў палон [[Група савецкіх ваенных спецыялістаў у Анголе|савецкага вайскоўца]]{{sfn|Weinraub2|1976|quote=Mr. Banks said that the men were being paid $300 a week in cash, and that each man was being offered a bonus of $10,000 for any Russian captured.}}. Некаторым з завербаваных кампаніяй наймітаў было ўсяго 17 гадоў, многія не мелі ні ваеннай падрыхтоўкі, ні добрай экіпіроўкі{{sfn|Hills|1976|quote=...Untrained, ill-equipped, some aged as young as 17, the recruits were...}}. Паводле карэспандэнта аўстралійскай газеты [[The Age|«Эйдж»]] Бэна Хілса, у ходзе баявых дзеянняў у Анголе загінула 59 наймітаў SAS. Атрады кампаніі былі разбітыя [[МПЛА]] пры падтрымцы [[Кубінская інтэрвенцыя ў Анголу|кубінскай арміі]]{{sfn|Hills|1976|quote=...Fifty-nine of them died...}}. == Гл. таксама== * [[Луандыйскі працэс]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Литература == * {{Артыкул |аўтар=Bernard Weinraub |загаловак=Elusive Group in Britain Is Recruiting for Angola |спасылка=https://www.nytimes.com/1976/01/31/archives/elusive-group-in-britain-is-recruiting-for-angola-group-in-britain.html |выданне=New York Times |тып=газета |год=1976 |месяц=1 |чысло=31 |старонкі = 1 |мова=en |ref=Weinraub1}} * {{Артыкул |аўтар=Bernard Weinraub |загаловак=Briton Recruting for Angola Group |спасылка=https://www.nytimes.com/1976/02/03/archives/briton-recruiting-for-angola-group-1000-mercenaries-sought-for.html |выданне=New York Times |тып=газета |год=1976 |месяц=2 |чысло=3 |старонкі = 7 |мова=en |ref=Weinraub2}} * {{Артыкул |аўтар=Duncan Campbell |загаловак=Soldiers of Fortune SW5 |спасылка=https://www.duncancampbell.org/PDF/Soldiers%20of%20Fortune.pdf |выданне=Time Out |тып=журнал |год=1978 |месяц=7 |чысло=21-27 |старонкі= 7-11 |нумар = 433 |мова=en |ref= Campbell}} * {{кніга |загаловак=British Intelligence and Covert Action |спасылка=https://archive.org/details/BritishIntelligenceAndCovertAction/page/n25/mode/2up |месца=London |выдавецтва=Junction Books Ltd. |старонак=49 |isbn=0-86245-113-2 |мова=en |аўтар= Johnathan Bloch, Patrick Fitzgerald |год=1983 |ref= Bloch}} * {{Артыкул |аўтар=Mike J. Hoover |загаловак=The Laws of War and the Angolan Trial of Mercenaries: Death to the Dogs of War |спасылка=https://scholarlycommons.law.case.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=2197&context=jil |выданне=Case Western Reserve Journal of International Law |тып=журнал |год=1977 |том=9 |выпуск=2 |мова=en |ref=Hoover}} * {{Артыкул |аўтар=Martin Walker |загаловак=Gullibles' Travels - 1976 edition |спасылка=https://www.theguardian.com/theguardian/2011/feb/07/archive-gullibles-travels-1976-edition-1976 |выданне=Guardian |тып=газета |год=1976 |месяц=2 |чысло=5 |мова=en |ref=Walker}} * {{Артыкул |аўтар=Raymond Carroll, Peter Younghusband, Andrew Jaffe, Malcolm Macpherson |загаловак=The Mercenary Life |спасылка=https://archive.org/details/sim_newsweek_1976-02-09_87_6/page/20/mode/2up |выданне=Newsweek |тып=журнал |год=1976 |месяц=2 |чысло=9 |старонак=20 |мова=en |ref=Carroll}} * {{Артыкул |аўтар=Ben Hills |загаловак=Master of 'the yobs of war' |спасылка=https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19760713&id=9PFUAAAAIBAJ&sjid=Q5IDAAAAIBAJ&pg=5072,2878222&hl=en |выданне=The Age |тып=газета |месца=Мельбурн |год=1976 |месяц=7 |чысло=13 |старонкі = 9 |мова=en |ref=Hills}} ==Спасылкі== * [https://www.shutterstock.com/editorial/image-editorial/john-banks-exparatrooper-who-recruited-mercenaries-to-fight-in-angolan-civil-war-the-recruiting-office-above-a-launderette-at-sandhurst-in-berkshire-box-698-613071630-ajpg-5840241a Фотография здания на улице Йорктаун Роуд в Сандхерсте, где размещался офис «Консультативные услуги безопасности» Бэнкса] * [http://terryaspinall.com/03merc/angola/b-a-b.html Бланк анкеты, высылаемый «Консультативными услугами безопасности» желающим завербоваться на войну в Анголе] [[Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Анголе]] [[Катэгорыя:Ваенныя кампаніі]] [[Катэгорыя:Кампаніі Вялікабрытаніі]] 64on0o51iy6woqiyl8it3ph9y01ff69 Юрый III Даніілавіч 0 807241 5135282 2026-05-03T11:30:54Z JerzyKundrat 174 Перасылае да [[Юрый Данілавіч]] 5135282 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Юрый Данілавіч]] 6s9mju4t6etdb5lnyr9497ai9ahj5nw