Вікіпедыя bewiki https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter Мультымедыя Адмысловае Размовы Удзельнік Размовы з удзельнікам Вікіпедыя Размовы пра Вікіпедыю Файл Размовы пра файл MediaWiki Размовы пра MediaWiki Шаблон Размовы пра шаблон Даведка Размовы пра даведку Катэгорыя Размовы пра катэгорыю Партал Размовы пра партал TimedText TimedText talk Модуль Размовы пра модуль Event Event talk 0 3130 5152336 5143019 2026-06-07T19:04:19Z Ziv 148479 ([[c:GR|GR]]) [[File:LIE Vaduz COA.svg]] → [[File:LIE Vaduz COA HistLex.svg]] → File replacement: update to new version ([[c:c:GR]]) 5152336 wikitext text/x-wiki {{НП |статус = Горад |беларуская назва = Вадуц |арыгінальная назва = {{lang-de|Vaduz}} |падначаленне = |краіна = Ліхтэнштэйн |герб = LIE Vaduz COA HistLex.svg |сцяг = Flag of Vaduz Liechtenstein-1.svg |апісанне сцяга = Сцяг Вадуца |апісанне герба = герб Вадуца |шырыня герба = |шырыня сцяга = 30px |выява = Vaduz.jpg |подпіс = Вадуц |lat_dir = |lat_deg = 47|lat_min = 8|lat_sec = 23 |lon_dir = |lon_deg = 9|lon_min = 31|lon_sec = 19 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |рэгіён = |карта краіны = <!-- альтэрнатыўная --> |карта рэгіёна = <!-- альтэрнатыўная --> |карта раёна = <!-- альтэрнатыўная --> |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = XIII стагоддзе |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = 17,3 |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = 455 |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = 5.204 |год перапісу = 2009 |шчыльнасць = 301 |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = +1 |DST = +2 |тэлефонны код = 7001 |паштовы індэкс = 9490 |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = Vaduz |сайт = http://www.vaduz.li/ |мова сайта = de |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = }} '''Вадуц''' ({{lang-de|Vaduz}}) — [[горад]] у [[Ліхтэнштэйн]]е, [[сталіца]] краіны. Размешчаны ў даліне ракі [[Рэйн]] каля падножжа хрыбта Рэтыкон. Горад з’яўляецца месцам знаходжання нацыянальнага парламента. У горадзе жывуць 5100 жыхароў ([[2009]]), большасць з якіх католікі. [[Кафедральны сабор Вадуца|Кафедральны сабор]] горада з’яўляецца рэзідэнцыяй архіепіскапа [[Каталіцкая царква|Рымска-каталіцкай царквы]]. Хоць Вадуц і з’яўляецца сталіцай княства, ён не самы вялікі горад краіны і саступае суседняму [[Шан]]у, у якім на 700 чалавек больш. == Спорт == У Вадуцы базуецца мясцовы аднайменны [[ФК Вадуц|футбольны клуб]], які, як і іншыя ў [[Ліхтэнштэйн]]е, гуляе ў швейцарскай футбольнай лізе. == Галерэя == <gallery> Выява:Liechtenstein asv2022-10 img22 Vaduz Schloss.jpg| Выява:2008-05-19 Vaduz Liechtenstein 5515.jpg| Выява:Vaduz Liechtenstein 13.jpg| Выява:Vaduz centre.jpg </gallery> == Памятныя мясціны == * [[Вадуцкая ратуша]] * [[Замак Вадуц]] * [[Вышэйшая школа Ліхтэнштэйна]] == Вядомыя ўраджэнцы і жыхары == * [[Ціна Вайратэр]] — ліхтэнштэйнская гарналыжніца == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|3}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Сталіцы Еўропы}} {{Суполкі Ліхтэнштэйна}} [[Катэгорыя:Гарады Ліхтэнштэйна]] [[Катэгорыя:Абшчыны Ліхтэнштэйна]] [[Катэгорыя:Вадуц| ]] tg6pcozasc26zbbvrv6fmvbxwrusb0o 0 3254 5152170 5143951 2026-06-07T12:55:21Z ~2026-33660-97 169420 /* */ 5152170 wikitext text/x-wiki {{Значэнні|2=Масква}} {{НП-Расія |статус = Горад федэральнага значэння |першае згадванне = 1147 |ранейшыя імёны = |статус з = |выява = {{Photomontage| |color=#ffffff | photo1a = RedSquare2019.jpg | photo2a = Холодный свет при -29 градусах.jpg | photo2b = Teatro Bolshói, Moscú, Rusia, 2016-10-03, DD 42-43 HDR.jpg | photo3a = Moscow State University crop.jpg | photo3b = Moscow International Business Center-1 Сrop.jpg | photo4a = Moscow Kremlin View from Kamennyi Bridge.jpg | position = center | spacing = 2 | border = 0 | size = 270 | text = }} }} '''Масква́''' ({{lang-ru|Москва}}) — сталіца [[Расія|Расіі]], [[горад федэральнага значэння]], адміністрацыйны цэнтр [[Цэнтральная федэральная акруга|Цэнтральнай федэральнай акругі]] і [[Маскоўская вобласць|Маскоўскай вобласці]], у склад якой не ўваходзіць. Найбуйнейшы па колькасці насельніцтва горад Расіі і яе суб’ект — 13 274 285 чалавек (2025; 22-і сярод гарадоў свету па колькасці насельніцтва). Цэнтр Маскоўскай гарадской агламерацыі. Самы буйны горад [[Еўропа|Еўропы]] па плошчы і насельніцтву. Археалагічныя дадзеныя сведчаць пра існаванне гарадскога паселішча ў раёне будучага Крамля з XI стагоддзя. Першая пісьмовая згадка пра Маскву адносіцца да 1147 года. Масква — гістарычная сталіца [[Вялікае княства Маскоўскае|Вялікага княства Маскоўскага]], [[Рускае царства|Рускага царства]], [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]] (у 1728—1732 гадах), Савецкай Расіі і [[СССР]]. [[Горад-герой]]. У Маскве знаходзяцца федэральныя органы дзяржаўнай улады Расійскай Федэрацыі (за выключэннем Канстытуцыйнага суда), пасольствы замежных дзяржаў, штаб-кватэры большасці найбуйнейшых расійскіх камерцыйных арганізацый і грамадскіх аб’яднанняў. Размешчана на [[Масква-рака|рацэ Маскве]] ў цэнтры [[Усходне-Еўрапейская раўніна|Усходне-Еўрапейскай раўніны]], у міжрэччы [[Ака|Акі]] і [[Волга|Волгі]]. Як суб’ект федэрацыі, Масква мяжуе з [[Маскоўская вобласць|Маскоўскай]] і [[Калужская вобласць|Калужскай]] абласцямі. Масква ўключае 6 гарадскіх населеных пунктаў, у тым ліку 4 гарады і 2 пасёлкі гарадскога тыпу, а таксама вялікую колькасць сельскіх населеных пунктаў. Шэраг падмаскоўных гарадоў, пасёлкаў гарадскога тыпу і сельскіх населеных пунктаў быў уключаны ў склад Масквы і страціў свой статус. Масква — папулярны турыстычны цэнтр. [[Маскоўскі Крэмль]], [[Красная плошча]], [[Новадзявочы манастыр]] і [[Царква Узнясення (Каломенскае)|Царква Узнясення ў Каломенскім]] уваходзяць у спіс аб’ектаў сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. Найважнейшы транспартны вузел: горад абслугоўваюць 6 аэрапортаў, 10 чыгуначных вакзалаў, 3 рачныя порты (зносіны з морамі басейнаў [[Атлантычны акіян|Атлантычнага]] і [[Паўночны Ледавіты акіян|Паўночнага Ледавітага]] акіянаў). З 1935 года ў Маскве працуе [[Маскоўскі метрапалітэн|метрапалітэн]]. Масква — спартыўны цэнтр краіны. У 1980 годзе ў Маскве прайшлі [[Летнія Алімпійскія гульні 1980|XXII летнія Алімпійскія гульні]], а ў 2018 годзе горад стаў адным з гаспадароў [[Чэмпіянат свету па футболе 2018|чэмпіянату свету па футболе]]. рускія - ідыёты == Назва == Назва горада Масква паходзіць ад назвы ракі [[Масква (рака)|Масква]], на берагах якіх паселішча паўстала. Гідронім Масква мае доўгую і багатую гісторыю вытлумачэння яго паходжання, ён вытлумачваўся са славянскага, фінскага, балцкага моўнага матэрыялу. На сёння пераважае балцкае вытлумачэнне, фінскія версіі прызнаныя ўзніклымі з павярхоўных сугуччаў<ref>''Нерознак В. П.'' Названия древнерусских городов. — Наука. — <abbr>М.</abbr>, 1983. — С. 112.</ref>. Гэта падмацоўваецца і балцкім гідранімічным фонам як на працягу цячэння ракі Масквы, так і на тэрыторыі горада Масква. Балцкія назвы ў рэк Лама, Руза, Мажая, Вярэя, [[Нара]], Сярпея, ад якіх гарады [[Валакаламск]], [[Руза]], [[Мажайск]], [[Вярэя]], [[Нара-Фамінск]], [[Серпухаў]], якія дугой атачаюць Маскву з заходняга боку. У самой Маскве моцны балцкі гідранімічны фон у зоне радыусам 10-15 км ад старога горада, дзе фіксуюцца балцкія назвы (найперш гідронімы, а калі тапонімы, дык вытворныя ад гідронімаў) [[Яўза]], [[Няглінная]], Чармянка, Прэсня, Сетунь, Хімка, Чура, Варгуніха, Кудрына, Бубна, Чачора, [[Нагацінская (станцыя метро)|Нагаціна]], Чартанава<ref>В. Н. Топоров. Древняя Москва в балтийской перспективе // Балто-славянские исследования. 1981. Москва, 1982. С. 35-42.</ref>. Корань ''Mask-'' звязаны з літоўскім ''maskėti'' «спешна кудысьці бегаць», ''maskatuoti'' «гайдацца падвешаным; гайдаць, зрушваць; спешна ісці; балбатаць; гарэзнічаць», ''maskatas'' «лахманы» (кавалкі вопраткі, што развяваюцца на ветры). Назва канфігурацыйнага значэння, адлюстроўвае выгіны рачнога рэчышча: рака Масква звілістая і ў верхнім цячэнні, і ў сярэднім, і на тэрыторыі цяперашняй Масквы (11 вялікіх петляў на 20-кіламетровай прасторы па прамой)<ref>В. Н. Топоров. Древняя Москва в балтийской перспективе // Балто-славянские исследования. 1981. Москва, 1982. С. 30.</ref>. У маскоўскай назве корань ''Mask-'' пашыраны пашыральнікам ''-(u)v-'', які таксама вядомы ў літоўскім словаўтварэнні<ref>P. Skardžius. Rinktiniai raštai. T. 1. Vilnius, 1996. C. 380—381.</ref>. == Геаграфія == Горад размешчаны ў міжрэччы [[Волга|Волгі]] і [[Ака|Акі]], на ўскраіне [[Мяшчорская нізіна|Мяшчорскай нізіны]]. Па тэрыторыі Масквы працякае каля 150 рэчак, большасць з якіх у падземных трубах; самая вялікая [[Масква (рака)|рака Масква]] з прытокамі [[Яўза]] і [[Сетунь]]. У межы Масквы ўключаны былыя гарады Бабушкін, Любліно, Кунцава, Пярова, Тушына і іншыя населеныя пункты. Падзяляецца на 10 адміністрацыйных акруг. == Гісторыя == {{Асноўны артыкул|Гісторыя Масквы}} У канцы І тыс. асновай насельніцтва Масквы былі [[вяцічы]]. У канцы XI ст. Масква — невялікі горад з умацаваным цэнтрам і рамесна-гандлёвым пасадам. Упершыню згадваецца ў [[Іпацьеўскі летапіс|Іпацьеўскім летапісе]] ў 1147 годзе як уладанне суздальскага князя [[Юрый Далгарукі|Юрыя Далгарукага]]. На мяжы XII—XIII ст. значны горад [[Уладзіміра-Суздальскае княства|Уладзіміра-Суздальскага княства]]. У 1237—1238 гадах разбурана мангола-татарамі. З канца XIII ст. цэнтр самастойнага княства; пачынальнікам дынастыі маскоўскіх князёў быў [[Даніл Аляксандравіч]], сын Аляксандра Неўскага. З XIV ст. цэнтр [[Вялікае Княства Маскоўскае|Маскоўскага вялікага княства]]. Каля 1326 года пры [[Іван Каліта|Іване I]] з [[Уладзімір (горад, Расія)|Уладзіміра]] ў Маскву перанесена рэзідэнцыя мітрапалітаў рускай праваслаўнай царквы. У 1368 і 1370 гадах войскі Дзмітрыя Іванавіча Данскога адбілі напады на Маскву вялікага князя ВКЛ [[Альгерд]]а. У Маскве фарміравалася рускае войска, якое ўдзельнічала ў Кулікоўскай бітве 1380 года. У 1382 годзе горад абрабаваў і спаліў хан [[Тахтамыш]]. [[Файл:Расцвет Кремля. Всехсвятский мост и Кремль в конце XVII века. 1922, бумага на картоне, уголь, акварель, карандаш.jpg|thumb|Масква ў канцы 17 стагоддзя]] З канца XV ст. Масква — сталіца Расіі, у сувязі з чым у XV—XVI ст. павялічылася эканамічнае значэнне горада (вытворчасць зброі, тканін, скураных, ганчарных і ювелірных вырабаў), заснаваны Гарматны двор, Парахавы (канец XV ст.) і Манетны (1534) двары. У сакавіку 1564 [[Іван Фёдараў]] (Федаровіч) і [[Пётр Мсціславец]] выдалі ў Маскве першую друкаваную рускую кнігу («Апостал»). Горад моцна пацярпеў у часы апрычніны (1565—1572, 1575—1576), у 1571 спалены (акрамя Крамля) войскам крымскага хана Даўлет-Гірэя. У 1610 акупіраваны войскамі [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]], вызвалены народным апалчэннем пад кіраўніцтвам К. Мініна і Дз. Пажарскага. З XVII ст. Масква — усерасійскі цэнтр рамеснай вытворчасці і гандлю (у канцы 1630-х г. у горадзе было каля 2 тыс. рамеснікаў), узніклі парахавыя млыны, папяровыя мануфактуры, Гранатны двор і інш. У 1687 заснавана Славяна-грэка-лацінская акадэмія (з 1682 Маскоўская духоўная акадэмія). У 1682 і 1698 у Маскве адбыліся бунты стральцоў. З 1708 цэнтр Маскоўскай губерні, рэзідэнцыя генерал-губернатарства. Пасля пераносу ў 1712 сталіцы Расіі ў [[Пецярбург]] Масква засталася важнейшым эканамічным, гандлёвым і культурным цэнтрам краіны. У XVIII ст. развівалася тэкстыльная вытворчасць (палатняныя, шаўковыя мануфактуры, Суконны двор). Паводле перапісу 1701 ў Маскве 16 358 двароў. Пачалося брукаванне вуліц, у 1730 з’явілася [[вулічнае асвятленне]], у 1781—1804 пабудаваны першы ў Расіі водаправод. У 1699 заснавана Бурмістрава палата (пазней Ратуша, з 1720 Магістрат), у 1785 — Гарадская дума. Заснаваны Артылерыйская (1707) і Інжынерная (1712) школы, у 1755 — Маскоўскі ўніверсітэт. У вайну 1812 Масква — цэнтр агульнарасійскага супраціўлення, на 2/3 спалена войскамі Напалеона I. У 1814 тут дзейнічала больш за 250 прадпрыемстваў. З 2-й пал. XIX ст. Масква — найбуйнейшы чыгуначны цэнтр краіны. У канцы 1840-х г. у горадзе з’явіўся першы грамадскі транспарт — «лінейкі», у 1899 — [[Маскоўскі трамвай]]. У пач. XX ст. Масква — буйны сусветны крэдытна-фінансавы цэнтр. Адзін з цэнтраў рэвалюцыі 1905 — 07 і [[Кастрычніцкая рэвалюцыя|Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917 года]]. З 1918 года Масква — сталіца [[РСФСР]], у 1922-91 гадах — [[СССР]]. У Вялікую Айчынную вайну адбылася [[Бітва за Маскву|Маскоўская бітва]], масквічы сфарміравалі 16 дывізій народнага апалчэння; тут знаходзіліся Дзяржаўны камітэт абароны і Стаўка Вярхоўнага галоўнакамандавання. У 1980 ў Маскве прайшлі [[XXII Летнія Алімпійскія гульні]]. З 1990 у Маскве абвешчаны дзяржаўны суверэнітэт Расійскай Федэрацыі. З 1992 Масква — сталіца Расійскай Федэрацыі, горад федэральнага значэння — суб’ект Расійскай Федэрацыі. == Насельніцтва == {{Wikidata/Population}} == Адміністрацыйны падзел == {{main|Адміністрацыйны падзел Масквы}} {| |- |[[Паўночна-заходняя адміністрацыйная акруга]] |[[Паўночная адміністрацыйная акруга]] |[[Паўночна-усходняя адміністрацыйная акруга]] |- |[[Заходняя адміністрацыйная акруга]] |[[Цэнтральная адміністрацыйная акруга]] |[[Усходняя адміністрацыйная акруга]] |- |[[Паўднёва-заходняя адміністрацыйная акруга]] |[[Паўднёвая адміністрацыйная акруга]] |[[Паўднёва-усходняя адміністрацыйная акруга]] |- |} * [[Зеленаград|Горад Зеленаград]]. == Гаспадарка == Масква — адзін з найбуйнейшых у свеце індустрыяльных цэнтраў. У структуры прамысловай прадукцыі вылучаюцца электраэнергетыка, машынабудаванне, хімічная прамысловасць, вытворчасць будаўнічых матэрыялаў, харчовая і інш. Шмат прадпрыемстваў ваенна-прамысловага комплексу, вядучыя прадпрыемствы авіяцыйнай, ракетна-касмічнай, радыёэлектроннай, прыладабудаўнічай прамысловасці. Вядучае месца займаюць машынабудаванне і металаапрацоўка, найбольшыя прадпрыемствы: «ЗІЛ», «Маскоўскі падшыпнік», авіяцыйнае вытворчае аб’яднанне імя Дзяменцьева, вытворчае аб’яднанне «Энергія», завод імя Хрунічава і інш. Нафтаперапрацоўчы завод. Масква — цэнтр кнігавыдавецтва і кнігадрукавання. Развіваецца кінапрамысловасць. Галоўны фінансавы і інвестыцыйны цэнтр краіны. == Транспарт == Вузел чыгунак, аўтамабільных, водных і паветраных шляхоў зносін, рачны порт. Ад Масквы адыходзяць 11 электрыфікаваных чыгуначных ліній, 13 шашэйных дарог, міжнародныя аэрапорты [[Аэрапорт Дамадзедава|Дамадзедава]], [[Шарамецьева]], [[Унукава (аэрапорт)|Унукава]], 3 рачных порты (выхады да мораў Атлантычнага і Паўночна-Ледавітага акіянаў). 10 чыгуначных вакзалаў: * [[Камсамольская плошча (Масква)|Камсамольская плошча]] ** [[Ленінградскі вакзал|Ленінградскі]] ** [[Казанскі вакзал|Казанскі]] ** [[Яраслаўскі вакзал|Яраслаўскі]] * [[Кіеўскі вакзал|Кіеўскі]] * [[Савёлаўскі вакзал|Савелаўскі]] * [[Рыжскі вакзал|Рыжскі]] * [[Павялецкі вакзал|Павялецкі]] * [[Курскі вакзал|Курскі]] * [[Беларускі вакзал|Беларускі]] * [[Усходні вакзал (Масква)|Усходні вакзал]] Дзейнічаюць [[Маскоўскі трамвай]] (з 1899 года) і [[Маскоўскі метрапалітэн]] (з 1935 года). З 1933 па 2020 год дзейнічаў [[Маскоўскі тралейбус]]. == Навучальныя ўстановы == * [[Вышэйшае тэатральнае вучылішча імя М. С. Шчэпкіна]] * [[Літаратурны інстытут імя А. М. Горкага]] * [[Маскоўская сельскагаспадарчая акадэмія імя К. А. Ціміразева]] * [[Маскоўскі дзяржаўны універсітэт імя М. В. Ламаносава]] * [[МФТІ|Маскоўскі фізіка-тэхнічны інстытут (дзяржаўны універсітэт)]] * Маскоўскі інжынерна-фізічны інстытут (дзяржаўны універсітэт) * [[МДІМЗ|Маскоўскі дзяржаўны інстытут міжнародных адносін (універсітэт)]] * [[Расійскі ўніверсітэт дружбы народаў]] * [[Усерасійскі дзяржаўны інстытут кінематаграфіі імя С. А. Герасімава]] == Тэатры == * [[Вялікі тэатр]] * [[Дзяржаўны акадэмічны тэатр імя Яўгена Вахтангава]] * [[Малы тэатр]] * [[Маскоўскі акадэмічны тэатр імя Уладзіміра Маякоўскага]] * [[Маскоўскі драматычны тэатр імя А. С. Пушкіна]] * [[Маскоўскі драматычны тэатр імя М. М. Ярмолавай]] * [[Маскоўскі Мастацкі тэатр]] * [[Маскоўскі тэатр «Сучаснік»]] * [[Маскоўскі тэатр аперэты]] * [[Расійскі акадэмічны маладзёжны тэатр]] * [[Тэатр на Таганцы]] * [[Рамэн (тэатр)]] * [[Тэатр сатыры (Масква)]] * [[Тэатр імя Массавета]] * [[Тэатр імя Станіслаўскага і Неміровіча-Данчанкі]] == Музеі == * [[Дзяржаўная Траццякоўская галерэя]] * [[Дзяржаўны Дарвінаўскі музей]] * [[Дзяржаўны музей выяўленчых мастацтваў імя А. С. Пушкіна]] * [[Дом-музей В. М. Васняцова]] * [[Мемарыяльная кватэра Пушкіна на Арбаце]] * [[Музей абароны Масквы]] * [[Музей В. А. Трапініна і маскоўскіх мастакоў яго часу]] * [[Музей вады (Масква)]] * [[Музей гісторыі каньяка]] * [[Музей Усходу]] * [[Расійскі музей лесу]] == Славутасці == * [[Адраджэнне (помнік)]] * [[Армянскія могілкі (Масква)|Армянскія могілкі]] * [[Благаславёная ў вяках дружба народаў Расіі і Арменіі]] * [[Дарогу качанятам! (скульптура)|Дарогу качанятам!]] * [[Дзеці — ахвяры заган дарослых]] * [[Дзеці міра]] * [[Дом Мельнікава]] * [[Маскоўскі крэмль]] * [[Новадзявочы манастыр]] * [[Песня (скульптура)]] * [[Першы спадарожнік (помнік)|Першы спадарожнік]] * [[Помнік венгерска-савецкай дружбе]] * [[Помнік героям фільма «Афіцэры»]] * [[Помнік кінакамеры]] * [[Помнік плаўленаму сырку «Дружба»]] * [[Помнік Пятру I (Масква)|Помнік Пятру I]] * [[Помнік франтавому сабаку]] * [[Помнік Шэрлаку Холмсу і доктару Ватсану]] * [[Помнік Янку Купалу (Масква)|Помнік Янку Купалу]] * [[Працяты Пегас]] * [[Хлеб (скульптурная кампазіцыя)]] * [[Чорны кубаметр]] * [[Маскоўскі планетарый]] * [[Пекін (гасцініца, Масква)]] * [[Храм Клімента Папы Рымскага (Масква)]] * [[Малое Узнясенне]] == Выдатныя асобы == {{Асноўны артыкул|Вядомыя асобы Масквы}} * [[Антоній (Мельнікаў)|Мітрапаліт Антоній]] (1924—1986) — епіскап Рускай Царквы; Мітрапаліт Мінскі і Беларускі * [[Ян Арлазораў]] (1947—2009) — расійскі тэатральны і эстрадны акцёр * [[Арыстарх Апалонавіч Белапольскі|Арыстарх Белапольскі]] (1854—1934) — рускі і савецкі астраном * [[Барыс Абрамавіч Беразоўскі|Барыс Беразоўскі]] (1946—2013) — расійскі прадпрымальнік і палітычны дзеяч * [[Яўген Дамінікавіч Будзінас|Яўген Будзінас]] (1944—2007) — беларускі [[пісьменнік]] і журналіст * [[Канстанцін Якаўлевіч Ваншэнкін|Канстанцін Ваншэнкін]] (1925—2012) — савецкі і расійскі паэт, аўтар слоў да песні «Я люблю цябе, жыццё» * [[Уладзімір Сямёнавіч Высоцкі|Уладзімір Высоцкі]] (1938—1980) — акцёр, паэт, аўтар соцень песень * [[Ягор Цімуравіч Гайдар|Ягор Гайдар]] (1956—2009) — расійскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, эканаміст * [[Іван Дыхавічны]] (1947—2009) — савецкі і расійскі кінарэжысёр і сцэнарыст * [[Людміла Георгіеўна Зыкіна|Людміла Зыкіна]] (1929—2009) — руская народная і эстрадная спявачка * [[Уладзімір Алегавіч Патанін|Уладзімір Патанін]] (* 1961) — расійскі прадпрымальнік і палітычны дзеяч * [[Таццяна Іванаўна Пельтцэр|Таццяна Пельтцэр]] (1904—1992) — расійская актрыса * [[Пётр I (імператар расійскі)|Пётр I]] (1672—1725) — 9-ы Цар і Вялікі князь Усяя Русі (з 1682) і першы імператар (20 студзеня 1721) Расійскай імперыі * [[Аляксандр Сяргеевіч Пушкін|Аляксандр Пушкін]] (1799—1837) — расійскі паэт, драматург і празаік; член Расійскай акадэміі * [[Ірына Канстанцінаўна Радніна|Ірына Радніна]] (* 1949) — савецкая фігурыстка, трохразовая алімпійская чэмпіёнка, дзесяціразовая чэмпіёнка свету * [[Аляксей Львовіч Рыбнікаў|Аляксей Рыбнікаў]] (* 1945) — кампазітар, народны артыст Расіі * [[Святлана Яўгенаўна Савіцкая|Святлана Савіцкая]] (* 1948) — касманаўт * [[Андрэй Дзмітрыевіч Сахараў|Андрэй Сахараў]] (1921—1989) — савецкі фізік, праваабаронца і палітычны дзеяч * [[Андрэй Сіняўскі]] (1925—1997) — рускі літаратуразнаўца, пісьменнік, літаратурны крытык * [[Сяргей Міхайлавіч Салаўёў|Сяргей Салаўёў]] (1820—1879) — расійскі гісторык * [[Яўген Фёдаравіч Святланаў|Яўген Святланаў]] (1928—2002) — савецкі расійскі дырыжор, кампазітар і піяніст * [[Ігар Старыгін]] (1946—2009) — савецкі і рускі акцёр тэатру і кіно * [[Аляксандр Васільевіч Сувораў|Аляксандр Сувораў]] (1730—1800) — расійскі палкаводзец * [[Павел Міхайлавіч Траццякоў|Павел Траццякоў]] (1832—1898) — расійскі прадпрымальнік, мецэнат, заснавальнік [[Траццякоўская галерэя|Траццякоўскай галерэі]] * [[Ірына Муцуаўна Хакамада|Ірына Хакамада]] (* 1955) — расійскі палітык * [[Пётр Якаўлевіч Чаадаеў|Пётр Чаадаеў]] (1794—1856) — рускі філосаф * [[Аляксей Міхайлавіч Чарамухін|Аляксей Чарамухін]] (1895—1958) — расійскі навуковец * [[Леў Іванавіч Яшын|Леў Яшын]] (1929—1990) — савецкі футбаліст, брамнік == Гарады-пабрацімы == {{Гарады-пабрацімы}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == {{Commons|Москва}} * [http://www.moscow.the.by/ Надвор’е Масква] {{Адміністрацыйны падзел Расіі}} {{Сталіцы Еўропы}} {{Сталіцы летніх Алімпіяд}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Масква| ]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы]] [[Катэгорыя:Сталіцы дзяржаў]] [[Катэгорыя:Гарады-мільянеры Расіі]] tonxmvf1fft3a4ht5weoktl2h8y0bwa 5152171 5152170 2026-06-07T12:59:07Z DobryBrat 5701 Праўка аўтарства [[Special:Contributions/~2026-33660-97|~2026-33660-97]] ([[User talk:~2026-33660-97|размовы]]) адкочана; вернута апошняя версія аўтарства [[User:M.L.Bot|M.L.Bot]] 5143951 wikitext text/x-wiki {{Значэнні|2=Масква}} {{НП-Расія |статус = Горад федэральнага значэння |першае згадванне = 1147 |ранейшыя імёны = |статус з = |выява = {{Photomontage| |color=#ffffff | photo1a = RedSquare2019.jpg | photo2a = Холодный свет при -29 градусах.jpg | photo2b = Teatro Bolshói, Moscú, Rusia, 2016-10-03, DD 42-43 HDR.jpg | photo3a = Moscow State University crop.jpg | photo3b = Moscow International Business Center-1 Сrop.jpg | photo4a = Moscow Kremlin View from Kamennyi Bridge.jpg | position = center | spacing = 2 | border = 0 | size = 270 | text = }} }} '''Масква́''' ({{lang-ru|Москва}}) — сталіца [[Расія|Расіі]], [[горад федэральнага значэння]], адміністрацыйны цэнтр [[Цэнтральная федэральная акруга|Цэнтральнай федэральнай акругі]] і [[Маскоўская вобласць|Маскоўскай вобласці]], у склад якой не ўваходзіць. Найбуйнейшы па колькасці насельніцтва горад Расіі і яе суб’ект — 13 274 285 чалавек (2025; 22-і сярод гарадоў свету па колькасці насельніцтва). Цэнтр Маскоўскай гарадской агламерацыі. Самы буйны горад [[Еўропа|Еўропы]] па плошчы і насельніцтву. Археалагічныя дадзеныя сведчаць пра існаванне гарадскога паселішча ў раёне будучага Крамля з XI стагоддзя. Першая пісьмовая згадка пра Маскву адносіцца да 1147 года. Масква — гістарычная сталіца [[Вялікае княства Маскоўскае|Вялікага княства Маскоўскага]], [[Рускае царства|Рускага царства]], [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]] (у 1728—1732 гадах), Савецкай Расіі і [[СССР]]. [[Горад-герой]]. У Маскве знаходзяцца федэральныя органы дзяржаўнай улады Расійскай Федэрацыі (за выключэннем Канстытуцыйнага суда), пасольствы замежных дзяржаў, штаб-кватэры большасці найбуйнейшых расійскіх камерцыйных арганізацый і грамадскіх аб’яднанняў. Размешчана на [[Масква-рака|рацэ Маскве]] ў цэнтры [[Усходне-Еўрапейская раўніна|Усходне-Еўрапейскай раўніны]], у міжрэччы [[Ака|Акі]] і [[Волга|Волгі]]. Як суб’ект федэрацыі, Масква мяжуе з [[Маскоўская вобласць|Маскоўскай]] і [[Калужская вобласць|Калужскай]] абласцямі. Масква ўключае 6 гарадскіх населеных пунктаў, у тым ліку 4 гарады і 2 пасёлкі гарадскога тыпу, а таксама вялікую колькасць сельскіх населеных пунктаў. Шэраг падмаскоўных гарадоў, пасёлкаў гарадскога тыпу і сельскіх населеных пунктаў быў уключаны ў склад Масквы і страціў свой статус. Масква — папулярны турыстычны цэнтр. [[Маскоўскі Крэмль]], [[Красная плошча]], [[Новадзявочы манастыр]] і [[Царква Узнясення (Каломенскае)|Царква Узнясення ў Каломенскім]] уваходзяць у спіс аб’ектаў сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. Найважнейшы транспартны вузел: горад абслугоўваюць 6 аэрапортаў, 10 чыгуначных вакзалаў, 3 рачныя порты (зносіны з морамі басейнаў [[Атлантычны акіян|Атлантычнага]] і [[Паўночны Ледавіты акіян|Паўночнага Ледавітага]] акіянаў). З 1935 года ў Маскве працуе [[Маскоўскі метрапалітэн|метрапалітэн]]. Масква — спартыўны цэнтр краіны. У 1980 годзе ў Маскве прайшлі [[Летнія Алімпійскія гульні 1980|XXII летнія Алімпійскія гульні]], а ў 2018 годзе горад стаў адным з гаспадароў [[Чэмпіянат свету па футболе 2018|чэмпіянату свету па футболе]]. == Назва == Назва горада Масква паходзіць ад назвы ракі [[Масква (рака)|Масква]], на берагах якіх паселішча паўстала. Гідронім Масква мае доўгую і багатую гісторыю вытлумачэння яго паходжання, ён вытлумачваўся са славянскага, фінскага, балцкага моўнага матэрыялу. На сёння пераважае балцкае вытлумачэнне, фінскія версіі прызнаныя ўзніклымі з павярхоўных сугуччаў<ref>''Нерознак В. П.'' Названия древнерусских городов. — Наука. — <abbr>М.</abbr>, 1983. — С. 112.</ref>. Гэта падмацоўваецца і балцкім гідранімічным фонам як на працягу цячэння ракі Масквы, так і на тэрыторыі горада Масква. Балцкія назвы ў рэк Лама, Руза, Мажая, Вярэя, [[Нара]], Сярпея, ад якіх гарады [[Валакаламск]], [[Руза]], [[Мажайск]], [[Вярэя]], [[Нара-Фамінск]], [[Серпухаў]], якія дугой атачаюць Маскву з заходняга боку. У самой Маскве моцны балцкі гідранімічны фон у зоне радыусам 10-15 км ад старога горада, дзе фіксуюцца балцкія назвы (найперш гідронімы, а калі тапонімы, дык вытворныя ад гідронімаў) [[Яўза]], [[Няглінная]], Чармянка, Прэсня, Сетунь, Хімка, Чура, Варгуніха, Кудрына, Бубна, Чачора, [[Нагацінская (станцыя метро)|Нагаціна]], Чартанава<ref>В. Н. Топоров. Древняя Москва в балтийской перспективе // Балто-славянские исследования. 1981. Москва, 1982. С. 35-42.</ref>. Корань ''Mask-'' звязаны з літоўскім ''maskėti'' «спешна кудысьці бегаць», ''maskatuoti'' «гайдацца падвешаным; гайдаць, зрушваць; спешна ісці; балбатаць; гарэзнічаць», ''maskatas'' «лахманы» (кавалкі вопраткі, што развяваюцца на ветры). Назва канфігурацыйнага значэння, адлюстроўвае выгіны рачнога рэчышча: рака Масква звілістая і ў верхнім цячэнні, і ў сярэднім, і на тэрыторыі цяперашняй Масквы (11 вялікіх петляў на 20-кіламетровай прасторы па прамой)<ref>В. Н. Топоров. Древняя Москва в балтийской перспективе // Балто-славянские исследования. 1981. Москва, 1982. С. 30.</ref>. У маскоўскай назве корань ''Mask-'' пашыраны пашыральнікам ''-(u)v-'', які таксама вядомы ў літоўскім словаўтварэнні<ref>P. Skardžius. Rinktiniai raštai. T. 1. Vilnius, 1996. C. 380—381.</ref>. == Геаграфія == Горад размешчаны ў міжрэччы [[Волга|Волгі]] і [[Ака|Акі]], на ўскраіне [[Мяшчорская нізіна|Мяшчорскай нізіны]]. Па тэрыторыі Масквы працякае каля 150 рэчак, большасць з якіх у падземных трубах; самая вялікая [[Масква (рака)|рака Масква]] з прытокамі [[Яўза]] і [[Сетунь]]. У межы Масквы ўключаны былыя гарады Бабушкін, Любліно, Кунцава, Пярова, Тушына і іншыя населеныя пункты. Падзяляецца на 10 адміністрацыйных акруг. == Гісторыя == {{Асноўны артыкул|Гісторыя Масквы}} У канцы І тыс. асновай насельніцтва Масквы былі [[вяцічы]]. У канцы XI ст. Масква — невялікі горад з умацаваным цэнтрам і рамесна-гандлёвым пасадам. Упершыню згадваецца ў [[Іпацьеўскі летапіс|Іпацьеўскім летапісе]] ў 1147 годзе як уладанне суздальскага князя [[Юрый Далгарукі|Юрыя Далгарукага]]. На мяжы XII—XIII ст. значны горад [[Уладзіміра-Суздальскае княства|Уладзіміра-Суздальскага княства]]. У 1237—1238 гадах разбурана мангола-татарамі. З канца XIII ст. цэнтр самастойнага княства; пачынальнікам дынастыі маскоўскіх князёў быў [[Даніл Аляксандравіч]], сын Аляксандра Неўскага. З XIV ст. цэнтр [[Вялікае Княства Маскоўскае|Маскоўскага вялікага княства]]. Каля 1326 года пры [[Іван Каліта|Іване I]] з [[Уладзімір (горад, Расія)|Уладзіміра]] ў Маскву перанесена рэзідэнцыя мітрапалітаў рускай праваслаўнай царквы. У 1368 і 1370 гадах войскі Дзмітрыя Іванавіча Данскога адбілі напады на Маскву вялікага князя ВКЛ [[Альгерд]]а. У Маскве фарміравалася рускае войска, якое ўдзельнічала ў Кулікоўскай бітве 1380 года. У 1382 годзе горад абрабаваў і спаліў хан [[Тахтамыш]]. [[Файл:Расцвет Кремля. Всехсвятский мост и Кремль в конце XVII века. 1922, бумага на картоне, уголь, акварель, карандаш.jpg|thumb|Масква ў канцы 17 стагоддзя]] З канца XV ст. Масква — сталіца Расіі, у сувязі з чым у XV—XVI ст. павялічылася эканамічнае значэнне горада (вытворчасць зброі, тканін, скураных, ганчарных і ювелірных вырабаў), заснаваны Гарматны двор, Парахавы (канец XV ст.) і Манетны (1534) двары. У сакавіку 1564 [[Іван Фёдараў]] (Федаровіч) і [[Пётр Мсціславец]] выдалі ў Маскве першую друкаваную рускую кнігу («Апостал»). Горад моцна пацярпеў у часы апрычніны (1565—1572, 1575—1576), у 1571 спалены (акрамя Крамля) войскам крымскага хана Даўлет-Гірэя. У 1610 акупіраваны войскамі [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]], вызвалены народным апалчэннем пад кіраўніцтвам К. Мініна і Дз. Пажарскага. З XVII ст. Масква — усерасійскі цэнтр рамеснай вытворчасці і гандлю (у канцы 1630-х г. у горадзе было каля 2 тыс. рамеснікаў), узніклі парахавыя млыны, папяровыя мануфактуры, Гранатны двор і інш. У 1687 заснавана Славяна-грэка-лацінская акадэмія (з 1682 Маскоўская духоўная акадэмія). У 1682 і 1698 у Маскве адбыліся бунты стральцоў. З 1708 цэнтр Маскоўскай губерні, рэзідэнцыя генерал-губернатарства. Пасля пераносу ў 1712 сталіцы Расіі ў [[Пецярбург]] Масква засталася важнейшым эканамічным, гандлёвым і культурным цэнтрам краіны. У XVIII ст. развівалася тэкстыльная вытворчасць (палатняныя, шаўковыя мануфактуры, Суконны двор). Паводле перапісу 1701 ў Маскве 16 358 двароў. Пачалося брукаванне вуліц, у 1730 з’явілася [[вулічнае асвятленне]], у 1781—1804 пабудаваны першы ў Расіі водаправод. У 1699 заснавана Бурмістрава палата (пазней Ратуша, з 1720 Магістрат), у 1785 — Гарадская дума. Заснаваны Артылерыйская (1707) і Інжынерная (1712) школы, у 1755 — Маскоўскі ўніверсітэт. У вайну 1812 Масква — цэнтр агульнарасійскага супраціўлення, на 2/3 спалена войскамі Напалеона I. У 1814 тут дзейнічала больш за 250 прадпрыемстваў. З 2-й пал. XIX ст. Масква — найбуйнейшы чыгуначны цэнтр краіны. У канцы 1840-х г. у горадзе з’явіўся першы грамадскі транспарт — «лінейкі», у 1899 — [[Маскоўскі трамвай]]. У пач. XX ст. Масква — буйны сусветны крэдытна-фінансавы цэнтр. Адзін з цэнтраў рэвалюцыі 1905 — 07 і [[Кастрычніцкая рэвалюцыя|Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917 года]]. З 1918 года Масква — сталіца [[РСФСР]], у 1922-91 гадах — [[СССР]]. У Вялікую Айчынную вайну адбылася [[Бітва за Маскву|Маскоўская бітва]], масквічы сфарміравалі 16 дывізій народнага апалчэння; тут знаходзіліся Дзяржаўны камітэт абароны і Стаўка Вярхоўнага галоўнакамандавання. У 1980 ў Маскве прайшлі [[XXII Летнія Алімпійскія гульні]]. З 1990 у Маскве абвешчаны дзяржаўны суверэнітэт Расійскай Федэрацыі. З 1992 Масква — сталіца Расійскай Федэрацыі, горад федэральнага значэння — суб’ект Расійскай Федэрацыі. == Насельніцтва == {{Wikidata/Population}} == Адміністрацыйны падзел == {{main|Адміністрацыйны падзел Масквы}} {| |- |[[Паўночна-заходняя адміністрацыйная акруга]] |[[Паўночная адміністрацыйная акруга]] |[[Паўночна-усходняя адміністрацыйная акруга]] |- |[[Заходняя адміністрацыйная акруга]] |[[Цэнтральная адміністрацыйная акруга]] |[[Усходняя адміністрацыйная акруга]] |- |[[Паўднёва-заходняя адміністрацыйная акруга]] |[[Паўднёвая адміністрацыйная акруга]] |[[Паўднёва-усходняя адміністрацыйная акруга]] |- |} * [[Зеленаград|Горад Зеленаград]]. == Гаспадарка == Масква — адзін з найбуйнейшых у свеце індустрыяльных цэнтраў. У структуры прамысловай прадукцыі вылучаюцца электраэнергетыка, машынабудаванне, хімічная прамысловасць, вытворчасць будаўнічых матэрыялаў, харчовая і інш. Шмат прадпрыемстваў ваенна-прамысловага комплексу, вядучыя прадпрыемствы авіяцыйнай, ракетна-касмічнай, радыёэлектроннай, прыладабудаўнічай прамысловасці. Вядучае месца займаюць машынабудаванне і металаапрацоўка, найбольшыя прадпрыемствы: «ЗІЛ», «Маскоўскі падшыпнік», авіяцыйнае вытворчае аб’яднанне імя Дзяменцьева, вытворчае аб’яднанне «Энергія», завод імя Хрунічава і інш. Нафтаперапрацоўчы завод. Масква — цэнтр кнігавыдавецтва і кнігадрукавання. Развіваецца кінапрамысловасць. Галоўны фінансавы і інвестыцыйны цэнтр краіны. == Транспарт == Вузел чыгунак, аўтамабільных, водных і паветраных шляхоў зносін, рачны порт. Ад Масквы адыходзяць 11 электрыфікаваных чыгуначных ліній, 13 шашэйных дарог, міжнародныя аэрапорты [[Аэрапорт Дамадзедава|Дамадзедава]], [[Шарамецьева]], [[Унукава (аэрапорт)|Унукава]], 3 рачных порты (выхады да мораў Атлантычнага і Паўночна-Ледавітага акіянаў). 10 чыгуначных вакзалаў: * [[Камсамольская плошча (Масква)|Камсамольская плошча]] ** [[Ленінградскі вакзал|Ленінградскі]] ** [[Казанскі вакзал|Казанскі]] ** [[Яраслаўскі вакзал|Яраслаўскі]] * [[Кіеўскі вакзал|Кіеўскі]] * [[Савёлаўскі вакзал|Савелаўскі]] * [[Рыжскі вакзал|Рыжскі]] * [[Павялецкі вакзал|Павялецкі]] * [[Курскі вакзал|Курскі]] * [[Беларускі вакзал|Беларускі]] * [[Усходні вакзал (Масква)|Усходні вакзал]] Дзейнічаюць [[Маскоўскі трамвай]] (з 1899 года) і [[Маскоўскі метрапалітэн]] (з 1935 года). З 1933 па 2020 год дзейнічаў [[Маскоўскі тралейбус]]. == Навучальныя ўстановы == * [[Вышэйшае тэатральнае вучылішча імя М. С. Шчэпкіна]] * [[Літаратурны інстытут імя А. М. Горкага]] * [[Маскоўская сельскагаспадарчая акадэмія імя К. А. Ціміразева]] * [[Маскоўскі дзяржаўны універсітэт імя М. В. Ламаносава]] * [[МФТІ|Маскоўскі фізіка-тэхнічны інстытут (дзяржаўны універсітэт)]] * Маскоўскі інжынерна-фізічны інстытут (дзяржаўны універсітэт) * [[МДІМЗ|Маскоўскі дзяржаўны інстытут міжнародных адносін (універсітэт)]] * [[Расійскі ўніверсітэт дружбы народаў]] * [[Усерасійскі дзяржаўны інстытут кінематаграфіі імя С. А. Герасімава]] == Тэатры == * [[Вялікі тэатр]] * [[Дзяржаўны акадэмічны тэатр імя Яўгена Вахтангава]] * [[Малы тэатр]] * [[Маскоўскі акадэмічны тэатр імя Уладзіміра Маякоўскага]] * [[Маскоўскі драматычны тэатр імя А. С. Пушкіна]] * [[Маскоўскі драматычны тэатр імя М. М. Ярмолавай]] * [[Маскоўскі Мастацкі тэатр]] * [[Маскоўскі тэатр «Сучаснік»]] * [[Маскоўскі тэатр аперэты]] * [[Расійскі акадэмічны маладзёжны тэатр]] * [[Тэатр на Таганцы]] * [[Рамэн (тэатр)]] * [[Тэатр сатыры (Масква)]] * [[Тэатр імя Массавета]] * [[Тэатр імя Станіслаўскага і Неміровіча-Данчанкі]] == Музеі == * [[Дзяржаўная Траццякоўская галерэя]] * [[Дзяржаўны Дарвінаўскі музей]] * [[Дзяржаўны музей выяўленчых мастацтваў імя А. С. Пушкіна]] * [[Дом-музей В. М. Васняцова]] * [[Мемарыяльная кватэра Пушкіна на Арбаце]] * [[Музей абароны Масквы]] * [[Музей В. А. Трапініна і маскоўскіх мастакоў яго часу]] * [[Музей вады (Масква)]] * [[Музей гісторыі каньяка]] * [[Музей Усходу]] * [[Расійскі музей лесу]] == Славутасці == * [[Адраджэнне (помнік)]] * [[Армянскія могілкі (Масква)|Армянскія могілкі]] * [[Благаславёная ў вяках дружба народаў Расіі і Арменіі]] * [[Дарогу качанятам! (скульптура)|Дарогу качанятам!]] * [[Дзеці — ахвяры заган дарослых]] * [[Дзеці міра]] * [[Дом Мельнікава]] * [[Маскоўскі крэмль]] * [[Новадзявочы манастыр]] * [[Песня (скульптура)]] * [[Першы спадарожнік (помнік)|Першы спадарожнік]] * [[Помнік венгерска-савецкай дружбе]] * [[Помнік героям фільма «Афіцэры»]] * [[Помнік кінакамеры]] * [[Помнік плаўленаму сырку «Дружба»]] * [[Помнік Пятру I (Масква)|Помнік Пятру I]] * [[Помнік франтавому сабаку]] * [[Помнік Шэрлаку Холмсу і доктару Ватсану]] * [[Помнік Янку Купалу (Масква)|Помнік Янку Купалу]] * [[Працяты Пегас]] * [[Хлеб (скульптурная кампазіцыя)]] * [[Чорны кубаметр]] * [[Маскоўскі планетарый]] * [[Пекін (гасцініца, Масква)]] * [[Храм Клімента Папы Рымскага (Масква)]] * [[Малое Узнясенне]] == Выдатныя асобы == {{Асноўны артыкул|Вядомыя асобы Масквы}} * [[Антоній (Мельнікаў)|Мітрапаліт Антоній]] (1924—1986) — епіскап Рускай Царквы; Мітрапаліт Мінскі і Беларускі * [[Ян Арлазораў]] (1947—2009) — расійскі тэатральны і эстрадны акцёр * [[Арыстарх Апалонавіч Белапольскі|Арыстарх Белапольскі]] (1854—1934) — рускі і савецкі астраном * [[Барыс Абрамавіч Беразоўскі|Барыс Беразоўскі]] (1946—2013) — расійскі прадпрымальнік і палітычны дзеяч * [[Яўген Дамінікавіч Будзінас|Яўген Будзінас]] (1944—2007) — беларускі [[пісьменнік]] і журналіст * [[Канстанцін Якаўлевіч Ваншэнкін|Канстанцін Ваншэнкін]] (1925—2012) — савецкі і расійскі паэт, аўтар слоў да песні «Я люблю цябе, жыццё» * [[Уладзімір Сямёнавіч Высоцкі|Уладзімір Высоцкі]] (1938—1980) — акцёр, паэт, аўтар соцень песень * [[Ягор Цімуравіч Гайдар|Ягор Гайдар]] (1956—2009) — расійскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, эканаміст * [[Іван Дыхавічны]] (1947—2009) — савецкі і расійскі кінарэжысёр і сцэнарыст * [[Людміла Георгіеўна Зыкіна|Людміла Зыкіна]] (1929—2009) — руская народная і эстрадная спявачка * [[Уладзімір Алегавіч Патанін|Уладзімір Патанін]] (* 1961) — расійскі прадпрымальнік і палітычны дзеяч * [[Таццяна Іванаўна Пельтцэр|Таццяна Пельтцэр]] (1904—1992) — расійская актрыса * [[Пётр I (імператар расійскі)|Пётр I]] (1672—1725) — 9-ы Цар і Вялікі князь Усяя Русі (з 1682) і першы імператар (20 студзеня 1721) Расійскай імперыі * [[Аляксандр Сяргеевіч Пушкін|Аляксандр Пушкін]] (1799—1837) — расійскі паэт, драматург і празаік; член Расійскай акадэміі * [[Ірына Канстанцінаўна Радніна|Ірына Радніна]] (* 1949) — савецкая фігурыстка, трохразовая алімпійская чэмпіёнка, дзесяціразовая чэмпіёнка свету * [[Аляксей Львовіч Рыбнікаў|Аляксей Рыбнікаў]] (* 1945) — кампазітар, народны артыст Расіі * [[Святлана Яўгенаўна Савіцкая|Святлана Савіцкая]] (* 1948) — касманаўт * [[Андрэй Дзмітрыевіч Сахараў|Андрэй Сахараў]] (1921—1989) — савецкі фізік, праваабаронца і палітычны дзеяч * [[Андрэй Сіняўскі]] (1925—1997) — рускі літаратуразнаўца, пісьменнік, літаратурны крытык * [[Сяргей Міхайлавіч Салаўёў|Сяргей Салаўёў]] (1820—1879) — расійскі гісторык * [[Яўген Фёдаравіч Святланаў|Яўген Святланаў]] (1928—2002) — савецкі расійскі дырыжор, кампазітар і піяніст * [[Ігар Старыгін]] (1946—2009) — савецкі і рускі акцёр тэатру і кіно * [[Аляксандр Васільевіч Сувораў|Аляксандр Сувораў]] (1730—1800) — расійскі палкаводзец * [[Павел Міхайлавіч Траццякоў|Павел Траццякоў]] (1832—1898) — расійскі прадпрымальнік, мецэнат, заснавальнік [[Траццякоўская галерэя|Траццякоўскай галерэі]] * [[Ірына Муцуаўна Хакамада|Ірына Хакамада]] (* 1955) — расійскі палітык * [[Пётр Якаўлевіч Чаадаеў|Пётр Чаадаеў]] (1794—1856) — рускі філосаф * [[Аляксей Міхайлавіч Чарамухін|Аляксей Чарамухін]] (1895—1958) — расійскі навуковец * [[Леў Іванавіч Яшын|Леў Яшын]] (1929—1990) — савецкі футбаліст, брамнік == Гарады-пабрацімы == {{Гарады-пабрацімы}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == {{Commons|Москва}} * [http://www.moscow.the.by/ Надвор’е Масква] {{Адміністрацыйны падзел Расіі}} {{Сталіцы Еўропы}} {{Сталіцы летніх Алімпіяд}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Масква| ]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы]] [[Катэгорыя:Сталіцы дзяржаў]] [[Катэгорыя:Гарады-мільянеры Расіі]] 89uvar0p3lmumckvqtii9p9q6r2a4eb 5152172 5152171 2026-06-07T13:00:59Z DobryBrat 5701 Змяніў налады абароны для «[[Масква]]»: Празмерны ўзровень вандалізму ([Правіць=Толькі аўтапацверджаныя ўдзельнікі] (скончыцца 13:00, 7 чэрвеня 2027 (UTC)) [Перанесці=Толькі для адміністратараў] (бясконца)) 5143951 wikitext text/x-wiki {{Значэнні|2=Масква}} {{НП-Расія |статус = Горад федэральнага значэння |першае згадванне = 1147 |ранейшыя імёны = |статус з = |выява = {{Photomontage| |color=#ffffff | photo1a = RedSquare2019.jpg | photo2a = Холодный свет при -29 градусах.jpg | photo2b = Teatro Bolshói, Moscú, Rusia, 2016-10-03, DD 42-43 HDR.jpg | photo3a = Moscow State University crop.jpg | photo3b = Moscow International Business Center-1 Сrop.jpg | photo4a = Moscow Kremlin View from Kamennyi Bridge.jpg | position = center | spacing = 2 | border = 0 | size = 270 | text = }} }} '''Масква́''' ({{lang-ru|Москва}}) — сталіца [[Расія|Расіі]], [[горад федэральнага значэння]], адміністрацыйны цэнтр [[Цэнтральная федэральная акруга|Цэнтральнай федэральнай акругі]] і [[Маскоўская вобласць|Маскоўскай вобласці]], у склад якой не ўваходзіць. Найбуйнейшы па колькасці насельніцтва горад Расіі і яе суб’ект — 13 274 285 чалавек (2025; 22-і сярод гарадоў свету па колькасці насельніцтва). Цэнтр Маскоўскай гарадской агламерацыі. Самы буйны горад [[Еўропа|Еўропы]] па плошчы і насельніцтву. Археалагічныя дадзеныя сведчаць пра існаванне гарадскога паселішча ў раёне будучага Крамля з XI стагоддзя. Першая пісьмовая згадка пра Маскву адносіцца да 1147 года. Масква — гістарычная сталіца [[Вялікае княства Маскоўскае|Вялікага княства Маскоўскага]], [[Рускае царства|Рускага царства]], [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]] (у 1728—1732 гадах), Савецкай Расіі і [[СССР]]. [[Горад-герой]]. У Маскве знаходзяцца федэральныя органы дзяржаўнай улады Расійскай Федэрацыі (за выключэннем Канстытуцыйнага суда), пасольствы замежных дзяржаў, штаб-кватэры большасці найбуйнейшых расійскіх камерцыйных арганізацый і грамадскіх аб’яднанняў. Размешчана на [[Масква-рака|рацэ Маскве]] ў цэнтры [[Усходне-Еўрапейская раўніна|Усходне-Еўрапейскай раўніны]], у міжрэччы [[Ака|Акі]] і [[Волга|Волгі]]. Як суб’ект федэрацыі, Масква мяжуе з [[Маскоўская вобласць|Маскоўскай]] і [[Калужская вобласць|Калужскай]] абласцямі. Масква ўключае 6 гарадскіх населеных пунктаў, у тым ліку 4 гарады і 2 пасёлкі гарадскога тыпу, а таксама вялікую колькасць сельскіх населеных пунктаў. Шэраг падмаскоўных гарадоў, пасёлкаў гарадскога тыпу і сельскіх населеных пунктаў быў уключаны ў склад Масквы і страціў свой статус. Масква — папулярны турыстычны цэнтр. [[Маскоўскі Крэмль]], [[Красная плошча]], [[Новадзявочы манастыр]] і [[Царква Узнясення (Каломенскае)|Царква Узнясення ў Каломенскім]] уваходзяць у спіс аб’ектаў сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. Найважнейшы транспартны вузел: горад абслугоўваюць 6 аэрапортаў, 10 чыгуначных вакзалаў, 3 рачныя порты (зносіны з морамі басейнаў [[Атлантычны акіян|Атлантычнага]] і [[Паўночны Ледавіты акіян|Паўночнага Ледавітага]] акіянаў). З 1935 года ў Маскве працуе [[Маскоўскі метрапалітэн|метрапалітэн]]. Масква — спартыўны цэнтр краіны. У 1980 годзе ў Маскве прайшлі [[Летнія Алімпійскія гульні 1980|XXII летнія Алімпійскія гульні]], а ў 2018 годзе горад стаў адным з гаспадароў [[Чэмпіянат свету па футболе 2018|чэмпіянату свету па футболе]]. == Назва == Назва горада Масква паходзіць ад назвы ракі [[Масква (рака)|Масква]], на берагах якіх паселішча паўстала. Гідронім Масква мае доўгую і багатую гісторыю вытлумачэння яго паходжання, ён вытлумачваўся са славянскага, фінскага, балцкага моўнага матэрыялу. На сёння пераважае балцкае вытлумачэнне, фінскія версіі прызнаныя ўзніклымі з павярхоўных сугуччаў<ref>''Нерознак В. П.'' Названия древнерусских городов. — Наука. — <abbr>М.</abbr>, 1983. — С. 112.</ref>. Гэта падмацоўваецца і балцкім гідранімічным фонам як на працягу цячэння ракі Масквы, так і на тэрыторыі горада Масква. Балцкія назвы ў рэк Лама, Руза, Мажая, Вярэя, [[Нара]], Сярпея, ад якіх гарады [[Валакаламск]], [[Руза]], [[Мажайск]], [[Вярэя]], [[Нара-Фамінск]], [[Серпухаў]], якія дугой атачаюць Маскву з заходняга боку. У самой Маскве моцны балцкі гідранімічны фон у зоне радыусам 10-15 км ад старога горада, дзе фіксуюцца балцкія назвы (найперш гідронімы, а калі тапонімы, дык вытворныя ад гідронімаў) [[Яўза]], [[Няглінная]], Чармянка, Прэсня, Сетунь, Хімка, Чура, Варгуніха, Кудрына, Бубна, Чачора, [[Нагацінская (станцыя метро)|Нагаціна]], Чартанава<ref>В. Н. Топоров. Древняя Москва в балтийской перспективе // Балто-славянские исследования. 1981. Москва, 1982. С. 35-42.</ref>. Корань ''Mask-'' звязаны з літоўскім ''maskėti'' «спешна кудысьці бегаць», ''maskatuoti'' «гайдацца падвешаным; гайдаць, зрушваць; спешна ісці; балбатаць; гарэзнічаць», ''maskatas'' «лахманы» (кавалкі вопраткі, што развяваюцца на ветры). Назва канфігурацыйнага значэння, адлюстроўвае выгіны рачнога рэчышча: рака Масква звілістая і ў верхнім цячэнні, і ў сярэднім, і на тэрыторыі цяперашняй Масквы (11 вялікіх петляў на 20-кіламетровай прасторы па прамой)<ref>В. Н. Топоров. Древняя Москва в балтийской перспективе // Балто-славянские исследования. 1981. Москва, 1982. С. 30.</ref>. У маскоўскай назве корань ''Mask-'' пашыраны пашыральнікам ''-(u)v-'', які таксама вядомы ў літоўскім словаўтварэнні<ref>P. Skardžius. Rinktiniai raštai. T. 1. Vilnius, 1996. C. 380—381.</ref>. == Геаграфія == Горад размешчаны ў міжрэччы [[Волга|Волгі]] і [[Ака|Акі]], на ўскраіне [[Мяшчорская нізіна|Мяшчорскай нізіны]]. Па тэрыторыі Масквы працякае каля 150 рэчак, большасць з якіх у падземных трубах; самая вялікая [[Масква (рака)|рака Масква]] з прытокамі [[Яўза]] і [[Сетунь]]. У межы Масквы ўключаны былыя гарады Бабушкін, Любліно, Кунцава, Пярова, Тушына і іншыя населеныя пункты. Падзяляецца на 10 адміністрацыйных акруг. == Гісторыя == {{Асноўны артыкул|Гісторыя Масквы}} У канцы І тыс. асновай насельніцтва Масквы былі [[вяцічы]]. У канцы XI ст. Масква — невялікі горад з умацаваным цэнтрам і рамесна-гандлёвым пасадам. Упершыню згадваецца ў [[Іпацьеўскі летапіс|Іпацьеўскім летапісе]] ў 1147 годзе як уладанне суздальскага князя [[Юрый Далгарукі|Юрыя Далгарукага]]. На мяжы XII—XIII ст. значны горад [[Уладзіміра-Суздальскае княства|Уладзіміра-Суздальскага княства]]. У 1237—1238 гадах разбурана мангола-татарамі. З канца XIII ст. цэнтр самастойнага княства; пачынальнікам дынастыі маскоўскіх князёў быў [[Даніл Аляксандравіч]], сын Аляксандра Неўскага. З XIV ст. цэнтр [[Вялікае Княства Маскоўскае|Маскоўскага вялікага княства]]. Каля 1326 года пры [[Іван Каліта|Іване I]] з [[Уладзімір (горад, Расія)|Уладзіміра]] ў Маскву перанесена рэзідэнцыя мітрапалітаў рускай праваслаўнай царквы. У 1368 і 1370 гадах войскі Дзмітрыя Іванавіча Данскога адбілі напады на Маскву вялікага князя ВКЛ [[Альгерд]]а. У Маскве фарміравалася рускае войска, якое ўдзельнічала ў Кулікоўскай бітве 1380 года. У 1382 годзе горад абрабаваў і спаліў хан [[Тахтамыш]]. [[Файл:Расцвет Кремля. Всехсвятский мост и Кремль в конце XVII века. 1922, бумага на картоне, уголь, акварель, карандаш.jpg|thumb|Масква ў канцы 17 стагоддзя]] З канца XV ст. Масква — сталіца Расіі, у сувязі з чым у XV—XVI ст. павялічылася эканамічнае значэнне горада (вытворчасць зброі, тканін, скураных, ганчарных і ювелірных вырабаў), заснаваны Гарматны двор, Парахавы (канец XV ст.) і Манетны (1534) двары. У сакавіку 1564 [[Іван Фёдараў]] (Федаровіч) і [[Пётр Мсціславец]] выдалі ў Маскве першую друкаваную рускую кнігу («Апостал»). Горад моцна пацярпеў у часы апрычніны (1565—1572, 1575—1576), у 1571 спалены (акрамя Крамля) войскам крымскага хана Даўлет-Гірэя. У 1610 акупіраваны войскамі [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]], вызвалены народным апалчэннем пад кіраўніцтвам К. Мініна і Дз. Пажарскага. З XVII ст. Масква — усерасійскі цэнтр рамеснай вытворчасці і гандлю (у канцы 1630-х г. у горадзе было каля 2 тыс. рамеснікаў), узніклі парахавыя млыны, папяровыя мануфактуры, Гранатны двор і інш. У 1687 заснавана Славяна-грэка-лацінская акадэмія (з 1682 Маскоўская духоўная акадэмія). У 1682 і 1698 у Маскве адбыліся бунты стральцоў. З 1708 цэнтр Маскоўскай губерні, рэзідэнцыя генерал-губернатарства. Пасля пераносу ў 1712 сталіцы Расіі ў [[Пецярбург]] Масква засталася важнейшым эканамічным, гандлёвым і культурным цэнтрам краіны. У XVIII ст. развівалася тэкстыльная вытворчасць (палатняныя, шаўковыя мануфактуры, Суконны двор). Паводле перапісу 1701 ў Маскве 16 358 двароў. Пачалося брукаванне вуліц, у 1730 з’явілася [[вулічнае асвятленне]], у 1781—1804 пабудаваны першы ў Расіі водаправод. У 1699 заснавана Бурмістрава палата (пазней Ратуша, з 1720 Магістрат), у 1785 — Гарадская дума. Заснаваны Артылерыйская (1707) і Інжынерная (1712) школы, у 1755 — Маскоўскі ўніверсітэт. У вайну 1812 Масква — цэнтр агульнарасійскага супраціўлення, на 2/3 спалена войскамі Напалеона I. У 1814 тут дзейнічала больш за 250 прадпрыемстваў. З 2-й пал. XIX ст. Масква — найбуйнейшы чыгуначны цэнтр краіны. У канцы 1840-х г. у горадзе з’явіўся першы грамадскі транспарт — «лінейкі», у 1899 — [[Маскоўскі трамвай]]. У пач. XX ст. Масква — буйны сусветны крэдытна-фінансавы цэнтр. Адзін з цэнтраў рэвалюцыі 1905 — 07 і [[Кастрычніцкая рэвалюцыя|Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917 года]]. З 1918 года Масква — сталіца [[РСФСР]], у 1922-91 гадах — [[СССР]]. У Вялікую Айчынную вайну адбылася [[Бітва за Маскву|Маскоўская бітва]], масквічы сфарміравалі 16 дывізій народнага апалчэння; тут знаходзіліся Дзяржаўны камітэт абароны і Стаўка Вярхоўнага галоўнакамандавання. У 1980 ў Маскве прайшлі [[XXII Летнія Алімпійскія гульні]]. З 1990 у Маскве абвешчаны дзяржаўны суверэнітэт Расійскай Федэрацыі. З 1992 Масква — сталіца Расійскай Федэрацыі, горад федэральнага значэння — суб’ект Расійскай Федэрацыі. == Насельніцтва == {{Wikidata/Population}} == Адміністрацыйны падзел == {{main|Адміністрацыйны падзел Масквы}} {| |- |[[Паўночна-заходняя адміністрацыйная акруга]] |[[Паўночная адміністрацыйная акруга]] |[[Паўночна-усходняя адміністрацыйная акруга]] |- |[[Заходняя адміністрацыйная акруга]] |[[Цэнтральная адміністрацыйная акруга]] |[[Усходняя адміністрацыйная акруга]] |- |[[Паўднёва-заходняя адміністрацыйная акруга]] |[[Паўднёвая адміністрацыйная акруга]] |[[Паўднёва-усходняя адміністрацыйная акруга]] |- |} * [[Зеленаград|Горад Зеленаград]]. == Гаспадарка == Масква — адзін з найбуйнейшых у свеце індустрыяльных цэнтраў. У структуры прамысловай прадукцыі вылучаюцца электраэнергетыка, машынабудаванне, хімічная прамысловасць, вытворчасць будаўнічых матэрыялаў, харчовая і інш. Шмат прадпрыемстваў ваенна-прамысловага комплексу, вядучыя прадпрыемствы авіяцыйнай, ракетна-касмічнай, радыёэлектроннай, прыладабудаўнічай прамысловасці. Вядучае месца займаюць машынабудаванне і металаапрацоўка, найбольшыя прадпрыемствы: «ЗІЛ», «Маскоўскі падшыпнік», авіяцыйнае вытворчае аб’яднанне імя Дзяменцьева, вытворчае аб’яднанне «Энергія», завод імя Хрунічава і інш. Нафтаперапрацоўчы завод. Масква — цэнтр кнігавыдавецтва і кнігадрукавання. Развіваецца кінапрамысловасць. Галоўны фінансавы і інвестыцыйны цэнтр краіны. == Транспарт == Вузел чыгунак, аўтамабільных, водных і паветраных шляхоў зносін, рачны порт. Ад Масквы адыходзяць 11 электрыфікаваных чыгуначных ліній, 13 шашэйных дарог, міжнародныя аэрапорты [[Аэрапорт Дамадзедава|Дамадзедава]], [[Шарамецьева]], [[Унукава (аэрапорт)|Унукава]], 3 рачных порты (выхады да мораў Атлантычнага і Паўночна-Ледавітага акіянаў). 10 чыгуначных вакзалаў: * [[Камсамольская плошча (Масква)|Камсамольская плошча]] ** [[Ленінградскі вакзал|Ленінградскі]] ** [[Казанскі вакзал|Казанскі]] ** [[Яраслаўскі вакзал|Яраслаўскі]] * [[Кіеўскі вакзал|Кіеўскі]] * [[Савёлаўскі вакзал|Савелаўскі]] * [[Рыжскі вакзал|Рыжскі]] * [[Павялецкі вакзал|Павялецкі]] * [[Курскі вакзал|Курскі]] * [[Беларускі вакзал|Беларускі]] * [[Усходні вакзал (Масква)|Усходні вакзал]] Дзейнічаюць [[Маскоўскі трамвай]] (з 1899 года) і [[Маскоўскі метрапалітэн]] (з 1935 года). З 1933 па 2020 год дзейнічаў [[Маскоўскі тралейбус]]. == Навучальныя ўстановы == * [[Вышэйшае тэатральнае вучылішча імя М. С. Шчэпкіна]] * [[Літаратурны інстытут імя А. М. Горкага]] * [[Маскоўская сельскагаспадарчая акадэмія імя К. А. Ціміразева]] * [[Маскоўскі дзяржаўны універсітэт імя М. В. Ламаносава]] * [[МФТІ|Маскоўскі фізіка-тэхнічны інстытут (дзяржаўны універсітэт)]] * Маскоўскі інжынерна-фізічны інстытут (дзяржаўны універсітэт) * [[МДІМЗ|Маскоўскі дзяржаўны інстытут міжнародных адносін (універсітэт)]] * [[Расійскі ўніверсітэт дружбы народаў]] * [[Усерасійскі дзяржаўны інстытут кінематаграфіі імя С. А. Герасімава]] == Тэатры == * [[Вялікі тэатр]] * [[Дзяржаўны акадэмічны тэатр імя Яўгена Вахтангава]] * [[Малы тэатр]] * [[Маскоўскі акадэмічны тэатр імя Уладзіміра Маякоўскага]] * [[Маскоўскі драматычны тэатр імя А. С. Пушкіна]] * [[Маскоўскі драматычны тэатр імя М. М. Ярмолавай]] * [[Маскоўскі Мастацкі тэатр]] * [[Маскоўскі тэатр «Сучаснік»]] * [[Маскоўскі тэатр аперэты]] * [[Расійскі акадэмічны маладзёжны тэатр]] * [[Тэатр на Таганцы]] * [[Рамэн (тэатр)]] * [[Тэатр сатыры (Масква)]] * [[Тэатр імя Массавета]] * [[Тэатр імя Станіслаўскага і Неміровіча-Данчанкі]] == Музеі == * [[Дзяржаўная Траццякоўская галерэя]] * [[Дзяржаўны Дарвінаўскі музей]] * [[Дзяржаўны музей выяўленчых мастацтваў імя А. С. Пушкіна]] * [[Дом-музей В. М. Васняцова]] * [[Мемарыяльная кватэра Пушкіна на Арбаце]] * [[Музей абароны Масквы]] * [[Музей В. А. Трапініна і маскоўскіх мастакоў яго часу]] * [[Музей вады (Масква)]] * [[Музей гісторыі каньяка]] * [[Музей Усходу]] * [[Расійскі музей лесу]] == Славутасці == * [[Адраджэнне (помнік)]] * [[Армянскія могілкі (Масква)|Армянскія могілкі]] * [[Благаславёная ў вяках дружба народаў Расіі і Арменіі]] * [[Дарогу качанятам! (скульптура)|Дарогу качанятам!]] * [[Дзеці — ахвяры заган дарослых]] * [[Дзеці міра]] * [[Дом Мельнікава]] * [[Маскоўскі крэмль]] * [[Новадзявочы манастыр]] * [[Песня (скульптура)]] * [[Першы спадарожнік (помнік)|Першы спадарожнік]] * [[Помнік венгерска-савецкай дружбе]] * [[Помнік героям фільма «Афіцэры»]] * [[Помнік кінакамеры]] * [[Помнік плаўленаму сырку «Дружба»]] * [[Помнік Пятру I (Масква)|Помнік Пятру I]] * [[Помнік франтавому сабаку]] * [[Помнік Шэрлаку Холмсу і доктару Ватсану]] * [[Помнік Янку Купалу (Масква)|Помнік Янку Купалу]] * [[Працяты Пегас]] * [[Хлеб (скульптурная кампазіцыя)]] * [[Чорны кубаметр]] * [[Маскоўскі планетарый]] * [[Пекін (гасцініца, Масква)]] * [[Храм Клімента Папы Рымскага (Масква)]] * [[Малое Узнясенне]] == Выдатныя асобы == {{Асноўны артыкул|Вядомыя асобы Масквы}} * [[Антоній (Мельнікаў)|Мітрапаліт Антоній]] (1924—1986) — епіскап Рускай Царквы; Мітрапаліт Мінскі і Беларускі * [[Ян Арлазораў]] (1947—2009) — расійскі тэатральны і эстрадны акцёр * [[Арыстарх Апалонавіч Белапольскі|Арыстарх Белапольскі]] (1854—1934) — рускі і савецкі астраном * [[Барыс Абрамавіч Беразоўскі|Барыс Беразоўскі]] (1946—2013) — расійскі прадпрымальнік і палітычны дзеяч * [[Яўген Дамінікавіч Будзінас|Яўген Будзінас]] (1944—2007) — беларускі [[пісьменнік]] і журналіст * [[Канстанцін Якаўлевіч Ваншэнкін|Канстанцін Ваншэнкін]] (1925—2012) — савецкі і расійскі паэт, аўтар слоў да песні «Я люблю цябе, жыццё» * [[Уладзімір Сямёнавіч Высоцкі|Уладзімір Высоцкі]] (1938—1980) — акцёр, паэт, аўтар соцень песень * [[Ягор Цімуравіч Гайдар|Ягор Гайдар]] (1956—2009) — расійскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, эканаміст * [[Іван Дыхавічны]] (1947—2009) — савецкі і расійскі кінарэжысёр і сцэнарыст * [[Людміла Георгіеўна Зыкіна|Людміла Зыкіна]] (1929—2009) — руская народная і эстрадная спявачка * [[Уладзімір Алегавіч Патанін|Уладзімір Патанін]] (* 1961) — расійскі прадпрымальнік і палітычны дзеяч * [[Таццяна Іванаўна Пельтцэр|Таццяна Пельтцэр]] (1904—1992) — расійская актрыса * [[Пётр I (імператар расійскі)|Пётр I]] (1672—1725) — 9-ы Цар і Вялікі князь Усяя Русі (з 1682) і першы імператар (20 студзеня 1721) Расійскай імперыі * [[Аляксандр Сяргеевіч Пушкін|Аляксандр Пушкін]] (1799—1837) — расійскі паэт, драматург і празаік; член Расійскай акадэміі * [[Ірына Канстанцінаўна Радніна|Ірына Радніна]] (* 1949) — савецкая фігурыстка, трохразовая алімпійская чэмпіёнка, дзесяціразовая чэмпіёнка свету * [[Аляксей Львовіч Рыбнікаў|Аляксей Рыбнікаў]] (* 1945) — кампазітар, народны артыст Расіі * [[Святлана Яўгенаўна Савіцкая|Святлана Савіцкая]] (* 1948) — касманаўт * [[Андрэй Дзмітрыевіч Сахараў|Андрэй Сахараў]] (1921—1989) — савецкі фізік, праваабаронца і палітычны дзеяч * [[Андрэй Сіняўскі]] (1925—1997) — рускі літаратуразнаўца, пісьменнік, літаратурны крытык * [[Сяргей Міхайлавіч Салаўёў|Сяргей Салаўёў]] (1820—1879) — расійскі гісторык * [[Яўген Фёдаравіч Святланаў|Яўген Святланаў]] (1928—2002) — савецкі расійскі дырыжор, кампазітар і піяніст * [[Ігар Старыгін]] (1946—2009) — савецкі і рускі акцёр тэатру і кіно * [[Аляксандр Васільевіч Сувораў|Аляксандр Сувораў]] (1730—1800) — расійскі палкаводзец * [[Павел Міхайлавіч Траццякоў|Павел Траццякоў]] (1832—1898) — расійскі прадпрымальнік, мецэнат, заснавальнік [[Траццякоўская галерэя|Траццякоўскай галерэі]] * [[Ірына Муцуаўна Хакамада|Ірына Хакамада]] (* 1955) — расійскі палітык * [[Пётр Якаўлевіч Чаадаеў|Пётр Чаадаеў]] (1794—1856) — рускі філосаф * [[Аляксей Міхайлавіч Чарамухін|Аляксей Чарамухін]] (1895—1958) — расійскі навуковец * [[Леў Іванавіч Яшын|Леў Яшын]] (1929—1990) — савецкі футбаліст, брамнік == Гарады-пабрацімы == {{Гарады-пабрацімы}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == {{Commons|Москва}} * [http://www.moscow.the.by/ Надвор’е Масква] {{Адміністрацыйны падзел Расіі}} {{Сталіцы Еўропы}} {{Сталіцы летніх Алімпіяд}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Масква| ]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы]] [[Катэгорыя:Сталіцы дзяржаў]] [[Катэгорыя:Гарады-мільянеры Расіі]] 89uvar0p3lmumckvqtii9p9q6r2a4eb 0 3318 5152553 5078864 2026-06-08T10:33:08Z ~2026-33713-25 169469 5152553 wikitext text/x-wiki усе рускія - ідыёты усе рускія - ідыёты усе рускія - ідыёты усе рускія - ідыёты усе рускія - ідыёты усе рускія - ідыёты усе рускія - ідыёты усе рускія - ідыёты усе рускія - ідыёты усе рускія - ідыёты усе рускія - ідыёты усе рускія - ідыёты усе рускія - ідыёты усе рускія - ідыёты усе рускія - ідыёты усе рускія - ідыёты усе рускія - ідыёты усе рускія - ідыёты усе рускія - ідыёты усе рускія - ідыёты жыве Беларусь == Гісторыя == {{асноўны артыкул|Гісторыя Санкт-Пецярбурга}} === Паўночная вайна і заснаванне горада === Датай заснавання Санкт-Пецярбурга лічыцца {{OldStyleDate|27|мая|1703|16|мая}} года. Гэтым днём датуецца заклад [[Пётр I|царом-рэфарматарам]] [[Петрапаўлаўская крэпасць|Петрапаўлаўскай крэпасці]] — першага будынка горада — у [[вусце|вусці]] ракі [[Нява|Нявы]] на [[Заечы востраў (Санкт-Пецярбург)|Заечым востраве]], пасля таго як [[Рускае царства|Рускае Царства]] ў ходзе [[Паўночная вайна (1700—1721)|Паўночнай вайны]] захапіла навакольныя тэрыторыі, што ў той час належалі [[Швецыя|Швецыі]]. Пётр I даў гораду імя, прысвечанае яго нябеснаму заступніку — [[Святы Пётр|Святому апосталу Пятру]]. Паводле легенды, у той дзень пасля літургіі цар з’явіўся з [[рыдлёўка]]й у руках для закладу горада, і калі ён схапіўся за яе, з вышыні спусціўся арол і пачаў круціцца над астравамі. Адышоўшы ў бок, Пётр I зрубіў дзве тонкія бярозкі і, з’яднаўшы і верхавіны, паставіў у выкапаныя працоўнымі ямы. Гэтыя дзве бярозкі мусілі азначаць будучую браму крэпасці. Арол, які круціўся ў небе, спусціўся і сеў на «браму», пасля чаго, перавязаўшы яму ногі, цар пасадзіў яго на плячо, усцешаны шчаслівай прыкметай<ref name="hist1993">{{кніга|аўтар=Авсеенко В. Н.|загаловак=История города С.-Петербурга в лицах и картинках. 1703—1903|месца=СПб|выдавецтва=Сотис|год=1993|старонкі=20|мова=ru}}</ref>. Новая крэпасць сваёй зброяй мусіла перакрываць [[фарватар]]ы па двух найбольш буйных рукавах [[дэльта|дэльты]] ракі — Няве і [[Вялікая Неўка|Вялікай Неўцы]]. У [[1704]] годзе для абароны марскіх межаў Расіі на востраве [[Котлін]] была заснавана крэпасць [[Кранштат]]. Новаму гораду Пётр I надаваў вялікае стратэгічнае значэнне для забеспячэння марскога шляху з Расіі ў [[Заходняя Еўропа|Заходнюю Еўропу]]. Тут, на [[Стрэлка Васільеўскага вострава|стрэлцы Васільеўскага вострава]], пад прыкрыццём Петрапаўлаўскай крэпасці, быў заснаваны першы гандлёвы порт Санкт-Пецярбурга. === Першыя гады існавання горада === Пасля пачатку будаўніцтва Петрапаўлаўскай крэпасці працягвалася ўзвядзенне і іншых абарончых аб’ектаў. У снежні [[1706]] года Пётр I выдаў загад на будаўніцтва [[Кронверк (Петрапаўлаўская крэпасць)|Кронверка]] з мэтай адгарадзіць Петрапаўлаўскую крэпасць ад артабстрэлу з супрацьлеглага берагу, а дзвюма гадамі раней было закладзена [[Адміралцейства (Санкт-Пецярбург)|Адміралцейства]]. У планах Пятра I была пабудова вялікага прыморскага цэнтру, таму будаўніцтва ішло з высокай інтэнсіўнасцю. Штогод на працы зганялі 30-40 тысяч сялян, таксама ў іх удзельнічалі ваеннапалонныя з [[Фінляндыя|Фінляндыі]]. Імі ў тым ліку быў пракладзены [[бульвар]], які пазней стаў [[Неўскі праспект|Неўскім праспектам]]<ref name="hist_finlandyji">''Мейнандэр Х.'' Гісторыя Фінляндыі: Лініі, структуры, пераломныя моманты; пер. са шведскай Вольгі Рызмаковай. — Мінск: Мастацкая літаратура, 2017. — ISBN 978-985-02-1748-6.</ref>{{rp|54-55}}. [[Файл:Summer Garden (Zubov).jpg|thumb|[[Летні палац]] і [[Летні сад]] у [[1716]] годзе]] У першыя дзесяць гадоў існавання галоўнай часткай горада быў Гарадскі востраў (цяпер [[Петраградскі востраў]]), тут знаходзіліся [[Гасціны двор]], [[Траецкая царква (Санкт-Пецярбург)|Траецкая царква]], мноства службовых будынкаў, рамесныя слабоды і ваенныя часткі. Злучаўся востраў з Петрапаўлаўскай крэпасцю праз пад’ёмны мост. Пазней пачаў забудоўвацца [[Адміралцейскі бок]] (левы бераг Нявы), дзе знаходзіліся такія важныя збудовы, як [[Зімні палац]] і [[Летні палац]] Пятра I з [[Летні сад|Летнім садам]]. З [[1712]] года горад быў абвешчаны сталіцай Расіі, а ў [[1713]] годзе ўсе асобы, прыналежныя да царскага двара, мусілі былі сяліцца ў Пецярбургу, сюды ж пераехаў і [[Урадаўнічы сенат|Сенат]]. У 1712 годзе Пётр I выдаў указ аб стварэнні [[Генеральны план Санкт-Пецярбурга|Генеральнага плана Санкт-Пецярбурга]], згодна якому цэнтрам горада абіраецца [[Васільеўскі востраў]]. Менавіта тут будуюцца партавыя збудаванні, [[маяк]]і, а таксама [[будынак Дванаццаці калегій]], [[Кунсткамера]] і іншыя будынкі (да таго моманту на востраве быў толькі знакаміты [[Меншыкаўскі палац (Санкт-Пецярбург)|Меншыкаўскі палац]]). У [[1725]] годзе заснаваная [[Пецярбургская Акадэмія навук]], дзе [[2 студзеня]] [[1728]] года была выдадзена першая расійская [[газета]] — «[[Санкт-Петербургские ведомости]]» (першы рэдактар — [[Герхард Фрыдрых Мілер]]).<ref name="spb1703">{{кніга|аўтар=А. В. Даринский, В. И. Старцев, Д. Н. Мурин, Т. Г. Браже, А. Г. Бітво|загаловак=Санкт-Петербург 1703—1719|адказны=Под ред. А. В. Даринского|месца=СПб.|выдавецтва=Фирма «ГЛАГОЛ»|год=2000|старонак=464|старонкі=68—69|isbn5-88662-613-6}}</ref> У першай палове XVIII стагоддзя хутка расло насельніцтва горада. Каля 1710 года ў Санкт-Пецярбургу пражывала 8 тысяч жыхароў, праз 15 год іх колькасць узрасла да 40 тысяч, а ў 1750 годзе яго насельніцтва складала 95 тысяч. Большасць перасяленцаў былі з Расіі, але горад прыцягваў працоўную сілу таксама з [[Інгерманландыя|Інгерманландыі]] і паўднёва-ўсходняй Фінляндыі. Найбуйнейшымі этнічнымі меншасцямі Санкт-Пецярбурга ў той час былі [[немцы]] і [[фіны]]<ref name=hist_finlandyji/>{{rp|55}}. === Пецярбург у сярэдзіне і другой палове XVIII стагоддзя === [[Файл:Bronze Horseman002.jpg|thumb|[[Медны коннік]]]] У выніку пажараў і разводдзяў многія будынкі пятроўскага Пецярбурга да сярэдзіны [[18 стагоддзе|XVIII стагоддзя]] апынуліся ў лядашчым стане ці былі знішчаныя. Так, улетку [[1736]] і [[1737]] гадоў у Пецярбургу [[Пажары 1736—1737 гадоў у Санкт-Пецярбургу|адбыліся два пажары]] (выгарэла ўся драўляная Марская слабада і значная частка Адміралцейскага вострава). У [[1737]] годзе ўказам імператрыцы [[Ганна Іванаўна|Ганны Іванаўны]] ствараецца [[Камісія аб Санкт-Пецярбургскім будаванні]] (якую ўзначальваў [[Пётр Міхайлавіч Яропкін|Пётр Яропкін]]), якая працавала над [[генеральны план Санкт-Пецярбурга|генеральным планам гораду]].<ref>[http://www.opeterburge.ru/allhistory.html История Санкт-Петербурга] {{ref-ru}}</ref> Па гэтым плане зацвярджалася ідэя трохпромневага развіцця Пецярбурга ад [[Адміралцейства (Санкт-Пецярбург)|Адміралцейства]], які мусіў стаць кампазіцыйным цэнтрам, а ролю галоўнай магістралі аддавалася [[Неўскі праспект|Неўскаму праспекту]]. У [[1762]] годзе на змену гэтай камісіі прыйшла [[Камісія аб каменным будаўніцтве Санкт-Пецярбурга і Масквы]], якая рэгулявала забудову малых узбярэжных малых рэк і каналаў, фарміраванне архітэктурных ансамбляў цэнтральных плошчаў. [[29 ліпеня]] [[1731]] года адкрыўся [[Кадэцкі корпус]], а ў [[1759]] — [[Пажаскі корпус]]. Ствараўся цэлы шэраг вучэльняў — [[Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны горны інстытут|Горнае вучылішча]] і гэтак далей. Санкт-Пецярбург становіцца адным з найбуйнейшых навуковых цэнтраў у Расіі. Развіваецца і культурнае жыццё ў Паўночнай сталіцы Расіі. [[30 жніўня]] [[1756]] года выдаецца ўказ аб стварэнні першага ў краіне [[Александрынскі тэатр|дзяржаўнага тэатра]], [[4 лістапада]] [[1764]] года лічыцца датай заснавання [[Імператарская Акадэмія мастацтваў|Імператарскай Акадэміі мастацтваў]]. Пад канец XVIII стагоддзя насельніцтва горада перавысіла 200 тысяч чалавек, у горадзе дзейнічалі больш за 60 праваслаўных цэркваў і 15 цэркваў іншых канфесій. На [[1780]] год налічвалася 1200 вуліц і завулкаў, 3,3 тысячы дамоў, уся цэнтральная частка гораду ўжо цалкам брукаваная і пакрытая папярочнымі дошкамі.<ref name="spb1703" /> === Санкт-Пецярбург у XIX стагоддзі === {{цытата|Люблю цябе, Пятра тварэнне,<br/>Люблю твой строгі, стройны від,<br/>Нявы дзяржаўнае цячэнне, Берагавы яе граніт,<br/>Узор тваіх чыгунных кратаў,<br/>Начэй задумлівых тваіх<br/>Празрысты змрок, бліск цемнаваты.<br/>Калі ў пакоі сярод кніг<br/>Пішу, чытаю без лямпады,<br/>Гляджу на сонныя грамады<br/>Пустынных вуліц, як блішчыць<br/>Адміралцейскі ў высях шпіц…}} Да гэтага часу ўжо адбываецца бурнае развіццё прамысловасці — ужо да сярэдзіны [[1830-я|1830-х]] гадоў у Санкт-Пецярбургу дзейнічае каля 300 фабрык і заводаў. Адкрываюцца новыя водныя сістэмы — [[Марыінская водная сістэма|Марыінская]] і [[Ціхвінская водная сістэма|Ціхвінская]], у [[1828]] годзе — [[Паўночна-Дзвінскі канал]]. Істотнай падзеяй становіцца адкрыццё першай [[чыгунка|чыгункі]] ў [[1836]] годзе паміж Пецярбургам і [[Пушкін (горад)|Царскім Сялом]]. Пецярбуржцы апрабавалі новы водны транспартны сродак: [[параход]]. Працягваецца развіццё Пецярбурга як палітычнага і навуковага цэнтра дзяржавы. У [[1802]] годзе заснаваныя міністэрствы і [[Дзяржаўны Савет (Расійская імперыя)|Дзяржаўны савет]], узведзены [[будынак Сената і Сінода]], абноўленая [[Пецярбургская акадэмія навук|Акадэмія навук]] (у [[1803]] годзе быў прыняты новы статут), створаны Педагагічны інстытут, утвораныя некалькі гімназіяў і дазволеныя вольныя тыпаграфіі.<ref name="hist1993" /> Адкрываецца [[Пулкаўская абсерваторыя]], у [[1845]] годзе — [[Рускае геаграфічнае таварыства]]. [[18 жніўня]] [[1851]] года з Пецярбурга ў Маскву адправіўся першы цягнік, хутка зносіны паміж дзвюма гарадамі стане рэгулярным. Ужо ў [[1850-я|1850-х]] пабудаваныя [[Маскоўскі вакзал (Санкт-Пецярбург)|Маскоўскі]] (Мікалаеўскі), [[Варшаўскі вакзал (Санкт-Пецярбург)|Варшаўскі]], [[Балтыйскі вакзал (Санкт-Пецярбург)|Балтыйскі]], а ў [[1870]] годзе — [[Фінляндскі вакзал]]ы. Развіваецца і судаходства. У [[1885]] годзе скончылася збудаванне [[Марскі канал (Санкт-Пецярбург)|Марскога канала]] і [[Марскі порт Санкт-Пецярбург|Марскога порту]]. === Горад трох рэвалюцый. Грамадзянская вайна === [[Файл:Kruiser Aurora.jpg|thumb|[[Аўрора, крэйсер|Крэйсер «Аўрора»]], які з’яўляецца сімвалам Кастрычніцкай рэвалюцыі]] [[20 стагоддзе|XX стагоддзе]] ўчыніла для Пецярбурга як шмат цяжкіх выпрабаванняў, так і грандыёзныя здзяйсненні. Па выніках перапісу [[1897]] года насельніцтва горада складала 1265 тыс. жыхароў, а на пачатак [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]] перавысіла 2 мільёны (3-е месца ў Еўропе пасля [[Лондан]]у і [[Парыж]]у). [[29 верасня]] [[1907]] года пачаў курсаваць [[Санкт-Пецярбургскі трамвай]]. Першым выпрабаваннем стала [[Рэвалюцыя 1905 года ў Расіі|расійская рэвалюцыя 1905—1907 гадоў]], пачаткам якой лічыцца [[Крывавая нядзеля]], а вынікамі якой стала стварэнне першага ў [[Гісторыя Расіі|гісторыі Расіі]] [[парламент]]у. Пачаўшаяся Першая сусветная вайна моцна паўплывала на лёс Санкт-Пецярбурга. Ужо ў жніўня [[1914]] года на хвалі антынямецкіх настрояў горад пераназваны ў ''Петраград'', а да [[1917]] года пачаліся праблемы з аснадай — звычайнай з’явай становяцца чэргі. Хваляванні [[23 лютага|23]]—[[27 лютага]] 1917 года ў горадзе зробяцца адной з галоўных прычын [[Лютаўская рэвалюцыя 1917 года ў Расіі|Лютаўскай рэвалюцыі]]. У гонар загінуўшых працоўных на [[Марсава поле (Санкт-Пецярбург)|Марсавым полі]] ў [[1956]] годзе быў запалены [[Вечны агонь]].<ref>{{Спасылка|url=http://www.opeterburge.ru/history_147_255.html|загаловак=Февральская революция|аўтар=Галина Дрегуляс|выдавецтва=opeterburge.ru}}</ref> Пасля [[Кастрычніцкая рэвалюцыя 1917 года ў Расіі|Кастрычніцкай рэвалюцыі]], падчас [[Грамадзянская вайна ў Расіі|Грамадзянскай вайны]] з-за блізкасці антырэвалюцыйных армій урад [[Уладзімір Ленін|Леніна]] з’яжджае ў [[Масква|Маскву]]. Петраград часова пазбаўлены статусу сталіцы ([[5 сакавіка]] [[1918]] года), які пераходзіць да Масквы. Увесну [[1919]] года, пры падтрымцы англійскага флоту, пачаўся першы наступ арміі [[Мікалай Юдзеніч|Мікалая Юдзеніча]] з [[Эстляндыя|Эстляндыі]] на Петраград, а пасля паразы, ужо ў кастрычніку, другі, які таксама будзе спынены. [[22 студзеня]] [[1920]] года Юдзеніч абвясціў пра роспуск [[Паўночна-Заходняя армія|Паўночна-Заходняй арміі]]. [[26 студзеня]] [[1924]] года, пасля смерці [[Уладзімір Ленін|Уладзіміра Леніна]] Петраград рашэннем ЦК УКП(б) пераназываецца ў ''Ленінград''. === Савецкі Петраград-Ленінград === Пасля катастрафічных падзей [[1917]]—[[1919]] гадоў насельніцтва горада скарачаецца, да [[1920]] года яно складае толькі 722 000 чалавек<ref>{{Спасылка|аўтар=А. Ю. Чистяков|выдавецтва=Электронная энциклопедия Санкт-Петербурга|загаловак=Население (обзорная статья)|url=http://www.encspb.ru/ru/article.php?kod=2804035787|title=Архіўная копія|access-date=22 лютага 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20071004210856/http://www.encspb.ru/ru/article.php?kod=2804035787|archive-date=4 кастрычніка 2007|url-status=dead}}</ref>, але дзякуючы [[Новая эканамічная палітыка|НЭП]] жыццё ў горадзе паступова паляпшаецца. Працягваецца актыўная жытловая забудова. Так у [[1924]] годзе ствараецца праект цэнтру [[Кіраўскі раён, Санкт-Пецярбург|Нарваўскага раёна]], паводле якога мусілі быць створаныя дзве плошчы — [[Плошча Стачак|Стачак]], дзе была ўзведзеная [[Нарвскія трыўмфальныя вароты|трыумфальная арка ў гонар перамогі]] над [[Напалеон I Банапарт|Напалеонам]] і плошчу, якую яшчэ мелася стварыць (цяпер [[Кіраўская плошча]]). Па ўсім горадзе ствараюцца [[Палац культуры|Палацы культуры]] — да сярэдзіны [[1930-я|1930 гадоў]] яны маюцца ўжо ва ўсіх прамысловых раёнах.<ref>{{Спасылка|url=http://www.opeterburge.ru/history1917_974_981.html|аўтар=Анна Тирле|загаловак=Архитектура и благоустройство: массовое строительство. Эра ДК и ЦПКиО. Часть II|выдавецтва=opeterburge.ru}}</ref> Гераізм і стойкасць ленінградцаў выявіліся ў часы [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]]. Амаль 900 дзён ва ўмовах поўнай [[Блакада Ленінграда|блакады горада]] жыхары не толькі выжылі, але і дапамаглі фронту. Так у выніку сустрэчнага наступу Ленінградскага і Волхаўскага франтоў [[18 студзеня]] [[1943]] года блакаднае акружэнне было прарвана, але толькі [[27 студзеня]] [[1944]] года блакада горада была цалкам знятая. Пачынаючы з [[1947]] года ў Ленінградзе развіваюцца як аднаўляльныя, гэтак і інтэнсіўныя будаўнічыя працы. [[7 кастрычніка]] [[1955]] года ў [[Санкт-Пецярбургскі метрапалітэн|метро]] быў запушчаны першы абкатачны электрацягнік, а ўжо [[5 лістапада]] быў падпісана акт аб здачы ў эксплуатацыю першай чаргі [[Санкт-Пецярбургскі метрапалітэн|ленінградскага метрапалітэна]]. У [[1990]] годзе [[гістарычны цэнтр Санкт-Пецярбурга і палацава-паркавыя ансамблі|гістарычны цэнтр горада]] ўнесены ў [[Спіс аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Расіі|Спіс сусветнай спадчыны]] [[ЮНЕСКА]]. === Постсавецкі перыяд === У [[1991]] годзе па выніках рэферэндуму 54 % ленінградцаў выказаліся за вяртанне спрадвечнай назвы горада Санкт-Пецярбург. [[6 верасня]] [[1991]] года ўказам Прэзідыума Вярхоўнага Савета РСФСР яна была адноўлена,<ref>{{Cite web |url=http://bestpravo.ru/fed1991/data01/tex11077.htm |title=Указ Президиума ВС РСФСР от 06.09.91 № 1643-I О возвращении городу Ленинграду его исторического названия Санкт-Петербург |access-date=22 лютага 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130603054720/http://russia.bestpravo.ru/fed1991/data01/tex11077.htm |archive-date=3 чэрвеня 2013 |url-status=dead }}</ref> [[21 красавіка]] [[1992]] года ўнесеная ў [[Канстытуцыя Расійскай Федэрацыі|Канстытуцыю РФ]].<ref>[http://constitution.garant.ru/history/ussr-rsfsr/1978/zakony/183094/ Закон РФ от 21 апреля 1992 г. N 2708-I «Об изменениях и дополнениях Конституции (Основного Закона) Российской Советской Федеративной Социалистической Республики»]</ref> [[26 чэрвеня]] [[1991]] быў абраны першы і апошні мэр Санкт-Пецярбурга, [[13 сакавіка]] [[1996]] года выканаўчая ўлада была перададзена [[Адміністрацыя Санкт-Пецярбурга|Адміністрацыі Санкт-Пецярбурга]], якая ствараецца [[губернатар Санкт-Пецярбурга|губернатарам Санкт-Пецярбурга]], пасада мера была скасавана. Істотнай падзеяй для Пецярбурга сталі [[Гульні добрай волі 1994]] года, якія праходзілі ў складаны для горада час. У [[1991]]—[[2007]] гадах было ўсталявана шмат помнікаў, сярод якіх — [[Фёдар Дастаеўскі|Фёдару Дастаеўскаму]], маршалу [[Георгій Жукаў|Георгію Жукаву]], [[Сяргей Ясенін|Сяргею Ясеніну]] і іншыя. Адрэстаўраваныя і адноўленыя — [[Канстанцінаўскі палац]], [[Спас на Крыві|храм Спасу-на-Крыві]] і шмат якія іншыя. Упершыню [[25 мая]] [[1991]] года, пасля вялікага перапынку, царкоўная служба адбылася ў [[Казанскі сабор (Санкт-Пецярбург)|Казанскім саборы]]. У [[2001]] годзе пачынаецца будаўніцтва [[Пецярбургская кальцавая аўтамабільная дарога|Кальцавой дарогі вакол Пецярбурга]], [[15 снежня]] [[2004]] адкрываецца [[Вялікі Абухаўскі мост]], вядомы як «Вантавы мост». Працягваецца развіццё метрапалітэну: у [[1998]] годзе ўведзены ў эксплуатацыю ўчастак Правабярэжнай лініі ад станцыі «[[Чкалаўская (станцыя метро, Санкт-Пецярбург)|Чкалаўская]]» да станцыі «[[Старая Дзярэўня (станцыя метро)|Старая Дзярэўня]]», у [[2005]] годзе адкрытая станцыя «[[Каменданцкі праспект (станцыя метро)|Каменданцкі праспект]]» і іншыя. У [[2000]] годзе быў пабудаваны [[Лядовы палац (Санкт-Пецярбург)|Лядовы палац]], у якім прайшоў [[Чэмпіянат свету па хакеі з шайбай 2000 года|чэмпіянат свету па хакеі 2000 года]]. У [[2008]] годзе пецярбургскі футбольны клуб «[[ФК Зеніт Санкт-Пецярбург|Зеніт]]» выйграў прэстыжны [[Кубак УЕФА]] і [[Суперкубак УЕФА]]. === Узнагароды === * Званне [[Горад-герой]] ([[8 мая]] [[1965]] года) з уручэннем медалі «Залатая зорка» — «за выбітныя заслугі перад Айчынай, мужнасць і гераізм, праяўленыя працоўнымі Ленінграда ў барацьбе з нямецка-фашысцкімі захопнікамі ў цяжкіх умовах працяглай варожай блакады, і ў адзначэнне 20-годдзя перамогі савецкага народа ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.» * [[Ордэн Леніна]] ([[26 студзеня]] [[1945]] года) — «за мужнасць і адвагу ва ўмовах блакады і барацьбы супраць фашысцкіх захопнікаў». * [[Ордэн Леніна]] ([[21 чэрвеня]] [[1957]] года) — «у адзначэнне 250-годдзя Ленінграда». * [[Ордэн Кастрычніцкай рэвалюцыі]] ([[21 лістапада]] [[1967]] года) — «у адзначэнне 50-годдзя Вялікай Кастрычніцкай сацыялістычнай рэвалюцыі». * [[Ордэн Чырвонага Сцяга РСФСР]] ([[5 снежня]] [[1919]] года) — «за гераізм і самадданасць петраградскага пралетарыята, за абарону Петраграда ў Грамадзянскую вайну». == Эканоміка == {{Асноўны артыкул|Эканоміка Санкт-Пецярбурга}} Санкт-Пецярбург — адзін з найважнейшых эканамічных цэнтраў Расійскай Федэрацыі. Эканоміка гораду базуецца ў асноўным на [[прамысловасць|прамысловасці]] і [[турызм]]е. Па выніках [[2004]] года горад заняў чацвертае месца ў Расіі (пасля Масквы, [[Цюменская вобласць|Цюменскай]] і [[Маскоўская вобласць|Маскоўскай вобласці]]) па аб’ёму [[сукупны рэгіянальны прадукт|сукупнага рэгіянальнага прадукту]] (СРП). У [[2007]] годзе гэты паказчык склаў {{formatnum:1109.3}} [[Расійскі рубель|млрд руб]]. (38 млрд [[Долар ЗША|долараў]]), ці 3,92 % ад агульнарасійскага [[СУП]].<ref>{{Спасылка|url=http://www.gks.ru/bgd/free/b01_19/IssWWW.exe/Stg/d000/vrp98-07.htm|загаловак=Валовой региональный продукт по субъектам Российской Федерации в 1998—2007 гадах в текущих ценах (данные Госкомстата РФ)|выдавецтва=gks.ru|дата=6 сакавіка 2011|title=Архіўная копія|access-date=22 лютага 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20170805105125/http://www.gks.ru/bgd/free/b01_19/IssWWW.exe/Stg/d000/vrp98-07.htm|archive-date=5 жніўня 2017|url-status=dead}}</ref> У [[2011]] годзе, па прагнозах, СРП складзе 2 трыльёны 413 мільярдаў 6 мільёнаў рублёў.<ref>{{Спасылка|url=http://www.fontanka.ru/2008/07/01/046/|аўтар=Маша Могилевская|выдавецтва=fontanka.ru|год=1 ліпеня 2008|дата=6 сакавіка 2011|загаловак=Гастарбайтеры поднимут Петербург}}</ref> У [[2006]] годзе ў Санкт-Пецярбургу адбыўся саміт «[[Вялікая васьмёрка|Вялікай васьмёркі]]». [[Саміт]] праходзіў у [[Канстанцінаўскі палац|Канстанцінаўскім палацы]] ў [[Стрэльна|Стрэльне]] з [[15 ліпеня|15]] па [[17 ліпеня]] [[2006]] года. З [[1997]] года ў Санкт-Пецярбургу праводзіцца штогадовы эканамічны самі Расіі і краін [[СНД]] — [[Пецярбургскі міжнародны эканамічны форум]] — найважнейшае міжнароднае эканамічнае і палітычнае мерапрыемства ва [[Усходняя Еўропа|Усходняй Еўропе]], якое атрымала неафіцыйную назву «Расійскі [[Сусветны эканамічны форум|Давос]]». == Культура == === Тэатры === [[Марыінскі тэатр]], [[Міхайлаўскі тэатр]], [[Вялікі драматычны тэатр імя Г. А. Таўстаногава]], [[Тэатр на Васільеўскім]], [[Тэатр на Ліцейным]]. === Музеі === * [[Дзяржаўны Эрмітаж]] * [[Кунсткамера]] * [[Расійскі дзяржаўны музей Арктыкі і Антарктыкі]] * [[Дзяржаўны Рускі музей]] * [[Дзяржаўны Літаратурна-мемарыяльны музей Ф. М. Дастаеўскага (Санкт-Пецярбург)|Дзяржаўны Літаратурна-мемарыяльны музей Ф. М. Дастаеўскага]] === Планіроўка і архітэктура === Пётр I задумваў горад паводле еўрапейскага ўзору: з прамымі перпендыкулярнымі вуліцамі, шырокімі «прашпектамі». Такая планіроўка бачна на прыкладзе [[Васільеўскі востраў|Васільеўскага вострава]] і «трызубцы» [[Адміралцейства (Санкт-Пецярбург)|Адміралцейства]] — [[Неўскі праспект]], Гарохавая вуліца, Вазнясенскі праспект. Самы шырокі мост — [[Сіні мост (Санкт-Пецярбург)|Сіні]]. === Храмы і манастыры === * [[Троіца-Ізмайлаўскі сабор]] * [[Казанскі сабор (Санкт-Пецярбург)|Казанскі сабор, Санкт-Пецярбург]] * [[Ісакіеўскі сабор]] * [[Смольны манастыр]] * [[Уладзімірскі сабор (Санкт-Пецярбург)|Уладзімірскі сабор]] * [[Царква Прападобнай Ефрасінні Полацкай (Санкт-Пецярбург)|Царква Прападобнай Ефрасінні Полацкай]] === Вуліцы, праспекты, плошчы === * [[Сянная плошча]] * [[Плошча Паўстання (Санкт-Пецярбург)|Плошча Паўстання]] * [[Плошча Перамогі (Санкт-Пецярбург)|Плошча Перамогі]] * [[Беларуская вуліца (Санкт-Пецярбург)|Беларуская вуліца]] * [[Віцебскі праспект (Санкт-Пецярбург)|Віцебскі праспект]] * [[Ліцейны праспект]] * [[Уладзімірскі праспект]] === Паркі, сады і скверы === * [[Аляксандрына (парк)|Аляксандрына]] * [[Парк Авіятараў (Санкт-Пецярбург)|Парк Авіятараў]] * [[Занеўскі парк]] * [[Нова-Арлоўскі лесапарк]] * [[Парк імя 300-годдзя Санкт-Пецярбурга]] * [[Паўднёва-Прыморскі парк]] * [[Піскароўскі парк]] * [[Піянерскі парк (Санкт-Пецярбург)]] == Транспарт == * [[Санкт-Пецярбургскі метрапалітэн]] * [[Санкт-пецярбургскі трамвай]] * [[Санкт-Пецярбургскі тралейбус]] * [[Санкт-Пецярбургскі аўтобус]] === Чыгуначныя вакзалы === * [[Балтыйскі вакзал (Санкт-Пецярбург)|Балтыйскі вакзал]] * [[Віцебскі вакзал]] * [[Ладажскі вакзал]] * [[Маскоўскі вакзал (Санкт-Пецярбург)|Маскоўскі вакзал]] * [[Фінляндскі вакзал]] == Адукацыя == * [[Санкт-Пецярбургская дзяржаўная мастацка-прамысловая акадэмія імя А. Л. Штыгліца]] * [[Санкт-Пецярбургская дзяржаўная кансерваторыя імя М. А. Рымскага-Корсакава]] * [[Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны політэхнічны ўніверсітэт]] * [[Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны ўніверсітэт]] * [[Пецярбургскі дзяржаўны ўніверсітэт шляхоў зносін]] * [[Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны тэхналагічны інстытут]] * [[Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны ўніверсітэт прамысловых тэхналогій і дызайну]] == Гарады-пабрацімы == {{Гарады-пабрацімы}} == Беларусы ў Санкт-Пецярбургу == Пецярбург стаў важным цэнтрам беларускай культуры яшчэ ў [[XIX стагоддзе|XIX ст.]] У 1844—1846 гг. [[Ян Баршчэўскі]] піша тут знакаміты твор [[Шляхціц Завальня, або Беларусь у фантастычных апавяданнях]]. У 1893 годзе тут [[Антон Неманцэвіч]]. Паводле расійскага перапісу 1897 г. у Пецярбургу пражывала 66,5 тыс. беларусаў. У пачатку [[XX стагоддзе|XX ст.]] яны сталі другой па колькасці іншаэтнічнай супольнасцю ў горадзе. У 1906—1912 гг. тут вучылася выбітны альголаг [[Вольга Дзмітрыеўна Акімава]]. У 1906—1916 гг. працавала [[Загляне сонца і ў наша аконца]], у 1914 г. — [[Акцыйная суполка друкарскай штукі]], у 1914 годзе выйшаў нумар часопіса «[[Раніца (часопіс)|Раніца]]». У 1918 дзейнічала [[Таварыства ахвотнікаў беларускага народнага штукарства]]. У 1930—1937 вучыўся беларускі мастак [[Яўген Аляксеевіч Зайцаў]]. У 1926—1936 гг. дзейнічала [[Беларускае студэнцкае зямляцтва (Ленінград)|Беларускае студэнцкае зямляцтва]]. У 1938-39 рэктарам [[Ленінградскі ўніверсітэт|Ленінградскага ўніверсітэта]] быў беларускі вучоны [[Канстанцін Ігнатавіч Лукашоў]]. У 1938 у Ленінградзе нарадзіўся беларускі геахімік [[Валянцін Лукашоў]]. З першых дзён Вялікай Айчыннай вайны беларусы ўдзельнічалі ў абароне Ленінграда, сярод іх — [[Фядосій Арцёмавіч Смалячкоў]]. У 1973—1975 гг. у горадзе над Нявой працуе беларускі мастак [[Аляксандр Анатольевіч Ісачоў]]. Дзейнічае [[Беларускае грамадска-культурнае таварыства (Санкт-Пецярбург)]]. * [[Андрэй Іпалітавіч Вількіцкі]] * [[Эдвард Вайніловіч]] * [[Іосіф Гашкевіч|Іосіф Антонавіч Гашкевіч]] * [[Валянцін Грыцкевіч]] * [[Вацлаў Леанардавіч Іваноўскі]] * [[Барыс Кіт]] (1910—2018) — беларускі грамадскі дзеяч, педагог, матэматык, фізік, канструктар амерыканскай ракетнай тэхнікі * [[Марыя Мікалаеўна Косіч]] * [[Янка Купала]] * [[Сцяпан Міхайлавіч Некрашэвіч]] * [[Пётр Міхайлавіч Стэфаноўскі]] * [[Аляксандр Нічыпаравіч Шыманоўскі]] * [[Браніслаў Ігнатавіч Эпімах-Шыпіла]] * [[Пятро Шалахонаў]] == Вядомыя асобы == {{Асноўны артыкул|Вядомыя асобы Санкт-Пецярбурга}} * [[Oxxxymiron]] (* 1985) — рэп-выканаўца. * [[Андрэй Сяргеевіч Аршавін]] (* 1981) — расійскі футбаліст. * [[Барыс Уладзіміравіч Асаф’еў]] (1884—1949) — рускі музыказнавец, кампазітар, педагог. * [[Восіп Іванавіч Бавэ]] (1784—1834) — расійскі архітэктар, знакаміты рэканструкцыяй Масквы пасля пажару 1812 года. * [[Аляксандр Парфіравіч Барадзін]] (1833—1887) — рускі кампазітар і навуковец-хімік. * [[Міхаіл Сяргеевіч Баярскі]] (* 1949) — савецкі і расійскі акцёр тэатра і кіно, спявак, тэлевядучы. * [[Іосіф Аляксандравіч Бродскі]] (1940—1996) — расійскі і амерыканскі паэт, эсэіст, драматург, перакладчык. * [[Карл Паўлавіч Брулоў]] (1799—1852) — рускі мастак, жывапісец, манументаліст, акварэліст, малявальшчык, прадстаўнік акадэмізму. * [[Яўген Якаўлевіч Веснік]] (1923—2009) — савецкі акцёр. Народны артыст СССР (1989). * [[Якаў Якаўлевіч Гакель]] (1901—1965) — савецкі акіянограф. * [[Барыс Барысавіч Галіцын]] (1862—1916) — рускі фізік і геафізік. * [[Ілья Сяргеевіч Глазуноў]] (* 1930) — савецкі і расійскі мастак-жывапісец, педагог. * [[Георгій Міхайлавіч Грэчка]] (* 1931) — савецкі касманаўт, двойчы Герой Савецкага Саюза. * [[Мікалай Сцяпанавіч Гумілёў]] (1886—1921) — рускі паэт Срэбнага веку. * [[Пётр Мікалаевіч Драчоў|Пятро Драчоў]] ([[1937]]—[[2005]]) — [[Беларусь|беларускі]] [[Графіка (мастацтва)|графік]]. * [[Іван VI]] (1740—1764) — расійскі імператар (1740—1741) з дынастыі Раманавых. * [[Сяргей Барысавіч Іваноў]] (* 1953) — расійскі дзяржаўны дзеяч, міністр абароны Расіі (2001—2007). * [[Мікалай Паўлавіч Ігнацьеў]] (1832—1908) — дзяржаўны дзеяч Расійскай імперыі, дыпламат, граф, міністр унутраных спраў (1881—1882). * [[Міхаіл Міхайлавіч Казакоў]] (1934—2011) — рускі артыст, савецкі, расійскі і ізраільскі рэжысёр, акцёр тэатра і кіно. * [[Аляксандра Міхайлаўна Калантай]] (1872—1952) — дзеяч міжнароднага і расійскага рэвалюцыйнага сацыялістычнага руху. * [[Аляксандр Васільевіч Калчак]] (1874—1920) — расійскі адмірал, камандуючы белым рухам падчас грамадзянскай вайны ў Расіі. * [[Георг Кантар]] (1845—1918) — нямецкі матэматык. * [[Леанід Кантаровіч]] (1912—1986) — савецкі матэматык і эканаміст, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па эканоміцы (1975). * [[Пётр Леанідавіч Капіца]] (1894—1984) — савецкі фізік, акадэмік АН СССР. * [[Тамара Платонаўна Карсавіна]] (1885—1978) — вядомая руская балерына. * [[Кірыл (Патрыярх Маскоўскі)|Кірыл]] (1946) — Свяцейшы Патрыярх Маскоўскі ўсяе Русі — прадстаяцель РПЦ. * [[Мікалай Васільевіч Клейгельс]] (1850—1916) — дзяржаўны дзеяч Расійскай імперыі, губернатар Санкт-Пецярбурга (1895—1904). * [[Габрыэль Корбут]] (1862—1936) — польскі гісторык літаратуры, бібліёграф, мовазнавец. * [[Надзея Канстанцінаўна Крупская]] (1869—1939) — савецкая грамадская дзеячка, педагог. Жонка У. Леніна. * [[Міхаіл Іларыёнавіч Кутузаў]] (1745—1813) — расійскі палкаводзец, генерал-фельдмаршал, святлейшы князь. Герой вайны 1812 года. * [[Міхаіл Якаўлевіч Ленсу]] (* 1924) — савецкі і беларускі філосаф. * [[Рыгор Якаўлевіч Перэльман]] (* 1966) — расійскі матэматык, першым даказаў гіпотэзу Пуанкарэ. * [[Аляксандр Уладзіміравіч Рагожкін]] (* 1949) — савецкі і расійскі рэжысёр і сцэнарыст. * [[Ігар Севяранін]] (1887—1941) — рускі паэт «Срэбнага веку». * [[Канстанцін Міхайлавіч Сіманаў]] (1915—1979) — савецкі пісьменнік, грамадскі дзеяч. * [[Васіль Васілевіч Струвэ]] (1889—1965) — савецкі ўсходазнавец (егіптолаг і асірыёлаг). * [[Аляксей Данілавіч Тацішчаў]] (1699—1760) — дзяржаўны дзеяч Расійскай імперыі, генерал-аншэф, сапраўдны камергер, сенатар. * [[Раман Трахтэнберг|Раман Львовіч Трахтэнберг]] (1968—2009) — расійскі шоумен, тэле- і радыёвядучы, акцёр, пісьменнік. * [[Карл Фабержэ]] (1846—1920) — расійскі ювелір. * [[Канстанцін Міхайлавіч Фафанаў]] (1862—1911), рускі паэт. * [[Юлій Барысавіч Харытон]] (1904—1996), савецкі і расійскі фізік-тэарэтык і фізікахімік. * [[Віктар Цой|Віктар Робертавіч Цой]] (1962—1990) — савецкі музыкант. * [[Яўген Аляксандравіч Чычваркін]] (* 1974) — расійскі бізнесмен. * [[Дзмітрый Дзмітрыевіч Шастаковіч]] (1906—1975) — рускі савецкі кампазітар, піяніст, педагог і грамадскі дзеяч. * [[Сяргей Іосіфавіч Юткевіч]] (1904—1985) — савецкі рэжысёр, тэарэтык кінамастацтва, народны артыст СССР. * [[Аляксей Ягудзін|Аляксей Канстанцінавіч Ягудзін]] (* 1980) — рускі фігурыст. * [[Мікалай Іванавіч Яжоў]] (1895—1940) — савецкі дзяржаўны і палітычны дзеяч. == Гл. таксама == * [[Охта]] * [[Лахта]] * [[Аўтава (гістарычны раён Санкт-Пецярбурга)|Аўтава]] * [[Amatory]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == {{commons|Category:Saint Petersburg}} * [http://www.mr-spb.ru/info/map/ Карта Санкт-Пецярбурга] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20070915014757/http://www.mr-spb.ru/info/map/ |date=15 верасня 2007 }} * [http://www.spb.the.by/ Надвор’е Санкт-Пецярбурга] * [http://libarts.basnet.by/view.php?dir=22 Беларусы ў Пецярбургу : ] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140818035054/http://libarts.basnet.by/view.php?dir=22 |date=18 жніўня 2014 }} віртуальная выстаўка на сайце Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Я.Коласа НАН Беларусі {{ВС}} {{Адміністрацыйны падзел Расіі}} {{Гарады-героі}} [[Катэгорыя:Санкт-Пецярбург| ]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы]] [[Катэгорыя:Гарады-мільянеры Расіі]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1703 годзе]] nub95j81br4gj800y8tqd4q9e1l1qzi 0 10116 5152286 4878993 2026-06-07T17:40:39Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152286 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = Вёска |беларуская назва = Кумша |арыгінальная назва = |краіна = Беларусь |падначаленне = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 55|lat_min = 31|lat_sec = 53 |lon_dir = |lon_deg = 27|lon_min = 08|lon_sec = 29 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты вобласці = |памер карты раёна = |вобласць = Віцебская |раён = Браслаўскі |сельсавет = Ахрэмавецкі |пасялковы савет = |карта краіны = |карта вобласці = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |дата заснавання = |першае згадванне = |ранейшыя назвы = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |двароў = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = +375 2153 |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = 2 |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 243012380 }} '''Кумша''' ({{lang-ru|Кумша}}) — вёска ў [[Браслаўскі раён|Браслаўскім раёне]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Ахрэмавецкі сельсавет|Ахрэмавецкага сельсавета]]. == Гісторыя == У 1921—1945 гадах вёска ў складзе [[Ёды (гміна)|гміны Ёды]] [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскага павета]] [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскага ваяводства]] [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]]<ref>Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1938, wolumin — 1, s. 6.</ref><ref>https://www.senat.gov.pl/gfx/senat/pl/senatopracowania/70/plik/m-631.pdf {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220427214757/https://www.senat.gov.pl/gfx/senat/pl/senatopracowania/70/plik/m-631.pdf |date=27 красавіка 2022 }}</ref><ref>https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/;3950665</ref><ref>Piotr Eberhardt, ''Formowanie się polskiej granicy wschodniej po II wojnie światowej'', „Dzieje Najnowsze”, Rocznik L – 2018 (2), 2018, s. 95–100.</ref>. == Насельніцтва == * 1921 год — 6 жыхароў, 1 двор<ref name="skorowidz2">Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej — Tom VII — Część II — Ziemia Wileńska — Powiaty: Brasław, Duniłowicze, Brasław i Wilejka, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923, s 52.</ref>. * 1931 год — 57 жыхароў, 11 двароў<ref>Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1938, wolumin — 1, s. 6</ref>. Перад вайной у вёсцы жыў 31 чалавек у 6 дварах<ref name="Бер">[http://db.narb.by/search/2415 Кумша] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211116195632/http://db.narb.by/search/2415 |date=16 лістапада 2021 }} {{ref-ru}}</ref>. У кастрычніку 1943 гітлераўцамі было спалена 6 дамоў<ref name="Бер"/>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{SgKP|IV|873|Kumsza, wieś, powiat dzisieński}} {{Ахрэмавецкі сельсавет}} {{DEFAULTSORT:Кумша}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёна]] [[Катэгорыя:Ахрэмавецкі сельсавет]] a7eyoq43fq8e71mzm2x677he53t23dw 0 10791 5152244 4888401 2026-06-07T15:34:28Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152244 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = Вёска |беларуская назва = Кублік |арыгінальная назва = |краіна = Беларусь |падначаленне = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 52|lat_min = 03|lat_sec = 38 |lon_dir = |lon_deg = 25|lon_min = 08|lon_sec = 34 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты вобласці = |памер карты раёна = |вобласць = Брэсцкая |раён = Драгічынскі |сельсавет = Папінскі |пасялковы савет = |карта краіны = |карта вобласці = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |дата заснавання = |першае згадванне = |ранейшыя назвы = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |двароў = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |OpenStreetMap = 242988026 }} '''Ку́блік'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Брэсцкая вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Kublik}}, {{lang-ru|Кублик}}) — [[вёска]] ў [[Драгічынскі раён|Драгічынскім раёне]] [[Брэсцкая вобласць|Брэсцкай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Уваходзіць у склад [[Папінскі сельсавет|Папінскага сельсавета]]. == Геаграфія == У напрамку на захад ад вёскі [[Ляхавіцкі канал]], на поўнач — вадасховішча [[Рычкі]]. == Гісторыя == Перад [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайной]] у вёсцы жыло 664 чалавек у 142 дварах<ref name="Бер">[http://db.narb.by/search/2380 Кублик] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160306074600/http://db.narb.by/search/2380 |date=6 сакавіка 2016 }} {{ref-ru}}</ref>. Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў жніўні 1943 года гітлераўцамі было спалена 132 дамоў, забіта 17 чалавек<ref name="Бер"/>. == Вядомыя асобы == * [[Мікалай Дзямецьевіч Клімчук]] (1934—2003, [[Львоў]]) — эпідэміёлаг. Доктар медыцынскіх навук, прафесар<ref>https://esu.com.ua/article-8437</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * Ліст карты N-35-135. Выданне 1991 г. Стан мясцовасці на 1986 г.{{ref-ru}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Папінскі сельсавет}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Папінскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Драгічынскага раёна]] eb42m5odjvgdu3tpl83hebepcobav1t 0 14481 5152375 5134261 2026-06-07T20:35:00Z Pirags 6102 5152375 wikitext text/x-wiki {{арфаграфія}} {{Дзяржава |Беларуская назва = Латвійская Рэспубліка |Арыгінальная назва = Latvijas Republika |Родны склон = Латвіі |Дэвіз = [[Dievs, Svētī Latviju]] |Пераклад дэвізу = Божа, дабраславі Латвію |Назва гімна = Dievs, Svētī Latviju |Аўдыё = Latvian National Anthem.ogg |Форма кіравання = [[Парламенцкая рэспубліка]] |lat_dir = N|lat_deg = 57|lat_min = 00|lat_sec = |lon_dir = E|lon_deg = 25|lon_min = 00|lon_sec = |Дата незалежнасці = [[18 лістапада]] [[1918]] |Незалежнасць ад = [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]] |Найбуйнейшыя гарады = [[Рыга]], [[Даўгаўпілс]], [[Ліепая]], [[Елгава]], [[Юрмала]] |Пасады кіраўнікоў = [[Прэзідэнт Латвіі|Прэзідэнт]] <br/> [[Прэм’ер-міністр]] |Кіраўнікі = [[Эдгарс Рынкевічс]] <br/> [[Андріс Кулбергс]] |Плошча = 64 589 |Працэнт вады = 1,5 |Этнахаронім = [[Латышы]] |Месца па насельніцтву = 147 |Насельніцтва = 1 891 000 |Год ацэнкі = 2023 |Насельніцтва па перапісу = 2.070.371 |Год перапісу = 2011 |Шчыльнасць насельніцтва = 30,1 |Месца па шчыльнасці = 167 |ВУП (ППЗ) = 53.467 млрд<ref>http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=60&pr.y=11&sy=2016&ey=2023&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=941%2C946%2C939&s=NGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a=</ref> |Год разліку ВУП (ППЗ) = 2018 |ВУП (ППЗ) на душу насельніцтва= 29.489 |Месца па ВУП (ППЗ) на душу насельніцтва= 49 |ВУП (намінал) = 28.324 млрд |Год разліку ВУП (намінал) = 2012 |ВУП (намінал) на душу насельніцтва= 13.984 |ІРЧП = {{рост}}0,830 |Год разліку ІРЧП = 2015 |Месца па ІРЧП = 44 |Узровень ІРЧП = <span style="color:#090;">вельмі высокі</span> }} '''Ла́твія''' ({{Lang-lv|Latvija}}, {{Lang-liv|Leţmō}}) — дзяржава ў [[Паўночная Еўропа|Паўночнай Еўропе]]. Другая паводле плошчы і колькасці насельніцтва з трох балтыйскіх краін — меншая за Літву, большая за Эстонію. На поўдні Латвія мяжуе з [[Беларусь|Беларуссю]] і [[Літва|Літвой]], на ўсходзе — з [[Расія]]й, на поўначы — з [[Эстонія]]й. З захаду краіна абмываецца [[Балтыйскае мора|Балтыйскім морам]]. Латвія складзена з чатырох гістарычных краёў — [[Курляндыя|Курляндыі]] ({{Lang-lv|Kurzeme}}) на паўднёвым захадзе, [[Відзэмэ]] ({{Lang-lv|Vidzeme}}) на паўночным захадзе, [[Семігалія|Семігаліі]] ({{Lang-lv|Zemgale}}) на паўночным усходзе і [[Латгалія|Латгаліі]] ({{Lang-lv|Latgale}}) на паўднёвым усходзе. Законам 2021 года створаны пяты рэгіён — [[Сэлія]]. Да стварэння ў 1918 годзе незалежнай латышскай дзяржавы, тэрыторыя сучаснай Латвіі ўваходзіла ў склад дзяржаўных утварэнняў [[Тэра Марыяна|нямецкіх Ордэнаў]], [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]], [[Швецыя|Швецыі]], [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]] пры панавальнай ролі нямецкай арыстакратыі. У 1940—1990 гадах [[Латвійская ССР]] уваходзіла ў [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік]]. Латвія — адна з краін з невялікай колькасцю насельніцтва, што працягвае скарачацца. Тэмпы скарачэння колькасці насельніцтва — адны з найвышэйшых у свеце. Дзяржаўная мова — [[латышская мова|латышская]], адна з дзвюх жывых [[Балтыйскія мовы|балтыйскіх моў]]. Сталіца Латвіі — [[Рыга]], найбуйнейшы балтыйскі горад. Іншыя вялікія гарады — [[Даўгаўпілс]] і [[Вэнтспілс]]. Латвія — член [[НАТА]] і [[Еўрапейскі Саюз|Еўрапейскага Саюза]], таксама ўваходзіць у [[Еўразона|Еўразону]] і [[Шэнгенская зона|Шэнгенскую зону]]. Пра эканамічныя поспехі Латвіі сведчыць яе членства ў [[Арганізацыя эканамічнага супрацоўніцтва і развіцця|Арганізацыі эканамічнага супрацоўніцтва і развіцця]], а [[Сусветны банк]] адносіць яе да краін з высокім даходам. == Назва == Назва Латвія паходзіць ад назвы балцкага племені [[Латгалы|латгалаў]], якое жыло на ўсходзе сучаснай Латвіі. Пісьмовыя крыніцы XI—XIII стагоддзяў называюць гэтае племя ''летьгола, Lethigalli, Лотыгола''. Другая аснова ад агульнабалцкага *''galas'' «канец, край». Першая аснова, якая і дала назву латышам і Латвіі, [[гідронім|гідранімічнага]] паходжання, ад напэўна не ідэнтыфікаванай ракі з назвай накшталт ''*Lata'' / *''Leta'', якую параўноўваюць з літоўскімі гідронімамі ''Latava, Latuva, Lat-upis'' (рэкі), ''Lat-ežeris'' (возера), латышскімі (у задзвінскім [[Відзэмэ]]) ''Late, Lat-upe''. Далей да індаеўрапейскага ''*lat-'' «цячы»<ref>K. Karulis. Latviešu etimoloģijas vārdnīca. Rīga, 2001. C. 504—507.</ref>. Назвы многіх рэгіёнаў, утвораныя ад назваў балцкіх плямёнаў, звязаныя менавіта з гідронімамі, якія найчасцей таксама не захаваліся і не ідэнтыфікуюцца. Назвы [[Галінды]]я, Натангія (прускія землі), [[Яцвягі|Яцвязь]] або Судовія<ref>V. Mažiulis. Prūsų kalbos etimologijos žodynas. Vilnius, 2013. C. 207—208, 296—289, 649, 890.</ref>, [[Селы|Селія]]<ref>Топоров В. Н. Еще раз о неврах и селах в общебалтийском этноязыковом контексте (народ, земля, язык, имя). Из истории и.-евр. *''neur-'': *''-nour-'' и *''sel-'' (неумирающая память об одном балтийском племени) // Балто-славянские исследования. XVII. Москва, 2006. С. 479—482.</ref>, [[Нальшчаны|Нальшаны]], імаверна і [[Літва (зямля)|Літва]], звязваюцца з гідронімамі з асновамі ''Gal-ind-, Nat-ang-, Jat-(а)v-, Sūd-(а)v-, Sel-, Nal-š-, Liet-(u)v-''<ref>Vanagas A. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius: Mokslas, 1981. — С. 105, 137, 182, 185, 223, 231—232, 295, 319.</ref>. Існуе думка, што на адпаведных рэчках маглі знаходзіцца сакральна-рэлігійныя цэнтры пэўнага рэгіёна (племені). == Геаграфічнае становішча == {{main|Геаграфія Латвіі}} Латвія — еўрапейская дзяржава, што мае выхад да Балтыйскага мора. Адзінай думкі аб рэгіянальнай прыналежнасці Латвіі вучоныя не маюць: краіну адносяць як да [[Усходняя Еўропа|Усходняй]], так і да [[Паўночная Еўропа|Паўночнай Еўропы]]. Агульная працягласць латвійскай мяжы складае 1866 кіламетраў (з іх 1368 — сухапутная мяжа). На поўдні Латвія мяжуе з [[Беларусь|Беларуссю]] і [[Літва|Літвой]] на ўсходзе — з [[Расія]]й, на поўначы — з [[Эстонія]]й. З захаду краіна абмываецца [[Балтыйскае мора|Балтыйскім морам]], у тым ліку даволі глыбока ўрэзаным у сушу мелкім [[Рыжскі заліў|Рыжскім залівам]] на паўночным захадзе. У Балтыйскім моры Латвія мае марскую мяжу са Швецыяй, Літвой і Эстоніяй. Заходняя тэрыторыя, што выступае ў Балтыйскае мора, разглядаецца некаторымі географамі як Курляндскі [[паўвостраў]]. == Прырода == {{main|Геаграфія Латвіі}} [[Файл:Latvia mapa be.png|thumb|Карта]] [[Файл:Gaizinkalns1.JPG|thumb|left|Агляд з узгорка Гайзінькалнс]] Латвія размешчана на заходняй ускраіне [[Усходне-Еўрапейская раўніна|Усходне-Еўрапейскай раўніны]]. Нягледзячы на нязначныя абсалютныя вышыні, латвійскія краявіды багатыя на ўзгоркі і азёры, што абумоўлена стваральнай працай старажытнага ледавіка, паходжаннем якому абавязаны ўзвышшы: Курземскае на захадзе, Латгальскае на ўсходзе і Відземскае ў цэнтральнай частцы. Да апошняга належыць найвышэйшы пункт краіны — узгорак [[Гайзінькалнс]] (312 м). Узбярэжжа ж Балтыйскага мора нізіннае і (нешырокая Прыморская нізіна) аднастайна пакатае. Іншыя нізіны разлегліся па берагах буйных рэк і на поўначы краіны. Латвія знаходзіцца ў пераходнай зоне паміж марскім і кантынентальным кліматам. На Курземскім паўвостраве пераважаюць рысы марскога клімату, кантынентальнасць расце на ўсход не толькі ў сувязі з павелічэннем аддаленасці ад мора, але і з ростам вышыні над яго ўзроўнем. Так на ўзгорак Гайзінькалнс снегавое покрыва кладзецца на 10-15 дзён раней за яго больш нізкія ваколіцы. Найбуйнейшая рака Латвіі — [[Заходняя Дзвіна|Даўгава]], так латышы называюць Заходнюю Дзвіну. Латвіі належаць 352 км яе ніжняга цячэння. Найбольшую працягласць на тэрыторыі Латвіі мае рака Гаўя (452 км). Азёры пераважна ледавіковага паходжання. Самае буйное возера Латвіі — [[Лубанс]] (80,7 кв.км.). Лясы займаюць 52 % тэрыторыі Латвіі.<ref>[https://www.lvm.lv/ru/lesnoj-sektor Гослеса. Лесистость Латвии 1925—2016] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220716233806/https://www.lvm.lv/ru/lesnoj-sektor |date=16 ліпеня 2022 }}</ref> У тыповым латышскім пейзажы, пушчы чаргуецца з палямі, сядзібамі і лугамі. Плямы раллі перамяжаюцца бярозавымі гаямі. У Латвіі сотні кіламетраў неасвоенага марскога ўзбярэжжа, парослага сасновым лесам, аздобленага нізкамі [[выдма]]ў ды белых пясчаных пляжаў. Каля 9 % тэрыторыі занята балотамі, 70 % з якіх не крануты чалавекам. З фаўны распаўсюджаныя [[алень|алені]], [[ліса|лісы]], [[лось|ласі]], [[воўк|ваўкі]], [[Бабёр еўрапейскі|бабры]]. Рэкі Латвіі — дом для буйнейшай ва ўсходняй Балтыі папуляцыі ласосевых рыб. Прырода краіны захоўваецца ў нацыянальных парках. У кожным з чатырох рэгіёнаў Латвіі створаны адзін парк: Гаўя ў Відземе, Кемеры ў Земгале, Слітэрэ ў Курземе і Разнас у Латгале. У 2012 Латвія была другой у свеце пасля Швейцарыі паводле індэксу экалагічнай эфектыўнасці<ref>https://archive.today/20120605011220/http://epi.yale.edu/epi2012/rankings</ref>, што азначае як высокую ступень захаванасці экасістэм, так і беражлівае стаўленне да прыроды ў наш час. == Гісторыя == {{main|Гісторыя Латвіі}} {{main|Гістарычныя вобласці Латвіі}} Усходні бераг Балтыйскага мора быў заселены пратабалцкімі плямёнамі ў III тыс. да н.э. Старажытныя балты прадавалі металы і [[бурштын]] у Рым і [[Візантыйская Імперыя|Візантыю]]. У IX ст н.э. галоўнымі балцкімі плямёнамі былі: [[куршы]], [[латгалы]], [[селы]], [[земгалы]], на тэрыторыі сучаснай Латвіі існавала 14 асобных [[княства]]ў. [[Файл:Medieval Livonia 1260.svg|thumb|Сярэднявечная Лівонія, 1260]] У высокім [[Сярэднявечча|Сярэднявеччы]] вядомыя як Ліфляндыя або Інфлянты, землі сучаснай Латвіі трапілі спачатку пад нямецкі ўплыў, а пасля — уладу{{Што}}. У XII ст. уверх па Даўгаве актыўна падымаюцца місіянеры, пасланыя Папскім прастолам, але паганцы-балты не спяшаюцца прымаць хрысціянства. Тады Папы натхняюць нямецкіх рыцараў на крыжовы паход ва ўсходнюю Балтыю (1193). У пачатку XIII ст. крыжакамі заснавана Рыга, а ў пачатку XIII ст. на тэрыторыі сучасных Латвіі і Эстоніі створаны [[Лівонскі ордэн]]. У 1282 Рыга становіцца ўсходнім фарпостам гандлёвага [[Ганза|Ганзейскага саюза]]. Пасля заняпаду ордэна Інфлянты ў 1562 годзе трапілі ў склад [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], а пазней — [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]], пры гэтым усходняя латгальская зямля засталася ў складзе ВКЛ пад назвай Інфлянцкага ваяводства. У складзе Рэчы Паспалітай Лівонія мела значную [[Аўтаномія|аўтаномію]]. У пачатку XVII ст. паўночная Латвія была заваявана [[Швецыя]]й. Латвійскія гісторыкі пазітыўна ацэньваюць шведскі перыяд, у гэты час была створана сетка школаў, абмежавана ўлада мясцовых магнатаў. Да XVII ст. сфарміравалася сучасная латышская нацыя. Ад нямецкага і шведскага панавання Латвія атрымала ў спадчыну і [[лютэранства]] як нацыянальную рэлігію. У XVIII ст. тэрыторыя Латвіі была паступова далучана да [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]]: паводле [[Ніштацкі мірны дагавор|Ніштацкага міру]] Расіі дасталіся [[Відзэмэ]] з [[Рыга]]ю і [[Зэмгалэ]]; у выніку падзелаў Рэчы Паспалітай — [[Латгалія]] і [[Курляндыя]]. Новадалучныя тэрыторыі мелі вялікую аўтаномію: урад, законы, [[Нямецкая мова|нямецкую мову]] як дзяржаўную. У Балтыі раней за астатнюю Расію быў адменены прыгон — у 1818—1819 гадах. У сярэдзіне XIX ст. шырока разгарнуўся латышскі нацыянальны рух, накіраваны супраць нямецкага засілля; была створана арганізацыя «Маладая Латвія». [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|Паўстанне 1863 года]] Латвію практычна не закранула, але да краіны дакацілася хваля [[Русіфікацыя|русіфікацыі]]. Зрэшты, нацыяналісты таго часу не бачылі ў ёй зла і асноўнае, што можна сказаць аб нацыянальным руху канца стагоддзя: ён моцна палявеў. Два стагоддзі Расійскай Імперыі былі адзначаны неверагодным эканамічным бумам: развівалася прамысловасць, будаваліся чыгункі, пашыраўся гандаль. А Рыга стала найбуйнейшым портам імперыі. [[Файл:Riga 1940 Soviet Army.jpg|thumb|left|Чырвоная Армія ўваходзіць у Рыгу, 1940]] Падчас [[Еўрапейскі тэатр ваенных дзеянняў Першай сусветнай вайны|Першай Сусветнай вайны]] латвійская зямля стала арэнай баявых дзеянняў. [[18 лістапада]] [[1918]] года Латвія абвясціла незалежнасць ад ахопленай рэвалюцыяй Расіі. У 1920 годзе Савецкая Расія прызнала незалежнасць Латвіі. У 1934 годзе Латвія стала аўтарытарнай дзяржавай пад уладай прэзідэнта Карліса Улманіса. 17 ліпеня 1940 года Латвія згодна з [[Пакт Молатава-Рыбентропа|Пактам Молатава-Рыбентропа]] была ўключана ў склад [[СССР]] на правах рэспублікі. З 1941 па 1945 гады, падчас [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]], нямецкі [[вермахт]] акупаваў Латвію, якая стала [[Генеральная акруга Латвія|Генеральнай акругай Латвіяй]] у складзе [[Рэйхскамісарыят Остланд|Рэйхскамісарыята Остланд]]. Пачаліся акцыі [[Халакост у Латвіі|знішчэння нямецкімі акупантамі яўрэяў]], пры ўдзеле добраахвотнікаў з латышоў (у прыватнасці, каманды Арайса), што прывяло да амаль поўнага знішчэння яўрэйскай грамады Латвіі. У 1944—1945 гадах краіна была зноў занята савецкімі войскамі. За гэтым адбылася новая хваля дэпартацый латышоў углыб СССР. 21 жніўня 1991 года Латвія аднавіла незалежнасць. Урад дзяржавы ўзяў курс на еўраінтэграцыю, не стаў далучацца да пост-савецкага аб’яднання [[СНД]]. На працягу 1990-х гадоў краіна прайшла праз шэраг маштабных дэмакратычных і рыначных рэформ. 20 верасня 2003 года на рэферэндуме 67 % латвійцаў выказаліся за ўступленне краіны ў [[Еўрапейскі Саюз]] з 1 мая 2004 года (супраць — 32 %, устрымаліся — 0,7 %, прагаласавала 72,5 % выбаршчыкаў). 29 сакавіка 2004 года Латвія стала членам [[НАТА]]. == Дзяржаўны лад і палітыка == {{main|Палітыка Латвіі}} Латвія — [[рэспубліка]]. Дзейнічае Канстытуцыя 1922 года, адноўленая і мадыфікаваная 6 ліпеня 1993. Кіраўнік дзяржавы — [[Прэзідэнты Латвіі|прэзідэнт]], якога выбірае [[парламент]] на 4 гады. Заканадаўчая ўлада належыць аднапалатнаму парламенту — [[Сейм Латвіі|Сейму]] (100 дэпутатаў), які выбіраецца на 4 гады. Выканаўчая ўлада належыць ураду на чале з [[прэм’ер-міністр]]ам, якога прызначае прэзідэнт. == Адміністрацыйны падзел == Да 2009 Латвія мела двухузроўневы падзел, па вышэйшым узроўні яна падзялялася на 26 раёнаў і 7 гарадоў асаблівага статусу. У выніку рэформы ўтвораны адзін узровень адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу: 109 муніцыпалітэтаў (лат. ''novadi'') і 9 рэспубліканскіх гарадоў (лат.: ''republikas pilsētas''). Пасля рэформы 2021 года ў краіне 33 муніцыпалітэты, якія часта супадаюць з былымі раёнамі, і 10 дзяржаўных гарадоў (лат.: ''valstspilsētas''). == Адносіны з Беларуссю == [[Файл:1209 (25-hoddzie ŭstaliavannia dyplamatyčnych adnosin pamiž Respublikaj Bielaruś i Latvijskaj Respublikaj).jpg|thumb|[[Паштовая марка]] [[Беларусь|Беларусі]], прысвечана 25-годдзю беларуска-латвійскіх адносін, 2017 год.]] {{main|Беларуска-латвійскія адносіны}} У снежні 1991 года Рэспубліка Беларусь і Латвійская Рэспубліка падпісалі Дэкларацыю аб прынцыпах добрасуседскіх адносін. У 1993 годзе ў [[Мінск]]у адкрылася латвійскае пасольства, а ў Рызе — беларускае. У 1994 годзе Беларусь адкрыла генеральнае консульства ў [[Даўгаўпілс|Дзвінску]], а Латвія — у [[Віцебск]]у<ref name="Ціхаміраў">[[Аляксандр Ціхаміраў]]. [http://www.pagonia.org/index.php?option=com_content&task=view&id=27174&Itemid=19 Рыгу падштурхоўваюць адліга і крызіс]{{Недаступная спасылка}}// [[Пагоня (1992)|Пагоня]]. 9 сакавіка 2009</ref>. У 1993 годзе Латвію наведаў з візітам міністр замежных спраў Беларусі [[Пётр Кузьміч Краўчанка]]. У 1995 годзе ў Мінску двойчы пабываў прэм’ер-міністр Латвіі [[Марыс Гайліс]]. У тым жа годзе ўпершыню адбыўся візіт у Беларусь дэлегацыі латвійскага парламента. У верасні 1997 года на міжнароднай нарадзе ў [[Вільнюс]]е адбылася сустрэча прэзідэнтаў. У 2006 годзе Латвія аб’явіла, што не дапусціць на сваю тэрыторыю вышэйшых службовых асоб Беларусі, якія маюць дачыненне да парушэння правоў чалавека і дэмакратычных норм. Латвія з’яўляецца адной з нешматлікіх краін Еўрасаюза, у якія ў XXI стагоддзі здзейсніў візіт [[прэм’ер-міністр Беларусі]].<ref>[http://naviny.by/rubrics/economic/2010/09/23/ic_news_113_352445/ Сідорскі здзяйсняе працоўны візіт у Латвію] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20100929131643/http://naviny.by/rubrics/economic/2010/09/23/ic_news_113_352445/ |date=29 верасня 2010 }}</ref> У жніўні 1993 года Беларусь і Латвія падпісалі пагадненне аб прыгранічных пунктах пропуску, у лютым 1994 года — пагадненне, якое спрашчае працэдуру пропуску праз мяжу жыхароў прыгранічных тэрыторый. 21 лютага 1994 года ўрады падпісалі Дамову аб мяжы. За аснову мяжы была прынята лінія, якая склалася да моманту ўключэння Латвіі ў склад [[СССР]] у 1940 годзе. У маі 1998 года бакі пачалі працэс дэмаркацыі і ў кастрычніку 2006 года завяршылі яго, устанавіўшы апошні памежны знак ля вёскі Карасіна ў [[Браслаўскі раён|Браслаўскім раёне]].<ref name="Ціхаміраў"/>. == Узброеныя сілы == {{main|Нацыянальныя ўзброеныя сілы Латвійскай Рэспублікі}} == Насельніцтва == {{main|Насельніцтва Латвіі}} [[Файл:Population-of-Latvia.PNG|thumb|Дынаміка колькасці насельніцтва, 1920—2015]] У канцы 2010-х у Латвіі пражывае каля 2 млн чалавек, гэта больш за Эстонію, але менш за Літву. Да пачатку 1990-х насельніцтва краіны павялічвалася і на сваім піку (1990) дасягнула 2,67 млн чал. Пасля распаду СССР і ўступлення Латвіі ў ЕС колькасць насельніцтва краіны паменшылася на 0,7 млн чал. або на 27 % і працягвае памяншацца. У 2017 годзе ў Латвіі жыло столькі ж народу, колькі ў 1950-м. Падобныя тэмпы дэпапуляцыі ў свеце толькі ў Літвы і Балгарыі. Скарачэнне колькасці насельніцтва мае пад сабою два складнікі: перавышэнне смяротнасці (14,5 на адну тысячу) над нараджальнасцю (9,7) і міграцыйны адток у краіны Заходняй Еўропы (-6). Такім чынам, тэмп змяншэння насельніцтва Літвы ў 2017 склаў −1,08 %<ref name="cia.gov">https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/lg.html {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20150905150547/https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/lg.html |date=5 верасня 2015 }}</ref>. [[Файл:Latvijas novadi.rus.png|thumb|Сукупная доля рускіх, беларусаў, украінцаў у землях Латвіі, перапіс 2011]] Латвія — шматнацыянальная дзяржава з перавагай тытульнай нацыі. Дадзеныя аб нацыянальным складзе ўзятыя з апошняга перапісу (2011): з двухмільённага насельніцтва краіны 62,1 % складаюць [[латышы]], 26,9 % — [[рускія]], 3,3 % — [[беларусы]], 2,2 % — [[украінцы]], 2,2 — [[палякі]], 1,2 % — [[літоўцы]], 2,1 % — іншыя этнічныя групы (сярод іх [[эстонцы]], [[немцы]], [[лівы]], яўрэі)<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/latvia-ethnic-comm2011.htm |title=Архіўная копія |access-date=15 жніўня 2018 |archive-date=5 сакавіка 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305012011/http://pop-stat.mashke.org/latvia-ethnic-comm2011.htm |url-status=dead }}</ref>. Для параўнання: перапіс 1935 года зафіксаваў долю латышоў, роўную 76,9 %, а рускіх — 8,8 %; да Другой Сусветнай вайны вялікую этнічную меншасць складалі прыбалтыйскія немцы, амаль цалкам прымусова рэпатрыяваныя ў Германію ў 1939—1941. Пасля вайны адбываўся магутны прыток працоўных мігрантаў з іншых рэспублік СССР, у асноўным славян, і апошні савецкі перапіс (1989) адзначыў долю латышоў у 52,05 %, а рускіх — 33,96 %, у час незалежнасці рост удзельнай вагі тытульнай нацыі суправаджаецца змяншэннем долі астатніх меншасцей. Латышы абсалютна пераважаюць у сельскай мясцовасці, у вялікіх гарадах (Рыга, Даўгаўпілс) іх доля меншая за сукупную долю прадстаўнікоў іншых нацый. У Латвіі дагэтуль здараюцца канфлікты вакол рускай меншасці, прадстаўнікі якой часта адмаўляюцца атрымліваць латышскае грамадзянства па ўстаноўленай працэдуры, якая прадугледжвае іспыт па латышскай мове, а латышскія ўлады парушаюць правы рускіх на навучанне на роднай мове. Прыкладна траціна рускамоўных мае статус неграмадзян і не мае права голасу на выбарах і некаторых іншых правоў і свабод грамадзян. На 2022 год 9,7 % насельніцтва краіны не мае ніякага грамадзянства.<ref>[https://lvportals.lv/dienaskartiba/341677-latvija-iebraukuso-skaits-lidzsvaro-aizbrauceju-skaitu-2022 Демографическая статистика Латвии]</ref> Паводле некаторых дадзеных<ref name="cia.gov" />, Латвія адносіцца да самых нерэлігійных краін свету. Каля 64 % насельніцтва не атаясняе сябе ні з якой рэлігіяй. [[Лютэранства]], традыцыйную веру латышоў, спавядае каля 19 % насельніцтва (паводле іншых дадзеных — 34,2 %), яшчэ 15-17 % адносяць сябе да праваслаўных, гэта ў асноўным рускамоўнае насельніцтва. Палякі і літоўцы, а таксама частка латгальскіх латышоў — каталікі (па некаторых дадзеных — да 20 %).<ref name="cia.gov" /> Насельніцтва размешчана па тэрыторыі краіны даволі раўнамерна пры сярэдняй шчыльнасці каля 30 чалавек на кв.км. У 2018 годзе крыху больш за дзве траціны латышоў (68,1 %) жыло ў гарадах. Буйнейшы горад Латвіі і ўсёй Балтыі — Рыга (637 тыс. у 2018)<ref name="cia.gov" />. Наступныя буйныя гарады на парадак меншыя за сталіцу: Даўгаўпілс, 93 тыс.; [[Ліепая]], 76 тыс.; [[Елгава]], 59 тыс.; Юрмала, 50 тыс.<ref>https://www.csb.gov.lv/sites/default/files/publikacijas/2015/Nr%2012%20Latvijas%202011.gada%20Tautas%20skaitisanas%20rezultati_Results%20of%20the%202011%20Population%20and%20housing%20census%20in%20Latvia%20(15_00)_LV_EN.pdf</ref> === Адукацыя і навука === {{main|Адукацыя ў Латвіі}} Далучэнне Латвіі да [[СССР]] змяніў усе сферы культурнага жыцця, уключаючы сістэму адукацыі. Усе ўзроўні сістэмы адукацыі развіваліся па двух моўных кірунках — латышскім і рускім, латышы знаёміліся з інтэрнацыянальнай культурай народаў СССР і іншых краін. З пачатку XXI ст. у краіне праводзяць палітыку дэрусіфікацыі сістэмы адукацыі. == Эканоміка == {{main|Эканоміка Латвіі}} Эканоміка сучаснай Латвіі, як і яе балтыйскіх суседзяў, сфарміравалася ў выніку перабудовы гаспадаркі з планавага ўзору на рынкавы пасля распаду СССР і наступнай еўраінтэграцыі. Гэтыя працэсы прывялі да скарачэння ўдзельнай вагі галін цяжкай прамысловасці, павелічэння ролі і долі сферы паслуг у ВУП да 75 %<ref name="cia.gov" />, імклівага росту агульнага дабрабыту. ВУП на душу насельніцтва па ППЗ у 2018 складае амаль 30000, што крыху меней за Эстонію і Літву. З 2014 Латвія з’яўляецца часткай [[Еўразона|еўразоны]], з 2016 — [[Арганізацыя эканамічнага супрацоўніцтва і развіцця|Арганізацыі эканамічнага супрацоўніцтва і развіцця]]. Асабліва хуткімі тэмпамі латвійская эканоміка развівалася ў 2000—2007 гадах, за што Латвія разам з Літвой і Эстоніяй былі названыя «[[Балтыйскія тыгры|Балтыйскімі тыграмі]]». Сусветны крызіс 2008—2009 негатыўна паўплываў на гаспадаркі «тыграў». У 2009 годзе ВУП Латвіі скараціўся на 14 %, і, нягледзячы на ўстойлівы рост эканомікі пачынаючы з 2011, толькі да 2017 года краіна здолела вярнуцца на дакрызісны ўзровень. Да сур’ёзных выклікаў, з якімі прыходзіцца змагацца сучаснай латвійскай эканоміцы, адносяцца высокі ўзровень карупцыі, што дасюль адпужвае інвестараў<ref name="cia.gov" />; а таксама дэпапуляцыя і эміграцыя, што адмоўна адбіваюцца на колькасці і якасці працоўнай сілы. У Латвіі адзін з найвышэйшых у ЕС паказчыкаў эканамічнай няроўнасці. [[Файл:Plavinu HES.JPG|thumb|Плявіньская ГЭС]] У складзе СССР Латвія вылучалася развітым цяжкім машынабудаваннем, тут збіраліся электрацягнікі (Рыга), мікрааўтобусы (Елгава). Сённяшняя Латвія — невялікая краіна з адкрытай эканомікай, інтэграванай у агульнаеўрапейскую гаспадарку, з коштам экспарту большым за палову ВУП<ref name="cia.gov" />. Найважнейшай галіной прамысловасці Латвіі застаецца [[машынабудаванне]], прычым, на першае месца ў складзе галіны ў XXI стагоддзі высунулася электроніка; ажыццяўляецца зборка аўтамабіляў. Іншыя галіны прамысловасці: фармацэўтыка, вытворчасць мэблі і тэкстыльная прамысловасць. Апроч таго, важную ролю маюць марское рыбалоўства, сельская гаспадарка і звязаная з імі харчовая прамысловасць. Латвія мае тры вялікіх гідраэлектрастанцыі на Даўгаве: [[Плявіньская ГЭС]] (825 МВт), Рыжская ГЭС (402 МВт) і Кегумская ГЭС (192 МВт). У апошнія гады пабудавана некалькі дзясяткаў ветраных электрастанцый рознага маштабу. Выгаднае эканоміка-геаграфічнае становішча дазваляе зарабляць на транзіце нафты і нафтапрадуктаў з Расіі і Беларусі. Традыцыйна вялікае значэнне мае [[турызм]], што зноў перажывае рост пасля атрымання незалежнасці. У знешнім гандлі для Латвіі характэрны ўстойлівы адмоўны баланс (-7 млрд долараў у 2016). Аснову экспартнай прадукцыі складаюць драўніна і вырабы з яе, прадукцыя харчовай прамысловасці і машынабудавання. Найважнейшыя гандлёвыя партнёры Латвіі — краіны Паўночнай Еўропы (безумоўна, у першую чаргу тут вылучаюцца балтыйскія суседзі (28 % экспарту і 18 % імпарту ў 2016)); Расійская Федэрацыя (24 % імпарту, у першую чаргу, вуглевадародаў), Польшча, Германія<ref>http://atlas.cid.harvard.edu/explore/?country=132&partner=undefined&product=undefined&productClass=HS&startYear=undefined&target=Partner&year=2016</ref>. Доля Беларусі ў латвійскім экспарце складае 0,94 %, у імпарце — 1,23 %. == Транспарт == Транспартная інфраструктура Латвіі добра развітая. Цэнтр транспартнай сеткі — сталіца Рыга. === Чыгунка === {{main|Латвійская чыгунка}} За апошнія 10 гадоў чыгунка перажыла вялікае зніжэнне пасажырапатоку. Найбуйнейшае прадпрыемства чыгункі — LDZ ([[Latvijas dzelzceļš]]). Важнымі застаюцца таварныя перавозкі да балтыйскіх портаў, прыгарадныя электрычкі ў Рыжскай агламерацыі, пасажырскія перавозкі з Рыгі ў [[Даўгаўпілс]], а таксама з Рыгі ў Вільнюс, Каўнас, Мінск, Маскву і Санкт-Пецярбург. === Авіяцыйны транспарт === Буйнейшы аэрапорт краіны знаходзіцца ў Рызе. Таксама там размешчана найбуйнейшая авіякампанія Латвіі — [[airBaltic]], што ажыццяўляе рэйсы ў Скандынавію, краіны Цэнтральнай Еўропы і іншыя краіны Прыбалтыкі. [[Файл:Ventspils osta.jpg|thumb|Вентспілскі свабодны порт]] === Аўтамабільны транспарт === Латвія мае прамянёвую сістэму шашэй з цэнтрам у Рызе. Важнае значэнне мае аўтастрада [[Via Baltica]], што ідзе праз усю краіну з поўначы на поўдзень праз Рыгу. === Марскі транспарт === Марскі транспарт на Балтыцы — важны складнік транспартнай сістэмы рэгіёна з Сярэднявечча. Марскія парты Латвіі — Рыга, Вентспілс і Ліепая. Паромныя маршруты злучаюць Латвію з краінамі [[Скандынавія|Скандынавіі]], Польшчай, [[Германія]]й. Апроч таго, багата марскіх камунікацый ідуць уздоўж латышскага ўзбярэжжа. == Культура і грамадства == За сваю гісторыю Латвія трапляла пад культурныя ўплывы розных краін. Найбольш яскравы ўплыў краін Паўночнай Еўропы. Архітэктура старых гарадоў тыповая для гарадоў Ганзы. Таксама і сучасная латышская культура мае шчыльныя сувязі з шведскай, фінскай і, асабліва, нямецкай культурамі. Важную ролю ва ўтварэнні культурнага ландшафту Латвіі адыграла расійскае панаванне, што доўжылася амаль два стагоддзі. Руская мова дагэтуль вельмі пашыраная ў краіне, асабліва ў гарадах і на ўсходзе, сярод рускіх і іншых нацыянальных груп, што складаюць да 40 % насельніцтва. Частка сучаснай Латвіі вакол Даўгаўпілса (Латгалія) гістарычна была населена беларусамі, уваходзіла ў Полацкае княства і нават была ўключана ў склад [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]] ў 1918 годзе. Сам Даўгаўпілс мае адпаведную беларускую назву — Дзвінск. Апроч таго, у Латвіі пражывае народнасць ліваў колькасцю 170 чалавек,<ref>[https://www.latvia.eu/ru/latvians/latvian-livs Latvia.eu. Ливы] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220716233805/https://www.latvia.eu/ru/latvians/latvian-livs |date=16 ліпеня 2022 }}</ref> перш за ўсё ў Рызе і некаторых прыморскіх вёсках. Пануючай у Латвіі рэлігіяй пасля Рэфармацыі стала [[лютэранства]], за выняткам пераважна [[каталіцтва|каталіцкай]] Латгаліі. Сярод рускамоўных латвійцаў пашыранае [[праваслаўе]]. Колькасць рэгулярна наведваючых царкву ў Латвіі сёння вельмі малая, ці не самая нізкая ў Еўропе. [[Латышская лютэранская царква]] вельмі кансерватыўная і адмаўляе жанчынам у праве прапаведаваць, у чым яна супярэчыць з латышскай лютэранскай царквой у замежжы ў Швецыі і іншых краінах. Вялікую ролю граюць абрады і элементы традыцыйных балцкіх вераванняў. Самае яскравае народнае свята ў латышоў — Купалле (Ligo), з якім таксама звязана шмат звычаяў і абрадаў. Латвія знакамітая сваёй культурай народных спеваў. Тыповая латышская форма спеваў — Дайны, чатырохрадковыя, невершаваныя спевы на розныя тэмы, ад міфалагічных да побытавых сюжэтаў. Этнографамі было сабрана больш за мільён народных дайнаў, што ёсць рэкордам, зважаючы на колькасць насельніцтва невялікай Латвіі. Запіс дагэтуль перадаваных у вуснай форме дайнаў пачаў пад канец XIX ст. Крыш’яніс Баронс; сабраная ім для гэтага Шафа Дайнаў дагэтуль з’яўляецца свайго кшталту нацыянальнай святыняй. Кожныя 5 год у Рызе (за савецкім часам — за мяжой) праходзіць вялікае Спеўніцкае свята, у якім бяруць удзел тысячы латышскіх і замежных хораў, хораў латышскае дыяспары. Як і ў Эстоніі, гарадская культура і буйныя паны ў Латвіі былі да Рэвалюцыі 1917 года нямецкамоўнымі. Таксама нямецкамоўнаю была інтэлігенцыя. Падчас Другой Сусветнай вайны нямецкая меншасць была вывезена ў Германію. Таксама амаль не засталося ў Латвіі пасля Другой Сусветнай вайны яўрэяў. == Цікавае == Паводле некаторых вучоных, у Латвіі ў 1510 г. была ўстаноўлена першая яліна ў свеце. Іншая тэорыя адносіць гэта вынаходніцтва да [[Страсбург]]а ў французскім [[Эльзас]]е. == Гл. таксама == * [[Гарадзішча Даўгмале]] * [[Рэферэндум у Латвіі (2012)|Рэферэндум у Латвіі]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|9}} * ''Блейере, Д.'' История Латвии. XX век / Д. Блейере [и др.]; [пер. Жанна Эзит]. — Рига : Jumava, 2005. — 473 с. * ''Воробьева, Л. М.'' История Латвии от Российской империи к СССР / Л. М. Воробьева ; Фонд содействия актуальным ист. исслед. «Историческая память», Российский ин-т стратегических исслед. — Москва : Фонд «Историческая память» : РИСИ, 2009. — 384 с. * ''Плаканс, А.'' Краткая история стран Балтии: [перевод с английского] / А. Плаканс. — Москва : Весь Мир, 2016. — 478 с. * ''Plakans, A.'' The Latvians : a short history / A. Plakans. — Stanford, Calif. : Hoover Institution Press, Stanford University, 1995. — 257 p. {{Краіны Еўропы}} {{Еўрапейскі Саюз}} {{НАТА}} {{Краіны ў Балтыйскага мора}} {{Міжземнаморскі Саюз}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Латвія| ]] [[Катэгорыя:Краіны Еўрапейскага Саюза]] [[Катэгорыя:Дзяржавы НАТА]] bjsoymjub6mhl0o7w2wpt5xd7hyycn7 0 14560 5152376 5010955 2026-06-07T20:41:49Z Kurcke 159380 Coat of arms of Quebec (without crown).svg Корона была официально убрали с герба Квебека 23 января 2026 года. Источник: https://www.quebec.ca/gouvernement/portrait-quebec/drapeau-symboles-nationaux/armoiries 5152376 wikitext text/x-wiki {{Значэнні|Спасылка=Квебек}} {{Правінцыя Канады |беларуская назва = Квебек |тып = Правінцыя |арыгінальная назва = Québec |мова назвы = fr |РодСклон = Квебека |герб = Coat of arms of Quebec (without crown).svg |сцяг = Flag of Quebec.svg |дэвіз = Je me souviens <br /> «Я памятаю» |сталіца = горад Квебек{{!}}Квебек |найбуйнейшы горад = Манрэаль |насельніцтва = 7907375 |насельніцтва Канада = 34108752 |ЧЗЗ = 2 |насельніцтва крыніца=<ref>{{cite web|url=http://www.statcan.gc.ca/daily-quotidien/100929/t100929b2-eng.htm|title=Quarterly demographic estimates|publisher=[[Статыстычная служба Канады]]|accessdate=2010-10-30|date=2010-09-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111204160159/http://www.statcan.gc.ca/daily-quotidien/100929/t100929b2-eng.htm|archivedate=4 снежня 2011|url-status=dead}}</ref> |год = 01.07.2010 |месца па насельніцтву =2 |афіцыйная мова = [[французская]] |плошча = 1542056 |плошча крыніца = <ref>{{cite web|url=http://www40.statcan.gc.ca/l01/cst01/phys01-eng.htm|title=Land and freshwater area, by province and territory|publisher=[[Статыстычная служба Канады]]|accessdate=2010-10-30|date=2005-02-02|archiveurl=https://www.webcitation.org/61CGldM7b?url=http://www40.statcan.gc.ca/l01/cst01/phys01-eng.htm|archivedate=25 жніўня 2011|url-status=dead}}</ref> |месца па плошчы = 2 |плошча сушы = 1365128 |найвышэйшы пункт = [[гара Д'Ібервіль|Д'Ібервіль]]<ref>{{cite web|url=http://www40.statcan.gc.ca/l01/cst01/phys03-eng.htm|title=Principal heights by range or region|publisher=[[Статистическая служба Канады]]|accessdate=2010-10-30|date=2005-02-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110706181732/http://www40.statcan.gc.ca/l01/cst01/phys03-eng.htm|archivedate=6 ліпеня 2011|url-status=dead}}</ref> |яе вышыня = 1652 |ранейшыя імёны = [[Верхняя Канада]]<br />[[Канада Усход]] |ПМ = [[Франсуа Лего]] |ЛГ = [[Мішэль Даён]] |канфедэрацыя = з [[1 ліпеня]] [[1867]] |нумар па даце = 1 |год ВУП = 2009 |ВУП = 303747 |месца па ВУП= 2 |ВУП на душу насельніцтва = {{#expr: 303747 * 1000000 / 7870026 round 0}} |ВУП крыніца=<ref>{{cite web|url=http://www40.statcan.ca/l01/cst01/econ15-eng.htm|title=Gross domestic product, expenditure-based, by province and territory|publisher=[[Статыстычная служба Канады]]|accessdate=2010-10-30|date=2010-11-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110810051311/http://www40.statcan.ca/l01/cst01/econ15-eng.htm|archivedate=10 жніўня 2011|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.statcan.gc.ca/daily-quotidien/100325/t100325a2-eng.htm|title=Quarterly demographic estimates: 4 quarter of 2009|publisher=[[Статыстычная служба Канады]]|accessdate=2010-10-30|date=2010-03-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110811040726/http://www.statcan.gc.ca/daily-quotidien/100325/t100325a2-eng.htm|archivedate=11 жніўня 2011|url-status=dead}}</ref> |часавы пояс =-5 |паштовы індэкс = QC |ISO = CA-QC |сайт = http://www.gouv.qc.ca/ |профіль = http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/prof/92-591/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=PR&Code1=24&Geo2=PR&Code2=01&Data=Count&SearchText=Quebec&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&Custom= |калаж = [[Выява:Mont-Victoria-QC.jpg|100px]][[Выява:ICAO World Headquarters.jpg|100px]][[Выява:Canal de la Petite-Nation.JPG|100px]]<br />[[Выява:79 - Québec - Juin 2009.jpg|300px]] }} '''Квебе́к''' ({{lang-fr|Québec}}) — адна з правінцый [[Канада|Канады]]. Мяжуе з правінцыяй [[Ньюфаўндленд і Лабрадор]] на паўднёвым усходзе, з правінцыяй [[Нью-Брансуік]] на ўсходзе, з [[ЗША]] на поўдні і правінцыяй [[Антарыа (правінцыя)|Антарыа]] на захадзе. Гэта адзіная правінцыя Канады, дзе афіцыйнай мовай з’яўляецца выключна французская. == Геаграфія == Тэрыторыя Квебека складае 1 542 056 км². Сталіца правінцыі — г. [[Квебек (горад)|Квебек]] (насельніцтва 491 тыс.). Найвялікшы горад — [[Манрэаль]] (насельніцтва 1 621 тыс.). Астравы Квебека: [[Мадлен (архіпелаг)]], [[Антыкосты]]. == Гісторыя == Правінцыя Квебек была ўтворана на змену Ніжняй Канадзе ў 1867 годзе. Падчас сусветных войнаў гарады Квебека станавіліся цэнтрамі выступленняў супраць прызыву. У 1960-х глыбокія эканамічныя і сацыяльныя пераўтварэнні («Ціхая рэвалюцыя») выклікалі рост франкаканадскага сепаратызму. Квебекскія нацыяналісты праводзілі акцыі, у тым ліку тэрарыстычныя. Былі ініцыяваны два рэферэндумы (1980 і 1995), і ў выніку другога з іх Квебек быў на самай мяжы незалежнасці (49,6 % за). З таго часу хваля сепаратызму суцішылася. == Дэмаграфія == У [[2006]] насельніцтва Квебека складала 7,5 мільёнаў жыхароў. У [[2001]] французская мова з’яўлялася роднай у 82 % жыхароў Квебека, [[англійская мова]] ў 8 %, [[італьянская мова|італьянская]] ў 5 %, [[арабская мова|арабская]] ў 3 %. Паводле [[рэлігія|рэлігіі]], 90,2 % жыхароў Квебека — [[хрысціянства|хрысціяне]], 1,5 % — [[іслам|мусульмане]], 1,2 % — [[іўдаізм|іўдзеі]]. 7,1 % не маюць рэлігіі. == Урад == {{састарэла|30 кастрычніка 2024}} Галава квебекскага ўрада — Прэм’ер-міністр [[Жан Шарэ]]. Ён з’яўляецца лідарам кіруючай [[Ліберальная партыя Квебека|Ліберальнай партыі Квебека]], якая мае бальшыню пасад у [[Нацыянальны сход Квебека|Нацыянальным сходзе]] правінцыі. Лейтэнант-губернатар Квебека — [[П'ер Дзюшэн]], які прадстаўляе ў правінцыі караля Канады [[Карл III (кароль Вялікабрытаніі)|Карла III]]. == Вядомыя асобы == * [[Селін Дыён]] * [[Ксаўе Далан]] == Некаторыя гарады == {| |valign="top" width=55%| * [[Гранбі]] * [[Сен-Іасент]] * [[Бленвіль]] * [[Труа-Рыўер]] |valign="top" width=50%| * [[Альма (Квебек)|Альма]] * [[Шэрбрук]] * [[Лангёй]] * [[Лаваль (Квебек)|Горад Лаваль]] |} == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Адміністрацыйны падзел Канады}} {{бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Квебек (правінцыя)| ]] [[Катэгорыя:Правінцыі Канады]] 3prh8rnyfxe7rdl30tayt88lqjdg1jj 0 16241 5152182 5152095 2026-06-07T13:54:52Z K.shytal 58227 /* Пасляваенны перыяд */ дадаў пра Саюз беларускіх патрыётаў 5152182 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = горад |беларуская назва = Глыбокае |выява = Hłybokaje, Глыбокае, панарама, Кагальнае, Глубокое, панорама, Głębokie, panorama (08.10.2021).jpg |подпіс = Панарама Глыбокага над возерам Кагальным |вобласць = Віцебская |раён = Глыбоцкі |першае згадванне = 1514 }} '''Глыбо́кае'''<ref name="NNP"/> ({{lang-be-trans|Hlybokaje}}) — [[горад]] у [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]], адміністрацыйны цэнтр [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкага раёна]]. Чыгуначная станцыя на лініі [[Крулеўшчына]] — [[Лынтупы]]. За 200 км ад [[Віцебск]]а, на аўтамабільнай дарозе [[Полацк]] — [[Вільня]]. У межах горада возера [[Кагальнае]] і возера [[Вялікае (возера, Глыбоцкі раён)|Вялікае]], з якога выцякае рака [[Бярозаўка (прыток Дзісны)|Бярозаўка]]. == Гісторыя == === Полацкае Княства === Тэрыторыя цэнтральнай часткі сучаснага горада Глыбокага (паўночны, паўночна-заходні і заходні берагі возера Кагальнае) была заселеная ў часы [[Полацкае княства|Полацкага княства]], пра што сведчаць знаходкі керамікі XI—XIII стагоддзяў. Пазней паселішча перапыніла сваё існаванне — кераміка XIV—XV стагоддзяў на тэрыторыі горада адсутнічае<ref>Клімаў Марат. Археалагічныя назіранні ў г. Глыбокаe//[http://westki.info Westki.info] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200202070730/http://westki.info/ |date=2 лютага 2020 }}, старонка захавана 04.01.2008.</ref>. === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню ўзгадваецца ў [[Метрыка Вялікага Княства Літоўскага|Метрыцы ВКЛ]] у 1514 г. як двор, цэнтр маёнтка [[Юрый Іванавіч Зяновіч|Юрыя Іванавіча Зяновіча]]. Паводле афіцыйнай версіі, першая згадка пра Глыбокае — [[1414]] год, аднак гэтая дата трапіла ў гістарычныя працы ў выніку памылкі польскага даследчыка Ежы Ахманьскага, якую ён дапусціў пры напісанні анатацыі да аднаго з прывілеяў Вітаўта<ref name=":8" />. Двор [[Зяновічы|Зяновічаў]] знаходзіўся на паўночным беразе [[Кагальнае|возера Глыбокае]] (цяпер - Кагальнае), на тэрыторыі [[Ашмянскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Ашмянскага павета]] [[Віленскае ваяводства|Віленскага ваяводства]], побач з мяжой [[Полацкая зямля|Полацкай зямлі]]. Мяжа праходзіла па рацэ [[Бярозаўка (прыток Дзісны)|Бярэзвіцы]] (Бярозаўцы), што выцякае з возера Кагальнае. Назва возера (Глыбокае) дала назву населенаму пункту<ref>Hedemann Otton. Głębokie. Szkic dziejów. Wilno, 1935. S. 9</ref>. У 1514 годзе згадваецца ''«торг»'' пры двары Юрыя Іванавіча Зяновіча ў Глыбокім, што сведчыць пра тое, што населены пункт быў асяродкам гандлю<ref>«Росийская Историческая Библиотека». Т. ХХ, с. 190.</ref>. У 1548 годзе Глыбокае ўпершыню згадваецца як [[мястэчка]]<ref name=":8">{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/82024216/miedzy-wilnem-a-polockiem-odkrycie-regionalisty-kwestionuje-610-rocznice-wzmianki-o-glebokiem|title=Między Wilnem a Połockiem. Odkrycie regionalisty kwestionuje 610. rocznicę wzmianki o Głębokiem|author=Łupacz Z., Szytal K.|website=Centrum Europy|date=29.08.2024}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Pachałavicki, Глыбокае, Пахалавіцкі (1580).jpg|міні|злева|Глыбокае на карце Станіслава Пахалавіцкага (1580)]] У сярэдзіне XVI стагоддзя Зяновічы перайшлі ў [[кальвінізм]]. У 1582 г. [[Юрый Мікалаевіч Зяновіч]] валодаў заходняй часткай Глыбокага і завяшчаў яе сваім нашчадкам. У тэстамэнце [[Крыштаф Зяновіч (ваявода берасцейскі)|Кшыштафа Зяновіча]] ў 1611 годзе згадваюцца кальвінскі збор і школа<ref name=":0">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedemann O.|загаловак=Głębokie (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|выдавецтва=Nakładem oddziału Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego w Głębokiem|старонкі=11, 22-23|старонак=60}}</ref>. Сын Кшыштафа, [[Мікалай Багуслаў Зяновіч]] у 1613 годзе перайшоў у каталіцтва і заснаваў у мястэчку касцёл святога Міхала. У 1622 годзе ў маёнтку Зяновічаў згадваецца ''«бібліятэка кніг каля трохсот экзэмпляраў»''. Касцёл святога Міхала быў знішчаны падчас вайны з Маскоўскай дзяржавай 1654—1667 гадоў<ref>{{Артыкул|спасылка=https://drive.google.com/file/d/1BwCarR_Q-p6oFXyINxaJYm6rVEROc_pq/view|аўтар=Шыталь К.|загаловак=Род Зяновічаў і першы касцёл у Глыбокім|год=2024|мова=be|выданне=Каталіцкі Веснік|тып=газета|месяц=6|нумар=6|старонкі=4-5|issn=2224-9624}}</ref>. У 1628 годзе Ганна Зоф'я Зяновіч выйшла замуж за [[Альбрэхт Уладзіслаў Радзівіл|Альбрэхта Уладзіслава Радзівіла]], у выніку чаго Глыбокае перайшло да [[Радзівілы|Радзівілаў]]. [[Файл:Юзаф Корсак Глыбоцкі, Іосіф Корсак, Иосиф Корсак, Józef Korsak Głębocki.jpg|міні|Іосіф Корсак, ваявода мсціслаўскі.]] Уладанні на правым (усходнім) беразе Бярэзвіцы ў канцы XIV ст. полацкі князь [[Андрэй Альгердавіч]] надаў роду [[Корсакі|Корсакаў]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://files.knihi.com/Knihi/archivy/polock-gram.zip/2015/Polockije_hramoty_T1.pdf|загаловак=Полоцкие грамоты XIII - начала XVI века. Том 1|адказны=А. Л. Хорошкевич (ответственный редактор), С. В. Полехов (заместитель ответственного редактора), В. А. Воронин, А. И. Груша, А. А. Жлутко, Е. Р. Сквайрс, А. Г. Тюльпин|год=2015|месца=Москва|выдавецтва=Университет Дмитрия Пожарского|старонкі=73-74|isbn=978-5-91244-137-0}}</ref>. Не пазней за 1582 год Корсакі заклалі мястэчка на сваіх землях на правым беразе Бярэзвіцы, насупраць мястэчка Зяновічаў. Мястэчка Корсакаў таксама называлася Глыбокае, але ўваходзіла ў [[Полацкае ваяводства]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=17|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=12|старонак=60}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Karmelity, Глыбокае, Кармеліты, Kazanie przy exegviach Alexandra Tyszkiewicza (1645).jpg|міні|Тытульны аркуш казання на пахаванні Аляксандра Тышкевіча, прамоўленага ў Глыбокім 13 верасня 1644 года.]] У 1639 годзе [[Юзаф Корсак (ваявода мсціслаўскі)|Іосіф Корсак]] піша тэстамэнт, у якім распараджаецца перадаць мястэчка Глыбокае і маёнткі Ластавічы, Свіла, Перадолы, Вольберавічы, Гняздзілава рыма-каталіцкаму ордэну [[Кармеліты|кармелітаў босых]]<ref>''Wanat J. Zakon karmelitów bosych w Polsce. Klasztory karmelitów i karmelitanek bosych 1605—1975''. ss. 458—459.</ref>. Пры жыцці Іосіф Корсак пабудаваў драўляны касцёл. У 1642 годзе Іосіф Корсак фундаваў у сваёй частцы мястэчка парафіяльны [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]]<ref name=":0" />. 16 красавіка 1643 года Корсак памёр. У тым жа годзе ў Глыбокае прыбылі кармеліты босыя. 13 верасня 1644 годзе настаяцель кляштара а. Язафат Тышкевіч прамовіў у глыбоцкім касцёле казанне на пахаванне полацкага земскага суддзі Аляксандра Тышкевіча, якое ў 1645 годзе было выдадзенае ў Вільні кнігай — гэта была першая кніга, напісаная ў Глыбокім<ref>{{Артыкул|аўтар=Івашчонак А.|загаловак=Першым глыбоцкім пісьменьнікам быў Язафат Тышкевіч, кармэліт босы|год=2012|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=2|чысло=16|нумар=7|старонкі=11|issn=0233-433X}}</ref>. У 1652 годзе ў кармеліцкай частцы Глыбокага быў збудаваны драўляны парафіяльны касцёл<ref name=":0" />. У ходзе вайны з Маскоўскай дзяржавай 1654 - 1667 гадоў атрад маскоўскага войска пад кіраўніцтвам двараніна Ждана Кондырава 30 ліпеня 1654 года пад Глыбокім «''литовских людзей побил и и знамены и мушкеты поимал''». Глыбокае было акупавана маскоўскім войскам. У верасні 1655 годзе ваявода Багдан Бешанцоў з 50 драгунамі прыбыў у Глыбокае і збудаваў ва ўсходняй частцы паселішча [[Глыбоцкі замак|замак]]<ref>{{Кніга|загаловак=Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Глыбоцкага раёна|год=1995|месца=Мінск|выдавецтва=БелЭн|старонкі=41|isbn=985-11-0014-5}}</ref>. У студзені 1659 года атрад ваяводы віцебскага [[Уладзіслаў Валовіч|Уладзіслава Валовіча]] «''сжёг острожек в Глубоком''», а гарматы, якія там былі, вывез у [[Даўгінава]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=39|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=32-33|старонак=60}}</ref>. У выніку вайны былі спаленыя мястэчка і двор у радзівілаўскай частцы Глыбокага, касцёлы святога Міхала, Святой Тройцы, кармелітаў босых. Пасля вайны новы двор Радзівілаў быў заснаваны на пагорку на поўдзень ад возера Кагальнае. Паводле інвентара 1702 г. двор уключаў накрыты драніцай галоўны аднапавярховы драўляны будынак, флігель, пякарню, свірны, двухпавярховую гаспадарчую пабудову з галерэямі, хлявы, стайні, вазоўні, сажалку, ставок з вадзяным млынам і інш. Да 1694 года адносіцца першая пацверджаная згадка пра грэка-каталіцкую царкву Святой Тройцы ў радзівілаўскай частцы Глыбокага<ref>[https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/jednostka/-/jednostka/17903189 Archiwum Główne Akt Dawnych, sygn. 1/354/0/23/t.170 p. 10 — s. 294]</ref>. Першыя згадкі пра яўрэяў сустракаюцца ў інвентары радзівілаўскай часткі Глыбокага ў 1694 годзе<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/jednostka/-/jednostka/17903189|title=Głębokie/Archiwum Główne Akt Dawnych, sygnatura 1/354/0/23/t.170 p.10|website=Szukaj w Archiwach}}</ref>. Іх колькасць хутка ўзрастала на працягу XVIII стагоддзя. Найстарэйшая вядомая мацэва на могілках датаваная 1708 годам. У 1742 годзе глыбоцкія яўрэі атрымалі ад віленскага біскупа [[Міхал Ян Зянковіч|Міхала Зянковіча]] дазвол на пабудову сінагогі на месцы, дзе была ранейшая<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedemann, Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=30-32}}</ref>. Паводле інвентароў, у Глыбокім на пачатку XVIII ст. сярод рамеснікаў былі скамарохі і мядзведнікі (каля дзесяці чалавек). Брацтва св. Тройцы, якое аб’ядноўвала мядзведнікаў, мела свой алтар у царкве ў царкве св. Тройцы. Можна меркаваць, што Глыбокае мела сваю «Мядзведжую акадэмію» або што існавала сувязь з [[Смаргонская мядзведжая акадэмія|"акадэміяй" у Смаргоні]] - абодва мястэчкі з канца XV да пачатку ХІХ ст. належалі адным і тым жа ўласнікам.<ref>http://spadchyna.glubmusej.by/be/nasha-spadchyna/znakamityya-zemlyaki/289-glybotskiya-dudary-myadzvedniki</ref>[[Файл:Hłybokaje, Karmelickaja. Глыбокае, Кармэліцкая (1878).jpg|міні|Касцёл і кляштар кармелітаў босых (акварэль ХІХ ст.)]] 16 ліпеня 1735 года віленскі суфраган [[Ежы Казімір Анцута|Ежы Анцута]] асвяціў барочны [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі]] кляштара кармелітаў босых. Паводле меркавання польскага даследчыка Войцеха Бабэрскага, касцёл быў зноў перабудаваны каля 1755 года. Аўтарам перабудовы быў віленскі архітэктар Абрагам Вюрцнэр, пад яго кіраўніцтвам былі ўзнесеныя дзве вежы і шчыт галоўнага фасада ў стылі [[Віленскае барока|віленскага барока]]<ref>{{Артыкул|спасылка=https://bibliotekanauki.pl/articles/24567385|аўтар=Boberski, Wojciech|загаловак=Architekt Abraham Würtzner (?). Przyczynek do dziejów wileńskiego baroku|год=2021|мова=pl|выданне=Biuletyn Historii Sztuki|тып=часопіс|том=T. 3|старонкі=664-667|issn=0006-3967}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Rynak, Fara. Глыбокае, Рынак, Фара (Балзункевіч, 1900-02).jpg|міні|Фарны касцёл (фота Яна Балзункевіча, пач. ХХ ст.)]] 11 ліпеня 1783 года віленскі суфраган Пётр Тачыдлоўскі асвяціў мураваны парафіяльны [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]], збудаваны ў 1764—1782 гадах<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedeman, Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=22-26}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Kopcieŭka, Kalona. Глыбокае, Копцеўка, Калона (1920-29) (3).jpg|міні|Калона на могілках (фота 20-х гг. ХХ ст.)]] У канцы XVIII стагоддзя на могілках Копцеўка была збудаваная [[Калона ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791 года (Глыбокае)|мураваная калона]], якую, без пацверджання гістарычнымі крыніцамі называюць «Калонай [[Канстытуцыя 3 мая 1791 года|Канстытуцыі 3 Мая]]». === Глыбокае ў складзе Расійскай імперыі === З 1793 года ў складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]], мястэчка [[Дзісенскі павет (Расійская імперыя)|Дзісенскага павета]]. [[Файл:Hłybokaje, Kopcieŭka, Karmelicki. Глыбокае, Копцеўка, Кармэліцкі (1920-29) (4).jpg|міні|Капліца святога Іллі на могілках Копцеўка (1920-я).]] Кармеліты пабудавалі ў 1804 годзе [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу святога Іллі]] ў стылі класіцызму на могілках «Копцеўка», яе асвяціў 11 мая 1805 года біскуп мінскі [[Якуб Дадэрка]]<ref>{{Артыкул|аўтар=Івашчонак Аляксандр|загаловак=Мястэчка Глыбокае. Капліца св. Эльяша (Іллі Прарока)|год=2012|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=2|чысло=23|нумар=8|старонкі=5|issn=0233-433X}}</ref>. ==== Напалеон у Глыбокім ==== [[Файл:Кляштар Кармелітаў.jpg|thumb|left|Свята-Раства-Багародзіцкі сабор (Былы касцёл кармелітаў босых)]] У 1812 годзе шлях імператара [[Францыя|Францыі]] [[Напалеон Банапарт|Напалеона Банапарта]] з Вільні на Маскву праходзіў цераз Глыбокае. Паводле гісторыка [[Отан Гедэман|Отана Гедэмана]], Напалеон прыбыў ў Глыбокае раніцай 18 ліпеня і затрымаўся ў кляштары кармелітаў босых на некалькі дзён<ref name=":9">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=61|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=54-56|старонак=60}}</ref>. Паводле меркаванняў іншых гісторыкаў Напалеон Банапарт прабыў у Глыбокім ад трох да дзесяці дзён<ref name="euro" />. У Глыбокім 18 ліпеня Напалеон выдаў загад «Адозвы генеральнай канфедэрацыі да палякаў», прызначаны для палякаў, якія знаходзяцца на расійскай дзяржаўнай службе, а 20 ліпеня - загад супраць марадзёраў і рабаўніцтва. Згодна з распараджэннем Напалеона, у Глыбокім з’явіўся харчовы склад, загад пра гэта быў падпісаны павятовым маршалкам шляхты Алоізам Буйніцкім<ref name=":9" />. Парафіяльны касцёл быў пашкоджаны, бо быў ператвораны на склад правіянту, салдаты забралі касцельныя рэчы<ref name="westki" />. Паводле інтэрпрэтацый, якія існавалі ў першай палове ХХ ст., Напалеон займаў пакоі на другім паверсе захаванага крыла кляштара. Прыхільнікі такога меркавання абапіраліся на тэкст Філіпа Поля дэ Сегура: ''«la Courlande nurria Macdonald, la Samogitie Oudinot; les plaines fertiles de Klubakoje'' (то бок — Глыбокае) ''— l‘Impereur»''. Гэтая версія тлумачыць, што ''«les plaines fertiles de Klubakoje»'', то бок урадлівыя раўніны Глыбокага, імператар мог бачыць толькі з акон на другім паверсе існуючага крыла (разбураныя два крылы былі павернутыя ў бок горада) — значыць, ён там жыў. Аднак, як пісаў Отан Гедэман, гэта не вынікае гэта наўпрост з тэксту Сегура, які меў на думцы толькі магчымасці забеспячэння арміі харчамі з урадлівых раўнін Курляндыі, Жамойці і Глыбокага, г. зн. Белай Русі<ref name=":9" />. Паводле іншай легенды, паміж імператарам і прыёрам кармелітаў босых завязаўся наступны дыялог. Напалеон: «Якой велічыні кляштарная ўласнасць?» Прыёр: «1000 дамоў». Напалеон: «Гэтага замнога! А чым займаецеся?» Прыёр: «Молімся». Напалеон: «Гэтага замала!» Аднак, удзячны за гасціннасць, злажыў прыёру на ад’езд «поўную талерку» напалеондораў. Імператар быццам бы нават выказаў шкадаванне, што не можа забраць у Парыж касцёл кармелітаў, каб яго там паставіць побач з саборам Нотр Дам<ref name=":9" />. Пасля гібелі ў 1813 годзе [[Дамінік Геранім Радзівіл|Дамініка Гераніма Радзівіла]] заходняя частка Глыбокага перайшла ва ўласнасць яго дачкі [[Стэфанія Радзівіл|Стэфаніі]], якая ў 1828 годзе выйшла замуж за [[Леў Пятровіч Вітгенштэйн|Льва Вітгенштэйна]]. Наступнай уласніцай маёнтка стала іх дачка Марыя, пазней жонка нямецкага палітыка [[Хлодвіг Гогенлоэ-Шылінгсфюрст|Хлодвіга Гогенлоэ-Шылінгсфюрста]]. У канцы ХІХ стагоддзя маёнтак быў прададзены Восіпу Путырскаму. [[Файл:Hłybokaje, Kahalnaje. Глыбокае, Кагальнае (1869) (2).jpg|міні|Панарама мястэчка (1869)]] [[Файл:Hłybokaje, Karmelickaja. Глыбокае, Кармэліцкая (1918).jpg|міні|Царква Раства Багародзіцы, перабудаваны касцёл кармелітаў (1918).]] Кармеліты падтрымалі [[Паўстанне 1830—1831 гадоў|паўстанцаў у 1830-31 гадах]]. Для следства супраць паўстанцаў у Глыбокае прыязджаў [[Міхаіл Мікалаевіч Мураўёў-Віленскі|Міхал Мураўёў]] і стварыў камісію вайсковага суда. У 1842 годзе ўлады канфіскавалі большасць зямельных уладанняў кляштара. У 1862 годзе кляштар быў скасаваны, а касцёл кармелітаў стаў філіяй парафіяльнага. У 1864 годзе, у рамках рэпрэсій пасля [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|студзеньскага паўстання]], улады адабралі ў каталікоў і перадалі праваслаўным былы кармеліцкі [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі]] і [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу святога Іллі]]. [[Файл:Hłybokaje, Dokšyckaja. Глыбокае, Докшыцкая, Сінагога, Głębokie, Synagoga, Глубокое, Синагога (1916).jpg|міні|Вялікая сінагога (фота: Ежы Рачыньскі, 1916).]] У 1848-1856 гадах рабінам у Глыбокім быў [[Шмуэль Магілевер]], адзін з піянераў рэлігійнага [[Сіянізм|сіянізму]]. У 50-я - 60-я гады ХІХ ст. на месцы папярэдняй была збудаваная драўляная Вялікая сінагога<ref>{{Артыкул|спасылка=https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/238169/edition/199926|аўтар=Chawes Mojżesz|загаловак=Rzeźba artystyczna w bożnicy|год=1931|мова=pl|выданне=Ziemia Dziśnieńska|тып=часопіс|месяц=11-12|нумар=2|старонкі=10-11}}</ref>. У 1870-х гадах у Глыбокім вучыўся [[Эліэзер Бэн-Егуда|Эліэзэр Бен-Егуда]], пазнейшы габрэйскі мовазнаўца, адзін з адраджальнікаў [[Іўрыт|іўрыту]]<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://mishpoha.org/pochta-mishpokhi/702-chelovek-voskresivshij-ivrit-ben-yeguda|title=Человек, воскресивший иврит|author=Бернштрам Владимир|website=Мишпоха. Международный еврейский журнал}}</ref>. У 1870-я гады ў Глыбокім былі паштовая станцыя, паліцэйская канцылярыя, валасная ўправа, народнае вучылішча, некалькі млыноў, вінакурня, некалькі бровараў і фабрык пітнога мёду, некалькі сінагог, дзве праваслаўныя царквы, касцёл. Насельніцтва па стане на 1879 год — 4084 чалавекі<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/b6bc8a10-d0dc-4e72-95a8-0a811cc81d70?page=604|загаловак=Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 2, [Derenek - Gżack]|год=1881|месца=Warszawa|старонкі=604-605}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Rynak Kaściuški. Глыбокае, Рынак Касьцюшкі, Głębokie, Rynek, Глубокое, Базарная площадь (каля 1914).jpg|міні|Рынак (каля 1914 г.)]] Кожны тыдзень праводзіліся кірмашы, на якіх гандлявалі прадуктамі харчавання, мануфактурнымі вырабамі, а таксама смалой, дзёгцем, паташом, што прыходзілі з памешчыцкіх маёнткаў. Сяляне гандлявалі прадуктамі харчавання, набывалі соль, крупы, гарбату, цукар, гарэлку. 26 верасня (8 кастрычніка н. ст.) 1880 згарэла драўляная царква Святой Тройцы<ref>{{Артыкул|спасылка=https://pravoslavnoe-duhovenstvo.ru/media/priestdb/materialattachment/attachment/1d/58/1d580bb7-e270-468e-96d4-4d6161783a13.pdf|аўтар=Котлинский Александр|загаловак=Из Дисненского уезда|год=1880|мова=ru|выданне=Литовские епархиальные ведомости|тып=газета|месяц=10|чысло=12|нумар=41|старонкі=350-351}}</ref> (не была адбудаваная). У 1895 годзе ў прыёмным пакоі працаваў фельчар, дзейнічалі вольнапрактыкуючыя ўрачы, існавалі 4 аптэкарскія крамы. Паводле перапісу 1897 года ў мястэчку 5654 жыхары. Меліся народнае і яўрэйскае прыватнае вучылішчы. У 1897 годзе пачаўся рух цягнікоў па [[Вузкакалейная чыгунка|вузкакалейнай чыгунцы]] да [[Новыя Свянцяны|Новых Свянцянаў]]. У 1916 годзе чыгунка была падоўжана да станцыі Сеславіна ([[Крулеўшчына]]). У 1904 годзе заснаваны Глыбоцкі аддзел Віленскага таварыства сельскай гаспадаркі<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/79847101/wilenskie-towarzystwo-rolnicze-120-lat-temu-zmienilo-gospodarcze-oblicze-glebokiego|title=Wileńskie Towarzystwo Rolnicze. 120 lat temu zmieniło gospodarcze oblicze Głębokiego|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=31.03.2024}}</ref>, у 1906 — Глыбоцкае дабрачыннае таварыства<ref name=":1">{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/80308012/autor-znachora-urodzil-sie-na-dzisiejszej-bialorusi-nieznane-fakty-o-doledzemostowiczu|title=Autor „Znachora” urodził się na dzisiejszej Białorusi. Nieznane fakty o Dołędze-Mostowiczu|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=30.09.2023}}</ref>, у 1907 — таварыства «Oświata», якое адчыніла ў Глыбокім польскую школу, зачыненую ўладамі праз чатыры месяцы<ref>{{Артыкул|спасылка=https://polona.pl/item-view/80548caf-3e62-4663-aeec-e60e3b1897b5?page=1|аўтар=Wiesławski, W., dr.|загаловак=Polskie Towarzystwo "Oświata" w Wilnie|год=1908|мова=pl|выданне=Goniec Wileński|тып=газета|месяц=10|чысло=17|нумар=211|старонкі=2-3}}</ref>. Актыўнай дзяячкай Дабрачыннага таварыства і «Oświaty» была Станіслава Мастовіч, маці польскага пісьменніка [[Тадэвуш Даленга-Мастовіч|Тадэвуша Далэнгі-Мастовіча]]<ref name=":1" />. Падчас [[Рэвалюцыя 1905-1907 гадоў у Беларусі|рэвалюцыі ў Расійскай імперыі]], у лістападзе 1905 года адбылася забастоўка паштовых служачых і палітычныя дэманстрацыі, удзел у якіх прынялі некалькі соцень чалавек. 11 жніўня 1913 года адбылася першая беларуская вечарынка — акторы-аматары адыгралі п’есы «Пашыліся ў дурні» Марка Крапіўніцкага і «Міхалка» М. Дальнага<ref>{{Артыкул|спасылка=https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/Nasa_Niva_1906-1915,1920.djvu_pdf.zip/mab.lt/1913-33.cyr.pdf|аўтар=Глыбачанін|загаловак=Беларуская вечарынка|год=1913|мова=be|выданне=Наша Ніва|тып=газета|месяц=8|чысло=16|нумар=33|старонкі=4}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Zamkavaja, Глыбокае, Замкавая, Дом Поднаса, друкарня Рома, Глубокое, Głębokie.jpg|міні|Камяніца, у якой месціліся друкарня і кнігарня Л. Рома (каля 1914).]] Не пазней за 1913 год была заснаваная друкарня М. Трэбелева і Л. Рома, пры якой існавала кнігарня, у якой прадаваліся беларускія календары і кнігі. Каля 1914 года Л. Ром выдаў серыю з не менш як шасці каляровых паштовак з краявідамі Глыбокага і [[Беразвечча]]<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://budzma.org/news/nevyadomyya-staronki-gistoryi-glybokaga.html|title=Невядомыя старонкі гісторыі Глыбокага: вызначана месца, дзе ў пачатку ХХ стагоддзя ў Глыбокім прадавалі беларускія кнігі|author=Рамэйка Ян|website=Будзьма беларусамі!|date=21.06.2024}}</ref>. Падчас [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]] ў верасні 1915 года Глыбокае [[Свянцянскі прарыў|занялі немцы]], але праз два тыдні мястэчка адбілі расійскія войскі. Глыбокае знаходзілася ў тыле [[3-я армія (Расійская імперыя)|3-й расійскай арміі]]. === Найноўшы час === Пасля [[Кастрычніцкая рэвалюцыя на Беларусі|Кастрычніцкага пераварота]], у снежні 1917 года ў Дзісенскім павеце пачалі стварацца органы савецкай ўлады<ref name=":2">{{Кніга|загаловак=Беларусь, Глыбоцкі край і Эдвард Вайніловіч: матэрыялы навукова-практычнай канферэнцыі : г. Глыбокае, 25 верасня 2020 г|частка=Рудовіч Станіслаў. Дзісенска-глыбоцкі край у віхуры войн і рэвалюцый (1914-1921 гг)|месца=Мінск|выдавецтва=ІВЦ Мінфіна|старонкі=351-369|старонак=460|isbn=978-985-880-085-7}}</ref>. Сход для выбараў савета ў Глыбокім быў прызначаны на другую палову лютага 1918 года, але не адбыўся, бо мястэчка занялі нямецкія войскі, якія акупавалі яго да лістапада. Глыбокае знаходзілася на тэрыторыі абвешчанай у сакавіку 1918 года [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]], аднак структуры БНР у мястэчку не былі створаныя. 11 снежня 1918 года Глыбокае занятае часцямі савецкай Пскоўскай дывізіі. З 1 студзеня 1919 года — у складзе [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]]<ref name=":2" />. У жніўні 1919 занята польскімі войскамі. 6 лістапада 1919 года быў утвораны [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскі павет]], сядзіба ўладаў якога знаходзілася ў Глыбокім. У маі 1920 года Глыбокае на кароткі час было занятае Чырвонай арміяй, праз кароткі час яго зноў занялі польскія войскі. 5 ліпеня 1920 года часці 15-й арміі пад камандаваннем А. І. Корка вялі ў ваколіцах Глыбокага баі з польскімі войскамі, у якіх загінулі 1,5 тыс. чал. ==== Польская Рэспубліка ==== У кастрычніку 1920 года па выніках [[Рыжскі дагавор (1920)|Рыжскага папярэдняга дагавора]] зноў занятае польскімі войскамі<ref name=":2" />. Глыбокае ўвайшло ў склад [[Навагрудскае ваяводства (Польшча)|Навагрудскага ваяводства]], а ў 1922 годзе — [[Віленская зямля|Віленскай зямлі]] (з 1926 года — [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскага ваяводства]]). [[Файл:Hłybokaje, Zamkavaja. Глыбокае, Замкавая (1921-39).jpg|міні|Праваслаўны хрэсны ход на вуліцы Замкавай (1920-я).]] У 1921 годзе Глыбокаму быў нададзены статус горада<ref>{{Артыкул|спасылка=https://polona.pl/item-view/167ce1f0-ea6b-48f9-8b30-f880de2479ad?page=7|загаловак=Wieści i obrazki z kraju|год=1935|мова=pl|выданне=Kurjer Wileński|тып=газета|месяц=5|чысло=2|нумар=118|старонкі=8}}</ref> і ўтвораныя органы гарадскога самакіравання. У 1921 годзе ў Глыбокім — 661 жылы будынак, 4514 жыхароў. Па веравызнанні: 2844 іўдзеяў, 894 праваслаўных, 709 рыма-каталікоў, 51 мусульманін, 13 старавераў, 3 пратэстантаў. Па нацыянальным складзе — 2220 палякаў, 1418 яўрэяў, 819 беларусаў, 33 татары, 21 рускі, 1 эстонец, 1 літовец, 1 украінец<ref name=":4">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/ea74b1e6-27ce-480b-819a-e86f691a53ee?page=6|загаловак=Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej : opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. T. 7 cz. 2, Ziemia wileńska. Powiaty : Brasław, Duniłowicze, Dzisna i Wilejka|год=1923|месца=Warszawa|выдавецтва=Nakładem Głównego Urzędu Statystycznego|старонкі=39}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Bandurskaha, Глыбокае, Бандурскага, Глубокое, Głębokie (1941).jpg|міні|Мадэрністычная забудова 1930-х на вуліцы Уладзіслава Бандурскага (1941).]] Глыбокае было адміністрацыйным цэнтрам [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскага павета]] і [[Глыбокае (гміна)|Глыбоцкай гміны]], сядзібай гродскага суда, важным асяродкам гандлю. Адміністрацыйнае і геаграфічнае становішча спрыяла хуткаму развіццю горада. У 1931 годзе ў горадзе быў 1081 жылы будынак і 7361 жыхар<ref name=":5">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/ab644b2d-e1e2-4ce4-a7f2-a7aee01a983c?page=8|загаловак=Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. T. 1, Województwo Wileńskie|год=1938|месца=Warszawa|выдавецтва=Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej|старонкі=15}}</ref>. У 1939 годзе — 9200 жыхароў<ref name=":6">{{Артыкул|спасылка=https://bcul.lib.uni.lodz.pl/dlibra/publication/2855/edition/1931/content|загаловак=Rocznik Polityczny i Gospodarczy 1939|мова=pl|выданне=|старонкі=346}}</ref>. У 1927 годзе ў Глыбокім дзейнічалі чатыры банкаўскія ўстановы — філіял Віленскага сельскагаспадарча-прамысловага банка, Дзісенскі павятовы банк, Яўрэйскі народны банк, Камунальная ашчадная каса. У 1928 годзе заснаваная электрастанцыя. У 1936 годзе пабудаваная буйная бойня. [[Файл:Hłybokaje, Rynak. Глыбокае, Рынак (J. Drazdovič, 1925).jpg|міні|Карчма і касцёл Св. Тройцы (малюнак Язэпа Драздовіча, 1925).]] У Глыбокім дзейнічалі каталіцкая парафія, якая мела [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]] і [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу Сэрца Езуса]] на могілках Копцеўка, праваслаўны прыход, які мела [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|царкву Раства Багародзіцы]], дзесяць сінагог, мячэць (заснаваная ў 1931 годзе), баптысцкая царква. Дзейнічала 7-класная польская пачатковая школа, дзе ў 1924/25 навучальным годзе настаўнікам малявання працаваў беларускі мастак [[Язэп Драздовіч]]. У 1925 годзе ён стварыў альбом малюнкаў «Глыбокае», а ў 1926 рабіў замалёўкі [[Беразвечча]]. У 1926 годзе заснаваная польская прыватная гімназія імя Люблінскай Уніі. Існавала яўрэйская прыватная пачатковая школа. У 1938 годзе заснаваная другая польская пачатковая школа. [[Файл:Hłybokaje, Dokšyckaja. Глыбокае, Докшыцкая, ТБШ, Таварыства беларускай школы (06.05.1928).jpg|міні|Сход Таварыства беларускай школы, 6 мая 1928 года.]] У 1926-28 гадах дзейнічала акружная ўправа [[Таварыства беларускай школы|Таварыства Беларускай Школы]]. ТБШ мела бібліятэку, арганізоўвала беларускія прадстаўленні. Сябры таварыства збіралі грошы на пабудову будынка для прыватнай беларускай школы і гімназіі, аднак гэтая справа не была скончаная<ref name=":3">{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/306457|title=«Лічыць сябе беларусам, хоць мае вышэйшую адукацыю». Як актывісты з Заходняй Беларусі змагаліся за сваю ідэнтычнасць 100 год таму|author=Валынец Ганна, Рамэйка Ян|website=Наша Ніва|date=29.12.2022}}</ref>. У 1926-27 гадах у Глыбокім існавала павятовая ўправа [[Беларуская сялянска-работніцкая грамада|Беларускай сялянска-работніцкай грамады]]. У 1920-х гадах у горадзе неаднаразова ладзіліся беларускія прадстаўленні, мітынгі беларускіх дэпутатаў польскага Сойму. У 30-я гады беларуская дзейнасць спынілася з прычыны аслаблення беларускага руху ў Польскай Рэспубліцы і палітыкі польскіх уладаў<ref name=":3" />. У 1928 годзе створаны аддзел Польскага краязнаўчага таварыства, які ў 1931 годзе заснаваў Музей Дзісенскай зямлі. Зборы музею, сярод якіх былі прыродазнаўчыя, археалагічныя, нумізматычныя, этнаграфічныя экспанаты, знаходзіліся ў будынку стараства Дзісенскага павета, былым кляштары кармелітаў босых<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://muzea2rp.amu.edu.pl/m/62|title=Muzeum Ziemi Dziśnieńskiej w Głębokiem|author=Tołysz Aldona|website=Muzea w dwudziestoleciu międzywojennym|date=16.04.2025}}</ref>. У 1935 годзе таварыства выдала манаграфію [[Отан Гедэман|Отана Гедэмана]] «Głębokie: (szkic dziejów)», прысвечаную гісторыю горада. У тым жа годзе намаганнямі таварыства была адрамантаваная [[Калона на могілках Копцеўка (Глыбокае)|калона на могілках «Копцеўка»]]. У Глыбокім дзейнічалі дзве друкарні, выходзілі газеты на польскай мове «Głos Dziśnieński» (1924—1926), «Wiadomości głębockie» (1930—1931), «Wiadomości kresowe» (1934—1935), «Echo głębockie» (1936), «Echo kresowe» (1937), на ідыш — «Gluboker Leben» (1930—1936), «Gluboker Woch» (1934—1936), «Gluboker Sztyme» (1936—1939)<ref>{{Артыкул|спасылка=https://kamunikat.org/volnaye-glybokaye-shtotydnyovaya-gazeta-23-1000-2019|аўтар=Шыталь К.|загаловак=Да гісторыі перыядычнага друку ў Глыбокім|год=2019|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=6|чысло=6|нумар=23|старонкі=5|issn=0233-433X}}</ref>. У 1936-39 гадах у Глыбокім працаваў інжынер Аляксандр Мілаш, бацька польскага паэта, лаўрэата Нобелеўскай прэміі па літаратуры [[Чэслаў Мілаш|Чэслава Мілаша]]. Паэт як мінімум двойчы наведваў Глыбокае<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/80320693/na-bialorusi-odnaleziono-dom-z-ktorego-rodzice-czeslawa-milosza-uciekli-przed-wojna|title=Na Białorusi odnaleziono dom, z którego rodzice Czesława Miłosza uciekli przed wojną|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=29.10.2020}}</ref>. ==== Другая сусветная вайна ==== 17 верасня 1939 года Глыбокае было занята [[РСЧА|Чырвонай Арміяй]] і 2 лістапада 1939 года далучана да [[БССР]]. 15 студзеня 1940 года ўтвораны [[Глыбоцкі раён]], які належаў да [[Вілейская вобласць|Вілейскай вобласці]]. Выдавалася газета РК КП(б)Б «За свабоднае жыццё». У 1941 годзе ў горадзе жыло 12 тыс. чал., з іх 8 тыс. — яўрэі. Частка жыхароў горада ў 1939-41 гадах стала ахвярамі [[Палітычныя рэпрэсіі|палітычных рэпрэсій]]. Пасля [[Аперацыя Барбароса|нападу Германіі на СССР]] першая бамбардзіроўка Глыбокага адбылася 23 чэрвеня 1941 года. 3 ліпеня 1941 года ў горад увайшлі нямецкія войскі. 17 ліпеня 1941 года горад уключаны ў склад [[Генеральная акруга Беларусь|Генеральнай акругі Беларусь]], стаў цэнтрам Глыбоцкай акругі (гебіта)<ref name=":7">{{Кніга|загаловак=Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Глыбоцкага раёна|год=1995|месца=Мінск|выдавецтва=Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі|старонкі=175|isbn=985-11-0014-5}}</ref>. У жніўні 1941 года акупанты правялі першы расстрэл мірнага насельніцтва, забіўшы дзесяць чалавек<ref name=":7" />. 4 сакавіка 1942 года ва ўрочышчы Барок расстралялі траіх каталіцкіх святароў — [[Мечыслаў Багаткевіч|Мечыслава Багаткевіча]], Уладзіслава Мацьковяка, Станіслава Пыртака. У 1999 годзе Папа [[Ян Павел II|Ян Павел ІІ]] [[Беатыфікацыя|беатыфікаваў]] іх. 4 ліпеня 1942 года ў ваколіцах горада былі расстраляныя некалькі дзясяткаў прадстаўнікоў польскай інтэлігенцыі і каталіцкага духавенства з Глыбоцкай акругі<ref>{{Кніга|аўтар=Krahel Tadeusz, ks.|загаловак=Męczennicy z Berezwecza|год=1998|месца=Białystok|старонкі=8-10|isbn=83-903063-9-5}}</ref>. У верасні 1941 года створана [[Гета ў Глыбокім|гета]]. Вясной 1942 года адбылося [[Халакост у Беларусі|масавае забойства яўрэяў]] ва ўрочышчы Барок (каля 2 тыс. чал.). 18-20 жніўня 1943 года гета было канчаткова знішчанае, былі забіты 4,5 тыс. чал. У горадзе дзейнічалі настаўніцкія курсы (сярод іх выпускнікоў — пісьменнік [[Кастусь Акула]]), беларуская прагімназія, пачатковая школа, структуры [[Саюз беларускай моладзі|Саюза беларускай моладзі]]. У горадзе дзейнічала савецкае падполле: падпольны раённы камітэт КПБ пры партызанскай брыгадзе імя К. Ракасоўскага, падпольны РК ЛКСМБ, выдавалася газета «За Свабоднае жыццё». Адначасова ў Глыбокім існавалі структуры польскай [[Армія Краёва|Арміі Краёвай]]. З красавіка да мая 1943 года ў горадзе размяшчалася галоўная каманда «Цэпяліна» «Расія—Цэнтр» ({{lang-de|SS-Hauptkommando Russland—Mitte Unternehmen Zeppelin}}) і разведшкола з [[Яблань (Люблінскае ваяводства)|Яблані]]<ref>Залесский, К. РСХА: Главное управление имперской безопасности / Константин Залесский. — М.: Яуза, ЭКСМО, 2004. — 382, [1] с., [8] л. ил., портр. — С. 241. — (Тайны III рейха). — ISBN 5-699-06223-8.</ref><ref>Чуев, С. Г. Спецслужбы Третьего Рейха: [В 2 кн.] / Сергей Геннадьевич Чуев. — СПб.: Нева, 2003. — 443, [1] с., [8] л. ил., портр. — С. 154. — (Досье. Спецслужбы мира). — ISBN 5-7654-2831-2.</ref> Горад вызвалены 3 ліпеня 1944 года ў ходзе [[Полацкая аперацыя|Полацкай аперацыі]]. Перад адступленнем немцы спалілі вялікую колькасць будынкаў, асабліва ў цэнтральнай частцы Глыбокага. ==== Пасляваенны перыяд ==== У 1946-1947 дзейнічаў канспірацыйны [[Саюз беларускіх патрыётаў]], які аб'ядноўваў моладзь, пераважна з Глыбоцкага педагагічнага вучылішча. У лютым 1947 года разгромлены дзяржбяспекай, удзельнікі асуджаныя да зняволення ў лагерах<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://novychas.online/poviaz/anton_furs_prisjagu_primal_pad|title=Антон Фурс: «Прысягу прымалі пад бел-чырвона-белым сцягам і «Пагоняй»|author=Шыталь Кастусь|website=Новы час|date=27.04.2012}}</ref>. У 1960 годзе да Глыбокага далучаны населены пункт [[Беразвечча]]. ==== Рэспубліка Беларусь ==== У 1994-2020 гадах выдавалася штотыднёвая незалежная газета [[Вольнае Глыбокае|"Вольнае Глыбокае"]], рэдактарам якой быў краязнавец, грамадскі дзеяч [[Уладзімір Іванавіч Скрабатун|Уладзімір Скрабатун]]. Выданне апублікавала некалькі соцень краязнаўчых артыкулаў. Указам [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] ад 20 студзеня 2006 года № 36 зацверджаны сучасны [[Герб Глыбокага|герб горада]]. == Насельніцтва == <div style="float:right;margin:0 0.5em 1em;">{{Graph:Chart|width=160|height=128|type=rect|x=1959,1970,2009,2016,2017|y=7300,11900,19500,18921,19038}}</div> * '''XX стагоддзе''': 1921 год — 4,5 тыс. чал.<ref name=":4" />; 1931 год — 7,4 тыс. чал.<ref name=":5" />; 1939 год — 9,2 тыс. чал.<ref name=":6" />; 1959 год — 7,3 тыс. чал.; 1970 год — 11,9 тыс. чал. * '''XXI стагоддзе''': 2009 год — 19,5 тыс. чал.; 2016 год — 18&nbsp;921 чал.<ref name="2016-Estimate"/>; 2017 год — 19&nbsp;038 чал.<ref name="2017-Estimate"/> == Эканоміка == Прадпрыемствы харчовай і дрэваапрацоўчай прамысловасці. Буйнейшыя прадпрыемствы: * Глыбоцкая птушкафабрыка, ААТ * [[Глыбоцкі малочнакансервавы камбінат]], ААТ * [[Глыбоцкі доследны лясгас]], ДЛГУ * [[Глыбоцкі кансервавы завод]], ААТ * [http://glubmk.by/ Глыбоцкі мясакамбінат, ААТ] * Глыбоцкі хлебазавод, філіял РУПП «Віцебскхлебпрам» Гасцініца. Дом паляўнічага. Глыбокае — цэнтр турызму нацыянальнага значэння. З пачатку 20 ст. Глыбокае — цэнтр ганчарнага промыслу, так званай глыбоцкай керамікі. == Культура == [[Файл:Музей гісторыі і этнаграфіі Глыбоцкага краю.jpg|thumb|Музей гісторыі і этнаграфіі Глыбоцкага края]] * [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] * [[Глыбоцкая цэнтральная раённая бібліятэка|Цэнтральная раённая бібліятэка Глыбокага]] * [[Глыбоцкі дом рамёстваў]] * [[Дударскі рэй]] * [[Вішнёвы фэст]] У Глыбокім дзейнічае народны тэатр фальклору «Цярэшка», праграмы якога заснаваны на імкненні захаваць пераемнасць традыцый першага беларускага тэатра І. Ц. Буйніцкага. Кіруе гуртом Наталля Нікіфаровіч. == СМІ == * Газета «[[Вольнае Глыбокае]]». Выдавалася ў 1994-2020 гадах, уваходзіла ў склад «[[Аб’яднаныя Масмедыі|Асацыяцыі выдаўцоў рэгіянальнай прэсы „Аб’яднаныя Масмедыі“]]». * Газета «[[Веснік Глыбоччыны]]». Орган Глыбоцкага райвыканкама, раённага савета дэпутатаў. == Славутасці == * [[Глыбоцкі дэндралагічны сад|Глыбоцкі дэндрарый]] — батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння * [[Глыбоцкі Троіцкі касцёл|Троіцкі касцёл]] ([[1764]]—[[1782]], [[1902]]—[[1908]]), пл.17 Верасня — {{ГККРБ 4|212Г000366}} * [[Глыбоцкі Раства-Багародзіцкі сабор|Комплекс былога кляштара кармелітаў: царква Раства Багародзіцы]], уваходныя дзверы і дэкаратыўная галерэя па перыметру царквы, будынак кляштара, агароджа з брамай ([[XVII]]—[[XVIII]] стагоддзі, сярэдзіна [[ХІХ]] стагоддзя), пл.17 Верасня — {{ГККРБ 4|212Г000365}} * Жылы будынак былога [[Беразвецкі манастыр|манастыра базыльян]] ([[1756]]—[[1763]]), на беразе [[Вялікае (возера, Глыбоцкі раён)|воз. Вялікае]] — {{ГККРБ 4|212Г000363}} * [[Ільінская капліца (Глыбокае)|Ільінская капліца]] (канец [[XVIII]] стагоддзя) — {{ГККРБ 4|213Г000364}} * [[Калона ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791 года (Глыбокае)|Калона ў гонар Канстытуцыі]] (кан. XVIII ст.) — мураваная калона на могілках Копцеўка, якую, без пацверджання гістарычнымі крыніцамі, называюць помнікам [[Канстытуцыя 3 мая 1791 года|Канстытуцыі 3 Мая]]. * [[Забудова вуліцы Леніна (Глыбокае)|Забудова вул. Леніна]] (канец [[ХІХ]] — пачатак [[XX]] стагоддзя), вул. Леніна, 5, 13, 38, 40 — {{ГККРБ 4|213Г000367}} * [[Забудова вуліцы Маскоўскай (Глыбокае)|Забудова вул. Маскоўскай]] (канец [[ХІХ]] — пачатак [[XX]] стагоддзя), вул. Маскоўская, 2, 3, 4 — {{ГККРБ 4|213Г000369}} * Будынак ([[1931]]), вул. Энгельса, 24. Цяпер [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] — {{ГККРБ 4|}} * [[Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан (Глыбокае)|Брацкая магіла]] ([[1944]]), вул. Леніна, [[парк Перамогі, Глыбокае|парк Перамогі]] — {{ГККРБ 4|213Д000368}} * Яўрэйскія могілкі * Польскія вайсковыя могілкі (1920-я гг.) * Магіла Ф. Мюнхгаўзена ([[1878]]) * Помнік Ф. Дзяржынскаму * Самалёт-помнік авіяканструктару П. Сухому * Скульптура «[[Ісус і самаранка]]» (2014) * [[Дзед-глыбачанін]] * [[Помнік барону Мюнхаўзену]] (2014) * [[Мемарыяльны комплекс «Барок»]] * [[Глыбоцкая дуда]] (копія дуды ў [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей|Глыбоцкім гісторыка-этнаграфічным музеі]]) У [[2012 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|2012]] годзе да [[Дзень беларускага пісьменства|Дня беларускага пісьменства]] было ўсталявана 8 бронзавых бюстаў знакамітым беларусам [[Язэп Львовіч Корсак|Язэпу Корсаку]], [[Элізэр Бэн-Іегуда|Элізэру Бэн-Іегуду]] (Дэвід Перэльман), [[Язэп Драздовіч|Язэпу Драздовічу]], [[Ігнат Буйніцкі|Ігнату Буйніцкаму]], [[Алесь Дубровіч|Алесю Дубровічу]], [[Пётр Казлоў|Пятру Казлову]], [[Павел Сухі|Паўлу Сухому]], [[Вацлаў Ластоўскі|Вацлаву Ластоўскаму]]<ref name="kultura"/>. <gallery mode="packed" perrow="4" heights="150px"> Глыбоцкія замалёўкі. Дамы ў цэнтры.jpg|Дамы ў цэнтры горада Глыбокае. Царква (03).jpg|Свята-Раства-Багародзіцкі сабор Глыбоцкія замалёўкі. Касцёл на плошчы (01).jpg|Касцёл Найсвяцейшай Тройцы Глыбокае. Ільінская капліца на могілках (04).jpg|Ільінская капліца на могілках Глыбоцкія замалёўкі. Бюст Іосіфа Корсака (01).jpg|Алея знакамітых землякоў Глыбоцкі дэндрапарк.jpg|Глыбоцкі дэндрапарк Глыбокае. Могілкі. Калона ў гонар Канстытуцыі 1791 года (07).jpg|Ільінская капліца і калона ў гонар Канстытуцыі 1791 года на могілках Глыбоцкія замалёўкі. Яўрэйскія могілкі (01).jpg|Яўрэйскія могілкі </gallery> == Вядомыя асобы == {{main|Вядомыя асобы Глыбокага}} * [[T. Даленга-Мастовіч]] (1900—1939), польскі пісьменнік, аўтар «Знахара» * [[Фёдар Мікалаевіч Дамінікоўскі]], беларускі гісторык * [[Язэп Нарцызавіч Драздовіч|Язэп Драздовіч]] ([[1888 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1888]]—[[1954 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1954]]), беларускі мастак, скульптар, этнограф, археолаг, педагог. Адзін з заснавальнікаў беларускага нацыянальнага гістарычнага жывапісу <ref name="Канферэнцыя"/><ref name="Канферэнцыя_2"/>. * [[Клаўдзій Сцяпанавіч Душэўскі|Клаўдзій Душэўскі]] (1891—1959), беларускі палітычны дзеяч, дыпламат, рэдактар, педагог * [[Сямён Навумавіч Леках]], беларускі вучоны ў галіне металургіі * [[Тадэа Касцюшка|сястра Тадэа Касцюшка]] (1868—1946), манахіня непакалянка, узнагароджана сярэбраным крыжам заслугі, заклала ў Глыбокім школу, пабудавала кляштар * [[Павел Восіпавіч Сухі]] (1895—1975), савецкі авіяканструктар, двойчы Герой Працы * [[Аляксандр Францавіч Хайноўскі]], беларускі дыпламат * [[Марына Іванаўна Шкерманкова]], беларуская цяжкаатлетка * [[Мікалай Мінскі]], паэт, драматург, перакладчык * [[Лявонцій Іосіфавіч Ракоўскі]], пісьменнік. * [[Юрый Барысавіч Багушэвіч]], мастак * [[Дзмітрый Літвінскі]], мастак * [[Барыс Міхайлавіч Волін]], савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч РСФСР і УССР, публіцыст, гісторык * [[Сямён Іофе]] (сапраўднае імя — Сімон-Залман Шмуйловіч), партыйны дзеяч СССР * [[Віктар Антонавіч Ламака]] (1910—2001), заслужаны лесавод, заснавальнік глыбоцкага дэндрарыя == Гл. таксама == * [[Гарады Віцебскай вобласці]] * [[Гарады Беларусі]] * [[Глыбоцкі дзяржаўны прафесійны ліцэй]] * [[Спіс вуліц Глыбокага]] == Зноскі == {{Reflist|refs= <ref name="2017-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2017}}</ref> <ref name="NNP">{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласць|}}</ref> <ref name="euro">[http://eurobelarus.info/special-project/city-day/2013/03/03/dva-glybok-h-dzve-tsentral-nyya-ploshchy-dva-zamk.html «Два Глыбокіх, дзве цэнтральныя плошчы, два замкі»] 03.03.2013 Улaдзімір Скрабатун</ref> <ref name="westki">[http://westki.info/artykuly/13496/rouna-dzvesce-god-tamu-u-glybokae-uvayshou-napaleon «Роўна дзвесце год таму ў Глыбокае ўвайшоў Напалеон»] 18.07.2012 Кастусь Шыталь</ref> <ref name="2016-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2016}}</ref> <ref name="kultura">[http://kultura.gov.by/news/ab-vyn-kakh-konkursu-na-stvarenne-esk-znykh-praekta-pomn-ka-vyal-kamu-knyazyu-m-ndo-gu Аб выніках конкурсу на стварэнне эскізных праектаў помніка вялікаму князю Міндоўгу]</ref> <ref name="Канферэнцыя">[http://www.rh.by/by/221/20/6494/ «Канферэнцыя, прысвечаная Язэпу Драздовічу, прайшла ў Маладзечне»] («[[Рэгіянальная газета]]»)</ref> <ref name="Канферэнцыя_2">[http://www.rh.by/by/222/10/6551/ «Творчасць Драздовіча — прыклад нацыянальнага мастацтва»] («[[Рэгіянальная газета]]»)</ref> }} == Літаратура == * ''Гедэман О.'' Глыбокае: гістарычны нарыс / Отан Гедэман; перакл. з польск. М. Гіля. — Паставы; Глыбокае: [б. в.], 2012. — 59, [1] с. : іл. == Спасылкі == {{Commonscat-inline|Hlybokaje|Глыбокае}} {{OSM relation|1176300|Глыбокае}} * {{ГБ|http://globustut.by/glubokoe/index.htm}} * [http://www.vlib.by//PRIDVINIE-1/CITIES/Glubokoe.htm Прыдзвінскі край — Горад Глыбокае]{{Недаступная спасылка}} * [http://www.westki.info/hlybokaje Глыбокае — westki.info] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090418080427/http://westki.info/hlybokaje |date=18 красавіка 2009 }} * [http://radzima.org/be/pub/2515_m/ Глыбокае — radzima.org] * [https://www.gismeteo.by/weather-glubokoye-11028/ Надвор’е ў горадзе Глыбокае] {{Глыбоцкі раён}} {{Віцебская вобласць}} [[Катэгорыя:Глыбокае| ]] [[Катэгорыя:Мястэчкі Полацкага ваяводства]] [[Катэгорыя:Мястэчкі Віленскага ваяводства]] fhzqz96wefc0wjaytq89ccjxwkppkjp 5152207 5152182 2026-06-07T14:27:17Z K.shytal 58227 /* Пасляваенны перыяд */ 5152207 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = горад |беларуская назва = Глыбокае |выява = Hłybokaje, Глыбокае, панарама, Кагальнае, Глубокое, панорама, Głębokie, panorama (08.10.2021).jpg |подпіс = Панарама Глыбокага над возерам Кагальным |вобласць = Віцебская |раён = Глыбоцкі |першае згадванне = 1514 }} '''Глыбо́кае'''<ref name="NNP"/> ({{lang-be-trans|Hlybokaje}}) — [[горад]] у [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]], адміністрацыйны цэнтр [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкага раёна]]. Чыгуначная станцыя на лініі [[Крулеўшчына]] — [[Лынтупы]]. За 200 км ад [[Віцебск]]а, на аўтамабільнай дарозе [[Полацк]] — [[Вільня]]. У межах горада возера [[Кагальнае]] і возера [[Вялікае (возера, Глыбоцкі раён)|Вялікае]], з якога выцякае рака [[Бярозаўка (прыток Дзісны)|Бярозаўка]]. == Гісторыя == === Полацкае Княства === Тэрыторыя цэнтральнай часткі сучаснага горада Глыбокага (паўночны, паўночна-заходні і заходні берагі возера Кагальнае) была заселеная ў часы [[Полацкае княства|Полацкага княства]], пра што сведчаць знаходкі керамікі XI—XIII стагоддзяў. Пазней паселішча перапыніла сваё існаванне — кераміка XIV—XV стагоддзяў на тэрыторыі горада адсутнічае<ref>Клімаў Марат. Археалагічныя назіранні ў г. Глыбокаe//[http://westki.info Westki.info] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200202070730/http://westki.info/ |date=2 лютага 2020 }}, старонка захавана 04.01.2008.</ref>. === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню ўзгадваецца ў [[Метрыка Вялікага Княства Літоўскага|Метрыцы ВКЛ]] у 1514 г. як двор, цэнтр маёнтка [[Юрый Іванавіч Зяновіч|Юрыя Іванавіча Зяновіча]]. Паводле афіцыйнай версіі, першая згадка пра Глыбокае — [[1414]] год, аднак гэтая дата трапіла ў гістарычныя працы ў выніку памылкі польскага даследчыка Ежы Ахманьскага, якую ён дапусціў пры напісанні анатацыі да аднаго з прывілеяў Вітаўта<ref name=":8" />. Двор [[Зяновічы|Зяновічаў]] знаходзіўся на паўночным беразе [[Кагальнае|возера Глыбокае]] (цяпер - Кагальнае), на тэрыторыі [[Ашмянскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Ашмянскага павета]] [[Віленскае ваяводства|Віленскага ваяводства]], побач з мяжой [[Полацкая зямля|Полацкай зямлі]]. Мяжа праходзіла па рацэ [[Бярозаўка (прыток Дзісны)|Бярэзвіцы]] (Бярозаўцы), што выцякае з возера Кагальнае. Назва возера (Глыбокае) дала назву населенаму пункту<ref>Hedemann Otton. Głębokie. Szkic dziejów. Wilno, 1935. S. 9</ref>. У 1514 годзе згадваецца ''«торг»'' пры двары Юрыя Іванавіча Зяновіча ў Глыбокім, што сведчыць пра тое, што населены пункт быў асяродкам гандлю<ref>«Росийская Историческая Библиотека». Т. ХХ, с. 190.</ref>. У 1548 годзе Глыбокае ўпершыню згадваецца як [[мястэчка]]<ref name=":8">{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/82024216/miedzy-wilnem-a-polockiem-odkrycie-regionalisty-kwestionuje-610-rocznice-wzmianki-o-glebokiem|title=Między Wilnem a Połockiem. Odkrycie regionalisty kwestionuje 610. rocznicę wzmianki o Głębokiem|author=Łupacz Z., Szytal K.|website=Centrum Europy|date=29.08.2024}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Pachałavicki, Глыбокае, Пахалавіцкі (1580).jpg|міні|злева|Глыбокае на карце Станіслава Пахалавіцкага (1580)]] У сярэдзіне XVI стагоддзя Зяновічы перайшлі ў [[кальвінізм]]. У 1582 г. [[Юрый Мікалаевіч Зяновіч]] валодаў заходняй часткай Глыбокага і завяшчаў яе сваім нашчадкам. У тэстамэнце [[Крыштаф Зяновіч (ваявода берасцейскі)|Кшыштафа Зяновіча]] ў 1611 годзе згадваюцца кальвінскі збор і школа<ref name=":0">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedemann O.|загаловак=Głębokie (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|выдавецтва=Nakładem oddziału Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego w Głębokiem|старонкі=11, 22-23|старонак=60}}</ref>. Сын Кшыштафа, [[Мікалай Багуслаў Зяновіч]] у 1613 годзе перайшоў у каталіцтва і заснаваў у мястэчку касцёл святога Міхала. У 1622 годзе ў маёнтку Зяновічаў згадваецца ''«бібліятэка кніг каля трохсот экзэмпляраў»''. Касцёл святога Міхала быў знішчаны падчас вайны з Маскоўскай дзяржавай 1654—1667 гадоў<ref>{{Артыкул|спасылка=https://drive.google.com/file/d/1BwCarR_Q-p6oFXyINxaJYm6rVEROc_pq/view|аўтар=Шыталь К.|загаловак=Род Зяновічаў і першы касцёл у Глыбокім|год=2024|мова=be|выданне=Каталіцкі Веснік|тып=газета|месяц=6|нумар=6|старонкі=4-5|issn=2224-9624}}</ref>. У 1628 годзе Ганна Зоф'я Зяновіч выйшла замуж за [[Альбрэхт Уладзіслаў Радзівіл|Альбрэхта Уладзіслава Радзівіла]], у выніку чаго Глыбокае перайшло да [[Радзівілы|Радзівілаў]]. [[Файл:Юзаф Корсак Глыбоцкі, Іосіф Корсак, Иосиф Корсак, Józef Korsak Głębocki.jpg|міні|Іосіф Корсак, ваявода мсціслаўскі.]] Уладанні на правым (усходнім) беразе Бярэзвіцы ў канцы XIV ст. полацкі князь [[Андрэй Альгердавіч]] надаў роду [[Корсакі|Корсакаў]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://files.knihi.com/Knihi/archivy/polock-gram.zip/2015/Polockije_hramoty_T1.pdf|загаловак=Полоцкие грамоты XIII - начала XVI века. Том 1|адказны=А. Л. Хорошкевич (ответственный редактор), С. В. Полехов (заместитель ответственного редактора), В. А. Воронин, А. И. Груша, А. А. Жлутко, Е. Р. Сквайрс, А. Г. Тюльпин|год=2015|месца=Москва|выдавецтва=Университет Дмитрия Пожарского|старонкі=73-74|isbn=978-5-91244-137-0}}</ref>. Не пазней за 1582 год Корсакі заклалі мястэчка на сваіх землях на правым беразе Бярэзвіцы, насупраць мястэчка Зяновічаў. Мястэчка Корсакаў таксама называлася Глыбокае, але ўваходзіла ў [[Полацкае ваяводства]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=17|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=12|старонак=60}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Karmelity, Глыбокае, Кармеліты, Kazanie przy exegviach Alexandra Tyszkiewicza (1645).jpg|міні|Тытульны аркуш казання на пахаванні Аляксандра Тышкевіча, прамоўленага ў Глыбокім 13 верасня 1644 года.]] У 1639 годзе [[Юзаф Корсак (ваявода мсціслаўскі)|Іосіф Корсак]] піша тэстамэнт, у якім распараджаецца перадаць мястэчка Глыбокае і маёнткі Ластавічы, Свіла, Перадолы, Вольберавічы, Гняздзілава рыма-каталіцкаму ордэну [[Кармеліты|кармелітаў босых]]<ref>''Wanat J. Zakon karmelitów bosych w Polsce. Klasztory karmelitów i karmelitanek bosych 1605—1975''. ss. 458—459.</ref>. Пры жыцці Іосіф Корсак пабудаваў драўляны касцёл. У 1642 годзе Іосіф Корсак фундаваў у сваёй частцы мястэчка парафіяльны [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]]<ref name=":0" />. 16 красавіка 1643 года Корсак памёр. У тым жа годзе ў Глыбокае прыбылі кармеліты босыя. 13 верасня 1644 годзе настаяцель кляштара а. Язафат Тышкевіч прамовіў у глыбоцкім касцёле казанне на пахаванне полацкага земскага суддзі Аляксандра Тышкевіча, якое ў 1645 годзе было выдадзенае ў Вільні кнігай — гэта была першая кніга, напісаная ў Глыбокім<ref>{{Артыкул|аўтар=Івашчонак А.|загаловак=Першым глыбоцкім пісьменьнікам быў Язафат Тышкевіч, кармэліт босы|год=2012|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=2|чысло=16|нумар=7|старонкі=11|issn=0233-433X}}</ref>. У 1652 годзе ў кармеліцкай частцы Глыбокага быў збудаваны драўляны парафіяльны касцёл<ref name=":0" />. У ходзе вайны з Маскоўскай дзяржавай 1654 - 1667 гадоў атрад маскоўскага войска пад кіраўніцтвам двараніна Ждана Кондырава 30 ліпеня 1654 года пад Глыбокім «''литовских людзей побил и и знамены и мушкеты поимал''». Глыбокае было акупавана маскоўскім войскам. У верасні 1655 годзе ваявода Багдан Бешанцоў з 50 драгунамі прыбыў у Глыбокае і збудаваў ва ўсходняй частцы паселішча [[Глыбоцкі замак|замак]]<ref>{{Кніга|загаловак=Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Глыбоцкага раёна|год=1995|месца=Мінск|выдавецтва=БелЭн|старонкі=41|isbn=985-11-0014-5}}</ref>. У студзені 1659 года атрад ваяводы віцебскага [[Уладзіслаў Валовіч|Уладзіслава Валовіча]] «''сжёг острожек в Глубоком''», а гарматы, якія там былі, вывез у [[Даўгінава]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=39|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=32-33|старонак=60}}</ref>. У выніку вайны былі спаленыя мястэчка і двор у радзівілаўскай частцы Глыбокага, касцёлы святога Міхала, Святой Тройцы, кармелітаў босых. Пасля вайны новы двор Радзівілаў быў заснаваны на пагорку на поўдзень ад возера Кагальнае. Паводле інвентара 1702 г. двор уключаў накрыты драніцай галоўны аднапавярховы драўляны будынак, флігель, пякарню, свірны, двухпавярховую гаспадарчую пабудову з галерэямі, хлявы, стайні, вазоўні, сажалку, ставок з вадзяным млынам і інш. Да 1694 года адносіцца першая пацверджаная згадка пра грэка-каталіцкую царкву Святой Тройцы ў радзівілаўскай частцы Глыбокага<ref>[https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/jednostka/-/jednostka/17903189 Archiwum Główne Akt Dawnych, sygn. 1/354/0/23/t.170 p. 10 — s. 294]</ref>. Першыя згадкі пра яўрэяў сустракаюцца ў інвентары радзівілаўскай часткі Глыбокага ў 1694 годзе<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/jednostka/-/jednostka/17903189|title=Głębokie/Archiwum Główne Akt Dawnych, sygnatura 1/354/0/23/t.170 p.10|website=Szukaj w Archiwach}}</ref>. Іх колькасць хутка ўзрастала на працягу XVIII стагоддзя. Найстарэйшая вядомая мацэва на могілках датаваная 1708 годам. У 1742 годзе глыбоцкія яўрэі атрымалі ад віленскага біскупа [[Міхал Ян Зянковіч|Міхала Зянковіча]] дазвол на пабудову сінагогі на месцы, дзе была ранейшая<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedemann, Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=30-32}}</ref>. Паводле інвентароў, у Глыбокім на пачатку XVIII ст. сярод рамеснікаў былі скамарохі і мядзведнікі (каля дзесяці чалавек). Брацтва св. Тройцы, якое аб’ядноўвала мядзведнікаў, мела свой алтар у царкве ў царкве св. Тройцы. Можна меркаваць, што Глыбокае мела сваю «Мядзведжую акадэмію» або што існавала сувязь з [[Смаргонская мядзведжая акадэмія|"акадэміяй" у Смаргоні]] - абодва мястэчкі з канца XV да пачатку ХІХ ст. належалі адным і тым жа ўласнікам.<ref>http://spadchyna.glubmusej.by/be/nasha-spadchyna/znakamityya-zemlyaki/289-glybotskiya-dudary-myadzvedniki</ref>[[Файл:Hłybokaje, Karmelickaja. Глыбокае, Кармэліцкая (1878).jpg|міні|Касцёл і кляштар кармелітаў босых (акварэль ХІХ ст.)]] 16 ліпеня 1735 года віленскі суфраган [[Ежы Казімір Анцута|Ежы Анцута]] асвяціў барочны [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі]] кляштара кармелітаў босых. Паводле меркавання польскага даследчыка Войцеха Бабэрскага, касцёл быў зноў перабудаваны каля 1755 года. Аўтарам перабудовы быў віленскі архітэктар Абрагам Вюрцнэр, пад яго кіраўніцтвам былі ўзнесеныя дзве вежы і шчыт галоўнага фасада ў стылі [[Віленскае барока|віленскага барока]]<ref>{{Артыкул|спасылка=https://bibliotekanauki.pl/articles/24567385|аўтар=Boberski, Wojciech|загаловак=Architekt Abraham Würtzner (?). Przyczynek do dziejów wileńskiego baroku|год=2021|мова=pl|выданне=Biuletyn Historii Sztuki|тып=часопіс|том=T. 3|старонкі=664-667|issn=0006-3967}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Rynak, Fara. Глыбокае, Рынак, Фара (Балзункевіч, 1900-02).jpg|міні|Фарны касцёл (фота Яна Балзункевіча, пач. ХХ ст.)]] 11 ліпеня 1783 года віленскі суфраган Пётр Тачыдлоўскі асвяціў мураваны парафіяльны [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]], збудаваны ў 1764—1782 гадах<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedeman, Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=22-26}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Kopcieŭka, Kalona. Глыбокае, Копцеўка, Калона (1920-29) (3).jpg|міні|Калона на могілках (фота 20-х гг. ХХ ст.)]] У канцы XVIII стагоддзя на могілках Копцеўка была збудаваная [[Калона ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791 года (Глыбокае)|мураваная калона]], якую, без пацверджання гістарычнымі крыніцамі называюць «Калонай [[Канстытуцыя 3 мая 1791 года|Канстытуцыі 3 Мая]]». === Глыбокае ў складзе Расійскай імперыі === З 1793 года ў складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]], мястэчка [[Дзісенскі павет (Расійская імперыя)|Дзісенскага павета]]. [[Файл:Hłybokaje, Kopcieŭka, Karmelicki. Глыбокае, Копцеўка, Кармэліцкі (1920-29) (4).jpg|міні|Капліца святога Іллі на могілках Копцеўка (1920-я).]] Кармеліты пабудавалі ў 1804 годзе [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу святога Іллі]] ў стылі класіцызму на могілках «Копцеўка», яе асвяціў 11 мая 1805 года біскуп мінскі [[Якуб Дадэрка]]<ref>{{Артыкул|аўтар=Івашчонак Аляксандр|загаловак=Мястэчка Глыбокае. Капліца св. Эльяша (Іллі Прарока)|год=2012|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=2|чысло=23|нумар=8|старонкі=5|issn=0233-433X}}</ref>. ==== Напалеон у Глыбокім ==== [[Файл:Кляштар Кармелітаў.jpg|thumb|left|Свята-Раства-Багародзіцкі сабор (Былы касцёл кармелітаў босых)]] У 1812 годзе шлях імператара [[Францыя|Францыі]] [[Напалеон Банапарт|Напалеона Банапарта]] з Вільні на Маскву праходзіў цераз Глыбокае. Паводле гісторыка [[Отан Гедэман|Отана Гедэмана]], Напалеон прыбыў ў Глыбокае раніцай 18 ліпеня і затрымаўся ў кляштары кармелітаў босых на некалькі дзён<ref name=":9">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=61|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=54-56|старонак=60}}</ref>. Паводле меркаванняў іншых гісторыкаў Напалеон Банапарт прабыў у Глыбокім ад трох да дзесяці дзён<ref name="euro" />. У Глыбокім 18 ліпеня Напалеон выдаў загад «Адозвы генеральнай канфедэрацыі да палякаў», прызначаны для палякаў, якія знаходзяцца на расійскай дзяржаўнай службе, а 20 ліпеня - загад супраць марадзёраў і рабаўніцтва. Згодна з распараджэннем Напалеона, у Глыбокім з’явіўся харчовы склад, загад пра гэта быў падпісаны павятовым маршалкам шляхты Алоізам Буйніцкім<ref name=":9" />. Парафіяльны касцёл быў пашкоджаны, бо быў ператвораны на склад правіянту, салдаты забралі касцельныя рэчы<ref name="westki" />. Паводле інтэрпрэтацый, якія існавалі ў першай палове ХХ ст., Напалеон займаў пакоі на другім паверсе захаванага крыла кляштара. Прыхільнікі такога меркавання абапіраліся на тэкст Філіпа Поля дэ Сегура: ''«la Courlande nurria Macdonald, la Samogitie Oudinot; les plaines fertiles de Klubakoje'' (то бок — Глыбокае) ''— l‘Impereur»''. Гэтая версія тлумачыць, што ''«les plaines fertiles de Klubakoje»'', то бок урадлівыя раўніны Глыбокага, імператар мог бачыць толькі з акон на другім паверсе існуючага крыла (разбураныя два крылы былі павернутыя ў бок горада) — значыць, ён там жыў. Аднак, як пісаў Отан Гедэман, гэта не вынікае гэта наўпрост з тэксту Сегура, які меў на думцы толькі магчымасці забеспячэння арміі харчамі з урадлівых раўнін Курляндыі, Жамойці і Глыбокага, г. зн. Белай Русі<ref name=":9" />. Паводле іншай легенды, паміж імператарам і прыёрам кармелітаў босых завязаўся наступны дыялог. Напалеон: «Якой велічыні кляштарная ўласнасць?» Прыёр: «1000 дамоў». Напалеон: «Гэтага замнога! А чым займаецеся?» Прыёр: «Молімся». Напалеон: «Гэтага замала!» Аднак, удзячны за гасціннасць, злажыў прыёру на ад’езд «поўную талерку» напалеондораў. Імператар быццам бы нават выказаў шкадаванне, што не можа забраць у Парыж касцёл кармелітаў, каб яго там паставіць побач з саборам Нотр Дам<ref name=":9" />. Пасля гібелі ў 1813 годзе [[Дамінік Геранім Радзівіл|Дамініка Гераніма Радзівіла]] заходняя частка Глыбокага перайшла ва ўласнасць яго дачкі [[Стэфанія Радзівіл|Стэфаніі]], якая ў 1828 годзе выйшла замуж за [[Леў Пятровіч Вітгенштэйн|Льва Вітгенштэйна]]. Наступнай уласніцай маёнтка стала іх дачка Марыя, пазней жонка нямецкага палітыка [[Хлодвіг Гогенлоэ-Шылінгсфюрст|Хлодвіга Гогенлоэ-Шылінгсфюрста]]. У канцы ХІХ стагоддзя маёнтак быў прададзены Восіпу Путырскаму. [[Файл:Hłybokaje, Kahalnaje. Глыбокае, Кагальнае (1869) (2).jpg|міні|Панарама мястэчка (1869)]] [[Файл:Hłybokaje, Karmelickaja. Глыбокае, Кармэліцкая (1918).jpg|міні|Царква Раства Багародзіцы, перабудаваны касцёл кармелітаў (1918).]] Кармеліты падтрымалі [[Паўстанне 1830—1831 гадоў|паўстанцаў у 1830-31 гадах]]. Для следства супраць паўстанцаў у Глыбокае прыязджаў [[Міхаіл Мікалаевіч Мураўёў-Віленскі|Міхал Мураўёў]] і стварыў камісію вайсковага суда. У 1842 годзе ўлады канфіскавалі большасць зямельных уладанняў кляштара. У 1862 годзе кляштар быў скасаваны, а касцёл кармелітаў стаў філіяй парафіяльнага. У 1864 годзе, у рамках рэпрэсій пасля [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|студзеньскага паўстання]], улады адабралі ў каталікоў і перадалі праваслаўным былы кармеліцкі [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі]] і [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу святога Іллі]]. [[Файл:Hłybokaje, Dokšyckaja. Глыбокае, Докшыцкая, Сінагога, Głębokie, Synagoga, Глубокое, Синагога (1916).jpg|міні|Вялікая сінагога (фота: Ежы Рачыньскі, 1916).]] У 1848-1856 гадах рабінам у Глыбокім быў [[Шмуэль Магілевер]], адзін з піянераў рэлігійнага [[Сіянізм|сіянізму]]. У 50-я - 60-я гады ХІХ ст. на месцы папярэдняй была збудаваная драўляная Вялікая сінагога<ref>{{Артыкул|спасылка=https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/238169/edition/199926|аўтар=Chawes Mojżesz|загаловак=Rzeźba artystyczna w bożnicy|год=1931|мова=pl|выданне=Ziemia Dziśnieńska|тып=часопіс|месяц=11-12|нумар=2|старонкі=10-11}}</ref>. У 1870-х гадах у Глыбокім вучыўся [[Эліэзер Бэн-Егуда|Эліэзэр Бен-Егуда]], пазнейшы габрэйскі мовазнаўца, адзін з адраджальнікаў [[Іўрыт|іўрыту]]<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://mishpoha.org/pochta-mishpokhi/702-chelovek-voskresivshij-ivrit-ben-yeguda|title=Человек, воскресивший иврит|author=Бернштрам Владимир|website=Мишпоха. Международный еврейский журнал}}</ref>. У 1870-я гады ў Глыбокім былі паштовая станцыя, паліцэйская канцылярыя, валасная ўправа, народнае вучылішча, некалькі млыноў, вінакурня, некалькі бровараў і фабрык пітнога мёду, некалькі сінагог, дзве праваслаўныя царквы, касцёл. Насельніцтва па стане на 1879 год — 4084 чалавекі<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/b6bc8a10-d0dc-4e72-95a8-0a811cc81d70?page=604|загаловак=Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 2, [Derenek - Gżack]|год=1881|месца=Warszawa|старонкі=604-605}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Rynak Kaściuški. Глыбокае, Рынак Касьцюшкі, Głębokie, Rynek, Глубокое, Базарная площадь (каля 1914).jpg|міні|Рынак (каля 1914 г.)]] Кожны тыдзень праводзіліся кірмашы, на якіх гандлявалі прадуктамі харчавання, мануфактурнымі вырабамі, а таксама смалой, дзёгцем, паташом, што прыходзілі з памешчыцкіх маёнткаў. Сяляне гандлявалі прадуктамі харчавання, набывалі соль, крупы, гарбату, цукар, гарэлку. 26 верасня (8 кастрычніка н. ст.) 1880 згарэла драўляная царква Святой Тройцы<ref>{{Артыкул|спасылка=https://pravoslavnoe-duhovenstvo.ru/media/priestdb/materialattachment/attachment/1d/58/1d580bb7-e270-468e-96d4-4d6161783a13.pdf|аўтар=Котлинский Александр|загаловак=Из Дисненского уезда|год=1880|мова=ru|выданне=Литовские епархиальные ведомости|тып=газета|месяц=10|чысло=12|нумар=41|старонкі=350-351}}</ref> (не была адбудаваная). У 1895 годзе ў прыёмным пакоі працаваў фельчар, дзейнічалі вольнапрактыкуючыя ўрачы, існавалі 4 аптэкарскія крамы. Паводле перапісу 1897 года ў мястэчку 5654 жыхары. Меліся народнае і яўрэйскае прыватнае вучылішчы. У 1897 годзе пачаўся рух цягнікоў па [[Вузкакалейная чыгунка|вузкакалейнай чыгунцы]] да [[Новыя Свянцяны|Новых Свянцянаў]]. У 1916 годзе чыгунка была падоўжана да станцыі Сеславіна ([[Крулеўшчына]]). У 1904 годзе заснаваны Глыбоцкі аддзел Віленскага таварыства сельскай гаспадаркі<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/79847101/wilenskie-towarzystwo-rolnicze-120-lat-temu-zmienilo-gospodarcze-oblicze-glebokiego|title=Wileńskie Towarzystwo Rolnicze. 120 lat temu zmieniło gospodarcze oblicze Głębokiego|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=31.03.2024}}</ref>, у 1906 — Глыбоцкае дабрачыннае таварыства<ref name=":1">{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/80308012/autor-znachora-urodzil-sie-na-dzisiejszej-bialorusi-nieznane-fakty-o-doledzemostowiczu|title=Autor „Znachora” urodził się na dzisiejszej Białorusi. Nieznane fakty o Dołędze-Mostowiczu|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=30.09.2023}}</ref>, у 1907 — таварыства «Oświata», якое адчыніла ў Глыбокім польскую школу, зачыненую ўладамі праз чатыры месяцы<ref>{{Артыкул|спасылка=https://polona.pl/item-view/80548caf-3e62-4663-aeec-e60e3b1897b5?page=1|аўтар=Wiesławski, W., dr.|загаловак=Polskie Towarzystwo "Oświata" w Wilnie|год=1908|мова=pl|выданне=Goniec Wileński|тып=газета|месяц=10|чысло=17|нумар=211|старонкі=2-3}}</ref>. Актыўнай дзяячкай Дабрачыннага таварыства і «Oświaty» была Станіслава Мастовіч, маці польскага пісьменніка [[Тадэвуш Даленга-Мастовіч|Тадэвуша Далэнгі-Мастовіча]]<ref name=":1" />. Падчас [[Рэвалюцыя 1905-1907 гадоў у Беларусі|рэвалюцыі ў Расійскай імперыі]], у лістападзе 1905 года адбылася забастоўка паштовых служачых і палітычныя дэманстрацыі, удзел у якіх прынялі некалькі соцень чалавек. 11 жніўня 1913 года адбылася першая беларуская вечарынка — акторы-аматары адыгралі п’есы «Пашыліся ў дурні» Марка Крапіўніцкага і «Міхалка» М. Дальнага<ref>{{Артыкул|спасылка=https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/Nasa_Niva_1906-1915,1920.djvu_pdf.zip/mab.lt/1913-33.cyr.pdf|аўтар=Глыбачанін|загаловак=Беларуская вечарынка|год=1913|мова=be|выданне=Наша Ніва|тып=газета|месяц=8|чысло=16|нумар=33|старонкі=4}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Zamkavaja, Глыбокае, Замкавая, Дом Поднаса, друкарня Рома, Глубокое, Głębokie.jpg|міні|Камяніца, у якой месціліся друкарня і кнігарня Л. Рома (каля 1914).]] Не пазней за 1913 год была заснаваная друкарня М. Трэбелева і Л. Рома, пры якой існавала кнігарня, у якой прадаваліся беларускія календары і кнігі. Каля 1914 года Л. Ром выдаў серыю з не менш як шасці каляровых паштовак з краявідамі Глыбокага і [[Беразвечча]]<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://budzma.org/news/nevyadomyya-staronki-gistoryi-glybokaga.html|title=Невядомыя старонкі гісторыі Глыбокага: вызначана месца, дзе ў пачатку ХХ стагоддзя ў Глыбокім прадавалі беларускія кнігі|author=Рамэйка Ян|website=Будзьма беларусамі!|date=21.06.2024}}</ref>. Падчас [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]] ў верасні 1915 года Глыбокае [[Свянцянскі прарыў|занялі немцы]], але праз два тыдні мястэчка адбілі расійскія войскі. Глыбокае знаходзілася ў тыле [[3-я армія (Расійская імперыя)|3-й расійскай арміі]]. === Найноўшы час === Пасля [[Кастрычніцкая рэвалюцыя на Беларусі|Кастрычніцкага пераварота]], у снежні 1917 года ў Дзісенскім павеце пачалі стварацца органы савецкай ўлады<ref name=":2">{{Кніга|загаловак=Беларусь, Глыбоцкі край і Эдвард Вайніловіч: матэрыялы навукова-практычнай канферэнцыі : г. Глыбокае, 25 верасня 2020 г|частка=Рудовіч Станіслаў. Дзісенска-глыбоцкі край у віхуры войн і рэвалюцый (1914-1921 гг)|месца=Мінск|выдавецтва=ІВЦ Мінфіна|старонкі=351-369|старонак=460|isbn=978-985-880-085-7}}</ref>. Сход для выбараў савета ў Глыбокім быў прызначаны на другую палову лютага 1918 года, але не адбыўся, бо мястэчка занялі нямецкія войскі, якія акупавалі яго да лістапада. Глыбокае знаходзілася на тэрыторыі абвешчанай у сакавіку 1918 года [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]], аднак структуры БНР у мястэчку не былі створаныя. 11 снежня 1918 года Глыбокае занятае часцямі савецкай Пскоўскай дывізіі. З 1 студзеня 1919 года — у складзе [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]]<ref name=":2" />. У жніўні 1919 занята польскімі войскамі. 6 лістапада 1919 года быў утвораны [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскі павет]], сядзіба ўладаў якога знаходзілася ў Глыбокім. У маі 1920 года Глыбокае на кароткі час было занятае Чырвонай арміяй, праз кароткі час яго зноў занялі польскія войскі. 5 ліпеня 1920 года часці 15-й арміі пад камандаваннем А. І. Корка вялі ў ваколіцах Глыбокага баі з польскімі войскамі, у якіх загінулі 1,5 тыс. чал. ==== Польская Рэспубліка ==== У кастрычніку 1920 года па выніках [[Рыжскі дагавор (1920)|Рыжскага папярэдняга дагавора]] зноў занятае польскімі войскамі<ref name=":2" />. Глыбокае ўвайшло ў склад [[Навагрудскае ваяводства (Польшча)|Навагрудскага ваяводства]], а ў 1922 годзе — [[Віленская зямля|Віленскай зямлі]] (з 1926 года — [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскага ваяводства]]). [[Файл:Hłybokaje, Zamkavaja. Глыбокае, Замкавая (1921-39).jpg|міні|Праваслаўны хрэсны ход на вуліцы Замкавай (1920-я).]] У 1921 годзе Глыбокаму быў нададзены статус горада<ref>{{Артыкул|спасылка=https://polona.pl/item-view/167ce1f0-ea6b-48f9-8b30-f880de2479ad?page=7|загаловак=Wieści i obrazki z kraju|год=1935|мова=pl|выданне=Kurjer Wileński|тып=газета|месяц=5|чысло=2|нумар=118|старонкі=8}}</ref> і ўтвораныя органы гарадскога самакіравання. У 1921 годзе ў Глыбокім — 661 жылы будынак, 4514 жыхароў. Па веравызнанні: 2844 іўдзеяў, 894 праваслаўных, 709 рыма-каталікоў, 51 мусульманін, 13 старавераў, 3 пратэстантаў. Па нацыянальным складзе — 2220 палякаў, 1418 яўрэяў, 819 беларусаў, 33 татары, 21 рускі, 1 эстонец, 1 літовец, 1 украінец<ref name=":4">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/ea74b1e6-27ce-480b-819a-e86f691a53ee?page=6|загаловак=Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej : opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. T. 7 cz. 2, Ziemia wileńska. Powiaty : Brasław, Duniłowicze, Dzisna i Wilejka|год=1923|месца=Warszawa|выдавецтва=Nakładem Głównego Urzędu Statystycznego|старонкі=39}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Bandurskaha, Глыбокае, Бандурскага, Глубокое, Głębokie (1941).jpg|міні|Мадэрністычная забудова 1930-х на вуліцы Уладзіслава Бандурскага (1941).]] Глыбокае было адміністрацыйным цэнтрам [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскага павета]] і [[Глыбокае (гміна)|Глыбоцкай гміны]], сядзібай гродскага суда, важным асяродкам гандлю. Адміністрацыйнае і геаграфічнае становішча спрыяла хуткаму развіццю горада. У 1931 годзе ў горадзе быў 1081 жылы будынак і 7361 жыхар<ref name=":5">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/ab644b2d-e1e2-4ce4-a7f2-a7aee01a983c?page=8|загаловак=Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. T. 1, Województwo Wileńskie|год=1938|месца=Warszawa|выдавецтва=Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej|старонкі=15}}</ref>. У 1939 годзе — 9200 жыхароў<ref name=":6">{{Артыкул|спасылка=https://bcul.lib.uni.lodz.pl/dlibra/publication/2855/edition/1931/content|загаловак=Rocznik Polityczny i Gospodarczy 1939|мова=pl|выданне=|старонкі=346}}</ref>. У 1927 годзе ў Глыбокім дзейнічалі чатыры банкаўскія ўстановы — філіял Віленскага сельскагаспадарча-прамысловага банка, Дзісенскі павятовы банк, Яўрэйскі народны банк, Камунальная ашчадная каса. У 1928 годзе заснаваная электрастанцыя. У 1936 годзе пабудаваная буйная бойня. [[Файл:Hłybokaje, Rynak. Глыбокае, Рынак (J. Drazdovič, 1925).jpg|міні|Карчма і касцёл Св. Тройцы (малюнак Язэпа Драздовіча, 1925).]] У Глыбокім дзейнічалі каталіцкая парафія, якая мела [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]] і [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу Сэрца Езуса]] на могілках Копцеўка, праваслаўны прыход, які мела [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|царкву Раства Багародзіцы]], дзесяць сінагог, мячэць (заснаваная ў 1931 годзе), баптысцкая царква. Дзейнічала 7-класная польская пачатковая школа, дзе ў 1924/25 навучальным годзе настаўнікам малявання працаваў беларускі мастак [[Язэп Драздовіч]]. У 1925 годзе ён стварыў альбом малюнкаў «Глыбокае», а ў 1926 рабіў замалёўкі [[Беразвечча]]. У 1926 годзе заснаваная польская прыватная гімназія імя Люблінскай Уніі. Існавала яўрэйская прыватная пачатковая школа. У 1938 годзе заснаваная другая польская пачатковая школа. [[Файл:Hłybokaje, Dokšyckaja. Глыбокае, Докшыцкая, ТБШ, Таварыства беларускай школы (06.05.1928).jpg|міні|Сход Таварыства беларускай школы, 6 мая 1928 года.]] У 1926-28 гадах дзейнічала акружная ўправа [[Таварыства беларускай школы|Таварыства Беларускай Школы]]. ТБШ мела бібліятэку, арганізоўвала беларускія прадстаўленні. Сябры таварыства збіралі грошы на пабудову будынка для прыватнай беларускай школы і гімназіі, аднак гэтая справа не была скончаная<ref name=":3">{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/306457|title=«Лічыць сябе беларусам, хоць мае вышэйшую адукацыю». Як актывісты з Заходняй Беларусі змагаліся за сваю ідэнтычнасць 100 год таму|author=Валынец Ганна, Рамэйка Ян|website=Наша Ніва|date=29.12.2022}}</ref>. У 1926-27 гадах у Глыбокім існавала павятовая ўправа [[Беларуская сялянска-работніцкая грамада|Беларускай сялянска-работніцкай грамады]]. У 1920-х гадах у горадзе неаднаразова ладзіліся беларускія прадстаўленні, мітынгі беларускіх дэпутатаў польскага Сойму. У 30-я гады беларуская дзейнасць спынілася з прычыны аслаблення беларускага руху ў Польскай Рэспубліцы і палітыкі польскіх уладаў<ref name=":3" />. У 1928 годзе створаны аддзел Польскага краязнаўчага таварыства, які ў 1931 годзе заснаваў Музей Дзісенскай зямлі. Зборы музею, сярод якіх былі прыродазнаўчыя, археалагічныя, нумізматычныя, этнаграфічныя экспанаты, знаходзіліся ў будынку стараства Дзісенскага павета, былым кляштары кармелітаў босых<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://muzea2rp.amu.edu.pl/m/62|title=Muzeum Ziemi Dziśnieńskiej w Głębokiem|author=Tołysz Aldona|website=Muzea w dwudziestoleciu międzywojennym|date=16.04.2025}}</ref>. У 1935 годзе таварыства выдала манаграфію [[Отан Гедэман|Отана Гедэмана]] «Głębokie: (szkic dziejów)», прысвечаную гісторыю горада. У тым жа годзе намаганнямі таварыства была адрамантаваная [[Калона на могілках Копцеўка (Глыбокае)|калона на могілках «Копцеўка»]]. У Глыбокім дзейнічалі дзве друкарні, выходзілі газеты на польскай мове «Głos Dziśnieński» (1924—1926), «Wiadomości głębockie» (1930—1931), «Wiadomości kresowe» (1934—1935), «Echo głębockie» (1936), «Echo kresowe» (1937), на ідыш — «Gluboker Leben» (1930—1936), «Gluboker Woch» (1934—1936), «Gluboker Sztyme» (1936—1939)<ref>{{Артыкул|спасылка=https://kamunikat.org/volnaye-glybokaye-shtotydnyovaya-gazeta-23-1000-2019|аўтар=Шыталь К.|загаловак=Да гісторыі перыядычнага друку ў Глыбокім|год=2019|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=6|чысло=6|нумар=23|старонкі=5|issn=0233-433X}}</ref>. У 1936-39 гадах у Глыбокім працаваў інжынер Аляксандр Мілаш, бацька польскага паэта, лаўрэата Нобелеўскай прэміі па літаратуры [[Чэслаў Мілаш|Чэслава Мілаша]]. Паэт як мінімум двойчы наведваў Глыбокае<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/80320693/na-bialorusi-odnaleziono-dom-z-ktorego-rodzice-czeslawa-milosza-uciekli-przed-wojna|title=Na Białorusi odnaleziono dom, z którego rodzice Czesława Miłosza uciekli przed wojną|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=29.10.2020}}</ref>. ==== Другая сусветная вайна ==== 17 верасня 1939 года Глыбокае было занята [[РСЧА|Чырвонай Арміяй]] і 2 лістапада 1939 года далучана да [[БССР]]. 15 студзеня 1940 года ўтвораны [[Глыбоцкі раён]], які належаў да [[Вілейская вобласць|Вілейскай вобласці]]. Выдавалася газета РК КП(б)Б «За свабоднае жыццё». У 1941 годзе ў горадзе жыло 12 тыс. чал., з іх 8 тыс. — яўрэі. Частка жыхароў горада ў 1939-41 гадах стала ахвярамі [[Палітычныя рэпрэсіі|палітычных рэпрэсій]]. Пасля [[Аперацыя Барбароса|нападу Германіі на СССР]] першая бамбардзіроўка Глыбокага адбылася 23 чэрвеня 1941 года. 3 ліпеня 1941 года ў горад увайшлі нямецкія войскі. 17 ліпеня 1941 года горад уключаны ў склад [[Генеральная акруга Беларусь|Генеральнай акругі Беларусь]], стаў цэнтрам Глыбоцкай акругі (гебіта)<ref name=":7">{{Кніга|загаловак=Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Глыбоцкага раёна|год=1995|месца=Мінск|выдавецтва=Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі|старонкі=175|isbn=985-11-0014-5}}</ref>. У жніўні 1941 года акупанты правялі першы расстрэл мірнага насельніцтва, забіўшы дзесяць чалавек<ref name=":7" />. 4 сакавіка 1942 года ва ўрочышчы Барок расстралялі траіх каталіцкіх святароў — [[Мечыслаў Багаткевіч|Мечыслава Багаткевіча]], Уладзіслава Мацьковяка, Станіслава Пыртака. У 1999 годзе Папа [[Ян Павел II|Ян Павел ІІ]] [[Беатыфікацыя|беатыфікаваў]] іх. 4 ліпеня 1942 года ў ваколіцах горада былі расстраляныя некалькі дзясяткаў прадстаўнікоў польскай інтэлігенцыі і каталіцкага духавенства з Глыбоцкай акругі<ref>{{Кніга|аўтар=Krahel Tadeusz, ks.|загаловак=Męczennicy z Berezwecza|год=1998|месца=Białystok|старонкі=8-10|isbn=83-903063-9-5}}</ref>. У верасні 1941 года створана [[Гета ў Глыбокім|гета]]. Вясной 1942 года адбылося [[Халакост у Беларусі|масавае забойства яўрэяў]] ва ўрочышчы Барок (каля 2 тыс. чал.). 18-20 жніўня 1943 года гета было канчаткова знішчанае, былі забіты 4,5 тыс. чал. У горадзе дзейнічалі настаўніцкія курсы (сярод іх выпускнікоў — пісьменнік [[Кастусь Акула]]), беларуская прагімназія, пачатковая школа, структуры [[Саюз беларускай моладзі|Саюза беларускай моладзі]]. У горадзе дзейнічала савецкае падполле: падпольны раённы камітэт КПБ пры партызанскай брыгадзе імя К. Ракасоўскага, падпольны РК ЛКСМБ, выдавалася газета «За Свабоднае жыццё». Адначасова ў Глыбокім існавалі структуры польскай [[Армія Краёва|Арміі Краёвай]]. З красавіка да мая 1943 года ў горадзе размяшчалася галоўная каманда «Цэпяліна» «Расія—Цэнтр» ({{lang-de|SS-Hauptkommando Russland—Mitte Unternehmen Zeppelin}}) і разведшкола з [[Яблань (Люблінскае ваяводства)|Яблані]]<ref>Залесский, К. РСХА: Главное управление имперской безопасности / Константин Залесский. — М.: Яуза, ЭКСМО, 2004. — 382, [1] с., [8] л. ил., портр. — С. 241. — (Тайны III рейха). — ISBN 5-699-06223-8.</ref><ref>Чуев, С. Г. Спецслужбы Третьего Рейха: [В 2 кн.] / Сергей Геннадьевич Чуев. — СПб.: Нева, 2003. — 443, [1] с., [8] л. ил., портр. — С. 154. — (Досье. Спецслужбы мира). — ISBN 5-7654-2831-2.</ref> Горад вызвалены 3 ліпеня 1944 года ў ходзе [[Полацкая аперацыя|Полацкай аперацыі]]. Перад адступленнем немцы спалілі вялікую колькасць будынкаў, асабліва ў цэнтральнай частцы Глыбокага. ==== Пасляваенны перыяд ==== У 1946-1947 дзейнічаў канспірацыйны [[Саюз беларускіх патрыётаў]], які аб'ядноўваў моладзь, пераважна з Глыбоцкага педагагічнага вучылішча. Сябры арганізацыі імкнуліся да пашырэння нацыянальнай свядомасці, беларускай мовы і культуры. У лютым 1947 года арганізацыя разгромленая дзяржбяспекай, удзельнікі асуджаныя да зняволення ў лагерах<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://novychas.online/poviaz/anton_furs_prisjagu_primal_pad|title=Антон Фурс: «Прысягу прымалі пад бел-чырвона-белым сцягам і «Пагоняй»|author=Шыталь Кастусь|website=Новы час|date=27.04.2012}}</ref>. У 1960 годзе да Глыбокага далучаны населены пункт [[Беразвечча]]. ==== Рэспубліка Беларусь ==== У 1994-2020 гадах выдавалася штотыднёвая незалежная газета [[Вольнае Глыбокае|"Вольнае Глыбокае"]], рэдактарам якой быў краязнавец, грамадскі дзеяч [[Уладзімір Іванавіч Скрабатун|Уладзімір Скрабатун]]. Выданне апублікавала некалькі соцень краязнаўчых артыкулаў. Указам [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] ад 20 студзеня 2006 года № 36 зацверджаны сучасны [[Герб Глыбокага|герб горада]]. == Насельніцтва == <div style="float:right;margin:0 0.5em 1em;">{{Graph:Chart|width=160|height=128|type=rect|x=1959,1970,2009,2016,2017|y=7300,11900,19500,18921,19038}}</div> * '''XX стагоддзе''': 1921 год — 4,5 тыс. чал.<ref name=":4" />; 1931 год — 7,4 тыс. чал.<ref name=":5" />; 1939 год — 9,2 тыс. чал.<ref name=":6" />; 1959 год — 7,3 тыс. чал.; 1970 год — 11,9 тыс. чал. * '''XXI стагоддзе''': 2009 год — 19,5 тыс. чал.; 2016 год — 18&nbsp;921 чал.<ref name="2016-Estimate"/>; 2017 год — 19&nbsp;038 чал.<ref name="2017-Estimate"/> == Эканоміка == Прадпрыемствы харчовай і дрэваапрацоўчай прамысловасці. Буйнейшыя прадпрыемствы: * Глыбоцкая птушкафабрыка, ААТ * [[Глыбоцкі малочнакансервавы камбінат]], ААТ * [[Глыбоцкі доследны лясгас]], ДЛГУ * [[Глыбоцкі кансервавы завод]], ААТ * [http://glubmk.by/ Глыбоцкі мясакамбінат, ААТ] * Глыбоцкі хлебазавод, філіял РУПП «Віцебскхлебпрам» Гасцініца. Дом паляўнічага. Глыбокае — цэнтр турызму нацыянальнага значэння. З пачатку 20 ст. Глыбокае — цэнтр ганчарнага промыслу, так званай глыбоцкай керамікі. == Культура == [[Файл:Музей гісторыі і этнаграфіі Глыбоцкага краю.jpg|thumb|Музей гісторыі і этнаграфіі Глыбоцкага края]] * [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] * [[Глыбоцкая цэнтральная раённая бібліятэка|Цэнтральная раённая бібліятэка Глыбокага]] * [[Глыбоцкі дом рамёстваў]] * [[Дударскі рэй]] * [[Вішнёвы фэст]] У Глыбокім дзейнічае народны тэатр фальклору «Цярэшка», праграмы якога заснаваны на імкненні захаваць пераемнасць традыцый першага беларускага тэатра І. Ц. Буйніцкага. Кіруе гуртом Наталля Нікіфаровіч. == СМІ == * Газета «[[Вольнае Глыбокае]]». Выдавалася ў 1994-2020 гадах, уваходзіла ў склад «[[Аб’яднаныя Масмедыі|Асацыяцыі выдаўцоў рэгіянальнай прэсы „Аб’яднаныя Масмедыі“]]». * Газета «[[Веснік Глыбоччыны]]». Орган Глыбоцкага райвыканкама, раённага савета дэпутатаў. == Славутасці == * [[Глыбоцкі дэндралагічны сад|Глыбоцкі дэндрарый]] — батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння * [[Глыбоцкі Троіцкі касцёл|Троіцкі касцёл]] ([[1764]]—[[1782]], [[1902]]—[[1908]]), пл.17 Верасня — {{ГККРБ 4|212Г000366}} * [[Глыбоцкі Раства-Багародзіцкі сабор|Комплекс былога кляштара кармелітаў: царква Раства Багародзіцы]], уваходныя дзверы і дэкаратыўная галерэя па перыметру царквы, будынак кляштара, агароджа з брамай ([[XVII]]—[[XVIII]] стагоддзі, сярэдзіна [[ХІХ]] стагоддзя), пл.17 Верасня — {{ГККРБ 4|212Г000365}} * Жылы будынак былога [[Беразвецкі манастыр|манастыра базыльян]] ([[1756]]—[[1763]]), на беразе [[Вялікае (возера, Глыбоцкі раён)|воз. Вялікае]] — {{ГККРБ 4|212Г000363}} * [[Ільінская капліца (Глыбокае)|Ільінская капліца]] (канец [[XVIII]] стагоддзя) — {{ГККРБ 4|213Г000364}} * [[Калона ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791 года (Глыбокае)|Калона ў гонар Канстытуцыі]] (кан. XVIII ст.) — мураваная калона на могілках Копцеўка, якую, без пацверджання гістарычнымі крыніцамі, называюць помнікам [[Канстытуцыя 3 мая 1791 года|Канстытуцыі 3 Мая]]. * [[Забудова вуліцы Леніна (Глыбокае)|Забудова вул. Леніна]] (канец [[ХІХ]] — пачатак [[XX]] стагоддзя), вул. Леніна, 5, 13, 38, 40 — {{ГККРБ 4|213Г000367}} * [[Забудова вуліцы Маскоўскай (Глыбокае)|Забудова вул. Маскоўскай]] (канец [[ХІХ]] — пачатак [[XX]] стагоддзя), вул. Маскоўская, 2, 3, 4 — {{ГККРБ 4|213Г000369}} * Будынак ([[1931]]), вул. Энгельса, 24. Цяпер [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] — {{ГККРБ 4|}} * [[Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан (Глыбокае)|Брацкая магіла]] ([[1944]]), вул. Леніна, [[парк Перамогі, Глыбокае|парк Перамогі]] — {{ГККРБ 4|213Д000368}} * Яўрэйскія могілкі * Польскія вайсковыя могілкі (1920-я гг.) * Магіла Ф. Мюнхгаўзена ([[1878]]) * Помнік Ф. Дзяржынскаму * Самалёт-помнік авіяканструктару П. Сухому * Скульптура «[[Ісус і самаранка]]» (2014) * [[Дзед-глыбачанін]] * [[Помнік барону Мюнхаўзену]] (2014) * [[Мемарыяльны комплекс «Барок»]] * [[Глыбоцкая дуда]] (копія дуды ў [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей|Глыбоцкім гісторыка-этнаграфічным музеі]]) У [[2012 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|2012]] годзе да [[Дзень беларускага пісьменства|Дня беларускага пісьменства]] было ўсталявана 8 бронзавых бюстаў знакамітым беларусам [[Язэп Львовіч Корсак|Язэпу Корсаку]], [[Элізэр Бэн-Іегуда|Элізэру Бэн-Іегуду]] (Дэвід Перэльман), [[Язэп Драздовіч|Язэпу Драздовічу]], [[Ігнат Буйніцкі|Ігнату Буйніцкаму]], [[Алесь Дубровіч|Алесю Дубровічу]], [[Пётр Казлоў|Пятру Казлову]], [[Павел Сухі|Паўлу Сухому]], [[Вацлаў Ластоўскі|Вацлаву Ластоўскаму]]<ref name="kultura"/>. <gallery mode="packed" perrow="4" heights="150px"> Глыбоцкія замалёўкі. Дамы ў цэнтры.jpg|Дамы ў цэнтры горада Глыбокае. Царква (03).jpg|Свята-Раства-Багародзіцкі сабор Глыбоцкія замалёўкі. Касцёл на плошчы (01).jpg|Касцёл Найсвяцейшай Тройцы Глыбокае. Ільінская капліца на могілках (04).jpg|Ільінская капліца на могілках Глыбоцкія замалёўкі. Бюст Іосіфа Корсака (01).jpg|Алея знакамітых землякоў Глыбоцкі дэндрапарк.jpg|Глыбоцкі дэндрапарк Глыбокае. Могілкі. Калона ў гонар Канстытуцыі 1791 года (07).jpg|Ільінская капліца і калона ў гонар Канстытуцыі 1791 года на могілках Глыбоцкія замалёўкі. Яўрэйскія могілкі (01).jpg|Яўрэйскія могілкі </gallery> == Вядомыя асобы == {{main|Вядомыя асобы Глыбокага}} * [[T. Даленга-Мастовіч]] (1900—1939), польскі пісьменнік, аўтар «Знахара» * [[Фёдар Мікалаевіч Дамінікоўскі]], беларускі гісторык * [[Язэп Нарцызавіч Драздовіч|Язэп Драздовіч]] ([[1888 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1888]]—[[1954 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1954]]), беларускі мастак, скульптар, этнограф, археолаг, педагог. Адзін з заснавальнікаў беларускага нацыянальнага гістарычнага жывапісу <ref name="Канферэнцыя"/><ref name="Канферэнцыя_2"/>. * [[Клаўдзій Сцяпанавіч Душэўскі|Клаўдзій Душэўскі]] (1891—1959), беларускі палітычны дзеяч, дыпламат, рэдактар, педагог * [[Сямён Навумавіч Леках]], беларускі вучоны ў галіне металургіі * [[Тадэа Касцюшка|сястра Тадэа Касцюшка]] (1868—1946), манахіня непакалянка, узнагароджана сярэбраным крыжам заслугі, заклала ў Глыбокім школу, пабудавала кляштар * [[Павел Восіпавіч Сухі]] (1895—1975), савецкі авіяканструктар, двойчы Герой Працы * [[Аляксандр Францавіч Хайноўскі]], беларускі дыпламат * [[Марына Іванаўна Шкерманкова]], беларуская цяжкаатлетка * [[Мікалай Мінскі]], паэт, драматург, перакладчык * [[Лявонцій Іосіфавіч Ракоўскі]], пісьменнік. * [[Юрый Барысавіч Багушэвіч]], мастак * [[Дзмітрый Літвінскі]], мастак * [[Барыс Міхайлавіч Волін]], савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч РСФСР і УССР, публіцыст, гісторык * [[Сямён Іофе]] (сапраўднае імя — Сімон-Залман Шмуйловіч), партыйны дзеяч СССР * [[Віктар Антонавіч Ламака]] (1910—2001), заслужаны лесавод, заснавальнік глыбоцкага дэндрарыя == Гл. таксама == * [[Гарады Віцебскай вобласці]] * [[Гарады Беларусі]] * [[Глыбоцкі дзяржаўны прафесійны ліцэй]] * [[Спіс вуліц Глыбокага]] == Зноскі == {{Reflist|refs= <ref name="2017-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2017}}</ref> <ref name="NNP">{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласць|}}</ref> <ref name="euro">[http://eurobelarus.info/special-project/city-day/2013/03/03/dva-glybok-h-dzve-tsentral-nyya-ploshchy-dva-zamk.html «Два Глыбокіх, дзве цэнтральныя плошчы, два замкі»] 03.03.2013 Улaдзімір Скрабатун</ref> <ref name="westki">[http://westki.info/artykuly/13496/rouna-dzvesce-god-tamu-u-glybokae-uvayshou-napaleon «Роўна дзвесце год таму ў Глыбокае ўвайшоў Напалеон»] 18.07.2012 Кастусь Шыталь</ref> <ref name="2016-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2016}}</ref> <ref name="kultura">[http://kultura.gov.by/news/ab-vyn-kakh-konkursu-na-stvarenne-esk-znykh-praekta-pomn-ka-vyal-kamu-knyazyu-m-ndo-gu Аб выніках конкурсу на стварэнне эскізных праектаў помніка вялікаму князю Міндоўгу]</ref> <ref name="Канферэнцыя">[http://www.rh.by/by/221/20/6494/ «Канферэнцыя, прысвечаная Язэпу Драздовічу, прайшла ў Маладзечне»] («[[Рэгіянальная газета]]»)</ref> <ref name="Канферэнцыя_2">[http://www.rh.by/by/222/10/6551/ «Творчасць Драздовіча — прыклад нацыянальнага мастацтва»] («[[Рэгіянальная газета]]»)</ref> }} == Літаратура == * ''Гедэман О.'' Глыбокае: гістарычны нарыс / Отан Гедэман; перакл. з польск. М. Гіля. — Паставы; Глыбокае: [б. в.], 2012. — 59, [1] с. : іл. == Спасылкі == {{Commonscat-inline|Hlybokaje|Глыбокае}} {{OSM relation|1176300|Глыбокае}} * {{ГБ|http://globustut.by/glubokoe/index.htm}} * [http://www.vlib.by//PRIDVINIE-1/CITIES/Glubokoe.htm Прыдзвінскі край — Горад Глыбокае]{{Недаступная спасылка}} * [http://www.westki.info/hlybokaje Глыбокае — westki.info] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090418080427/http://westki.info/hlybokaje |date=18 красавіка 2009 }} * [http://radzima.org/be/pub/2515_m/ Глыбокае — radzima.org] * [https://www.gismeteo.by/weather-glubokoye-11028/ Надвор’е ў горадзе Глыбокае] {{Глыбоцкі раён}} {{Віцебская вобласць}} [[Катэгорыя:Глыбокае| ]] [[Катэгорыя:Мястэчкі Полацкага ваяводства]] [[Катэгорыя:Мястэчкі Віленскага ваяводства]] 5ncce8qsbin3yn50fq1wwa8do46zbhr 5152265 5152207 2026-06-07T16:13:50Z K.shytal 58227 паправіў геаграфічныя звесткі 5152265 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = горад |беларуская назва = Глыбокае |выява = Hłybokaje, Глыбокае, панарама, Кагальнае, Глубокое, панорама, Głębokie, panorama (08.10.2021).jpg |подпіс = Панарама Глыбокага над возерам Кагальным |вобласць = Віцебская |раён = Глыбоцкі |першае згадванне = 1514 }} '''Глыбо́кае'''<ref name="NNP"/> ({{lang-be-trans|Hlybokaje}}, [[Руская мова|рус]].: ''Глубокое'', [[Польская мова|польск]].: ''Głębokie'', [[Літоўская мова|літ.]]: ''Glubokas'', [[іўрыт]]: ''עברית'') — [[горад]] у [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]], адміністрацыйны цэнтр [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкага раёна]]. За 200 км ад [[Віцебск]]а, на скрыжаванні аўтамабільных дарог [[Бягомль]] - [[Браслаў]] і [[Полацк]] — [[Вільня]]. Чыгуначная станцыя на лініі [[Крулеўшчына]] — [[Лынтупы]]. У межах горада - возера [[Кагальнае]], з якога выцякае рака [[Бярозаўка (прыток Дзісны)|Бярозаўка]]. Да межаў горада прылягаюць азёры [[Бяглец]], [[Вялікае (возера, Глыбоцкі раён)|Вялікае]], [[Мушкацкае]], [[Падлужнае]]. == Гісторыя == === Полацкае Княства === Тэрыторыя цэнтральнай часткі сучаснага горада Глыбокага (паўночны, паўночна-заходні і заходні берагі возера Кагальнае) была заселеная ў часы [[Полацкае княства|Полацкага княства]], пра што сведчаць знаходкі керамікі XI—XIII стагоддзяў. Пазней паселішча перапыніла сваё існаванне — кераміка XIV—XV стагоддзяў на тэрыторыі горада адсутнічае<ref>Клімаў Марат. Археалагічныя назіранні ў г. Глыбокаe//[http://westki.info Westki.info] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200202070730/http://westki.info/ |date=2 лютага 2020 }}, старонка захавана 04.01.2008.</ref>. === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню ўзгадваецца ў [[Метрыка Вялікага Княства Літоўскага|Метрыцы ВКЛ]] у 1514 г. як двор, цэнтр маёнтка [[Юрый Іванавіч Зяновіч|Юрыя Іванавіча Зяновіча]]. Паводле афіцыйнай версіі, першая згадка пра Глыбокае — [[1414]] год, аднак гэтая дата трапіла ў гістарычныя працы ў выніку памылкі польскага даследчыка Ежы Ахманьскага, якую ён дапусціў пры напісанні анатацыі да аднаго з прывілеяў Вітаўта<ref name=":8" />. Двор [[Зяновічы|Зяновічаў]] знаходзіўся на паўночным беразе [[Кагальнае|возера Глыбокае]] (цяпер - Кагальнае), на тэрыторыі [[Ашмянскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Ашмянскага павета]] [[Віленскае ваяводства|Віленскага ваяводства]], побач з мяжой [[Полацкая зямля|Полацкай зямлі]]. Мяжа праходзіла па рацэ [[Бярозаўка (прыток Дзісны)|Бярэзвіцы]] (Бярозаўцы), што выцякае з возера Кагальнае. Назва возера (Глыбокае) дала назву населенаму пункту<ref>Hedemann Otton. Głębokie. Szkic dziejów. Wilno, 1935. S. 9</ref>. У 1514 годзе згадваецца ''«торг»'' пры двары Юрыя Іванавіча Зяновіча ў Глыбокім, што сведчыць пра тое, што населены пункт быў асяродкам гандлю<ref>«Росийская Историческая Библиотека». Т. ХХ, с. 190.</ref>. У 1548 годзе Глыбокае ўпершыню згадваецца як [[мястэчка]]<ref name=":8">{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/82024216/miedzy-wilnem-a-polockiem-odkrycie-regionalisty-kwestionuje-610-rocznice-wzmianki-o-glebokiem|title=Między Wilnem a Połockiem. Odkrycie regionalisty kwestionuje 610. rocznicę wzmianki o Głębokiem|author=Łupacz Z., Szytal K.|website=Centrum Europy|date=29.08.2024}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Pachałavicki, Глыбокае, Пахалавіцкі (1580).jpg|міні|злева|Глыбокае на карце Станіслава Пахалавіцкага (1580)]] У сярэдзіне XVI стагоддзя Зяновічы перайшлі ў [[кальвінізм]]. У 1582 г. [[Юрый Мікалаевіч Зяновіч]] валодаў заходняй часткай Глыбокага і завяшчаў яе сваім нашчадкам. У тэстамэнце [[Крыштаф Зяновіч (ваявода берасцейскі)|Кшыштафа Зяновіча]] ў 1611 годзе згадваюцца кальвінскі збор і школа<ref name=":0">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedemann O.|загаловак=Głębokie (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|выдавецтва=Nakładem oddziału Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego w Głębokiem|старонкі=11, 22-23|старонак=60}}</ref>. Сын Кшыштафа, [[Мікалай Багуслаў Зяновіч]] у 1613 годзе перайшоў у каталіцтва і заснаваў у мястэчку касцёл святога Міхала. У 1622 годзе ў маёнтку Зяновічаў згадваецца ''«бібліятэка кніг каля трохсот экзэмпляраў»''. Касцёл святога Міхала быў знішчаны падчас вайны з Маскоўскай дзяржавай 1654—1667 гадоў<ref>{{Артыкул|спасылка=https://drive.google.com/file/d/1BwCarR_Q-p6oFXyINxaJYm6rVEROc_pq/view|аўтар=Шыталь К.|загаловак=Род Зяновічаў і першы касцёл у Глыбокім|год=2024|мова=be|выданне=Каталіцкі Веснік|тып=газета|месяц=6|нумар=6|старонкі=4-5|issn=2224-9624}}</ref>. У 1628 годзе Ганна Зоф'я Зяновіч выйшла замуж за [[Альбрэхт Уладзіслаў Радзівіл|Альбрэхта Уладзіслава Радзівіла]], у выніку чаго Глыбокае перайшло да [[Радзівілы|Радзівілаў]]. [[Файл:Юзаф Корсак Глыбоцкі, Іосіф Корсак, Иосиф Корсак, Józef Korsak Głębocki.jpg|міні|Іосіф Корсак, ваявода мсціслаўскі.]] Уладанні на правым (усходнім) беразе Бярэзвіцы ў канцы XIV ст. полацкі князь [[Андрэй Альгердавіч]] надаў роду [[Корсакі|Корсакаў]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://files.knihi.com/Knihi/archivy/polock-gram.zip/2015/Polockije_hramoty_T1.pdf|загаловак=Полоцкие грамоты XIII - начала XVI века. Том 1|адказны=А. Л. Хорошкевич (ответственный редактор), С. В. Полехов (заместитель ответственного редактора), В. А. Воронин, А. И. Груша, А. А. Жлутко, Е. Р. Сквайрс, А. Г. Тюльпин|год=2015|месца=Москва|выдавецтва=Университет Дмитрия Пожарского|старонкі=73-74|isbn=978-5-91244-137-0}}</ref>. Не пазней за 1582 год Корсакі заклалі мястэчка на сваіх землях на правым беразе Бярэзвіцы, насупраць мястэчка Зяновічаў. Мястэчка Корсакаў таксама называлася Глыбокае, але ўваходзіла ў [[Полацкае ваяводства]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=17|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=12|старонак=60}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Karmelity, Глыбокае, Кармеліты, Kazanie przy exegviach Alexandra Tyszkiewicza (1645).jpg|міні|Тытульны аркуш казання на пахаванні Аляксандра Тышкевіча, прамоўленага ў Глыбокім 13 верасня 1644 года.]] У 1639 годзе [[Юзаф Корсак (ваявода мсціслаўскі)|Іосіф Корсак]] піша тэстамэнт, у якім распараджаецца перадаць мястэчка Глыбокае і маёнткі Ластавічы, Свіла, Перадолы, Вольберавічы, Гняздзілава рыма-каталіцкаму ордэну [[Кармеліты|кармелітаў босых]]<ref>''Wanat J. Zakon karmelitów bosych w Polsce. Klasztory karmelitów i karmelitanek bosych 1605—1975''. ss. 458—459.</ref>. Пры жыцці Іосіф Корсак пабудаваў драўляны касцёл. У 1642 годзе Іосіф Корсак фундаваў у сваёй частцы мястэчка парафіяльны [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]]<ref name=":0" />. 16 красавіка 1643 года Корсак памёр. У тым жа годзе ў Глыбокае прыбылі кармеліты босыя. 13 верасня 1644 годзе настаяцель кляштара а. Язафат Тышкевіч прамовіў у глыбоцкім касцёле казанне на пахаванне полацкага земскага суддзі Аляксандра Тышкевіча, якое ў 1645 годзе было выдадзенае ў Вільні кнігай — гэта была першая кніга, напісаная ў Глыбокім<ref>{{Артыкул|аўтар=Івашчонак А.|загаловак=Першым глыбоцкім пісьменьнікам быў Язафат Тышкевіч, кармэліт босы|год=2012|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=2|чысло=16|нумар=7|старонкі=11|issn=0233-433X}}</ref>. У 1652 годзе ў кармеліцкай частцы Глыбокага быў збудаваны драўляны парафіяльны касцёл<ref name=":0" />. У ходзе вайны з Маскоўскай дзяржавай 1654 - 1667 гадоў атрад маскоўскага войска пад кіраўніцтвам двараніна Ждана Кондырава 30 ліпеня 1654 года пад Глыбокім «''литовских людзей побил и и знамены и мушкеты поимал''». Глыбокае было акупавана маскоўскім войскам. У верасні 1655 годзе ваявода Багдан Бешанцоў з 50 драгунамі прыбыў у Глыбокае і збудаваў ва ўсходняй частцы паселішча [[Глыбоцкі замак|замак]]<ref>{{Кніга|загаловак=Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Глыбоцкага раёна|год=1995|месца=Мінск|выдавецтва=БелЭн|старонкі=41|isbn=985-11-0014-5}}</ref>. У студзені 1659 года атрад ваяводы віцебскага [[Уладзіслаў Валовіч|Уладзіслава Валовіча]] «''сжёг острожек в Глубоком''», а гарматы, якія там былі, вывез у [[Даўгінава]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=39|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=32-33|старонак=60}}</ref>. У выніку вайны былі спаленыя мястэчка і двор у радзівілаўскай частцы Глыбокага, касцёлы святога Міхала, Святой Тройцы, кармелітаў босых. Пасля вайны новы двор Радзівілаў быў заснаваны на пагорку на поўдзень ад возера Кагальнае. Паводле інвентара 1702 г. двор уключаў накрыты драніцай галоўны аднапавярховы драўляны будынак, флігель, пякарню, свірны, двухпавярховую гаспадарчую пабудову з галерэямі, хлявы, стайні, вазоўні, сажалку, ставок з вадзяным млынам і інш. Да 1694 года адносіцца першая пацверджаная згадка пра грэка-каталіцкую царкву Святой Тройцы ў радзівілаўскай частцы Глыбокага<ref>[https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/jednostka/-/jednostka/17903189 Archiwum Główne Akt Dawnych, sygn. 1/354/0/23/t.170 p. 10 — s. 294]</ref>. Першыя згадкі пра яўрэяў сустракаюцца ў інвентары радзівілаўскай часткі Глыбокага ў 1694 годзе<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/jednostka/-/jednostka/17903189|title=Głębokie/Archiwum Główne Akt Dawnych, sygnatura 1/354/0/23/t.170 p.10|website=Szukaj w Archiwach}}</ref>. Іх колькасць хутка ўзрастала на працягу XVIII стагоддзя. Найстарэйшая вядомая мацэва на могілках датаваная 1708 годам. У 1742 годзе глыбоцкія яўрэі атрымалі ад віленскага біскупа [[Міхал Ян Зянковіч|Міхала Зянковіча]] дазвол на пабудову сінагогі на месцы, дзе была ранейшая<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedemann, Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=30-32}}</ref>. Паводле інвентароў, у Глыбокім на пачатку XVIII ст. сярод рамеснікаў былі скамарохі і мядзведнікі (каля дзесяці чалавек). Брацтва св. Тройцы, якое аб’ядноўвала мядзведнікаў, мела свой алтар у царкве ў царкве св. Тройцы. Можна меркаваць, што Глыбокае мела сваю «Мядзведжую акадэмію» або што існавала сувязь з [[Смаргонская мядзведжая акадэмія|"акадэміяй" у Смаргоні]] - абодва мястэчкі з канца XV да пачатку ХІХ ст. належалі адным і тым жа ўласнікам.<ref>http://spadchyna.glubmusej.by/be/nasha-spadchyna/znakamityya-zemlyaki/289-glybotskiya-dudary-myadzvedniki</ref>[[Файл:Hłybokaje, Karmelickaja. Глыбокае, Кармэліцкая (1878).jpg|міні|Касцёл і кляштар кармелітаў босых (акварэль ХІХ ст.)]] 16 ліпеня 1735 года віленскі суфраган [[Ежы Казімір Анцута|Ежы Анцута]] асвяціў барочны [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі]] кляштара кармелітаў босых. Паводле меркавання польскага даследчыка Войцеха Бабэрскага, касцёл быў зноў перабудаваны каля 1755 года. Аўтарам перабудовы быў віленскі архітэктар Абрагам Вюрцнэр, пад яго кіраўніцтвам былі ўзнесеныя дзве вежы і шчыт галоўнага фасада ў стылі [[Віленскае барока|віленскага барока]]<ref>{{Артыкул|спасылка=https://bibliotekanauki.pl/articles/24567385|аўтар=Boberski, Wojciech|загаловак=Architekt Abraham Würtzner (?). Przyczynek do dziejów wileńskiego baroku|год=2021|мова=pl|выданне=Biuletyn Historii Sztuki|тып=часопіс|том=T. 3|старонкі=664-667|issn=0006-3967}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Rynak, Fara. Глыбокае, Рынак, Фара (Балзункевіч, 1900-02).jpg|міні|Фарны касцёл (фота Яна Балзункевіча, пач. ХХ ст.)]] 11 ліпеня 1783 года віленскі суфраган Пётр Тачыдлоўскі асвяціў мураваны парафіяльны [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]], збудаваны ў 1764—1782 гадах<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedeman, Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=22-26}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Kopcieŭka, Kalona. Глыбокае, Копцеўка, Калона (1920-29) (3).jpg|міні|Калона на могілках (фота 20-х гг. ХХ ст.)]] У канцы XVIII стагоддзя на могілках Копцеўка была збудаваная [[Калона ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791 года (Глыбокае)|мураваная калона]], якую, без пацверджання гістарычнымі крыніцамі называюць «Калонай [[Канстытуцыя 3 мая 1791 года|Канстытуцыі 3 Мая]]». === Глыбокае ў складзе Расійскай імперыі === З 1793 года ў складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]], мястэчка [[Дзісенскі павет (Расійская імперыя)|Дзісенскага павета]]. [[Файл:Hłybokaje, Kopcieŭka, Karmelicki. Глыбокае, Копцеўка, Кармэліцкі (1920-29) (4).jpg|міні|Капліца святога Іллі на могілках Копцеўка (1920-я).]] Кармеліты пабудавалі ў 1804 годзе [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу святога Іллі]] ў стылі класіцызму на могілках «Копцеўка», яе асвяціў 11 мая 1805 года біскуп мінскі [[Якуб Дадэрка]]<ref>{{Артыкул|аўтар=Івашчонак Аляксандр|загаловак=Мястэчка Глыбокае. Капліца св. Эльяша (Іллі Прарока)|год=2012|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=2|чысло=23|нумар=8|старонкі=5|issn=0233-433X}}</ref>. ==== Напалеон у Глыбокім ==== [[Файл:Кляштар Кармелітаў.jpg|thumb|left|Свята-Раства-Багародзіцкі сабор (Былы касцёл кармелітаў босых)]] У 1812 годзе шлях імператара [[Францыя|Францыі]] [[Напалеон Банапарт|Напалеона Банапарта]] з Вільні на Маскву праходзіў цераз Глыбокае. Паводле гісторыка [[Отан Гедэман|Отана Гедэмана]], Напалеон прыбыў ў Глыбокае раніцай 18 ліпеня і затрымаўся ў кляштары кармелітаў босых на некалькі дзён<ref name=":9">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=61|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=54-56|старонак=60}}</ref>. Паводле меркаванняў іншых гісторыкаў Напалеон Банапарт прабыў у Глыбокім ад трох да дзесяці дзён<ref name="euro" />. У Глыбокім 18 ліпеня Напалеон выдаў загад «Адозвы генеральнай канфедэрацыі да палякаў», прызначаны для палякаў, якія знаходзяцца на расійскай дзяржаўнай службе, а 20 ліпеня - загад супраць марадзёраў і рабаўніцтва. Згодна з распараджэннем Напалеона, у Глыбокім з’явіўся харчовы склад, загад пра гэта быў падпісаны павятовым маршалкам шляхты Алоізам Буйніцкім<ref name=":9" />. Парафіяльны касцёл быў пашкоджаны, бо быў ператвораны на склад правіянту, салдаты забралі касцельныя рэчы<ref name="westki" />. Паводле інтэрпрэтацый, якія існавалі ў першай палове ХХ ст., Напалеон займаў пакоі на другім паверсе захаванага крыла кляштара. Прыхільнікі такога меркавання абапіраліся на тэкст Філіпа Поля дэ Сегура: ''«la Courlande nurria Macdonald, la Samogitie Oudinot; les plaines fertiles de Klubakoje'' (то бок — Глыбокае) ''— l‘Impereur»''. Гэтая версія тлумачыць, што ''«les plaines fertiles de Klubakoje»'', то бок урадлівыя раўніны Глыбокага, імператар мог бачыць толькі з акон на другім паверсе існуючага крыла (разбураныя два крылы былі павернутыя ў бок горада) — значыць, ён там жыў. Аднак, як пісаў Отан Гедэман, гэта не вынікае гэта наўпрост з тэксту Сегура, які меў на думцы толькі магчымасці забеспячэння арміі харчамі з урадлівых раўнін Курляндыі, Жамойці і Глыбокага, г. зн. Белай Русі<ref name=":9" />. Паводле іншай легенды, паміж імператарам і прыёрам кармелітаў босых завязаўся наступны дыялог. Напалеон: «Якой велічыні кляштарная ўласнасць?» Прыёр: «1000 дамоў». Напалеон: «Гэтага замнога! А чым займаецеся?» Прыёр: «Молімся». Напалеон: «Гэтага замала!» Аднак, удзячны за гасціннасць, злажыў прыёру на ад’езд «поўную талерку» напалеондораў. Імператар быццам бы нават выказаў шкадаванне, што не можа забраць у Парыж касцёл кармелітаў, каб яго там паставіць побач з саборам Нотр Дам<ref name=":9" />. Пасля гібелі ў 1813 годзе [[Дамінік Геранім Радзівіл|Дамініка Гераніма Радзівіла]] заходняя частка Глыбокага перайшла ва ўласнасць яго дачкі [[Стэфанія Радзівіл|Стэфаніі]], якая ў 1828 годзе выйшла замуж за [[Леў Пятровіч Вітгенштэйн|Льва Вітгенштэйна]]. Наступнай уласніцай маёнтка стала іх дачка Марыя, пазней жонка нямецкага палітыка [[Хлодвіг Гогенлоэ-Шылінгсфюрст|Хлодвіга Гогенлоэ-Шылінгсфюрста]]. У канцы ХІХ стагоддзя маёнтак быў прададзены Восіпу Путырскаму. [[Файл:Hłybokaje, Kahalnaje. Глыбокае, Кагальнае (1869) (2).jpg|міні|Панарама мястэчка (1869)]] [[Файл:Hłybokaje, Karmelickaja. Глыбокае, Кармэліцкая (1918).jpg|міні|Царква Раства Багародзіцы, перабудаваны касцёл кармелітаў (1918).]] Кармеліты падтрымалі [[Паўстанне 1830—1831 гадоў|паўстанцаў у 1830-31 гадах]]. Для следства супраць паўстанцаў у Глыбокае прыязджаў [[Міхаіл Мікалаевіч Мураўёў-Віленскі|Міхал Мураўёў]] і стварыў камісію вайсковага суда. У 1842 годзе ўлады канфіскавалі большасць зямельных уладанняў кляштара. У 1862 годзе кляштар быў скасаваны, а касцёл кармелітаў стаў філіяй парафіяльнага. У 1864 годзе, у рамках рэпрэсій пасля [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|студзеньскага паўстання]], улады адабралі ў каталікоў і перадалі праваслаўным былы кармеліцкі [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі]] і [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу святога Іллі]]. [[Файл:Hłybokaje, Dokšyckaja. Глыбокае, Докшыцкая, Сінагога, Głębokie, Synagoga, Глубокое, Синагога (1916).jpg|міні|Вялікая сінагога (фота: Ежы Рачыньскі, 1916).]] У 1848-1856 гадах рабінам у Глыбокім быў [[Шмуэль Магілевер]], адзін з піянераў рэлігійнага [[Сіянізм|сіянізму]]. У 50-я - 60-я гады ХІХ ст. на месцы папярэдняй была збудаваная драўляная Вялікая сінагога<ref>{{Артыкул|спасылка=https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/238169/edition/199926|аўтар=Chawes Mojżesz|загаловак=Rzeźba artystyczna w bożnicy|год=1931|мова=pl|выданне=Ziemia Dziśnieńska|тып=часопіс|месяц=11-12|нумар=2|старонкі=10-11}}</ref>. У 1870-х гадах у Глыбокім вучыўся [[Эліэзер Бэн-Егуда|Эліэзэр Бен-Егуда]], пазнейшы габрэйскі мовазнаўца, адзін з адраджальнікаў [[Іўрыт|іўрыту]]<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://mishpoha.org/pochta-mishpokhi/702-chelovek-voskresivshij-ivrit-ben-yeguda|title=Человек, воскресивший иврит|author=Бернштрам Владимир|website=Мишпоха. Международный еврейский журнал}}</ref>. У 1870-я гады ў Глыбокім былі паштовая станцыя, паліцэйская канцылярыя, валасная ўправа, народнае вучылішча, некалькі млыноў, вінакурня, некалькі бровараў і фабрык пітнога мёду, некалькі сінагог, дзве праваслаўныя царквы, касцёл. Насельніцтва па стане на 1879 год — 4084 чалавекі<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/b6bc8a10-d0dc-4e72-95a8-0a811cc81d70?page=604|загаловак=Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 2, [Derenek - Gżack]|год=1881|месца=Warszawa|старонкі=604-605}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Rynak Kaściuški. Глыбокае, Рынак Касьцюшкі, Głębokie, Rynek, Глубокое, Базарная площадь (каля 1914).jpg|міні|Рынак (каля 1914 г.)]] Кожны тыдзень праводзіліся кірмашы, на якіх гандлявалі прадуктамі харчавання, мануфактурнымі вырабамі, а таксама смалой, дзёгцем, паташом, што прыходзілі з памешчыцкіх маёнткаў. Сяляне гандлявалі прадуктамі харчавання, набывалі соль, крупы, гарбату, цукар, гарэлку. 26 верасня (8 кастрычніка н. ст.) 1880 згарэла драўляная царква Святой Тройцы<ref>{{Артыкул|спасылка=https://pravoslavnoe-duhovenstvo.ru/media/priestdb/materialattachment/attachment/1d/58/1d580bb7-e270-468e-96d4-4d6161783a13.pdf|аўтар=Котлинский Александр|загаловак=Из Дисненского уезда|год=1880|мова=ru|выданне=Литовские епархиальные ведомости|тып=газета|месяц=10|чысло=12|нумар=41|старонкі=350-351}}</ref> (не была адбудаваная). У 1895 годзе ў прыёмным пакоі працаваў фельчар, дзейнічалі вольнапрактыкуючыя ўрачы, існавалі 4 аптэкарскія крамы. Паводле перапісу 1897 года ў мястэчку 5654 жыхары. Меліся народнае і яўрэйскае прыватнае вучылішчы. У 1897 годзе пачаўся рух цягнікоў па [[Вузкакалейная чыгунка|вузкакалейнай чыгунцы]] да [[Новыя Свянцяны|Новых Свянцянаў]]. У 1916 годзе чыгунка была падоўжана да станцыі Сеславіна ([[Крулеўшчына]]). У 1904 годзе заснаваны Глыбоцкі аддзел Віленскага таварыства сельскай гаспадаркі<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/79847101/wilenskie-towarzystwo-rolnicze-120-lat-temu-zmienilo-gospodarcze-oblicze-glebokiego|title=Wileńskie Towarzystwo Rolnicze. 120 lat temu zmieniło gospodarcze oblicze Głębokiego|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=31.03.2024}}</ref>, у 1906 — Глыбоцкае дабрачыннае таварыства<ref name=":1">{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/80308012/autor-znachora-urodzil-sie-na-dzisiejszej-bialorusi-nieznane-fakty-o-doledzemostowiczu|title=Autor „Znachora” urodził się na dzisiejszej Białorusi. Nieznane fakty o Dołędze-Mostowiczu|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=30.09.2023}}</ref>, у 1907 — таварыства «Oświata», якое адчыніла ў Глыбокім польскую школу, зачыненую ўладамі праз чатыры месяцы<ref>{{Артыкул|спасылка=https://polona.pl/item-view/80548caf-3e62-4663-aeec-e60e3b1897b5?page=1|аўтар=Wiesławski, W., dr.|загаловак=Polskie Towarzystwo "Oświata" w Wilnie|год=1908|мова=pl|выданне=Goniec Wileński|тып=газета|месяц=10|чысло=17|нумар=211|старонкі=2-3}}</ref>. Актыўнай дзяячкай Дабрачыннага таварыства і «Oświaty» была Станіслава Мастовіч, маці польскага пісьменніка [[Тадэвуш Даленга-Мастовіч|Тадэвуша Далэнгі-Мастовіча]]<ref name=":1" />. Падчас [[Рэвалюцыя 1905-1907 гадоў у Беларусі|рэвалюцыі ў Расійскай імперыі]], у лістападзе 1905 года адбылася забастоўка паштовых служачых і палітычныя дэманстрацыі, удзел у якіх прынялі некалькі соцень чалавек. 11 жніўня 1913 года адбылася першая беларуская вечарынка — акторы-аматары адыгралі п’есы «Пашыліся ў дурні» Марка Крапіўніцкага і «Міхалка» М. Дальнага<ref>{{Артыкул|спасылка=https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/Nasa_Niva_1906-1915,1920.djvu_pdf.zip/mab.lt/1913-33.cyr.pdf|аўтар=Глыбачанін|загаловак=Беларуская вечарынка|год=1913|мова=be|выданне=Наша Ніва|тып=газета|месяц=8|чысло=16|нумар=33|старонкі=4}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Zamkavaja, Глыбокае, Замкавая, Дом Поднаса, друкарня Рома, Глубокое, Głębokie.jpg|міні|Камяніца, у якой месціліся друкарня і кнігарня Л. Рома (каля 1914).]] Не пазней за 1913 год была заснаваная друкарня М. Трэбелева і Л. Рома, пры якой існавала кнігарня, у якой прадаваліся беларускія календары і кнігі. Каля 1914 года Л. Ром выдаў серыю з не менш як шасці каляровых паштовак з краявідамі Глыбокага і [[Беразвечча]]<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://budzma.org/news/nevyadomyya-staronki-gistoryi-glybokaga.html|title=Невядомыя старонкі гісторыі Глыбокага: вызначана месца, дзе ў пачатку ХХ стагоддзя ў Глыбокім прадавалі беларускія кнігі|author=Рамэйка Ян|website=Будзьма беларусамі!|date=21.06.2024}}</ref>. Падчас [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]] ў верасні 1915 года Глыбокае [[Свянцянскі прарыў|занялі немцы]], але праз два тыдні мястэчка адбілі расійскія войскі. Глыбокае знаходзілася ў тыле [[3-я армія (Расійская імперыя)|3-й расійскай арміі]]. === Найноўшы час === Пасля [[Кастрычніцкая рэвалюцыя на Беларусі|Кастрычніцкага пераварота]], у снежні 1917 года ў Дзісенскім павеце пачалі стварацца органы савецкай ўлады<ref name=":2">{{Кніга|загаловак=Беларусь, Глыбоцкі край і Эдвард Вайніловіч: матэрыялы навукова-практычнай канферэнцыі : г. Глыбокае, 25 верасня 2020 г|частка=Рудовіч Станіслаў. Дзісенска-глыбоцкі край у віхуры войн і рэвалюцый (1914-1921 гг)|месца=Мінск|выдавецтва=ІВЦ Мінфіна|старонкі=351-369|старонак=460|isbn=978-985-880-085-7}}</ref>. Сход для выбараў савета ў Глыбокім быў прызначаны на другую палову лютага 1918 года, але не адбыўся, бо мястэчка занялі нямецкія войскі, якія акупавалі яго да лістапада. Глыбокае знаходзілася на тэрыторыі абвешчанай у сакавіку 1918 года [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]], аднак структуры БНР у мястэчку не былі створаныя. 11 снежня 1918 года Глыбокае занятае часцямі савецкай Пскоўскай дывізіі. З 1 студзеня 1919 года — у складзе [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]]<ref name=":2" />. У жніўні 1919 занята польскімі войскамі. 6 лістапада 1919 года быў утвораны [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскі павет]], сядзіба ўладаў якога знаходзілася ў Глыбокім. У маі 1920 года Глыбокае на кароткі час было занятае Чырвонай арміяй, праз кароткі час яго зноў занялі польскія войскі. 5 ліпеня 1920 года часці 15-й арміі пад камандаваннем А. І. Корка вялі ў ваколіцах Глыбокага баі з польскімі войскамі, у якіх загінулі 1,5 тыс. чал. ==== Польская Рэспубліка ==== У кастрычніку 1920 года па выніках [[Рыжскі дагавор (1920)|Рыжскага папярэдняга дагавора]] зноў занятае польскімі войскамі<ref name=":2" />. Глыбокае ўвайшло ў склад [[Навагрудскае ваяводства (Польшча)|Навагрудскага ваяводства]], а ў 1922 годзе — [[Віленская зямля|Віленскай зямлі]] (з 1926 года — [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскага ваяводства]]). [[Файл:Hłybokaje, Zamkavaja. Глыбокае, Замкавая (1921-39).jpg|міні|Праваслаўны хрэсны ход на вуліцы Замкавай (1920-я).]] У 1921 годзе Глыбокаму быў нададзены статус горада<ref>{{Артыкул|спасылка=https://polona.pl/item-view/167ce1f0-ea6b-48f9-8b30-f880de2479ad?page=7|загаловак=Wieści i obrazki z kraju|год=1935|мова=pl|выданне=Kurjer Wileński|тып=газета|месяц=5|чысло=2|нумар=118|старонкі=8}}</ref> і ўтвораныя органы гарадскога самакіравання. У 1921 годзе ў Глыбокім — 661 жылы будынак, 4514 жыхароў. Па веравызнанні: 2844 іўдзеяў, 894 праваслаўных, 709 рыма-каталікоў, 51 мусульманін, 13 старавераў, 3 пратэстантаў. Па нацыянальным складзе — 2220 палякаў, 1418 яўрэяў, 819 беларусаў, 33 татары, 21 рускі, 1 эстонец, 1 літовец, 1 украінец<ref name=":4">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/ea74b1e6-27ce-480b-819a-e86f691a53ee?page=6|загаловак=Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej : opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. T. 7 cz. 2, Ziemia wileńska. Powiaty : Brasław, Duniłowicze, Dzisna i Wilejka|год=1923|месца=Warszawa|выдавецтва=Nakładem Głównego Urzędu Statystycznego|старонкі=39}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Bandurskaha, Глыбокае, Бандурскага, Глубокое, Głębokie (1941).jpg|міні|Мадэрністычная забудова 1930-х на вуліцы Уладзіслава Бандурскага (1941).]] Глыбокае было адміністрацыйным цэнтрам [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскага павета]] і [[Глыбокае (гміна)|Глыбоцкай гміны]], сядзібай гродскага суда, важным асяродкам гандлю. Адміністрацыйнае і геаграфічнае становішча спрыяла хуткаму развіццю горада. У 1931 годзе ў горадзе быў 1081 жылы будынак і 7361 жыхар<ref name=":5">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/ab644b2d-e1e2-4ce4-a7f2-a7aee01a983c?page=8|загаловак=Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. T. 1, Województwo Wileńskie|год=1938|месца=Warszawa|выдавецтва=Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej|старонкі=15}}</ref>. У 1939 годзе — 9200 жыхароў<ref name=":6">{{Артыкул|спасылка=https://bcul.lib.uni.lodz.pl/dlibra/publication/2855/edition/1931/content|загаловак=Rocznik Polityczny i Gospodarczy 1939|мова=pl|выданне=|старонкі=346}}</ref>. У 1927 годзе ў Глыбокім дзейнічалі чатыры банкаўскія ўстановы — філіял Віленскага сельскагаспадарча-прамысловага банка, Дзісенскі павятовы банк, Яўрэйскі народны банк, Камунальная ашчадная каса. У 1928 годзе заснаваная электрастанцыя. У 1936 годзе пабудаваная буйная бойня. [[Файл:Hłybokaje, Rynak. Глыбокае, Рынак (J. Drazdovič, 1925).jpg|міні|Карчма і касцёл Св. Тройцы (малюнак Язэпа Драздовіча, 1925).]] У Глыбокім дзейнічалі каталіцкая парафія, якая мела [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]] і [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу Сэрца Езуса]] на могілках Копцеўка, праваслаўны прыход, які мела [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|царкву Раства Багародзіцы]], дзесяць сінагог, мячэць (заснаваная ў 1931 годзе), баптысцкая царква. Дзейнічала 7-класная польская пачатковая школа, дзе ў 1924/25 навучальным годзе настаўнікам малявання працаваў беларускі мастак [[Язэп Драздовіч]]. У 1925 годзе ён стварыў альбом малюнкаў «Глыбокае», а ў 1926 рабіў замалёўкі [[Беразвечча]]. У 1926 годзе заснаваная польская прыватная гімназія імя Люблінскай Уніі. Існавала яўрэйская прыватная пачатковая школа. У 1938 годзе заснаваная другая польская пачатковая школа. [[Файл:Hłybokaje, Dokšyckaja. Глыбокае, Докшыцкая, ТБШ, Таварыства беларускай школы (06.05.1928).jpg|міні|Сход Таварыства беларускай школы, 6 мая 1928 года.]] У 1926-28 гадах дзейнічала акружная ўправа [[Таварыства беларускай школы|Таварыства Беларускай Школы]]. ТБШ мела бібліятэку, арганізоўвала беларускія прадстаўленні. Сябры таварыства збіралі грошы на пабудову будынка для прыватнай беларускай школы і гімназіі, аднак гэтая справа не была скончаная<ref name=":3">{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/306457|title=«Лічыць сябе беларусам, хоць мае вышэйшую адукацыю». Як актывісты з Заходняй Беларусі змагаліся за сваю ідэнтычнасць 100 год таму|author=Валынец Ганна, Рамэйка Ян|website=Наша Ніва|date=29.12.2022}}</ref>. У 1926-27 гадах у Глыбокім існавала павятовая ўправа [[Беларуская сялянска-работніцкая грамада|Беларускай сялянска-работніцкай грамады]]. У 1920-х гадах у горадзе неаднаразова ладзіліся беларускія прадстаўленні, мітынгі беларускіх дэпутатаў польскага Сойму. У 30-я гады беларуская дзейнасць спынілася з прычыны аслаблення беларускага руху ў Польскай Рэспубліцы і палітыкі польскіх уладаў<ref name=":3" />. У 1928 годзе створаны аддзел Польскага краязнаўчага таварыства, які ў 1931 годзе заснаваў Музей Дзісенскай зямлі. Зборы музею, сярод якіх былі прыродазнаўчыя, археалагічныя, нумізматычныя, этнаграфічныя экспанаты, знаходзіліся ў будынку стараства Дзісенскага павета, былым кляштары кармелітаў босых<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://muzea2rp.amu.edu.pl/m/62|title=Muzeum Ziemi Dziśnieńskiej w Głębokiem|author=Tołysz Aldona|website=Muzea w dwudziestoleciu międzywojennym|date=16.04.2025}}</ref>. У 1935 годзе таварыства выдала манаграфію [[Отан Гедэман|Отана Гедэмана]] «Głębokie: (szkic dziejów)», прысвечаную гісторыю горада. У тым жа годзе намаганнямі таварыства была адрамантаваная [[Калона на могілках Копцеўка (Глыбокае)|калона на могілках «Копцеўка»]]. У Глыбокім дзейнічалі дзве друкарні, выходзілі газеты на польскай мове «Głos Dziśnieński» (1924—1926), «Wiadomości głębockie» (1930—1931), «Wiadomości kresowe» (1934—1935), «Echo głębockie» (1936), «Echo kresowe» (1937), на ідыш — «Gluboker Leben» (1930—1936), «Gluboker Woch» (1934—1936), «Gluboker Sztyme» (1936—1939)<ref>{{Артыкул|спасылка=https://kamunikat.org/volnaye-glybokaye-shtotydnyovaya-gazeta-23-1000-2019|аўтар=Шыталь К.|загаловак=Да гісторыі перыядычнага друку ў Глыбокім|год=2019|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=6|чысло=6|нумар=23|старонкі=5|issn=0233-433X}}</ref>. У 1936-39 гадах у Глыбокім працаваў інжынер Аляксандр Мілаш, бацька польскага паэта, лаўрэата Нобелеўскай прэміі па літаратуры [[Чэслаў Мілаш|Чэслава Мілаша]]. Паэт як мінімум двойчы наведваў Глыбокае<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/80320693/na-bialorusi-odnaleziono-dom-z-ktorego-rodzice-czeslawa-milosza-uciekli-przed-wojna|title=Na Białorusi odnaleziono dom, z którego rodzice Czesława Miłosza uciekli przed wojną|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=29.10.2020}}</ref>. ==== Другая сусветная вайна ==== 17 верасня 1939 года Глыбокае было занята [[РСЧА|Чырвонай Арміяй]] і 2 лістапада 1939 года далучана да [[БССР]]. 15 студзеня 1940 года ўтвораны [[Глыбоцкі раён]], які належаў да [[Вілейская вобласць|Вілейскай вобласці]]. Выдавалася газета РК КП(б)Б «За свабоднае жыццё». У 1941 годзе ў горадзе жыло 12 тыс. чал., з іх 8 тыс. — яўрэі. Частка жыхароў горада ў 1939-41 гадах стала ахвярамі [[Палітычныя рэпрэсіі|палітычных рэпрэсій]]. Пасля [[Аперацыя Барбароса|нападу Германіі на СССР]] першая бамбардзіроўка Глыбокага адбылася 23 чэрвеня 1941 года. 3 ліпеня 1941 года ў горад увайшлі нямецкія войскі. 17 ліпеня 1941 года горад уключаны ў склад [[Генеральная акруга Беларусь|Генеральнай акругі Беларусь]], стаў цэнтрам Глыбоцкай акругі (гебіта)<ref name=":7">{{Кніга|загаловак=Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Глыбоцкага раёна|год=1995|месца=Мінск|выдавецтва=Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі|старонкі=175|isbn=985-11-0014-5}}</ref>. У жніўні 1941 года акупанты правялі першы расстрэл мірнага насельніцтва, забіўшы дзесяць чалавек<ref name=":7" />. 4 сакавіка 1942 года ва ўрочышчы Барок расстралялі траіх каталіцкіх святароў — [[Мечыслаў Багаткевіч|Мечыслава Багаткевіча]], Уладзіслава Мацьковяка, Станіслава Пыртака. У 1999 годзе Папа [[Ян Павел II|Ян Павел ІІ]] [[Беатыфікацыя|беатыфікаваў]] іх. 4 ліпеня 1942 года ў ваколіцах горада былі расстраляныя некалькі дзясяткаў прадстаўнікоў польскай інтэлігенцыі і каталіцкага духавенства з Глыбоцкай акругі<ref>{{Кніга|аўтар=Krahel Tadeusz, ks.|загаловак=Męczennicy z Berezwecza|год=1998|месца=Białystok|старонкі=8-10|isbn=83-903063-9-5}}</ref>. У верасні 1941 года створана [[Гета ў Глыбокім|гета]]. Вясной 1942 года адбылося [[Халакост у Беларусі|масавае забойства яўрэяў]] ва ўрочышчы Барок (каля 2 тыс. чал.). 18-20 жніўня 1943 года гета было канчаткова знішчанае, былі забіты 4,5 тыс. чал. У горадзе дзейнічалі настаўніцкія курсы (сярод іх выпускнікоў — пісьменнік [[Кастусь Акула]]), беларуская прагімназія, пачатковая школа, структуры [[Саюз беларускай моладзі|Саюза беларускай моладзі]]. У горадзе дзейнічала савецкае падполле: падпольны раённы камітэт КПБ пры партызанскай брыгадзе імя К. Ракасоўскага, падпольны РК ЛКСМБ, выдавалася газета «За Свабоднае жыццё». Адначасова ў Глыбокім існавалі структуры польскай [[Армія Краёва|Арміі Краёвай]]. З красавіка да мая 1943 года ў горадзе размяшчалася галоўная каманда «Цэпяліна» «Расія—Цэнтр» ({{lang-de|SS-Hauptkommando Russland—Mitte Unternehmen Zeppelin}}) і разведшкола з [[Яблань (Люблінскае ваяводства)|Яблані]]<ref>Залесский, К. РСХА: Главное управление имперской безопасности / Константин Залесский. — М.: Яуза, ЭКСМО, 2004. — 382, [1] с., [8] л. ил., портр. — С. 241. — (Тайны III рейха). — ISBN 5-699-06223-8.</ref><ref>Чуев, С. Г. Спецслужбы Третьего Рейха: [В 2 кн.] / Сергей Геннадьевич Чуев. — СПб.: Нева, 2003. — 443, [1] с., [8] л. ил., портр. — С. 154. — (Досье. Спецслужбы мира). — ISBN 5-7654-2831-2.</ref> Горад вызвалены 3 ліпеня 1944 года ў ходзе [[Полацкая аперацыя|Полацкай аперацыі]]. Перад адступленнем немцы спалілі вялікую колькасць будынкаў, асабліва ў цэнтральнай частцы Глыбокага. ==== Пасляваенны перыяд ==== У 1946-1947 дзейнічаў канспірацыйны [[Саюз беларускіх патрыётаў]], які аб'ядноўваў моладзь, пераважна з Глыбоцкага педагагічнага вучылішча. Сябры арганізацыі імкнуліся да пашырэння нацыянальнай свядомасці, беларускай мовы і культуры. У лютым 1947 года арганізацыя разгромленая дзяржбяспекай, удзельнікі асуджаныя да зняволення ў лагерах<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://novychas.online/poviaz/anton_furs_prisjagu_primal_pad|title=Антон Фурс: «Прысягу прымалі пад бел-чырвона-белым сцягам і «Пагоняй»|author=Шыталь Кастусь|website=Новы час|date=27.04.2012}}</ref>. У 1960 годзе да Глыбокага далучаны населены пункт [[Беразвечча]]. ==== Рэспубліка Беларусь ==== У 1994-2020 гадах выдавалася штотыднёвая незалежная газета [[Вольнае Глыбокае|"Вольнае Глыбокае"]], рэдактарам якой быў краязнавец, грамадскі дзеяч [[Уладзімір Іванавіч Скрабатун|Уладзімір Скрабатун]]. Выданне апублікавала некалькі соцень краязнаўчых артыкулаў. Указам [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] ад 20 студзеня 2006 года № 36 зацверджаны сучасны [[Герб Глыбокага|герб горада]]. == Насельніцтва == <div style="float:right;margin:0 0.5em 1em;">{{Graph:Chart|width=160|height=128|type=rect|x=1959,1970,2009,2016,2017|y=7300,11900,19500,18921,19038}}</div> * '''XX стагоддзе''': 1921 год — 4,5 тыс. чал.<ref name=":4" />; 1931 год — 7,4 тыс. чал.<ref name=":5" />; 1939 год — 9,2 тыс. чал.<ref name=":6" />; 1959 год — 7,3 тыс. чал.; 1970 год — 11,9 тыс. чал. * '''XXI стагоддзе''': 2009 год — 19,5 тыс. чал.; 2016 год — 18&nbsp;921 чал.<ref name="2016-Estimate"/>; 2017 год — 19&nbsp;038 чал.<ref name="2017-Estimate"/> == Эканоміка == Прадпрыемствы харчовай і дрэваапрацоўчай прамысловасці. Буйнейшыя прадпрыемствы: * Глыбоцкая птушкафабрыка, ААТ * [[Глыбоцкі малочнакансервавы камбінат]], ААТ * [[Глыбоцкі доследны лясгас]], ДЛГУ * [[Глыбоцкі кансервавы завод]], ААТ * [http://glubmk.by/ Глыбоцкі мясакамбінат, ААТ] * Глыбоцкі хлебазавод, філіял РУПП «Віцебскхлебпрам» Гасцініца. Дом паляўнічага. Глыбокае — цэнтр турызму нацыянальнага значэння. З пачатку 20 ст. Глыбокае — цэнтр ганчарнага промыслу, так званай глыбоцкай керамікі. == Культура == [[Файл:Музей гісторыі і этнаграфіі Глыбоцкага краю.jpg|thumb|Музей гісторыі і этнаграфіі Глыбоцкага края]] * [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] * [[Глыбоцкая цэнтральная раённая бібліятэка|Цэнтральная раённая бібліятэка Глыбокага]] * [[Глыбоцкі дом рамёстваў]] * [[Дударскі рэй]] * [[Вішнёвы фэст]] У Глыбокім дзейнічае народны тэатр фальклору «Цярэшка», праграмы якога заснаваны на імкненні захаваць пераемнасць традыцый першага беларускага тэатра І. Ц. Буйніцкага. Кіруе гуртом Наталля Нікіфаровіч. == СМІ == * Газета «[[Вольнае Глыбокае]]». Выдавалася ў 1994-2020 гадах, уваходзіла ў склад «[[Аб’яднаныя Масмедыі|Асацыяцыі выдаўцоў рэгіянальнай прэсы „Аб’яднаныя Масмедыі“]]». * Газета «[[Веснік Глыбоччыны]]». Орган Глыбоцкага райвыканкама, раённага савета дэпутатаў. == Славутасці == * [[Глыбоцкі дэндралагічны сад|Глыбоцкі дэндрарый]] — батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння * [[Глыбоцкі Троіцкі касцёл|Троіцкі касцёл]] ([[1764]]—[[1782]], [[1902]]—[[1908]]), пл.17 Верасня — {{ГККРБ 4|212Г000366}} * [[Глыбоцкі Раства-Багародзіцкі сабор|Комплекс былога кляштара кармелітаў: царква Раства Багародзіцы]], уваходныя дзверы і дэкаратыўная галерэя па перыметру царквы, будынак кляштара, агароджа з брамай ([[XVII]]—[[XVIII]] стагоддзі, сярэдзіна [[ХІХ]] стагоддзя), пл.17 Верасня — {{ГККРБ 4|212Г000365}} * Жылы будынак былога [[Беразвецкі манастыр|манастыра базыльян]] ([[1756]]—[[1763]]), на беразе [[Вялікае (возера, Глыбоцкі раён)|воз. Вялікае]] — {{ГККРБ 4|212Г000363}} * [[Ільінская капліца (Глыбокае)|Ільінская капліца]] (канец [[XVIII]] стагоддзя) — {{ГККРБ 4|213Г000364}} * [[Калона ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791 года (Глыбокае)|Калона ў гонар Канстытуцыі]] (кан. XVIII ст.) — мураваная калона на могілках Копцеўка, якую, без пацверджання гістарычнымі крыніцамі, называюць помнікам [[Канстытуцыя 3 мая 1791 года|Канстытуцыі 3 Мая]]. * [[Забудова вуліцы Леніна (Глыбокае)|Забудова вул. Леніна]] (канец [[ХІХ]] — пачатак [[XX]] стагоддзя), вул. Леніна, 5, 13, 38, 40 — {{ГККРБ 4|213Г000367}} * [[Забудова вуліцы Маскоўскай (Глыбокае)|Забудова вул. Маскоўскай]] (канец [[ХІХ]] — пачатак [[XX]] стагоддзя), вул. Маскоўская, 2, 3, 4 — {{ГККРБ 4|213Г000369}} * Будынак ([[1931]]), вул. Энгельса, 24. Цяпер [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] — {{ГККРБ 4|}} * [[Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан (Глыбокае)|Брацкая магіла]] ([[1944]]), вул. Леніна, [[парк Перамогі, Глыбокае|парк Перамогі]] — {{ГККРБ 4|213Д000368}} * Яўрэйскія могілкі * Польскія вайсковыя могілкі (1920-я гг.) * Магіла Ф. Мюнхгаўзена ([[1878]]) * Помнік Ф. Дзяржынскаму * Самалёт-помнік авіяканструктару П. Сухому * Скульптура «[[Ісус і самаранка]]» (2014) * [[Дзед-глыбачанін]] * [[Помнік барону Мюнхаўзену]] (2014) * [[Мемарыяльны комплекс «Барок»]] * [[Глыбоцкая дуда]] (копія дуды ў [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей|Глыбоцкім гісторыка-этнаграфічным музеі]]) У [[2012 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|2012]] годзе да [[Дзень беларускага пісьменства|Дня беларускага пісьменства]] было ўсталявана 8 бронзавых бюстаў знакамітым беларусам [[Язэп Львовіч Корсак|Язэпу Корсаку]], [[Элізэр Бэн-Іегуда|Элізэру Бэн-Іегуду]] (Дэвід Перэльман), [[Язэп Драздовіч|Язэпу Драздовічу]], [[Ігнат Буйніцкі|Ігнату Буйніцкаму]], [[Алесь Дубровіч|Алесю Дубровічу]], [[Пётр Казлоў|Пятру Казлову]], [[Павел Сухі|Паўлу Сухому]], [[Вацлаў Ластоўскі|Вацлаву Ластоўскаму]]<ref name="kultura"/>. <gallery mode="packed" perrow="4" heights="150px"> Глыбоцкія замалёўкі. Дамы ў цэнтры.jpg|Дамы ў цэнтры горада Глыбокае. Царква (03).jpg|Свята-Раства-Багародзіцкі сабор Глыбоцкія замалёўкі. Касцёл на плошчы (01).jpg|Касцёл Найсвяцейшай Тройцы Глыбокае. Ільінская капліца на могілках (04).jpg|Ільінская капліца на могілках Глыбоцкія замалёўкі. Бюст Іосіфа Корсака (01).jpg|Алея знакамітых землякоў Глыбоцкі дэндрапарк.jpg|Глыбоцкі дэндрапарк Глыбокае. Могілкі. Калона ў гонар Канстытуцыі 1791 года (07).jpg|Ільінская капліца і калона ў гонар Канстытуцыі 1791 года на могілках Глыбоцкія замалёўкі. Яўрэйскія могілкі (01).jpg|Яўрэйскія могілкі </gallery> == Вядомыя асобы == {{main|Вядомыя асобы Глыбокага}} * [[T. Даленга-Мастовіч]] (1900—1939), польскі пісьменнік, аўтар «Знахара» * [[Фёдар Мікалаевіч Дамінікоўскі]], беларускі гісторык * [[Язэп Нарцызавіч Драздовіч|Язэп Драздовіч]] ([[1888 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1888]]—[[1954 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1954]]), беларускі мастак, скульптар, этнограф, археолаг, педагог. Адзін з заснавальнікаў беларускага нацыянальнага гістарычнага жывапісу <ref name="Канферэнцыя"/><ref name="Канферэнцыя_2"/>. * [[Клаўдзій Сцяпанавіч Душэўскі|Клаўдзій Душэўскі]] (1891—1959), беларускі палітычны дзеяч, дыпламат, рэдактар, педагог * [[Сямён Навумавіч Леках]], беларускі вучоны ў галіне металургіі * [[Тадэа Касцюшка|сястра Тадэа Касцюшка]] (1868—1946), манахіня непакалянка, узнагароджана сярэбраным крыжам заслугі, заклала ў Глыбокім школу, пабудавала кляштар * [[Павел Восіпавіч Сухі]] (1895—1975), савецкі авіяканструктар, двойчы Герой Працы * [[Аляксандр Францавіч Хайноўскі]], беларускі дыпламат * [[Марына Іванаўна Шкерманкова]], беларуская цяжкаатлетка * [[Мікалай Мінскі]], паэт, драматург, перакладчык * [[Лявонцій Іосіфавіч Ракоўскі]], пісьменнік. * [[Юрый Барысавіч Багушэвіч]], мастак * [[Дзмітрый Літвінскі]], мастак * [[Барыс Міхайлавіч Волін]], савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч РСФСР і УССР, публіцыст, гісторык * [[Сямён Іофе]] (сапраўднае імя — Сімон-Залман Шмуйловіч), партыйны дзеяч СССР * [[Віктар Антонавіч Ламака]] (1910—2001), заслужаны лесавод, заснавальнік глыбоцкага дэндрарыя == Гл. таксама == * [[Гарады Віцебскай вобласці]] * [[Гарады Беларусі]] * [[Глыбоцкі дзяржаўны прафесійны ліцэй]] * [[Спіс вуліц Глыбокага]] == Зноскі == {{Reflist|refs= <ref name="2017-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2017}}</ref> <ref name="NNP">{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласць|}}</ref> <ref name="euro">[http://eurobelarus.info/special-project/city-day/2013/03/03/dva-glybok-h-dzve-tsentral-nyya-ploshchy-dva-zamk.html «Два Глыбокіх, дзве цэнтральныя плошчы, два замкі»] 03.03.2013 Улaдзімір Скрабатун</ref> <ref name="westki">[http://westki.info/artykuly/13496/rouna-dzvesce-god-tamu-u-glybokae-uvayshou-napaleon «Роўна дзвесце год таму ў Глыбокае ўвайшоў Напалеон»] 18.07.2012 Кастусь Шыталь</ref> <ref name="2016-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2016}}</ref> <ref name="kultura">[http://kultura.gov.by/news/ab-vyn-kakh-konkursu-na-stvarenne-esk-znykh-praekta-pomn-ka-vyal-kamu-knyazyu-m-ndo-gu Аб выніках конкурсу на стварэнне эскізных праектаў помніка вялікаму князю Міндоўгу]</ref> <ref name="Канферэнцыя">[http://www.rh.by/by/221/20/6494/ «Канферэнцыя, прысвечаная Язэпу Драздовічу, прайшла ў Маладзечне»] («[[Рэгіянальная газета]]»)</ref> <ref name="Канферэнцыя_2">[http://www.rh.by/by/222/10/6551/ «Творчасць Драздовіча — прыклад нацыянальнага мастацтва»] («[[Рэгіянальная газета]]»)</ref> }} == Літаратура == * ''Гедэман О.'' Глыбокае: гістарычны нарыс / Отан Гедэман; перакл. з польск. М. Гіля. — Паставы; Глыбокае: [б. в.], 2012. — 59, [1] с. : іл. == Спасылкі == {{Commonscat-inline|Hlybokaje|Глыбокае}} {{OSM relation|1176300|Глыбокае}} * {{ГБ|http://globustut.by/glubokoe/index.htm}} * [http://www.vlib.by//PRIDVINIE-1/CITIES/Glubokoe.htm Прыдзвінскі край — Горад Глыбокае]{{Недаступная спасылка}} * [http://www.westki.info/hlybokaje Глыбокае — westki.info] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090418080427/http://westki.info/hlybokaje |date=18 красавіка 2009 }} * [http://radzima.org/be/pub/2515_m/ Глыбокае — radzima.org] * [https://www.gismeteo.by/weather-glubokoye-11028/ Надвор’е ў горадзе Глыбокае] {{Глыбоцкі раён}} {{Віцебская вобласць}} [[Катэгорыя:Глыбокае| ]] [[Катэгорыя:Мястэчкі Полацкага ваяводства]] [[Катэгорыя:Мястэчкі Віленскага ваяводства]] 916idfih520a7sgciu7cqia42pvy95b 5152266 5152265 2026-06-07T16:22:31Z K.shytal 58227 паправіў геаграфічныя звесткі 5152266 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = горад |беларуская назва = Глыбокае |выява = Hłybokaje, Глыбокае, панарама, Кагальнае, Глубокое, панорама, Głębokie, panorama (08.10.2021).jpg |подпіс = Панарама Глыбокага над возерам Кагальным |вобласць = Віцебская |раён = Глыбоцкі |першае згадванне = 1514 }} '''Глыбо́кае'''<ref name="NNP"/> ({{lang-be-trans|Hlybokaje}}, [[Руская мова|рус]].: ''Глубокое'', [[Польская мова|польск]].: ''Głębokie'', [[Літоўская мова|літ.]]: ''Glubokas'', [[іўрыт]]: ''עברית'') — [[горад]] у [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]], адміністрацыйны цэнтр [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкага раёна]]. За 140 км на поўнач ад [[Мінск|Мінска]], 160 км на захад ад [[Віцебск]]а, 160 км на паўночны ўсход ад [[Вільня|Вільні]], 300 км на паўднёвы ўсход ад [[Рыга|Рыгі]]. На скрыжаванні аўтамабільных дарог [[Бягомль]] - [[Браслаў]] і [[Полацк]] — [[Вільня]]. Чыгуначная станцыя на лініі [[Крулеўшчына]] — [[Лынтупы]]. У межах горада - возера [[Кагальнае]], з якога выцякае рака [[Бярозаўка (прыток Дзісны)|Бярозаўка]], левы прыток [[Дзісна (рака)|Дзісны]]. Да межаў горада прылягаюць азёры [[Бяглец]], [[Вялікае (возера, Глыбоцкі раён)|Вялікае]], [[Мушкацкае]], [[Падлужнае]]. Насельніцтва - 17 720 чал. (па стане на 1 студзеня 2026). == Гісторыя == === Полацкае Княства === Тэрыторыя цэнтральнай часткі сучаснага горада Глыбокага (паўночны, паўночна-заходні і заходні берагі возера Кагальнае) была заселеная ў часы [[Полацкае княства|Полацкага княства]], пра што сведчаць знаходкі керамікі XI—XIII стагоддзяў. Пазней паселішча перапыніла сваё існаванне — кераміка XIV—XV стагоддзяў на тэрыторыі горада адсутнічае<ref>Клімаў Марат. Археалагічныя назіранні ў г. Глыбокаe//[http://westki.info Westki.info] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200202070730/http://westki.info/ |date=2 лютага 2020 }}, старонка захавана 04.01.2008.</ref>. === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню ўзгадваецца ў [[Метрыка Вялікага Княства Літоўскага|Метрыцы ВКЛ]] у 1514 г. як двор, цэнтр маёнтка [[Юрый Іванавіч Зяновіч|Юрыя Іванавіча Зяновіча]]. Паводле афіцыйнай версіі, першая згадка пра Глыбокае — [[1414]] год, аднак гэтая дата трапіла ў гістарычныя працы ў выніку памылкі польскага даследчыка Ежы Ахманьскага, якую ён дапусціў пры напісанні анатацыі да аднаго з прывілеяў Вітаўта<ref name=":8" />. Двор [[Зяновічы|Зяновічаў]] знаходзіўся на паўночным беразе [[Кагальнае|возера Глыбокае]] (цяпер - Кагальнае), на тэрыторыі [[Ашмянскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Ашмянскага павета]] [[Віленскае ваяводства|Віленскага ваяводства]], побач з мяжой [[Полацкая зямля|Полацкай зямлі]]. Мяжа праходзіла па рацэ [[Бярозаўка (прыток Дзісны)|Бярэзвіцы]] (Бярозаўцы), што выцякае з возера Кагальнае. Назва возера (Глыбокае) дала назву населенаму пункту<ref>Hedemann Otton. Głębokie. Szkic dziejów. Wilno, 1935. S. 9</ref>. У 1514 годзе згадваецца ''«торг»'' пры двары Юрыя Іванавіча Зяновіча ў Глыбокім, што сведчыць пра тое, што населены пункт быў асяродкам гандлю<ref>«Росийская Историческая Библиотека». Т. ХХ, с. 190.</ref>. У 1548 годзе Глыбокае ўпершыню згадваецца як [[мястэчка]]<ref name=":8">{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/82024216/miedzy-wilnem-a-polockiem-odkrycie-regionalisty-kwestionuje-610-rocznice-wzmianki-o-glebokiem|title=Między Wilnem a Połockiem. Odkrycie regionalisty kwestionuje 610. rocznicę wzmianki o Głębokiem|author=Łupacz Z., Szytal K.|website=Centrum Europy|date=29.08.2024}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Pachałavicki, Глыбокае, Пахалавіцкі (1580).jpg|міні|злева|Глыбокае на карце Станіслава Пахалавіцкага (1580)]] У сярэдзіне XVI стагоддзя Зяновічы перайшлі ў [[кальвінізм]]. У 1582 г. [[Юрый Мікалаевіч Зяновіч]] валодаў заходняй часткай Глыбокага і завяшчаў яе сваім нашчадкам. У тэстамэнце [[Крыштаф Зяновіч (ваявода берасцейскі)|Кшыштафа Зяновіча]] ў 1611 годзе згадваюцца кальвінскі збор і школа<ref name=":0">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedemann O.|загаловак=Głębokie (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|выдавецтва=Nakładem oddziału Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego w Głębokiem|старонкі=11, 22-23|старонак=60}}</ref>. Сын Кшыштафа, [[Мікалай Багуслаў Зяновіч]] у 1613 годзе перайшоў у каталіцтва і заснаваў у мястэчку касцёл святога Міхала. У 1622 годзе ў маёнтку Зяновічаў згадваецца ''«бібліятэка кніг каля трохсот экзэмпляраў»''. Касцёл святога Міхала быў знішчаны падчас вайны з Маскоўскай дзяржавай 1654—1667 гадоў<ref>{{Артыкул|спасылка=https://drive.google.com/file/d/1BwCarR_Q-p6oFXyINxaJYm6rVEROc_pq/view|аўтар=Шыталь К.|загаловак=Род Зяновічаў і першы касцёл у Глыбокім|год=2024|мова=be|выданне=Каталіцкі Веснік|тып=газета|месяц=6|нумар=6|старонкі=4-5|issn=2224-9624}}</ref>. У 1628 годзе Ганна Зоф'я Зяновіч выйшла замуж за [[Альбрэхт Уладзіслаў Радзівіл|Альбрэхта Уладзіслава Радзівіла]], у выніку чаго Глыбокае перайшло да [[Радзівілы|Радзівілаў]]. [[Файл:Юзаф Корсак Глыбоцкі, Іосіф Корсак, Иосиф Корсак, Józef Korsak Głębocki.jpg|міні|Іосіф Корсак, ваявода мсціслаўскі.]] Уладанні на правым (усходнім) беразе Бярэзвіцы ў канцы XIV ст. полацкі князь [[Андрэй Альгердавіч]] надаў роду [[Корсакі|Корсакаў]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://files.knihi.com/Knihi/archivy/polock-gram.zip/2015/Polockije_hramoty_T1.pdf|загаловак=Полоцкие грамоты XIII - начала XVI века. Том 1|адказны=А. Л. Хорошкевич (ответственный редактор), С. В. Полехов (заместитель ответственного редактора), В. А. Воронин, А. И. Груша, А. А. Жлутко, Е. Р. Сквайрс, А. Г. Тюльпин|год=2015|месца=Москва|выдавецтва=Университет Дмитрия Пожарского|старонкі=73-74|isbn=978-5-91244-137-0}}</ref>. Не пазней за 1582 год Корсакі заклалі мястэчка на сваіх землях на правым беразе Бярэзвіцы, насупраць мястэчка Зяновічаў. Мястэчка Корсакаў таксама называлася Глыбокае, але ўваходзіла ў [[Полацкае ваяводства]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=17|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=12|старонак=60}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Karmelity, Глыбокае, Кармеліты, Kazanie przy exegviach Alexandra Tyszkiewicza (1645).jpg|міні|Тытульны аркуш казання на пахаванні Аляксандра Тышкевіча, прамоўленага ў Глыбокім 13 верасня 1644 года.]] У 1639 годзе [[Юзаф Корсак (ваявода мсціслаўскі)|Іосіф Корсак]] піша тэстамэнт, у якім распараджаецца перадаць мястэчка Глыбокае і маёнткі Ластавічы, Свіла, Перадолы, Вольберавічы, Гняздзілава рыма-каталіцкаму ордэну [[Кармеліты|кармелітаў босых]]<ref>''Wanat J. Zakon karmelitów bosych w Polsce. Klasztory karmelitów i karmelitanek bosych 1605—1975''. ss. 458—459.</ref>. Пры жыцці Іосіф Корсак пабудаваў драўляны касцёл. У 1642 годзе Іосіф Корсак фундаваў у сваёй частцы мястэчка парафіяльны [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]]<ref name=":0" />. 16 красавіка 1643 года Корсак памёр. У тым жа годзе ў Глыбокае прыбылі кармеліты босыя. 13 верасня 1644 годзе настаяцель кляштара а. Язафат Тышкевіч прамовіў у глыбоцкім касцёле казанне на пахаванне полацкага земскага суддзі Аляксандра Тышкевіча, якое ў 1645 годзе было выдадзенае ў Вільні кнігай — гэта была першая кніга, напісаная ў Глыбокім<ref>{{Артыкул|аўтар=Івашчонак А.|загаловак=Першым глыбоцкім пісьменьнікам быў Язафат Тышкевіч, кармэліт босы|год=2012|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=2|чысло=16|нумар=7|старонкі=11|issn=0233-433X}}</ref>. У 1652 годзе ў кармеліцкай частцы Глыбокага быў збудаваны драўляны парафіяльны касцёл<ref name=":0" />. У ходзе вайны з Маскоўскай дзяржавай 1654 - 1667 гадоў атрад маскоўскага войска пад кіраўніцтвам двараніна Ждана Кондырава 30 ліпеня 1654 года пад Глыбокім «''литовских людзей побил и и знамены и мушкеты поимал''». Глыбокае было акупавана маскоўскім войскам. У верасні 1655 годзе ваявода Багдан Бешанцоў з 50 драгунамі прыбыў у Глыбокае і збудаваў ва ўсходняй частцы паселішча [[Глыбоцкі замак|замак]]<ref>{{Кніга|загаловак=Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Глыбоцкага раёна|год=1995|месца=Мінск|выдавецтва=БелЭн|старонкі=41|isbn=985-11-0014-5}}</ref>. У студзені 1659 года атрад ваяводы віцебскага [[Уладзіслаў Валовіч|Уладзіслава Валовіча]] «''сжёг острожек в Глубоком''», а гарматы, якія там былі, вывез у [[Даўгінава]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=39|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=32-33|старонак=60}}</ref>. У выніку вайны былі спаленыя мястэчка і двор у радзівілаўскай частцы Глыбокага, касцёлы святога Міхала, Святой Тройцы, кармелітаў босых. Пасля вайны новы двор Радзівілаў быў заснаваны на пагорку на поўдзень ад возера Кагальнае. Паводле інвентара 1702 г. двор уключаў накрыты драніцай галоўны аднапавярховы драўляны будынак, флігель, пякарню, свірны, двухпавярховую гаспадарчую пабудову з галерэямі, хлявы, стайні, вазоўні, сажалку, ставок з вадзяным млынам і інш. Да 1694 года адносіцца першая пацверджаная згадка пра грэка-каталіцкую царкву Святой Тройцы ў радзівілаўскай частцы Глыбокага<ref>[https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/jednostka/-/jednostka/17903189 Archiwum Główne Akt Dawnych, sygn. 1/354/0/23/t.170 p. 10 — s. 294]</ref>. Першыя згадкі пра яўрэяў сустракаюцца ў інвентары радзівілаўскай часткі Глыбокага ў 1694 годзе<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/jednostka/-/jednostka/17903189|title=Głębokie/Archiwum Główne Akt Dawnych, sygnatura 1/354/0/23/t.170 p.10|website=Szukaj w Archiwach}}</ref>. Іх колькасць хутка ўзрастала на працягу XVIII стагоддзя. Найстарэйшая вядомая мацэва на могілках датаваная 1708 годам. У 1742 годзе глыбоцкія яўрэі атрымалі ад віленскага біскупа [[Міхал Ян Зянковіч|Міхала Зянковіча]] дазвол на пабудову сінагогі на месцы, дзе была ранейшая<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedemann, Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=30-32}}</ref>. Паводле інвентароў, у Глыбокім на пачатку XVIII ст. сярод рамеснікаў былі скамарохі і мядзведнікі (каля дзесяці чалавек). Брацтва св. Тройцы, якое аб’ядноўвала мядзведнікаў, мела свой алтар у царкве ў царкве св. Тройцы. Можна меркаваць, што Глыбокае мела сваю «Мядзведжую акадэмію» або што існавала сувязь з [[Смаргонская мядзведжая акадэмія|"акадэміяй" у Смаргоні]] - абодва мястэчкі з канца XV да пачатку ХІХ ст. належалі адным і тым жа ўласнікам.<ref>http://spadchyna.glubmusej.by/be/nasha-spadchyna/znakamityya-zemlyaki/289-glybotskiya-dudary-myadzvedniki</ref>[[Файл:Hłybokaje, Karmelickaja. Глыбокае, Кармэліцкая (1878).jpg|міні|Касцёл і кляштар кармелітаў босых (акварэль ХІХ ст.)]] 16 ліпеня 1735 года віленскі суфраган [[Ежы Казімір Анцута|Ежы Анцута]] асвяціў барочны [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі]] кляштара кармелітаў босых. Паводле меркавання польскага даследчыка Войцеха Бабэрскага, касцёл быў зноў перабудаваны каля 1755 года. Аўтарам перабудовы быў віленскі архітэктар Абрагам Вюрцнэр, пад яго кіраўніцтвам былі ўзнесеныя дзве вежы і шчыт галоўнага фасада ў стылі [[Віленскае барока|віленскага барока]]<ref>{{Артыкул|спасылка=https://bibliotekanauki.pl/articles/24567385|аўтар=Boberski, Wojciech|загаловак=Architekt Abraham Würtzner (?). Przyczynek do dziejów wileńskiego baroku|год=2021|мова=pl|выданне=Biuletyn Historii Sztuki|тып=часопіс|том=T. 3|старонкі=664-667|issn=0006-3967}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Rynak, Fara. Глыбокае, Рынак, Фара (Балзункевіч, 1900-02).jpg|міні|Фарны касцёл (фота Яна Балзункевіча, пач. ХХ ст.)]] 11 ліпеня 1783 года віленскі суфраган Пётр Тачыдлоўскі асвяціў мураваны парафіяльны [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]], збудаваны ў 1764—1782 гадах<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedeman, Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=22-26}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Kopcieŭka, Kalona. Глыбокае, Копцеўка, Калона (1920-29) (3).jpg|міні|Калона на могілках (фота 20-х гг. ХХ ст.)]] У канцы XVIII стагоддзя на могілках Копцеўка была збудаваная [[Калона ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791 года (Глыбокае)|мураваная калона]], якую, без пацверджання гістарычнымі крыніцамі называюць «Калонай [[Канстытуцыя 3 мая 1791 года|Канстытуцыі 3 Мая]]». === Глыбокае ў складзе Расійскай імперыі === З 1793 года ў складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]], мястэчка [[Дзісенскі павет (Расійская імперыя)|Дзісенскага павета]]. [[Файл:Hłybokaje, Kopcieŭka, Karmelicki. Глыбокае, Копцеўка, Кармэліцкі (1920-29) (4).jpg|міні|Капліца святога Іллі на могілках Копцеўка (1920-я).]] Кармеліты пабудавалі ў 1804 годзе [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу святога Іллі]] ў стылі класіцызму на могілках «Копцеўка», яе асвяціў 11 мая 1805 года біскуп мінскі [[Якуб Дадэрка]]<ref>{{Артыкул|аўтар=Івашчонак Аляксандр|загаловак=Мястэчка Глыбокае. Капліца св. Эльяша (Іллі Прарока)|год=2012|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=2|чысло=23|нумар=8|старонкі=5|issn=0233-433X}}</ref>. ==== Напалеон у Глыбокім ==== [[Файл:Кляштар Кармелітаў.jpg|thumb|left|Свята-Раства-Багародзіцкі сабор (Былы касцёл кармелітаў босых)]] У 1812 годзе шлях імператара [[Францыя|Францыі]] [[Напалеон Банапарт|Напалеона Банапарта]] з Вільні на Маскву праходзіў цераз Глыбокае. Паводле гісторыка [[Отан Гедэман|Отана Гедэмана]], Напалеон прыбыў ў Глыбокае раніцай 18 ліпеня і затрымаўся ў кляштары кармелітаў босых на некалькі дзён<ref name=":9">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=61|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=54-56|старонак=60}}</ref>. Паводле меркаванняў іншых гісторыкаў Напалеон Банапарт прабыў у Глыбокім ад трох да дзесяці дзён<ref name="euro" />. У Глыбокім 18 ліпеня Напалеон выдаў загад «Адозвы генеральнай канфедэрацыі да палякаў», прызначаны для палякаў, якія знаходзяцца на расійскай дзяржаўнай службе, а 20 ліпеня - загад супраць марадзёраў і рабаўніцтва. Згодна з распараджэннем Напалеона, у Глыбокім з’явіўся харчовы склад, загад пра гэта быў падпісаны павятовым маршалкам шляхты Алоізам Буйніцкім<ref name=":9" />. Парафіяльны касцёл быў пашкоджаны, бо быў ператвораны на склад правіянту, салдаты забралі касцельныя рэчы<ref name="westki" />. Паводле інтэрпрэтацый, якія існавалі ў першай палове ХХ ст., Напалеон займаў пакоі на другім паверсе захаванага крыла кляштара. Прыхільнікі такога меркавання абапіраліся на тэкст Філіпа Поля дэ Сегура: ''«la Courlande nurria Macdonald, la Samogitie Oudinot; les plaines fertiles de Klubakoje'' (то бок — Глыбокае) ''— l‘Impereur»''. Гэтая версія тлумачыць, што ''«les plaines fertiles de Klubakoje»'', то бок урадлівыя раўніны Глыбокага, імператар мог бачыць толькі з акон на другім паверсе існуючага крыла (разбураныя два крылы былі павернутыя ў бок горада) — значыць, ён там жыў. Аднак, як пісаў Отан Гедэман, гэта не вынікае гэта наўпрост з тэксту Сегура, які меў на думцы толькі магчымасці забеспячэння арміі харчамі з урадлівых раўнін Курляндыі, Жамойці і Глыбокага, г. зн. Белай Русі<ref name=":9" />. Паводле іншай легенды, паміж імператарам і прыёрам кармелітаў босых завязаўся наступны дыялог. Напалеон: «Якой велічыні кляштарная ўласнасць?» Прыёр: «1000 дамоў». Напалеон: «Гэтага замнога! А чым займаецеся?» Прыёр: «Молімся». Напалеон: «Гэтага замала!» Аднак, удзячны за гасціннасць, злажыў прыёру на ад’езд «поўную талерку» напалеондораў. Імператар быццам бы нават выказаў шкадаванне, што не можа забраць у Парыж касцёл кармелітаў, каб яго там паставіць побач з саборам Нотр Дам<ref name=":9" />. Пасля гібелі ў 1813 годзе [[Дамінік Геранім Радзівіл|Дамініка Гераніма Радзівіла]] заходняя частка Глыбокага перайшла ва ўласнасць яго дачкі [[Стэфанія Радзівіл|Стэфаніі]], якая ў 1828 годзе выйшла замуж за [[Леў Пятровіч Вітгенштэйн|Льва Вітгенштэйна]]. Наступнай уласніцай маёнтка стала іх дачка Марыя, пазней жонка нямецкага палітыка [[Хлодвіг Гогенлоэ-Шылінгсфюрст|Хлодвіга Гогенлоэ-Шылінгсфюрста]]. У канцы ХІХ стагоддзя маёнтак быў прададзены Восіпу Путырскаму. [[Файл:Hłybokaje, Kahalnaje. Глыбокае, Кагальнае (1869) (2).jpg|міні|Панарама мястэчка (1869)]] [[Файл:Hłybokaje, Karmelickaja. Глыбокае, Кармэліцкая (1918).jpg|міні|Царква Раства Багародзіцы, перабудаваны касцёл кармелітаў (1918).]] Кармеліты падтрымалі [[Паўстанне 1830—1831 гадоў|паўстанцаў у 1830-31 гадах]]. Для следства супраць паўстанцаў у Глыбокае прыязджаў [[Міхаіл Мікалаевіч Мураўёў-Віленскі|Міхал Мураўёў]] і стварыў камісію вайсковага суда. У 1842 годзе ўлады канфіскавалі большасць зямельных уладанняў кляштара. У 1862 годзе кляштар быў скасаваны, а касцёл кармелітаў стаў філіяй парафіяльнага. У 1864 годзе, у рамках рэпрэсій пасля [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|студзеньскага паўстання]], улады адабралі ў каталікоў і перадалі праваслаўным былы кармеліцкі [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі]] і [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу святога Іллі]]. [[Файл:Hłybokaje, Dokšyckaja. Глыбокае, Докшыцкая, Сінагога, Głębokie, Synagoga, Глубокое, Синагога (1916).jpg|міні|Вялікая сінагога (фота: Ежы Рачыньскі, 1916).]] У 1848-1856 гадах рабінам у Глыбокім быў [[Шмуэль Магілевер]], адзін з піянераў рэлігійнага [[Сіянізм|сіянізму]]. У 50-я - 60-я гады ХІХ ст. на месцы папярэдняй была збудаваная драўляная Вялікая сінагога<ref>{{Артыкул|спасылка=https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/238169/edition/199926|аўтар=Chawes Mojżesz|загаловак=Rzeźba artystyczna w bożnicy|год=1931|мова=pl|выданне=Ziemia Dziśnieńska|тып=часопіс|месяц=11-12|нумар=2|старонкі=10-11}}</ref>. У 1870-х гадах у Глыбокім вучыўся [[Эліэзер Бэн-Егуда|Эліэзэр Бен-Егуда]], пазнейшы габрэйскі мовазнаўца, адзін з адраджальнікаў [[Іўрыт|іўрыту]]<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://mishpoha.org/pochta-mishpokhi/702-chelovek-voskresivshij-ivrit-ben-yeguda|title=Человек, воскресивший иврит|author=Бернштрам Владимир|website=Мишпоха. Международный еврейский журнал}}</ref>. У 1870-я гады ў Глыбокім былі паштовая станцыя, паліцэйская канцылярыя, валасная ўправа, народнае вучылішча, некалькі млыноў, вінакурня, некалькі бровараў і фабрык пітнога мёду, некалькі сінагог, дзве праваслаўныя царквы, касцёл. Насельніцтва па стане на 1879 год — 4084 чалавекі<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/b6bc8a10-d0dc-4e72-95a8-0a811cc81d70?page=604|загаловак=Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 2, [Derenek - Gżack]|год=1881|месца=Warszawa|старонкі=604-605}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Rynak Kaściuški. Глыбокае, Рынак Касьцюшкі, Głębokie, Rynek, Глубокое, Базарная площадь (каля 1914).jpg|міні|Рынак (каля 1914 г.)]] Кожны тыдзень праводзіліся кірмашы, на якіх гандлявалі прадуктамі харчавання, мануфактурнымі вырабамі, а таксама смалой, дзёгцем, паташом, што прыходзілі з памешчыцкіх маёнткаў. Сяляне гандлявалі прадуктамі харчавання, набывалі соль, крупы, гарбату, цукар, гарэлку. 26 верасня (8 кастрычніка н. ст.) 1880 згарэла драўляная царква Святой Тройцы<ref>{{Артыкул|спасылка=https://pravoslavnoe-duhovenstvo.ru/media/priestdb/materialattachment/attachment/1d/58/1d580bb7-e270-468e-96d4-4d6161783a13.pdf|аўтар=Котлинский Александр|загаловак=Из Дисненского уезда|год=1880|мова=ru|выданне=Литовские епархиальные ведомости|тып=газета|месяц=10|чысло=12|нумар=41|старонкі=350-351}}</ref> (не была адбудаваная). У 1895 годзе ў прыёмным пакоі працаваў фельчар, дзейнічалі вольнапрактыкуючыя ўрачы, існавалі 4 аптэкарскія крамы. Паводле перапісу 1897 года ў мястэчку 5654 жыхары. Меліся народнае і яўрэйскае прыватнае вучылішчы. У 1897 годзе пачаўся рух цягнікоў па [[Вузкакалейная чыгунка|вузкакалейнай чыгунцы]] да [[Новыя Свянцяны|Новых Свянцянаў]]. У 1916 годзе чыгунка была падоўжана да станцыі Сеславіна ([[Крулеўшчына]]). У 1904 годзе заснаваны Глыбоцкі аддзел Віленскага таварыства сельскай гаспадаркі<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/79847101/wilenskie-towarzystwo-rolnicze-120-lat-temu-zmienilo-gospodarcze-oblicze-glebokiego|title=Wileńskie Towarzystwo Rolnicze. 120 lat temu zmieniło gospodarcze oblicze Głębokiego|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=31.03.2024}}</ref>, у 1906 — Глыбоцкае дабрачыннае таварыства<ref name=":1">{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/80308012/autor-znachora-urodzil-sie-na-dzisiejszej-bialorusi-nieznane-fakty-o-doledzemostowiczu|title=Autor „Znachora” urodził się na dzisiejszej Białorusi. Nieznane fakty o Dołędze-Mostowiczu|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=30.09.2023}}</ref>, у 1907 — таварыства «Oświata», якое адчыніла ў Глыбокім польскую школу, зачыненую ўладамі праз чатыры месяцы<ref>{{Артыкул|спасылка=https://polona.pl/item-view/80548caf-3e62-4663-aeec-e60e3b1897b5?page=1|аўтар=Wiesławski, W., dr.|загаловак=Polskie Towarzystwo "Oświata" w Wilnie|год=1908|мова=pl|выданне=Goniec Wileński|тып=газета|месяц=10|чысло=17|нумар=211|старонкі=2-3}}</ref>. Актыўнай дзяячкай Дабрачыннага таварыства і «Oświaty» была Станіслава Мастовіч, маці польскага пісьменніка [[Тадэвуш Даленга-Мастовіч|Тадэвуша Далэнгі-Мастовіча]]<ref name=":1" />. Падчас [[Рэвалюцыя 1905-1907 гадоў у Беларусі|рэвалюцыі ў Расійскай імперыі]], у лістападзе 1905 года адбылася забастоўка паштовых служачых і палітычныя дэманстрацыі, удзел у якіх прынялі некалькі соцень чалавек. 11 жніўня 1913 года адбылася першая беларуская вечарынка — акторы-аматары адыгралі п’есы «Пашыліся ў дурні» Марка Крапіўніцкага і «Міхалка» М. Дальнага<ref>{{Артыкул|спасылка=https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/Nasa_Niva_1906-1915,1920.djvu_pdf.zip/mab.lt/1913-33.cyr.pdf|аўтар=Глыбачанін|загаловак=Беларуская вечарынка|год=1913|мова=be|выданне=Наша Ніва|тып=газета|месяц=8|чысло=16|нумар=33|старонкі=4}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Zamkavaja, Глыбокае, Замкавая, Дом Поднаса, друкарня Рома, Глубокое, Głębokie.jpg|міні|Камяніца, у якой месціліся друкарня і кнігарня Л. Рома (каля 1914).]] Не пазней за 1913 год была заснаваная друкарня М. Трэбелева і Л. Рома, пры якой існавала кнігарня, у якой прадаваліся беларускія календары і кнігі. Каля 1914 года Л. Ром выдаў серыю з не менш як шасці каляровых паштовак з краявідамі Глыбокага і [[Беразвечча]]<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://budzma.org/news/nevyadomyya-staronki-gistoryi-glybokaga.html|title=Невядомыя старонкі гісторыі Глыбокага: вызначана месца, дзе ў пачатку ХХ стагоддзя ў Глыбокім прадавалі беларускія кнігі|author=Рамэйка Ян|website=Будзьма беларусамі!|date=21.06.2024}}</ref>. Падчас [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]] ў верасні 1915 года Глыбокае [[Свянцянскі прарыў|занялі немцы]], але праз два тыдні мястэчка адбілі расійскія войскі. Глыбокае знаходзілася ў тыле [[3-я армія (Расійская імперыя)|3-й расійскай арміі]]. === Найноўшы час === Пасля [[Кастрычніцкая рэвалюцыя на Беларусі|Кастрычніцкага пераварота]], у снежні 1917 года ў Дзісенскім павеце пачалі стварацца органы савецкай ўлады<ref name=":2">{{Кніга|загаловак=Беларусь, Глыбоцкі край і Эдвард Вайніловіч: матэрыялы навукова-практычнай канферэнцыі : г. Глыбокае, 25 верасня 2020 г|частка=Рудовіч Станіслаў. Дзісенска-глыбоцкі край у віхуры войн і рэвалюцый (1914-1921 гг)|месца=Мінск|выдавецтва=ІВЦ Мінфіна|старонкі=351-369|старонак=460|isbn=978-985-880-085-7}}</ref>. Сход для выбараў савета ў Глыбокім быў прызначаны на другую палову лютага 1918 года, але не адбыўся, бо мястэчка занялі нямецкія войскі, якія акупавалі яго да лістапада. Глыбокае знаходзілася на тэрыторыі абвешчанай у сакавіку 1918 года [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]], аднак структуры БНР у мястэчку не былі створаныя. 11 снежня 1918 года Глыбокае занятае часцямі савецкай Пскоўскай дывізіі. З 1 студзеня 1919 года — у складзе [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]]<ref name=":2" />. У жніўні 1919 занята польскімі войскамі. 6 лістапада 1919 года быў утвораны [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскі павет]], сядзіба ўладаў якога знаходзілася ў Глыбокім. У маі 1920 года Глыбокае на кароткі час было занятае Чырвонай арміяй, праз кароткі час яго зноў занялі польскія войскі. 5 ліпеня 1920 года часці 15-й арміі пад камандаваннем А. І. Корка вялі ў ваколіцах Глыбокага баі з польскімі войскамі, у якіх загінулі 1,5 тыс. чал. ==== Польская Рэспубліка ==== У кастрычніку 1920 года па выніках [[Рыжскі дагавор (1920)|Рыжскага папярэдняга дагавора]] зноў занятае польскімі войскамі<ref name=":2" />. Глыбокае ўвайшло ў склад [[Навагрудскае ваяводства (Польшча)|Навагрудскага ваяводства]], а ў 1922 годзе — [[Віленская зямля|Віленскай зямлі]] (з 1926 года — [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскага ваяводства]]). [[Файл:Hłybokaje, Zamkavaja. Глыбокае, Замкавая (1921-39).jpg|міні|Праваслаўны хрэсны ход на вуліцы Замкавай (1920-я).]] У 1921 годзе Глыбокаму быў нададзены статус горада<ref>{{Артыкул|спасылка=https://polona.pl/item-view/167ce1f0-ea6b-48f9-8b30-f880de2479ad?page=7|загаловак=Wieści i obrazki z kraju|год=1935|мова=pl|выданне=Kurjer Wileński|тып=газета|месяц=5|чысло=2|нумар=118|старонкі=8}}</ref> і ўтвораныя органы гарадскога самакіравання. У 1921 годзе ў Глыбокім — 661 жылы будынак, 4514 жыхароў. Па веравызнанні: 2844 іўдзеяў, 894 праваслаўных, 709 рыма-каталікоў, 51 мусульманін, 13 старавераў, 3 пратэстантаў. Па нацыянальным складзе — 2220 палякаў, 1418 яўрэяў, 819 беларусаў, 33 татары, 21 рускі, 1 эстонец, 1 літовец, 1 украінец<ref name=":4">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/ea74b1e6-27ce-480b-819a-e86f691a53ee?page=6|загаловак=Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej : opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. T. 7 cz. 2, Ziemia wileńska. Powiaty : Brasław, Duniłowicze, Dzisna i Wilejka|год=1923|месца=Warszawa|выдавецтва=Nakładem Głównego Urzędu Statystycznego|старонкі=39}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Bandurskaha, Глыбокае, Бандурскага, Глубокое, Głębokie (1941).jpg|міні|Мадэрністычная забудова 1930-х на вуліцы Уладзіслава Бандурскага (1941).]] Глыбокае было адміністрацыйным цэнтрам [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскага павета]] і [[Глыбокае (гміна)|Глыбоцкай гміны]], сядзібай гродскага суда, важным асяродкам гандлю. Адміністрацыйнае і геаграфічнае становішча спрыяла хуткаму развіццю горада. У 1931 годзе ў горадзе быў 1081 жылы будынак і 7361 жыхар<ref name=":5">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/ab644b2d-e1e2-4ce4-a7f2-a7aee01a983c?page=8|загаловак=Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. T. 1, Województwo Wileńskie|год=1938|месца=Warszawa|выдавецтва=Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej|старонкі=15}}</ref>. У 1939 годзе — 9200 жыхароў<ref name=":6">{{Артыкул|спасылка=https://bcul.lib.uni.lodz.pl/dlibra/publication/2855/edition/1931/content|загаловак=Rocznik Polityczny i Gospodarczy 1939|мова=pl|выданне=|старонкі=346}}</ref>. У 1927 годзе ў Глыбокім дзейнічалі чатыры банкаўскія ўстановы — філіял Віленскага сельскагаспадарча-прамысловага банка, Дзісенскі павятовы банк, Яўрэйскі народны банк, Камунальная ашчадная каса. У 1928 годзе заснаваная электрастанцыя. У 1936 годзе пабудаваная буйная бойня. [[Файл:Hłybokaje, Rynak. Глыбокае, Рынак (J. Drazdovič, 1925).jpg|міні|Карчма і касцёл Св. Тройцы (малюнак Язэпа Драздовіча, 1925).]] У Глыбокім дзейнічалі каталіцкая парафія, якая мела [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]] і [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу Сэрца Езуса]] на могілках Копцеўка, праваслаўны прыход, які мела [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|царкву Раства Багародзіцы]], дзесяць сінагог, мячэць (заснаваная ў 1931 годзе), баптысцкая царква. Дзейнічала 7-класная польская пачатковая школа, дзе ў 1924/25 навучальным годзе настаўнікам малявання працаваў беларускі мастак [[Язэп Драздовіч]]. У 1925 годзе ён стварыў альбом малюнкаў «Глыбокае», а ў 1926 рабіў замалёўкі [[Беразвечча]]. У 1926 годзе заснаваная польская прыватная гімназія імя Люблінскай Уніі. Існавала яўрэйская прыватная пачатковая школа. У 1938 годзе заснаваная другая польская пачатковая школа. [[Файл:Hłybokaje, Dokšyckaja. Глыбокае, Докшыцкая, ТБШ, Таварыства беларускай школы (06.05.1928).jpg|міні|Сход Таварыства беларускай школы, 6 мая 1928 года.]] У 1926-28 гадах дзейнічала акружная ўправа [[Таварыства беларускай школы|Таварыства Беларускай Школы]]. ТБШ мела бібліятэку, арганізоўвала беларускія прадстаўленні. Сябры таварыства збіралі грошы на пабудову будынка для прыватнай беларускай школы і гімназіі, аднак гэтая справа не была скончаная<ref name=":3">{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/306457|title=«Лічыць сябе беларусам, хоць мае вышэйшую адукацыю». Як актывісты з Заходняй Беларусі змагаліся за сваю ідэнтычнасць 100 год таму|author=Валынец Ганна, Рамэйка Ян|website=Наша Ніва|date=29.12.2022}}</ref>. У 1926-27 гадах у Глыбокім існавала павятовая ўправа [[Беларуская сялянска-работніцкая грамада|Беларускай сялянска-работніцкай грамады]]. У 1920-х гадах у горадзе неаднаразова ладзіліся беларускія прадстаўленні, мітынгі беларускіх дэпутатаў польскага Сойму. У 30-я гады беларуская дзейнасць спынілася з прычыны аслаблення беларускага руху ў Польскай Рэспубліцы і палітыкі польскіх уладаў<ref name=":3" />. У 1928 годзе створаны аддзел Польскага краязнаўчага таварыства, які ў 1931 годзе заснаваў Музей Дзісенскай зямлі. Зборы музею, сярод якіх былі прыродазнаўчыя, археалагічныя, нумізматычныя, этнаграфічныя экспанаты, знаходзіліся ў будынку стараства Дзісенскага павета, былым кляштары кармелітаў босых<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://muzea2rp.amu.edu.pl/m/62|title=Muzeum Ziemi Dziśnieńskiej w Głębokiem|author=Tołysz Aldona|website=Muzea w dwudziestoleciu międzywojennym|date=16.04.2025}}</ref>. У 1935 годзе таварыства выдала манаграфію [[Отан Гедэман|Отана Гедэмана]] «Głębokie: (szkic dziejów)», прысвечаную гісторыю горада. У тым жа годзе намаганнямі таварыства была адрамантаваная [[Калона на могілках Копцеўка (Глыбокае)|калона на могілках «Копцеўка»]]. У Глыбокім дзейнічалі дзве друкарні, выходзілі газеты на польскай мове «Głos Dziśnieński» (1924—1926), «Wiadomości głębockie» (1930—1931), «Wiadomości kresowe» (1934—1935), «Echo głębockie» (1936), «Echo kresowe» (1937), на ідыш — «Gluboker Leben» (1930—1936), «Gluboker Woch» (1934—1936), «Gluboker Sztyme» (1936—1939)<ref>{{Артыкул|спасылка=https://kamunikat.org/volnaye-glybokaye-shtotydnyovaya-gazeta-23-1000-2019|аўтар=Шыталь К.|загаловак=Да гісторыі перыядычнага друку ў Глыбокім|год=2019|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=6|чысло=6|нумар=23|старонкі=5|issn=0233-433X}}</ref>. У 1936-39 гадах у Глыбокім працаваў інжынер Аляксандр Мілаш, бацька польскага паэта, лаўрэата Нобелеўскай прэміі па літаратуры [[Чэслаў Мілаш|Чэслава Мілаша]]. Паэт як мінімум двойчы наведваў Глыбокае<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/80320693/na-bialorusi-odnaleziono-dom-z-ktorego-rodzice-czeslawa-milosza-uciekli-przed-wojna|title=Na Białorusi odnaleziono dom, z którego rodzice Czesława Miłosza uciekli przed wojną|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=29.10.2020}}</ref>. ==== Другая сусветная вайна ==== 17 верасня 1939 года Глыбокае было занята [[РСЧА|Чырвонай Арміяй]] і 2 лістапада 1939 года далучана да [[БССР]]. 15 студзеня 1940 года ўтвораны [[Глыбоцкі раён]], які належаў да [[Вілейская вобласць|Вілейскай вобласці]]. Выдавалася газета РК КП(б)Б «За свабоднае жыццё». У 1941 годзе ў горадзе жыло 12 тыс. чал., з іх 8 тыс. — яўрэі. Частка жыхароў горада ў 1939-41 гадах стала ахвярамі [[Палітычныя рэпрэсіі|палітычных рэпрэсій]]. Пасля [[Аперацыя Барбароса|нападу Германіі на СССР]] першая бамбардзіроўка Глыбокага адбылася 23 чэрвеня 1941 года. 3 ліпеня 1941 года ў горад увайшлі нямецкія войскі. 17 ліпеня 1941 года горад уключаны ў склад [[Генеральная акруга Беларусь|Генеральнай акругі Беларусь]], стаў цэнтрам Глыбоцкай акругі (гебіта)<ref name=":7">{{Кніга|загаловак=Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Глыбоцкага раёна|год=1995|месца=Мінск|выдавецтва=Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі|старонкі=175|isbn=985-11-0014-5}}</ref>. У жніўні 1941 года акупанты правялі першы расстрэл мірнага насельніцтва, забіўшы дзесяць чалавек<ref name=":7" />. 4 сакавіка 1942 года ва ўрочышчы Барок расстралялі траіх каталіцкіх святароў — [[Мечыслаў Багаткевіч|Мечыслава Багаткевіча]], Уладзіслава Мацьковяка, Станіслава Пыртака. У 1999 годзе Папа [[Ян Павел II|Ян Павел ІІ]] [[Беатыфікацыя|беатыфікаваў]] іх. 4 ліпеня 1942 года ў ваколіцах горада былі расстраляныя некалькі дзясяткаў прадстаўнікоў польскай інтэлігенцыі і каталіцкага духавенства з Глыбоцкай акругі<ref>{{Кніга|аўтар=Krahel Tadeusz, ks.|загаловак=Męczennicy z Berezwecza|год=1998|месца=Białystok|старонкі=8-10|isbn=83-903063-9-5}}</ref>. У верасні 1941 года створана [[Гета ў Глыбокім|гета]]. Вясной 1942 года адбылося [[Халакост у Беларусі|масавае забойства яўрэяў]] ва ўрочышчы Барок (каля 2 тыс. чал.). 18-20 жніўня 1943 года гета было канчаткова знішчанае, былі забіты 4,5 тыс. чал. У горадзе дзейнічалі настаўніцкія курсы (сярод іх выпускнікоў — пісьменнік [[Кастусь Акула]]), беларуская прагімназія, пачатковая школа, структуры [[Саюз беларускай моладзі|Саюза беларускай моладзі]]. У горадзе дзейнічала савецкае падполле: падпольны раённы камітэт КПБ пры партызанскай брыгадзе імя К. Ракасоўскага, падпольны РК ЛКСМБ, выдавалася газета «За Свабоднае жыццё». Адначасова ў Глыбокім існавалі структуры польскай [[Армія Краёва|Арміі Краёвай]]. З красавіка да мая 1943 года ў горадзе размяшчалася галоўная каманда «Цэпяліна» «Расія—Цэнтр» ({{lang-de|SS-Hauptkommando Russland—Mitte Unternehmen Zeppelin}}) і разведшкола з [[Яблань (Люблінскае ваяводства)|Яблані]]<ref>Залесский, К. РСХА: Главное управление имперской безопасности / Константин Залесский. — М.: Яуза, ЭКСМО, 2004. — 382, [1] с., [8] л. ил., портр. — С. 241. — (Тайны III рейха). — ISBN 5-699-06223-8.</ref><ref>Чуев, С. Г. Спецслужбы Третьего Рейха: [В 2 кн.] / Сергей Геннадьевич Чуев. — СПб.: Нева, 2003. — 443, [1] с., [8] л. ил., портр. — С. 154. — (Досье. Спецслужбы мира). — ISBN 5-7654-2831-2.</ref> Горад вызвалены 3 ліпеня 1944 года ў ходзе [[Полацкая аперацыя|Полацкай аперацыі]]. Перад адступленнем немцы спалілі вялікую колькасць будынкаў, асабліва ў цэнтральнай частцы Глыбокага. ==== Пасляваенны перыяд ==== У 1946-1947 дзейнічаў канспірацыйны [[Саюз беларускіх патрыётаў]], які аб'ядноўваў моладзь, пераважна з Глыбоцкага педагагічнага вучылішча. Сябры арганізацыі імкнуліся да пашырэння нацыянальнай свядомасці, беларускай мовы і культуры. У лютым 1947 года арганізацыя разгромленая дзяржбяспекай, удзельнікі асуджаныя да зняволення ў лагерах<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://novychas.online/poviaz/anton_furs_prisjagu_primal_pad|title=Антон Фурс: «Прысягу прымалі пад бел-чырвона-белым сцягам і «Пагоняй»|author=Шыталь Кастусь|website=Новы час|date=27.04.2012}}</ref>. У 1960 годзе да Глыбокага далучаны населены пункт [[Беразвечча]]. ==== Рэспубліка Беларусь ==== У 1994-2020 гадах выдавалася штотыднёвая незалежная газета [[Вольнае Глыбокае|"Вольнае Глыбокае"]], рэдактарам якой быў краязнавец, грамадскі дзеяч [[Уладзімір Іванавіч Скрабатун|Уладзімір Скрабатун]]. Выданне апублікавала некалькі соцень краязнаўчых артыкулаў. Указам [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] ад 20 студзеня 2006 года № 36 зацверджаны сучасны [[Герб Глыбокага|герб горада]]. == Насельніцтва == <div style="float:right;margin:0 0.5em 1em;">{{Graph:Chart|width=160|height=128|type=rect|x=1959,1970,2009,2016,2017|y=7300,11900,19500,18921,19038}}</div> * '''XX стагоддзе''': 1921 год — 4,5 тыс. чал.<ref name=":4" />; 1931 год — 7,4 тыс. чал.<ref name=":5" />; 1939 год — 9,2 тыс. чал.<ref name=":6" />; 1959 год — 7,3 тыс. чал.; 1970 год — 11,9 тыс. чал. * '''XXI стагоддзе''': 2009 год — 19,5 тыс. чал.; 2016 год — 18&nbsp;921 чал.<ref name="2016-Estimate"/>; 2017 год — 19&nbsp;038 чал.<ref name="2017-Estimate"/> == Эканоміка == Прадпрыемствы харчовай і дрэваапрацоўчай прамысловасці. Буйнейшыя прадпрыемствы: * Глыбоцкая птушкафабрыка, ААТ * [[Глыбоцкі малочнакансервавы камбінат]], ААТ * [[Глыбоцкі доследны лясгас]], ДЛГУ * [[Глыбоцкі кансервавы завод]], ААТ * [http://glubmk.by/ Глыбоцкі мясакамбінат, ААТ] * Глыбоцкі хлебазавод, філіял РУПП «Віцебскхлебпрам» Гасцініца. Дом паляўнічага. Глыбокае — цэнтр турызму нацыянальнага значэння. З пачатку 20 ст. Глыбокае — цэнтр ганчарнага промыслу, так званай глыбоцкай керамікі. == Культура == [[Файл:Музей гісторыі і этнаграфіі Глыбоцкага краю.jpg|thumb|Музей гісторыі і этнаграфіі Глыбоцкага края]] * [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] * [[Глыбоцкая цэнтральная раённая бібліятэка|Цэнтральная раённая бібліятэка Глыбокага]] * [[Глыбоцкі дом рамёстваў]] * [[Дударскі рэй]] * [[Вішнёвы фэст]] У Глыбокім дзейнічае народны тэатр фальклору «Цярэшка», праграмы якога заснаваны на імкненні захаваць пераемнасць традыцый першага беларускага тэатра І. Ц. Буйніцкага. Кіруе гуртом Наталля Нікіфаровіч. == СМІ == * Газета «[[Вольнае Глыбокае]]». Выдавалася ў 1994-2020 гадах, уваходзіла ў склад «[[Аб’яднаныя Масмедыі|Асацыяцыі выдаўцоў рэгіянальнай прэсы „Аб’яднаныя Масмедыі“]]». * Газета «[[Веснік Глыбоччыны]]». Орган Глыбоцкага райвыканкама, раённага савета дэпутатаў. == Славутасці == * [[Глыбоцкі дэндралагічны сад|Глыбоцкі дэндрарый]] — батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння * [[Глыбоцкі Троіцкі касцёл|Троіцкі касцёл]] ([[1764]]—[[1782]], [[1902]]—[[1908]]), пл.17 Верасня — {{ГККРБ 4|212Г000366}} * [[Глыбоцкі Раства-Багародзіцкі сабор|Комплекс былога кляштара кармелітаў: царква Раства Багародзіцы]], уваходныя дзверы і дэкаратыўная галерэя па перыметру царквы, будынак кляштара, агароджа з брамай ([[XVII]]—[[XVIII]] стагоддзі, сярэдзіна [[ХІХ]] стагоддзя), пл.17 Верасня — {{ГККРБ 4|212Г000365}} * Жылы будынак былога [[Беразвецкі манастыр|манастыра базыльян]] ([[1756]]—[[1763]]), на беразе [[Вялікае (возера, Глыбоцкі раён)|воз. Вялікае]] — {{ГККРБ 4|212Г000363}} * [[Ільінская капліца (Глыбокае)|Ільінская капліца]] (канец [[XVIII]] стагоддзя) — {{ГККРБ 4|213Г000364}} * [[Калона ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791 года (Глыбокае)|Калона ў гонар Канстытуцыі]] (кан. XVIII ст.) — мураваная калона на могілках Копцеўка, якую, без пацверджання гістарычнымі крыніцамі, называюць помнікам [[Канстытуцыя 3 мая 1791 года|Канстытуцыі 3 Мая]]. * [[Забудова вуліцы Леніна (Глыбокае)|Забудова вул. Леніна]] (канец [[ХІХ]] — пачатак [[XX]] стагоддзя), вул. Леніна, 5, 13, 38, 40 — {{ГККРБ 4|213Г000367}} * [[Забудова вуліцы Маскоўскай (Глыбокае)|Забудова вул. Маскоўскай]] (канец [[ХІХ]] — пачатак [[XX]] стагоддзя), вул. Маскоўская, 2, 3, 4 — {{ГККРБ 4|213Г000369}} * Будынак ([[1931]]), вул. Энгельса, 24. Цяпер [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] — {{ГККРБ 4|}} * [[Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан (Глыбокае)|Брацкая магіла]] ([[1944]]), вул. Леніна, [[парк Перамогі, Глыбокае|парк Перамогі]] — {{ГККРБ 4|213Д000368}} * Яўрэйскія могілкі * Польскія вайсковыя могілкі (1920-я гг.) * Магіла Ф. Мюнхгаўзена ([[1878]]) * Помнік Ф. Дзяржынскаму * Самалёт-помнік авіяканструктару П. Сухому * Скульптура «[[Ісус і самаранка]]» (2014) * [[Дзед-глыбачанін]] * [[Помнік барону Мюнхаўзену]] (2014) * [[Мемарыяльны комплекс «Барок»]] * [[Глыбоцкая дуда]] (копія дуды ў [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей|Глыбоцкім гісторыка-этнаграфічным музеі]]) У [[2012 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|2012]] годзе да [[Дзень беларускага пісьменства|Дня беларускага пісьменства]] было ўсталявана 8 бронзавых бюстаў знакамітым беларусам [[Язэп Львовіч Корсак|Язэпу Корсаку]], [[Элізэр Бэн-Іегуда|Элізэру Бэн-Іегуду]] (Дэвід Перэльман), [[Язэп Драздовіч|Язэпу Драздовічу]], [[Ігнат Буйніцкі|Ігнату Буйніцкаму]], [[Алесь Дубровіч|Алесю Дубровічу]], [[Пётр Казлоў|Пятру Казлову]], [[Павел Сухі|Паўлу Сухому]], [[Вацлаў Ластоўскі|Вацлаву Ластоўскаму]]<ref name="kultura"/>. <gallery mode="packed" perrow="4" heights="150px"> Глыбоцкія замалёўкі. Дамы ў цэнтры.jpg|Дамы ў цэнтры горада Глыбокае. Царква (03).jpg|Свята-Раства-Багародзіцкі сабор Глыбоцкія замалёўкі. Касцёл на плошчы (01).jpg|Касцёл Найсвяцейшай Тройцы Глыбокае. Ільінская капліца на могілках (04).jpg|Ільінская капліца на могілках Глыбоцкія замалёўкі. Бюст Іосіфа Корсака (01).jpg|Алея знакамітых землякоў Глыбоцкі дэндрапарк.jpg|Глыбоцкі дэндрапарк Глыбокае. Могілкі. Калона ў гонар Канстытуцыі 1791 года (07).jpg|Ільінская капліца і калона ў гонар Канстытуцыі 1791 года на могілках Глыбоцкія замалёўкі. Яўрэйскія могілкі (01).jpg|Яўрэйскія могілкі </gallery> == Вядомыя асобы == {{main|Вядомыя асобы Глыбокага}} * [[T. Даленга-Мастовіч]] (1900—1939), польскі пісьменнік, аўтар «Знахара» * [[Фёдар Мікалаевіч Дамінікоўскі]], беларускі гісторык * [[Язэп Нарцызавіч Драздовіч|Язэп Драздовіч]] ([[1888 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1888]]—[[1954 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1954]]), беларускі мастак, скульптар, этнограф, археолаг, педагог. Адзін з заснавальнікаў беларускага нацыянальнага гістарычнага жывапісу <ref name="Канферэнцыя"/><ref name="Канферэнцыя_2"/>. * [[Клаўдзій Сцяпанавіч Душэўскі|Клаўдзій Душэўскі]] (1891—1959), беларускі палітычны дзеяч, дыпламат, рэдактар, педагог * [[Сямён Навумавіч Леках]], беларускі вучоны ў галіне металургіі * [[Тадэа Касцюшка|сястра Тадэа Касцюшка]] (1868—1946), манахіня непакалянка, узнагароджана сярэбраным крыжам заслугі, заклала ў Глыбокім школу, пабудавала кляштар * [[Павел Восіпавіч Сухі]] (1895—1975), савецкі авіяканструктар, двойчы Герой Працы * [[Аляксандр Францавіч Хайноўскі]], беларускі дыпламат * [[Марына Іванаўна Шкерманкова]], беларуская цяжкаатлетка * [[Мікалай Мінскі]], паэт, драматург, перакладчык * [[Лявонцій Іосіфавіч Ракоўскі]], пісьменнік. * [[Юрый Барысавіч Багушэвіч]], мастак * [[Дзмітрый Літвінскі]], мастак * [[Барыс Міхайлавіч Волін]], савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч РСФСР і УССР, публіцыст, гісторык * [[Сямён Іофе]] (сапраўднае імя — Сімон-Залман Шмуйловіч), партыйны дзеяч СССР * [[Віктар Антонавіч Ламака]] (1910—2001), заслужаны лесавод, заснавальнік глыбоцкага дэндрарыя == Гл. таксама == * [[Гарады Віцебскай вобласці]] * [[Гарады Беларусі]] * [[Глыбоцкі дзяржаўны прафесійны ліцэй]] * [[Спіс вуліц Глыбокага]] == Зноскі == {{Reflist|refs= <ref name="2017-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2017}}</ref> <ref name="NNP">{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласць|}}</ref> <ref name="euro">[http://eurobelarus.info/special-project/city-day/2013/03/03/dva-glybok-h-dzve-tsentral-nyya-ploshchy-dva-zamk.html «Два Глыбокіх, дзве цэнтральныя плошчы, два замкі»] 03.03.2013 Улaдзімір Скрабатун</ref> <ref name="westki">[http://westki.info/artykuly/13496/rouna-dzvesce-god-tamu-u-glybokae-uvayshou-napaleon «Роўна дзвесце год таму ў Глыбокае ўвайшоў Напалеон»] 18.07.2012 Кастусь Шыталь</ref> <ref name="2016-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2016}}</ref> <ref name="kultura">[http://kultura.gov.by/news/ab-vyn-kakh-konkursu-na-stvarenne-esk-znykh-praekta-pomn-ka-vyal-kamu-knyazyu-m-ndo-gu Аб выніках конкурсу на стварэнне эскізных праектаў помніка вялікаму князю Міндоўгу]</ref> <ref name="Канферэнцыя">[http://www.rh.by/by/221/20/6494/ «Канферэнцыя, прысвечаная Язэпу Драздовічу, прайшла ў Маладзечне»] («[[Рэгіянальная газета]]»)</ref> <ref name="Канферэнцыя_2">[http://www.rh.by/by/222/10/6551/ «Творчасць Драздовіча — прыклад нацыянальнага мастацтва»] («[[Рэгіянальная газета]]»)</ref> }} == Літаратура == * ''Гедэман О.'' Глыбокае: гістарычны нарыс / Отан Гедэман; перакл. з польск. М. Гіля. — Паставы; Глыбокае: [б. в.], 2012. — 59, [1] с. : іл. == Спасылкі == {{Commonscat-inline|Hlybokaje|Глыбокае}} {{OSM relation|1176300|Глыбокае}} * {{ГБ|http://globustut.by/glubokoe/index.htm}} * [http://www.vlib.by//PRIDVINIE-1/CITIES/Glubokoe.htm Прыдзвінскі край — Горад Глыбокае]{{Недаступная спасылка}} * [http://www.westki.info/hlybokaje Глыбокае — westki.info] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090418080427/http://westki.info/hlybokaje |date=18 красавіка 2009 }} * [http://radzima.org/be/pub/2515_m/ Глыбокае — radzima.org] * [https://www.gismeteo.by/weather-glubokoye-11028/ Надвор’е ў горадзе Глыбокае] {{Глыбоцкі раён}} {{Віцебская вобласць}} [[Катэгорыя:Глыбокае| ]] [[Катэгорыя:Мястэчкі Полацкага ваяводства]] [[Катэгорыя:Мястэчкі Віленскага ваяводства]] jp2dizovwboo3ewj8l3tsjv6ugzctrr 5152267 5152266 2026-06-07T16:26:06Z K.shytal 58227 5152267 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = горад |беларуская назва = Глыбокае |выява = Hłybokaje, Глыбокае, панарама, Кагальнае, Глубокое, панорама, Głębokie, panorama (08.10.2021).jpg |подпіс = Панарама Глыбокага над возерам Кагальным |вобласць = Віцебская |раён = Глыбоцкі |першае згадванне = 1514 }} '''Глыбо́кае'''<ref name="NNP"/> ({{lang-be-trans|Hlybokaje}}, [[Руская мова|рус]].: ''Глубокое'', [[Польская мова|польск]].: ''Głębokie'', [[Літоўская мова|літ.]]: ''Glubokas'', [[іўрыт]]: ''עברית'') — [[горад]] у [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]], адміністрацыйны цэнтр [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкага раёна]]. За 140 км на поўнач ад [[Мінск|Мінска]], 160 км на захад ад [[Віцебск]]а, 160 км на паўночны ўсход ад [[Вільня|Вільні]], 300 км на паўднёвы ўсход ад [[Рыга|Рыгі]]. На скрыжаванні аўтамабільных дарог [[Бягомль]] - [[Браслаў]] і [[Полацк]] — [[Вільня]]. Чыгуначная станцыя на лініі [[Крулеўшчына]] — [[Лынтупы]]. У межах горада - возера [[Кагальнае]], з якога выцякае рака [[Бярозаўка (прыток Дзісны)|Бярозаўка]], левы прыток [[Дзісна (рака)|Дзісны]]. Да межаў горада прылягаюць азёры [[Бяглец]], [[Вялікае (возера, Глыбоцкі раён)|Вялікае]], [[Мушкацкае]], [[Падлужнае]]. Насельніцтва - 17 720 чал. (па стане на 1 студзеня 2026 года). == Гісторыя == === Полацкае Княства === Тэрыторыя цэнтральнай часткі сучаснага горада Глыбокага (паўночны, паўночна-заходні і заходні берагі возера Кагальнае) была заселеная ў часы [[Полацкае княства|Полацкага княства]], пра што сведчаць знаходкі керамікі XI—XIII стагоддзяў. Пазней паселішча перапыніла сваё існаванне — кераміка XIV—XV стагоддзяў на тэрыторыі горада адсутнічае<ref>Клімаў Марат. Археалагічныя назіранні ў г. Глыбокаe//[http://westki.info Westki.info] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200202070730/http://westki.info/ |date=2 лютага 2020 }}, старонка захавана 04.01.2008.</ref>. === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню ўзгадваецца ў [[Метрыка Вялікага Княства Літоўскага|Метрыцы ВКЛ]] у 1514 г. як двор, цэнтр маёнтка [[Юрый Іванавіч Зяновіч|Юрыя Іванавіча Зяновіча]]. Паводле афіцыйнай версіі, першая згадка пра Глыбокае — [[1414]] год, аднак гэтая дата трапіла ў гістарычныя працы ў выніку памылкі польскага даследчыка Ежы Ахманьскага, якую ён дапусціў пры напісанні анатацыі да аднаго з прывілеяў Вітаўта<ref name=":8" />. Двор [[Зяновічы|Зяновічаў]] знаходзіўся на паўночным беразе [[Кагальнае|возера Глыбокае]] (цяпер - Кагальнае), на тэрыторыі [[Ашмянскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Ашмянскага павета]] [[Віленскае ваяводства|Віленскага ваяводства]], побач з мяжой [[Полацкая зямля|Полацкай зямлі]]. Мяжа праходзіла па рацэ [[Бярозаўка (прыток Дзісны)|Бярэзвіцы]] (Бярозаўцы), што выцякае з возера Кагальнае. Назва возера (Глыбокае) дала назву населенаму пункту<ref>Hedemann Otton. Głębokie. Szkic dziejów. Wilno, 1935. S. 9</ref>. У 1514 годзе згадваецца ''«торг»'' пры двары Юрыя Іванавіча Зяновіча ў Глыбокім, што сведчыць пра тое, што населены пункт быў асяродкам гандлю<ref>«Росийская Историческая Библиотека». Т. ХХ, с. 190.</ref>. У 1548 годзе Глыбокае ўпершыню згадваецца як [[мястэчка]]<ref name=":8">{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/82024216/miedzy-wilnem-a-polockiem-odkrycie-regionalisty-kwestionuje-610-rocznice-wzmianki-o-glebokiem|title=Między Wilnem a Połockiem. Odkrycie regionalisty kwestionuje 610. rocznicę wzmianki o Głębokiem|author=Łupacz Z., Szytal K.|website=Centrum Europy|date=29.08.2024}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Pachałavicki, Глыбокае, Пахалавіцкі (1580).jpg|міні|злева|Глыбокае на карце Станіслава Пахалавіцкага (1580)]] У сярэдзіне XVI стагоддзя Зяновічы перайшлі ў [[кальвінізм]]. У 1582 г. [[Юрый Мікалаевіч Зяновіч]] валодаў заходняй часткай Глыбокага і завяшчаў яе сваім нашчадкам. У тэстамэнце [[Крыштаф Зяновіч (ваявода берасцейскі)|Кшыштафа Зяновіча]] ў 1611 годзе згадваюцца кальвінскі збор і школа<ref name=":0">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedemann O.|загаловак=Głębokie (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|выдавецтва=Nakładem oddziału Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego w Głębokiem|старонкі=11, 22-23|старонак=60}}</ref>. Сын Кшыштафа, [[Мікалай Багуслаў Зяновіч]] у 1613 годзе перайшоў у каталіцтва і заснаваў у мястэчку касцёл святога Міхала. У 1622 годзе ў маёнтку Зяновічаў згадваецца ''«бібліятэка кніг каля трохсот экзэмпляраў»''. Касцёл святога Міхала быў знішчаны падчас вайны з Маскоўскай дзяржавай 1654—1667 гадоў<ref>{{Артыкул|спасылка=https://drive.google.com/file/d/1BwCarR_Q-p6oFXyINxaJYm6rVEROc_pq/view|аўтар=Шыталь К.|загаловак=Род Зяновічаў і першы касцёл у Глыбокім|год=2024|мова=be|выданне=Каталіцкі Веснік|тып=газета|месяц=6|нумар=6|старонкі=4-5|issn=2224-9624}}</ref>. У 1628 годзе Ганна Зоф'я Зяновіч выйшла замуж за [[Альбрэхт Уладзіслаў Радзівіл|Альбрэхта Уладзіслава Радзівіла]], у выніку чаго Глыбокае перайшло да [[Радзівілы|Радзівілаў]]. [[Файл:Юзаф Корсак Глыбоцкі, Іосіф Корсак, Иосиф Корсак, Józef Korsak Głębocki.jpg|міні|Іосіф Корсак, ваявода мсціслаўскі.]] Уладанні на правым (усходнім) беразе Бярэзвіцы ў канцы XIV ст. полацкі князь [[Андрэй Альгердавіч]] надаў роду [[Корсакі|Корсакаў]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://files.knihi.com/Knihi/archivy/polock-gram.zip/2015/Polockije_hramoty_T1.pdf|загаловак=Полоцкие грамоты XIII - начала XVI века. Том 1|адказны=А. Л. Хорошкевич (ответственный редактор), С. В. Полехов (заместитель ответственного редактора), В. А. Воронин, А. И. Груша, А. А. Жлутко, Е. Р. Сквайрс, А. Г. Тюльпин|год=2015|месца=Москва|выдавецтва=Университет Дмитрия Пожарского|старонкі=73-74|isbn=978-5-91244-137-0}}</ref>. Не пазней за 1582 год Корсакі заклалі мястэчка на сваіх землях на правым беразе Бярэзвіцы, насупраць мястэчка Зяновічаў. Мястэчка Корсакаў таксама называлася Глыбокае, але ўваходзіла ў [[Полацкае ваяводства]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=17|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=12|старонак=60}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Karmelity, Глыбокае, Кармеліты, Kazanie przy exegviach Alexandra Tyszkiewicza (1645).jpg|міні|Тытульны аркуш казання на пахаванні Аляксандра Тышкевіча, прамоўленага ў Глыбокім 13 верасня 1644 года.]] У 1639 годзе [[Юзаф Корсак (ваявода мсціслаўскі)|Іосіф Корсак]] піша тэстамэнт, у якім распараджаецца перадаць мястэчка Глыбокае і маёнткі Ластавічы, Свіла, Перадолы, Вольберавічы, Гняздзілава рыма-каталіцкаму ордэну [[Кармеліты|кармелітаў босых]]<ref>''Wanat J. Zakon karmelitów bosych w Polsce. Klasztory karmelitów i karmelitanek bosych 1605—1975''. ss. 458—459.</ref>. Пры жыцці Іосіф Корсак пабудаваў драўляны касцёл. У 1642 годзе Іосіф Корсак фундаваў у сваёй частцы мястэчка парафіяльны [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]]<ref name=":0" />. 16 красавіка 1643 года Корсак памёр. У тым жа годзе ў Глыбокае прыбылі кармеліты босыя. 13 верасня 1644 годзе настаяцель кляштара а. Язафат Тышкевіч прамовіў у глыбоцкім касцёле казанне на пахаванне полацкага земскага суддзі Аляксандра Тышкевіча, якое ў 1645 годзе было выдадзенае ў Вільні кнігай — гэта была першая кніга, напісаная ў Глыбокім<ref>{{Артыкул|аўтар=Івашчонак А.|загаловак=Першым глыбоцкім пісьменьнікам быў Язафат Тышкевіч, кармэліт босы|год=2012|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=2|чысло=16|нумар=7|старонкі=11|issn=0233-433X}}</ref>. У 1652 годзе ў кармеліцкай частцы Глыбокага быў збудаваны драўляны парафіяльны касцёл<ref name=":0" />. У ходзе вайны з Маскоўскай дзяржавай 1654 - 1667 гадоў атрад маскоўскага войска пад кіраўніцтвам двараніна Ждана Кондырава 30 ліпеня 1654 года пад Глыбокім «''литовских людзей побил и и знамены и мушкеты поимал''». Глыбокае было акупавана маскоўскім войскам. У верасні 1655 годзе ваявода Багдан Бешанцоў з 50 драгунамі прыбыў у Глыбокае і збудаваў ва ўсходняй частцы паселішча [[Глыбоцкі замак|замак]]<ref>{{Кніга|загаловак=Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Глыбоцкага раёна|год=1995|месца=Мінск|выдавецтва=БелЭн|старонкі=41|isbn=985-11-0014-5}}</ref>. У студзені 1659 года атрад ваяводы віцебскага [[Уладзіслаў Валовіч|Уладзіслава Валовіча]] «''сжёг острожек в Глубоком''», а гарматы, якія там былі, вывез у [[Даўгінава]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=39|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=32-33|старонак=60}}</ref>. У выніку вайны былі спаленыя мястэчка і двор у радзівілаўскай частцы Глыбокага, касцёлы святога Міхала, Святой Тройцы, кармелітаў босых. Пасля вайны новы двор Радзівілаў быў заснаваны на пагорку на поўдзень ад возера Кагальнае. Паводле інвентара 1702 г. двор уключаў накрыты драніцай галоўны аднапавярховы драўляны будынак, флігель, пякарню, свірны, двухпавярховую гаспадарчую пабудову з галерэямі, хлявы, стайні, вазоўні, сажалку, ставок з вадзяным млынам і інш. Да 1694 года адносіцца першая пацверджаная згадка пра грэка-каталіцкую царкву Святой Тройцы ў радзівілаўскай частцы Глыбокага<ref>[https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/jednostka/-/jednostka/17903189 Archiwum Główne Akt Dawnych, sygn. 1/354/0/23/t.170 p. 10 — s. 294]</ref>. Першыя згадкі пра яўрэяў сустракаюцца ў інвентары радзівілаўскай часткі Глыбокага ў 1694 годзе<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/jednostka/-/jednostka/17903189|title=Głębokie/Archiwum Główne Akt Dawnych, sygnatura 1/354/0/23/t.170 p.10|website=Szukaj w Archiwach}}</ref>. Іх колькасць хутка ўзрастала на працягу XVIII стагоддзя. Найстарэйшая вядомая мацэва на могілках датаваная 1708 годам. У 1742 годзе глыбоцкія яўрэі атрымалі ад віленскага біскупа [[Міхал Ян Зянковіч|Міхала Зянковіча]] дазвол на пабудову сінагогі на месцы, дзе была ранейшая<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedemann, Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=30-32}}</ref>. Паводле інвентароў, у Глыбокім на пачатку XVIII ст. сярод рамеснікаў былі скамарохі і мядзведнікі (каля дзесяці чалавек). Брацтва св. Тройцы, якое аб’ядноўвала мядзведнікаў, мела свой алтар у царкве ў царкве св. Тройцы. Можна меркаваць, што Глыбокае мела сваю «Мядзведжую акадэмію» або што існавала сувязь з [[Смаргонская мядзведжая акадэмія|"акадэміяй" у Смаргоні]] - абодва мястэчкі з канца XV да пачатку ХІХ ст. належалі адным і тым жа ўласнікам.<ref>http://spadchyna.glubmusej.by/be/nasha-spadchyna/znakamityya-zemlyaki/289-glybotskiya-dudary-myadzvedniki</ref>[[Файл:Hłybokaje, Karmelickaja. Глыбокае, Кармэліцкая (1878).jpg|міні|Касцёл і кляштар кармелітаў босых (акварэль ХІХ ст.)]] 16 ліпеня 1735 года віленскі суфраган [[Ежы Казімір Анцута|Ежы Анцута]] асвяціў барочны [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі]] кляштара кармелітаў босых. Паводле меркавання польскага даследчыка Войцеха Бабэрскага, касцёл быў зноў перабудаваны каля 1755 года. Аўтарам перабудовы быў віленскі архітэктар Абрагам Вюрцнэр, пад яго кіраўніцтвам былі ўзнесеныя дзве вежы і шчыт галоўнага фасада ў стылі [[Віленскае барока|віленскага барока]]<ref>{{Артыкул|спасылка=https://bibliotekanauki.pl/articles/24567385|аўтар=Boberski, Wojciech|загаловак=Architekt Abraham Würtzner (?). Przyczynek do dziejów wileńskiego baroku|год=2021|мова=pl|выданне=Biuletyn Historii Sztuki|тып=часопіс|том=T. 3|старонкі=664-667|issn=0006-3967}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Rynak, Fara. Глыбокае, Рынак, Фара (Балзункевіч, 1900-02).jpg|міні|Фарны касцёл (фота Яна Балзункевіча, пач. ХХ ст.)]] 11 ліпеня 1783 года віленскі суфраган Пётр Тачыдлоўскі асвяціў мураваны парафіяльны [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]], збудаваны ў 1764—1782 гадах<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedeman, Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=22-26}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Kopcieŭka, Kalona. Глыбокае, Копцеўка, Калона (1920-29) (3).jpg|міні|Калона на могілках (фота 20-х гг. ХХ ст.)]] У канцы XVIII стагоддзя на могілках Копцеўка была збудаваная [[Калона ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791 года (Глыбокае)|мураваная калона]], якую, без пацверджання гістарычнымі крыніцамі называюць «Калонай [[Канстытуцыя 3 мая 1791 года|Канстытуцыі 3 Мая]]». === Глыбокае ў складзе Расійскай імперыі === З 1793 года ў складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]], мястэчка [[Дзісенскі павет (Расійская імперыя)|Дзісенскага павета]]. [[Файл:Hłybokaje, Kopcieŭka, Karmelicki. Глыбокае, Копцеўка, Кармэліцкі (1920-29) (4).jpg|міні|Капліца святога Іллі на могілках Копцеўка (1920-я).]] Кармеліты пабудавалі ў 1804 годзе [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу святога Іллі]] ў стылі класіцызму на могілках «Копцеўка», яе асвяціў 11 мая 1805 года біскуп мінскі [[Якуб Дадэрка]]<ref>{{Артыкул|аўтар=Івашчонак Аляксандр|загаловак=Мястэчка Глыбокае. Капліца св. Эльяша (Іллі Прарока)|год=2012|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=2|чысло=23|нумар=8|старонкі=5|issn=0233-433X}}</ref>. ==== Напалеон у Глыбокім ==== [[Файл:Кляштар Кармелітаў.jpg|thumb|left|Свята-Раства-Багародзіцкі сабор (Былы касцёл кармелітаў босых)]] У 1812 годзе шлях імператара [[Францыя|Францыі]] [[Напалеон Банапарт|Напалеона Банапарта]] з Вільні на Маскву праходзіў цераз Глыбокае. Паводле гісторыка [[Отан Гедэман|Отана Гедэмана]], Напалеон прыбыў ў Глыбокае раніцай 18 ліпеня і затрымаўся ў кляштары кармелітаў босых на некалькі дзён<ref name=":9">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=61|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=54-56|старонак=60}}</ref>. Паводле меркаванняў іншых гісторыкаў Напалеон Банапарт прабыў у Глыбокім ад трох да дзесяці дзён<ref name="euro" />. У Глыбокім 18 ліпеня Напалеон выдаў загад «Адозвы генеральнай канфедэрацыі да палякаў», прызначаны для палякаў, якія знаходзяцца на расійскай дзяржаўнай службе, а 20 ліпеня - загад супраць марадзёраў і рабаўніцтва. Згодна з распараджэннем Напалеона, у Глыбокім з’явіўся харчовы склад, загад пра гэта быў падпісаны павятовым маршалкам шляхты Алоізам Буйніцкім<ref name=":9" />. Парафіяльны касцёл быў пашкоджаны, бо быў ператвораны на склад правіянту, салдаты забралі касцельныя рэчы<ref name="westki" />. Паводле інтэрпрэтацый, якія існавалі ў першай палове ХХ ст., Напалеон займаў пакоі на другім паверсе захаванага крыла кляштара. Прыхільнікі такога меркавання абапіраліся на тэкст Філіпа Поля дэ Сегура: ''«la Courlande nurria Macdonald, la Samogitie Oudinot; les plaines fertiles de Klubakoje'' (то бок — Глыбокае) ''— l‘Impereur»''. Гэтая версія тлумачыць, што ''«les plaines fertiles de Klubakoje»'', то бок урадлівыя раўніны Глыбокага, імператар мог бачыць толькі з акон на другім паверсе існуючага крыла (разбураныя два крылы былі павернутыя ў бок горада) — значыць, ён там жыў. Аднак, як пісаў Отан Гедэман, гэта не вынікае гэта наўпрост з тэксту Сегура, які меў на думцы толькі магчымасці забеспячэння арміі харчамі з урадлівых раўнін Курляндыі, Жамойці і Глыбокага, г. зн. Белай Русі<ref name=":9" />. Паводле іншай легенды, паміж імператарам і прыёрам кармелітаў босых завязаўся наступны дыялог. Напалеон: «Якой велічыні кляштарная ўласнасць?» Прыёр: «1000 дамоў». Напалеон: «Гэтага замнога! А чым займаецеся?» Прыёр: «Молімся». Напалеон: «Гэтага замала!» Аднак, удзячны за гасціннасць, злажыў прыёру на ад’езд «поўную талерку» напалеондораў. Імператар быццам бы нават выказаў шкадаванне, што не можа забраць у Парыж касцёл кармелітаў, каб яго там паставіць побач з саборам Нотр Дам<ref name=":9" />. Пасля гібелі ў 1813 годзе [[Дамінік Геранім Радзівіл|Дамініка Гераніма Радзівіла]] заходняя частка Глыбокага перайшла ва ўласнасць яго дачкі [[Стэфанія Радзівіл|Стэфаніі]], якая ў 1828 годзе выйшла замуж за [[Леў Пятровіч Вітгенштэйн|Льва Вітгенштэйна]]. Наступнай уласніцай маёнтка стала іх дачка Марыя, пазней жонка нямецкага палітыка [[Хлодвіг Гогенлоэ-Шылінгсфюрст|Хлодвіга Гогенлоэ-Шылінгсфюрста]]. У канцы ХІХ стагоддзя маёнтак быў прададзены Восіпу Путырскаму. [[Файл:Hłybokaje, Kahalnaje. Глыбокае, Кагальнае (1869) (2).jpg|міні|Панарама мястэчка (1869)]] [[Файл:Hłybokaje, Karmelickaja. Глыбокае, Кармэліцкая (1918).jpg|міні|Царква Раства Багародзіцы, перабудаваны касцёл кармелітаў (1918).]] Кармеліты падтрымалі [[Паўстанне 1830—1831 гадоў|паўстанцаў у 1830-31 гадах]]. Для следства супраць паўстанцаў у Глыбокае прыязджаў [[Міхаіл Мікалаевіч Мураўёў-Віленскі|Міхал Мураўёў]] і стварыў камісію вайсковага суда. У 1842 годзе ўлады канфіскавалі большасць зямельных уладанняў кляштара. У 1862 годзе кляштар быў скасаваны, а касцёл кармелітаў стаў філіяй парафіяльнага. У 1864 годзе, у рамках рэпрэсій пасля [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|студзеньскага паўстання]], улады адабралі ў каталікоў і перадалі праваслаўным былы кармеліцкі [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі]] і [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу святога Іллі]]. [[Файл:Hłybokaje, Dokšyckaja. Глыбокае, Докшыцкая, Сінагога, Głębokie, Synagoga, Глубокое, Синагога (1916).jpg|міні|Вялікая сінагога (фота: Ежы Рачыньскі, 1916).]] У 1848-1856 гадах рабінам у Глыбокім быў [[Шмуэль Магілевер]], адзін з піянераў рэлігійнага [[Сіянізм|сіянізму]]. У 50-я - 60-я гады ХІХ ст. на месцы папярэдняй была збудаваная драўляная Вялікая сінагога<ref>{{Артыкул|спасылка=https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/238169/edition/199926|аўтар=Chawes Mojżesz|загаловак=Rzeźba artystyczna w bożnicy|год=1931|мова=pl|выданне=Ziemia Dziśnieńska|тып=часопіс|месяц=11-12|нумар=2|старонкі=10-11}}</ref>. У 1870-х гадах у Глыбокім вучыўся [[Эліэзер Бэн-Егуда|Эліэзэр Бен-Егуда]], пазнейшы габрэйскі мовазнаўца, адзін з адраджальнікаў [[Іўрыт|іўрыту]]<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://mishpoha.org/pochta-mishpokhi/702-chelovek-voskresivshij-ivrit-ben-yeguda|title=Человек, воскресивший иврит|author=Бернштрам Владимир|website=Мишпоха. Международный еврейский журнал}}</ref>. У 1870-я гады ў Глыбокім былі паштовая станцыя, паліцэйская канцылярыя, валасная ўправа, народнае вучылішча, некалькі млыноў, вінакурня, некалькі бровараў і фабрык пітнога мёду, некалькі сінагог, дзве праваслаўныя царквы, касцёл. Насельніцтва па стане на 1879 год — 4084 чалавекі<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/b6bc8a10-d0dc-4e72-95a8-0a811cc81d70?page=604|загаловак=Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 2, [Derenek - Gżack]|год=1881|месца=Warszawa|старонкі=604-605}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Rynak Kaściuški. Глыбокае, Рынак Касьцюшкі, Głębokie, Rynek, Глубокое, Базарная площадь (каля 1914).jpg|міні|Рынак (каля 1914 г.)]] Кожны тыдзень праводзіліся кірмашы, на якіх гандлявалі прадуктамі харчавання, мануфактурнымі вырабамі, а таксама смалой, дзёгцем, паташом, што прыходзілі з памешчыцкіх маёнткаў. Сяляне гандлявалі прадуктамі харчавання, набывалі соль, крупы, гарбату, цукар, гарэлку. 26 верасня (8 кастрычніка н. ст.) 1880 згарэла драўляная царква Святой Тройцы<ref>{{Артыкул|спасылка=https://pravoslavnoe-duhovenstvo.ru/media/priestdb/materialattachment/attachment/1d/58/1d580bb7-e270-468e-96d4-4d6161783a13.pdf|аўтар=Котлинский Александр|загаловак=Из Дисненского уезда|год=1880|мова=ru|выданне=Литовские епархиальные ведомости|тып=газета|месяц=10|чысло=12|нумар=41|старонкі=350-351}}</ref> (не была адбудаваная). У 1895 годзе ў прыёмным пакоі працаваў фельчар, дзейнічалі вольнапрактыкуючыя ўрачы, існавалі 4 аптэкарскія крамы. Паводле перапісу 1897 года ў мястэчку 5654 жыхары. Меліся народнае і яўрэйскае прыватнае вучылішчы. У 1897 годзе пачаўся рух цягнікоў па [[Вузкакалейная чыгунка|вузкакалейнай чыгунцы]] да [[Новыя Свянцяны|Новых Свянцянаў]]. У 1916 годзе чыгунка была падоўжана да станцыі Сеславіна ([[Крулеўшчына]]). У 1904 годзе заснаваны Глыбоцкі аддзел Віленскага таварыства сельскай гаспадаркі<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/79847101/wilenskie-towarzystwo-rolnicze-120-lat-temu-zmienilo-gospodarcze-oblicze-glebokiego|title=Wileńskie Towarzystwo Rolnicze. 120 lat temu zmieniło gospodarcze oblicze Głębokiego|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=31.03.2024}}</ref>, у 1906 — Глыбоцкае дабрачыннае таварыства<ref name=":1">{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/80308012/autor-znachora-urodzil-sie-na-dzisiejszej-bialorusi-nieznane-fakty-o-doledzemostowiczu|title=Autor „Znachora” urodził się na dzisiejszej Białorusi. Nieznane fakty o Dołędze-Mostowiczu|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=30.09.2023}}</ref>, у 1907 — таварыства «Oświata», якое адчыніла ў Глыбокім польскую школу, зачыненую ўладамі праз чатыры месяцы<ref>{{Артыкул|спасылка=https://polona.pl/item-view/80548caf-3e62-4663-aeec-e60e3b1897b5?page=1|аўтар=Wiesławski, W., dr.|загаловак=Polskie Towarzystwo "Oświata" w Wilnie|год=1908|мова=pl|выданне=Goniec Wileński|тып=газета|месяц=10|чысло=17|нумар=211|старонкі=2-3}}</ref>. Актыўнай дзяячкай Дабрачыннага таварыства і «Oświaty» была Станіслава Мастовіч, маці польскага пісьменніка [[Тадэвуш Даленга-Мастовіч|Тадэвуша Далэнгі-Мастовіча]]<ref name=":1" />. Падчас [[Рэвалюцыя 1905-1907 гадоў у Беларусі|рэвалюцыі ў Расійскай імперыі]], у лістападзе 1905 года адбылася забастоўка паштовых служачых і палітычныя дэманстрацыі, удзел у якіх прынялі некалькі соцень чалавек. 11 жніўня 1913 года адбылася першая беларуская вечарынка — акторы-аматары адыгралі п’есы «Пашыліся ў дурні» Марка Крапіўніцкага і «Міхалка» М. Дальнага<ref>{{Артыкул|спасылка=https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/Nasa_Niva_1906-1915,1920.djvu_pdf.zip/mab.lt/1913-33.cyr.pdf|аўтар=Глыбачанін|загаловак=Беларуская вечарынка|год=1913|мова=be|выданне=Наша Ніва|тып=газета|месяц=8|чысло=16|нумар=33|старонкі=4}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Zamkavaja, Глыбокае, Замкавая, Дом Поднаса, друкарня Рома, Глубокое, Głębokie.jpg|міні|Камяніца, у якой месціліся друкарня і кнігарня Л. Рома (каля 1914).]] Не пазней за 1913 год была заснаваная друкарня М. Трэбелева і Л. Рома, пры якой існавала кнігарня, у якой прадаваліся беларускія календары і кнігі. Каля 1914 года Л. Ром выдаў серыю з не менш як шасці каляровых паштовак з краявідамі Глыбокага і [[Беразвечча]]<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://budzma.org/news/nevyadomyya-staronki-gistoryi-glybokaga.html|title=Невядомыя старонкі гісторыі Глыбокага: вызначана месца, дзе ў пачатку ХХ стагоддзя ў Глыбокім прадавалі беларускія кнігі|author=Рамэйка Ян|website=Будзьма беларусамі!|date=21.06.2024}}</ref>. Падчас [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]] ў верасні 1915 года Глыбокае [[Свянцянскі прарыў|занялі немцы]], але праз два тыдні мястэчка адбілі расійскія войскі. Глыбокае знаходзілася ў тыле [[3-я армія (Расійская імперыя)|3-й расійскай арміі]]. === Найноўшы час === Пасля [[Кастрычніцкая рэвалюцыя на Беларусі|Кастрычніцкага пераварота]], у снежні 1917 года ў Дзісенскім павеце пачалі стварацца органы савецкай ўлады<ref name=":2">{{Кніга|загаловак=Беларусь, Глыбоцкі край і Эдвард Вайніловіч: матэрыялы навукова-практычнай канферэнцыі : г. Глыбокае, 25 верасня 2020 г|частка=Рудовіч Станіслаў. Дзісенска-глыбоцкі край у віхуры войн і рэвалюцый (1914-1921 гг)|месца=Мінск|выдавецтва=ІВЦ Мінфіна|старонкі=351-369|старонак=460|isbn=978-985-880-085-7}}</ref>. Сход для выбараў савета ў Глыбокім быў прызначаны на другую палову лютага 1918 года, але не адбыўся, бо мястэчка занялі нямецкія войскі, якія акупавалі яго да лістапада. Глыбокае знаходзілася на тэрыторыі абвешчанай у сакавіку 1918 года [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]], аднак структуры БНР у мястэчку не былі створаныя. 11 снежня 1918 года Глыбокае занятае часцямі савецкай Пскоўскай дывізіі. З 1 студзеня 1919 года — у складзе [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]]<ref name=":2" />. У жніўні 1919 занята польскімі войскамі. 6 лістапада 1919 года быў утвораны [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскі павет]], сядзіба ўладаў якога знаходзілася ў Глыбокім. У маі 1920 года Глыбокае на кароткі час было занятае Чырвонай арміяй, праз кароткі час яго зноў занялі польскія войскі. 5 ліпеня 1920 года часці 15-й арміі пад камандаваннем А. І. Корка вялі ў ваколіцах Глыбокага баі з польскімі войскамі, у якіх загінулі 1,5 тыс. чал. ==== Польская Рэспубліка ==== У кастрычніку 1920 года па выніках [[Рыжскі дагавор (1920)|Рыжскага папярэдняга дагавора]] зноў занятае польскімі войскамі<ref name=":2" />. Глыбокае ўвайшло ў склад [[Навагрудскае ваяводства (Польшча)|Навагрудскага ваяводства]], а ў 1922 годзе — [[Віленская зямля|Віленскай зямлі]] (з 1926 года — [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскага ваяводства]]). [[Файл:Hłybokaje, Zamkavaja. Глыбокае, Замкавая (1921-39).jpg|міні|Праваслаўны хрэсны ход на вуліцы Замкавай (1920-я).]] У 1921 годзе Глыбокаму быў нададзены статус горада<ref>{{Артыкул|спасылка=https://polona.pl/item-view/167ce1f0-ea6b-48f9-8b30-f880de2479ad?page=7|загаловак=Wieści i obrazki z kraju|год=1935|мова=pl|выданне=Kurjer Wileński|тып=газета|месяц=5|чысло=2|нумар=118|старонкі=8}}</ref> і ўтвораныя органы гарадскога самакіравання. У 1921 годзе ў Глыбокім — 661 жылы будынак, 4514 жыхароў. Па веравызнанні: 2844 іўдзеяў, 894 праваслаўных, 709 рыма-каталікоў, 51 мусульманін, 13 старавераў, 3 пратэстантаў. Па нацыянальным складзе — 2220 палякаў, 1418 яўрэяў, 819 беларусаў, 33 татары, 21 рускі, 1 эстонец, 1 літовец, 1 украінец<ref name=":4">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/ea74b1e6-27ce-480b-819a-e86f691a53ee?page=6|загаловак=Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej : opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. T. 7 cz. 2, Ziemia wileńska. Powiaty : Brasław, Duniłowicze, Dzisna i Wilejka|год=1923|месца=Warszawa|выдавецтва=Nakładem Głównego Urzędu Statystycznego|старонкі=39}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Bandurskaha, Глыбокае, Бандурскага, Глубокое, Głębokie (1941).jpg|міні|Мадэрністычная забудова 1930-х на вуліцы Уладзіслава Бандурскага (1941).]] Глыбокае было адміністрацыйным цэнтрам [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскага павета]] і [[Глыбокае (гміна)|Глыбоцкай гміны]], сядзібай гродскага суда, важным асяродкам гандлю. Адміністрацыйнае і геаграфічнае становішча спрыяла хуткаму развіццю горада. У 1931 годзе ў горадзе быў 1081 жылы будынак і 7361 жыхар<ref name=":5">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/ab644b2d-e1e2-4ce4-a7f2-a7aee01a983c?page=8|загаловак=Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. T. 1, Województwo Wileńskie|год=1938|месца=Warszawa|выдавецтва=Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej|старонкі=15}}</ref>. У 1939 годзе — 9200 жыхароў<ref name=":6">{{Артыкул|спасылка=https://bcul.lib.uni.lodz.pl/dlibra/publication/2855/edition/1931/content|загаловак=Rocznik Polityczny i Gospodarczy 1939|мова=pl|выданне=|старонкі=346}}</ref>. У 1927 годзе ў Глыбокім дзейнічалі чатыры банкаўскія ўстановы — філіял Віленскага сельскагаспадарча-прамысловага банка, Дзісенскі павятовы банк, Яўрэйскі народны банк, Камунальная ашчадная каса. У 1928 годзе заснаваная электрастанцыя. У 1936 годзе пабудаваная буйная бойня. [[Файл:Hłybokaje, Rynak. Глыбокае, Рынак (J. Drazdovič, 1925).jpg|міні|Карчма і касцёл Св. Тройцы (малюнак Язэпа Драздовіча, 1925).]] У Глыбокім дзейнічалі каталіцкая парафія, якая мела [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]] і [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу Сэрца Езуса]] на могілках Копцеўка, праваслаўны прыход, які мела [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|царкву Раства Багародзіцы]], дзесяць сінагог, мячэць (заснаваная ў 1931 годзе), баптысцкая царква. Дзейнічала 7-класная польская пачатковая школа, дзе ў 1924/25 навучальным годзе настаўнікам малявання працаваў беларускі мастак [[Язэп Драздовіч]]. У 1925 годзе ён стварыў альбом малюнкаў «Глыбокае», а ў 1926 рабіў замалёўкі [[Беразвечча]]. У 1926 годзе заснаваная польская прыватная гімназія імя Люблінскай Уніі. Існавала яўрэйская прыватная пачатковая школа. У 1938 годзе заснаваная другая польская пачатковая школа. [[Файл:Hłybokaje, Dokšyckaja. Глыбокае, Докшыцкая, ТБШ, Таварыства беларускай школы (06.05.1928).jpg|міні|Сход Таварыства беларускай школы, 6 мая 1928 года.]] У 1926-28 гадах дзейнічала акружная ўправа [[Таварыства беларускай школы|Таварыства Беларускай Школы]]. ТБШ мела бібліятэку, арганізоўвала беларускія прадстаўленні. Сябры таварыства збіралі грошы на пабудову будынка для прыватнай беларускай школы і гімназіі, аднак гэтая справа не была скончаная<ref name=":3">{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/306457|title=«Лічыць сябе беларусам, хоць мае вышэйшую адукацыю». Як актывісты з Заходняй Беларусі змагаліся за сваю ідэнтычнасць 100 год таму|author=Валынец Ганна, Рамэйка Ян|website=Наша Ніва|date=29.12.2022}}</ref>. У 1926-27 гадах у Глыбокім існавала павятовая ўправа [[Беларуская сялянска-работніцкая грамада|Беларускай сялянска-работніцкай грамады]]. У 1920-х гадах у горадзе неаднаразова ладзіліся беларускія прадстаўленні, мітынгі беларускіх дэпутатаў польскага Сойму. У 30-я гады беларуская дзейнасць спынілася з прычыны аслаблення беларускага руху ў Польскай Рэспубліцы і палітыкі польскіх уладаў<ref name=":3" />. У 1928 годзе створаны аддзел Польскага краязнаўчага таварыства, які ў 1931 годзе заснаваў Музей Дзісенскай зямлі. Зборы музею, сярод якіх былі прыродазнаўчыя, археалагічныя, нумізматычныя, этнаграфічныя экспанаты, знаходзіліся ў будынку стараства Дзісенскага павета, былым кляштары кармелітаў босых<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://muzea2rp.amu.edu.pl/m/62|title=Muzeum Ziemi Dziśnieńskiej w Głębokiem|author=Tołysz Aldona|website=Muzea w dwudziestoleciu międzywojennym|date=16.04.2025}}</ref>. У 1935 годзе таварыства выдала манаграфію [[Отан Гедэман|Отана Гедэмана]] «Głębokie: (szkic dziejów)», прысвечаную гісторыю горада. У тым жа годзе намаганнямі таварыства была адрамантаваная [[Калона на могілках Копцеўка (Глыбокае)|калона на могілках «Копцеўка»]]. У Глыбокім дзейнічалі дзве друкарні, выходзілі газеты на польскай мове «Głos Dziśnieński» (1924—1926), «Wiadomości głębockie» (1930—1931), «Wiadomości kresowe» (1934—1935), «Echo głębockie» (1936), «Echo kresowe» (1937), на ідыш — «Gluboker Leben» (1930—1936), «Gluboker Woch» (1934—1936), «Gluboker Sztyme» (1936—1939)<ref>{{Артыкул|спасылка=https://kamunikat.org/volnaye-glybokaye-shtotydnyovaya-gazeta-23-1000-2019|аўтар=Шыталь К.|загаловак=Да гісторыі перыядычнага друку ў Глыбокім|год=2019|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=6|чысло=6|нумар=23|старонкі=5|issn=0233-433X}}</ref>. У 1936-39 гадах у Глыбокім працаваў інжынер Аляксандр Мілаш, бацька польскага паэта, лаўрэата Нобелеўскай прэміі па літаратуры [[Чэслаў Мілаш|Чэслава Мілаша]]. Паэт як мінімум двойчы наведваў Глыбокае<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/80320693/na-bialorusi-odnaleziono-dom-z-ktorego-rodzice-czeslawa-milosza-uciekli-przed-wojna|title=Na Białorusi odnaleziono dom, z którego rodzice Czesława Miłosza uciekli przed wojną|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=29.10.2020}}</ref>. ==== Другая сусветная вайна ==== 17 верасня 1939 года Глыбокае было занята [[РСЧА|Чырвонай Арміяй]] і 2 лістапада 1939 года далучана да [[БССР]]. 15 студзеня 1940 года ўтвораны [[Глыбоцкі раён]], які належаў да [[Вілейская вобласць|Вілейскай вобласці]]. Выдавалася газета РК КП(б)Б «За свабоднае жыццё». У 1941 годзе ў горадзе жыло 12 тыс. чал., з іх 8 тыс. — яўрэі. Частка жыхароў горада ў 1939-41 гадах стала ахвярамі [[Палітычныя рэпрэсіі|палітычных рэпрэсій]]. Пасля [[Аперацыя Барбароса|нападу Германіі на СССР]] першая бамбардзіроўка Глыбокага адбылася 23 чэрвеня 1941 года. 3 ліпеня 1941 года ў горад увайшлі нямецкія войскі. 17 ліпеня 1941 года горад уключаны ў склад [[Генеральная акруга Беларусь|Генеральнай акругі Беларусь]], стаў цэнтрам Глыбоцкай акругі (гебіта)<ref name=":7">{{Кніга|загаловак=Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Глыбоцкага раёна|год=1995|месца=Мінск|выдавецтва=Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі|старонкі=175|isbn=985-11-0014-5}}</ref>. У жніўні 1941 года акупанты правялі першы расстрэл мірнага насельніцтва, забіўшы дзесяць чалавек<ref name=":7" />. 4 сакавіка 1942 года ва ўрочышчы Барок расстралялі траіх каталіцкіх святароў — [[Мечыслаў Багаткевіч|Мечыслава Багаткевіча]], Уладзіслава Мацьковяка, Станіслава Пыртака. У 1999 годзе Папа [[Ян Павел II|Ян Павел ІІ]] [[Беатыфікацыя|беатыфікаваў]] іх. 4 ліпеня 1942 года ў ваколіцах горада былі расстраляныя некалькі дзясяткаў прадстаўнікоў польскай інтэлігенцыі і каталіцкага духавенства з Глыбоцкай акругі<ref>{{Кніга|аўтар=Krahel Tadeusz, ks.|загаловак=Męczennicy z Berezwecza|год=1998|месца=Białystok|старонкі=8-10|isbn=83-903063-9-5}}</ref>. У верасні 1941 года створана [[Гета ў Глыбокім|гета]]. Вясной 1942 года адбылося [[Халакост у Беларусі|масавае забойства яўрэяў]] ва ўрочышчы Барок (каля 2 тыс. чал.). 18-20 жніўня 1943 года гета было канчаткова знішчанае, былі забіты 4,5 тыс. чал. У горадзе дзейнічалі настаўніцкія курсы (сярод іх выпускнікоў — пісьменнік [[Кастусь Акула]]), беларуская прагімназія, пачатковая школа, структуры [[Саюз беларускай моладзі|Саюза беларускай моладзі]]. У горадзе дзейнічала савецкае падполле: падпольны раённы камітэт КПБ пры партызанскай брыгадзе імя К. Ракасоўскага, падпольны РК ЛКСМБ, выдавалася газета «За Свабоднае жыццё». Адначасова ў Глыбокім існавалі структуры польскай [[Армія Краёва|Арміі Краёвай]]. З красавіка да мая 1943 года ў горадзе размяшчалася галоўная каманда «Цэпяліна» «Расія—Цэнтр» ({{lang-de|SS-Hauptkommando Russland—Mitte Unternehmen Zeppelin}}) і разведшкола з [[Яблань (Люблінскае ваяводства)|Яблані]]<ref>Залесский, К. РСХА: Главное управление имперской безопасности / Константин Залесский. — М.: Яуза, ЭКСМО, 2004. — 382, [1] с., [8] л. ил., портр. — С. 241. — (Тайны III рейха). — ISBN 5-699-06223-8.</ref><ref>Чуев, С. Г. Спецслужбы Третьего Рейха: [В 2 кн.] / Сергей Геннадьевич Чуев. — СПб.: Нева, 2003. — 443, [1] с., [8] л. ил., портр. — С. 154. — (Досье. Спецслужбы мира). — ISBN 5-7654-2831-2.</ref> Горад вызвалены 3 ліпеня 1944 года ў ходзе [[Полацкая аперацыя|Полацкай аперацыі]]. Перад адступленнем немцы спалілі вялікую колькасць будынкаў, асабліва ў цэнтральнай частцы Глыбокага. ==== Пасляваенны перыяд ==== У 1946-1947 дзейнічаў канспірацыйны [[Саюз беларускіх патрыётаў]], які аб'ядноўваў моладзь, пераважна з Глыбоцкага педагагічнага вучылішча. Сябры арганізацыі імкнуліся да пашырэння нацыянальнай свядомасці, беларускай мовы і культуры. У лютым 1947 года арганізацыя разгромленая дзяржбяспекай, удзельнікі асуджаныя да зняволення ў лагерах<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://novychas.online/poviaz/anton_furs_prisjagu_primal_pad|title=Антон Фурс: «Прысягу прымалі пад бел-чырвона-белым сцягам і «Пагоняй»|author=Шыталь Кастусь|website=Новы час|date=27.04.2012}}</ref>. У 1960 годзе да Глыбокага далучаны населены пункт [[Беразвечча]]. ==== Рэспубліка Беларусь ==== У 1994-2020 гадах выдавалася штотыднёвая незалежная газета [[Вольнае Глыбокае|"Вольнае Глыбокае"]], рэдактарам якой быў краязнавец, грамадскі дзеяч [[Уладзімір Іванавіч Скрабатун|Уладзімір Скрабатун]]. Выданне апублікавала некалькі соцень краязнаўчых артыкулаў. Указам [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] ад 20 студзеня 2006 года № 36 зацверджаны сучасны [[Герб Глыбокага|герб горада]]. == Насельніцтва == <div style="float:right;margin:0 0.5em 1em;">{{Graph:Chart|width=160|height=128|type=rect|x=1959,1970,2009,2016,2017|y=7300,11900,19500,18921,19038}}</div> * '''XX стагоддзе''': 1921 год — 4,5 тыс. чал.<ref name=":4" />; 1931 год — 7,4 тыс. чал.<ref name=":5" />; 1939 год — 9,2 тыс. чал.<ref name=":6" />; 1959 год — 7,3 тыс. чал.; 1970 год — 11,9 тыс. чал. * '''XXI стагоддзе''': 2009 год — 19,5 тыс. чал.; 2016 год — 18&nbsp;921 чал.<ref name="2016-Estimate"/>; 2017 год — 19&nbsp;038 чал.<ref name="2017-Estimate"/> == Эканоміка == Прадпрыемствы харчовай і дрэваапрацоўчай прамысловасці. Буйнейшыя прадпрыемствы: * Глыбоцкая птушкафабрыка, ААТ * [[Глыбоцкі малочнакансервавы камбінат]], ААТ * [[Глыбоцкі доследны лясгас]], ДЛГУ * [[Глыбоцкі кансервавы завод]], ААТ * [http://glubmk.by/ Глыбоцкі мясакамбінат, ААТ] * Глыбоцкі хлебазавод, філіял РУПП «Віцебскхлебпрам» Гасцініца. Дом паляўнічага. Глыбокае — цэнтр турызму нацыянальнага значэння. З пачатку 20 ст. Глыбокае — цэнтр ганчарнага промыслу, так званай глыбоцкай керамікі. == Культура == [[Файл:Музей гісторыі і этнаграфіі Глыбоцкага краю.jpg|thumb|Музей гісторыі і этнаграфіі Глыбоцкага края]] * [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] * [[Глыбоцкая цэнтральная раённая бібліятэка|Цэнтральная раённая бібліятэка Глыбокага]] * [[Глыбоцкі дом рамёстваў]] * [[Дударскі рэй]] * [[Вішнёвы фэст]] У Глыбокім дзейнічае народны тэатр фальклору «Цярэшка», праграмы якога заснаваны на імкненні захаваць пераемнасць традыцый першага беларускага тэатра І. Ц. Буйніцкага. Кіруе гуртом Наталля Нікіфаровіч. == СМІ == * Газета «[[Вольнае Глыбокае]]». Выдавалася ў 1994-2020 гадах, уваходзіла ў склад «[[Аб’яднаныя Масмедыі|Асацыяцыі выдаўцоў рэгіянальнай прэсы „Аб’яднаныя Масмедыі“]]». * Газета «[[Веснік Глыбоччыны]]». Орган Глыбоцкага райвыканкама, раённага савета дэпутатаў. == Славутасці == * [[Глыбоцкі дэндралагічны сад|Глыбоцкі дэндрарый]] — батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння * [[Глыбоцкі Троіцкі касцёл|Троіцкі касцёл]] ([[1764]]—[[1782]], [[1902]]—[[1908]]), пл.17 Верасня — {{ГККРБ 4|212Г000366}} * [[Глыбоцкі Раства-Багародзіцкі сабор|Комплекс былога кляштара кармелітаў: царква Раства Багародзіцы]], уваходныя дзверы і дэкаратыўная галерэя па перыметру царквы, будынак кляштара, агароджа з брамай ([[XVII]]—[[XVIII]] стагоддзі, сярэдзіна [[ХІХ]] стагоддзя), пл.17 Верасня — {{ГККРБ 4|212Г000365}} * Жылы будынак былога [[Беразвецкі манастыр|манастыра базыльян]] ([[1756]]—[[1763]]), на беразе [[Вялікае (возера, Глыбоцкі раён)|воз. Вялікае]] — {{ГККРБ 4|212Г000363}} * [[Ільінская капліца (Глыбокае)|Ільінская капліца]] (канец [[XVIII]] стагоддзя) — {{ГККРБ 4|213Г000364}} * [[Калона ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791 года (Глыбокае)|Калона ў гонар Канстытуцыі]] (кан. XVIII ст.) — мураваная калона на могілках Копцеўка, якую, без пацверджання гістарычнымі крыніцамі, называюць помнікам [[Канстытуцыя 3 мая 1791 года|Канстытуцыі 3 Мая]]. * [[Забудова вуліцы Леніна (Глыбокае)|Забудова вул. Леніна]] (канец [[ХІХ]] — пачатак [[XX]] стагоддзя), вул. Леніна, 5, 13, 38, 40 — {{ГККРБ 4|213Г000367}} * [[Забудова вуліцы Маскоўскай (Глыбокае)|Забудова вул. Маскоўскай]] (канец [[ХІХ]] — пачатак [[XX]] стагоддзя), вул. Маскоўская, 2, 3, 4 — {{ГККРБ 4|213Г000369}} * Будынак ([[1931]]), вул. Энгельса, 24. Цяпер [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] — {{ГККРБ 4|}} * [[Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан (Глыбокае)|Брацкая магіла]] ([[1944]]), вул. Леніна, [[парк Перамогі, Глыбокае|парк Перамогі]] — {{ГККРБ 4|213Д000368}} * Яўрэйскія могілкі * Польскія вайсковыя могілкі (1920-я гг.) * Магіла Ф. Мюнхгаўзена ([[1878]]) * Помнік Ф. Дзяржынскаму * Самалёт-помнік авіяканструктару П. Сухому * Скульптура «[[Ісус і самаранка]]» (2014) * [[Дзед-глыбачанін]] * [[Помнік барону Мюнхаўзену]] (2014) * [[Мемарыяльны комплекс «Барок»]] * [[Глыбоцкая дуда]] (копія дуды ў [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей|Глыбоцкім гісторыка-этнаграфічным музеі]]) У [[2012 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|2012]] годзе да [[Дзень беларускага пісьменства|Дня беларускага пісьменства]] было ўсталявана 8 бронзавых бюстаў знакамітым беларусам [[Язэп Львовіч Корсак|Язэпу Корсаку]], [[Элізэр Бэн-Іегуда|Элізэру Бэн-Іегуду]] (Дэвід Перэльман), [[Язэп Драздовіч|Язэпу Драздовічу]], [[Ігнат Буйніцкі|Ігнату Буйніцкаму]], [[Алесь Дубровіч|Алесю Дубровічу]], [[Пётр Казлоў|Пятру Казлову]], [[Павел Сухі|Паўлу Сухому]], [[Вацлаў Ластоўскі|Вацлаву Ластоўскаму]]<ref name="kultura"/>. <gallery mode="packed" perrow="4" heights="150px"> Глыбоцкія замалёўкі. Дамы ў цэнтры.jpg|Дамы ў цэнтры горада Глыбокае. Царква (03).jpg|Свята-Раства-Багародзіцкі сабор Глыбоцкія замалёўкі. Касцёл на плошчы (01).jpg|Касцёл Найсвяцейшай Тройцы Глыбокае. Ільінская капліца на могілках (04).jpg|Ільінская капліца на могілках Глыбоцкія замалёўкі. Бюст Іосіфа Корсака (01).jpg|Алея знакамітых землякоў Глыбоцкі дэндрапарк.jpg|Глыбоцкі дэндрапарк Глыбокае. Могілкі. Калона ў гонар Канстытуцыі 1791 года (07).jpg|Ільінская капліца і калона ў гонар Канстытуцыі 1791 года на могілках Глыбоцкія замалёўкі. Яўрэйскія могілкі (01).jpg|Яўрэйскія могілкі </gallery> == Вядомыя асобы == {{main|Вядомыя асобы Глыбокага}} * [[T. Даленга-Мастовіч]] (1900—1939), польскі пісьменнік, аўтар «Знахара» * [[Фёдар Мікалаевіч Дамінікоўскі]], беларускі гісторык * [[Язэп Нарцызавіч Драздовіч|Язэп Драздовіч]] ([[1888 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1888]]—[[1954 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1954]]), беларускі мастак, скульптар, этнограф, археолаг, педагог. Адзін з заснавальнікаў беларускага нацыянальнага гістарычнага жывапісу <ref name="Канферэнцыя"/><ref name="Канферэнцыя_2"/>. * [[Клаўдзій Сцяпанавіч Душэўскі|Клаўдзій Душэўскі]] (1891—1959), беларускі палітычны дзеяч, дыпламат, рэдактар, педагог * [[Сямён Навумавіч Леках]], беларускі вучоны ў галіне металургіі * [[Тадэа Касцюшка|сястра Тадэа Касцюшка]] (1868—1946), манахіня непакалянка, узнагароджана сярэбраным крыжам заслугі, заклала ў Глыбокім школу, пабудавала кляштар * [[Павел Восіпавіч Сухі]] (1895—1975), савецкі авіяканструктар, двойчы Герой Працы * [[Аляксандр Францавіч Хайноўскі]], беларускі дыпламат * [[Марына Іванаўна Шкерманкова]], беларуская цяжкаатлетка * [[Мікалай Мінскі]], паэт, драматург, перакладчык * [[Лявонцій Іосіфавіч Ракоўскі]], пісьменнік. * [[Юрый Барысавіч Багушэвіч]], мастак * [[Дзмітрый Літвінскі]], мастак * [[Барыс Міхайлавіч Волін]], савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч РСФСР і УССР, публіцыст, гісторык * [[Сямён Іофе]] (сапраўднае імя — Сімон-Залман Шмуйловіч), партыйны дзеяч СССР * [[Віктар Антонавіч Ламака]] (1910—2001), заслужаны лесавод, заснавальнік глыбоцкага дэндрарыя == Гл. таксама == * [[Гарады Віцебскай вобласці]] * [[Гарады Беларусі]] * [[Глыбоцкі дзяржаўны прафесійны ліцэй]] * [[Спіс вуліц Глыбокага]] == Зноскі == {{Reflist|refs= <ref name="2017-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2017}}</ref> <ref name="NNP">{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласць|}}</ref> <ref name="euro">[http://eurobelarus.info/special-project/city-day/2013/03/03/dva-glybok-h-dzve-tsentral-nyya-ploshchy-dva-zamk.html «Два Глыбокіх, дзве цэнтральныя плошчы, два замкі»] 03.03.2013 Улaдзімір Скрабатун</ref> <ref name="westki">[http://westki.info/artykuly/13496/rouna-dzvesce-god-tamu-u-glybokae-uvayshou-napaleon «Роўна дзвесце год таму ў Глыбокае ўвайшоў Напалеон»] 18.07.2012 Кастусь Шыталь</ref> <ref name="2016-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2016}}</ref> <ref name="kultura">[http://kultura.gov.by/news/ab-vyn-kakh-konkursu-na-stvarenne-esk-znykh-praekta-pomn-ka-vyal-kamu-knyazyu-m-ndo-gu Аб выніках конкурсу на стварэнне эскізных праектаў помніка вялікаму князю Міндоўгу]</ref> <ref name="Канферэнцыя">[http://www.rh.by/by/221/20/6494/ «Канферэнцыя, прысвечаная Язэпу Драздовічу, прайшла ў Маладзечне»] («[[Рэгіянальная газета]]»)</ref> <ref name="Канферэнцыя_2">[http://www.rh.by/by/222/10/6551/ «Творчасць Драздовіча — прыклад нацыянальнага мастацтва»] («[[Рэгіянальная газета]]»)</ref> }} == Літаратура == * ''Гедэман О.'' Глыбокае: гістарычны нарыс / Отан Гедэман; перакл. з польск. М. Гіля. — Паставы; Глыбокае: [б. в.], 2012. — 59, [1] с. : іл. == Спасылкі == {{Commonscat-inline|Hlybokaje|Глыбокае}} {{OSM relation|1176300|Глыбокае}} * {{ГБ|http://globustut.by/glubokoe/index.htm}} * [http://www.vlib.by//PRIDVINIE-1/CITIES/Glubokoe.htm Прыдзвінскі край — Горад Глыбокае]{{Недаступная спасылка}} * [http://www.westki.info/hlybokaje Глыбокае — westki.info] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090418080427/http://westki.info/hlybokaje |date=18 красавіка 2009 }} * [http://radzima.org/be/pub/2515_m/ Глыбокае — radzima.org] * [https://www.gismeteo.by/weather-glubokoye-11028/ Надвор’е ў горадзе Глыбокае] {{Глыбоцкі раён}} {{Віцебская вобласць}} [[Катэгорыя:Глыбокае| ]] [[Катэгорыя:Мястэчкі Полацкага ваяводства]] [[Катэгорыя:Мястэчкі Віленскага ваяводства]] axe3ivd4dxqx2c2tii3ynggyb0zvqar 5152268 5152267 2026-06-07T16:29:39Z K.shytal 58227 дадаў спасылку 5152268 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = горад |беларуская назва = Глыбокае |выява = Hłybokaje, Глыбокае, панарама, Кагальнае, Глубокое, панорама, Głębokie, panorama (08.10.2021).jpg |подпіс = Панарама Глыбокага над возерам Кагальным |вобласць = Віцебская |раён = Глыбоцкі |першае згадванне = 1514 }} '''Глыбо́кае'''<ref name="NNP"/> ({{lang-be-trans|Hlybokaje}}, [[Руская мова|рус]].: ''Глубокое'', [[Польская мова|польск]].: ''Głębokie'', [[Літоўская мова|літ.]]: ''Glubokas'', [[іўрыт]]: ''עברית'') — [[горад]] у [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]], адміністрацыйны цэнтр [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкага раёна]]. За 140 км на поўнач ад [[Мінск|Мінска]], 160 км на захад ад [[Віцебск]]а, 160 км на паўночны ўсход ад [[Вільня|Вільні]], 300 км на паўднёвы ўсход ад [[Рыга|Рыгі]]. На скрыжаванні аўтамабільных дарог [[Бягомль]] - [[Браслаў]] і [[Полацк]] — [[Вільня]]. Чыгуначная станцыя на лініі [[Крулеўшчына]] — [[Лынтупы]]. У межах горада - возера [[Кагальнае]], з якога выцякае рака [[Бярозаўка (прыток Дзісны)|Бярозаўка]], левы прыток [[Дзісна (рака)|Дзісны]]. Да межаў горада прылягаюць азёры [[Бяглец]], [[Вялікае (возера, Глыбоцкі раён)|Вялікае]], [[Мушкацкае]], [[Падлужнае]]. Насельніцтва - 17 720 чал. (па стане на 1 студзеня 2026 года)<ref>{{Кніга|спасылка=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|загаловак=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов, поселков городского типа. Статистический бюллетень|год=2026|месца=Минск|выдавецтва=Национальный статистический комитет|старонкі=7}}</ref>. == Гісторыя == === Полацкае Княства === Тэрыторыя цэнтральнай часткі сучаснага горада Глыбокага (паўночны, паўночна-заходні і заходні берагі возера Кагальнае) была заселеная ў часы [[Полацкае княства|Полацкага княства]], пра што сведчаць знаходкі керамікі XI—XIII стагоддзяў. Пазней паселішча перапыніла сваё існаванне — кераміка XIV—XV стагоддзяў на тэрыторыі горада адсутнічае<ref>Клімаў Марат. Археалагічныя назіранні ў г. Глыбокаe//[http://westki.info Westki.info] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200202070730/http://westki.info/ |date=2 лютага 2020 }}, старонка захавана 04.01.2008.</ref>. === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню ўзгадваецца ў [[Метрыка Вялікага Княства Літоўскага|Метрыцы ВКЛ]] у 1514 г. як двор, цэнтр маёнтка [[Юрый Іванавіч Зяновіч|Юрыя Іванавіча Зяновіча]]. Паводле афіцыйнай версіі, першая згадка пра Глыбокае — [[1414]] год, аднак гэтая дата трапіла ў гістарычныя працы ў выніку памылкі польскага даследчыка Ежы Ахманьскага, якую ён дапусціў пры напісанні анатацыі да аднаго з прывілеяў Вітаўта<ref name=":8" />. Двор [[Зяновічы|Зяновічаў]] знаходзіўся на паўночным беразе [[Кагальнае|возера Глыбокае]] (цяпер - Кагальнае), на тэрыторыі [[Ашмянскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Ашмянскага павета]] [[Віленскае ваяводства|Віленскага ваяводства]], побач з мяжой [[Полацкая зямля|Полацкай зямлі]]. Мяжа праходзіла па рацэ [[Бярозаўка (прыток Дзісны)|Бярэзвіцы]] (Бярозаўцы), што выцякае з возера Кагальнае. Назва возера (Глыбокае) дала назву населенаму пункту<ref>Hedemann Otton. Głębokie. Szkic dziejów. Wilno, 1935. S. 9</ref>. У 1514 годзе згадваецца ''«торг»'' пры двары Юрыя Іванавіча Зяновіча ў Глыбокім, што сведчыць пра тое, што населены пункт быў асяродкам гандлю<ref>«Росийская Историческая Библиотека». Т. ХХ, с. 190.</ref>. У 1548 годзе Глыбокае ўпершыню згадваецца як [[мястэчка]]<ref name=":8">{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/82024216/miedzy-wilnem-a-polockiem-odkrycie-regionalisty-kwestionuje-610-rocznice-wzmianki-o-glebokiem|title=Między Wilnem a Połockiem. Odkrycie regionalisty kwestionuje 610. rocznicę wzmianki o Głębokiem|author=Łupacz Z., Szytal K.|website=Centrum Europy|date=29.08.2024}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Pachałavicki, Глыбокае, Пахалавіцкі (1580).jpg|міні|злева|Глыбокае на карце Станіслава Пахалавіцкага (1580)]] У сярэдзіне XVI стагоддзя Зяновічы перайшлі ў [[кальвінізм]]. У 1582 г. [[Юрый Мікалаевіч Зяновіч]] валодаў заходняй часткай Глыбокага і завяшчаў яе сваім нашчадкам. У тэстамэнце [[Крыштаф Зяновіч (ваявода берасцейскі)|Кшыштафа Зяновіча]] ў 1611 годзе згадваюцца кальвінскі збор і школа<ref name=":0">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedemann O.|загаловак=Głębokie (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|выдавецтва=Nakładem oddziału Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego w Głębokiem|старонкі=11, 22-23|старонак=60}}</ref>. Сын Кшыштафа, [[Мікалай Багуслаў Зяновіч]] у 1613 годзе перайшоў у каталіцтва і заснаваў у мястэчку касцёл святога Міхала. У 1622 годзе ў маёнтку Зяновічаў згадваецца ''«бібліятэка кніг каля трохсот экзэмпляраў»''. Касцёл святога Міхала быў знішчаны падчас вайны з Маскоўскай дзяржавай 1654—1667 гадоў<ref>{{Артыкул|спасылка=https://drive.google.com/file/d/1BwCarR_Q-p6oFXyINxaJYm6rVEROc_pq/view|аўтар=Шыталь К.|загаловак=Род Зяновічаў і першы касцёл у Глыбокім|год=2024|мова=be|выданне=Каталіцкі Веснік|тып=газета|месяц=6|нумар=6|старонкі=4-5|issn=2224-9624}}</ref>. У 1628 годзе Ганна Зоф'я Зяновіч выйшла замуж за [[Альбрэхт Уладзіслаў Радзівіл|Альбрэхта Уладзіслава Радзівіла]], у выніку чаго Глыбокае перайшло да [[Радзівілы|Радзівілаў]]. [[Файл:Юзаф Корсак Глыбоцкі, Іосіф Корсак, Иосиф Корсак, Józef Korsak Głębocki.jpg|міні|Іосіф Корсак, ваявода мсціслаўскі.]] Уладанні на правым (усходнім) беразе Бярэзвіцы ў канцы XIV ст. полацкі князь [[Андрэй Альгердавіч]] надаў роду [[Корсакі|Корсакаў]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://files.knihi.com/Knihi/archivy/polock-gram.zip/2015/Polockije_hramoty_T1.pdf|загаловак=Полоцкие грамоты XIII - начала XVI века. Том 1|адказны=А. Л. Хорошкевич (ответственный редактор), С. В. Полехов (заместитель ответственного редактора), В. А. Воронин, А. И. Груша, А. А. Жлутко, Е. Р. Сквайрс, А. Г. Тюльпин|год=2015|месца=Москва|выдавецтва=Университет Дмитрия Пожарского|старонкі=73-74|isbn=978-5-91244-137-0}}</ref>. Не пазней за 1582 год Корсакі заклалі мястэчка на сваіх землях на правым беразе Бярэзвіцы, насупраць мястэчка Зяновічаў. Мястэчка Корсакаў таксама называлася Глыбокае, але ўваходзіла ў [[Полацкае ваяводства]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=17|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=12|старонак=60}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Karmelity, Глыбокае, Кармеліты, Kazanie przy exegviach Alexandra Tyszkiewicza (1645).jpg|міні|Тытульны аркуш казання на пахаванні Аляксандра Тышкевіча, прамоўленага ў Глыбокім 13 верасня 1644 года.]] У 1639 годзе [[Юзаф Корсак (ваявода мсціслаўскі)|Іосіф Корсак]] піша тэстамэнт, у якім распараджаецца перадаць мястэчка Глыбокае і маёнткі Ластавічы, Свіла, Перадолы, Вольберавічы, Гняздзілава рыма-каталіцкаму ордэну [[Кармеліты|кармелітаў босых]]<ref>''Wanat J. Zakon karmelitów bosych w Polsce. Klasztory karmelitów i karmelitanek bosych 1605—1975''. ss. 458—459.</ref>. Пры жыцці Іосіф Корсак пабудаваў драўляны касцёл. У 1642 годзе Іосіф Корсак фундаваў у сваёй частцы мястэчка парафіяльны [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]]<ref name=":0" />. 16 красавіка 1643 года Корсак памёр. У тым жа годзе ў Глыбокае прыбылі кармеліты босыя. 13 верасня 1644 годзе настаяцель кляштара а. Язафат Тышкевіч прамовіў у глыбоцкім касцёле казанне на пахаванне полацкага земскага суддзі Аляксандра Тышкевіча, якое ў 1645 годзе было выдадзенае ў Вільні кнігай — гэта была першая кніга, напісаная ў Глыбокім<ref>{{Артыкул|аўтар=Івашчонак А.|загаловак=Першым глыбоцкім пісьменьнікам быў Язафат Тышкевіч, кармэліт босы|год=2012|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=2|чысло=16|нумар=7|старонкі=11|issn=0233-433X}}</ref>. У 1652 годзе ў кармеліцкай частцы Глыбокага быў збудаваны драўляны парафіяльны касцёл<ref name=":0" />. У ходзе вайны з Маскоўскай дзяржавай 1654 - 1667 гадоў атрад маскоўскага войска пад кіраўніцтвам двараніна Ждана Кондырава 30 ліпеня 1654 года пад Глыбокім «''литовских людзей побил и и знамены и мушкеты поимал''». Глыбокае было акупавана маскоўскім войскам. У верасні 1655 годзе ваявода Багдан Бешанцоў з 50 драгунамі прыбыў у Глыбокае і збудаваў ва ўсходняй частцы паселішча [[Глыбоцкі замак|замак]]<ref>{{Кніга|загаловак=Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Глыбоцкага раёна|год=1995|месца=Мінск|выдавецтва=БелЭн|старонкі=41|isbn=985-11-0014-5}}</ref>. У студзені 1659 года атрад ваяводы віцебскага [[Уладзіслаў Валовіч|Уладзіслава Валовіча]] «''сжёг острожек в Глубоком''», а гарматы, якія там былі, вывез у [[Даўгінава]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=39|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=32-33|старонак=60}}</ref>. У выніку вайны былі спаленыя мястэчка і двор у радзівілаўскай частцы Глыбокага, касцёлы святога Міхала, Святой Тройцы, кармелітаў босых. Пасля вайны новы двор Радзівілаў быў заснаваны на пагорку на поўдзень ад возера Кагальнае. Паводле інвентара 1702 г. двор уключаў накрыты драніцай галоўны аднапавярховы драўляны будынак, флігель, пякарню, свірны, двухпавярховую гаспадарчую пабудову з галерэямі, хлявы, стайні, вазоўні, сажалку, ставок з вадзяным млынам і інш. Да 1694 года адносіцца першая пацверджаная згадка пра грэка-каталіцкую царкву Святой Тройцы ў радзівілаўскай частцы Глыбокага<ref>[https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/jednostka/-/jednostka/17903189 Archiwum Główne Akt Dawnych, sygn. 1/354/0/23/t.170 p. 10 — s. 294]</ref>. Першыя згадкі пра яўрэяў сустракаюцца ў інвентары радзівілаўскай часткі Глыбокага ў 1694 годзе<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/jednostka/-/jednostka/17903189|title=Głębokie/Archiwum Główne Akt Dawnych, sygnatura 1/354/0/23/t.170 p.10|website=Szukaj w Archiwach}}</ref>. Іх колькасць хутка ўзрастала на працягу XVIII стагоддзя. Найстарэйшая вядомая мацэва на могілках датаваная 1708 годам. У 1742 годзе глыбоцкія яўрэі атрымалі ад віленскага біскупа [[Міхал Ян Зянковіч|Міхала Зянковіча]] дазвол на пабудову сінагогі на месцы, дзе была ранейшая<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedemann, Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=30-32}}</ref>. Паводле інвентароў, у Глыбокім на пачатку XVIII ст. сярод рамеснікаў былі скамарохі і мядзведнікі (каля дзесяці чалавек). Брацтва св. Тройцы, якое аб’ядноўвала мядзведнікаў, мела свой алтар у царкве ў царкве св. Тройцы. Можна меркаваць, што Глыбокае мела сваю «Мядзведжую акадэмію» або што існавала сувязь з [[Смаргонская мядзведжая акадэмія|"акадэміяй" у Смаргоні]] - абодва мястэчкі з канца XV да пачатку ХІХ ст. належалі адным і тым жа ўласнікам.<ref>http://spadchyna.glubmusej.by/be/nasha-spadchyna/znakamityya-zemlyaki/289-glybotskiya-dudary-myadzvedniki</ref>[[Файл:Hłybokaje, Karmelickaja. Глыбокае, Кармэліцкая (1878).jpg|міні|Касцёл і кляштар кармелітаў босых (акварэль ХІХ ст.)]] 16 ліпеня 1735 года віленскі суфраган [[Ежы Казімір Анцута|Ежы Анцута]] асвяціў барочны [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі]] кляштара кармелітаў босых. Паводле меркавання польскага даследчыка Войцеха Бабэрскага, касцёл быў зноў перабудаваны каля 1755 года. Аўтарам перабудовы быў віленскі архітэктар Абрагам Вюрцнэр, пад яго кіраўніцтвам былі ўзнесеныя дзве вежы і шчыт галоўнага фасада ў стылі [[Віленскае барока|віленскага барока]]<ref>{{Артыкул|спасылка=https://bibliotekanauki.pl/articles/24567385|аўтар=Boberski, Wojciech|загаловак=Architekt Abraham Würtzner (?). Przyczynek do dziejów wileńskiego baroku|год=2021|мова=pl|выданне=Biuletyn Historii Sztuki|тып=часопіс|том=T. 3|старонкі=664-667|issn=0006-3967}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Rynak, Fara. Глыбокае, Рынак, Фара (Балзункевіч, 1900-02).jpg|міні|Фарны касцёл (фота Яна Балзункевіча, пач. ХХ ст.)]] 11 ліпеня 1783 года віленскі суфраган Пётр Тачыдлоўскі асвяціў мураваны парафіяльны [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]], збудаваны ў 1764—1782 гадах<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedeman, Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=22-26}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Kopcieŭka, Kalona. Глыбокае, Копцеўка, Калона (1920-29) (3).jpg|міні|Калона на могілках (фота 20-х гг. ХХ ст.)]] У канцы XVIII стагоддзя на могілках Копцеўка была збудаваная [[Калона ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791 года (Глыбокае)|мураваная калона]], якую, без пацверджання гістарычнымі крыніцамі называюць «Калонай [[Канстытуцыя 3 мая 1791 года|Канстытуцыі 3 Мая]]». === Глыбокае ў складзе Расійскай імперыі === З 1793 года ў складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]], мястэчка [[Дзісенскі павет (Расійская імперыя)|Дзісенскага павета]]. [[Файл:Hłybokaje, Kopcieŭka, Karmelicki. Глыбокае, Копцеўка, Кармэліцкі (1920-29) (4).jpg|міні|Капліца святога Іллі на могілках Копцеўка (1920-я).]] Кармеліты пабудавалі ў 1804 годзе [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу святога Іллі]] ў стылі класіцызму на могілках «Копцеўка», яе асвяціў 11 мая 1805 года біскуп мінскі [[Якуб Дадэрка]]<ref>{{Артыкул|аўтар=Івашчонак Аляксандр|загаловак=Мястэчка Глыбокае. Капліца св. Эльяша (Іллі Прарока)|год=2012|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=2|чысло=23|нумар=8|старонкі=5|issn=0233-433X}}</ref>. ==== Напалеон у Глыбокім ==== [[Файл:Кляштар Кармелітаў.jpg|thumb|left|Свята-Раства-Багародзіцкі сабор (Былы касцёл кармелітаў босых)]] У 1812 годзе шлях імператара [[Францыя|Францыі]] [[Напалеон Банапарт|Напалеона Банапарта]] з Вільні на Маскву праходзіў цераз Глыбокае. Паводле гісторыка [[Отан Гедэман|Отана Гедэмана]], Напалеон прыбыў ў Глыбокае раніцай 18 ліпеня і затрымаўся ў кляштары кармелітаў босых на некалькі дзён<ref name=":9">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=61|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=54-56|старонак=60}}</ref>. Паводле меркаванняў іншых гісторыкаў Напалеон Банапарт прабыў у Глыбокім ад трох да дзесяці дзён<ref name="euro" />. У Глыбокім 18 ліпеня Напалеон выдаў загад «Адозвы генеральнай канфедэрацыі да палякаў», прызначаны для палякаў, якія знаходзяцца на расійскай дзяржаўнай службе, а 20 ліпеня - загад супраць марадзёраў і рабаўніцтва. Згодна з распараджэннем Напалеона, у Глыбокім з’явіўся харчовы склад, загад пра гэта быў падпісаны павятовым маршалкам шляхты Алоізам Буйніцкім<ref name=":9" />. Парафіяльны касцёл быў пашкоджаны, бо быў ператвораны на склад правіянту, салдаты забралі касцельныя рэчы<ref name="westki" />. Паводле інтэрпрэтацый, якія існавалі ў першай палове ХХ ст., Напалеон займаў пакоі на другім паверсе захаванага крыла кляштара. Прыхільнікі такога меркавання абапіраліся на тэкст Філіпа Поля дэ Сегура: ''«la Courlande nurria Macdonald, la Samogitie Oudinot; les plaines fertiles de Klubakoje'' (то бок — Глыбокае) ''— l‘Impereur»''. Гэтая версія тлумачыць, што ''«les plaines fertiles de Klubakoje»'', то бок урадлівыя раўніны Глыбокага, імператар мог бачыць толькі з акон на другім паверсе існуючага крыла (разбураныя два крылы былі павернутыя ў бок горада) — значыць, ён там жыў. Аднак, як пісаў Отан Гедэман, гэта не вынікае гэта наўпрост з тэксту Сегура, які меў на думцы толькі магчымасці забеспячэння арміі харчамі з урадлівых раўнін Курляндыі, Жамойці і Глыбокага, г. зн. Белай Русі<ref name=":9" />. Паводле іншай легенды, паміж імператарам і прыёрам кармелітаў босых завязаўся наступны дыялог. Напалеон: «Якой велічыні кляштарная ўласнасць?» Прыёр: «1000 дамоў». Напалеон: «Гэтага замнога! А чым займаецеся?» Прыёр: «Молімся». Напалеон: «Гэтага замала!» Аднак, удзячны за гасціннасць, злажыў прыёру на ад’езд «поўную талерку» напалеондораў. Імператар быццам бы нават выказаў шкадаванне, што не можа забраць у Парыж касцёл кармелітаў, каб яго там паставіць побач з саборам Нотр Дам<ref name=":9" />. Пасля гібелі ў 1813 годзе [[Дамінік Геранім Радзівіл|Дамініка Гераніма Радзівіла]] заходняя частка Глыбокага перайшла ва ўласнасць яго дачкі [[Стэфанія Радзівіл|Стэфаніі]], якая ў 1828 годзе выйшла замуж за [[Леў Пятровіч Вітгенштэйн|Льва Вітгенштэйна]]. Наступнай уласніцай маёнтка стала іх дачка Марыя, пазней жонка нямецкага палітыка [[Хлодвіг Гогенлоэ-Шылінгсфюрст|Хлодвіга Гогенлоэ-Шылінгсфюрста]]. У канцы ХІХ стагоддзя маёнтак быў прададзены Восіпу Путырскаму. [[Файл:Hłybokaje, Kahalnaje. Глыбокае, Кагальнае (1869) (2).jpg|міні|Панарама мястэчка (1869)]] [[Файл:Hłybokaje, Karmelickaja. Глыбокае, Кармэліцкая (1918).jpg|міні|Царква Раства Багародзіцы, перабудаваны касцёл кармелітаў (1918).]] Кармеліты падтрымалі [[Паўстанне 1830—1831 гадоў|паўстанцаў у 1830-31 гадах]]. Для следства супраць паўстанцаў у Глыбокае прыязджаў [[Міхаіл Мікалаевіч Мураўёў-Віленскі|Міхал Мураўёў]] і стварыў камісію вайсковага суда. У 1842 годзе ўлады канфіскавалі большасць зямельных уладанняў кляштара. У 1862 годзе кляштар быў скасаваны, а касцёл кармелітаў стаў філіяй парафіяльнага. У 1864 годзе, у рамках рэпрэсій пасля [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|студзеньскага паўстання]], улады адабралі ў каталікоў і перадалі праваслаўным былы кармеліцкі [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі]] і [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу святога Іллі]]. [[Файл:Hłybokaje, Dokšyckaja. Глыбокае, Докшыцкая, Сінагога, Głębokie, Synagoga, Глубокое, Синагога (1916).jpg|міні|Вялікая сінагога (фота: Ежы Рачыньскі, 1916).]] У 1848-1856 гадах рабінам у Глыбокім быў [[Шмуэль Магілевер]], адзін з піянераў рэлігійнага [[Сіянізм|сіянізму]]. У 50-я - 60-я гады ХІХ ст. на месцы папярэдняй была збудаваная драўляная Вялікая сінагога<ref>{{Артыкул|спасылка=https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/238169/edition/199926|аўтар=Chawes Mojżesz|загаловак=Rzeźba artystyczna w bożnicy|год=1931|мова=pl|выданне=Ziemia Dziśnieńska|тып=часопіс|месяц=11-12|нумар=2|старонкі=10-11}}</ref>. У 1870-х гадах у Глыбокім вучыўся [[Эліэзер Бэн-Егуда|Эліэзэр Бен-Егуда]], пазнейшы габрэйскі мовазнаўца, адзін з адраджальнікаў [[Іўрыт|іўрыту]]<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://mishpoha.org/pochta-mishpokhi/702-chelovek-voskresivshij-ivrit-ben-yeguda|title=Человек, воскресивший иврит|author=Бернштрам Владимир|website=Мишпоха. Международный еврейский журнал}}</ref>. У 1870-я гады ў Глыбокім былі паштовая станцыя, паліцэйская канцылярыя, валасная ўправа, народнае вучылішча, некалькі млыноў, вінакурня, некалькі бровараў і фабрык пітнога мёду, некалькі сінагог, дзве праваслаўныя царквы, касцёл. Насельніцтва па стане на 1879 год — 4084 чалавекі<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/b6bc8a10-d0dc-4e72-95a8-0a811cc81d70?page=604|загаловак=Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 2, [Derenek - Gżack]|год=1881|месца=Warszawa|старонкі=604-605}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Rynak Kaściuški. Глыбокае, Рынак Касьцюшкі, Głębokie, Rynek, Глубокое, Базарная площадь (каля 1914).jpg|міні|Рынак (каля 1914 г.)]] Кожны тыдзень праводзіліся кірмашы, на якіх гандлявалі прадуктамі харчавання, мануфактурнымі вырабамі, а таксама смалой, дзёгцем, паташом, што прыходзілі з памешчыцкіх маёнткаў. Сяляне гандлявалі прадуктамі харчавання, набывалі соль, крупы, гарбату, цукар, гарэлку. 26 верасня (8 кастрычніка н. ст.) 1880 згарэла драўляная царква Святой Тройцы<ref>{{Артыкул|спасылка=https://pravoslavnoe-duhovenstvo.ru/media/priestdb/materialattachment/attachment/1d/58/1d580bb7-e270-468e-96d4-4d6161783a13.pdf|аўтар=Котлинский Александр|загаловак=Из Дисненского уезда|год=1880|мова=ru|выданне=Литовские епархиальные ведомости|тып=газета|месяц=10|чысло=12|нумар=41|старонкі=350-351}}</ref> (не была адбудаваная). У 1895 годзе ў прыёмным пакоі працаваў фельчар, дзейнічалі вольнапрактыкуючыя ўрачы, існавалі 4 аптэкарскія крамы. Паводле перапісу 1897 года ў мястэчку 5654 жыхары. Меліся народнае і яўрэйскае прыватнае вучылішчы. У 1897 годзе пачаўся рух цягнікоў па [[Вузкакалейная чыгунка|вузкакалейнай чыгунцы]] да [[Новыя Свянцяны|Новых Свянцянаў]]. У 1916 годзе чыгунка была падоўжана да станцыі Сеславіна ([[Крулеўшчына]]). У 1904 годзе заснаваны Глыбоцкі аддзел Віленскага таварыства сельскай гаспадаркі<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/79847101/wilenskie-towarzystwo-rolnicze-120-lat-temu-zmienilo-gospodarcze-oblicze-glebokiego|title=Wileńskie Towarzystwo Rolnicze. 120 lat temu zmieniło gospodarcze oblicze Głębokiego|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=31.03.2024}}</ref>, у 1906 — Глыбоцкае дабрачыннае таварыства<ref name=":1">{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/80308012/autor-znachora-urodzil-sie-na-dzisiejszej-bialorusi-nieznane-fakty-o-doledzemostowiczu|title=Autor „Znachora” urodził się na dzisiejszej Białorusi. Nieznane fakty o Dołędze-Mostowiczu|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=30.09.2023}}</ref>, у 1907 — таварыства «Oświata», якое адчыніла ў Глыбокім польскую школу, зачыненую ўладамі праз чатыры месяцы<ref>{{Артыкул|спасылка=https://polona.pl/item-view/80548caf-3e62-4663-aeec-e60e3b1897b5?page=1|аўтар=Wiesławski, W., dr.|загаловак=Polskie Towarzystwo "Oświata" w Wilnie|год=1908|мова=pl|выданне=Goniec Wileński|тып=газета|месяц=10|чысло=17|нумар=211|старонкі=2-3}}</ref>. Актыўнай дзяячкай Дабрачыннага таварыства і «Oświaty» была Станіслава Мастовіч, маці польскага пісьменніка [[Тадэвуш Даленга-Мастовіч|Тадэвуша Далэнгі-Мастовіча]]<ref name=":1" />. Падчас [[Рэвалюцыя 1905-1907 гадоў у Беларусі|рэвалюцыі ў Расійскай імперыі]], у лістападзе 1905 года адбылася забастоўка паштовых служачых і палітычныя дэманстрацыі, удзел у якіх прынялі некалькі соцень чалавек. 11 жніўня 1913 года адбылася першая беларуская вечарынка — акторы-аматары адыгралі п’есы «Пашыліся ў дурні» Марка Крапіўніцкага і «Міхалка» М. Дальнага<ref>{{Артыкул|спасылка=https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/Nasa_Niva_1906-1915,1920.djvu_pdf.zip/mab.lt/1913-33.cyr.pdf|аўтар=Глыбачанін|загаловак=Беларуская вечарынка|год=1913|мова=be|выданне=Наша Ніва|тып=газета|месяц=8|чысло=16|нумар=33|старонкі=4}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Zamkavaja, Глыбокае, Замкавая, Дом Поднаса, друкарня Рома, Глубокое, Głębokie.jpg|міні|Камяніца, у якой месціліся друкарня і кнігарня Л. Рома (каля 1914).]] Не пазней за 1913 год была заснаваная друкарня М. Трэбелева і Л. Рома, пры якой існавала кнігарня, у якой прадаваліся беларускія календары і кнігі. Каля 1914 года Л. Ром выдаў серыю з не менш як шасці каляровых паштовак з краявідамі Глыбокага і [[Беразвечча]]<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://budzma.org/news/nevyadomyya-staronki-gistoryi-glybokaga.html|title=Невядомыя старонкі гісторыі Глыбокага: вызначана месца, дзе ў пачатку ХХ стагоддзя ў Глыбокім прадавалі беларускія кнігі|author=Рамэйка Ян|website=Будзьма беларусамі!|date=21.06.2024}}</ref>. Падчас [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]] ў верасні 1915 года Глыбокае [[Свянцянскі прарыў|занялі немцы]], але праз два тыдні мястэчка адбілі расійскія войскі. Глыбокае знаходзілася ў тыле [[3-я армія (Расійская імперыя)|3-й расійскай арміі]]. === Найноўшы час === Пасля [[Кастрычніцкая рэвалюцыя на Беларусі|Кастрычніцкага пераварота]], у снежні 1917 года ў Дзісенскім павеце пачалі стварацца органы савецкай ўлады<ref name=":2">{{Кніга|загаловак=Беларусь, Глыбоцкі край і Эдвард Вайніловіч: матэрыялы навукова-практычнай канферэнцыі : г. Глыбокае, 25 верасня 2020 г|частка=Рудовіч Станіслаў. Дзісенска-глыбоцкі край у віхуры войн і рэвалюцый (1914-1921 гг)|месца=Мінск|выдавецтва=ІВЦ Мінфіна|старонкі=351-369|старонак=460|isbn=978-985-880-085-7}}</ref>. Сход для выбараў савета ў Глыбокім быў прызначаны на другую палову лютага 1918 года, але не адбыўся, бо мястэчка занялі нямецкія войскі, якія акупавалі яго да лістапада. Глыбокае знаходзілася на тэрыторыі абвешчанай у сакавіку 1918 года [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]], аднак структуры БНР у мястэчку не былі створаныя. 11 снежня 1918 года Глыбокае занятае часцямі савецкай Пскоўскай дывізіі. З 1 студзеня 1919 года — у складзе [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]]<ref name=":2" />. У жніўні 1919 занята польскімі войскамі. 6 лістапада 1919 года быў утвораны [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскі павет]], сядзіба ўладаў якога знаходзілася ў Глыбокім. У маі 1920 года Глыбокае на кароткі час было занятае Чырвонай арміяй, праз кароткі час яго зноў занялі польскія войскі. 5 ліпеня 1920 года часці 15-й арміі пад камандаваннем А. І. Корка вялі ў ваколіцах Глыбокага баі з польскімі войскамі, у якіх загінулі 1,5 тыс. чал. ==== Польская Рэспубліка ==== У кастрычніку 1920 года па выніках [[Рыжскі дагавор (1920)|Рыжскага папярэдняга дагавора]] зноў занятае польскімі войскамі<ref name=":2" />. Глыбокае ўвайшло ў склад [[Навагрудскае ваяводства (Польшча)|Навагрудскага ваяводства]], а ў 1922 годзе — [[Віленская зямля|Віленскай зямлі]] (з 1926 года — [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскага ваяводства]]). [[Файл:Hłybokaje, Zamkavaja. Глыбокае, Замкавая (1921-39).jpg|міні|Праваслаўны хрэсны ход на вуліцы Замкавай (1920-я).]] У 1921 годзе Глыбокаму быў нададзены статус горада<ref>{{Артыкул|спасылка=https://polona.pl/item-view/167ce1f0-ea6b-48f9-8b30-f880de2479ad?page=7|загаловак=Wieści i obrazki z kraju|год=1935|мова=pl|выданне=Kurjer Wileński|тып=газета|месяц=5|чысло=2|нумар=118|старонкі=8}}</ref> і ўтвораныя органы гарадскога самакіравання. У 1921 годзе ў Глыбокім — 661 жылы будынак, 4514 жыхароў. Па веравызнанні: 2844 іўдзеяў, 894 праваслаўных, 709 рыма-каталікоў, 51 мусульманін, 13 старавераў, 3 пратэстантаў. Па нацыянальным складзе — 2220 палякаў, 1418 яўрэяў, 819 беларусаў, 33 татары, 21 рускі, 1 эстонец, 1 літовец, 1 украінец<ref name=":4">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/ea74b1e6-27ce-480b-819a-e86f691a53ee?page=6|загаловак=Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej : opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. T. 7 cz. 2, Ziemia wileńska. Powiaty : Brasław, Duniłowicze, Dzisna i Wilejka|год=1923|месца=Warszawa|выдавецтва=Nakładem Głównego Urzędu Statystycznego|старонкі=39}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Bandurskaha, Глыбокае, Бандурскага, Глубокое, Głębokie (1941).jpg|міні|Мадэрністычная забудова 1930-х на вуліцы Уладзіслава Бандурскага (1941).]] Глыбокае было адміністрацыйным цэнтрам [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскага павета]] і [[Глыбокае (гміна)|Глыбоцкай гміны]], сядзібай гродскага суда, важным асяродкам гандлю. Адміністрацыйнае і геаграфічнае становішча спрыяла хуткаму развіццю горада. У 1931 годзе ў горадзе быў 1081 жылы будынак і 7361 жыхар<ref name=":5">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/ab644b2d-e1e2-4ce4-a7f2-a7aee01a983c?page=8|загаловак=Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. T. 1, Województwo Wileńskie|год=1938|месца=Warszawa|выдавецтва=Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej|старонкі=15}}</ref>. У 1939 годзе — 9200 жыхароў<ref name=":6">{{Артыкул|спасылка=https://bcul.lib.uni.lodz.pl/dlibra/publication/2855/edition/1931/content|загаловак=Rocznik Polityczny i Gospodarczy 1939|мова=pl|выданне=|старонкі=346}}</ref>. У 1927 годзе ў Глыбокім дзейнічалі чатыры банкаўскія ўстановы — філіял Віленскага сельскагаспадарча-прамысловага банка, Дзісенскі павятовы банк, Яўрэйскі народны банк, Камунальная ашчадная каса. У 1928 годзе заснаваная электрастанцыя. У 1936 годзе пабудаваная буйная бойня. [[Файл:Hłybokaje, Rynak. Глыбокае, Рынак (J. Drazdovič, 1925).jpg|міні|Карчма і касцёл Св. Тройцы (малюнак Язэпа Драздовіча, 1925).]] У Глыбокім дзейнічалі каталіцкая парафія, якая мела [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]] і [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу Сэрца Езуса]] на могілках Копцеўка, праваслаўны прыход, які мела [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|царкву Раства Багародзіцы]], дзесяць сінагог, мячэць (заснаваная ў 1931 годзе), баптысцкая царква. Дзейнічала 7-класная польская пачатковая школа, дзе ў 1924/25 навучальным годзе настаўнікам малявання працаваў беларускі мастак [[Язэп Драздовіч]]. У 1925 годзе ён стварыў альбом малюнкаў «Глыбокае», а ў 1926 рабіў замалёўкі [[Беразвечча]]. У 1926 годзе заснаваная польская прыватная гімназія імя Люблінскай Уніі. Існавала яўрэйская прыватная пачатковая школа. У 1938 годзе заснаваная другая польская пачатковая школа. [[Файл:Hłybokaje, Dokšyckaja. Глыбокае, Докшыцкая, ТБШ, Таварыства беларускай школы (06.05.1928).jpg|міні|Сход Таварыства беларускай школы, 6 мая 1928 года.]] У 1926-28 гадах дзейнічала акружная ўправа [[Таварыства беларускай школы|Таварыства Беларускай Школы]]. ТБШ мела бібліятэку, арганізоўвала беларускія прадстаўленні. Сябры таварыства збіралі грошы на пабудову будынка для прыватнай беларускай школы і гімназіі, аднак гэтая справа не была скончаная<ref name=":3">{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/306457|title=«Лічыць сябе беларусам, хоць мае вышэйшую адукацыю». Як актывісты з Заходняй Беларусі змагаліся за сваю ідэнтычнасць 100 год таму|author=Валынец Ганна, Рамэйка Ян|website=Наша Ніва|date=29.12.2022}}</ref>. У 1926-27 гадах у Глыбокім існавала павятовая ўправа [[Беларуская сялянска-работніцкая грамада|Беларускай сялянска-работніцкай грамады]]. У 1920-х гадах у горадзе неаднаразова ладзіліся беларускія прадстаўленні, мітынгі беларускіх дэпутатаў польскага Сойму. У 30-я гады беларуская дзейнасць спынілася з прычыны аслаблення беларускага руху ў Польскай Рэспубліцы і палітыкі польскіх уладаў<ref name=":3" />. У 1928 годзе створаны аддзел Польскага краязнаўчага таварыства, які ў 1931 годзе заснаваў Музей Дзісенскай зямлі. Зборы музею, сярод якіх былі прыродазнаўчыя, археалагічныя, нумізматычныя, этнаграфічныя экспанаты, знаходзіліся ў будынку стараства Дзісенскага павета, былым кляштары кармелітаў босых<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://muzea2rp.amu.edu.pl/m/62|title=Muzeum Ziemi Dziśnieńskiej w Głębokiem|author=Tołysz Aldona|website=Muzea w dwudziestoleciu międzywojennym|date=16.04.2025}}</ref>. У 1935 годзе таварыства выдала манаграфію [[Отан Гедэман|Отана Гедэмана]] «Głębokie: (szkic dziejów)», прысвечаную гісторыю горада. У тым жа годзе намаганнямі таварыства была адрамантаваная [[Калона на могілках Копцеўка (Глыбокае)|калона на могілках «Копцеўка»]]. У Глыбокім дзейнічалі дзве друкарні, выходзілі газеты на польскай мове «Głos Dziśnieński» (1924—1926), «Wiadomości głębockie» (1930—1931), «Wiadomości kresowe» (1934—1935), «Echo głębockie» (1936), «Echo kresowe» (1937), на ідыш — «Gluboker Leben» (1930—1936), «Gluboker Woch» (1934—1936), «Gluboker Sztyme» (1936—1939)<ref>{{Артыкул|спасылка=https://kamunikat.org/volnaye-glybokaye-shtotydnyovaya-gazeta-23-1000-2019|аўтар=Шыталь К.|загаловак=Да гісторыі перыядычнага друку ў Глыбокім|год=2019|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=6|чысло=6|нумар=23|старонкі=5|issn=0233-433X}}</ref>. У 1936-39 гадах у Глыбокім працаваў інжынер Аляксандр Мілаш, бацька польскага паэта, лаўрэата Нобелеўскай прэміі па літаратуры [[Чэслаў Мілаш|Чэслава Мілаша]]. Паэт як мінімум двойчы наведваў Глыбокае<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/80320693/na-bialorusi-odnaleziono-dom-z-ktorego-rodzice-czeslawa-milosza-uciekli-przed-wojna|title=Na Białorusi odnaleziono dom, z którego rodzice Czesława Miłosza uciekli przed wojną|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=29.10.2020}}</ref>. ==== Другая сусветная вайна ==== 17 верасня 1939 года Глыбокае было занята [[РСЧА|Чырвонай Арміяй]] і 2 лістапада 1939 года далучана да [[БССР]]. 15 студзеня 1940 года ўтвораны [[Глыбоцкі раён]], які належаў да [[Вілейская вобласць|Вілейскай вобласці]]. Выдавалася газета РК КП(б)Б «За свабоднае жыццё». У 1941 годзе ў горадзе жыло 12 тыс. чал., з іх 8 тыс. — яўрэі. Частка жыхароў горада ў 1939-41 гадах стала ахвярамі [[Палітычныя рэпрэсіі|палітычных рэпрэсій]]. Пасля [[Аперацыя Барбароса|нападу Германіі на СССР]] першая бамбардзіроўка Глыбокага адбылася 23 чэрвеня 1941 года. 3 ліпеня 1941 года ў горад увайшлі нямецкія войскі. 17 ліпеня 1941 года горад уключаны ў склад [[Генеральная акруга Беларусь|Генеральнай акругі Беларусь]], стаў цэнтрам Глыбоцкай акругі (гебіта)<ref name=":7">{{Кніга|загаловак=Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Глыбоцкага раёна|год=1995|месца=Мінск|выдавецтва=Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі|старонкі=175|isbn=985-11-0014-5}}</ref>. У жніўні 1941 года акупанты правялі першы расстрэл мірнага насельніцтва, забіўшы дзесяць чалавек<ref name=":7" />. 4 сакавіка 1942 года ва ўрочышчы Барок расстралялі траіх каталіцкіх святароў — [[Мечыслаў Багаткевіч|Мечыслава Багаткевіча]], Уладзіслава Мацьковяка, Станіслава Пыртака. У 1999 годзе Папа [[Ян Павел II|Ян Павел ІІ]] [[Беатыфікацыя|беатыфікаваў]] іх. 4 ліпеня 1942 года ў ваколіцах горада былі расстраляныя некалькі дзясяткаў прадстаўнікоў польскай інтэлігенцыі і каталіцкага духавенства з Глыбоцкай акругі<ref>{{Кніга|аўтар=Krahel Tadeusz, ks.|загаловак=Męczennicy z Berezwecza|год=1998|месца=Białystok|старонкі=8-10|isbn=83-903063-9-5}}</ref>. У верасні 1941 года створана [[Гета ў Глыбокім|гета]]. Вясной 1942 года адбылося [[Халакост у Беларусі|масавае забойства яўрэяў]] ва ўрочышчы Барок (каля 2 тыс. чал.). 18-20 жніўня 1943 года гета было канчаткова знішчанае, былі забіты 4,5 тыс. чал. У горадзе дзейнічалі настаўніцкія курсы (сярод іх выпускнікоў — пісьменнік [[Кастусь Акула]]), беларуская прагімназія, пачатковая школа, структуры [[Саюз беларускай моладзі|Саюза беларускай моладзі]]. У горадзе дзейнічала савецкае падполле: падпольны раённы камітэт КПБ пры партызанскай брыгадзе імя К. Ракасоўскага, падпольны РК ЛКСМБ, выдавалася газета «За Свабоднае жыццё». Адначасова ў Глыбокім існавалі структуры польскай [[Армія Краёва|Арміі Краёвай]]. З красавіка да мая 1943 года ў горадзе размяшчалася галоўная каманда «Цэпяліна» «Расія—Цэнтр» ({{lang-de|SS-Hauptkommando Russland—Mitte Unternehmen Zeppelin}}) і разведшкола з [[Яблань (Люблінскае ваяводства)|Яблані]]<ref>Залесский, К. РСХА: Главное управление имперской безопасности / Константин Залесский. — М.: Яуза, ЭКСМО, 2004. — 382, [1] с., [8] л. ил., портр. — С. 241. — (Тайны III рейха). — ISBN 5-699-06223-8.</ref><ref>Чуев, С. Г. Спецслужбы Третьего Рейха: [В 2 кн.] / Сергей Геннадьевич Чуев. — СПб.: Нева, 2003. — 443, [1] с., [8] л. ил., портр. — С. 154. — (Досье. Спецслужбы мира). — ISBN 5-7654-2831-2.</ref> Горад вызвалены 3 ліпеня 1944 года ў ходзе [[Полацкая аперацыя|Полацкай аперацыі]]. Перад адступленнем немцы спалілі вялікую колькасць будынкаў, асабліва ў цэнтральнай частцы Глыбокага. ==== Пасляваенны перыяд ==== У 1946-1947 дзейнічаў канспірацыйны [[Саюз беларускіх патрыётаў]], які аб'ядноўваў моладзь, пераважна з Глыбоцкага педагагічнага вучылішча. Сябры арганізацыі імкнуліся да пашырэння нацыянальнай свядомасці, беларускай мовы і культуры. У лютым 1947 года арганізацыя разгромленая дзяржбяспекай, удзельнікі асуджаныя да зняволення ў лагерах<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://novychas.online/poviaz/anton_furs_prisjagu_primal_pad|title=Антон Фурс: «Прысягу прымалі пад бел-чырвона-белым сцягам і «Пагоняй»|author=Шыталь Кастусь|website=Новы час|date=27.04.2012}}</ref>. У 1960 годзе да Глыбокага далучаны населены пункт [[Беразвечча]]. ==== Рэспубліка Беларусь ==== У 1994-2020 гадах выдавалася штотыднёвая незалежная газета [[Вольнае Глыбокае|"Вольнае Глыбокае"]], рэдактарам якой быў краязнавец, грамадскі дзеяч [[Уладзімір Іванавіч Скрабатун|Уладзімір Скрабатун]]. Выданне апублікавала некалькі соцень краязнаўчых артыкулаў. Указам [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] ад 20 студзеня 2006 года № 36 зацверджаны сучасны [[Герб Глыбокага|герб горада]]. == Насельніцтва == <div style="float:right;margin:0 0.5em 1em;">{{Graph:Chart|width=160|height=128|type=rect|x=1959,1970,2009,2016,2017|y=7300,11900,19500,18921,19038}}</div> * '''XX стагоддзе''': 1921 год — 4,5 тыс. чал.<ref name=":4" />; 1931 год — 7,4 тыс. чал.<ref name=":5" />; 1939 год — 9,2 тыс. чал.<ref name=":6" />; 1959 год — 7,3 тыс. чал.; 1970 год — 11,9 тыс. чал. * '''XXI стагоддзе''': 2009 год — 19,5 тыс. чал.; 2016 год — 18&nbsp;921 чал.<ref name="2016-Estimate"/>; 2017 год — 19&nbsp;038 чал.<ref name="2017-Estimate"/> == Эканоміка == Прадпрыемствы харчовай і дрэваапрацоўчай прамысловасці. Буйнейшыя прадпрыемствы: * Глыбоцкая птушкафабрыка, ААТ * [[Глыбоцкі малочнакансервавы камбінат]], ААТ * [[Глыбоцкі доследны лясгас]], ДЛГУ * [[Глыбоцкі кансервавы завод]], ААТ * [http://glubmk.by/ Глыбоцкі мясакамбінат, ААТ] * Глыбоцкі хлебазавод, філіял РУПП «Віцебскхлебпрам» Гасцініца. Дом паляўнічага. Глыбокае — цэнтр турызму нацыянальнага значэння. З пачатку 20 ст. Глыбокае — цэнтр ганчарнага промыслу, так званай глыбоцкай керамікі. == Культура == [[Файл:Музей гісторыі і этнаграфіі Глыбоцкага краю.jpg|thumb|Музей гісторыі і этнаграфіі Глыбоцкага края]] * [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] * [[Глыбоцкая цэнтральная раённая бібліятэка|Цэнтральная раённая бібліятэка Глыбокага]] * [[Глыбоцкі дом рамёстваў]] * [[Дударскі рэй]] * [[Вішнёвы фэст]] У Глыбокім дзейнічае народны тэатр фальклору «Цярэшка», праграмы якога заснаваны на імкненні захаваць пераемнасць традыцый першага беларускага тэатра І. Ц. Буйніцкага. Кіруе гуртом Наталля Нікіфаровіч. == СМІ == * Газета «[[Вольнае Глыбокае]]». Выдавалася ў 1994-2020 гадах, уваходзіла ў склад «[[Аб’яднаныя Масмедыі|Асацыяцыі выдаўцоў рэгіянальнай прэсы „Аб’яднаныя Масмедыі“]]». * Газета «[[Веснік Глыбоччыны]]». Орган Глыбоцкага райвыканкама, раённага савета дэпутатаў. == Славутасці == * [[Глыбоцкі дэндралагічны сад|Глыбоцкі дэндрарый]] — батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння * [[Глыбоцкі Троіцкі касцёл|Троіцкі касцёл]] ([[1764]]—[[1782]], [[1902]]—[[1908]]), пл.17 Верасня — {{ГККРБ 4|212Г000366}} * [[Глыбоцкі Раства-Багародзіцкі сабор|Комплекс былога кляштара кармелітаў: царква Раства Багародзіцы]], уваходныя дзверы і дэкаратыўная галерэя па перыметру царквы, будынак кляштара, агароджа з брамай ([[XVII]]—[[XVIII]] стагоддзі, сярэдзіна [[ХІХ]] стагоддзя), пл.17 Верасня — {{ГККРБ 4|212Г000365}} * Жылы будынак былога [[Беразвецкі манастыр|манастыра базыльян]] ([[1756]]—[[1763]]), на беразе [[Вялікае (возера, Глыбоцкі раён)|воз. Вялікае]] — {{ГККРБ 4|212Г000363}} * [[Ільінская капліца (Глыбокае)|Ільінская капліца]] (канец [[XVIII]] стагоддзя) — {{ГККРБ 4|213Г000364}} * [[Калона ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791 года (Глыбокае)|Калона ў гонар Канстытуцыі]] (кан. XVIII ст.) — мураваная калона на могілках Копцеўка, якую, без пацверджання гістарычнымі крыніцамі, называюць помнікам [[Канстытуцыя 3 мая 1791 года|Канстытуцыі 3 Мая]]. * [[Забудова вуліцы Леніна (Глыбокае)|Забудова вул. Леніна]] (канец [[ХІХ]] — пачатак [[XX]] стагоддзя), вул. Леніна, 5, 13, 38, 40 — {{ГККРБ 4|213Г000367}} * [[Забудова вуліцы Маскоўскай (Глыбокае)|Забудова вул. Маскоўскай]] (канец [[ХІХ]] — пачатак [[XX]] стагоддзя), вул. Маскоўская, 2, 3, 4 — {{ГККРБ 4|213Г000369}} * Будынак ([[1931]]), вул. Энгельса, 24. Цяпер [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] — {{ГККРБ 4|}} * [[Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан (Глыбокае)|Брацкая магіла]] ([[1944]]), вул. Леніна, [[парк Перамогі, Глыбокае|парк Перамогі]] — {{ГККРБ 4|213Д000368}} * Яўрэйскія могілкі * Польскія вайсковыя могілкі (1920-я гг.) * Магіла Ф. Мюнхгаўзена ([[1878]]) * Помнік Ф. Дзяржынскаму * Самалёт-помнік авіяканструктару П. Сухому * Скульптура «[[Ісус і самаранка]]» (2014) * [[Дзед-глыбачанін]] * [[Помнік барону Мюнхаўзену]] (2014) * [[Мемарыяльны комплекс «Барок»]] * [[Глыбоцкая дуда]] (копія дуды ў [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей|Глыбоцкім гісторыка-этнаграфічным музеі]]) У [[2012 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|2012]] годзе да [[Дзень беларускага пісьменства|Дня беларускага пісьменства]] было ўсталявана 8 бронзавых бюстаў знакамітым беларусам [[Язэп Львовіч Корсак|Язэпу Корсаку]], [[Элізэр Бэн-Іегуда|Элізэру Бэн-Іегуду]] (Дэвід Перэльман), [[Язэп Драздовіч|Язэпу Драздовічу]], [[Ігнат Буйніцкі|Ігнату Буйніцкаму]], [[Алесь Дубровіч|Алесю Дубровічу]], [[Пётр Казлоў|Пятру Казлову]], [[Павел Сухі|Паўлу Сухому]], [[Вацлаў Ластоўскі|Вацлаву Ластоўскаму]]<ref name="kultura"/>. <gallery mode="packed" perrow="4" heights="150px"> Глыбоцкія замалёўкі. Дамы ў цэнтры.jpg|Дамы ў цэнтры горада Глыбокае. Царква (03).jpg|Свята-Раства-Багародзіцкі сабор Глыбоцкія замалёўкі. Касцёл на плошчы (01).jpg|Касцёл Найсвяцейшай Тройцы Глыбокае. Ільінская капліца на могілках (04).jpg|Ільінская капліца на могілках Глыбоцкія замалёўкі. Бюст Іосіфа Корсака (01).jpg|Алея знакамітых землякоў Глыбоцкі дэндрапарк.jpg|Глыбоцкі дэндрапарк Глыбокае. Могілкі. Калона ў гонар Канстытуцыі 1791 года (07).jpg|Ільінская капліца і калона ў гонар Канстытуцыі 1791 года на могілках Глыбоцкія замалёўкі. Яўрэйскія могілкі (01).jpg|Яўрэйскія могілкі </gallery> == Вядомыя асобы == {{main|Вядомыя асобы Глыбокага}} * [[T. Даленга-Мастовіч]] (1900—1939), польскі пісьменнік, аўтар «Знахара» * [[Фёдар Мікалаевіч Дамінікоўскі]], беларускі гісторык * [[Язэп Нарцызавіч Драздовіч|Язэп Драздовіч]] ([[1888 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1888]]—[[1954 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1954]]), беларускі мастак, скульптар, этнограф, археолаг, педагог. Адзін з заснавальнікаў беларускага нацыянальнага гістарычнага жывапісу <ref name="Канферэнцыя"/><ref name="Канферэнцыя_2"/>. * [[Клаўдзій Сцяпанавіч Душэўскі|Клаўдзій Душэўскі]] (1891—1959), беларускі палітычны дзеяч, дыпламат, рэдактар, педагог * [[Сямён Навумавіч Леках]], беларускі вучоны ў галіне металургіі * [[Тадэа Касцюшка|сястра Тадэа Касцюшка]] (1868—1946), манахіня непакалянка, узнагароджана сярэбраным крыжам заслугі, заклала ў Глыбокім школу, пабудавала кляштар * [[Павел Восіпавіч Сухі]] (1895—1975), савецкі авіяканструктар, двойчы Герой Працы * [[Аляксандр Францавіч Хайноўскі]], беларускі дыпламат * [[Марына Іванаўна Шкерманкова]], беларуская цяжкаатлетка * [[Мікалай Мінскі]], паэт, драматург, перакладчык * [[Лявонцій Іосіфавіч Ракоўскі]], пісьменнік. * [[Юрый Барысавіч Багушэвіч]], мастак * [[Дзмітрый Літвінскі]], мастак * [[Барыс Міхайлавіч Волін]], савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч РСФСР і УССР, публіцыст, гісторык * [[Сямён Іофе]] (сапраўднае імя — Сімон-Залман Шмуйловіч), партыйны дзеяч СССР * [[Віктар Антонавіч Ламака]] (1910—2001), заслужаны лесавод, заснавальнік глыбоцкага дэндрарыя == Гл. таксама == * [[Гарады Віцебскай вобласці]] * [[Гарады Беларусі]] * [[Глыбоцкі дзяржаўны прафесійны ліцэй]] * [[Спіс вуліц Глыбокага]] == Зноскі == {{Reflist|refs= <ref name="2017-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2017}}</ref> <ref name="NNP">{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласць|}}</ref> <ref name="euro">[http://eurobelarus.info/special-project/city-day/2013/03/03/dva-glybok-h-dzve-tsentral-nyya-ploshchy-dva-zamk.html «Два Глыбокіх, дзве цэнтральныя плошчы, два замкі»] 03.03.2013 Улaдзімір Скрабатун</ref> <ref name="westki">[http://westki.info/artykuly/13496/rouna-dzvesce-god-tamu-u-glybokae-uvayshou-napaleon «Роўна дзвесце год таму ў Глыбокае ўвайшоў Напалеон»] 18.07.2012 Кастусь Шыталь</ref> <ref name="2016-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2016}}</ref> <ref name="kultura">[http://kultura.gov.by/news/ab-vyn-kakh-konkursu-na-stvarenne-esk-znykh-praekta-pomn-ka-vyal-kamu-knyazyu-m-ndo-gu Аб выніках конкурсу на стварэнне эскізных праектаў помніка вялікаму князю Міндоўгу]</ref> <ref name="Канферэнцыя">[http://www.rh.by/by/221/20/6494/ «Канферэнцыя, прысвечаная Язэпу Драздовічу, прайшла ў Маладзечне»] («[[Рэгіянальная газета]]»)</ref> <ref name="Канферэнцыя_2">[http://www.rh.by/by/222/10/6551/ «Творчасць Драздовіча — прыклад нацыянальнага мастацтва»] («[[Рэгіянальная газета]]»)</ref> }} == Літаратура == * ''Гедэман О.'' Глыбокае: гістарычны нарыс / Отан Гедэман; перакл. з польск. М. Гіля. — Паставы; Глыбокае: [б. в.], 2012. — 59, [1] с. : іл. == Спасылкі == {{Commonscat-inline|Hlybokaje|Глыбокае}} {{OSM relation|1176300|Глыбокае}} * {{ГБ|http://globustut.by/glubokoe/index.htm}} * [http://www.vlib.by//PRIDVINIE-1/CITIES/Glubokoe.htm Прыдзвінскі край — Горад Глыбокае]{{Недаступная спасылка}} * [http://www.westki.info/hlybokaje Глыбокае — westki.info] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090418080427/http://westki.info/hlybokaje |date=18 красавіка 2009 }} * [http://radzima.org/be/pub/2515_m/ Глыбокае — radzima.org] * [https://www.gismeteo.by/weather-glubokoye-11028/ Надвор’е ў горадзе Глыбокае] {{Глыбоцкі раён}} {{Віцебская вобласць}} [[Катэгорыя:Глыбокае| ]] [[Катэгорыя:Мястэчкі Полацкага ваяводства]] [[Катэгорыя:Мястэчкі Віленскага ваяводства]] 68emdnrc4a84ypq7wq9l2jfi6yllcw2 5152269 5152268 2026-06-07T16:34:36Z K.shytal 58227 /* Насельніцтва */ дадаў звесткі з ХІХ ст 5152269 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = горад |беларуская назва = Глыбокае |выява = Hłybokaje, Глыбокае, панарама, Кагальнае, Глубокое, панорама, Głębokie, panorama (08.10.2021).jpg |подпіс = Панарама Глыбокага над возерам Кагальным |вобласць = Віцебская |раён = Глыбоцкі |першае згадванне = 1514 }} '''Глыбо́кае'''<ref name="NNP"/> ({{lang-be-trans|Hlybokaje}}, [[Руская мова|рус]].: ''Глубокое'', [[Польская мова|польск]].: ''Głębokie'', [[Літоўская мова|літ.]]: ''Glubokas'', [[іўрыт]]: ''עברית'') — [[горад]] у [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]], адміністрацыйны цэнтр [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкага раёна]]. За 140 км на поўнач ад [[Мінск|Мінска]], 160 км на захад ад [[Віцебск]]а, 160 км на паўночны ўсход ад [[Вільня|Вільні]], 300 км на паўднёвы ўсход ад [[Рыга|Рыгі]]. На скрыжаванні аўтамабільных дарог [[Бягомль]] - [[Браслаў]] і [[Полацк]] — [[Вільня]]. Чыгуначная станцыя на лініі [[Крулеўшчына]] — [[Лынтупы]]. У межах горада - возера [[Кагальнае]], з якога выцякае рака [[Бярозаўка (прыток Дзісны)|Бярозаўка]], левы прыток [[Дзісна (рака)|Дзісны]]. Да межаў горада прылягаюць азёры [[Бяглец]], [[Вялікае (возера, Глыбоцкі раён)|Вялікае]], [[Мушкацкае]], [[Падлужнае]]. Насельніцтва - 17 720 чал. (па стане на 1 студзеня 2026 года)<ref>{{Кніга|спасылка=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|загаловак=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов, поселков городского типа. Статистический бюллетень|год=2026|месца=Минск|выдавецтва=Национальный статистический комитет|старонкі=7}}</ref>. == Гісторыя == === Полацкае Княства === Тэрыторыя цэнтральнай часткі сучаснага горада Глыбокага (паўночны, паўночна-заходні і заходні берагі возера Кагальнае) была заселеная ў часы [[Полацкае княства|Полацкага княства]], пра што сведчаць знаходкі керамікі XI—XIII стагоддзяў. Пазней паселішча перапыніла сваё існаванне — кераміка XIV—XV стагоддзяў на тэрыторыі горада адсутнічае<ref>Клімаў Марат. Археалагічныя назіранні ў г. Глыбокаe//[http://westki.info Westki.info] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200202070730/http://westki.info/ |date=2 лютага 2020 }}, старонка захавана 04.01.2008.</ref>. === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню ўзгадваецца ў [[Метрыка Вялікага Княства Літоўскага|Метрыцы ВКЛ]] у 1514 г. як двор, цэнтр маёнтка [[Юрый Іванавіч Зяновіч|Юрыя Іванавіча Зяновіча]]. Паводле афіцыйнай версіі, першая згадка пра Глыбокае — [[1414]] год, аднак гэтая дата трапіла ў гістарычныя працы ў выніку памылкі польскага даследчыка Ежы Ахманьскага, якую ён дапусціў пры напісанні анатацыі да аднаго з прывілеяў Вітаўта<ref name=":8" />. Двор [[Зяновічы|Зяновічаў]] знаходзіўся на паўночным беразе [[Кагальнае|возера Глыбокае]] (цяпер - Кагальнае), на тэрыторыі [[Ашмянскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Ашмянскага павета]] [[Віленскае ваяводства|Віленскага ваяводства]], побач з мяжой [[Полацкая зямля|Полацкай зямлі]]. Мяжа праходзіла па рацэ [[Бярозаўка (прыток Дзісны)|Бярэзвіцы]] (Бярозаўцы), што выцякае з возера Кагальнае. Назва возера (Глыбокае) дала назву населенаму пункту<ref>Hedemann Otton. Głębokie. Szkic dziejów. Wilno, 1935. S. 9</ref>. У 1514 годзе згадваецца ''«торг»'' пры двары Юрыя Іванавіча Зяновіча ў Глыбокім, што сведчыць пра тое, што населены пункт быў асяродкам гандлю<ref>«Росийская Историческая Библиотека». Т. ХХ, с. 190.</ref>. У 1548 годзе Глыбокае ўпершыню згадваецца як [[мястэчка]]<ref name=":8">{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/82024216/miedzy-wilnem-a-polockiem-odkrycie-regionalisty-kwestionuje-610-rocznice-wzmianki-o-glebokiem|title=Między Wilnem a Połockiem. Odkrycie regionalisty kwestionuje 610. rocznicę wzmianki o Głębokiem|author=Łupacz Z., Szytal K.|website=Centrum Europy|date=29.08.2024}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Pachałavicki, Глыбокае, Пахалавіцкі (1580).jpg|міні|злева|Глыбокае на карце Станіслава Пахалавіцкага (1580)]] У сярэдзіне XVI стагоддзя Зяновічы перайшлі ў [[кальвінізм]]. У 1582 г. [[Юрый Мікалаевіч Зяновіч]] валодаў заходняй часткай Глыбокага і завяшчаў яе сваім нашчадкам. У тэстамэнце [[Крыштаф Зяновіч (ваявода берасцейскі)|Кшыштафа Зяновіча]] ў 1611 годзе згадваюцца кальвінскі збор і школа<ref name=":0">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedemann O.|загаловак=Głębokie (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|выдавецтва=Nakładem oddziału Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego w Głębokiem|старонкі=11, 22-23|старонак=60}}</ref>. Сын Кшыштафа, [[Мікалай Багуслаў Зяновіч]] у 1613 годзе перайшоў у каталіцтва і заснаваў у мястэчку касцёл святога Міхала. У 1622 годзе ў маёнтку Зяновічаў згадваецца ''«бібліятэка кніг каля трохсот экзэмпляраў»''. Касцёл святога Міхала быў знішчаны падчас вайны з Маскоўскай дзяржавай 1654—1667 гадоў<ref>{{Артыкул|спасылка=https://drive.google.com/file/d/1BwCarR_Q-p6oFXyINxaJYm6rVEROc_pq/view|аўтар=Шыталь К.|загаловак=Род Зяновічаў і першы касцёл у Глыбокім|год=2024|мова=be|выданне=Каталіцкі Веснік|тып=газета|месяц=6|нумар=6|старонкі=4-5|issn=2224-9624}}</ref>. У 1628 годзе Ганна Зоф'я Зяновіч выйшла замуж за [[Альбрэхт Уладзіслаў Радзівіл|Альбрэхта Уладзіслава Радзівіла]], у выніку чаго Глыбокае перайшло да [[Радзівілы|Радзівілаў]]. [[Файл:Юзаф Корсак Глыбоцкі, Іосіф Корсак, Иосиф Корсак, Józef Korsak Głębocki.jpg|міні|Іосіф Корсак, ваявода мсціслаўскі.]] Уладанні на правым (усходнім) беразе Бярэзвіцы ў канцы XIV ст. полацкі князь [[Андрэй Альгердавіч]] надаў роду [[Корсакі|Корсакаў]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://files.knihi.com/Knihi/archivy/polock-gram.zip/2015/Polockije_hramoty_T1.pdf|загаловак=Полоцкие грамоты XIII - начала XVI века. Том 1|адказны=А. Л. Хорошкевич (ответственный редактор), С. В. Полехов (заместитель ответственного редактора), В. А. Воронин, А. И. Груша, А. А. Жлутко, Е. Р. Сквайрс, А. Г. Тюльпин|год=2015|месца=Москва|выдавецтва=Университет Дмитрия Пожарского|старонкі=73-74|isbn=978-5-91244-137-0}}</ref>. Не пазней за 1582 год Корсакі заклалі мястэчка на сваіх землях на правым беразе Бярэзвіцы, насупраць мястэчка Зяновічаў. Мястэчка Корсакаў таксама называлася Глыбокае, але ўваходзіла ў [[Полацкае ваяводства]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=17|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=12|старонак=60}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Karmelity, Глыбокае, Кармеліты, Kazanie przy exegviach Alexandra Tyszkiewicza (1645).jpg|міні|Тытульны аркуш казання на пахаванні Аляксандра Тышкевіча, прамоўленага ў Глыбокім 13 верасня 1644 года.]] У 1639 годзе [[Юзаф Корсак (ваявода мсціслаўскі)|Іосіф Корсак]] піша тэстамэнт, у якім распараджаецца перадаць мястэчка Глыбокае і маёнткі Ластавічы, Свіла, Перадолы, Вольберавічы, Гняздзілава рыма-каталіцкаму ордэну [[Кармеліты|кармелітаў босых]]<ref>''Wanat J. Zakon karmelitów bosych w Polsce. Klasztory karmelitów i karmelitanek bosych 1605—1975''. ss. 458—459.</ref>. Пры жыцці Іосіф Корсак пабудаваў драўляны касцёл. У 1642 годзе Іосіф Корсак фундаваў у сваёй частцы мястэчка парафіяльны [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]]<ref name=":0" />. 16 красавіка 1643 года Корсак памёр. У тым жа годзе ў Глыбокае прыбылі кармеліты босыя. 13 верасня 1644 годзе настаяцель кляштара а. Язафат Тышкевіч прамовіў у глыбоцкім касцёле казанне на пахаванне полацкага земскага суддзі Аляксандра Тышкевіча, якое ў 1645 годзе было выдадзенае ў Вільні кнігай — гэта была першая кніга, напісаная ў Глыбокім<ref>{{Артыкул|аўтар=Івашчонак А.|загаловак=Першым глыбоцкім пісьменьнікам быў Язафат Тышкевіч, кармэліт босы|год=2012|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=2|чысло=16|нумар=7|старонкі=11|issn=0233-433X}}</ref>. У 1652 годзе ў кармеліцкай частцы Глыбокага быў збудаваны драўляны парафіяльны касцёл<ref name=":0" />. У ходзе вайны з Маскоўскай дзяржавай 1654 - 1667 гадоў атрад маскоўскага войска пад кіраўніцтвам двараніна Ждана Кондырава 30 ліпеня 1654 года пад Глыбокім «''литовских людзей побил и и знамены и мушкеты поимал''». Глыбокае было акупавана маскоўскім войскам. У верасні 1655 годзе ваявода Багдан Бешанцоў з 50 драгунамі прыбыў у Глыбокае і збудаваў ва ўсходняй частцы паселішча [[Глыбоцкі замак|замак]]<ref>{{Кніга|загаловак=Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Глыбоцкага раёна|год=1995|месца=Мінск|выдавецтва=БелЭн|старонкі=41|isbn=985-11-0014-5}}</ref>. У студзені 1659 года атрад ваяводы віцебскага [[Уладзіслаў Валовіч|Уладзіслава Валовіча]] «''сжёг острожек в Глубоком''», а гарматы, якія там былі, вывез у [[Даўгінава]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=39|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=32-33|старонак=60}}</ref>. У выніку вайны былі спаленыя мястэчка і двор у радзівілаўскай частцы Глыбокага, касцёлы святога Міхала, Святой Тройцы, кармелітаў босых. Пасля вайны новы двор Радзівілаў быў заснаваны на пагорку на поўдзень ад возера Кагальнае. Паводле інвентара 1702 г. двор уключаў накрыты драніцай галоўны аднапавярховы драўляны будынак, флігель, пякарню, свірны, двухпавярховую гаспадарчую пабудову з галерэямі, хлявы, стайні, вазоўні, сажалку, ставок з вадзяным млынам і інш. Да 1694 года адносіцца першая пацверджаная згадка пра грэка-каталіцкую царкву Святой Тройцы ў радзівілаўскай частцы Глыбокага<ref>[https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/jednostka/-/jednostka/17903189 Archiwum Główne Akt Dawnych, sygn. 1/354/0/23/t.170 p. 10 — s. 294]</ref>. Першыя згадкі пра яўрэяў сустракаюцца ў інвентары радзівілаўскай часткі Глыбокага ў 1694 годзе<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/jednostka/-/jednostka/17903189|title=Głębokie/Archiwum Główne Akt Dawnych, sygnatura 1/354/0/23/t.170 p.10|website=Szukaj w Archiwach}}</ref>. Іх колькасць хутка ўзрастала на працягу XVIII стагоддзя. Найстарэйшая вядомая мацэва на могілках датаваная 1708 годам. У 1742 годзе глыбоцкія яўрэі атрымалі ад віленскага біскупа [[Міхал Ян Зянковіч|Міхала Зянковіча]] дазвол на пабудову сінагогі на месцы, дзе была ранейшая<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedemann, Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=30-32}}</ref>. Паводле інвентароў, у Глыбокім на пачатку XVIII ст. сярод рамеснікаў былі скамарохі і мядзведнікі (каля дзесяці чалавек). Брацтва св. Тройцы, якое аб’ядноўвала мядзведнікаў, мела свой алтар у царкве ў царкве св. Тройцы. Можна меркаваць, што Глыбокае мела сваю «Мядзведжую акадэмію» або што існавала сувязь з [[Смаргонская мядзведжая акадэмія|"акадэміяй" у Смаргоні]] - абодва мястэчкі з канца XV да пачатку ХІХ ст. належалі адным і тым жа ўласнікам.<ref>http://spadchyna.glubmusej.by/be/nasha-spadchyna/znakamityya-zemlyaki/289-glybotskiya-dudary-myadzvedniki</ref>[[Файл:Hłybokaje, Karmelickaja. Глыбокае, Кармэліцкая (1878).jpg|міні|Касцёл і кляштар кармелітаў босых (акварэль ХІХ ст.)]] 16 ліпеня 1735 года віленскі суфраган [[Ежы Казімір Анцута|Ежы Анцута]] асвяціў барочны [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі]] кляштара кармелітаў босых. Паводле меркавання польскага даследчыка Войцеха Бабэрскага, касцёл быў зноў перабудаваны каля 1755 года. Аўтарам перабудовы быў віленскі архітэктар Абрагам Вюрцнэр, пад яго кіраўніцтвам былі ўзнесеныя дзве вежы і шчыт галоўнага фасада ў стылі [[Віленскае барока|віленскага барока]]<ref>{{Артыкул|спасылка=https://bibliotekanauki.pl/articles/24567385|аўтар=Boberski, Wojciech|загаловак=Architekt Abraham Würtzner (?). Przyczynek do dziejów wileńskiego baroku|год=2021|мова=pl|выданне=Biuletyn Historii Sztuki|тып=часопіс|том=T. 3|старонкі=664-667|issn=0006-3967}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Rynak, Fara. Глыбокае, Рынак, Фара (Балзункевіч, 1900-02).jpg|міні|Фарны касцёл (фота Яна Балзункевіча, пач. ХХ ст.)]] 11 ліпеня 1783 года віленскі суфраган Пётр Тачыдлоўскі асвяціў мураваны парафіяльны [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]], збудаваны ў 1764—1782 гадах<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedeman, Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=22-26}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Kopcieŭka, Kalona. Глыбокае, Копцеўка, Калона (1920-29) (3).jpg|міні|Калона на могілках (фота 20-х гг. ХХ ст.)]] У канцы XVIII стагоддзя на могілках Копцеўка была збудаваная [[Калона ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791 года (Глыбокае)|мураваная калона]], якую, без пацверджання гістарычнымі крыніцамі называюць «Калонай [[Канстытуцыя 3 мая 1791 года|Канстытуцыі 3 Мая]]». === Глыбокае ў складзе Расійскай імперыі === З 1793 года ў складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]], мястэчка [[Дзісенскі павет (Расійская імперыя)|Дзісенскага павета]]. [[Файл:Hłybokaje, Kopcieŭka, Karmelicki. Глыбокае, Копцеўка, Кармэліцкі (1920-29) (4).jpg|міні|Капліца святога Іллі на могілках Копцеўка (1920-я).]] Кармеліты пабудавалі ў 1804 годзе [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу святога Іллі]] ў стылі класіцызму на могілках «Копцеўка», яе асвяціў 11 мая 1805 года біскуп мінскі [[Якуб Дадэрка]]<ref>{{Артыкул|аўтар=Івашчонак Аляксандр|загаловак=Мястэчка Глыбокае. Капліца св. Эльяша (Іллі Прарока)|год=2012|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=2|чысло=23|нумар=8|старонкі=5|issn=0233-433X}}</ref>. ==== Напалеон у Глыбокім ==== [[Файл:Кляштар Кармелітаў.jpg|thumb|left|Свята-Раства-Багародзіцкі сабор (Былы касцёл кармелітаў босых)]] У 1812 годзе шлях імператара [[Францыя|Францыі]] [[Напалеон Банапарт|Напалеона Банапарта]] з Вільні на Маскву праходзіў цераз Глыбокае. Паводле гісторыка [[Отан Гедэман|Отана Гедэмана]], Напалеон прыбыў ў Глыбокае раніцай 18 ліпеня і затрымаўся ў кляштары кармелітаў босых на некалькі дзён<ref name=":9">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=61|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=54-56|старонак=60}}</ref>. Паводле меркаванняў іншых гісторыкаў Напалеон Банапарт прабыў у Глыбокім ад трох да дзесяці дзён<ref name="euro" />. У Глыбокім 18 ліпеня Напалеон выдаў загад «Адозвы генеральнай канфедэрацыі да палякаў», прызначаны для палякаў, якія знаходзяцца на расійскай дзяржаўнай службе, а 20 ліпеня - загад супраць марадзёраў і рабаўніцтва. Згодна з распараджэннем Напалеона, у Глыбокім з’явіўся харчовы склад, загад пра гэта быў падпісаны павятовым маршалкам шляхты Алоізам Буйніцкім<ref name=":9" />. Парафіяльны касцёл быў пашкоджаны, бо быў ператвораны на склад правіянту, салдаты забралі касцельныя рэчы<ref name="westki" />. Паводле інтэрпрэтацый, якія існавалі ў першай палове ХХ ст., Напалеон займаў пакоі на другім паверсе захаванага крыла кляштара. Прыхільнікі такога меркавання абапіраліся на тэкст Філіпа Поля дэ Сегура: ''«la Courlande nurria Macdonald, la Samogitie Oudinot; les plaines fertiles de Klubakoje'' (то бок — Глыбокае) ''— l‘Impereur»''. Гэтая версія тлумачыць, што ''«les plaines fertiles de Klubakoje»'', то бок урадлівыя раўніны Глыбокага, імператар мог бачыць толькі з акон на другім паверсе існуючага крыла (разбураныя два крылы былі павернутыя ў бок горада) — значыць, ён там жыў. Аднак, як пісаў Отан Гедэман, гэта не вынікае гэта наўпрост з тэксту Сегура, які меў на думцы толькі магчымасці забеспячэння арміі харчамі з урадлівых раўнін Курляндыі, Жамойці і Глыбокага, г. зн. Белай Русі<ref name=":9" />. Паводле іншай легенды, паміж імператарам і прыёрам кармелітаў босых завязаўся наступны дыялог. Напалеон: «Якой велічыні кляштарная ўласнасць?» Прыёр: «1000 дамоў». Напалеон: «Гэтага замнога! А чым займаецеся?» Прыёр: «Молімся». Напалеон: «Гэтага замала!» Аднак, удзячны за гасціннасць, злажыў прыёру на ад’езд «поўную талерку» напалеондораў. Імператар быццам бы нават выказаў шкадаванне, што не можа забраць у Парыж касцёл кармелітаў, каб яго там паставіць побач з саборам Нотр Дам<ref name=":9" />. Пасля гібелі ў 1813 годзе [[Дамінік Геранім Радзівіл|Дамініка Гераніма Радзівіла]] заходняя частка Глыбокага перайшла ва ўласнасць яго дачкі [[Стэфанія Радзівіл|Стэфаніі]], якая ў 1828 годзе выйшла замуж за [[Леў Пятровіч Вітгенштэйн|Льва Вітгенштэйна]]. Наступнай уласніцай маёнтка стала іх дачка Марыя, пазней жонка нямецкага палітыка [[Хлодвіг Гогенлоэ-Шылінгсфюрст|Хлодвіга Гогенлоэ-Шылінгсфюрста]]. У канцы ХІХ стагоддзя маёнтак быў прададзены Восіпу Путырскаму. [[Файл:Hłybokaje, Kahalnaje. Глыбокае, Кагальнае (1869) (2).jpg|міні|Панарама мястэчка (1869)]] [[Файл:Hłybokaje, Karmelickaja. Глыбокае, Кармэліцкая (1918).jpg|міні|Царква Раства Багародзіцы, перабудаваны касцёл кармелітаў (1918).]] Кармеліты падтрымалі [[Паўстанне 1830—1831 гадоў|паўстанцаў у 1830-31 гадах]]. Для следства супраць паўстанцаў у Глыбокае прыязджаў [[Міхаіл Мікалаевіч Мураўёў-Віленскі|Міхал Мураўёў]] і стварыў камісію вайсковага суда. У 1842 годзе ўлады канфіскавалі большасць зямельных уладанняў кляштара. У 1862 годзе кляштар быў скасаваны, а касцёл кармелітаў стаў філіяй парафіяльнага. У 1864 годзе, у рамках рэпрэсій пасля [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|студзеньскага паўстання]], улады адабралі ў каталікоў і перадалі праваслаўным былы кармеліцкі [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі]] і [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу святога Іллі]]. [[Файл:Hłybokaje, Dokšyckaja. Глыбокае, Докшыцкая, Сінагога, Głębokie, Synagoga, Глубокое, Синагога (1916).jpg|міні|Вялікая сінагога (фота: Ежы Рачыньскі, 1916).]] У 1848-1856 гадах рабінам у Глыбокім быў [[Шмуэль Магілевер]], адзін з піянераў рэлігійнага [[Сіянізм|сіянізму]]. У 50-я - 60-я гады ХІХ ст. на месцы папярэдняй была збудаваная драўляная Вялікая сінагога<ref>{{Артыкул|спасылка=https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/238169/edition/199926|аўтар=Chawes Mojżesz|загаловак=Rzeźba artystyczna w bożnicy|год=1931|мова=pl|выданне=Ziemia Dziśnieńska|тып=часопіс|месяц=11-12|нумар=2|старонкі=10-11}}</ref>. У 1870-х гадах у Глыбокім вучыўся [[Эліэзер Бэн-Егуда|Эліэзэр Бен-Егуда]], пазнейшы габрэйскі мовазнаўца, адзін з адраджальнікаў [[Іўрыт|іўрыту]]<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://mishpoha.org/pochta-mishpokhi/702-chelovek-voskresivshij-ivrit-ben-yeguda|title=Человек, воскресивший иврит|author=Бернштрам Владимир|website=Мишпоха. Международный еврейский журнал}}</ref>. У 1870-я гады ў Глыбокім былі паштовая станцыя, паліцэйская канцылярыя, валасная ўправа, народнае вучылішча, некалькі млыноў, вінакурня, некалькі бровараў і фабрык пітнога мёду, некалькі сінагог, дзве праваслаўныя царквы, касцёл. Насельніцтва па стане на 1879 год — 4084 чалавекі<ref name=":10">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/b6bc8a10-d0dc-4e72-95a8-0a811cc81d70?page=604|загаловак=Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 2, [Derenek - Gżack]|год=1881|месца=Warszawa|старонкі=604-605}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Rynak Kaściuški. Глыбокае, Рынак Касьцюшкі, Głębokie, Rynek, Глубокое, Базарная площадь (каля 1914).jpg|міні|Рынак (каля 1914 г.)]] Кожны тыдзень праводзіліся кірмашы, на якіх гандлявалі прадуктамі харчавання, мануфактурнымі вырабамі, а таксама смалой, дзёгцем, паташом, што прыходзілі з памешчыцкіх маёнткаў. Сяляне гандлявалі прадуктамі харчавання, набывалі соль, крупы, гарбату, цукар, гарэлку. 26 верасня (8 кастрычніка н. ст.) 1880 згарэла драўляная царква Святой Тройцы<ref>{{Артыкул|спасылка=https://pravoslavnoe-duhovenstvo.ru/media/priestdb/materialattachment/attachment/1d/58/1d580bb7-e270-468e-96d4-4d6161783a13.pdf|аўтар=Котлинский Александр|загаловак=Из Дисненского уезда|год=1880|мова=ru|выданне=Литовские епархиальные ведомости|тып=газета|месяц=10|чысло=12|нумар=41|старонкі=350-351}}</ref> (не была адбудаваная). У 1895 годзе ў прыёмным пакоі працаваў фельчар, дзейнічалі вольнапрактыкуючыя ўрачы, існавалі 4 аптэкарскія крамы. Паводле перапісу 1897 года ў мястэчку 5654 жыхары. Меліся народнае і яўрэйскае прыватнае вучылішчы. У 1897 годзе пачаўся рух цягнікоў па [[Вузкакалейная чыгунка|вузкакалейнай чыгунцы]] да [[Новыя Свянцяны|Новых Свянцянаў]]. У 1916 годзе чыгунка была падоўжана да станцыі Сеславіна ([[Крулеўшчына]]). У 1904 годзе заснаваны Глыбоцкі аддзел Віленскага таварыства сельскай гаспадаркі<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/79847101/wilenskie-towarzystwo-rolnicze-120-lat-temu-zmienilo-gospodarcze-oblicze-glebokiego|title=Wileńskie Towarzystwo Rolnicze. 120 lat temu zmieniło gospodarcze oblicze Głębokiego|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=31.03.2024}}</ref>, у 1906 — Глыбоцкае дабрачыннае таварыства<ref name=":1">{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/80308012/autor-znachora-urodzil-sie-na-dzisiejszej-bialorusi-nieznane-fakty-o-doledzemostowiczu|title=Autor „Znachora” urodził się na dzisiejszej Białorusi. Nieznane fakty o Dołędze-Mostowiczu|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=30.09.2023}}</ref>, у 1907 — таварыства «Oświata», якое адчыніла ў Глыбокім польскую школу, зачыненую ўладамі праз чатыры месяцы<ref>{{Артыкул|спасылка=https://polona.pl/item-view/80548caf-3e62-4663-aeec-e60e3b1897b5?page=1|аўтар=Wiesławski, W., dr.|загаловак=Polskie Towarzystwo "Oświata" w Wilnie|год=1908|мова=pl|выданне=Goniec Wileński|тып=газета|месяц=10|чысло=17|нумар=211|старонкі=2-3}}</ref>. Актыўнай дзяячкай Дабрачыннага таварыства і «Oświaty» была Станіслава Мастовіч, маці польскага пісьменніка [[Тадэвуш Даленга-Мастовіч|Тадэвуша Далэнгі-Мастовіча]]<ref name=":1" />. Падчас [[Рэвалюцыя 1905-1907 гадоў у Беларусі|рэвалюцыі ў Расійскай імперыі]], у лістападзе 1905 года адбылася забастоўка паштовых служачых і палітычныя дэманстрацыі, удзел у якіх прынялі некалькі соцень чалавек. 11 жніўня 1913 года адбылася першая беларуская вечарынка — акторы-аматары адыгралі п’есы «Пашыліся ў дурні» Марка Крапіўніцкага і «Міхалка» М. Дальнага<ref>{{Артыкул|спасылка=https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/Nasa_Niva_1906-1915,1920.djvu_pdf.zip/mab.lt/1913-33.cyr.pdf|аўтар=Глыбачанін|загаловак=Беларуская вечарынка|год=1913|мова=be|выданне=Наша Ніва|тып=газета|месяц=8|чысло=16|нумар=33|старонкі=4}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Zamkavaja, Глыбокае, Замкавая, Дом Поднаса, друкарня Рома, Глубокое, Głębokie.jpg|міні|Камяніца, у якой месціліся друкарня і кнігарня Л. Рома (каля 1914).]] Не пазней за 1913 год была заснаваная друкарня М. Трэбелева і Л. Рома, пры якой існавала кнігарня, у якой прадаваліся беларускія календары і кнігі. Каля 1914 года Л. Ром выдаў серыю з не менш як шасці каляровых паштовак з краявідамі Глыбокага і [[Беразвечча]]<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://budzma.org/news/nevyadomyya-staronki-gistoryi-glybokaga.html|title=Невядомыя старонкі гісторыі Глыбокага: вызначана месца, дзе ў пачатку ХХ стагоддзя ў Глыбокім прадавалі беларускія кнігі|author=Рамэйка Ян|website=Будзьма беларусамі!|date=21.06.2024}}</ref>. Падчас [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]] ў верасні 1915 года Глыбокае [[Свянцянскі прарыў|занялі немцы]], але праз два тыдні мястэчка адбілі расійскія войскі. Глыбокае знаходзілася ў тыле [[3-я армія (Расійская імперыя)|3-й расійскай арміі]]. === Найноўшы час === Пасля [[Кастрычніцкая рэвалюцыя на Беларусі|Кастрычніцкага пераварота]], у снежні 1917 года ў Дзісенскім павеце пачалі стварацца органы савецкай ўлады<ref name=":2">{{Кніга|загаловак=Беларусь, Глыбоцкі край і Эдвард Вайніловіч: матэрыялы навукова-практычнай канферэнцыі : г. Глыбокае, 25 верасня 2020 г|частка=Рудовіч Станіслаў. Дзісенска-глыбоцкі край у віхуры войн і рэвалюцый (1914-1921 гг)|месца=Мінск|выдавецтва=ІВЦ Мінфіна|старонкі=351-369|старонак=460|isbn=978-985-880-085-7}}</ref>. Сход для выбараў савета ў Глыбокім быў прызначаны на другую палову лютага 1918 года, але не адбыўся, бо мястэчка занялі нямецкія войскі, якія акупавалі яго да лістапада. Глыбокае знаходзілася на тэрыторыі абвешчанай у сакавіку 1918 года [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]], аднак структуры БНР у мястэчку не былі створаныя. 11 снежня 1918 года Глыбокае занятае часцямі савецкай Пскоўскай дывізіі. З 1 студзеня 1919 года — у складзе [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]]<ref name=":2" />. У жніўні 1919 занята польскімі войскамі. 6 лістапада 1919 года быў утвораны [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскі павет]], сядзіба ўладаў якога знаходзілася ў Глыбокім. У маі 1920 года Глыбокае на кароткі час было занятае Чырвонай арміяй, праз кароткі час яго зноў занялі польскія войскі. 5 ліпеня 1920 года часці 15-й арміі пад камандаваннем А. І. Корка вялі ў ваколіцах Глыбокага баі з польскімі войскамі, у якіх загінулі 1,5 тыс. чал. ==== Польская Рэспубліка ==== У кастрычніку 1920 года па выніках [[Рыжскі дагавор (1920)|Рыжскага папярэдняга дагавора]] зноў занятае польскімі войскамі<ref name=":2" />. Глыбокае ўвайшло ў склад [[Навагрудскае ваяводства (Польшча)|Навагрудскага ваяводства]], а ў 1922 годзе — [[Віленская зямля|Віленскай зямлі]] (з 1926 года — [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскага ваяводства]]). [[Файл:Hłybokaje, Zamkavaja. Глыбокае, Замкавая (1921-39).jpg|міні|Праваслаўны хрэсны ход на вуліцы Замкавай (1920-я).]] У 1921 годзе Глыбокаму быў нададзены статус горада<ref>{{Артыкул|спасылка=https://polona.pl/item-view/167ce1f0-ea6b-48f9-8b30-f880de2479ad?page=7|загаловак=Wieści i obrazki z kraju|год=1935|мова=pl|выданне=Kurjer Wileński|тып=газета|месяц=5|чысло=2|нумар=118|старонкі=8}}</ref> і ўтвораныя органы гарадскога самакіравання. У 1921 годзе ў Глыбокім — 661 жылы будынак, 4514 жыхароў. Па веравызнанні: 2844 іўдзеяў, 894 праваслаўных, 709 рыма-каталікоў, 51 мусульманін, 13 старавераў, 3 пратэстантаў. Па нацыянальным складзе — 2220 палякаў, 1418 яўрэяў, 819 беларусаў, 33 татары, 21 рускі, 1 эстонец, 1 літовец, 1 украінец<ref name=":4">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/ea74b1e6-27ce-480b-819a-e86f691a53ee?page=6|загаловак=Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej : opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. T. 7 cz. 2, Ziemia wileńska. Powiaty : Brasław, Duniłowicze, Dzisna i Wilejka|год=1923|месца=Warszawa|выдавецтва=Nakładem Głównego Urzędu Statystycznego|старонкі=39}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Bandurskaha, Глыбокае, Бандурскага, Глубокое, Głębokie (1941).jpg|міні|Мадэрністычная забудова 1930-х на вуліцы Уладзіслава Бандурскага (1941).]] Глыбокае было адміністрацыйным цэнтрам [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскага павета]] і [[Глыбокае (гміна)|Глыбоцкай гміны]], сядзібай гродскага суда, важным асяродкам гандлю. Адміністрацыйнае і геаграфічнае становішча спрыяла хуткаму развіццю горада. У 1931 годзе ў горадзе быў 1081 жылы будынак і 7361 жыхар<ref name=":5">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/ab644b2d-e1e2-4ce4-a7f2-a7aee01a983c?page=8|загаловак=Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. T. 1, Województwo Wileńskie|год=1938|месца=Warszawa|выдавецтва=Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej|старонкі=15}}</ref>. У 1939 годзе — 9200 жыхароў<ref name=":6">{{Артыкул|спасылка=https://bcul.lib.uni.lodz.pl/dlibra/publication/2855/edition/1931/content|загаловак=Rocznik Polityczny i Gospodarczy 1939|мова=pl|выданне=|старонкі=346}}</ref>. У 1927 годзе ў Глыбокім дзейнічалі чатыры банкаўскія ўстановы — філіял Віленскага сельскагаспадарча-прамысловага банка, Дзісенскі павятовы банк, Яўрэйскі народны банк, Камунальная ашчадная каса. У 1928 годзе заснаваная электрастанцыя. У 1936 годзе пабудаваная буйная бойня. [[Файл:Hłybokaje, Rynak. Глыбокае, Рынак (J. Drazdovič, 1925).jpg|міні|Карчма і касцёл Св. Тройцы (малюнак Язэпа Драздовіча, 1925).]] У Глыбокім дзейнічалі каталіцкая парафія, якая мела [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]] і [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу Сэрца Езуса]] на могілках Копцеўка, праваслаўны прыход, які мела [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|царкву Раства Багародзіцы]], дзесяць сінагог, мячэць (заснаваная ў 1931 годзе), баптысцкая царква. Дзейнічала 7-класная польская пачатковая школа, дзе ў 1924/25 навучальным годзе настаўнікам малявання працаваў беларускі мастак [[Язэп Драздовіч]]. У 1925 годзе ён стварыў альбом малюнкаў «Глыбокае», а ў 1926 рабіў замалёўкі [[Беразвечча]]. У 1926 годзе заснаваная польская прыватная гімназія імя Люблінскай Уніі. Існавала яўрэйская прыватная пачатковая школа. У 1938 годзе заснаваная другая польская пачатковая школа. [[Файл:Hłybokaje, Dokšyckaja. Глыбокае, Докшыцкая, ТБШ, Таварыства беларускай школы (06.05.1928).jpg|міні|Сход Таварыства беларускай школы, 6 мая 1928 года.]] У 1926-28 гадах дзейнічала акружная ўправа [[Таварыства беларускай школы|Таварыства Беларускай Школы]]. ТБШ мела бібліятэку, арганізоўвала беларускія прадстаўленні. Сябры таварыства збіралі грошы на пабудову будынка для прыватнай беларускай школы і гімназіі, аднак гэтая справа не была скончаная<ref name=":3">{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/306457|title=«Лічыць сябе беларусам, хоць мае вышэйшую адукацыю». Як актывісты з Заходняй Беларусі змагаліся за сваю ідэнтычнасць 100 год таму|author=Валынец Ганна, Рамэйка Ян|website=Наша Ніва|date=29.12.2022}}</ref>. У 1926-27 гадах у Глыбокім існавала павятовая ўправа [[Беларуская сялянска-работніцкая грамада|Беларускай сялянска-работніцкай грамады]]. У 1920-х гадах у горадзе неаднаразова ладзіліся беларускія прадстаўленні, мітынгі беларускіх дэпутатаў польскага Сойму. У 30-я гады беларуская дзейнасць спынілася з прычыны аслаблення беларускага руху ў Польскай Рэспубліцы і палітыкі польскіх уладаў<ref name=":3" />. У 1928 годзе створаны аддзел Польскага краязнаўчага таварыства, які ў 1931 годзе заснаваў Музей Дзісенскай зямлі. Зборы музею, сярод якіх былі прыродазнаўчыя, археалагічныя, нумізматычныя, этнаграфічныя экспанаты, знаходзіліся ў будынку стараства Дзісенскага павета, былым кляштары кармелітаў босых<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://muzea2rp.amu.edu.pl/m/62|title=Muzeum Ziemi Dziśnieńskiej w Głębokiem|author=Tołysz Aldona|website=Muzea w dwudziestoleciu międzywojennym|date=16.04.2025}}</ref>. У 1935 годзе таварыства выдала манаграфію [[Отан Гедэман|Отана Гедэмана]] «Głębokie: (szkic dziejów)», прысвечаную гісторыю горада. У тым жа годзе намаганнямі таварыства была адрамантаваная [[Калона на могілках Копцеўка (Глыбокае)|калона на могілках «Копцеўка»]]. У Глыбокім дзейнічалі дзве друкарні, выходзілі газеты на польскай мове «Głos Dziśnieński» (1924—1926), «Wiadomości głębockie» (1930—1931), «Wiadomości kresowe» (1934—1935), «Echo głębockie» (1936), «Echo kresowe» (1937), на ідыш — «Gluboker Leben» (1930—1936), «Gluboker Woch» (1934—1936), «Gluboker Sztyme» (1936—1939)<ref>{{Артыкул|спасылка=https://kamunikat.org/volnaye-glybokaye-shtotydnyovaya-gazeta-23-1000-2019|аўтар=Шыталь К.|загаловак=Да гісторыі перыядычнага друку ў Глыбокім|год=2019|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=6|чысло=6|нумар=23|старонкі=5|issn=0233-433X}}</ref>. У 1936-39 гадах у Глыбокім працаваў інжынер Аляксандр Мілаш, бацька польскага паэта, лаўрэата Нобелеўскай прэміі па літаратуры [[Чэслаў Мілаш|Чэслава Мілаша]]. Паэт як мінімум двойчы наведваў Глыбокае<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/80320693/na-bialorusi-odnaleziono-dom-z-ktorego-rodzice-czeslawa-milosza-uciekli-przed-wojna|title=Na Białorusi odnaleziono dom, z którego rodzice Czesława Miłosza uciekli przed wojną|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=29.10.2020}}</ref>. ==== Другая сусветная вайна ==== 17 верасня 1939 года Глыбокае было занята [[РСЧА|Чырвонай Арміяй]] і 2 лістапада 1939 года далучана да [[БССР]]. 15 студзеня 1940 года ўтвораны [[Глыбоцкі раён]], які належаў да [[Вілейская вобласць|Вілейскай вобласці]]. Выдавалася газета РК КП(б)Б «За свабоднае жыццё». У 1941 годзе ў горадзе жыло 12 тыс. чал., з іх 8 тыс. — яўрэі. Частка жыхароў горада ў 1939-41 гадах стала ахвярамі [[Палітычныя рэпрэсіі|палітычных рэпрэсій]]. Пасля [[Аперацыя Барбароса|нападу Германіі на СССР]] першая бамбардзіроўка Глыбокага адбылася 23 чэрвеня 1941 года. 3 ліпеня 1941 года ў горад увайшлі нямецкія войскі. 17 ліпеня 1941 года горад уключаны ў склад [[Генеральная акруга Беларусь|Генеральнай акругі Беларусь]], стаў цэнтрам Глыбоцкай акругі (гебіта)<ref name=":7">{{Кніга|загаловак=Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Глыбоцкага раёна|год=1995|месца=Мінск|выдавецтва=Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі|старонкі=175|isbn=985-11-0014-5}}</ref>. У жніўні 1941 года акупанты правялі першы расстрэл мірнага насельніцтва, забіўшы дзесяць чалавек<ref name=":7" />. 4 сакавіка 1942 года ва ўрочышчы Барок расстралялі траіх каталіцкіх святароў — [[Мечыслаў Багаткевіч|Мечыслава Багаткевіча]], Уладзіслава Мацьковяка, Станіслава Пыртака. У 1999 годзе Папа [[Ян Павел II|Ян Павел ІІ]] [[Беатыфікацыя|беатыфікаваў]] іх. 4 ліпеня 1942 года ў ваколіцах горада былі расстраляныя некалькі дзясяткаў прадстаўнікоў польскай інтэлігенцыі і каталіцкага духавенства з Глыбоцкай акругі<ref>{{Кніга|аўтар=Krahel Tadeusz, ks.|загаловак=Męczennicy z Berezwecza|год=1998|месца=Białystok|старонкі=8-10|isbn=83-903063-9-5}}</ref>. У верасні 1941 года створана [[Гета ў Глыбокім|гета]]. Вясной 1942 года адбылося [[Халакост у Беларусі|масавае забойства яўрэяў]] ва ўрочышчы Барок (каля 2 тыс. чал.). 18-20 жніўня 1943 года гета было канчаткова знішчанае, былі забіты 4,5 тыс. чал. У горадзе дзейнічалі настаўніцкія курсы (сярод іх выпускнікоў — пісьменнік [[Кастусь Акула]]), беларуская прагімназія, пачатковая школа, структуры [[Саюз беларускай моладзі|Саюза беларускай моладзі]]. У горадзе дзейнічала савецкае падполле: падпольны раённы камітэт КПБ пры партызанскай брыгадзе імя К. Ракасоўскага, падпольны РК ЛКСМБ, выдавалася газета «За Свабоднае жыццё». Адначасова ў Глыбокім існавалі структуры польскай [[Армія Краёва|Арміі Краёвай]]. З красавіка да мая 1943 года ў горадзе размяшчалася галоўная каманда «Цэпяліна» «Расія—Цэнтр» ({{lang-de|SS-Hauptkommando Russland—Mitte Unternehmen Zeppelin}}) і разведшкола з [[Яблань (Люблінскае ваяводства)|Яблані]]<ref>Залесский, К. РСХА: Главное управление имперской безопасности / Константин Залесский. — М.: Яуза, ЭКСМО, 2004. — 382, [1] с., [8] л. ил., портр. — С. 241. — (Тайны III рейха). — ISBN 5-699-06223-8.</ref><ref>Чуев, С. Г. Спецслужбы Третьего Рейха: [В 2 кн.] / Сергей Геннадьевич Чуев. — СПб.: Нева, 2003. — 443, [1] с., [8] л. ил., портр. — С. 154. — (Досье. Спецслужбы мира). — ISBN 5-7654-2831-2.</ref> Горад вызвалены 3 ліпеня 1944 года ў ходзе [[Полацкая аперацыя|Полацкай аперацыі]]. Перад адступленнем немцы спалілі вялікую колькасць будынкаў, асабліва ў цэнтральнай частцы Глыбокага. ==== Пасляваенны перыяд ==== У 1946-1947 дзейнічаў канспірацыйны [[Саюз беларускіх патрыётаў]], які аб'ядноўваў моладзь, пераважна з Глыбоцкага педагагічнага вучылішча. Сябры арганізацыі імкнуліся да пашырэння нацыянальнай свядомасці, беларускай мовы і культуры. У лютым 1947 года арганізацыя разгромленая дзяржбяспекай, удзельнікі асуджаныя да зняволення ў лагерах<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://novychas.online/poviaz/anton_furs_prisjagu_primal_pad|title=Антон Фурс: «Прысягу прымалі пад бел-чырвона-белым сцягам і «Пагоняй»|author=Шыталь Кастусь|website=Новы час|date=27.04.2012}}</ref>. У 1960 годзе да Глыбокага далучаны населены пункт [[Беразвечча]]. ==== Рэспубліка Беларусь ==== У 1994-2020 гадах выдавалася штотыднёвая незалежная газета [[Вольнае Глыбокае|"Вольнае Глыбокае"]], рэдактарам якой быў краязнавец, грамадскі дзеяч [[Уладзімір Іванавіч Скрабатун|Уладзімір Скрабатун]]. Выданне апублікавала некалькі соцень краязнаўчых артыкулаў. Указам [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] ад 20 студзеня 2006 года № 36 зацверджаны сучасны [[Герб Глыбокага|герб горада]]. == Насельніцтва == <div style="float:right;margin:0 0.5em 1em;">{{Graph:Chart|width=160|height=128|type=rect|x=1959,1970,2009,2016,2017|y=7300,11900,19500,18921,19038}}</div> '''XIX стагоддзе:''' 1879 год - 4,1 тыс. чал.<ref name=":10" /> * '''XX стагоддзе''': 1921 год — 4,5 тыс. чал.<ref name=":4" />; 1931 год — 7,4 тыс. чал.<ref name=":5" />; 1939 год — 9,2 тыс. чал.<ref name=":6" />; 1959 год — 7,3 тыс. чал.; 1970 год — 11,9 тыс. чал. * '''XXI стагоддзе''': 2009 год — 19,5 тыс. чал.; 2016 год — 18&nbsp;921 чал.<ref name="2016-Estimate"/>; 2017 год — 19&nbsp;038 чал.<ref name="2017-Estimate"/> == Эканоміка == Прадпрыемствы харчовай і дрэваапрацоўчай прамысловасці. Буйнейшыя прадпрыемствы: * Глыбоцкая птушкафабрыка, ААТ * [[Глыбоцкі малочнакансервавы камбінат]], ААТ * [[Глыбоцкі доследны лясгас]], ДЛГУ * [[Глыбоцкі кансервавы завод]], ААТ * [http://glubmk.by/ Глыбоцкі мясакамбінат, ААТ] * Глыбоцкі хлебазавод, філіял РУПП «Віцебскхлебпрам» Гасцініца. Дом паляўнічага. Глыбокае — цэнтр турызму нацыянальнага значэння. З пачатку 20 ст. Глыбокае — цэнтр ганчарнага промыслу, так званай глыбоцкай керамікі. == Культура == [[Файл:Музей гісторыі і этнаграфіі Глыбоцкага краю.jpg|thumb|Музей гісторыі і этнаграфіі Глыбоцкага края]] * [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] * [[Глыбоцкая цэнтральная раённая бібліятэка|Цэнтральная раённая бібліятэка Глыбокага]] * [[Глыбоцкі дом рамёстваў]] * [[Дударскі рэй]] * [[Вішнёвы фэст]] У Глыбокім дзейнічае народны тэатр фальклору «Цярэшка», праграмы якога заснаваны на імкненні захаваць пераемнасць традыцый першага беларускага тэатра І. Ц. Буйніцкага. Кіруе гуртом Наталля Нікіфаровіч. == СМІ == * Газета «[[Вольнае Глыбокае]]». Выдавалася ў 1994-2020 гадах, уваходзіла ў склад «[[Аб’яднаныя Масмедыі|Асацыяцыі выдаўцоў рэгіянальнай прэсы „Аб’яднаныя Масмедыі“]]». * Газета «[[Веснік Глыбоччыны]]». Орган Глыбоцкага райвыканкама, раённага савета дэпутатаў. == Славутасці == * [[Глыбоцкі дэндралагічны сад|Глыбоцкі дэндрарый]] — батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння * [[Глыбоцкі Троіцкі касцёл|Троіцкі касцёл]] ([[1764]]—[[1782]], [[1902]]—[[1908]]), пл.17 Верасня — {{ГККРБ 4|212Г000366}} * [[Глыбоцкі Раства-Багародзіцкі сабор|Комплекс былога кляштара кармелітаў: царква Раства Багародзіцы]], уваходныя дзверы і дэкаратыўная галерэя па перыметру царквы, будынак кляштара, агароджа з брамай ([[XVII]]—[[XVIII]] стагоддзі, сярэдзіна [[ХІХ]] стагоддзя), пл.17 Верасня — {{ГККРБ 4|212Г000365}} * Жылы будынак былога [[Беразвецкі манастыр|манастыра базыльян]] ([[1756]]—[[1763]]), на беразе [[Вялікае (возера, Глыбоцкі раён)|воз. Вялікае]] — {{ГККРБ 4|212Г000363}} * [[Ільінская капліца (Глыбокае)|Ільінская капліца]] (канец [[XVIII]] стагоддзя) — {{ГККРБ 4|213Г000364}} * [[Калона ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791 года (Глыбокае)|Калона ў гонар Канстытуцыі]] (кан. XVIII ст.) — мураваная калона на могілках Копцеўка, якую, без пацверджання гістарычнымі крыніцамі, называюць помнікам [[Канстытуцыя 3 мая 1791 года|Канстытуцыі 3 Мая]]. * [[Забудова вуліцы Леніна (Глыбокае)|Забудова вул. Леніна]] (канец [[ХІХ]] — пачатак [[XX]] стагоддзя), вул. Леніна, 5, 13, 38, 40 — {{ГККРБ 4|213Г000367}} * [[Забудова вуліцы Маскоўскай (Глыбокае)|Забудова вул. Маскоўскай]] (канец [[ХІХ]] — пачатак [[XX]] стагоддзя), вул. Маскоўская, 2, 3, 4 — {{ГККРБ 4|213Г000369}} * Будынак ([[1931]]), вул. Энгельса, 24. Цяпер [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] — {{ГККРБ 4|}} * [[Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан (Глыбокае)|Брацкая магіла]] ([[1944]]), вул. Леніна, [[парк Перамогі, Глыбокае|парк Перамогі]] — {{ГККРБ 4|213Д000368}} * Яўрэйскія могілкі * Польскія вайсковыя могілкі (1920-я гг.) * Магіла Ф. Мюнхгаўзена ([[1878]]) * Помнік Ф. Дзяржынскаму * Самалёт-помнік авіяканструктару П. Сухому * Скульптура «[[Ісус і самаранка]]» (2014) * [[Дзед-глыбачанін]] * [[Помнік барону Мюнхаўзену]] (2014) * [[Мемарыяльны комплекс «Барок»]] * [[Глыбоцкая дуда]] (копія дуды ў [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей|Глыбоцкім гісторыка-этнаграфічным музеі]]) У [[2012 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|2012]] годзе да [[Дзень беларускага пісьменства|Дня беларускага пісьменства]] было ўсталявана 8 бронзавых бюстаў знакамітым беларусам [[Язэп Львовіч Корсак|Язэпу Корсаку]], [[Элізэр Бэн-Іегуда|Элізэру Бэн-Іегуду]] (Дэвід Перэльман), [[Язэп Драздовіч|Язэпу Драздовічу]], [[Ігнат Буйніцкі|Ігнату Буйніцкаму]], [[Алесь Дубровіч|Алесю Дубровічу]], [[Пётр Казлоў|Пятру Казлову]], [[Павел Сухі|Паўлу Сухому]], [[Вацлаў Ластоўскі|Вацлаву Ластоўскаму]]<ref name="kultura"/>. <gallery mode="packed" perrow="4" heights="150px"> Глыбоцкія замалёўкі. Дамы ў цэнтры.jpg|Дамы ў цэнтры горада Глыбокае. Царква (03).jpg|Свята-Раства-Багародзіцкі сабор Глыбоцкія замалёўкі. Касцёл на плошчы (01).jpg|Касцёл Найсвяцейшай Тройцы Глыбокае. Ільінская капліца на могілках (04).jpg|Ільінская капліца на могілках Глыбоцкія замалёўкі. Бюст Іосіфа Корсака (01).jpg|Алея знакамітых землякоў Глыбоцкі дэндрапарк.jpg|Глыбоцкі дэндрапарк Глыбокае. Могілкі. Калона ў гонар Канстытуцыі 1791 года (07).jpg|Ільінская капліца і калона ў гонар Канстытуцыі 1791 года на могілках Глыбоцкія замалёўкі. Яўрэйскія могілкі (01).jpg|Яўрэйскія могілкі </gallery> == Вядомыя асобы == {{main|Вядомыя асобы Глыбокага}} * [[T. Даленга-Мастовіч]] (1900—1939), польскі пісьменнік, аўтар «Знахара» * [[Фёдар Мікалаевіч Дамінікоўскі]], беларускі гісторык * [[Язэп Нарцызавіч Драздовіч|Язэп Драздовіч]] ([[1888 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1888]]—[[1954 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1954]]), беларускі мастак, скульптар, этнограф, археолаг, педагог. Адзін з заснавальнікаў беларускага нацыянальнага гістарычнага жывапісу <ref name="Канферэнцыя"/><ref name="Канферэнцыя_2"/>. * [[Клаўдзій Сцяпанавіч Душэўскі|Клаўдзій Душэўскі]] (1891—1959), беларускі палітычны дзеяч, дыпламат, рэдактар, педагог * [[Сямён Навумавіч Леках]], беларускі вучоны ў галіне металургіі * [[Тадэа Касцюшка|сястра Тадэа Касцюшка]] (1868—1946), манахіня непакалянка, узнагароджана сярэбраным крыжам заслугі, заклала ў Глыбокім школу, пабудавала кляштар * [[Павел Восіпавіч Сухі]] (1895—1975), савецкі авіяканструктар, двойчы Герой Працы * [[Аляксандр Францавіч Хайноўскі]], беларускі дыпламат * [[Марына Іванаўна Шкерманкова]], беларуская цяжкаатлетка * [[Мікалай Мінскі]], паэт, драматург, перакладчык * [[Лявонцій Іосіфавіч Ракоўскі]], пісьменнік. * [[Юрый Барысавіч Багушэвіч]], мастак * [[Дзмітрый Літвінскі]], мастак * [[Барыс Міхайлавіч Волін]], савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч РСФСР і УССР, публіцыст, гісторык * [[Сямён Іофе]] (сапраўднае імя — Сімон-Залман Шмуйловіч), партыйны дзеяч СССР * [[Віктар Антонавіч Ламака]] (1910—2001), заслужаны лесавод, заснавальнік глыбоцкага дэндрарыя == Гл. таксама == * [[Гарады Віцебскай вобласці]] * [[Гарады Беларусі]] * [[Глыбоцкі дзяржаўны прафесійны ліцэй]] * [[Спіс вуліц Глыбокага]] == Зноскі == {{Reflist|refs= <ref name="2017-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2017}}</ref> <ref name="NNP">{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласць|}}</ref> <ref name="euro">[http://eurobelarus.info/special-project/city-day/2013/03/03/dva-glybok-h-dzve-tsentral-nyya-ploshchy-dva-zamk.html «Два Глыбокіх, дзве цэнтральныя плошчы, два замкі»] 03.03.2013 Улaдзімір Скрабатун</ref> <ref name="westki">[http://westki.info/artykuly/13496/rouna-dzvesce-god-tamu-u-glybokae-uvayshou-napaleon «Роўна дзвесце год таму ў Глыбокае ўвайшоў Напалеон»] 18.07.2012 Кастусь Шыталь</ref> <ref name="2016-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2016}}</ref> <ref name="kultura">[http://kultura.gov.by/news/ab-vyn-kakh-konkursu-na-stvarenne-esk-znykh-praekta-pomn-ka-vyal-kamu-knyazyu-m-ndo-gu Аб выніках конкурсу на стварэнне эскізных праектаў помніка вялікаму князю Міндоўгу]</ref> <ref name="Канферэнцыя">[http://www.rh.by/by/221/20/6494/ «Канферэнцыя, прысвечаная Язэпу Драздовічу, прайшла ў Маладзечне»] («[[Рэгіянальная газета]]»)</ref> <ref name="Канферэнцыя_2">[http://www.rh.by/by/222/10/6551/ «Творчасць Драздовіча — прыклад нацыянальнага мастацтва»] («[[Рэгіянальная газета]]»)</ref> }} == Літаратура == * ''Гедэман О.'' Глыбокае: гістарычны нарыс / Отан Гедэман; перакл. з польск. М. Гіля. — Паставы; Глыбокае: [б. в.], 2012. — 59, [1] с. : іл. == Спасылкі == {{Commonscat-inline|Hlybokaje|Глыбокае}} {{OSM relation|1176300|Глыбокае}} * {{ГБ|http://globustut.by/glubokoe/index.htm}} * [http://www.vlib.by//PRIDVINIE-1/CITIES/Glubokoe.htm Прыдзвінскі край — Горад Глыбокае]{{Недаступная спасылка}} * [http://www.westki.info/hlybokaje Глыбокае — westki.info] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090418080427/http://westki.info/hlybokaje |date=18 красавіка 2009 }} * [http://radzima.org/be/pub/2515_m/ Глыбокае — radzima.org] * [https://www.gismeteo.by/weather-glubokoye-11028/ Надвор’е ў горадзе Глыбокае] {{Глыбоцкі раён}} {{Віцебская вобласць}} [[Катэгорыя:Глыбокае| ]] [[Катэгорыя:Мястэчкі Полацкага ваяводства]] [[Катэгорыя:Мястэчкі Віленскага ваяводства]] doxm71441piwizan6cyivhmv55glock 5152272 5152269 2026-06-07T16:42:05Z K.shytal 58227 /* Эканоміка */ выдаліў прадпрыемствы, якія не ў Глыбокім (птушкафабрыка), якія не існуюць (кансервавы завод). 5152272 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = горад |беларуская назва = Глыбокае |выява = Hłybokaje, Глыбокае, панарама, Кагальнае, Глубокое, панорама, Głębokie, panorama (08.10.2021).jpg |подпіс = Панарама Глыбокага над возерам Кагальным |вобласць = Віцебская |раён = Глыбоцкі |першае згадванне = 1514 }} '''Глыбо́кае'''<ref name="NNP"/> ({{lang-be-trans|Hlybokaje}}, [[Руская мова|рус]].: ''Глубокое'', [[Польская мова|польск]].: ''Głębokie'', [[Літоўская мова|літ.]]: ''Glubokas'', [[іўрыт]]: ''עברית'') — [[горад]] у [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]], адміністрацыйны цэнтр [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкага раёна]]. За 140 км на поўнач ад [[Мінск|Мінска]], 160 км на захад ад [[Віцебск]]а, 160 км на паўночны ўсход ад [[Вільня|Вільні]], 300 км на паўднёвы ўсход ад [[Рыга|Рыгі]]. На скрыжаванні аўтамабільных дарог [[Бягомль]] - [[Браслаў]] і [[Полацк]] — [[Вільня]]. Чыгуначная станцыя на лініі [[Крулеўшчына]] — [[Лынтупы]]. У межах горада - возера [[Кагальнае]], з якога выцякае рака [[Бярозаўка (прыток Дзісны)|Бярозаўка]], левы прыток [[Дзісна (рака)|Дзісны]]. Да межаў горада прылягаюць азёры [[Бяглец]], [[Вялікае (возера, Глыбоцкі раён)|Вялікае]], [[Мушкацкае]], [[Падлужнае]]. Насельніцтва - 17 720 чал. (па стане на 1 студзеня 2026 года)<ref>{{Кніга|спасылка=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|загаловак=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов, поселков городского типа. Статистический бюллетень|год=2026|месца=Минск|выдавецтва=Национальный статистический комитет|старонкі=7}}</ref>. == Гісторыя == === Полацкае Княства === Тэрыторыя цэнтральнай часткі сучаснага горада Глыбокага (паўночны, паўночна-заходні і заходні берагі возера Кагальнае) была заселеная ў часы [[Полацкае княства|Полацкага княства]], пра што сведчаць знаходкі керамікі XI—XIII стагоддзяў. Пазней паселішча перапыніла сваё існаванне — кераміка XIV—XV стагоддзяў на тэрыторыі горада адсутнічае<ref>Клімаў Марат. Археалагічныя назіранні ў г. Глыбокаe//[http://westki.info Westki.info] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200202070730/http://westki.info/ |date=2 лютага 2020 }}, старонка захавана 04.01.2008.</ref>. === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню ўзгадваецца ў [[Метрыка Вялікага Княства Літоўскага|Метрыцы ВКЛ]] у 1514 г. як двор, цэнтр маёнтка [[Юрый Іванавіч Зяновіч|Юрыя Іванавіча Зяновіча]]. Паводле афіцыйнай версіі, першая згадка пра Глыбокае — [[1414]] год, аднак гэтая дата трапіла ў гістарычныя працы ў выніку памылкі польскага даследчыка Ежы Ахманьскага, якую ён дапусціў пры напісанні анатацыі да аднаго з прывілеяў Вітаўта<ref name=":8" />. Двор [[Зяновічы|Зяновічаў]] знаходзіўся на паўночным беразе [[Кагальнае|возера Глыбокае]] (цяпер - Кагальнае), на тэрыторыі [[Ашмянскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Ашмянскага павета]] [[Віленскае ваяводства|Віленскага ваяводства]], побач з мяжой [[Полацкая зямля|Полацкай зямлі]]. Мяжа праходзіла па рацэ [[Бярозаўка (прыток Дзісны)|Бярэзвіцы]] (Бярозаўцы), што выцякае з возера Кагальнае. Назва возера (Глыбокае) дала назву населенаму пункту<ref>Hedemann Otton. Głębokie. Szkic dziejów. Wilno, 1935. S. 9</ref>. У 1514 годзе згадваецца ''«торг»'' пры двары Юрыя Іванавіча Зяновіча ў Глыбокім, што сведчыць пра тое, што населены пункт быў асяродкам гандлю<ref>«Росийская Историческая Библиотека». Т. ХХ, с. 190.</ref>. У 1548 годзе Глыбокае ўпершыню згадваецца як [[мястэчка]]<ref name=":8">{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/82024216/miedzy-wilnem-a-polockiem-odkrycie-regionalisty-kwestionuje-610-rocznice-wzmianki-o-glebokiem|title=Między Wilnem a Połockiem. Odkrycie regionalisty kwestionuje 610. rocznicę wzmianki o Głębokiem|author=Łupacz Z., Szytal K.|website=Centrum Europy|date=29.08.2024}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Pachałavicki, Глыбокае, Пахалавіцкі (1580).jpg|міні|злева|Глыбокае на карце Станіслава Пахалавіцкага (1580)]] У сярэдзіне XVI стагоддзя Зяновічы перайшлі ў [[кальвінізм]]. У 1582 г. [[Юрый Мікалаевіч Зяновіч]] валодаў заходняй часткай Глыбокага і завяшчаў яе сваім нашчадкам. У тэстамэнце [[Крыштаф Зяновіч (ваявода берасцейскі)|Кшыштафа Зяновіча]] ў 1611 годзе згадваюцца кальвінскі збор і школа<ref name=":0">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedemann O.|загаловак=Głębokie (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|выдавецтва=Nakładem oddziału Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego w Głębokiem|старонкі=11, 22-23|старонак=60}}</ref>. Сын Кшыштафа, [[Мікалай Багуслаў Зяновіч]] у 1613 годзе перайшоў у каталіцтва і заснаваў у мястэчку касцёл святога Міхала. У 1622 годзе ў маёнтку Зяновічаў згадваецца ''«бібліятэка кніг каля трохсот экзэмпляраў»''. Касцёл святога Міхала быў знішчаны падчас вайны з Маскоўскай дзяржавай 1654—1667 гадоў<ref>{{Артыкул|спасылка=https://drive.google.com/file/d/1BwCarR_Q-p6oFXyINxaJYm6rVEROc_pq/view|аўтар=Шыталь К.|загаловак=Род Зяновічаў і першы касцёл у Глыбокім|год=2024|мова=be|выданне=Каталіцкі Веснік|тып=газета|месяц=6|нумар=6|старонкі=4-5|issn=2224-9624}}</ref>. У 1628 годзе Ганна Зоф'я Зяновіч выйшла замуж за [[Альбрэхт Уладзіслаў Радзівіл|Альбрэхта Уладзіслава Радзівіла]], у выніку чаго Глыбокае перайшло да [[Радзівілы|Радзівілаў]]. [[Файл:Юзаф Корсак Глыбоцкі, Іосіф Корсак, Иосиф Корсак, Józef Korsak Głębocki.jpg|міні|Іосіф Корсак, ваявода мсціслаўскі.]] Уладанні на правым (усходнім) беразе Бярэзвіцы ў канцы XIV ст. полацкі князь [[Андрэй Альгердавіч]] надаў роду [[Корсакі|Корсакаў]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://files.knihi.com/Knihi/archivy/polock-gram.zip/2015/Polockije_hramoty_T1.pdf|загаловак=Полоцкие грамоты XIII - начала XVI века. Том 1|адказны=А. Л. Хорошкевич (ответственный редактор), С. В. Полехов (заместитель ответственного редактора), В. А. Воронин, А. И. Груша, А. А. Жлутко, Е. Р. Сквайрс, А. Г. Тюльпин|год=2015|месца=Москва|выдавецтва=Университет Дмитрия Пожарского|старонкі=73-74|isbn=978-5-91244-137-0}}</ref>. Не пазней за 1582 год Корсакі заклалі мястэчка на сваіх землях на правым беразе Бярэзвіцы, насупраць мястэчка Зяновічаў. Мястэчка Корсакаў таксама называлася Глыбокае, але ўваходзіла ў [[Полацкае ваяводства]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=17|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=12|старонак=60}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Karmelity, Глыбокае, Кармеліты, Kazanie przy exegviach Alexandra Tyszkiewicza (1645).jpg|міні|Тытульны аркуш казання на пахаванні Аляксандра Тышкевіча, прамоўленага ў Глыбокім 13 верасня 1644 года.]] У 1639 годзе [[Юзаф Корсак (ваявода мсціслаўскі)|Іосіф Корсак]] піша тэстамэнт, у якім распараджаецца перадаць мястэчка Глыбокае і маёнткі Ластавічы, Свіла, Перадолы, Вольберавічы, Гняздзілава рыма-каталіцкаму ордэну [[Кармеліты|кармелітаў босых]]<ref>''Wanat J. Zakon karmelitów bosych w Polsce. Klasztory karmelitów i karmelitanek bosych 1605—1975''. ss. 458—459.</ref>. Пры жыцці Іосіф Корсак пабудаваў драўляны касцёл. У 1642 годзе Іосіф Корсак фундаваў у сваёй частцы мястэчка парафіяльны [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]]<ref name=":0" />. 16 красавіка 1643 года Корсак памёр. У тым жа годзе ў Глыбокае прыбылі кармеліты босыя. 13 верасня 1644 годзе настаяцель кляштара а. Язафат Тышкевіч прамовіў у глыбоцкім касцёле казанне на пахаванне полацкага земскага суддзі Аляксандра Тышкевіча, якое ў 1645 годзе было выдадзенае ў Вільні кнігай — гэта была першая кніга, напісаная ў Глыбокім<ref>{{Артыкул|аўтар=Івашчонак А.|загаловак=Першым глыбоцкім пісьменьнікам быў Язафат Тышкевіч, кармэліт босы|год=2012|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=2|чысло=16|нумар=7|старонкі=11|issn=0233-433X}}</ref>. У 1652 годзе ў кармеліцкай частцы Глыбокага быў збудаваны драўляны парафіяльны касцёл<ref name=":0" />. У ходзе вайны з Маскоўскай дзяржавай 1654 - 1667 гадоў атрад маскоўскага войска пад кіраўніцтвам двараніна Ждана Кондырава 30 ліпеня 1654 года пад Глыбокім «''литовских людзей побил и и знамены и мушкеты поимал''». Глыбокае было акупавана маскоўскім войскам. У верасні 1655 годзе ваявода Багдан Бешанцоў з 50 драгунамі прыбыў у Глыбокае і збудаваў ва ўсходняй частцы паселішча [[Глыбоцкі замак|замак]]<ref>{{Кніга|загаловак=Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Глыбоцкага раёна|год=1995|месца=Мінск|выдавецтва=БелЭн|старонкі=41|isbn=985-11-0014-5}}</ref>. У студзені 1659 года атрад ваяводы віцебскага [[Уладзіслаў Валовіч|Уладзіслава Валовіча]] «''сжёг острожек в Глубоком''», а гарматы, якія там былі, вывез у [[Даўгінава]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=39|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=32-33|старонак=60}}</ref>. У выніку вайны былі спаленыя мястэчка і двор у радзівілаўскай частцы Глыбокага, касцёлы святога Міхала, Святой Тройцы, кармелітаў босых. Пасля вайны новы двор Радзівілаў быў заснаваны на пагорку на поўдзень ад возера Кагальнае. Паводле інвентара 1702 г. двор уключаў накрыты драніцай галоўны аднапавярховы драўляны будынак, флігель, пякарню, свірны, двухпавярховую гаспадарчую пабудову з галерэямі, хлявы, стайні, вазоўні, сажалку, ставок з вадзяным млынам і інш. Да 1694 года адносіцца першая пацверджаная згадка пра грэка-каталіцкую царкву Святой Тройцы ў радзівілаўскай частцы Глыбокага<ref>[https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/jednostka/-/jednostka/17903189 Archiwum Główne Akt Dawnych, sygn. 1/354/0/23/t.170 p. 10 — s. 294]</ref>. Першыя згадкі пра яўрэяў сустракаюцца ў інвентары радзівілаўскай часткі Глыбокага ў 1694 годзе<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/jednostka/-/jednostka/17903189|title=Głębokie/Archiwum Główne Akt Dawnych, sygnatura 1/354/0/23/t.170 p.10|website=Szukaj w Archiwach}}</ref>. Іх колькасць хутка ўзрастала на працягу XVIII стагоддзя. Найстарэйшая вядомая мацэва на могілках датаваная 1708 годам. У 1742 годзе глыбоцкія яўрэі атрымалі ад віленскага біскупа [[Міхал Ян Зянковіч|Міхала Зянковіча]] дазвол на пабудову сінагогі на месцы, дзе была ранейшая<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedemann, Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=30-32}}</ref>. Паводле інвентароў, у Глыбокім на пачатку XVIII ст. сярод рамеснікаў былі скамарохі і мядзведнікі (каля дзесяці чалавек). Брацтва св. Тройцы, якое аб’ядноўвала мядзведнікаў, мела свой алтар у царкве ў царкве св. Тройцы. Можна меркаваць, што Глыбокае мела сваю «Мядзведжую акадэмію» або што існавала сувязь з [[Смаргонская мядзведжая акадэмія|"акадэміяй" у Смаргоні]] - абодва мястэчкі з канца XV да пачатку ХІХ ст. належалі адным і тым жа ўласнікам.<ref>http://spadchyna.glubmusej.by/be/nasha-spadchyna/znakamityya-zemlyaki/289-glybotskiya-dudary-myadzvedniki</ref>[[Файл:Hłybokaje, Karmelickaja. Глыбокае, Кармэліцкая (1878).jpg|міні|Касцёл і кляштар кармелітаў босых (акварэль ХІХ ст.)]] 16 ліпеня 1735 года віленскі суфраган [[Ежы Казімір Анцута|Ежы Анцута]] асвяціў барочны [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі]] кляштара кармелітаў босых. Паводле меркавання польскага даследчыка Войцеха Бабэрскага, касцёл быў зноў перабудаваны каля 1755 года. Аўтарам перабудовы быў віленскі архітэктар Абрагам Вюрцнэр, пад яго кіраўніцтвам былі ўзнесеныя дзве вежы і шчыт галоўнага фасада ў стылі [[Віленскае барока|віленскага барока]]<ref>{{Артыкул|спасылка=https://bibliotekanauki.pl/articles/24567385|аўтар=Boberski, Wojciech|загаловак=Architekt Abraham Würtzner (?). Przyczynek do dziejów wileńskiego baroku|год=2021|мова=pl|выданне=Biuletyn Historii Sztuki|тып=часопіс|том=T. 3|старонкі=664-667|issn=0006-3967}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Rynak, Fara. Глыбокае, Рынак, Фара (Балзункевіч, 1900-02).jpg|міні|Фарны касцёл (фота Яна Балзункевіча, пач. ХХ ст.)]] 11 ліпеня 1783 года віленскі суфраган Пётр Тачыдлоўскі асвяціў мураваны парафіяльны [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]], збудаваны ў 1764—1782 гадах<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedeman, Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=22-26}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Kopcieŭka, Kalona. Глыбокае, Копцеўка, Калона (1920-29) (3).jpg|міні|Калона на могілках (фота 20-х гг. ХХ ст.)]] У канцы XVIII стагоддзя на могілках Копцеўка была збудаваная [[Калона ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791 года (Глыбокае)|мураваная калона]], якую, без пацверджання гістарычнымі крыніцамі называюць «Калонай [[Канстытуцыя 3 мая 1791 года|Канстытуцыі 3 Мая]]». === Глыбокае ў складзе Расійскай імперыі === З 1793 года ў складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]], мястэчка [[Дзісенскі павет (Расійская імперыя)|Дзісенскага павета]]. [[Файл:Hłybokaje, Kopcieŭka, Karmelicki. Глыбокае, Копцеўка, Кармэліцкі (1920-29) (4).jpg|міні|Капліца святога Іллі на могілках Копцеўка (1920-я).]] Кармеліты пабудавалі ў 1804 годзе [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу святога Іллі]] ў стылі класіцызму на могілках «Копцеўка», яе асвяціў 11 мая 1805 года біскуп мінскі [[Якуб Дадэрка]]<ref>{{Артыкул|аўтар=Івашчонак Аляксандр|загаловак=Мястэчка Глыбокае. Капліца св. Эльяша (Іллі Прарока)|год=2012|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=2|чысло=23|нумар=8|старонкі=5|issn=0233-433X}}</ref>. ==== Напалеон у Глыбокім ==== [[Файл:Кляштар Кармелітаў.jpg|thumb|left|Свята-Раства-Багародзіцкі сабор (Былы касцёл кармелітаў босых)]] У 1812 годзе шлях імператара [[Францыя|Францыі]] [[Напалеон Банапарт|Напалеона Банапарта]] з Вільні на Маскву праходзіў цераз Глыбокае. Паводле гісторыка [[Отан Гедэман|Отана Гедэмана]], Напалеон прыбыў ў Глыбокае раніцай 18 ліпеня і затрымаўся ў кляштары кармелітаў босых на некалькі дзён<ref name=":9">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=61|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=54-56|старонак=60}}</ref>. Паводле меркаванняў іншых гісторыкаў Напалеон Банапарт прабыў у Глыбокім ад трох да дзесяці дзён<ref name="euro" />. У Глыбокім 18 ліпеня Напалеон выдаў загад «Адозвы генеральнай канфедэрацыі да палякаў», прызначаны для палякаў, якія знаходзяцца на расійскай дзяржаўнай службе, а 20 ліпеня - загад супраць марадзёраў і рабаўніцтва. Згодна з распараджэннем Напалеона, у Глыбокім з’явіўся харчовы склад, загад пра гэта быў падпісаны павятовым маршалкам шляхты Алоізам Буйніцкім<ref name=":9" />. Парафіяльны касцёл быў пашкоджаны, бо быў ператвораны на склад правіянту, салдаты забралі касцельныя рэчы<ref name="westki" />. Паводле інтэрпрэтацый, якія існавалі ў першай палове ХХ ст., Напалеон займаў пакоі на другім паверсе захаванага крыла кляштара. Прыхільнікі такога меркавання абапіраліся на тэкст Філіпа Поля дэ Сегура: ''«la Courlande nurria Macdonald, la Samogitie Oudinot; les plaines fertiles de Klubakoje'' (то бок — Глыбокае) ''— l‘Impereur»''. Гэтая версія тлумачыць, што ''«les plaines fertiles de Klubakoje»'', то бок урадлівыя раўніны Глыбокага, імператар мог бачыць толькі з акон на другім паверсе існуючага крыла (разбураныя два крылы былі павернутыя ў бок горада) — значыць, ён там жыў. Аднак, як пісаў Отан Гедэман, гэта не вынікае гэта наўпрост з тэксту Сегура, які меў на думцы толькі магчымасці забеспячэння арміі харчамі з урадлівых раўнін Курляндыі, Жамойці і Глыбокага, г. зн. Белай Русі<ref name=":9" />. Паводле іншай легенды, паміж імператарам і прыёрам кармелітаў босых завязаўся наступны дыялог. Напалеон: «Якой велічыні кляштарная ўласнасць?» Прыёр: «1000 дамоў». Напалеон: «Гэтага замнога! А чым займаецеся?» Прыёр: «Молімся». Напалеон: «Гэтага замала!» Аднак, удзячны за гасціннасць, злажыў прыёру на ад’езд «поўную талерку» напалеондораў. Імператар быццам бы нават выказаў шкадаванне, што не можа забраць у Парыж касцёл кармелітаў, каб яго там паставіць побач з саборам Нотр Дам<ref name=":9" />. Пасля гібелі ў 1813 годзе [[Дамінік Геранім Радзівіл|Дамініка Гераніма Радзівіла]] заходняя частка Глыбокага перайшла ва ўласнасць яго дачкі [[Стэфанія Радзівіл|Стэфаніі]], якая ў 1828 годзе выйшла замуж за [[Леў Пятровіч Вітгенштэйн|Льва Вітгенштэйна]]. Наступнай уласніцай маёнтка стала іх дачка Марыя, пазней жонка нямецкага палітыка [[Хлодвіг Гогенлоэ-Шылінгсфюрст|Хлодвіга Гогенлоэ-Шылінгсфюрста]]. У канцы ХІХ стагоддзя маёнтак быў прададзены Восіпу Путырскаму. [[Файл:Hłybokaje, Kahalnaje. Глыбокае, Кагальнае (1869) (2).jpg|міні|Панарама мястэчка (1869)]] [[Файл:Hłybokaje, Karmelickaja. Глыбокае, Кармэліцкая (1918).jpg|міні|Царква Раства Багародзіцы, перабудаваны касцёл кармелітаў (1918).]] Кармеліты падтрымалі [[Паўстанне 1830—1831 гадоў|паўстанцаў у 1830-31 гадах]]. Для следства супраць паўстанцаў у Глыбокае прыязджаў [[Міхаіл Мікалаевіч Мураўёў-Віленскі|Міхал Мураўёў]] і стварыў камісію вайсковага суда. У 1842 годзе ўлады канфіскавалі большасць зямельных уладанняў кляштара. У 1862 годзе кляштар быў скасаваны, а касцёл кармелітаў стаў філіяй парафіяльнага. У 1864 годзе, у рамках рэпрэсій пасля [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|студзеньскага паўстання]], улады адабралі ў каталікоў і перадалі праваслаўным былы кармеліцкі [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі]] і [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу святога Іллі]]. [[Файл:Hłybokaje, Dokšyckaja. Глыбокае, Докшыцкая, Сінагога, Głębokie, Synagoga, Глубокое, Синагога (1916).jpg|міні|Вялікая сінагога (фота: Ежы Рачыньскі, 1916).]] У 1848-1856 гадах рабінам у Глыбокім быў [[Шмуэль Магілевер]], адзін з піянераў рэлігійнага [[Сіянізм|сіянізму]]. У 50-я - 60-я гады ХІХ ст. на месцы папярэдняй была збудаваная драўляная Вялікая сінагога<ref>{{Артыкул|спасылка=https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/238169/edition/199926|аўтар=Chawes Mojżesz|загаловак=Rzeźba artystyczna w bożnicy|год=1931|мова=pl|выданне=Ziemia Dziśnieńska|тып=часопіс|месяц=11-12|нумар=2|старонкі=10-11}}</ref>. У 1870-х гадах у Глыбокім вучыўся [[Эліэзер Бэн-Егуда|Эліэзэр Бен-Егуда]], пазнейшы габрэйскі мовазнаўца, адзін з адраджальнікаў [[Іўрыт|іўрыту]]<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://mishpoha.org/pochta-mishpokhi/702-chelovek-voskresivshij-ivrit-ben-yeguda|title=Человек, воскресивший иврит|author=Бернштрам Владимир|website=Мишпоха. Международный еврейский журнал}}</ref>. У 1870-я гады ў Глыбокім былі паштовая станцыя, паліцэйская канцылярыя, валасная ўправа, народнае вучылішча, некалькі млыноў, вінакурня, некалькі бровараў і фабрык пітнога мёду, некалькі сінагог, дзве праваслаўныя царквы, касцёл. Насельніцтва па стане на 1879 год — 4084 чалавекі<ref name=":10">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/b6bc8a10-d0dc-4e72-95a8-0a811cc81d70?page=604|загаловак=Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 2, [Derenek - Gżack]|год=1881|месца=Warszawa|старонкі=604-605}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Rynak Kaściuški. Глыбокае, Рынак Касьцюшкі, Głębokie, Rynek, Глубокое, Базарная площадь (каля 1914).jpg|міні|Рынак (каля 1914 г.)]] Кожны тыдзень праводзіліся кірмашы, на якіх гандлявалі прадуктамі харчавання, мануфактурнымі вырабамі, а таксама смалой, дзёгцем, паташом, што прыходзілі з памешчыцкіх маёнткаў. Сяляне гандлявалі прадуктамі харчавання, набывалі соль, крупы, гарбату, цукар, гарэлку. 26 верасня (8 кастрычніка н. ст.) 1880 згарэла драўляная царква Святой Тройцы<ref>{{Артыкул|спасылка=https://pravoslavnoe-duhovenstvo.ru/media/priestdb/materialattachment/attachment/1d/58/1d580bb7-e270-468e-96d4-4d6161783a13.pdf|аўтар=Котлинский Александр|загаловак=Из Дисненского уезда|год=1880|мова=ru|выданне=Литовские епархиальные ведомости|тып=газета|месяц=10|чысло=12|нумар=41|старонкі=350-351}}</ref> (не была адбудаваная). У 1895 годзе ў прыёмным пакоі працаваў фельчар, дзейнічалі вольнапрактыкуючыя ўрачы, існавалі 4 аптэкарскія крамы. Паводле перапісу 1897 года ў мястэчку 5654 жыхары. Меліся народнае і яўрэйскае прыватнае вучылішчы. У 1897 годзе пачаўся рух цягнікоў па [[Вузкакалейная чыгунка|вузкакалейнай чыгунцы]] да [[Новыя Свянцяны|Новых Свянцянаў]]. У 1916 годзе чыгунка была падоўжана да станцыі Сеславіна ([[Крулеўшчына]]). У 1904 годзе заснаваны Глыбоцкі аддзел Віленскага таварыства сельскай гаспадаркі<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/79847101/wilenskie-towarzystwo-rolnicze-120-lat-temu-zmienilo-gospodarcze-oblicze-glebokiego|title=Wileńskie Towarzystwo Rolnicze. 120 lat temu zmieniło gospodarcze oblicze Głębokiego|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=31.03.2024}}</ref>, у 1906 — Глыбоцкае дабрачыннае таварыства<ref name=":1">{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/80308012/autor-znachora-urodzil-sie-na-dzisiejszej-bialorusi-nieznane-fakty-o-doledzemostowiczu|title=Autor „Znachora” urodził się na dzisiejszej Białorusi. Nieznane fakty o Dołędze-Mostowiczu|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=30.09.2023}}</ref>, у 1907 — таварыства «Oświata», якое адчыніла ў Глыбокім польскую школу, зачыненую ўладамі праз чатыры месяцы<ref>{{Артыкул|спасылка=https://polona.pl/item-view/80548caf-3e62-4663-aeec-e60e3b1897b5?page=1|аўтар=Wiesławski, W., dr.|загаловак=Polskie Towarzystwo "Oświata" w Wilnie|год=1908|мова=pl|выданне=Goniec Wileński|тып=газета|месяц=10|чысло=17|нумар=211|старонкі=2-3}}</ref>. Актыўнай дзяячкай Дабрачыннага таварыства і «Oświaty» была Станіслава Мастовіч, маці польскага пісьменніка [[Тадэвуш Даленга-Мастовіч|Тадэвуша Далэнгі-Мастовіча]]<ref name=":1" />. Падчас [[Рэвалюцыя 1905-1907 гадоў у Беларусі|рэвалюцыі ў Расійскай імперыі]], у лістападзе 1905 года адбылася забастоўка паштовых служачых і палітычныя дэманстрацыі, удзел у якіх прынялі некалькі соцень чалавек. 11 жніўня 1913 года адбылася першая беларуская вечарынка — акторы-аматары адыгралі п’есы «Пашыліся ў дурні» Марка Крапіўніцкага і «Міхалка» М. Дальнага<ref>{{Артыкул|спасылка=https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/Nasa_Niva_1906-1915,1920.djvu_pdf.zip/mab.lt/1913-33.cyr.pdf|аўтар=Глыбачанін|загаловак=Беларуская вечарынка|год=1913|мова=be|выданне=Наша Ніва|тып=газета|месяц=8|чысло=16|нумар=33|старонкі=4}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Zamkavaja, Глыбокае, Замкавая, Дом Поднаса, друкарня Рома, Глубокое, Głębokie.jpg|міні|Камяніца, у якой месціліся друкарня і кнігарня Л. Рома (каля 1914).]] Не пазней за 1913 год была заснаваная друкарня М. Трэбелева і Л. Рома, пры якой існавала кнігарня, у якой прадаваліся беларускія календары і кнігі. Каля 1914 года Л. Ром выдаў серыю з не менш як шасці каляровых паштовак з краявідамі Глыбокага і [[Беразвечча]]<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://budzma.org/news/nevyadomyya-staronki-gistoryi-glybokaga.html|title=Невядомыя старонкі гісторыі Глыбокага: вызначана месца, дзе ў пачатку ХХ стагоддзя ў Глыбокім прадавалі беларускія кнігі|author=Рамэйка Ян|website=Будзьма беларусамі!|date=21.06.2024}}</ref>. Падчас [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]] ў верасні 1915 года Глыбокае [[Свянцянскі прарыў|занялі немцы]], але праз два тыдні мястэчка адбілі расійскія войскі. Глыбокае знаходзілася ў тыле [[3-я армія (Расійская імперыя)|3-й расійскай арміі]]. === Найноўшы час === Пасля [[Кастрычніцкая рэвалюцыя на Беларусі|Кастрычніцкага пераварота]], у снежні 1917 года ў Дзісенскім павеце пачалі стварацца органы савецкай ўлады<ref name=":2">{{Кніга|загаловак=Беларусь, Глыбоцкі край і Эдвард Вайніловіч: матэрыялы навукова-практычнай канферэнцыі : г. Глыбокае, 25 верасня 2020 г|частка=Рудовіч Станіслаў. Дзісенска-глыбоцкі край у віхуры войн і рэвалюцый (1914-1921 гг)|месца=Мінск|выдавецтва=ІВЦ Мінфіна|старонкі=351-369|старонак=460|isbn=978-985-880-085-7}}</ref>. Сход для выбараў савета ў Глыбокім быў прызначаны на другую палову лютага 1918 года, але не адбыўся, бо мястэчка занялі нямецкія войскі, якія акупавалі яго да лістапада. Глыбокае знаходзілася на тэрыторыі абвешчанай у сакавіку 1918 года [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]], аднак структуры БНР у мястэчку не былі створаныя. 11 снежня 1918 года Глыбокае занятае часцямі савецкай Пскоўскай дывізіі. З 1 студзеня 1919 года — у складзе [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]]<ref name=":2" />. У жніўні 1919 занята польскімі войскамі. 6 лістапада 1919 года быў утвораны [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскі павет]], сядзіба ўладаў якога знаходзілася ў Глыбокім. У маі 1920 года Глыбокае на кароткі час было занятае Чырвонай арміяй, праз кароткі час яго зноў занялі польскія войскі. 5 ліпеня 1920 года часці 15-й арміі пад камандаваннем А. І. Корка вялі ў ваколіцах Глыбокага баі з польскімі войскамі, у якіх загінулі 1,5 тыс. чал. ==== Польская Рэспубліка ==== У кастрычніку 1920 года па выніках [[Рыжскі дагавор (1920)|Рыжскага папярэдняга дагавора]] зноў занятае польскімі войскамі<ref name=":2" />. Глыбокае ўвайшло ў склад [[Навагрудскае ваяводства (Польшча)|Навагрудскага ваяводства]], а ў 1922 годзе — [[Віленская зямля|Віленскай зямлі]] (з 1926 года — [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскага ваяводства]]). [[Файл:Hłybokaje, Zamkavaja. Глыбокае, Замкавая (1921-39).jpg|міні|Праваслаўны хрэсны ход на вуліцы Замкавай (1920-я).]] У 1921 годзе Глыбокаму быў нададзены статус горада<ref>{{Артыкул|спасылка=https://polona.pl/item-view/167ce1f0-ea6b-48f9-8b30-f880de2479ad?page=7|загаловак=Wieści i obrazki z kraju|год=1935|мова=pl|выданне=Kurjer Wileński|тып=газета|месяц=5|чысло=2|нумар=118|старонкі=8}}</ref> і ўтвораныя органы гарадскога самакіравання. У 1921 годзе ў Глыбокім — 661 жылы будынак, 4514 жыхароў. Па веравызнанні: 2844 іўдзеяў, 894 праваслаўных, 709 рыма-каталікоў, 51 мусульманін, 13 старавераў, 3 пратэстантаў. Па нацыянальным складзе — 2220 палякаў, 1418 яўрэяў, 819 беларусаў, 33 татары, 21 рускі, 1 эстонец, 1 літовец, 1 украінец<ref name=":4">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/ea74b1e6-27ce-480b-819a-e86f691a53ee?page=6|загаловак=Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej : opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. T. 7 cz. 2, Ziemia wileńska. Powiaty : Brasław, Duniłowicze, Dzisna i Wilejka|год=1923|месца=Warszawa|выдавецтва=Nakładem Głównego Urzędu Statystycznego|старонкі=39}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Bandurskaha, Глыбокае, Бандурскага, Глубокое, Głębokie (1941).jpg|міні|Мадэрністычная забудова 1930-х на вуліцы Уладзіслава Бандурскага (1941).]] Глыбокае было адміністрацыйным цэнтрам [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскага павета]] і [[Глыбокае (гміна)|Глыбоцкай гміны]], сядзібай гродскага суда, важным асяродкам гандлю. Адміністрацыйнае і геаграфічнае становішча спрыяла хуткаму развіццю горада. У 1931 годзе ў горадзе быў 1081 жылы будынак і 7361 жыхар<ref name=":5">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/ab644b2d-e1e2-4ce4-a7f2-a7aee01a983c?page=8|загаловак=Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. T. 1, Województwo Wileńskie|год=1938|месца=Warszawa|выдавецтва=Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej|старонкі=15}}</ref>. У 1939 годзе — 9200 жыхароў<ref name=":6">{{Артыкул|спасылка=https://bcul.lib.uni.lodz.pl/dlibra/publication/2855/edition/1931/content|загаловак=Rocznik Polityczny i Gospodarczy 1939|мова=pl|выданне=|старонкі=346}}</ref>. У 1927 годзе ў Глыбокім дзейнічалі чатыры банкаўскія ўстановы — філіял Віленскага сельскагаспадарча-прамысловага банка, Дзісенскі павятовы банк, Яўрэйскі народны банк, Камунальная ашчадная каса. У 1928 годзе заснаваная электрастанцыя. У 1936 годзе пабудаваная буйная бойня. [[Файл:Hłybokaje, Rynak. Глыбокае, Рынак (J. Drazdovič, 1925).jpg|міні|Карчма і касцёл Св. Тройцы (малюнак Язэпа Драздовіча, 1925).]] У Глыбокім дзейнічалі каталіцкая парафія, якая мела [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]] і [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу Сэрца Езуса]] на могілках Копцеўка, праваслаўны прыход, які мела [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|царкву Раства Багародзіцы]], дзесяць сінагог, мячэць (заснаваная ў 1931 годзе), баптысцкая царква. Дзейнічала 7-класная польская пачатковая школа, дзе ў 1924/25 навучальным годзе настаўнікам малявання працаваў беларускі мастак [[Язэп Драздовіч]]. У 1925 годзе ён стварыў альбом малюнкаў «Глыбокае», а ў 1926 рабіў замалёўкі [[Беразвечча]]. У 1926 годзе заснаваная польская прыватная гімназія імя Люблінскай Уніі. Існавала яўрэйская прыватная пачатковая школа. У 1938 годзе заснаваная другая польская пачатковая школа. [[Файл:Hłybokaje, Dokšyckaja. Глыбокае, Докшыцкая, ТБШ, Таварыства беларускай школы (06.05.1928).jpg|міні|Сход Таварыства беларускай школы, 6 мая 1928 года.]] У 1926-28 гадах дзейнічала акружная ўправа [[Таварыства беларускай школы|Таварыства Беларускай Школы]]. ТБШ мела бібліятэку, арганізоўвала беларускія прадстаўленні. Сябры таварыства збіралі грошы на пабудову будынка для прыватнай беларускай школы і гімназіі, аднак гэтая справа не была скончаная<ref name=":3">{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/306457|title=«Лічыць сябе беларусам, хоць мае вышэйшую адукацыю». Як актывісты з Заходняй Беларусі змагаліся за сваю ідэнтычнасць 100 год таму|author=Валынец Ганна, Рамэйка Ян|website=Наша Ніва|date=29.12.2022}}</ref>. У 1926-27 гадах у Глыбокім існавала павятовая ўправа [[Беларуская сялянска-работніцкая грамада|Беларускай сялянска-работніцкай грамады]]. У 1920-х гадах у горадзе неаднаразова ладзіліся беларускія прадстаўленні, мітынгі беларускіх дэпутатаў польскага Сойму. У 30-я гады беларуская дзейнасць спынілася з прычыны аслаблення беларускага руху ў Польскай Рэспубліцы і палітыкі польскіх уладаў<ref name=":3" />. У 1928 годзе створаны аддзел Польскага краязнаўчага таварыства, які ў 1931 годзе заснаваў Музей Дзісенскай зямлі. Зборы музею, сярод якіх былі прыродазнаўчыя, археалагічныя, нумізматычныя, этнаграфічныя экспанаты, знаходзіліся ў будынку стараства Дзісенскага павета, былым кляштары кармелітаў босых<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://muzea2rp.amu.edu.pl/m/62|title=Muzeum Ziemi Dziśnieńskiej w Głębokiem|author=Tołysz Aldona|website=Muzea w dwudziestoleciu międzywojennym|date=16.04.2025}}</ref>. У 1935 годзе таварыства выдала манаграфію [[Отан Гедэман|Отана Гедэмана]] «Głębokie: (szkic dziejów)», прысвечаную гісторыю горада. У тым жа годзе намаганнямі таварыства была адрамантаваная [[Калона на могілках Копцеўка (Глыбокае)|калона на могілках «Копцеўка»]]. У Глыбокім дзейнічалі дзве друкарні, выходзілі газеты на польскай мове «Głos Dziśnieński» (1924—1926), «Wiadomości głębockie» (1930—1931), «Wiadomości kresowe» (1934—1935), «Echo głębockie» (1936), «Echo kresowe» (1937), на ідыш — «Gluboker Leben» (1930—1936), «Gluboker Woch» (1934—1936), «Gluboker Sztyme» (1936—1939)<ref>{{Артыкул|спасылка=https://kamunikat.org/volnaye-glybokaye-shtotydnyovaya-gazeta-23-1000-2019|аўтар=Шыталь К.|загаловак=Да гісторыі перыядычнага друку ў Глыбокім|год=2019|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=6|чысло=6|нумар=23|старонкі=5|issn=0233-433X}}</ref>. У 1936-39 гадах у Глыбокім працаваў інжынер Аляксандр Мілаш, бацька польскага паэта, лаўрэата Нобелеўскай прэміі па літаратуры [[Чэслаў Мілаш|Чэслава Мілаша]]. Паэт як мінімум двойчы наведваў Глыбокае<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/80320693/na-bialorusi-odnaleziono-dom-z-ktorego-rodzice-czeslawa-milosza-uciekli-przed-wojna|title=Na Białorusi odnaleziono dom, z którego rodzice Czesława Miłosza uciekli przed wojną|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=29.10.2020}}</ref>. ==== Другая сусветная вайна ==== 17 верасня 1939 года Глыбокае было занята [[РСЧА|Чырвонай Арміяй]] і 2 лістапада 1939 года далучана да [[БССР]]. 15 студзеня 1940 года ўтвораны [[Глыбоцкі раён]], які належаў да [[Вілейская вобласць|Вілейскай вобласці]]. Выдавалася газета РК КП(б)Б «За свабоднае жыццё». У 1941 годзе ў горадзе жыло 12 тыс. чал., з іх 8 тыс. — яўрэі. Частка жыхароў горада ў 1939-41 гадах стала ахвярамі [[Палітычныя рэпрэсіі|палітычных рэпрэсій]]. Пасля [[Аперацыя Барбароса|нападу Германіі на СССР]] першая бамбардзіроўка Глыбокага адбылася 23 чэрвеня 1941 года. 3 ліпеня 1941 года ў горад увайшлі нямецкія войскі. 17 ліпеня 1941 года горад уключаны ў склад [[Генеральная акруга Беларусь|Генеральнай акругі Беларусь]], стаў цэнтрам Глыбоцкай акругі (гебіта)<ref name=":7">{{Кніга|загаловак=Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Глыбоцкага раёна|год=1995|месца=Мінск|выдавецтва=Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі|старонкі=175|isbn=985-11-0014-5}}</ref>. У жніўні 1941 года акупанты правялі першы расстрэл мірнага насельніцтва, забіўшы дзесяць чалавек<ref name=":7" />. 4 сакавіка 1942 года ва ўрочышчы Барок расстралялі траіх каталіцкіх святароў — [[Мечыслаў Багаткевіч|Мечыслава Багаткевіча]], Уладзіслава Мацьковяка, Станіслава Пыртака. У 1999 годзе Папа [[Ян Павел II|Ян Павел ІІ]] [[Беатыфікацыя|беатыфікаваў]] іх. 4 ліпеня 1942 года ў ваколіцах горада былі расстраляныя некалькі дзясяткаў прадстаўнікоў польскай інтэлігенцыі і каталіцкага духавенства з Глыбоцкай акругі<ref>{{Кніга|аўтар=Krahel Tadeusz, ks.|загаловак=Męczennicy z Berezwecza|год=1998|месца=Białystok|старонкі=8-10|isbn=83-903063-9-5}}</ref>. У верасні 1941 года створана [[Гета ў Глыбокім|гета]]. Вясной 1942 года адбылося [[Халакост у Беларусі|масавае забойства яўрэяў]] ва ўрочышчы Барок (каля 2 тыс. чал.). 18-20 жніўня 1943 года гета было канчаткова знішчанае, былі забіты 4,5 тыс. чал. У горадзе дзейнічалі настаўніцкія курсы (сярод іх выпускнікоў — пісьменнік [[Кастусь Акула]]), беларуская прагімназія, пачатковая школа, структуры [[Саюз беларускай моладзі|Саюза беларускай моладзі]]. У горадзе дзейнічала савецкае падполле: падпольны раённы камітэт КПБ пры партызанскай брыгадзе імя К. Ракасоўскага, падпольны РК ЛКСМБ, выдавалася газета «За Свабоднае жыццё». Адначасова ў Глыбокім існавалі структуры польскай [[Армія Краёва|Арміі Краёвай]]. З красавіка да мая 1943 года ў горадзе размяшчалася галоўная каманда «Цэпяліна» «Расія—Цэнтр» ({{lang-de|SS-Hauptkommando Russland—Mitte Unternehmen Zeppelin}}) і разведшкола з [[Яблань (Люблінскае ваяводства)|Яблані]]<ref>Залесский, К. РСХА: Главное управление имперской безопасности / Константин Залесский. — М.: Яуза, ЭКСМО, 2004. — 382, [1] с., [8] л. ил., портр. — С. 241. — (Тайны III рейха). — ISBN 5-699-06223-8.</ref><ref>Чуев, С. Г. Спецслужбы Третьего Рейха: [В 2 кн.] / Сергей Геннадьевич Чуев. — СПб.: Нева, 2003. — 443, [1] с., [8] л. ил., портр. — С. 154. — (Досье. Спецслужбы мира). — ISBN 5-7654-2831-2.</ref> Горад вызвалены 3 ліпеня 1944 года ў ходзе [[Полацкая аперацыя|Полацкай аперацыі]]. Перад адступленнем немцы спалілі вялікую колькасць будынкаў, асабліва ў цэнтральнай частцы Глыбокага. ==== Пасляваенны перыяд ==== У 1946-1947 дзейнічаў канспірацыйны [[Саюз беларускіх патрыётаў]], які аб'ядноўваў моладзь, пераважна з Глыбоцкага педагагічнага вучылішча. Сябры арганізацыі імкнуліся да пашырэння нацыянальнай свядомасці, беларускай мовы і культуры. У лютым 1947 года арганізацыя разгромленая дзяржбяспекай, удзельнікі асуджаныя да зняволення ў лагерах<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://novychas.online/poviaz/anton_furs_prisjagu_primal_pad|title=Антон Фурс: «Прысягу прымалі пад бел-чырвона-белым сцягам і «Пагоняй»|author=Шыталь Кастусь|website=Новы час|date=27.04.2012}}</ref>. У 1960 годзе да Глыбокага далучаны населены пункт [[Беразвечча]]. ==== Рэспубліка Беларусь ==== У 1994-2020 гадах выдавалася штотыднёвая незалежная газета [[Вольнае Глыбокае|"Вольнае Глыбокае"]], рэдактарам якой быў краязнавец, грамадскі дзеяч [[Уладзімір Іванавіч Скрабатун|Уладзімір Скрабатун]]. Выданне апублікавала некалькі соцень краязнаўчых артыкулаў. Указам [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] ад 20 студзеня 2006 года № 36 зацверджаны сучасны [[Герб Глыбокага|герб горада]]. == Насельніцтва == <div style="float:right;margin:0 0.5em 1em;">{{Graph:Chart|width=160|height=128|type=rect|x=1959,1970,2009,2016,2017|y=7300,11900,19500,18921,19038}}</div> '''XIX стагоддзе:''' 1879 год - 4,1 тыс. чал.<ref name=":10" /> * '''XX стагоддзе''': 1921 год — 4,5 тыс. чал.<ref name=":4" />; 1931 год — 7,4 тыс. чал.<ref name=":5" />; 1939 год — 9,2 тыс. чал.<ref name=":6" />; 1959 год — 7,3 тыс. чал.; 1970 год — 11,9 тыс. чал. * '''XXI стагоддзе''': 2009 год — 19,5 тыс. чал.; 2016 год — 18&nbsp;921 чал.<ref name="2016-Estimate"/>; 2017 год — 19&nbsp;038 чал.<ref name="2017-Estimate"/> == Эканоміка == Прадпрыемствы харчовай і дрэваапрацоўчай прамысловасці. Буйнейшыя прадпрыемствы: * [[Глыбоцкі малочнакансервавы камбінат]], ААТ * Глыбоцкі камбікормавы завод, ААТ * [http://glubmk.by/ Глыбоцкі мясакамбінат, ААТ] * Глыбоцкі хлебазавод, філіял РУПП «Віцебскхлебпрам». * Унітарнае прадпрыемства жыллёва-камунальнай гаспадаркі Глыбоцкага раёна<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://glubokoe.vitebsk-region.gov.by/ekonomika/promyshlennost/|title=Промышленность|website=Глубокский районный исполнительный комитет}}</ref>. * [[Глыбоцкі доследны лясгас]], ДЛГУ == Культура == [[Файл:Музей гісторыі і этнаграфіі Глыбоцкага краю.jpg|thumb|Музей гісторыі і этнаграфіі Глыбоцкага края]] * [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] * [[Глыбоцкая цэнтральная раённая бібліятэка|Цэнтральная раённая бібліятэка Глыбокага]] * [[Глыбоцкі дом рамёстваў]] * [[Дударскі рэй]] * [[Вішнёвы фэст]] У Глыбокім дзейнічае народны тэатр фальклору «Цярэшка», праграмы якога заснаваны на імкненні захаваць пераемнасць традыцый першага беларускага тэатра І. Ц. Буйніцкага. Кіруе гуртом Наталля Нікіфаровіч. == СМІ == * Газета «[[Вольнае Глыбокае]]». Выдавалася ў 1994-2020 гадах, уваходзіла ў склад «[[Аб’яднаныя Масмедыі|Асацыяцыі выдаўцоў рэгіянальнай прэсы „Аб’яднаныя Масмедыі“]]». * Газета «[[Веснік Глыбоччыны]]». Орган Глыбоцкага райвыканкама, раённага савета дэпутатаў. == Славутасці == * [[Глыбоцкі дэндралагічны сад|Глыбоцкі дэндрарый]] — батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння * [[Глыбоцкі Троіцкі касцёл|Троіцкі касцёл]] ([[1764]]—[[1782]], [[1902]]—[[1908]]), пл.17 Верасня — {{ГККРБ 4|212Г000366}} * [[Глыбоцкі Раства-Багародзіцкі сабор|Комплекс былога кляштара кармелітаў: царква Раства Багародзіцы]], уваходныя дзверы і дэкаратыўная галерэя па перыметру царквы, будынак кляштара, агароджа з брамай ([[XVII]]—[[XVIII]] стагоддзі, сярэдзіна [[ХІХ]] стагоддзя), пл.17 Верасня — {{ГККРБ 4|212Г000365}} * Жылы будынак былога [[Беразвецкі манастыр|манастыра базыльян]] ([[1756]]—[[1763]]), на беразе [[Вялікае (возера, Глыбоцкі раён)|воз. Вялікае]] — {{ГККРБ 4|212Г000363}} * [[Ільінская капліца (Глыбокае)|Ільінская капліца]] (канец [[XVIII]] стагоддзя) — {{ГККРБ 4|213Г000364}} * [[Калона ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791 года (Глыбокае)|Калона ў гонар Канстытуцыі]] (кан. XVIII ст.) — мураваная калона на могілках Копцеўка, якую, без пацверджання гістарычнымі крыніцамі, называюць помнікам [[Канстытуцыя 3 мая 1791 года|Канстытуцыі 3 Мая]]. * [[Забудова вуліцы Леніна (Глыбокае)|Забудова вул. Леніна]] (канец [[ХІХ]] — пачатак [[XX]] стагоддзя), вул. Леніна, 5, 13, 38, 40 — {{ГККРБ 4|213Г000367}} * [[Забудова вуліцы Маскоўскай (Глыбокае)|Забудова вул. Маскоўскай]] (канец [[ХІХ]] — пачатак [[XX]] стагоддзя), вул. Маскоўская, 2, 3, 4 — {{ГККРБ 4|213Г000369}} * Будынак ([[1931]]), вул. Энгельса, 24. Цяпер [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] — {{ГККРБ 4|}} * [[Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан (Глыбокае)|Брацкая магіла]] ([[1944]]), вул. Леніна, [[парк Перамогі, Глыбокае|парк Перамогі]] — {{ГККРБ 4|213Д000368}} * Яўрэйскія могілкі * Польскія вайсковыя могілкі (1920-я гг.) * Магіла Ф. Мюнхгаўзена ([[1878]]) * Помнік Ф. Дзяржынскаму * Самалёт-помнік авіяканструктару П. Сухому * Скульптура «[[Ісус і самаранка]]» (2014) * [[Дзед-глыбачанін]] * [[Помнік барону Мюнхаўзену]] (2014) * [[Мемарыяльны комплекс «Барок»]] * [[Глыбоцкая дуда]] (копія дуды ў [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей|Глыбоцкім гісторыка-этнаграфічным музеі]]) У [[2012 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|2012]] годзе да [[Дзень беларускага пісьменства|Дня беларускага пісьменства]] было ўсталявана 8 бронзавых бюстаў знакамітым беларусам [[Язэп Львовіч Корсак|Язэпу Корсаку]], [[Элізэр Бэн-Іегуда|Элізэру Бэн-Іегуду]] (Дэвід Перэльман), [[Язэп Драздовіч|Язэпу Драздовічу]], [[Ігнат Буйніцкі|Ігнату Буйніцкаму]], [[Алесь Дубровіч|Алесю Дубровічу]], [[Пётр Казлоў|Пятру Казлову]], [[Павел Сухі|Паўлу Сухому]], [[Вацлаў Ластоўскі|Вацлаву Ластоўскаму]]<ref name="kultura"/>. <gallery mode="packed" perrow="4" heights="150px"> Глыбоцкія замалёўкі. Дамы ў цэнтры.jpg|Дамы ў цэнтры горада Глыбокае. Царква (03).jpg|Свята-Раства-Багародзіцкі сабор Глыбоцкія замалёўкі. Касцёл на плошчы (01).jpg|Касцёл Найсвяцейшай Тройцы Глыбокае. Ільінская капліца на могілках (04).jpg|Ільінская капліца на могілках Глыбоцкія замалёўкі. Бюст Іосіфа Корсака (01).jpg|Алея знакамітых землякоў Глыбоцкі дэндрапарк.jpg|Глыбоцкі дэндрапарк Глыбокае. Могілкі. Калона ў гонар Канстытуцыі 1791 года (07).jpg|Ільінская капліца і калона ў гонар Канстытуцыі 1791 года на могілках Глыбоцкія замалёўкі. Яўрэйскія могілкі (01).jpg|Яўрэйскія могілкі </gallery> == Вядомыя асобы == {{main|Вядомыя асобы Глыбокага}} * [[T. Даленга-Мастовіч]] (1900—1939), польскі пісьменнік, аўтар «Знахара» * [[Фёдар Мікалаевіч Дамінікоўскі]], беларускі гісторык * [[Язэп Нарцызавіч Драздовіч|Язэп Драздовіч]] ([[1888 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1888]]—[[1954 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1954]]), беларускі мастак, скульптар, этнограф, археолаг, педагог. Адзін з заснавальнікаў беларускага нацыянальнага гістарычнага жывапісу <ref name="Канферэнцыя"/><ref name="Канферэнцыя_2"/>. * [[Клаўдзій Сцяпанавіч Душэўскі|Клаўдзій Душэўскі]] (1891—1959), беларускі палітычны дзеяч, дыпламат, рэдактар, педагог * [[Сямён Навумавіч Леках]], беларускі вучоны ў галіне металургіі * [[Тадэа Касцюшка|сястра Тадэа Касцюшка]] (1868—1946), манахіня непакалянка, узнагароджана сярэбраным крыжам заслугі, заклала ў Глыбокім школу, пабудавала кляштар * [[Павел Восіпавіч Сухі]] (1895—1975), савецкі авіяканструктар, двойчы Герой Працы * [[Аляксандр Францавіч Хайноўскі]], беларускі дыпламат * [[Марына Іванаўна Шкерманкова]], беларуская цяжкаатлетка * [[Мікалай Мінскі]], паэт, драматург, перакладчык * [[Лявонцій Іосіфавіч Ракоўскі]], пісьменнік. * [[Юрый Барысавіч Багушэвіч]], мастак * [[Дзмітрый Літвінскі]], мастак * [[Барыс Міхайлавіч Волін]], савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч РСФСР і УССР, публіцыст, гісторык * [[Сямён Іофе]] (сапраўднае імя — Сімон-Залман Шмуйловіч), партыйны дзеяч СССР * [[Віктар Антонавіч Ламака]] (1910—2001), заслужаны лесавод, заснавальнік глыбоцкага дэндрарыя == Гл. таксама == * [[Гарады Віцебскай вобласці]] * [[Гарады Беларусі]] * [[Глыбоцкі дзяржаўны прафесійны ліцэй]] * [[Спіс вуліц Глыбокага]] == Зноскі == {{Reflist|refs= <ref name="2017-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2017}}</ref> <ref name="NNP">{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласць|}}</ref> <ref name="euro">[http://eurobelarus.info/special-project/city-day/2013/03/03/dva-glybok-h-dzve-tsentral-nyya-ploshchy-dva-zamk.html «Два Глыбокіх, дзве цэнтральныя плошчы, два замкі»] 03.03.2013 Улaдзімір Скрабатун</ref> <ref name="westki">[http://westki.info/artykuly/13496/rouna-dzvesce-god-tamu-u-glybokae-uvayshou-napaleon «Роўна дзвесце год таму ў Глыбокае ўвайшоў Напалеон»] 18.07.2012 Кастусь Шыталь</ref> <ref name="2016-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2016}}</ref> <ref name="kultura">[http://kultura.gov.by/news/ab-vyn-kakh-konkursu-na-stvarenne-esk-znykh-praekta-pomn-ka-vyal-kamu-knyazyu-m-ndo-gu Аб выніках конкурсу на стварэнне эскізных праектаў помніка вялікаму князю Міндоўгу]</ref> <ref name="Канферэнцыя">[http://www.rh.by/by/221/20/6494/ «Канферэнцыя, прысвечаная Язэпу Драздовічу, прайшла ў Маладзечне»] («[[Рэгіянальная газета]]»)</ref> <ref name="Канферэнцыя_2">[http://www.rh.by/by/222/10/6551/ «Творчасць Драздовіча — прыклад нацыянальнага мастацтва»] («[[Рэгіянальная газета]]»)</ref> }} == Літаратура == * ''Гедэман О.'' Глыбокае: гістарычны нарыс / Отан Гедэман; перакл. з польск. М. Гіля. — Паставы; Глыбокае: [б. в.], 2012. — 59, [1] с. : іл. == Спасылкі == {{Commonscat-inline|Hlybokaje|Глыбокае}} {{OSM relation|1176300|Глыбокае}} * {{ГБ|http://globustut.by/glubokoe/index.htm}} * [http://www.vlib.by//PRIDVINIE-1/CITIES/Glubokoe.htm Прыдзвінскі край — Горад Глыбокае]{{Недаступная спасылка}} * [http://www.westki.info/hlybokaje Глыбокае — westki.info] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090418080427/http://westki.info/hlybokaje |date=18 красавіка 2009 }} * [http://radzima.org/be/pub/2515_m/ Глыбокае — radzima.org] * [https://www.gismeteo.by/weather-glubokoye-11028/ Надвор’е ў горадзе Глыбокае] {{Глыбоцкі раён}} {{Віцебская вобласць}} [[Катэгорыя:Глыбокае| ]] [[Катэгорыя:Мястэчкі Полацкага ваяводства]] [[Катэгорыя:Мястэчкі Віленскага ваяводства]] 6h31k3rvq7a7j372uzx6d4mfqy7iu4c 5152274 5152272 2026-06-07T16:43:44Z K.shytal 58227 /* Эканоміка */ 5152274 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = горад |беларуская назва = Глыбокае |выява = Hłybokaje, Глыбокае, панарама, Кагальнае, Глубокое, панорама, Głębokie, panorama (08.10.2021).jpg |подпіс = Панарама Глыбокага над возерам Кагальным |вобласць = Віцебская |раён = Глыбоцкі |першае згадванне = 1514 }} '''Глыбо́кае'''<ref name="NNP"/> ({{lang-be-trans|Hlybokaje}}, [[Руская мова|рус]].: ''Глубокое'', [[Польская мова|польск]].: ''Głębokie'', [[Літоўская мова|літ.]]: ''Glubokas'', [[іўрыт]]: ''עברית'') — [[горад]] у [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]], адміністрацыйны цэнтр [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкага раёна]]. За 140 км на поўнач ад [[Мінск|Мінска]], 160 км на захад ад [[Віцебск]]а, 160 км на паўночны ўсход ад [[Вільня|Вільні]], 300 км на паўднёвы ўсход ад [[Рыга|Рыгі]]. На скрыжаванні аўтамабільных дарог [[Бягомль]] - [[Браслаў]] і [[Полацк]] — [[Вільня]]. Чыгуначная станцыя на лініі [[Крулеўшчына]] — [[Лынтупы]]. У межах горада - возера [[Кагальнае]], з якога выцякае рака [[Бярозаўка (прыток Дзісны)|Бярозаўка]], левы прыток [[Дзісна (рака)|Дзісны]]. Да межаў горада прылягаюць азёры [[Бяглец]], [[Вялікае (возера, Глыбоцкі раён)|Вялікае]], [[Мушкацкае]], [[Падлужнае]]. Насельніцтва - 17 720 чал. (па стане на 1 студзеня 2026 года)<ref>{{Кніга|спасылка=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|загаловак=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов, поселков городского типа. Статистический бюллетень|год=2026|месца=Минск|выдавецтва=Национальный статистический комитет|старонкі=7}}</ref>. == Гісторыя == === Полацкае Княства === Тэрыторыя цэнтральнай часткі сучаснага горада Глыбокага (паўночны, паўночна-заходні і заходні берагі возера Кагальнае) была заселеная ў часы [[Полацкае княства|Полацкага княства]], пра што сведчаць знаходкі керамікі XI—XIII стагоддзяў. Пазней паселішча перапыніла сваё існаванне — кераміка XIV—XV стагоддзяў на тэрыторыі горада адсутнічае<ref>Клімаў Марат. Археалагічныя назіранні ў г. Глыбокаe//[http://westki.info Westki.info] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200202070730/http://westki.info/ |date=2 лютага 2020 }}, старонка захавана 04.01.2008.</ref>. === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню ўзгадваецца ў [[Метрыка Вялікага Княства Літоўскага|Метрыцы ВКЛ]] у 1514 г. як двор, цэнтр маёнтка [[Юрый Іванавіч Зяновіч|Юрыя Іванавіча Зяновіча]]. Паводле афіцыйнай версіі, першая згадка пра Глыбокае — [[1414]] год, аднак гэтая дата трапіла ў гістарычныя працы ў выніку памылкі польскага даследчыка Ежы Ахманьскага, якую ён дапусціў пры напісанні анатацыі да аднаго з прывілеяў Вітаўта<ref name=":8" />. Двор [[Зяновічы|Зяновічаў]] знаходзіўся на паўночным беразе [[Кагальнае|возера Глыбокае]] (цяпер - Кагальнае), на тэрыторыі [[Ашмянскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Ашмянскага павета]] [[Віленскае ваяводства|Віленскага ваяводства]], побач з мяжой [[Полацкая зямля|Полацкай зямлі]]. Мяжа праходзіла па рацэ [[Бярозаўка (прыток Дзісны)|Бярэзвіцы]] (Бярозаўцы), што выцякае з возера Кагальнае. Назва возера (Глыбокае) дала назву населенаму пункту<ref>Hedemann Otton. Głębokie. Szkic dziejów. Wilno, 1935. S. 9</ref>. У 1514 годзе згадваецца ''«торг»'' пры двары Юрыя Іванавіча Зяновіча ў Глыбокім, што сведчыць пра тое, што населены пункт быў асяродкам гандлю<ref>«Росийская Историческая Библиотека». Т. ХХ, с. 190.</ref>. У 1548 годзе Глыбокае ўпершыню згадваецца як [[мястэчка]]<ref name=":8">{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/82024216/miedzy-wilnem-a-polockiem-odkrycie-regionalisty-kwestionuje-610-rocznice-wzmianki-o-glebokiem|title=Między Wilnem a Połockiem. Odkrycie regionalisty kwestionuje 610. rocznicę wzmianki o Głębokiem|author=Łupacz Z., Szytal K.|website=Centrum Europy|date=29.08.2024}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Pachałavicki, Глыбокае, Пахалавіцкі (1580).jpg|міні|злева|Глыбокае на карце Станіслава Пахалавіцкага (1580)]] У сярэдзіне XVI стагоддзя Зяновічы перайшлі ў [[кальвінізм]]. У 1582 г. [[Юрый Мікалаевіч Зяновіч]] валодаў заходняй часткай Глыбокага і завяшчаў яе сваім нашчадкам. У тэстамэнце [[Крыштаф Зяновіч (ваявода берасцейскі)|Кшыштафа Зяновіча]] ў 1611 годзе згадваюцца кальвінскі збор і школа<ref name=":0">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedemann O.|загаловак=Głębokie (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|выдавецтва=Nakładem oddziału Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego w Głębokiem|старонкі=11, 22-23|старонак=60}}</ref>. Сын Кшыштафа, [[Мікалай Багуслаў Зяновіч]] у 1613 годзе перайшоў у каталіцтва і заснаваў у мястэчку касцёл святога Міхала. У 1622 годзе ў маёнтку Зяновічаў згадваецца ''«бібліятэка кніг каля трохсот экзэмпляраў»''. Касцёл святога Міхала быў знішчаны падчас вайны з Маскоўскай дзяржавай 1654—1667 гадоў<ref>{{Артыкул|спасылка=https://drive.google.com/file/d/1BwCarR_Q-p6oFXyINxaJYm6rVEROc_pq/view|аўтар=Шыталь К.|загаловак=Род Зяновічаў і першы касцёл у Глыбокім|год=2024|мова=be|выданне=Каталіцкі Веснік|тып=газета|месяц=6|нумар=6|старонкі=4-5|issn=2224-9624}}</ref>. У 1628 годзе Ганна Зоф'я Зяновіч выйшла замуж за [[Альбрэхт Уладзіслаў Радзівіл|Альбрэхта Уладзіслава Радзівіла]], у выніку чаго Глыбокае перайшло да [[Радзівілы|Радзівілаў]]. [[Файл:Юзаф Корсак Глыбоцкі, Іосіф Корсак, Иосиф Корсак, Józef Korsak Głębocki.jpg|міні|Іосіф Корсак, ваявода мсціслаўскі.]] Уладанні на правым (усходнім) беразе Бярэзвіцы ў канцы XIV ст. полацкі князь [[Андрэй Альгердавіч]] надаў роду [[Корсакі|Корсакаў]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://files.knihi.com/Knihi/archivy/polock-gram.zip/2015/Polockije_hramoty_T1.pdf|загаловак=Полоцкие грамоты XIII - начала XVI века. Том 1|адказны=А. Л. Хорошкевич (ответственный редактор), С. В. Полехов (заместитель ответственного редактора), В. А. Воронин, А. И. Груша, А. А. Жлутко, Е. Р. Сквайрс, А. Г. Тюльпин|год=2015|месца=Москва|выдавецтва=Университет Дмитрия Пожарского|старонкі=73-74|isbn=978-5-91244-137-0}}</ref>. Не пазней за 1582 год Корсакі заклалі мястэчка на сваіх землях на правым беразе Бярэзвіцы, насупраць мястэчка Зяновічаў. Мястэчка Корсакаў таксама называлася Глыбокае, але ўваходзіла ў [[Полацкае ваяводства]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=17|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=12|старонак=60}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Karmelity, Глыбокае, Кармеліты, Kazanie przy exegviach Alexandra Tyszkiewicza (1645).jpg|міні|Тытульны аркуш казання на пахаванні Аляксандра Тышкевіча, прамоўленага ў Глыбокім 13 верасня 1644 года.]] У 1639 годзе [[Юзаф Корсак (ваявода мсціслаўскі)|Іосіф Корсак]] піша тэстамэнт, у якім распараджаецца перадаць мястэчка Глыбокае і маёнткі Ластавічы, Свіла, Перадолы, Вольберавічы, Гняздзілава рыма-каталіцкаму ордэну [[Кармеліты|кармелітаў босых]]<ref>''Wanat J. Zakon karmelitów bosych w Polsce. Klasztory karmelitów i karmelitanek bosych 1605—1975''. ss. 458—459.</ref>. Пры жыцці Іосіф Корсак пабудаваў драўляны касцёл. У 1642 годзе Іосіф Корсак фундаваў у сваёй частцы мястэчка парафіяльны [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]]<ref name=":0" />. 16 красавіка 1643 года Корсак памёр. У тым жа годзе ў Глыбокае прыбылі кармеліты босыя. 13 верасня 1644 годзе настаяцель кляштара а. Язафат Тышкевіч прамовіў у глыбоцкім касцёле казанне на пахаванне полацкага земскага суддзі Аляксандра Тышкевіча, якое ў 1645 годзе было выдадзенае ў Вільні кнігай — гэта была першая кніга, напісаная ў Глыбокім<ref>{{Артыкул|аўтар=Івашчонак А.|загаловак=Першым глыбоцкім пісьменьнікам быў Язафат Тышкевіч, кармэліт босы|год=2012|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=2|чысло=16|нумар=7|старонкі=11|issn=0233-433X}}</ref>. У 1652 годзе ў кармеліцкай частцы Глыбокага быў збудаваны драўляны парафіяльны касцёл<ref name=":0" />. У ходзе вайны з Маскоўскай дзяржавай 1654 - 1667 гадоў атрад маскоўскага войска пад кіраўніцтвам двараніна Ждана Кондырава 30 ліпеня 1654 года пад Глыбокім «''литовских людзей побил и и знамены и мушкеты поимал''». Глыбокае было акупавана маскоўскім войскам. У верасні 1655 годзе ваявода Багдан Бешанцоў з 50 драгунамі прыбыў у Глыбокае і збудаваў ва ўсходняй частцы паселішча [[Глыбоцкі замак|замак]]<ref>{{Кніга|загаловак=Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Глыбоцкага раёна|год=1995|месца=Мінск|выдавецтва=БелЭн|старонкі=41|isbn=985-11-0014-5}}</ref>. У студзені 1659 года атрад ваяводы віцебскага [[Уладзіслаў Валовіч|Уладзіслава Валовіча]] «''сжёг острожек в Глубоком''», а гарматы, якія там былі, вывез у [[Даўгінава]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=39|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=32-33|старонак=60}}</ref>. У выніку вайны былі спаленыя мястэчка і двор у радзівілаўскай частцы Глыбокага, касцёлы святога Міхала, Святой Тройцы, кармелітаў босых. Пасля вайны новы двор Радзівілаў быў заснаваны на пагорку на поўдзень ад возера Кагальнае. Паводле інвентара 1702 г. двор уключаў накрыты драніцай галоўны аднапавярховы драўляны будынак, флігель, пякарню, свірны, двухпавярховую гаспадарчую пабудову з галерэямі, хлявы, стайні, вазоўні, сажалку, ставок з вадзяным млынам і інш. Да 1694 года адносіцца першая пацверджаная згадка пра грэка-каталіцкую царкву Святой Тройцы ў радзівілаўскай частцы Глыбокага<ref>[https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/jednostka/-/jednostka/17903189 Archiwum Główne Akt Dawnych, sygn. 1/354/0/23/t.170 p. 10 — s. 294]</ref>. Першыя згадкі пра яўрэяў сустракаюцца ў інвентары радзівілаўскай часткі Глыбокага ў 1694 годзе<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/jednostka/-/jednostka/17903189|title=Głębokie/Archiwum Główne Akt Dawnych, sygnatura 1/354/0/23/t.170 p.10|website=Szukaj w Archiwach}}</ref>. Іх колькасць хутка ўзрастала на працягу XVIII стагоддзя. Найстарэйшая вядомая мацэва на могілках датаваная 1708 годам. У 1742 годзе глыбоцкія яўрэі атрымалі ад віленскага біскупа [[Міхал Ян Зянковіч|Міхала Зянковіча]] дазвол на пабудову сінагогі на месцы, дзе была ранейшая<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedemann, Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=30-32}}</ref>. Паводле інвентароў, у Глыбокім на пачатку XVIII ст. сярод рамеснікаў былі скамарохі і мядзведнікі (каля дзесяці чалавек). Брацтва св. Тройцы, якое аб’ядноўвала мядзведнікаў, мела свой алтар у царкве ў царкве св. Тройцы. Можна меркаваць, што Глыбокае мела сваю «Мядзведжую акадэмію» або што існавала сувязь з [[Смаргонская мядзведжая акадэмія|"акадэміяй" у Смаргоні]] - абодва мястэчкі з канца XV да пачатку ХІХ ст. належалі адным і тым жа ўласнікам.<ref>http://spadchyna.glubmusej.by/be/nasha-spadchyna/znakamityya-zemlyaki/289-glybotskiya-dudary-myadzvedniki</ref>[[Файл:Hłybokaje, Karmelickaja. Глыбокае, Кармэліцкая (1878).jpg|міні|Касцёл і кляштар кармелітаў босых (акварэль ХІХ ст.)]] 16 ліпеня 1735 года віленскі суфраган [[Ежы Казімір Анцута|Ежы Анцута]] асвяціў барочны [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі]] кляштара кармелітаў босых. Паводле меркавання польскага даследчыка Войцеха Бабэрскага, касцёл быў зноў перабудаваны каля 1755 года. Аўтарам перабудовы быў віленскі архітэктар Абрагам Вюрцнэр, пад яго кіраўніцтвам былі ўзнесеныя дзве вежы і шчыт галоўнага фасада ў стылі [[Віленскае барока|віленскага барока]]<ref>{{Артыкул|спасылка=https://bibliotekanauki.pl/articles/24567385|аўтар=Boberski, Wojciech|загаловак=Architekt Abraham Würtzner (?). Przyczynek do dziejów wileńskiego baroku|год=2021|мова=pl|выданне=Biuletyn Historii Sztuki|тып=часопіс|том=T. 3|старонкі=664-667|issn=0006-3967}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Rynak, Fara. Глыбокае, Рынак, Фара (Балзункевіч, 1900-02).jpg|міні|Фарны касцёл (фота Яна Балзункевіча, пач. ХХ ст.)]] 11 ліпеня 1783 года віленскі суфраган Пётр Тачыдлоўскі асвяціў мураваны парафіяльны [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]], збудаваны ў 1764—1782 гадах<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedeman, Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=22-26}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Kopcieŭka, Kalona. Глыбокае, Копцеўка, Калона (1920-29) (3).jpg|міні|Калона на могілках (фота 20-х гг. ХХ ст.)]] У канцы XVIII стагоддзя на могілках Копцеўка была збудаваная [[Калона ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791 года (Глыбокае)|мураваная калона]], якую, без пацверджання гістарычнымі крыніцамі называюць «Калонай [[Канстытуцыя 3 мая 1791 года|Канстытуцыі 3 Мая]]». === Глыбокае ў складзе Расійскай імперыі === З 1793 года ў складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]], мястэчка [[Дзісенскі павет (Расійская імперыя)|Дзісенскага павета]]. [[Файл:Hłybokaje, Kopcieŭka, Karmelicki. Глыбокае, Копцеўка, Кармэліцкі (1920-29) (4).jpg|міні|Капліца святога Іллі на могілках Копцеўка (1920-я).]] Кармеліты пабудавалі ў 1804 годзе [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу святога Іллі]] ў стылі класіцызму на могілках «Копцеўка», яе асвяціў 11 мая 1805 года біскуп мінскі [[Якуб Дадэрка]]<ref>{{Артыкул|аўтар=Івашчонак Аляксандр|загаловак=Мястэчка Глыбокае. Капліца св. Эльяша (Іллі Прарока)|год=2012|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=2|чысло=23|нумар=8|старонкі=5|issn=0233-433X}}</ref>. ==== Напалеон у Глыбокім ==== [[Файл:Кляштар Кармелітаў.jpg|thumb|left|Свята-Раства-Багародзіцкі сабор (Былы касцёл кармелітаў босых)]] У 1812 годзе шлях імператара [[Францыя|Францыі]] [[Напалеон Банапарт|Напалеона Банапарта]] з Вільні на Маскву праходзіў цераз Глыбокае. Паводле гісторыка [[Отан Гедэман|Отана Гедэмана]], Напалеон прыбыў ў Глыбокае раніцай 18 ліпеня і затрымаўся ў кляштары кармелітаў босых на некалькі дзён<ref name=":9">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=61|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=54-56|старонак=60}}</ref>. Паводле меркаванняў іншых гісторыкаў Напалеон Банапарт прабыў у Глыбокім ад трох да дзесяці дзён<ref name="euro" />. У Глыбокім 18 ліпеня Напалеон выдаў загад «Адозвы генеральнай канфедэрацыі да палякаў», прызначаны для палякаў, якія знаходзяцца на расійскай дзяржаўнай службе, а 20 ліпеня - загад супраць марадзёраў і рабаўніцтва. Згодна з распараджэннем Напалеона, у Глыбокім з’явіўся харчовы склад, загад пра гэта быў падпісаны павятовым маршалкам шляхты Алоізам Буйніцкім<ref name=":9" />. Парафіяльны касцёл быў пашкоджаны, бо быў ператвораны на склад правіянту, салдаты забралі касцельныя рэчы<ref name="westki" />. Паводле інтэрпрэтацый, якія існавалі ў першай палове ХХ ст., Напалеон займаў пакоі на другім паверсе захаванага крыла кляштара. Прыхільнікі такога меркавання абапіраліся на тэкст Філіпа Поля дэ Сегура: ''«la Courlande nurria Macdonald, la Samogitie Oudinot; les plaines fertiles de Klubakoje'' (то бок — Глыбокае) ''— l‘Impereur»''. Гэтая версія тлумачыць, што ''«les plaines fertiles de Klubakoje»'', то бок урадлівыя раўніны Глыбокага, імператар мог бачыць толькі з акон на другім паверсе існуючага крыла (разбураныя два крылы былі павернутыя ў бок горада) — значыць, ён там жыў. Аднак, як пісаў Отан Гедэман, гэта не вынікае гэта наўпрост з тэксту Сегура, які меў на думцы толькі магчымасці забеспячэння арміі харчамі з урадлівых раўнін Курляндыі, Жамойці і Глыбокага, г. зн. Белай Русі<ref name=":9" />. Паводле іншай легенды, паміж імператарам і прыёрам кармелітаў босых завязаўся наступны дыялог. Напалеон: «Якой велічыні кляштарная ўласнасць?» Прыёр: «1000 дамоў». Напалеон: «Гэтага замнога! А чым займаецеся?» Прыёр: «Молімся». Напалеон: «Гэтага замала!» Аднак, удзячны за гасціннасць, злажыў прыёру на ад’езд «поўную талерку» напалеондораў. Імператар быццам бы нават выказаў шкадаванне, што не можа забраць у Парыж касцёл кармелітаў, каб яго там паставіць побач з саборам Нотр Дам<ref name=":9" />. Пасля гібелі ў 1813 годзе [[Дамінік Геранім Радзівіл|Дамініка Гераніма Радзівіла]] заходняя частка Глыбокага перайшла ва ўласнасць яго дачкі [[Стэфанія Радзівіл|Стэфаніі]], якая ў 1828 годзе выйшла замуж за [[Леў Пятровіч Вітгенштэйн|Льва Вітгенштэйна]]. Наступнай уласніцай маёнтка стала іх дачка Марыя, пазней жонка нямецкага палітыка [[Хлодвіг Гогенлоэ-Шылінгсфюрст|Хлодвіга Гогенлоэ-Шылінгсфюрста]]. У канцы ХІХ стагоддзя маёнтак быў прададзены Восіпу Путырскаму. [[Файл:Hłybokaje, Kahalnaje. Глыбокае, Кагальнае (1869) (2).jpg|міні|Панарама мястэчка (1869)]] [[Файл:Hłybokaje, Karmelickaja. Глыбокае, Кармэліцкая (1918).jpg|міні|Царква Раства Багародзіцы, перабудаваны касцёл кармелітаў (1918).]] Кармеліты падтрымалі [[Паўстанне 1830—1831 гадоў|паўстанцаў у 1830-31 гадах]]. Для следства супраць паўстанцаў у Глыбокае прыязджаў [[Міхаіл Мікалаевіч Мураўёў-Віленскі|Міхал Мураўёў]] і стварыў камісію вайсковага суда. У 1842 годзе ўлады канфіскавалі большасць зямельных уладанняў кляштара. У 1862 годзе кляштар быў скасаваны, а касцёл кармелітаў стаў філіяй парафіяльнага. У 1864 годзе, у рамках рэпрэсій пасля [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|студзеньскага паўстання]], улады адабралі ў каталікоў і перадалі праваслаўным былы кармеліцкі [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі]] і [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу святога Іллі]]. [[Файл:Hłybokaje, Dokšyckaja. Глыбокае, Докшыцкая, Сінагога, Głębokie, Synagoga, Глубокое, Синагога (1916).jpg|міні|Вялікая сінагога (фота: Ежы Рачыньскі, 1916).]] У 1848-1856 гадах рабінам у Глыбокім быў [[Шмуэль Магілевер]], адзін з піянераў рэлігійнага [[Сіянізм|сіянізму]]. У 50-я - 60-я гады ХІХ ст. на месцы папярэдняй была збудаваная драўляная Вялікая сінагога<ref>{{Артыкул|спасылка=https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/238169/edition/199926|аўтар=Chawes Mojżesz|загаловак=Rzeźba artystyczna w bożnicy|год=1931|мова=pl|выданне=Ziemia Dziśnieńska|тып=часопіс|месяц=11-12|нумар=2|старонкі=10-11}}</ref>. У 1870-х гадах у Глыбокім вучыўся [[Эліэзер Бэн-Егуда|Эліэзэр Бен-Егуда]], пазнейшы габрэйскі мовазнаўца, адзін з адраджальнікаў [[Іўрыт|іўрыту]]<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://mishpoha.org/pochta-mishpokhi/702-chelovek-voskresivshij-ivrit-ben-yeguda|title=Человек, воскресивший иврит|author=Бернштрам Владимир|website=Мишпоха. Международный еврейский журнал}}</ref>. У 1870-я гады ў Глыбокім былі паштовая станцыя, паліцэйская канцылярыя, валасная ўправа, народнае вучылішча, некалькі млыноў, вінакурня, некалькі бровараў і фабрык пітнога мёду, некалькі сінагог, дзве праваслаўныя царквы, касцёл. Насельніцтва па стане на 1879 год — 4084 чалавекі<ref name=":10">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/b6bc8a10-d0dc-4e72-95a8-0a811cc81d70?page=604|загаловак=Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 2, [Derenek - Gżack]|год=1881|месца=Warszawa|старонкі=604-605}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Rynak Kaściuški. Глыбокае, Рынак Касьцюшкі, Głębokie, Rynek, Глубокое, Базарная площадь (каля 1914).jpg|міні|Рынак (каля 1914 г.)]] Кожны тыдзень праводзіліся кірмашы, на якіх гандлявалі прадуктамі харчавання, мануфактурнымі вырабамі, а таксама смалой, дзёгцем, паташом, што прыходзілі з памешчыцкіх маёнткаў. Сяляне гандлявалі прадуктамі харчавання, набывалі соль, крупы, гарбату, цукар, гарэлку. 26 верасня (8 кастрычніка н. ст.) 1880 згарэла драўляная царква Святой Тройцы<ref>{{Артыкул|спасылка=https://pravoslavnoe-duhovenstvo.ru/media/priestdb/materialattachment/attachment/1d/58/1d580bb7-e270-468e-96d4-4d6161783a13.pdf|аўтар=Котлинский Александр|загаловак=Из Дисненского уезда|год=1880|мова=ru|выданне=Литовские епархиальные ведомости|тып=газета|месяц=10|чысло=12|нумар=41|старонкі=350-351}}</ref> (не была адбудаваная). У 1895 годзе ў прыёмным пакоі працаваў фельчар, дзейнічалі вольнапрактыкуючыя ўрачы, існавалі 4 аптэкарскія крамы. Паводле перапісу 1897 года ў мястэчку 5654 жыхары. Меліся народнае і яўрэйскае прыватнае вучылішчы. У 1897 годзе пачаўся рух цягнікоў па [[Вузкакалейная чыгунка|вузкакалейнай чыгунцы]] да [[Новыя Свянцяны|Новых Свянцянаў]]. У 1916 годзе чыгунка была падоўжана да станцыі Сеславіна ([[Крулеўшчына]]). У 1904 годзе заснаваны Глыбоцкі аддзел Віленскага таварыства сельскай гаспадаркі<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/79847101/wilenskie-towarzystwo-rolnicze-120-lat-temu-zmienilo-gospodarcze-oblicze-glebokiego|title=Wileńskie Towarzystwo Rolnicze. 120 lat temu zmieniło gospodarcze oblicze Głębokiego|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=31.03.2024}}</ref>, у 1906 — Глыбоцкае дабрачыннае таварыства<ref name=":1">{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/80308012/autor-znachora-urodzil-sie-na-dzisiejszej-bialorusi-nieznane-fakty-o-doledzemostowiczu|title=Autor „Znachora” urodził się na dzisiejszej Białorusi. Nieznane fakty o Dołędze-Mostowiczu|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=30.09.2023}}</ref>, у 1907 — таварыства «Oświata», якое адчыніла ў Глыбокім польскую школу, зачыненую ўладамі праз чатыры месяцы<ref>{{Артыкул|спасылка=https://polona.pl/item-view/80548caf-3e62-4663-aeec-e60e3b1897b5?page=1|аўтар=Wiesławski, W., dr.|загаловак=Polskie Towarzystwo "Oświata" w Wilnie|год=1908|мова=pl|выданне=Goniec Wileński|тып=газета|месяц=10|чысло=17|нумар=211|старонкі=2-3}}</ref>. Актыўнай дзяячкай Дабрачыннага таварыства і «Oświaty» была Станіслава Мастовіч, маці польскага пісьменніка [[Тадэвуш Даленга-Мастовіч|Тадэвуша Далэнгі-Мастовіча]]<ref name=":1" />. Падчас [[Рэвалюцыя 1905-1907 гадоў у Беларусі|рэвалюцыі ў Расійскай імперыі]], у лістападзе 1905 года адбылася забастоўка паштовых служачых і палітычныя дэманстрацыі, удзел у якіх прынялі некалькі соцень чалавек. 11 жніўня 1913 года адбылася першая беларуская вечарынка — акторы-аматары адыгралі п’есы «Пашыліся ў дурні» Марка Крапіўніцкага і «Міхалка» М. Дальнага<ref>{{Артыкул|спасылка=https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/Nasa_Niva_1906-1915,1920.djvu_pdf.zip/mab.lt/1913-33.cyr.pdf|аўтар=Глыбачанін|загаловак=Беларуская вечарынка|год=1913|мова=be|выданне=Наша Ніва|тып=газета|месяц=8|чысло=16|нумар=33|старонкі=4}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Zamkavaja, Глыбокае, Замкавая, Дом Поднаса, друкарня Рома, Глубокое, Głębokie.jpg|міні|Камяніца, у якой месціліся друкарня і кнігарня Л. Рома (каля 1914).]] Не пазней за 1913 год была заснаваная друкарня М. Трэбелева і Л. Рома, пры якой існавала кнігарня, у якой прадаваліся беларускія календары і кнігі. Каля 1914 года Л. Ром выдаў серыю з не менш як шасці каляровых паштовак з краявідамі Глыбокага і [[Беразвечча]]<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://budzma.org/news/nevyadomyya-staronki-gistoryi-glybokaga.html|title=Невядомыя старонкі гісторыі Глыбокага: вызначана месца, дзе ў пачатку ХХ стагоддзя ў Глыбокім прадавалі беларускія кнігі|author=Рамэйка Ян|website=Будзьма беларусамі!|date=21.06.2024}}</ref>. Падчас [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]] ў верасні 1915 года Глыбокае [[Свянцянскі прарыў|занялі немцы]], але праз два тыдні мястэчка адбілі расійскія войскі. Глыбокае знаходзілася ў тыле [[3-я армія (Расійская імперыя)|3-й расійскай арміі]]. === Найноўшы час === Пасля [[Кастрычніцкая рэвалюцыя на Беларусі|Кастрычніцкага пераварота]], у снежні 1917 года ў Дзісенскім павеце пачалі стварацца органы савецкай ўлады<ref name=":2">{{Кніга|загаловак=Беларусь, Глыбоцкі край і Эдвард Вайніловіч: матэрыялы навукова-практычнай канферэнцыі : г. Глыбокае, 25 верасня 2020 г|частка=Рудовіч Станіслаў. Дзісенска-глыбоцкі край у віхуры войн і рэвалюцый (1914-1921 гг)|месца=Мінск|выдавецтва=ІВЦ Мінфіна|старонкі=351-369|старонак=460|isbn=978-985-880-085-7}}</ref>. Сход для выбараў савета ў Глыбокім быў прызначаны на другую палову лютага 1918 года, але не адбыўся, бо мястэчка занялі нямецкія войскі, якія акупавалі яго да лістапада. Глыбокае знаходзілася на тэрыторыі абвешчанай у сакавіку 1918 года [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]], аднак структуры БНР у мястэчку не былі створаныя. 11 снежня 1918 года Глыбокае занятае часцямі савецкай Пскоўскай дывізіі. З 1 студзеня 1919 года — у складзе [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]]<ref name=":2" />. У жніўні 1919 занята польскімі войскамі. 6 лістапада 1919 года быў утвораны [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскі павет]], сядзіба ўладаў якога знаходзілася ў Глыбокім. У маі 1920 года Глыбокае на кароткі час было занятае Чырвонай арміяй, праз кароткі час яго зноў занялі польскія войскі. 5 ліпеня 1920 года часці 15-й арміі пад камандаваннем А. І. Корка вялі ў ваколіцах Глыбокага баі з польскімі войскамі, у якіх загінулі 1,5 тыс. чал. ==== Польская Рэспубліка ==== У кастрычніку 1920 года па выніках [[Рыжскі дагавор (1920)|Рыжскага папярэдняга дагавора]] зноў занятае польскімі войскамі<ref name=":2" />. Глыбокае ўвайшло ў склад [[Навагрудскае ваяводства (Польшча)|Навагрудскага ваяводства]], а ў 1922 годзе — [[Віленская зямля|Віленскай зямлі]] (з 1926 года — [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскага ваяводства]]). [[Файл:Hłybokaje, Zamkavaja. Глыбокае, Замкавая (1921-39).jpg|міні|Праваслаўны хрэсны ход на вуліцы Замкавай (1920-я).]] У 1921 годзе Глыбокаму быў нададзены статус горада<ref>{{Артыкул|спасылка=https://polona.pl/item-view/167ce1f0-ea6b-48f9-8b30-f880de2479ad?page=7|загаловак=Wieści i obrazki z kraju|год=1935|мова=pl|выданне=Kurjer Wileński|тып=газета|месяц=5|чысло=2|нумар=118|старонкі=8}}</ref> і ўтвораныя органы гарадскога самакіравання. У 1921 годзе ў Глыбокім — 661 жылы будынак, 4514 жыхароў. Па веравызнанні: 2844 іўдзеяў, 894 праваслаўных, 709 рыма-каталікоў, 51 мусульманін, 13 старавераў, 3 пратэстантаў. Па нацыянальным складзе — 2220 палякаў, 1418 яўрэяў, 819 беларусаў, 33 татары, 21 рускі, 1 эстонец, 1 літовец, 1 украінец<ref name=":4">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/ea74b1e6-27ce-480b-819a-e86f691a53ee?page=6|загаловак=Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej : opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. T. 7 cz. 2, Ziemia wileńska. Powiaty : Brasław, Duniłowicze, Dzisna i Wilejka|год=1923|месца=Warszawa|выдавецтва=Nakładem Głównego Urzędu Statystycznego|старонкі=39}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Bandurskaha, Глыбокае, Бандурскага, Глубокое, Głębokie (1941).jpg|міні|Мадэрністычная забудова 1930-х на вуліцы Уладзіслава Бандурскага (1941).]] Глыбокае было адміністрацыйным цэнтрам [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскага павета]] і [[Глыбокае (гміна)|Глыбоцкай гміны]], сядзібай гродскага суда, важным асяродкам гандлю. Адміністрацыйнае і геаграфічнае становішча спрыяла хуткаму развіццю горада. У 1931 годзе ў горадзе быў 1081 жылы будынак і 7361 жыхар<ref name=":5">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/ab644b2d-e1e2-4ce4-a7f2-a7aee01a983c?page=8|загаловак=Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. T. 1, Województwo Wileńskie|год=1938|месца=Warszawa|выдавецтва=Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej|старонкі=15}}</ref>. У 1939 годзе — 9200 жыхароў<ref name=":6">{{Артыкул|спасылка=https://bcul.lib.uni.lodz.pl/dlibra/publication/2855/edition/1931/content|загаловак=Rocznik Polityczny i Gospodarczy 1939|мова=pl|выданне=|старонкі=346}}</ref>. У 1927 годзе ў Глыбокім дзейнічалі чатыры банкаўскія ўстановы — філіял Віленскага сельскагаспадарча-прамысловага банка, Дзісенскі павятовы банк, Яўрэйскі народны банк, Камунальная ашчадная каса. У 1928 годзе заснаваная электрастанцыя. У 1936 годзе пабудаваная буйная бойня. [[Файл:Hłybokaje, Rynak. Глыбокае, Рынак (J. Drazdovič, 1925).jpg|міні|Карчма і касцёл Св. Тройцы (малюнак Язэпа Драздовіча, 1925).]] У Глыбокім дзейнічалі каталіцкая парафія, якая мела [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]] і [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу Сэрца Езуса]] на могілках Копцеўка, праваслаўны прыход, які мела [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|царкву Раства Багародзіцы]], дзесяць сінагог, мячэць (заснаваная ў 1931 годзе), баптысцкая царква. Дзейнічала 7-класная польская пачатковая школа, дзе ў 1924/25 навучальным годзе настаўнікам малявання працаваў беларускі мастак [[Язэп Драздовіч]]. У 1925 годзе ён стварыў альбом малюнкаў «Глыбокае», а ў 1926 рабіў замалёўкі [[Беразвечча]]. У 1926 годзе заснаваная польская прыватная гімназія імя Люблінскай Уніі. Існавала яўрэйская прыватная пачатковая школа. У 1938 годзе заснаваная другая польская пачатковая школа. [[Файл:Hłybokaje, Dokšyckaja. Глыбокае, Докшыцкая, ТБШ, Таварыства беларускай школы (06.05.1928).jpg|міні|Сход Таварыства беларускай школы, 6 мая 1928 года.]] У 1926-28 гадах дзейнічала акружная ўправа [[Таварыства беларускай школы|Таварыства Беларускай Школы]]. ТБШ мела бібліятэку, арганізоўвала беларускія прадстаўленні. Сябры таварыства збіралі грошы на пабудову будынка для прыватнай беларускай школы і гімназіі, аднак гэтая справа не была скончаная<ref name=":3">{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/306457|title=«Лічыць сябе беларусам, хоць мае вышэйшую адукацыю». Як актывісты з Заходняй Беларусі змагаліся за сваю ідэнтычнасць 100 год таму|author=Валынец Ганна, Рамэйка Ян|website=Наша Ніва|date=29.12.2022}}</ref>. У 1926-27 гадах у Глыбокім існавала павятовая ўправа [[Беларуская сялянска-работніцкая грамада|Беларускай сялянска-работніцкай грамады]]. У 1920-х гадах у горадзе неаднаразова ладзіліся беларускія прадстаўленні, мітынгі беларускіх дэпутатаў польскага Сойму. У 30-я гады беларуская дзейнасць спынілася з прычыны аслаблення беларускага руху ў Польскай Рэспубліцы і палітыкі польскіх уладаў<ref name=":3" />. У 1928 годзе створаны аддзел Польскага краязнаўчага таварыства, які ў 1931 годзе заснаваў Музей Дзісенскай зямлі. Зборы музею, сярод якіх былі прыродазнаўчыя, археалагічныя, нумізматычныя, этнаграфічныя экспанаты, знаходзіліся ў будынку стараства Дзісенскага павета, былым кляштары кармелітаў босых<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://muzea2rp.amu.edu.pl/m/62|title=Muzeum Ziemi Dziśnieńskiej w Głębokiem|author=Tołysz Aldona|website=Muzea w dwudziestoleciu międzywojennym|date=16.04.2025}}</ref>. У 1935 годзе таварыства выдала манаграфію [[Отан Гедэман|Отана Гедэмана]] «Głębokie: (szkic dziejów)», прысвечаную гісторыю горада. У тым жа годзе намаганнямі таварыства была адрамантаваная [[Калона на могілках Копцеўка (Глыбокае)|калона на могілках «Копцеўка»]]. У Глыбокім дзейнічалі дзве друкарні, выходзілі газеты на польскай мове «Głos Dziśnieński» (1924—1926), «Wiadomości głębockie» (1930—1931), «Wiadomości kresowe» (1934—1935), «Echo głębockie» (1936), «Echo kresowe» (1937), на ідыш — «Gluboker Leben» (1930—1936), «Gluboker Woch» (1934—1936), «Gluboker Sztyme» (1936—1939)<ref>{{Артыкул|спасылка=https://kamunikat.org/volnaye-glybokaye-shtotydnyovaya-gazeta-23-1000-2019|аўтар=Шыталь К.|загаловак=Да гісторыі перыядычнага друку ў Глыбокім|год=2019|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=6|чысло=6|нумар=23|старонкі=5|issn=0233-433X}}</ref>. У 1936-39 гадах у Глыбокім працаваў інжынер Аляксандр Мілаш, бацька польскага паэта, лаўрэата Нобелеўскай прэміі па літаратуры [[Чэслаў Мілаш|Чэслава Мілаша]]. Паэт як мінімум двойчы наведваў Глыбокае<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/80320693/na-bialorusi-odnaleziono-dom-z-ktorego-rodzice-czeslawa-milosza-uciekli-przed-wojna|title=Na Białorusi odnaleziono dom, z którego rodzice Czesława Miłosza uciekli przed wojną|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=29.10.2020}}</ref>. ==== Другая сусветная вайна ==== 17 верасня 1939 года Глыбокае было занята [[РСЧА|Чырвонай Арміяй]] і 2 лістапада 1939 года далучана да [[БССР]]. 15 студзеня 1940 года ўтвораны [[Глыбоцкі раён]], які належаў да [[Вілейская вобласць|Вілейскай вобласці]]. Выдавалася газета РК КП(б)Б «За свабоднае жыццё». У 1941 годзе ў горадзе жыло 12 тыс. чал., з іх 8 тыс. — яўрэі. Частка жыхароў горада ў 1939-41 гадах стала ахвярамі [[Палітычныя рэпрэсіі|палітычных рэпрэсій]]. Пасля [[Аперацыя Барбароса|нападу Германіі на СССР]] першая бамбардзіроўка Глыбокага адбылася 23 чэрвеня 1941 года. 3 ліпеня 1941 года ў горад увайшлі нямецкія войскі. 17 ліпеня 1941 года горад уключаны ў склад [[Генеральная акруга Беларусь|Генеральнай акругі Беларусь]], стаў цэнтрам Глыбоцкай акругі (гебіта)<ref name=":7">{{Кніга|загаловак=Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Глыбоцкага раёна|год=1995|месца=Мінск|выдавецтва=Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі|старонкі=175|isbn=985-11-0014-5}}</ref>. У жніўні 1941 года акупанты правялі першы расстрэл мірнага насельніцтва, забіўшы дзесяць чалавек<ref name=":7" />. 4 сакавіка 1942 года ва ўрочышчы Барок расстралялі траіх каталіцкіх святароў — [[Мечыслаў Багаткевіч|Мечыслава Багаткевіча]], Уладзіслава Мацьковяка, Станіслава Пыртака. У 1999 годзе Папа [[Ян Павел II|Ян Павел ІІ]] [[Беатыфікацыя|беатыфікаваў]] іх. 4 ліпеня 1942 года ў ваколіцах горада былі расстраляныя некалькі дзясяткаў прадстаўнікоў польскай інтэлігенцыі і каталіцкага духавенства з Глыбоцкай акругі<ref>{{Кніга|аўтар=Krahel Tadeusz, ks.|загаловак=Męczennicy z Berezwecza|год=1998|месца=Białystok|старонкі=8-10|isbn=83-903063-9-5}}</ref>. У верасні 1941 года створана [[Гета ў Глыбокім|гета]]. Вясной 1942 года адбылося [[Халакост у Беларусі|масавае забойства яўрэяў]] ва ўрочышчы Барок (каля 2 тыс. чал.). 18-20 жніўня 1943 года гета было канчаткова знішчанае, былі забіты 4,5 тыс. чал. У горадзе дзейнічалі настаўніцкія курсы (сярод іх выпускнікоў — пісьменнік [[Кастусь Акула]]), беларуская прагімназія, пачатковая школа, структуры [[Саюз беларускай моладзі|Саюза беларускай моладзі]]. У горадзе дзейнічала савецкае падполле: падпольны раённы камітэт КПБ пры партызанскай брыгадзе імя К. Ракасоўскага, падпольны РК ЛКСМБ, выдавалася газета «За Свабоднае жыццё». Адначасова ў Глыбокім існавалі структуры польскай [[Армія Краёва|Арміі Краёвай]]. З красавіка да мая 1943 года ў горадзе размяшчалася галоўная каманда «Цэпяліна» «Расія—Цэнтр» ({{lang-de|SS-Hauptkommando Russland—Mitte Unternehmen Zeppelin}}) і разведшкола з [[Яблань (Люблінскае ваяводства)|Яблані]]<ref>Залесский, К. РСХА: Главное управление имперской безопасности / Константин Залесский. — М.: Яуза, ЭКСМО, 2004. — 382, [1] с., [8] л. ил., портр. — С. 241. — (Тайны III рейха). — ISBN 5-699-06223-8.</ref><ref>Чуев, С. Г. Спецслужбы Третьего Рейха: [В 2 кн.] / Сергей Геннадьевич Чуев. — СПб.: Нева, 2003. — 443, [1] с., [8] л. ил., портр. — С. 154. — (Досье. Спецслужбы мира). — ISBN 5-7654-2831-2.</ref> Горад вызвалены 3 ліпеня 1944 года ў ходзе [[Полацкая аперацыя|Полацкай аперацыі]]. Перад адступленнем немцы спалілі вялікую колькасць будынкаў, асабліва ў цэнтральнай частцы Глыбокага. ==== Пасляваенны перыяд ==== У 1946-1947 дзейнічаў канспірацыйны [[Саюз беларускіх патрыётаў]], які аб'ядноўваў моладзь, пераважна з Глыбоцкага педагагічнага вучылішча. Сябры арганізацыі імкнуліся да пашырэння нацыянальнай свядомасці, беларускай мовы і культуры. У лютым 1947 года арганізацыя разгромленая дзяржбяспекай, удзельнікі асуджаныя да зняволення ў лагерах<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://novychas.online/poviaz/anton_furs_prisjagu_primal_pad|title=Антон Фурс: «Прысягу прымалі пад бел-чырвона-белым сцягам і «Пагоняй»|author=Шыталь Кастусь|website=Новы час|date=27.04.2012}}</ref>. У 1960 годзе да Глыбокага далучаны населены пункт [[Беразвечча]]. ==== Рэспубліка Беларусь ==== У 1994-2020 гадах выдавалася штотыднёвая незалежная газета [[Вольнае Глыбокае|"Вольнае Глыбокае"]], рэдактарам якой быў краязнавец, грамадскі дзеяч [[Уладзімір Іванавіч Скрабатун|Уладзімір Скрабатун]]. Выданне апублікавала некалькі соцень краязнаўчых артыкулаў. Указам [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] ад 20 студзеня 2006 года № 36 зацверджаны сучасны [[Герб Глыбокага|герб горада]]. == Насельніцтва == <div style="float:right;margin:0 0.5em 1em;">{{Graph:Chart|width=160|height=128|type=rect|x=1959,1970,2009,2016,2017|y=7300,11900,19500,18921,19038}}</div> '''XIX стагоддзе:''' 1879 год - 4,1 тыс. чал.<ref name=":10" /> * '''XX стагоддзе''': 1921 год — 4,5 тыс. чал.<ref name=":4" />; 1931 год — 7,4 тыс. чал.<ref name=":5" />; 1939 год — 9,2 тыс. чал.<ref name=":6" />; 1959 год — 7,3 тыс. чал.; 1970 год — 11,9 тыс. чал. * '''XXI стагоддзе''': 2009 год — 19,5 тыс. чал.; 2016 год — 18&nbsp;921 чал.<ref name="2016-Estimate"/>; 2017 год — 19&nbsp;038 чал.<ref name="2017-Estimate"/> == Эканоміка == Прадпрыемствы харчовай і дрэваапрацоўчай прамысловасці. Буйнейшыя прадпрыемствы: * [[Глыбоцкі малочнакансервавы камбінат]], ААТ * Глыбоцкі камбікормавы завод, ААТ * [http://glubmk.by/ Глыбоцкі мясакамбінат, ААТ] * Глыбоцкі хлебазавод, філіял РУПП «Віцебскхлебпрам». * Унітарнае прадпрыемства жыллёва-камунальнай гаспадаркі Глыбоцкага раёна<ref name=":11">{{Cite web|lang=ru|url=https://glubokoe.vitebsk-region.gov.by/ekonomika/promyshlennost/|title=Промышленность|website=Глубокский районный исполнительный комитет}}</ref>. * [[Глыбоцкі доследны лясгас]], ДЛГУ Харчовая прамысловасць займае 87,9% агульнай прамысловай прадукцыі Глыбоцкага раёна<ref name=":11" />. == Культура == [[Файл:Музей гісторыі і этнаграфіі Глыбоцкага краю.jpg|thumb|Музей гісторыі і этнаграфіі Глыбоцкага края]] * [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] * [[Глыбоцкая цэнтральная раённая бібліятэка|Цэнтральная раённая бібліятэка Глыбокага]] * [[Глыбоцкі дом рамёстваў]] * [[Дударскі рэй]] * [[Вішнёвы фэст]] У Глыбокім дзейнічае народны тэатр фальклору «Цярэшка», праграмы якога заснаваны на імкненні захаваць пераемнасць традыцый першага беларускага тэатра І. Ц. Буйніцкага. Кіруе гуртом Наталля Нікіфаровіч. == СМІ == * Газета «[[Вольнае Глыбокае]]». Выдавалася ў 1994-2020 гадах, уваходзіла ў склад «[[Аб’яднаныя Масмедыі|Асацыяцыі выдаўцоў рэгіянальнай прэсы „Аб’яднаныя Масмедыі“]]». * Газета «[[Веснік Глыбоччыны]]». Орган Глыбоцкага райвыканкама, раённага савета дэпутатаў. == Славутасці == * [[Глыбоцкі дэндралагічны сад|Глыбоцкі дэндрарый]] — батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння * [[Глыбоцкі Троіцкі касцёл|Троіцкі касцёл]] ([[1764]]—[[1782]], [[1902]]—[[1908]]), пл.17 Верасня — {{ГККРБ 4|212Г000366}} * [[Глыбоцкі Раства-Багародзіцкі сабор|Комплекс былога кляштара кармелітаў: царква Раства Багародзіцы]], уваходныя дзверы і дэкаратыўная галерэя па перыметру царквы, будынак кляштара, агароджа з брамай ([[XVII]]—[[XVIII]] стагоддзі, сярэдзіна [[ХІХ]] стагоддзя), пл.17 Верасня — {{ГККРБ 4|212Г000365}} * Жылы будынак былога [[Беразвецкі манастыр|манастыра базыльян]] ([[1756]]—[[1763]]), на беразе [[Вялікае (возера, Глыбоцкі раён)|воз. Вялікае]] — {{ГККРБ 4|212Г000363}} * [[Ільінская капліца (Глыбокае)|Ільінская капліца]] (канец [[XVIII]] стагоддзя) — {{ГККРБ 4|213Г000364}} * [[Калона ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791 года (Глыбокае)|Калона ў гонар Канстытуцыі]] (кан. XVIII ст.) — мураваная калона на могілках Копцеўка, якую, без пацверджання гістарычнымі крыніцамі, называюць помнікам [[Канстытуцыя 3 мая 1791 года|Канстытуцыі 3 Мая]]. * [[Забудова вуліцы Леніна (Глыбокае)|Забудова вул. Леніна]] (канец [[ХІХ]] — пачатак [[XX]] стагоддзя), вул. Леніна, 5, 13, 38, 40 — {{ГККРБ 4|213Г000367}} * [[Забудова вуліцы Маскоўскай (Глыбокае)|Забудова вул. Маскоўскай]] (канец [[ХІХ]] — пачатак [[XX]] стагоддзя), вул. Маскоўская, 2, 3, 4 — {{ГККРБ 4|213Г000369}} * Будынак ([[1931]]), вул. Энгельса, 24. Цяпер [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] — {{ГККРБ 4|}} * [[Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан (Глыбокае)|Брацкая магіла]] ([[1944]]), вул. Леніна, [[парк Перамогі, Глыбокае|парк Перамогі]] — {{ГККРБ 4|213Д000368}} * Яўрэйскія могілкі * Польскія вайсковыя могілкі (1920-я гг.) * Магіла Ф. Мюнхгаўзена ([[1878]]) * Помнік Ф. Дзяржынскаму * Самалёт-помнік авіяканструктару П. Сухому * Скульптура «[[Ісус і самаранка]]» (2014) * [[Дзед-глыбачанін]] * [[Помнік барону Мюнхаўзену]] (2014) * [[Мемарыяльны комплекс «Барок»]] * [[Глыбоцкая дуда]] (копія дуды ў [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей|Глыбоцкім гісторыка-этнаграфічным музеі]]) У [[2012 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|2012]] годзе да [[Дзень беларускага пісьменства|Дня беларускага пісьменства]] было ўсталявана 8 бронзавых бюстаў знакамітым беларусам [[Язэп Львовіч Корсак|Язэпу Корсаку]], [[Элізэр Бэн-Іегуда|Элізэру Бэн-Іегуду]] (Дэвід Перэльман), [[Язэп Драздовіч|Язэпу Драздовічу]], [[Ігнат Буйніцкі|Ігнату Буйніцкаму]], [[Алесь Дубровіч|Алесю Дубровічу]], [[Пётр Казлоў|Пятру Казлову]], [[Павел Сухі|Паўлу Сухому]], [[Вацлаў Ластоўскі|Вацлаву Ластоўскаму]]<ref name="kultura"/>. <gallery mode="packed" perrow="4" heights="150px"> Глыбоцкія замалёўкі. Дамы ў цэнтры.jpg|Дамы ў цэнтры горада Глыбокае. Царква (03).jpg|Свята-Раства-Багародзіцкі сабор Глыбоцкія замалёўкі. Касцёл на плошчы (01).jpg|Касцёл Найсвяцейшай Тройцы Глыбокае. Ільінская капліца на могілках (04).jpg|Ільінская капліца на могілках Глыбоцкія замалёўкі. Бюст Іосіфа Корсака (01).jpg|Алея знакамітых землякоў Глыбоцкі дэндрапарк.jpg|Глыбоцкі дэндрапарк Глыбокае. Могілкі. Калона ў гонар Канстытуцыі 1791 года (07).jpg|Ільінская капліца і калона ў гонар Канстытуцыі 1791 года на могілках Глыбоцкія замалёўкі. Яўрэйскія могілкі (01).jpg|Яўрэйскія могілкі </gallery> == Вядомыя асобы == {{main|Вядомыя асобы Глыбокага}} * [[T. Даленга-Мастовіч]] (1900—1939), польскі пісьменнік, аўтар «Знахара» * [[Фёдар Мікалаевіч Дамінікоўскі]], беларускі гісторык * [[Язэп Нарцызавіч Драздовіч|Язэп Драздовіч]] ([[1888 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1888]]—[[1954 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1954]]), беларускі мастак, скульптар, этнограф, археолаг, педагог. Адзін з заснавальнікаў беларускага нацыянальнага гістарычнага жывапісу <ref name="Канферэнцыя"/><ref name="Канферэнцыя_2"/>. * [[Клаўдзій Сцяпанавіч Душэўскі|Клаўдзій Душэўскі]] (1891—1959), беларускі палітычны дзеяч, дыпламат, рэдактар, педагог * [[Сямён Навумавіч Леках]], беларускі вучоны ў галіне металургіі * [[Тадэа Касцюшка|сястра Тадэа Касцюшка]] (1868—1946), манахіня непакалянка, узнагароджана сярэбраным крыжам заслугі, заклала ў Глыбокім школу, пабудавала кляштар * [[Павел Восіпавіч Сухі]] (1895—1975), савецкі авіяканструктар, двойчы Герой Працы * [[Аляксандр Францавіч Хайноўскі]], беларускі дыпламат * [[Марына Іванаўна Шкерманкова]], беларуская цяжкаатлетка * [[Мікалай Мінскі]], паэт, драматург, перакладчык * [[Лявонцій Іосіфавіч Ракоўскі]], пісьменнік. * [[Юрый Барысавіч Багушэвіч]], мастак * [[Дзмітрый Літвінскі]], мастак * [[Барыс Міхайлавіч Волін]], савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч РСФСР і УССР, публіцыст, гісторык * [[Сямён Іофе]] (сапраўднае імя — Сімон-Залман Шмуйловіч), партыйны дзеяч СССР * [[Віктар Антонавіч Ламака]] (1910—2001), заслужаны лесавод, заснавальнік глыбоцкага дэндрарыя == Гл. таксама == * [[Гарады Віцебскай вобласці]] * [[Гарады Беларусі]] * [[Глыбоцкі дзяржаўны прафесійны ліцэй]] * [[Спіс вуліц Глыбокага]] == Зноскі == {{Reflist|refs= <ref name="2017-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2017}}</ref> <ref name="NNP">{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласць|}}</ref> <ref name="euro">[http://eurobelarus.info/special-project/city-day/2013/03/03/dva-glybok-h-dzve-tsentral-nyya-ploshchy-dva-zamk.html «Два Глыбокіх, дзве цэнтральныя плошчы, два замкі»] 03.03.2013 Улaдзімір Скрабатун</ref> <ref name="westki">[http://westki.info/artykuly/13496/rouna-dzvesce-god-tamu-u-glybokae-uvayshou-napaleon «Роўна дзвесце год таму ў Глыбокае ўвайшоў Напалеон»] 18.07.2012 Кастусь Шыталь</ref> <ref name="2016-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2016}}</ref> <ref name="kultura">[http://kultura.gov.by/news/ab-vyn-kakh-konkursu-na-stvarenne-esk-znykh-praekta-pomn-ka-vyal-kamu-knyazyu-m-ndo-gu Аб выніках конкурсу на стварэнне эскізных праектаў помніка вялікаму князю Міндоўгу]</ref> <ref name="Канферэнцыя">[http://www.rh.by/by/221/20/6494/ «Канферэнцыя, прысвечаная Язэпу Драздовічу, прайшла ў Маладзечне»] («[[Рэгіянальная газета]]»)</ref> <ref name="Канферэнцыя_2">[http://www.rh.by/by/222/10/6551/ «Творчасць Драздовіча — прыклад нацыянальнага мастацтва»] («[[Рэгіянальная газета]]»)</ref> }} == Літаратура == * ''Гедэман О.'' Глыбокае: гістарычны нарыс / Отан Гедэман; перакл. з польск. М. Гіля. — Паставы; Глыбокае: [б. в.], 2012. — 59, [1] с. : іл. == Спасылкі == {{Commonscat-inline|Hlybokaje|Глыбокае}} {{OSM relation|1176300|Глыбокае}} * {{ГБ|http://globustut.by/glubokoe/index.htm}} * [http://www.vlib.by//PRIDVINIE-1/CITIES/Glubokoe.htm Прыдзвінскі край — Горад Глыбокае]{{Недаступная спасылка}} * [http://www.westki.info/hlybokaje Глыбокае — westki.info] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090418080427/http://westki.info/hlybokaje |date=18 красавіка 2009 }} * [http://radzima.org/be/pub/2515_m/ Глыбокае — radzima.org] * [https://www.gismeteo.by/weather-glubokoye-11028/ Надвор’е ў горадзе Глыбокае] {{Глыбоцкі раён}} {{Віцебская вобласць}} [[Катэгорыя:Глыбокае| ]] [[Катэгорыя:Мястэчкі Полацкага ваяводства]] [[Катэгорыя:Мястэчкі Віленскага ваяводства]] 8a2ptippglyvjvv7aao9irizgwfpjq6 5152275 5152274 2026-06-07T16:46:47Z K.shytal 58227 /* Культура */ удакладніў, паставіў спасылкі 5152275 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = горад |беларуская назва = Глыбокае |выява = Hłybokaje, Глыбокае, панарама, Кагальнае, Глубокое, панорама, Głębokie, panorama (08.10.2021).jpg |подпіс = Панарама Глыбокага над возерам Кагальным |вобласць = Віцебская |раён = Глыбоцкі |першае згадванне = 1514 }} '''Глыбо́кае'''<ref name="NNP"/> ({{lang-be-trans|Hlybokaje}}, [[Руская мова|рус]].: ''Глубокое'', [[Польская мова|польск]].: ''Głębokie'', [[Літоўская мова|літ.]]: ''Glubokas'', [[іўрыт]]: ''עברית'') — [[горад]] у [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]], адміністрацыйны цэнтр [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкага раёна]]. За 140 км на поўнач ад [[Мінск|Мінска]], 160 км на захад ад [[Віцебск]]а, 160 км на паўночны ўсход ад [[Вільня|Вільні]], 300 км на паўднёвы ўсход ад [[Рыга|Рыгі]]. На скрыжаванні аўтамабільных дарог [[Бягомль]] - [[Браслаў]] і [[Полацк]] — [[Вільня]]. Чыгуначная станцыя на лініі [[Крулеўшчына]] — [[Лынтупы]]. У межах горада - возера [[Кагальнае]], з якога выцякае рака [[Бярозаўка (прыток Дзісны)|Бярозаўка]], левы прыток [[Дзісна (рака)|Дзісны]]. Да межаў горада прылягаюць азёры [[Бяглец]], [[Вялікае (возера, Глыбоцкі раён)|Вялікае]], [[Мушкацкае]], [[Падлужнае]]. Насельніцтва - 17 720 чал. (па стане на 1 студзеня 2026 года)<ref>{{Кніга|спасылка=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|загаловак=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов, поселков городского типа. Статистический бюллетень|год=2026|месца=Минск|выдавецтва=Национальный статистический комитет|старонкі=7}}</ref>. == Гісторыя == === Полацкае Княства === Тэрыторыя цэнтральнай часткі сучаснага горада Глыбокага (паўночны, паўночна-заходні і заходні берагі возера Кагальнае) была заселеная ў часы [[Полацкае княства|Полацкага княства]], пра што сведчаць знаходкі керамікі XI—XIII стагоддзяў. Пазней паселішча перапыніла сваё існаванне — кераміка XIV—XV стагоддзяў на тэрыторыі горада адсутнічае<ref>Клімаў Марат. Археалагічныя назіранні ў г. Глыбокаe//[http://westki.info Westki.info] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200202070730/http://westki.info/ |date=2 лютага 2020 }}, старонка захавана 04.01.2008.</ref>. === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню ўзгадваецца ў [[Метрыка Вялікага Княства Літоўскага|Метрыцы ВКЛ]] у 1514 г. як двор, цэнтр маёнтка [[Юрый Іванавіч Зяновіч|Юрыя Іванавіча Зяновіча]]. Паводле афіцыйнай версіі, першая згадка пра Глыбокае — [[1414]] год, аднак гэтая дата трапіла ў гістарычныя працы ў выніку памылкі польскага даследчыка Ежы Ахманьскага, якую ён дапусціў пры напісанні анатацыі да аднаго з прывілеяў Вітаўта<ref name=":8" />. Двор [[Зяновічы|Зяновічаў]] знаходзіўся на паўночным беразе [[Кагальнае|возера Глыбокае]] (цяпер - Кагальнае), на тэрыторыі [[Ашмянскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Ашмянскага павета]] [[Віленскае ваяводства|Віленскага ваяводства]], побач з мяжой [[Полацкая зямля|Полацкай зямлі]]. Мяжа праходзіла па рацэ [[Бярозаўка (прыток Дзісны)|Бярэзвіцы]] (Бярозаўцы), што выцякае з возера Кагальнае. Назва возера (Глыбокае) дала назву населенаму пункту<ref>Hedemann Otton. Głębokie. Szkic dziejów. Wilno, 1935. S. 9</ref>. У 1514 годзе згадваецца ''«торг»'' пры двары Юрыя Іванавіча Зяновіча ў Глыбокім, што сведчыць пра тое, што населены пункт быў асяродкам гандлю<ref>«Росийская Историческая Библиотека». Т. ХХ, с. 190.</ref>. У 1548 годзе Глыбокае ўпершыню згадваецца як [[мястэчка]]<ref name=":8">{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/82024216/miedzy-wilnem-a-polockiem-odkrycie-regionalisty-kwestionuje-610-rocznice-wzmianki-o-glebokiem|title=Między Wilnem a Połockiem. Odkrycie regionalisty kwestionuje 610. rocznicę wzmianki o Głębokiem|author=Łupacz Z., Szytal K.|website=Centrum Europy|date=29.08.2024}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Pachałavicki, Глыбокае, Пахалавіцкі (1580).jpg|міні|злева|Глыбокае на карце Станіслава Пахалавіцкага (1580)]] У сярэдзіне XVI стагоддзя Зяновічы перайшлі ў [[кальвінізм]]. У 1582 г. [[Юрый Мікалаевіч Зяновіч]] валодаў заходняй часткай Глыбокага і завяшчаў яе сваім нашчадкам. У тэстамэнце [[Крыштаф Зяновіч (ваявода берасцейскі)|Кшыштафа Зяновіча]] ў 1611 годзе згадваюцца кальвінскі збор і школа<ref name=":0">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedemann O.|загаловак=Głębokie (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|выдавецтва=Nakładem oddziału Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego w Głębokiem|старонкі=11, 22-23|старонак=60}}</ref>. Сын Кшыштафа, [[Мікалай Багуслаў Зяновіч]] у 1613 годзе перайшоў у каталіцтва і заснаваў у мястэчку касцёл святога Міхала. У 1622 годзе ў маёнтку Зяновічаў згадваецца ''«бібліятэка кніг каля трохсот экзэмпляраў»''. Касцёл святога Міхала быў знішчаны падчас вайны з Маскоўскай дзяржавай 1654—1667 гадоў<ref>{{Артыкул|спасылка=https://drive.google.com/file/d/1BwCarR_Q-p6oFXyINxaJYm6rVEROc_pq/view|аўтар=Шыталь К.|загаловак=Род Зяновічаў і першы касцёл у Глыбокім|год=2024|мова=be|выданне=Каталіцкі Веснік|тып=газета|месяц=6|нумар=6|старонкі=4-5|issn=2224-9624}}</ref>. У 1628 годзе Ганна Зоф'я Зяновіч выйшла замуж за [[Альбрэхт Уладзіслаў Радзівіл|Альбрэхта Уладзіслава Радзівіла]], у выніку чаго Глыбокае перайшло да [[Радзівілы|Радзівілаў]]. [[Файл:Юзаф Корсак Глыбоцкі, Іосіф Корсак, Иосиф Корсак, Józef Korsak Głębocki.jpg|міні|Іосіф Корсак, ваявода мсціслаўскі.]] Уладанні на правым (усходнім) беразе Бярэзвіцы ў канцы XIV ст. полацкі князь [[Андрэй Альгердавіч]] надаў роду [[Корсакі|Корсакаў]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://files.knihi.com/Knihi/archivy/polock-gram.zip/2015/Polockije_hramoty_T1.pdf|загаловак=Полоцкие грамоты XIII - начала XVI века. Том 1|адказны=А. Л. Хорошкевич (ответственный редактор), С. В. Полехов (заместитель ответственного редактора), В. А. Воронин, А. И. Груша, А. А. Жлутко, Е. Р. Сквайрс, А. Г. Тюльпин|год=2015|месца=Москва|выдавецтва=Университет Дмитрия Пожарского|старонкі=73-74|isbn=978-5-91244-137-0}}</ref>. Не пазней за 1582 год Корсакі заклалі мястэчка на сваіх землях на правым беразе Бярэзвіцы, насупраць мястэчка Зяновічаў. Мястэчка Корсакаў таксама называлася Глыбокае, але ўваходзіла ў [[Полацкае ваяводства]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=17|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=12|старонак=60}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Karmelity, Глыбокае, Кармеліты, Kazanie przy exegviach Alexandra Tyszkiewicza (1645).jpg|міні|Тытульны аркуш казання на пахаванні Аляксандра Тышкевіча, прамоўленага ў Глыбокім 13 верасня 1644 года.]] У 1639 годзе [[Юзаф Корсак (ваявода мсціслаўскі)|Іосіф Корсак]] піша тэстамэнт, у якім распараджаецца перадаць мястэчка Глыбокае і маёнткі Ластавічы, Свіла, Перадолы, Вольберавічы, Гняздзілава рыма-каталіцкаму ордэну [[Кармеліты|кармелітаў босых]]<ref>''Wanat J. Zakon karmelitów bosych w Polsce. Klasztory karmelitów i karmelitanek bosych 1605—1975''. ss. 458—459.</ref>. Пры жыцці Іосіф Корсак пабудаваў драўляны касцёл. У 1642 годзе Іосіф Корсак фундаваў у сваёй частцы мястэчка парафіяльны [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]]<ref name=":0" />. 16 красавіка 1643 года Корсак памёр. У тым жа годзе ў Глыбокае прыбылі кармеліты босыя. 13 верасня 1644 годзе настаяцель кляштара а. Язафат Тышкевіч прамовіў у глыбоцкім касцёле казанне на пахаванне полацкага земскага суддзі Аляксандра Тышкевіча, якое ў 1645 годзе было выдадзенае ў Вільні кнігай — гэта была першая кніга, напісаная ў Глыбокім<ref>{{Артыкул|аўтар=Івашчонак А.|загаловак=Першым глыбоцкім пісьменьнікам быў Язафат Тышкевіч, кармэліт босы|год=2012|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=2|чысло=16|нумар=7|старонкі=11|issn=0233-433X}}</ref>. У 1652 годзе ў кармеліцкай частцы Глыбокага быў збудаваны драўляны парафіяльны касцёл<ref name=":0" />. У ходзе вайны з Маскоўскай дзяржавай 1654 - 1667 гадоў атрад маскоўскага войска пад кіраўніцтвам двараніна Ждана Кондырава 30 ліпеня 1654 года пад Глыбокім «''литовских людзей побил и и знамены и мушкеты поимал''». Глыбокае было акупавана маскоўскім войскам. У верасні 1655 годзе ваявода Багдан Бешанцоў з 50 драгунамі прыбыў у Глыбокае і збудаваў ва ўсходняй частцы паселішча [[Глыбоцкі замак|замак]]<ref>{{Кніга|загаловак=Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Глыбоцкага раёна|год=1995|месца=Мінск|выдавецтва=БелЭн|старонкі=41|isbn=985-11-0014-5}}</ref>. У студзені 1659 года атрад ваяводы віцебскага [[Уладзіслаў Валовіч|Уладзіслава Валовіча]] «''сжёг острожек в Глубоком''», а гарматы, якія там былі, вывез у [[Даўгінава]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=39|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=32-33|старонак=60}}</ref>. У выніку вайны былі спаленыя мястэчка і двор у радзівілаўскай частцы Глыбокага, касцёлы святога Міхала, Святой Тройцы, кармелітаў босых. Пасля вайны новы двор Радзівілаў быў заснаваны на пагорку на поўдзень ад возера Кагальнае. Паводле інвентара 1702 г. двор уключаў накрыты драніцай галоўны аднапавярховы драўляны будынак, флігель, пякарню, свірны, двухпавярховую гаспадарчую пабудову з галерэямі, хлявы, стайні, вазоўні, сажалку, ставок з вадзяным млынам і інш. Да 1694 года адносіцца першая пацверджаная згадка пра грэка-каталіцкую царкву Святой Тройцы ў радзівілаўскай частцы Глыбокага<ref>[https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/jednostka/-/jednostka/17903189 Archiwum Główne Akt Dawnych, sygn. 1/354/0/23/t.170 p. 10 — s. 294]</ref>. Першыя згадкі пра яўрэяў сустракаюцца ў інвентары радзівілаўскай часткі Глыбокага ў 1694 годзе<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/jednostka/-/jednostka/17903189|title=Głębokie/Archiwum Główne Akt Dawnych, sygnatura 1/354/0/23/t.170 p.10|website=Szukaj w Archiwach}}</ref>. Іх колькасць хутка ўзрастала на працягу XVIII стагоддзя. Найстарэйшая вядомая мацэва на могілках датаваная 1708 годам. У 1742 годзе глыбоцкія яўрэі атрымалі ад віленскага біскупа [[Міхал Ян Зянковіч|Міхала Зянковіча]] дазвол на пабудову сінагогі на месцы, дзе была ранейшая<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedemann, Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=30-32}}</ref>. Паводле інвентароў, у Глыбокім на пачатку XVIII ст. сярод рамеснікаў былі скамарохі і мядзведнікі (каля дзесяці чалавек). Брацтва св. Тройцы, якое аб’ядноўвала мядзведнікаў, мела свой алтар у царкве ў царкве св. Тройцы. Можна меркаваць, што Глыбокае мела сваю «Мядзведжую акадэмію» або што існавала сувязь з [[Смаргонская мядзведжая акадэмія|"акадэміяй" у Смаргоні]] - абодва мястэчкі з канца XV да пачатку ХІХ ст. належалі адным і тым жа ўласнікам.<ref>http://spadchyna.glubmusej.by/be/nasha-spadchyna/znakamityya-zemlyaki/289-glybotskiya-dudary-myadzvedniki</ref>[[Файл:Hłybokaje, Karmelickaja. Глыбокае, Кармэліцкая (1878).jpg|міні|Касцёл і кляштар кармелітаў босых (акварэль ХІХ ст.)]] 16 ліпеня 1735 года віленскі суфраган [[Ежы Казімір Анцута|Ежы Анцута]] асвяціў барочны [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі]] кляштара кармелітаў босых. Паводле меркавання польскага даследчыка Войцеха Бабэрскага, касцёл быў зноў перабудаваны каля 1755 года. Аўтарам перабудовы быў віленскі архітэктар Абрагам Вюрцнэр, пад яго кіраўніцтвам былі ўзнесеныя дзве вежы і шчыт галоўнага фасада ў стылі [[Віленскае барока|віленскага барока]]<ref>{{Артыкул|спасылка=https://bibliotekanauki.pl/articles/24567385|аўтар=Boberski, Wojciech|загаловак=Architekt Abraham Würtzner (?). Przyczynek do dziejów wileńskiego baroku|год=2021|мова=pl|выданне=Biuletyn Historii Sztuki|тып=часопіс|том=T. 3|старонкі=664-667|issn=0006-3967}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Rynak, Fara. Глыбокае, Рынак, Фара (Балзункевіч, 1900-02).jpg|міні|Фарны касцёл (фота Яна Балзункевіча, пач. ХХ ст.)]] 11 ліпеня 1783 года віленскі суфраган Пётр Тачыдлоўскі асвяціў мураваны парафіяльны [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]], збудаваны ў 1764—1782 гадах<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedeman, Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=22-26}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Kopcieŭka, Kalona. Глыбокае, Копцеўка, Калона (1920-29) (3).jpg|міні|Калона на могілках (фота 20-х гг. ХХ ст.)]] У канцы XVIII стагоддзя на могілках Копцеўка была збудаваная [[Калона ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791 года (Глыбокае)|мураваная калона]], якую, без пацверджання гістарычнымі крыніцамі называюць «Калонай [[Канстытуцыя 3 мая 1791 года|Канстытуцыі 3 Мая]]». === Глыбокае ў складзе Расійскай імперыі === З 1793 года ў складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]], мястэчка [[Дзісенскі павет (Расійская імперыя)|Дзісенскага павета]]. [[Файл:Hłybokaje, Kopcieŭka, Karmelicki. Глыбокае, Копцеўка, Кармэліцкі (1920-29) (4).jpg|міні|Капліца святога Іллі на могілках Копцеўка (1920-я).]] Кармеліты пабудавалі ў 1804 годзе [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу святога Іллі]] ў стылі класіцызму на могілках «Копцеўка», яе асвяціў 11 мая 1805 года біскуп мінскі [[Якуб Дадэрка]]<ref>{{Артыкул|аўтар=Івашчонак Аляксандр|загаловак=Мястэчка Глыбокае. Капліца св. Эльяша (Іллі Прарока)|год=2012|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=2|чысло=23|нумар=8|старонкі=5|issn=0233-433X}}</ref>. ==== Напалеон у Глыбокім ==== [[Файл:Кляштар Кармелітаў.jpg|thumb|left|Свята-Раства-Багародзіцкі сабор (Былы касцёл кармелітаў босых)]] У 1812 годзе шлях імператара [[Францыя|Францыі]] [[Напалеон Банапарт|Напалеона Банапарта]] з Вільні на Маскву праходзіў цераз Глыбокае. Паводле гісторыка [[Отан Гедэман|Отана Гедэмана]], Напалеон прыбыў ў Глыбокае раніцай 18 ліпеня і затрымаўся ў кляштары кармелітаў босых на некалькі дзён<ref name=":9">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=61|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=54-56|старонак=60}}</ref>. Паводле меркаванняў іншых гісторыкаў Напалеон Банапарт прабыў у Глыбокім ад трох да дзесяці дзён<ref name="euro" />. У Глыбокім 18 ліпеня Напалеон выдаў загад «Адозвы генеральнай канфедэрацыі да палякаў», прызначаны для палякаў, якія знаходзяцца на расійскай дзяржаўнай службе, а 20 ліпеня - загад супраць марадзёраў і рабаўніцтва. Згодна з распараджэннем Напалеона, у Глыбокім з’явіўся харчовы склад, загад пра гэта быў падпісаны павятовым маршалкам шляхты Алоізам Буйніцкім<ref name=":9" />. Парафіяльны касцёл быў пашкоджаны, бо быў ператвораны на склад правіянту, салдаты забралі касцельныя рэчы<ref name="westki" />. Паводле інтэрпрэтацый, якія існавалі ў першай палове ХХ ст., Напалеон займаў пакоі на другім паверсе захаванага крыла кляштара. Прыхільнікі такога меркавання абапіраліся на тэкст Філіпа Поля дэ Сегура: ''«la Courlande nurria Macdonald, la Samogitie Oudinot; les plaines fertiles de Klubakoje'' (то бок — Глыбокае) ''— l‘Impereur»''. Гэтая версія тлумачыць, што ''«les plaines fertiles de Klubakoje»'', то бок урадлівыя раўніны Глыбокага, імператар мог бачыць толькі з акон на другім паверсе існуючага крыла (разбураныя два крылы былі павернутыя ў бок горада) — значыць, ён там жыў. Аднак, як пісаў Отан Гедэман, гэта не вынікае гэта наўпрост з тэксту Сегура, які меў на думцы толькі магчымасці забеспячэння арміі харчамі з урадлівых раўнін Курляндыі, Жамойці і Глыбокага, г. зн. Белай Русі<ref name=":9" />. Паводле іншай легенды, паміж імператарам і прыёрам кармелітаў босых завязаўся наступны дыялог. Напалеон: «Якой велічыні кляштарная ўласнасць?» Прыёр: «1000 дамоў». Напалеон: «Гэтага замнога! А чым займаецеся?» Прыёр: «Молімся». Напалеон: «Гэтага замала!» Аднак, удзячны за гасціннасць, злажыў прыёру на ад’езд «поўную талерку» напалеондораў. Імператар быццам бы нават выказаў шкадаванне, што не можа забраць у Парыж касцёл кармелітаў, каб яго там паставіць побач з саборам Нотр Дам<ref name=":9" />. Пасля гібелі ў 1813 годзе [[Дамінік Геранім Радзівіл|Дамініка Гераніма Радзівіла]] заходняя частка Глыбокага перайшла ва ўласнасць яго дачкі [[Стэфанія Радзівіл|Стэфаніі]], якая ў 1828 годзе выйшла замуж за [[Леў Пятровіч Вітгенштэйн|Льва Вітгенштэйна]]. Наступнай уласніцай маёнтка стала іх дачка Марыя, пазней жонка нямецкага палітыка [[Хлодвіг Гогенлоэ-Шылінгсфюрст|Хлодвіга Гогенлоэ-Шылінгсфюрста]]. У канцы ХІХ стагоддзя маёнтак быў прададзены Восіпу Путырскаму. [[Файл:Hłybokaje, Kahalnaje. Глыбокае, Кагальнае (1869) (2).jpg|міні|Панарама мястэчка (1869)]] [[Файл:Hłybokaje, Karmelickaja. Глыбокае, Кармэліцкая (1918).jpg|міні|Царква Раства Багародзіцы, перабудаваны касцёл кармелітаў (1918).]] Кармеліты падтрымалі [[Паўстанне 1830—1831 гадоў|паўстанцаў у 1830-31 гадах]]. Для следства супраць паўстанцаў у Глыбокае прыязджаў [[Міхаіл Мікалаевіч Мураўёў-Віленскі|Міхал Мураўёў]] і стварыў камісію вайсковага суда. У 1842 годзе ўлады канфіскавалі большасць зямельных уладанняў кляштара. У 1862 годзе кляштар быў скасаваны, а касцёл кармелітаў стаў філіяй парафіяльнага. У 1864 годзе, у рамках рэпрэсій пасля [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|студзеньскага паўстання]], улады адабралі ў каталікоў і перадалі праваслаўным былы кармеліцкі [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі]] і [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу святога Іллі]]. [[Файл:Hłybokaje, Dokšyckaja. Глыбокае, Докшыцкая, Сінагога, Głębokie, Synagoga, Глубокое, Синагога (1916).jpg|міні|Вялікая сінагога (фота: Ежы Рачыньскі, 1916).]] У 1848-1856 гадах рабінам у Глыбокім быў [[Шмуэль Магілевер]], адзін з піянераў рэлігійнага [[Сіянізм|сіянізму]]. У 50-я - 60-я гады ХІХ ст. на месцы папярэдняй была збудаваная драўляная Вялікая сінагога<ref>{{Артыкул|спасылка=https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/238169/edition/199926|аўтар=Chawes Mojżesz|загаловак=Rzeźba artystyczna w bożnicy|год=1931|мова=pl|выданне=Ziemia Dziśnieńska|тып=часопіс|месяц=11-12|нумар=2|старонкі=10-11}}</ref>. У 1870-х гадах у Глыбокім вучыўся [[Эліэзер Бэн-Егуда|Эліэзэр Бен-Егуда]], пазнейшы габрэйскі мовазнаўца, адзін з адраджальнікаў [[Іўрыт|іўрыту]]<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://mishpoha.org/pochta-mishpokhi/702-chelovek-voskresivshij-ivrit-ben-yeguda|title=Человек, воскресивший иврит|author=Бернштрам Владимир|website=Мишпоха. Международный еврейский журнал}}</ref>. У 1870-я гады ў Глыбокім былі паштовая станцыя, паліцэйская канцылярыя, валасная ўправа, народнае вучылішча, некалькі млыноў, вінакурня, некалькі бровараў і фабрык пітнога мёду, некалькі сінагог, дзве праваслаўныя царквы, касцёл. Насельніцтва па стане на 1879 год — 4084 чалавекі<ref name=":10">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/b6bc8a10-d0dc-4e72-95a8-0a811cc81d70?page=604|загаловак=Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 2, [Derenek - Gżack]|год=1881|месца=Warszawa|старонкі=604-605}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Rynak Kaściuški. Глыбокае, Рынак Касьцюшкі, Głębokie, Rynek, Глубокое, Базарная площадь (каля 1914).jpg|міні|Рынак (каля 1914 г.)]] Кожны тыдзень праводзіліся кірмашы, на якіх гандлявалі прадуктамі харчавання, мануфактурнымі вырабамі, а таксама смалой, дзёгцем, паташом, што прыходзілі з памешчыцкіх маёнткаў. Сяляне гандлявалі прадуктамі харчавання, набывалі соль, крупы, гарбату, цукар, гарэлку. 26 верасня (8 кастрычніка н. ст.) 1880 згарэла драўляная царква Святой Тройцы<ref>{{Артыкул|спасылка=https://pravoslavnoe-duhovenstvo.ru/media/priestdb/materialattachment/attachment/1d/58/1d580bb7-e270-468e-96d4-4d6161783a13.pdf|аўтар=Котлинский Александр|загаловак=Из Дисненского уезда|год=1880|мова=ru|выданне=Литовские епархиальные ведомости|тып=газета|месяц=10|чысло=12|нумар=41|старонкі=350-351}}</ref> (не была адбудаваная). У 1895 годзе ў прыёмным пакоі працаваў фельчар, дзейнічалі вольнапрактыкуючыя ўрачы, існавалі 4 аптэкарскія крамы. Паводле перапісу 1897 года ў мястэчку 5654 жыхары. Меліся народнае і яўрэйскае прыватнае вучылішчы. У 1897 годзе пачаўся рух цягнікоў па [[Вузкакалейная чыгунка|вузкакалейнай чыгунцы]] да [[Новыя Свянцяны|Новых Свянцянаў]]. У 1916 годзе чыгунка была падоўжана да станцыі Сеславіна ([[Крулеўшчына]]). У 1904 годзе заснаваны Глыбоцкі аддзел Віленскага таварыства сельскай гаспадаркі<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/79847101/wilenskie-towarzystwo-rolnicze-120-lat-temu-zmienilo-gospodarcze-oblicze-glebokiego|title=Wileńskie Towarzystwo Rolnicze. 120 lat temu zmieniło gospodarcze oblicze Głębokiego|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=31.03.2024}}</ref>, у 1906 — Глыбоцкае дабрачыннае таварыства<ref name=":1">{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/80308012/autor-znachora-urodzil-sie-na-dzisiejszej-bialorusi-nieznane-fakty-o-doledzemostowiczu|title=Autor „Znachora” urodził się na dzisiejszej Białorusi. Nieznane fakty o Dołędze-Mostowiczu|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=30.09.2023}}</ref>, у 1907 — таварыства «Oświata», якое адчыніла ў Глыбокім польскую школу, зачыненую ўладамі праз чатыры месяцы<ref>{{Артыкул|спасылка=https://polona.pl/item-view/80548caf-3e62-4663-aeec-e60e3b1897b5?page=1|аўтар=Wiesławski, W., dr.|загаловак=Polskie Towarzystwo "Oświata" w Wilnie|год=1908|мова=pl|выданне=Goniec Wileński|тып=газета|месяц=10|чысло=17|нумар=211|старонкі=2-3}}</ref>. Актыўнай дзяячкай Дабрачыннага таварыства і «Oświaty» была Станіслава Мастовіч, маці польскага пісьменніка [[Тадэвуш Даленга-Мастовіч|Тадэвуша Далэнгі-Мастовіча]]<ref name=":1" />. Падчас [[Рэвалюцыя 1905-1907 гадоў у Беларусі|рэвалюцыі ў Расійскай імперыі]], у лістападзе 1905 года адбылася забастоўка паштовых служачых і палітычныя дэманстрацыі, удзел у якіх прынялі некалькі соцень чалавек. 11 жніўня 1913 года адбылася першая беларуская вечарынка — акторы-аматары адыгралі п’есы «Пашыліся ў дурні» Марка Крапіўніцкага і «Міхалка» М. Дальнага<ref>{{Артыкул|спасылка=https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/Nasa_Niva_1906-1915,1920.djvu_pdf.zip/mab.lt/1913-33.cyr.pdf|аўтар=Глыбачанін|загаловак=Беларуская вечарынка|год=1913|мова=be|выданне=Наша Ніва|тып=газета|месяц=8|чысло=16|нумар=33|старонкі=4}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Zamkavaja, Глыбокае, Замкавая, Дом Поднаса, друкарня Рома, Глубокое, Głębokie.jpg|міні|Камяніца, у якой месціліся друкарня і кнігарня Л. Рома (каля 1914).]] Не пазней за 1913 год была заснаваная друкарня М. Трэбелева і Л. Рома, пры якой існавала кнігарня, у якой прадаваліся беларускія календары і кнігі. Каля 1914 года Л. Ром выдаў серыю з не менш як шасці каляровых паштовак з краявідамі Глыбокага і [[Беразвечча]]<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://budzma.org/news/nevyadomyya-staronki-gistoryi-glybokaga.html|title=Невядомыя старонкі гісторыі Глыбокага: вызначана месца, дзе ў пачатку ХХ стагоддзя ў Глыбокім прадавалі беларускія кнігі|author=Рамэйка Ян|website=Будзьма беларусамі!|date=21.06.2024}}</ref>. Падчас [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]] ў верасні 1915 года Глыбокае [[Свянцянскі прарыў|занялі немцы]], але праз два тыдні мястэчка адбілі расійскія войскі. Глыбокае знаходзілася ў тыле [[3-я армія (Расійская імперыя)|3-й расійскай арміі]]. === Найноўшы час === Пасля [[Кастрычніцкая рэвалюцыя на Беларусі|Кастрычніцкага пераварота]], у снежні 1917 года ў Дзісенскім павеце пачалі стварацца органы савецкай ўлады<ref name=":2">{{Кніга|загаловак=Беларусь, Глыбоцкі край і Эдвард Вайніловіч: матэрыялы навукова-практычнай канферэнцыі : г. Глыбокае, 25 верасня 2020 г|частка=Рудовіч Станіслаў. Дзісенска-глыбоцкі край у віхуры войн і рэвалюцый (1914-1921 гг)|месца=Мінск|выдавецтва=ІВЦ Мінфіна|старонкі=351-369|старонак=460|isbn=978-985-880-085-7}}</ref>. Сход для выбараў савета ў Глыбокім быў прызначаны на другую палову лютага 1918 года, але не адбыўся, бо мястэчка занялі нямецкія войскі, якія акупавалі яго да лістапада. Глыбокае знаходзілася на тэрыторыі абвешчанай у сакавіку 1918 года [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]], аднак структуры БНР у мястэчку не былі створаныя. 11 снежня 1918 года Глыбокае занятае часцямі савецкай Пскоўскай дывізіі. З 1 студзеня 1919 года — у складзе [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]]<ref name=":2" />. У жніўні 1919 занята польскімі войскамі. 6 лістапада 1919 года быў утвораны [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскі павет]], сядзіба ўладаў якога знаходзілася ў Глыбокім. У маі 1920 года Глыбокае на кароткі час было занятае Чырвонай арміяй, праз кароткі час яго зноў занялі польскія войскі. 5 ліпеня 1920 года часці 15-й арміі пад камандаваннем А. І. Корка вялі ў ваколіцах Глыбокага баі з польскімі войскамі, у якіх загінулі 1,5 тыс. чал. ==== Польская Рэспубліка ==== У кастрычніку 1920 года па выніках [[Рыжскі дагавор (1920)|Рыжскага папярэдняга дагавора]] зноў занятае польскімі войскамі<ref name=":2" />. Глыбокае ўвайшло ў склад [[Навагрудскае ваяводства (Польшча)|Навагрудскага ваяводства]], а ў 1922 годзе — [[Віленская зямля|Віленскай зямлі]] (з 1926 года — [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскага ваяводства]]). [[Файл:Hłybokaje, Zamkavaja. Глыбокае, Замкавая (1921-39).jpg|міні|Праваслаўны хрэсны ход на вуліцы Замкавай (1920-я).]] У 1921 годзе Глыбокаму быў нададзены статус горада<ref>{{Артыкул|спасылка=https://polona.pl/item-view/167ce1f0-ea6b-48f9-8b30-f880de2479ad?page=7|загаловак=Wieści i obrazki z kraju|год=1935|мова=pl|выданне=Kurjer Wileński|тып=газета|месяц=5|чысло=2|нумар=118|старонкі=8}}</ref> і ўтвораныя органы гарадскога самакіравання. У 1921 годзе ў Глыбокім — 661 жылы будынак, 4514 жыхароў. Па веравызнанні: 2844 іўдзеяў, 894 праваслаўных, 709 рыма-каталікоў, 51 мусульманін, 13 старавераў, 3 пратэстантаў. Па нацыянальным складзе — 2220 палякаў, 1418 яўрэяў, 819 беларусаў, 33 татары, 21 рускі, 1 эстонец, 1 літовец, 1 украінец<ref name=":4">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/ea74b1e6-27ce-480b-819a-e86f691a53ee?page=6|загаловак=Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej : opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. T. 7 cz. 2, Ziemia wileńska. Powiaty : Brasław, Duniłowicze, Dzisna i Wilejka|год=1923|месца=Warszawa|выдавецтва=Nakładem Głównego Urzędu Statystycznego|старонкі=39}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Bandurskaha, Глыбокае, Бандурскага, Глубокое, Głębokie (1941).jpg|міні|Мадэрністычная забудова 1930-х на вуліцы Уладзіслава Бандурскага (1941).]] Глыбокае было адміністрацыйным цэнтрам [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскага павета]] і [[Глыбокае (гміна)|Глыбоцкай гміны]], сядзібай гродскага суда, важным асяродкам гандлю. Адміністрацыйнае і геаграфічнае становішча спрыяла хуткаму развіццю горада. У 1931 годзе ў горадзе быў 1081 жылы будынак і 7361 жыхар<ref name=":5">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/ab644b2d-e1e2-4ce4-a7f2-a7aee01a983c?page=8|загаловак=Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. T. 1, Województwo Wileńskie|год=1938|месца=Warszawa|выдавецтва=Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej|старонкі=15}}</ref>. У 1939 годзе — 9200 жыхароў<ref name=":6">{{Артыкул|спасылка=https://bcul.lib.uni.lodz.pl/dlibra/publication/2855/edition/1931/content|загаловак=Rocznik Polityczny i Gospodarczy 1939|мова=pl|выданне=|старонкі=346}}</ref>. У 1927 годзе ў Глыбокім дзейнічалі чатыры банкаўскія ўстановы — філіял Віленскага сельскагаспадарча-прамысловага банка, Дзісенскі павятовы банк, Яўрэйскі народны банк, Камунальная ашчадная каса. У 1928 годзе заснаваная электрастанцыя. У 1936 годзе пабудаваная буйная бойня. [[Файл:Hłybokaje, Rynak. Глыбокае, Рынак (J. Drazdovič, 1925).jpg|міні|Карчма і касцёл Св. Тройцы (малюнак Язэпа Драздовіча, 1925).]] У Глыбокім дзейнічалі каталіцкая парафія, якая мела [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]] і [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу Сэрца Езуса]] на могілках Копцеўка, праваслаўны прыход, які мела [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|царкву Раства Багародзіцы]], дзесяць сінагог, мячэць (заснаваная ў 1931 годзе), баптысцкая царква. Дзейнічала 7-класная польская пачатковая школа, дзе ў 1924/25 навучальным годзе настаўнікам малявання працаваў беларускі мастак [[Язэп Драздовіч]]. У 1925 годзе ён стварыў альбом малюнкаў «Глыбокае», а ў 1926 рабіў замалёўкі [[Беразвечча]]. У 1926 годзе заснаваная польская прыватная гімназія імя Люблінскай Уніі. Існавала яўрэйская прыватная пачатковая школа. У 1938 годзе заснаваная другая польская пачатковая школа. [[Файл:Hłybokaje, Dokšyckaja. Глыбокае, Докшыцкая, ТБШ, Таварыства беларускай школы (06.05.1928).jpg|міні|Сход Таварыства беларускай школы, 6 мая 1928 года.]] У 1926-28 гадах дзейнічала акружная ўправа [[Таварыства беларускай школы|Таварыства Беларускай Школы]]. ТБШ мела бібліятэку, арганізоўвала беларускія прадстаўленні. Сябры таварыства збіралі грошы на пабудову будынка для прыватнай беларускай школы і гімназіі, аднак гэтая справа не была скончаная<ref name=":3">{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/306457|title=«Лічыць сябе беларусам, хоць мае вышэйшую адукацыю». Як актывісты з Заходняй Беларусі змагаліся за сваю ідэнтычнасць 100 год таму|author=Валынец Ганна, Рамэйка Ян|website=Наша Ніва|date=29.12.2022}}</ref>. У 1926-27 гадах у Глыбокім існавала павятовая ўправа [[Беларуская сялянска-работніцкая грамада|Беларускай сялянска-работніцкай грамады]]. У 1920-х гадах у горадзе неаднаразова ладзіліся беларускія прадстаўленні, мітынгі беларускіх дэпутатаў польскага Сойму. У 30-я гады беларуская дзейнасць спынілася з прычыны аслаблення беларускага руху ў Польскай Рэспубліцы і палітыкі польскіх уладаў<ref name=":3" />. У 1928 годзе створаны аддзел Польскага краязнаўчага таварыства, які ў 1931 годзе заснаваў Музей Дзісенскай зямлі. Зборы музею, сярод якіх былі прыродазнаўчыя, археалагічныя, нумізматычныя, этнаграфічныя экспанаты, знаходзіліся ў будынку стараства Дзісенскага павета, былым кляштары кармелітаў босых<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://muzea2rp.amu.edu.pl/m/62|title=Muzeum Ziemi Dziśnieńskiej w Głębokiem|author=Tołysz Aldona|website=Muzea w dwudziestoleciu międzywojennym|date=16.04.2025}}</ref>. У 1935 годзе таварыства выдала манаграфію [[Отан Гедэман|Отана Гедэмана]] «Głębokie: (szkic dziejów)», прысвечаную гісторыю горада. У тым жа годзе намаганнямі таварыства была адрамантаваная [[Калона на могілках Копцеўка (Глыбокае)|калона на могілках «Копцеўка»]]. У Глыбокім дзейнічалі дзве друкарні, выходзілі газеты на польскай мове «Głos Dziśnieński» (1924—1926), «Wiadomości głębockie» (1930—1931), «Wiadomości kresowe» (1934—1935), «Echo głębockie» (1936), «Echo kresowe» (1937), на ідыш — «Gluboker Leben» (1930—1936), «Gluboker Woch» (1934—1936), «Gluboker Sztyme» (1936—1939)<ref>{{Артыкул|спасылка=https://kamunikat.org/volnaye-glybokaye-shtotydnyovaya-gazeta-23-1000-2019|аўтар=Шыталь К.|загаловак=Да гісторыі перыядычнага друку ў Глыбокім|год=2019|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=6|чысло=6|нумар=23|старонкі=5|issn=0233-433X}}</ref>. У 1936-39 гадах у Глыбокім працаваў інжынер Аляксандр Мілаш, бацька польскага паэта, лаўрэата Нобелеўскай прэміі па літаратуры [[Чэслаў Мілаш|Чэслава Мілаша]]. Паэт як мінімум двойчы наведваў Глыбокае<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/80320693/na-bialorusi-odnaleziono-dom-z-ktorego-rodzice-czeslawa-milosza-uciekli-przed-wojna|title=Na Białorusi odnaleziono dom, z którego rodzice Czesława Miłosza uciekli przed wojną|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=29.10.2020}}</ref>. ==== Другая сусветная вайна ==== 17 верасня 1939 года Глыбокае было занята [[РСЧА|Чырвонай Арміяй]] і 2 лістапада 1939 года далучана да [[БССР]]. 15 студзеня 1940 года ўтвораны [[Глыбоцкі раён]], які належаў да [[Вілейская вобласць|Вілейскай вобласці]]. Выдавалася газета РК КП(б)Б «За свабоднае жыццё». У 1941 годзе ў горадзе жыло 12 тыс. чал., з іх 8 тыс. — яўрэі. Частка жыхароў горада ў 1939-41 гадах стала ахвярамі [[Палітычныя рэпрэсіі|палітычных рэпрэсій]]. Пасля [[Аперацыя Барбароса|нападу Германіі на СССР]] першая бамбардзіроўка Глыбокага адбылася 23 чэрвеня 1941 года. 3 ліпеня 1941 года ў горад увайшлі нямецкія войскі. 17 ліпеня 1941 года горад уключаны ў склад [[Генеральная акруга Беларусь|Генеральнай акругі Беларусь]], стаў цэнтрам Глыбоцкай акругі (гебіта)<ref name=":7">{{Кніга|загаловак=Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Глыбоцкага раёна|год=1995|месца=Мінск|выдавецтва=Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі|старонкі=175|isbn=985-11-0014-5}}</ref>. У жніўні 1941 года акупанты правялі першы расстрэл мірнага насельніцтва, забіўшы дзесяць чалавек<ref name=":7" />. 4 сакавіка 1942 года ва ўрочышчы Барок расстралялі траіх каталіцкіх святароў — [[Мечыслаў Багаткевіч|Мечыслава Багаткевіча]], Уладзіслава Мацьковяка, Станіслава Пыртака. У 1999 годзе Папа [[Ян Павел II|Ян Павел ІІ]] [[Беатыфікацыя|беатыфікаваў]] іх. 4 ліпеня 1942 года ў ваколіцах горада былі расстраляныя некалькі дзясяткаў прадстаўнікоў польскай інтэлігенцыі і каталіцкага духавенства з Глыбоцкай акругі<ref>{{Кніга|аўтар=Krahel Tadeusz, ks.|загаловак=Męczennicy z Berezwecza|год=1998|месца=Białystok|старонкі=8-10|isbn=83-903063-9-5}}</ref>. У верасні 1941 года створана [[Гета ў Глыбокім|гета]]. Вясной 1942 года адбылося [[Халакост у Беларусі|масавае забойства яўрэяў]] ва ўрочышчы Барок (каля 2 тыс. чал.). 18-20 жніўня 1943 года гета было канчаткова знішчанае, былі забіты 4,5 тыс. чал. У горадзе дзейнічалі настаўніцкія курсы (сярод іх выпускнікоў — пісьменнік [[Кастусь Акула]]), беларуская прагімназія, пачатковая школа, структуры [[Саюз беларускай моладзі|Саюза беларускай моладзі]]. У горадзе дзейнічала савецкае падполле: падпольны раённы камітэт КПБ пры партызанскай брыгадзе імя К. Ракасоўскага, падпольны РК ЛКСМБ, выдавалася газета «За Свабоднае жыццё». Адначасова ў Глыбокім існавалі структуры польскай [[Армія Краёва|Арміі Краёвай]]. З красавіка да мая 1943 года ў горадзе размяшчалася галоўная каманда «Цэпяліна» «Расія—Цэнтр» ({{lang-de|SS-Hauptkommando Russland—Mitte Unternehmen Zeppelin}}) і разведшкола з [[Яблань (Люблінскае ваяводства)|Яблані]]<ref>Залесский, К. РСХА: Главное управление имперской безопасности / Константин Залесский. — М.: Яуза, ЭКСМО, 2004. — 382, [1] с., [8] л. ил., портр. — С. 241. — (Тайны III рейха). — ISBN 5-699-06223-8.</ref><ref>Чуев, С. Г. Спецслужбы Третьего Рейха: [В 2 кн.] / Сергей Геннадьевич Чуев. — СПб.: Нева, 2003. — 443, [1] с., [8] л. ил., портр. — С. 154. — (Досье. Спецслужбы мира). — ISBN 5-7654-2831-2.</ref> Горад вызвалены 3 ліпеня 1944 года ў ходзе [[Полацкая аперацыя|Полацкай аперацыі]]. Перад адступленнем немцы спалілі вялікую колькасць будынкаў, асабліва ў цэнтральнай частцы Глыбокага. ==== Пасляваенны перыяд ==== У 1946-1947 дзейнічаў канспірацыйны [[Саюз беларускіх патрыётаў]], які аб'ядноўваў моладзь, пераважна з Глыбоцкага педагагічнага вучылішча. Сябры арганізацыі імкнуліся да пашырэння нацыянальнай свядомасці, беларускай мовы і культуры. У лютым 1947 года арганізацыя разгромленая дзяржбяспекай, удзельнікі асуджаныя да зняволення ў лагерах<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://novychas.online/poviaz/anton_furs_prisjagu_primal_pad|title=Антон Фурс: «Прысягу прымалі пад бел-чырвона-белым сцягам і «Пагоняй»|author=Шыталь Кастусь|website=Новы час|date=27.04.2012}}</ref>. У 1960 годзе да Глыбокага далучаны населены пункт [[Беразвечча]]. ==== Рэспубліка Беларусь ==== У 1994-2020 гадах выдавалася штотыднёвая незалежная газета [[Вольнае Глыбокае|"Вольнае Глыбокае"]], рэдактарам якой быў краязнавец, грамадскі дзеяч [[Уладзімір Іванавіч Скрабатун|Уладзімір Скрабатун]]. Выданне апублікавала некалькі соцень краязнаўчых артыкулаў. Указам [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] ад 20 студзеня 2006 года № 36 зацверджаны сучасны [[Герб Глыбокага|герб горада]]. == Насельніцтва == <div style="float:right;margin:0 0.5em 1em;">{{Graph:Chart|width=160|height=128|type=rect|x=1959,1970,2009,2016,2017|y=7300,11900,19500,18921,19038}}</div> '''XIX стагоддзе:''' 1879 год - 4,1 тыс. чал.<ref name=":10" /> * '''XX стагоддзе''': 1921 год — 4,5 тыс. чал.<ref name=":4" />; 1931 год — 7,4 тыс. чал.<ref name=":5" />; 1939 год — 9,2 тыс. чал.<ref name=":6" />; 1959 год — 7,3 тыс. чал.; 1970 год — 11,9 тыс. чал. * '''XXI стагоддзе''': 2009 год — 19,5 тыс. чал.; 2016 год — 18&nbsp;921 чал.<ref name="2016-Estimate"/>; 2017 год — 19&nbsp;038 чал.<ref name="2017-Estimate"/> == Эканоміка == Прадпрыемствы харчовай і дрэваапрацоўчай прамысловасці. Буйнейшыя прадпрыемствы: * [[Глыбоцкі малочнакансервавы камбінат]], ААТ * Глыбоцкі камбікормавы завод, ААТ * [http://glubmk.by/ Глыбоцкі мясакамбінат, ААТ] * Глыбоцкі хлебазавод, філіял РУПП «Віцебскхлебпрам». * Унітарнае прадпрыемства жыллёва-камунальнай гаспадаркі Глыбоцкага раёна<ref name=":11">{{Cite web|lang=ru|url=https://glubokoe.vitebsk-region.gov.by/ekonomika/promyshlennost/|title=Промышленность|website=Глубокский районный исполнительный комитет}}</ref>. * [[Глыбоцкі доследны лясгас]], ДЛГУ Харчовая прамысловасць займае 87,9% агульнай прамысловай прадукцыі Глыбоцкага раёна<ref name=":11" />. == Культура == [[Файл:Музей гісторыі і этнаграфіі Глыбоцкага краю.jpg|thumb|Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] * [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] * [[Глыбоцкая цэнтральная раённая бібліятэка]] * [[Глыбоцкі дом рамёстваў]] * Раённы дом культуры * Гарадскі цэнтр культуры * [[Дударскі рэй]] * [[Вішнёвы фэст]] У Глыбокім дзейнічае народны тэатр фальклору «Цярэшка», праграмы якога заснаваны на імкненні захаваць пераемнасць традыцый [[Першая беларуская трупа|першай беларускай трупы]], якую заснаваў [[Ігнат Цярэнцьевіч Буйніцкі|Ігнат Буйніцкі]]. Кіруе гуртом Наталля Нікіфаровіч. == СМІ == * Газета «[[Вольнае Глыбокае]]». Выдавалася ў 1994-2020 гадах, уваходзіла ў склад «[[Аб’яднаныя Масмедыі|Асацыяцыі выдаўцоў рэгіянальнай прэсы „Аб’яднаныя Масмедыі“]]». * Газета «[[Веснік Глыбоччыны]]». Орган Глыбоцкага райвыканкама, раённага савета дэпутатаў. == Славутасці == * [[Глыбоцкі дэндралагічны сад|Глыбоцкі дэндрарый]] — батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння * [[Глыбоцкі Троіцкі касцёл|Троіцкі касцёл]] ([[1764]]—[[1782]], [[1902]]—[[1908]]), пл.17 Верасня — {{ГККРБ 4|212Г000366}} * [[Глыбоцкі Раства-Багародзіцкі сабор|Комплекс былога кляштара кармелітаў: царква Раства Багародзіцы]], уваходныя дзверы і дэкаратыўная галерэя па перыметру царквы, будынак кляштара, агароджа з брамай ([[XVII]]—[[XVIII]] стагоддзі, сярэдзіна [[ХІХ]] стагоддзя), пл.17 Верасня — {{ГККРБ 4|212Г000365}} * Жылы будынак былога [[Беразвецкі манастыр|манастыра базыльян]] ([[1756]]—[[1763]]), на беразе [[Вялікае (возера, Глыбоцкі раён)|воз. Вялікае]] — {{ГККРБ 4|212Г000363}} * [[Ільінская капліца (Глыбокае)|Ільінская капліца]] (канец [[XVIII]] стагоддзя) — {{ГККРБ 4|213Г000364}} * [[Калона ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791 года (Глыбокае)|Калона ў гонар Канстытуцыі]] (кан. XVIII ст.) — мураваная калона на могілках Копцеўка, якую, без пацверджання гістарычнымі крыніцамі, называюць помнікам [[Канстытуцыя 3 мая 1791 года|Канстытуцыі 3 Мая]]. * [[Забудова вуліцы Леніна (Глыбокае)|Забудова вул. Леніна]] (канец [[ХІХ]] — пачатак [[XX]] стагоддзя), вул. Леніна, 5, 13, 38, 40 — {{ГККРБ 4|213Г000367}} * [[Забудова вуліцы Маскоўскай (Глыбокае)|Забудова вул. Маскоўскай]] (канец [[ХІХ]] — пачатак [[XX]] стагоддзя), вул. Маскоўская, 2, 3, 4 — {{ГККРБ 4|213Г000369}} * Будынак ([[1931]]), вул. Энгельса, 24. Цяпер [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] — {{ГККРБ 4|}} * [[Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан (Глыбокае)|Брацкая магіла]] ([[1944]]), вул. Леніна, [[парк Перамогі, Глыбокае|парк Перамогі]] — {{ГККРБ 4|213Д000368}} * Яўрэйскія могілкі * Польскія вайсковыя могілкі (1920-я гг.) * Магіла Ф. Мюнхгаўзена ([[1878]]) * Помнік Ф. Дзяржынскаму * Самалёт-помнік авіяканструктару П. Сухому * Скульптура «[[Ісус і самаранка]]» (2014) * [[Дзед-глыбачанін]] * [[Помнік барону Мюнхаўзену]] (2014) * [[Мемарыяльны комплекс «Барок»]] * [[Глыбоцкая дуда]] (копія дуды ў [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей|Глыбоцкім гісторыка-этнаграфічным музеі]]) У [[2012 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|2012]] годзе да [[Дзень беларускага пісьменства|Дня беларускага пісьменства]] было ўсталявана 8 бронзавых бюстаў знакамітым беларусам [[Язэп Львовіч Корсак|Язэпу Корсаку]], [[Элізэр Бэн-Іегуда|Элізэру Бэн-Іегуду]] (Дэвід Перэльман), [[Язэп Драздовіч|Язэпу Драздовічу]], [[Ігнат Буйніцкі|Ігнату Буйніцкаму]], [[Алесь Дубровіч|Алесю Дубровічу]], [[Пётр Казлоў|Пятру Казлову]], [[Павел Сухі|Паўлу Сухому]], [[Вацлаў Ластоўскі|Вацлаву Ластоўскаму]]<ref name="kultura"/>. <gallery mode="packed" perrow="4" heights="150px"> Глыбоцкія замалёўкі. Дамы ў цэнтры.jpg|Дамы ў цэнтры горада Глыбокае. Царква (03).jpg|Свята-Раства-Багародзіцкі сабор Глыбоцкія замалёўкі. Касцёл на плошчы (01).jpg|Касцёл Найсвяцейшай Тройцы Глыбокае. Ільінская капліца на могілках (04).jpg|Ільінская капліца на могілках Глыбоцкія замалёўкі. Бюст Іосіфа Корсака (01).jpg|Алея знакамітых землякоў Глыбоцкі дэндрапарк.jpg|Глыбоцкі дэндрапарк Глыбокае. Могілкі. Калона ў гонар Канстытуцыі 1791 года (07).jpg|Ільінская капліца і калона ў гонар Канстытуцыі 1791 года на могілках Глыбоцкія замалёўкі. Яўрэйскія могілкі (01).jpg|Яўрэйскія могілкі </gallery> == Вядомыя асобы == {{main|Вядомыя асобы Глыбокага}} * [[T. Даленга-Мастовіч]] (1900—1939), польскі пісьменнік, аўтар «Знахара» * [[Фёдар Мікалаевіч Дамінікоўскі]], беларускі гісторык * [[Язэп Нарцызавіч Драздовіч|Язэп Драздовіч]] ([[1888 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1888]]—[[1954 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1954]]), беларускі мастак, скульптар, этнограф, археолаг, педагог. Адзін з заснавальнікаў беларускага нацыянальнага гістарычнага жывапісу <ref name="Канферэнцыя"/><ref name="Канферэнцыя_2"/>. * [[Клаўдзій Сцяпанавіч Душэўскі|Клаўдзій Душэўскі]] (1891—1959), беларускі палітычны дзеяч, дыпламат, рэдактар, педагог * [[Сямён Навумавіч Леках]], беларускі вучоны ў галіне металургіі * [[Тадэа Касцюшка|сястра Тадэа Касцюшка]] (1868—1946), манахіня непакалянка, узнагароджана сярэбраным крыжам заслугі, заклала ў Глыбокім школу, пабудавала кляштар * [[Павел Восіпавіч Сухі]] (1895—1975), савецкі авіяканструктар, двойчы Герой Працы * [[Аляксандр Францавіч Хайноўскі]], беларускі дыпламат * [[Марына Іванаўна Шкерманкова]], беларуская цяжкаатлетка * [[Мікалай Мінскі]], паэт, драматург, перакладчык * [[Лявонцій Іосіфавіч Ракоўскі]], пісьменнік. * [[Юрый Барысавіч Багушэвіч]], мастак * [[Дзмітрый Літвінскі]], мастак * [[Барыс Міхайлавіч Волін]], савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч РСФСР і УССР, публіцыст, гісторык * [[Сямён Іофе]] (сапраўднае імя — Сімон-Залман Шмуйловіч), партыйны дзеяч СССР * [[Віктар Антонавіч Ламака]] (1910—2001), заслужаны лесавод, заснавальнік глыбоцкага дэндрарыя == Гл. таксама == * [[Гарады Віцебскай вобласці]] * [[Гарады Беларусі]] * [[Глыбоцкі дзяржаўны прафесійны ліцэй]] * [[Спіс вуліц Глыбокага]] == Зноскі == {{Reflist|refs= <ref name="2017-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2017}}</ref> <ref name="NNP">{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласць|}}</ref> <ref name="euro">[http://eurobelarus.info/special-project/city-day/2013/03/03/dva-glybok-h-dzve-tsentral-nyya-ploshchy-dva-zamk.html «Два Глыбокіх, дзве цэнтральныя плошчы, два замкі»] 03.03.2013 Улaдзімір Скрабатун</ref> <ref name="westki">[http://westki.info/artykuly/13496/rouna-dzvesce-god-tamu-u-glybokae-uvayshou-napaleon «Роўна дзвесце год таму ў Глыбокае ўвайшоў Напалеон»] 18.07.2012 Кастусь Шыталь</ref> <ref name="2016-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2016}}</ref> <ref name="kultura">[http://kultura.gov.by/news/ab-vyn-kakh-konkursu-na-stvarenne-esk-znykh-praekta-pomn-ka-vyal-kamu-knyazyu-m-ndo-gu Аб выніках конкурсу на стварэнне эскізных праектаў помніка вялікаму князю Міндоўгу]</ref> <ref name="Канферэнцыя">[http://www.rh.by/by/221/20/6494/ «Канферэнцыя, прысвечаная Язэпу Драздовічу, прайшла ў Маладзечне»] («[[Рэгіянальная газета]]»)</ref> <ref name="Канферэнцыя_2">[http://www.rh.by/by/222/10/6551/ «Творчасць Драздовіча — прыклад нацыянальнага мастацтва»] («[[Рэгіянальная газета]]»)</ref> }} == Літаратура == * ''Гедэман О.'' Глыбокае: гістарычны нарыс / Отан Гедэман; перакл. з польск. М. Гіля. — Паставы; Глыбокае: [б. в.], 2012. — 59, [1] с. : іл. == Спасылкі == {{Commonscat-inline|Hlybokaje|Глыбокае}} {{OSM relation|1176300|Глыбокае}} * {{ГБ|http://globustut.by/glubokoe/index.htm}} * [http://www.vlib.by//PRIDVINIE-1/CITIES/Glubokoe.htm Прыдзвінскі край — Горад Глыбокае]{{Недаступная спасылка}} * [http://www.westki.info/hlybokaje Глыбокае — westki.info] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090418080427/http://westki.info/hlybokaje |date=18 красавіка 2009 }} * [http://radzima.org/be/pub/2515_m/ Глыбокае — radzima.org] * [https://www.gismeteo.by/weather-glubokoye-11028/ Надвор’е ў горадзе Глыбокае] {{Глыбоцкі раён}} {{Віцебская вобласць}} [[Катэгорыя:Глыбокае| ]] [[Катэгорыя:Мястэчкі Полацкага ваяводства]] [[Катэгорыя:Мястэчкі Віленскага ваяводства]] emtynop60990g3s1z1e9ki8shwxh35b 5152277 5152275 2026-06-07T16:58:20Z K.shytal 58227 /* Рэспубліка Беларусь */ дадаў пра музей і пра фэсты 5152277 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = горад |беларуская назва = Глыбокае |выява = Hłybokaje, Глыбокае, панарама, Кагальнае, Глубокое, панорама, Głębokie, panorama (08.10.2021).jpg |подпіс = Панарама Глыбокага над возерам Кагальным |вобласць = Віцебская |раён = Глыбоцкі |першае згадванне = 1514 }} '''Глыбо́кае'''<ref name="NNP"/> ({{lang-be-trans|Hlybokaje}}, [[Руская мова|рус]].: ''Глубокое'', [[Польская мова|польск]].: ''Głębokie'', [[Літоўская мова|літ.]]: ''Glubokas'', [[іўрыт]]: ''עברית'') — [[горад]] у [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]], адміністрацыйны цэнтр [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкага раёна]]. За 140 км на поўнач ад [[Мінск|Мінска]], 160 км на захад ад [[Віцебск]]а, 160 км на паўночны ўсход ад [[Вільня|Вільні]], 300 км на паўднёвы ўсход ад [[Рыга|Рыгі]]. На скрыжаванні аўтамабільных дарог [[Бягомль]] - [[Браслаў]] і [[Полацк]] — [[Вільня]]. Чыгуначная станцыя на лініі [[Крулеўшчына]] — [[Лынтупы]]. У межах горада - возера [[Кагальнае]], з якога выцякае рака [[Бярозаўка (прыток Дзісны)|Бярозаўка]], левы прыток [[Дзісна (рака)|Дзісны]]. Да межаў горада прылягаюць азёры [[Бяглец]], [[Вялікае (возера, Глыбоцкі раён)|Вялікае]], [[Мушкацкае]], [[Падлужнае]]. Насельніцтва - 17 720 чал. (па стане на 1 студзеня 2026 года)<ref>{{Кніга|спасылка=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|загаловак=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов, поселков городского типа. Статистический бюллетень|год=2026|месца=Минск|выдавецтва=Национальный статистический комитет|старонкі=7}}</ref>. == Гісторыя == === Полацкае Княства === Тэрыторыя цэнтральнай часткі сучаснага горада Глыбокага (паўночны, паўночна-заходні і заходні берагі возера Кагальнае) была заселеная ў часы [[Полацкае княства|Полацкага княства]], пра што сведчаць знаходкі керамікі XI—XIII стагоддзяў. Пазней паселішча перапыніла сваё існаванне — кераміка XIV—XV стагоддзяў на тэрыторыі горада адсутнічае<ref>Клімаў Марат. Археалагічныя назіранні ў г. Глыбокаe//[http://westki.info Westki.info] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200202070730/http://westki.info/ |date=2 лютага 2020 }}, старонка захавана 04.01.2008.</ref>. === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню ўзгадваецца ў [[Метрыка Вялікага Княства Літоўскага|Метрыцы ВКЛ]] у 1514 г. як двор, цэнтр маёнтка [[Юрый Іванавіч Зяновіч|Юрыя Іванавіча Зяновіча]]. Паводле афіцыйнай версіі, першая згадка пра Глыбокае — [[1414]] год, аднак гэтая дата трапіла ў гістарычныя працы ў выніку памылкі польскага даследчыка Ежы Ахманьскага, якую ён дапусціў пры напісанні анатацыі да аднаго з прывілеяў Вітаўта<ref name=":8" />. Двор [[Зяновічы|Зяновічаў]] знаходзіўся на паўночным беразе [[Кагальнае|возера Глыбокае]] (цяпер - Кагальнае), на тэрыторыі [[Ашмянскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Ашмянскага павета]] [[Віленскае ваяводства|Віленскага ваяводства]], побач з мяжой [[Полацкая зямля|Полацкай зямлі]]. Мяжа праходзіла па рацэ [[Бярозаўка (прыток Дзісны)|Бярэзвіцы]] (Бярозаўцы), што выцякае з возера Кагальнае. Назва возера (Глыбокае) дала назву населенаму пункту<ref>Hedemann Otton. Głębokie. Szkic dziejów. Wilno, 1935. S. 9</ref>. У 1514 годзе згадваецца ''«торг»'' пры двары Юрыя Іванавіча Зяновіча ў Глыбокім, што сведчыць пра тое, што населены пункт быў асяродкам гандлю<ref>«Росийская Историческая Библиотека». Т. ХХ, с. 190.</ref>. У 1548 годзе Глыбокае ўпершыню згадваецца як [[мястэчка]]<ref name=":8">{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/82024216/miedzy-wilnem-a-polockiem-odkrycie-regionalisty-kwestionuje-610-rocznice-wzmianki-o-glebokiem|title=Między Wilnem a Połockiem. Odkrycie regionalisty kwestionuje 610. rocznicę wzmianki o Głębokiem|author=Łupacz Z., Szytal K.|website=Centrum Europy|date=29.08.2024}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Pachałavicki, Глыбокае, Пахалавіцкі (1580).jpg|міні|злева|Глыбокае на карце Станіслава Пахалавіцкага (1580)]] У сярэдзіне XVI стагоддзя Зяновічы перайшлі ў [[кальвінізм]]. У 1582 г. [[Юрый Мікалаевіч Зяновіч]] валодаў заходняй часткай Глыбокага і завяшчаў яе сваім нашчадкам. У тэстамэнце [[Крыштаф Зяновіч (ваявода берасцейскі)|Кшыштафа Зяновіча]] ў 1611 годзе згадваюцца кальвінскі збор і школа<ref name=":0">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedemann O.|загаловак=Głębokie (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|выдавецтва=Nakładem oddziału Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego w Głębokiem|старонкі=11, 22-23|старонак=60}}</ref>. Сын Кшыштафа, [[Мікалай Багуслаў Зяновіч]] у 1613 годзе перайшоў у каталіцтва і заснаваў у мястэчку касцёл святога Міхала. У 1622 годзе ў маёнтку Зяновічаў згадваецца ''«бібліятэка кніг каля трохсот экзэмпляраў»''. Касцёл святога Міхала быў знішчаны падчас вайны з Маскоўскай дзяржавай 1654—1667 гадоў<ref>{{Артыкул|спасылка=https://drive.google.com/file/d/1BwCarR_Q-p6oFXyINxaJYm6rVEROc_pq/view|аўтар=Шыталь К.|загаловак=Род Зяновічаў і першы касцёл у Глыбокім|год=2024|мова=be|выданне=Каталіцкі Веснік|тып=газета|месяц=6|нумар=6|старонкі=4-5|issn=2224-9624}}</ref>. У 1628 годзе Ганна Зоф'я Зяновіч выйшла замуж за [[Альбрэхт Уладзіслаў Радзівіл|Альбрэхта Уладзіслава Радзівіла]], у выніку чаго Глыбокае перайшло да [[Радзівілы|Радзівілаў]]. [[Файл:Юзаф Корсак Глыбоцкі, Іосіф Корсак, Иосиф Корсак, Józef Korsak Głębocki.jpg|міні|Іосіф Корсак, ваявода мсціслаўскі.]] Уладанні на правым (усходнім) беразе Бярэзвіцы ў канцы XIV ст. полацкі князь [[Андрэй Альгердавіч]] надаў роду [[Корсакі|Корсакаў]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://files.knihi.com/Knihi/archivy/polock-gram.zip/2015/Polockije_hramoty_T1.pdf|загаловак=Полоцкие грамоты XIII - начала XVI века. Том 1|адказны=А. Л. Хорошкевич (ответственный редактор), С. В. Полехов (заместитель ответственного редактора), В. А. Воронин, А. И. Груша, А. А. Жлутко, Е. Р. Сквайрс, А. Г. Тюльпин|год=2015|месца=Москва|выдавецтва=Университет Дмитрия Пожарского|старонкі=73-74|isbn=978-5-91244-137-0}}</ref>. Не пазней за 1582 год Корсакі заклалі мястэчка на сваіх землях на правым беразе Бярэзвіцы, насупраць мястэчка Зяновічаў. Мястэчка Корсакаў таксама называлася Глыбокае, але ўваходзіла ў [[Полацкае ваяводства]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=17|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=12|старонак=60}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Karmelity, Глыбокае, Кармеліты, Kazanie przy exegviach Alexandra Tyszkiewicza (1645).jpg|міні|Тытульны аркуш казання на пахаванні Аляксандра Тышкевіча, прамоўленага ў Глыбокім 13 верасня 1644 года.]] У 1639 годзе [[Юзаф Корсак (ваявода мсціслаўскі)|Іосіф Корсак]] піша тэстамэнт, у якім распараджаецца перадаць мястэчка Глыбокае і маёнткі Ластавічы, Свіла, Перадолы, Вольберавічы, Гняздзілава рыма-каталіцкаму ордэну [[Кармеліты|кармелітаў босых]]<ref>''Wanat J. Zakon karmelitów bosych w Polsce. Klasztory karmelitów i karmelitanek bosych 1605—1975''. ss. 458—459.</ref>. Пры жыцці Іосіф Корсак пабудаваў драўляны касцёл. У 1642 годзе Іосіф Корсак фундаваў у сваёй частцы мястэчка парафіяльны [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]]<ref name=":0" />. 16 красавіка 1643 года Корсак памёр. У тым жа годзе ў Глыбокае прыбылі кармеліты босыя. 13 верасня 1644 годзе настаяцель кляштара а. Язафат Тышкевіч прамовіў у глыбоцкім касцёле казанне на пахаванне полацкага земскага суддзі Аляксандра Тышкевіча, якое ў 1645 годзе было выдадзенае ў Вільні кнігай — гэта была першая кніга, напісаная ў Глыбокім<ref>{{Артыкул|аўтар=Івашчонак А.|загаловак=Першым глыбоцкім пісьменьнікам быў Язафат Тышкевіч, кармэліт босы|год=2012|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=2|чысло=16|нумар=7|старонкі=11|issn=0233-433X}}</ref>. У 1652 годзе ў кармеліцкай частцы Глыбокага быў збудаваны драўляны парафіяльны касцёл<ref name=":0" />. У ходзе вайны з Маскоўскай дзяржавай 1654 - 1667 гадоў атрад маскоўскага войска пад кіраўніцтвам двараніна Ждана Кондырава 30 ліпеня 1654 года пад Глыбокім «''литовских людзей побил и и знамены и мушкеты поимал''». Глыбокае было акупавана маскоўскім войскам. У верасні 1655 годзе ваявода Багдан Бешанцоў з 50 драгунамі прыбыў у Глыбокае і збудаваў ва ўсходняй частцы паселішча [[Глыбоцкі замак|замак]]<ref>{{Кніга|загаловак=Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Глыбоцкага раёна|год=1995|месца=Мінск|выдавецтва=БелЭн|старонкі=41|isbn=985-11-0014-5}}</ref>. У студзені 1659 года атрад ваяводы віцебскага [[Уладзіслаў Валовіч|Уладзіслава Валовіча]] «''сжёг острожек в Глубоком''», а гарматы, якія там былі, вывез у [[Даўгінава]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=39|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=32-33|старонак=60}}</ref>. У выніку вайны былі спаленыя мястэчка і двор у радзівілаўскай частцы Глыбокага, касцёлы святога Міхала, Святой Тройцы, кармелітаў босых. Пасля вайны новы двор Радзівілаў быў заснаваны на пагорку на поўдзень ад возера Кагальнае. Паводле інвентара 1702 г. двор уключаў накрыты драніцай галоўны аднапавярховы драўляны будынак, флігель, пякарню, свірны, двухпавярховую гаспадарчую пабудову з галерэямі, хлявы, стайні, вазоўні, сажалку, ставок з вадзяным млынам і інш. Да 1694 года адносіцца першая пацверджаная згадка пра грэка-каталіцкую царкву Святой Тройцы ў радзівілаўскай частцы Глыбокага<ref>[https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/jednostka/-/jednostka/17903189 Archiwum Główne Akt Dawnych, sygn. 1/354/0/23/t.170 p. 10 — s. 294]</ref>. Першыя згадкі пра яўрэяў сустракаюцца ў інвентары радзівілаўскай часткі Глыбокага ў 1694 годзе<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/jednostka/-/jednostka/17903189|title=Głębokie/Archiwum Główne Akt Dawnych, sygnatura 1/354/0/23/t.170 p.10|website=Szukaj w Archiwach}}</ref>. Іх колькасць хутка ўзрастала на працягу XVIII стагоддзя. Найстарэйшая вядомая мацэва на могілках датаваная 1708 годам. У 1742 годзе глыбоцкія яўрэі атрымалі ад віленскага біскупа [[Міхал Ян Зянковіч|Міхала Зянковіча]] дазвол на пабудову сінагогі на месцы, дзе была ранейшая<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedemann, Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=30-32}}</ref>. Паводле інвентароў, у Глыбокім на пачатку XVIII ст. сярод рамеснікаў былі скамарохі і мядзведнікі (каля дзесяці чалавек). Брацтва св. Тройцы, якое аб’ядноўвала мядзведнікаў, мела свой алтар у царкве ў царкве св. Тройцы. Можна меркаваць, што Глыбокае мела сваю «Мядзведжую акадэмію» або што існавала сувязь з [[Смаргонская мядзведжая акадэмія|"акадэміяй" у Смаргоні]] - абодва мястэчкі з канца XV да пачатку ХІХ ст. належалі адным і тым жа ўласнікам.<ref>http://spadchyna.glubmusej.by/be/nasha-spadchyna/znakamityya-zemlyaki/289-glybotskiya-dudary-myadzvedniki</ref>[[Файл:Hłybokaje, Karmelickaja. Глыбокае, Кармэліцкая (1878).jpg|міні|Касцёл і кляштар кармелітаў босых (акварэль ХІХ ст.)]] 16 ліпеня 1735 года віленскі суфраган [[Ежы Казімір Анцута|Ежы Анцута]] асвяціў барочны [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі]] кляштара кармелітаў босых. Паводле меркавання польскага даследчыка Войцеха Бабэрскага, касцёл быў зноў перабудаваны каля 1755 года. Аўтарам перабудовы быў віленскі архітэктар Абрагам Вюрцнэр, пад яго кіраўніцтвам былі ўзнесеныя дзве вежы і шчыт галоўнага фасада ў стылі [[Віленскае барока|віленскага барока]]<ref>{{Артыкул|спасылка=https://bibliotekanauki.pl/articles/24567385|аўтар=Boberski, Wojciech|загаловак=Architekt Abraham Würtzner (?). Przyczynek do dziejów wileńskiego baroku|год=2021|мова=pl|выданне=Biuletyn Historii Sztuki|тып=часопіс|том=T. 3|старонкі=664-667|issn=0006-3967}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Rynak, Fara. Глыбокае, Рынак, Фара (Балзункевіч, 1900-02).jpg|міні|Фарны касцёл (фота Яна Балзункевіча, пач. ХХ ст.)]] 11 ліпеня 1783 года віленскі суфраган Пётр Тачыдлоўскі асвяціў мураваны парафіяльны [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]], збудаваны ў 1764—1782 гадах<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedeman, Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=22-26}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Kopcieŭka, Kalona. Глыбокае, Копцеўка, Калона (1920-29) (3).jpg|міні|Калона на могілках (фота 20-х гг. ХХ ст.)]] У канцы XVIII стагоддзя на могілках Копцеўка была збудаваная [[Калона ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791 года (Глыбокае)|мураваная калона]], якую, без пацверджання гістарычнымі крыніцамі называюць «Калонай [[Канстытуцыя 3 мая 1791 года|Канстытуцыі 3 Мая]]». === Глыбокае ў складзе Расійскай імперыі === З 1793 года ў складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]], мястэчка [[Дзісенскі павет (Расійская імперыя)|Дзісенскага павета]]. [[Файл:Hłybokaje, Kopcieŭka, Karmelicki. Глыбокае, Копцеўка, Кармэліцкі (1920-29) (4).jpg|міні|Капліца святога Іллі на могілках Копцеўка (1920-я).]] Кармеліты пабудавалі ў 1804 годзе [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу святога Іллі]] ў стылі класіцызму на могілках «Копцеўка», яе асвяціў 11 мая 1805 года біскуп мінскі [[Якуб Дадэрка]]<ref>{{Артыкул|аўтар=Івашчонак Аляксандр|загаловак=Мястэчка Глыбокае. Капліца св. Эльяша (Іллі Прарока)|год=2012|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=2|чысло=23|нумар=8|старонкі=5|issn=0233-433X}}</ref>. ==== Напалеон у Глыбокім ==== [[Файл:Кляштар Кармелітаў.jpg|thumb|left|Свята-Раства-Багародзіцкі сабор (Былы касцёл кармелітаў босых)]] У 1812 годзе шлях імператара [[Францыя|Францыі]] [[Напалеон Банапарт|Напалеона Банапарта]] з Вільні на Маскву праходзіў цераз Глыбокае. Паводле гісторыка [[Отан Гедэман|Отана Гедэмана]], Напалеон прыбыў ў Глыбокае раніцай 18 ліпеня і затрымаўся ў кляштары кармелітаў босых на некалькі дзён<ref name=":9">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=61|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=54-56|старонак=60}}</ref>. Паводле меркаванняў іншых гісторыкаў Напалеон Банапарт прабыў у Глыбокім ад трох да дзесяці дзён<ref name="euro" />. У Глыбокім 18 ліпеня Напалеон выдаў загад «Адозвы генеральнай канфедэрацыі да палякаў», прызначаны для палякаў, якія знаходзяцца на расійскай дзяржаўнай службе, а 20 ліпеня - загад супраць марадзёраў і рабаўніцтва. Згодна з распараджэннем Напалеона, у Глыбокім з’явіўся харчовы склад, загад пра гэта быў падпісаны павятовым маршалкам шляхты Алоізам Буйніцкім<ref name=":9" />. Парафіяльны касцёл быў пашкоджаны, бо быў ператвораны на склад правіянту, салдаты забралі касцельныя рэчы<ref name="westki" />. Паводле інтэрпрэтацый, якія існавалі ў першай палове ХХ ст., Напалеон займаў пакоі на другім паверсе захаванага крыла кляштара. Прыхільнікі такога меркавання абапіраліся на тэкст Філіпа Поля дэ Сегура: ''«la Courlande nurria Macdonald, la Samogitie Oudinot; les plaines fertiles de Klubakoje'' (то бок — Глыбокае) ''— l‘Impereur»''. Гэтая версія тлумачыць, што ''«les plaines fertiles de Klubakoje»'', то бок урадлівыя раўніны Глыбокага, імператар мог бачыць толькі з акон на другім паверсе існуючага крыла (разбураныя два крылы былі павернутыя ў бок горада) — значыць, ён там жыў. Аднак, як пісаў Отан Гедэман, гэта не вынікае гэта наўпрост з тэксту Сегура, які меў на думцы толькі магчымасці забеспячэння арміі харчамі з урадлівых раўнін Курляндыі, Жамойці і Глыбокага, г. зн. Белай Русі<ref name=":9" />. Паводле іншай легенды, паміж імператарам і прыёрам кармелітаў босых завязаўся наступны дыялог. Напалеон: «Якой велічыні кляштарная ўласнасць?» Прыёр: «1000 дамоў». Напалеон: «Гэтага замнога! А чым займаецеся?» Прыёр: «Молімся». Напалеон: «Гэтага замала!» Аднак, удзячны за гасціннасць, злажыў прыёру на ад’езд «поўную талерку» напалеондораў. Імператар быццам бы нават выказаў шкадаванне, што не можа забраць у Парыж касцёл кармелітаў, каб яго там паставіць побач з саборам Нотр Дам<ref name=":9" />. Пасля гібелі ў 1813 годзе [[Дамінік Геранім Радзівіл|Дамініка Гераніма Радзівіла]] заходняя частка Глыбокага перайшла ва ўласнасць яго дачкі [[Стэфанія Радзівіл|Стэфаніі]], якая ў 1828 годзе выйшла замуж за [[Леў Пятровіч Вітгенштэйн|Льва Вітгенштэйна]]. Наступнай уласніцай маёнтка стала іх дачка Марыя, пазней жонка нямецкага палітыка [[Хлодвіг Гогенлоэ-Шылінгсфюрст|Хлодвіга Гогенлоэ-Шылінгсфюрста]]. У канцы ХІХ стагоддзя маёнтак быў прададзены Восіпу Путырскаму. [[Файл:Hłybokaje, Kahalnaje. Глыбокае, Кагальнае (1869) (2).jpg|міні|Панарама мястэчка (1869)]] [[Файл:Hłybokaje, Karmelickaja. Глыбокае, Кармэліцкая (1918).jpg|міні|Царква Раства Багародзіцы, перабудаваны касцёл кармелітаў (1918).]] Кармеліты падтрымалі [[Паўстанне 1830—1831 гадоў|паўстанцаў у 1830-31 гадах]]. Для следства супраць паўстанцаў у Глыбокае прыязджаў [[Міхаіл Мікалаевіч Мураўёў-Віленскі|Міхал Мураўёў]] і стварыў камісію вайсковага суда. У 1842 годзе ўлады канфіскавалі большасць зямельных уладанняў кляштара. У 1862 годзе кляштар быў скасаваны, а касцёл кармелітаў стаў філіяй парафіяльнага. У 1864 годзе, у рамках рэпрэсій пасля [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|студзеньскага паўстання]], улады адабралі ў каталікоў і перадалі праваслаўным былы кармеліцкі [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі]] і [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу святога Іллі]]. [[Файл:Hłybokaje, Dokšyckaja. Глыбокае, Докшыцкая, Сінагога, Głębokie, Synagoga, Глубокое, Синагога (1916).jpg|міні|Вялікая сінагога (фота: Ежы Рачыньскі, 1916).]] У 1848-1856 гадах рабінам у Глыбокім быў [[Шмуэль Магілевер]], адзін з піянераў рэлігійнага [[Сіянізм|сіянізму]]. У 50-я - 60-я гады ХІХ ст. на месцы папярэдняй была збудаваная драўляная Вялікая сінагога<ref>{{Артыкул|спасылка=https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/238169/edition/199926|аўтар=Chawes Mojżesz|загаловак=Rzeźba artystyczna w bożnicy|год=1931|мова=pl|выданне=Ziemia Dziśnieńska|тып=часопіс|месяц=11-12|нумар=2|старонкі=10-11}}</ref>. У 1870-х гадах у Глыбокім вучыўся [[Эліэзер Бэн-Егуда|Эліэзэр Бен-Егуда]], пазнейшы габрэйскі мовазнаўца, адзін з адраджальнікаў [[Іўрыт|іўрыту]]<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://mishpoha.org/pochta-mishpokhi/702-chelovek-voskresivshij-ivrit-ben-yeguda|title=Человек, воскресивший иврит|author=Бернштрам Владимир|website=Мишпоха. Международный еврейский журнал}}</ref>. У 1870-я гады ў Глыбокім былі паштовая станцыя, паліцэйская канцылярыя, валасная ўправа, народнае вучылішча, некалькі млыноў, вінакурня, некалькі бровараў і фабрык пітнога мёду, некалькі сінагог, дзве праваслаўныя царквы, касцёл. Насельніцтва па стане на 1879 год — 4084 чалавекі<ref name=":10">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/b6bc8a10-d0dc-4e72-95a8-0a811cc81d70?page=604|загаловак=Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 2, [Derenek - Gżack]|год=1881|месца=Warszawa|старонкі=604-605}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Rynak Kaściuški. Глыбокае, Рынак Касьцюшкі, Głębokie, Rynek, Глубокое, Базарная площадь (каля 1914).jpg|міні|Рынак (каля 1914 г.)]] Кожны тыдзень праводзіліся кірмашы, на якіх гандлявалі прадуктамі харчавання, мануфактурнымі вырабамі, а таксама смалой, дзёгцем, паташом, што прыходзілі з памешчыцкіх маёнткаў. Сяляне гандлявалі прадуктамі харчавання, набывалі соль, крупы, гарбату, цукар, гарэлку. 26 верасня (8 кастрычніка н. ст.) 1880 згарэла драўляная царква Святой Тройцы<ref>{{Артыкул|спасылка=https://pravoslavnoe-duhovenstvo.ru/media/priestdb/materialattachment/attachment/1d/58/1d580bb7-e270-468e-96d4-4d6161783a13.pdf|аўтар=Котлинский Александр|загаловак=Из Дисненского уезда|год=1880|мова=ru|выданне=Литовские епархиальные ведомости|тып=газета|месяц=10|чысло=12|нумар=41|старонкі=350-351}}</ref> (не была адбудаваная). У 1895 годзе ў прыёмным пакоі працаваў фельчар, дзейнічалі вольнапрактыкуючыя ўрачы, існавалі 4 аптэкарскія крамы. Паводле перапісу 1897 года ў мястэчку 5654 жыхары. Меліся народнае і яўрэйскае прыватнае вучылішчы. У 1897 годзе пачаўся рух цягнікоў па [[Вузкакалейная чыгунка|вузкакалейнай чыгунцы]] да [[Новыя Свянцяны|Новых Свянцянаў]]. У 1916 годзе чыгунка была падоўжана да станцыі Сеславіна ([[Крулеўшчына]]). У 1904 годзе заснаваны Глыбоцкі аддзел Віленскага таварыства сельскай гаспадаркі<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/79847101/wilenskie-towarzystwo-rolnicze-120-lat-temu-zmienilo-gospodarcze-oblicze-glebokiego|title=Wileńskie Towarzystwo Rolnicze. 120 lat temu zmieniło gospodarcze oblicze Głębokiego|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=31.03.2024}}</ref>, у 1906 — Глыбоцкае дабрачыннае таварыства<ref name=":1">{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/80308012/autor-znachora-urodzil-sie-na-dzisiejszej-bialorusi-nieznane-fakty-o-doledzemostowiczu|title=Autor „Znachora” urodził się na dzisiejszej Białorusi. Nieznane fakty o Dołędze-Mostowiczu|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=30.09.2023}}</ref>, у 1907 — таварыства «Oświata», якое адчыніла ў Глыбокім польскую школу, зачыненую ўладамі праз чатыры месяцы<ref>{{Артыкул|спасылка=https://polona.pl/item-view/80548caf-3e62-4663-aeec-e60e3b1897b5?page=1|аўтар=Wiesławski, W., dr.|загаловак=Polskie Towarzystwo "Oświata" w Wilnie|год=1908|мова=pl|выданне=Goniec Wileński|тып=газета|месяц=10|чысло=17|нумар=211|старонкі=2-3}}</ref>. Актыўнай дзяячкай Дабрачыннага таварыства і «Oświaty» была Станіслава Мастовіч, маці польскага пісьменніка [[Тадэвуш Даленга-Мастовіч|Тадэвуша Далэнгі-Мастовіча]]<ref name=":1" />. Падчас [[Рэвалюцыя 1905-1907 гадоў у Беларусі|рэвалюцыі ў Расійскай імперыі]], у лістападзе 1905 года адбылася забастоўка паштовых служачых і палітычныя дэманстрацыі, удзел у якіх прынялі некалькі соцень чалавек. 11 жніўня 1913 года адбылася першая беларуская вечарынка — акторы-аматары адыгралі п’есы «Пашыліся ў дурні» Марка Крапіўніцкага і «Міхалка» М. Дальнага<ref>{{Артыкул|спасылка=https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/Nasa_Niva_1906-1915,1920.djvu_pdf.zip/mab.lt/1913-33.cyr.pdf|аўтар=Глыбачанін|загаловак=Беларуская вечарынка|год=1913|мова=be|выданне=Наша Ніва|тып=газета|месяц=8|чысло=16|нумар=33|старонкі=4}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Zamkavaja, Глыбокае, Замкавая, Дом Поднаса, друкарня Рома, Глубокое, Głębokie.jpg|міні|Камяніца, у якой месціліся друкарня і кнігарня Л. Рома (каля 1914).]] Не пазней за 1913 год была заснаваная друкарня М. Трэбелева і Л. Рома, пры якой існавала кнігарня, у якой прадаваліся беларускія календары і кнігі. Каля 1914 года Л. Ром выдаў серыю з не менш як шасці каляровых паштовак з краявідамі Глыбокага і [[Беразвечча]]<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://budzma.org/news/nevyadomyya-staronki-gistoryi-glybokaga.html|title=Невядомыя старонкі гісторыі Глыбокага: вызначана месца, дзе ў пачатку ХХ стагоддзя ў Глыбокім прадавалі беларускія кнігі|author=Рамэйка Ян|website=Будзьма беларусамі!|date=21.06.2024}}</ref>. Падчас [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]] ў верасні 1915 года Глыбокае [[Свянцянскі прарыў|занялі немцы]], але праз два тыдні мястэчка адбілі расійскія войскі. Глыбокае знаходзілася ў тыле [[3-я армія (Расійская імперыя)|3-й расійскай арміі]]. === Найноўшы час === Пасля [[Кастрычніцкая рэвалюцыя на Беларусі|Кастрычніцкага пераварота]], у снежні 1917 года ў Дзісенскім павеце пачалі стварацца органы савецкай ўлады<ref name=":2">{{Кніга|загаловак=Беларусь, Глыбоцкі край і Эдвард Вайніловіч: матэрыялы навукова-практычнай канферэнцыі : г. Глыбокае, 25 верасня 2020 г|частка=Рудовіч Станіслаў. Дзісенска-глыбоцкі край у віхуры войн і рэвалюцый (1914-1921 гг)|месца=Мінск|выдавецтва=ІВЦ Мінфіна|старонкі=351-369|старонак=460|isbn=978-985-880-085-7}}</ref>. Сход для выбараў савета ў Глыбокім быў прызначаны на другую палову лютага 1918 года, але не адбыўся, бо мястэчка занялі нямецкія войскі, якія акупавалі яго да лістапада. Глыбокае знаходзілася на тэрыторыі абвешчанай у сакавіку 1918 года [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]], аднак структуры БНР у мястэчку не былі створаныя. 11 снежня 1918 года Глыбокае занятае часцямі савецкай Пскоўскай дывізіі. З 1 студзеня 1919 года — у складзе [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]]<ref name=":2" />. У жніўні 1919 занята польскімі войскамі. 6 лістапада 1919 года быў утвораны [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскі павет]], сядзіба ўладаў якога знаходзілася ў Глыбокім. У маі 1920 года Глыбокае на кароткі час было занятае Чырвонай арміяй, праз кароткі час яго зноў занялі польскія войскі. 5 ліпеня 1920 года часці 15-й арміі пад камандаваннем А. І. Корка вялі ў ваколіцах Глыбокага баі з польскімі войскамі, у якіх загінулі 1,5 тыс. чал. ==== Польская Рэспубліка ==== У кастрычніку 1920 года па выніках [[Рыжскі дагавор (1920)|Рыжскага папярэдняга дагавора]] зноў занятае польскімі войскамі<ref name=":2" />. Глыбокае ўвайшло ў склад [[Навагрудскае ваяводства (Польшча)|Навагрудскага ваяводства]], а ў 1922 годзе — [[Віленская зямля|Віленскай зямлі]] (з 1926 года — [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскага ваяводства]]). [[Файл:Hłybokaje, Zamkavaja. Глыбокае, Замкавая (1921-39).jpg|міні|Праваслаўны хрэсны ход на вуліцы Замкавай (1920-я).]] У 1921 годзе Глыбокаму быў нададзены статус горада<ref>{{Артыкул|спасылка=https://polona.pl/item-view/167ce1f0-ea6b-48f9-8b30-f880de2479ad?page=7|загаловак=Wieści i obrazki z kraju|год=1935|мова=pl|выданне=Kurjer Wileński|тып=газета|месяц=5|чысло=2|нумар=118|старонкі=8}}</ref> і ўтвораныя органы гарадскога самакіравання. У 1921 годзе ў Глыбокім — 661 жылы будынак, 4514 жыхароў. Па веравызнанні: 2844 іўдзеяў, 894 праваслаўных, 709 рыма-каталікоў, 51 мусульманін, 13 старавераў, 3 пратэстантаў. Па нацыянальным складзе — 2220 палякаў, 1418 яўрэяў, 819 беларусаў, 33 татары, 21 рускі, 1 эстонец, 1 літовец, 1 украінец<ref name=":4">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/ea74b1e6-27ce-480b-819a-e86f691a53ee?page=6|загаловак=Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej : opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. T. 7 cz. 2, Ziemia wileńska. Powiaty : Brasław, Duniłowicze, Dzisna i Wilejka|год=1923|месца=Warszawa|выдавецтва=Nakładem Głównego Urzędu Statystycznego|старонкі=39}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Bandurskaha, Глыбокае, Бандурскага, Глубокое, Głębokie (1941).jpg|міні|Мадэрністычная забудова 1930-х на вуліцы Уладзіслава Бандурскага (1941).]] Глыбокае было адміністрацыйным цэнтрам [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскага павета]] і [[Глыбокае (гміна)|Глыбоцкай гміны]], сядзібай гродскага суда, важным асяродкам гандлю. Адміністрацыйнае і геаграфічнае становішча спрыяла хуткаму развіццю горада. У 1931 годзе ў горадзе быў 1081 жылы будынак і 7361 жыхар<ref name=":5">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/ab644b2d-e1e2-4ce4-a7f2-a7aee01a983c?page=8|загаловак=Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. T. 1, Województwo Wileńskie|год=1938|месца=Warszawa|выдавецтва=Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej|старонкі=15}}</ref>. У 1939 годзе — 9200 жыхароў<ref name=":6">{{Артыкул|спасылка=https://bcul.lib.uni.lodz.pl/dlibra/publication/2855/edition/1931/content|загаловак=Rocznik Polityczny i Gospodarczy 1939|мова=pl|выданне=|старонкі=346}}</ref>. У 1927 годзе ў Глыбокім дзейнічалі чатыры банкаўскія ўстановы — філіял Віленскага сельскагаспадарча-прамысловага банка, Дзісенскі павятовы банк, Яўрэйскі народны банк, Камунальная ашчадная каса. У 1928 годзе заснаваная электрастанцыя. У 1936 годзе пабудаваная буйная бойня. [[Файл:Hłybokaje, Rynak. Глыбокае, Рынак (J. Drazdovič, 1925).jpg|міні|Карчма і касцёл Св. Тройцы (малюнак Язэпа Драздовіча, 1925).]] У Глыбокім дзейнічалі каталіцкая парафія, якая мела [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]] і [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу Сэрца Езуса]] на могілках Копцеўка, праваслаўны прыход, які мела [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|царкву Раства Багародзіцы]], дзесяць сінагог, мячэць (заснаваная ў 1931 годзе), баптысцкая царква. Дзейнічала 7-класная польская пачатковая школа, дзе ў 1924/25 навучальным годзе настаўнікам малявання працаваў беларускі мастак [[Язэп Драздовіч]]. У 1925 годзе ён стварыў альбом малюнкаў «Глыбокае», а ў 1926 рабіў замалёўкі [[Беразвечча]]. У 1926 годзе заснаваная польская прыватная гімназія імя Люблінскай Уніі. Існавала яўрэйская прыватная пачатковая школа. У 1938 годзе заснаваная другая польская пачатковая школа. [[Файл:Hłybokaje, Dokšyckaja. Глыбокае, Докшыцкая, ТБШ, Таварыства беларускай школы (06.05.1928).jpg|міні|Сход Таварыства беларускай школы, 6 мая 1928 года.]] У 1926-28 гадах дзейнічала акружная ўправа [[Таварыства беларускай школы|Таварыства Беларускай Школы]]. ТБШ мела бібліятэку, арганізоўвала беларускія прадстаўленні. Сябры таварыства збіралі грошы на пабудову будынка для прыватнай беларускай школы і гімназіі, аднак гэтая справа не была скончаная<ref name=":3">{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/306457|title=«Лічыць сябе беларусам, хоць мае вышэйшую адукацыю». Як актывісты з Заходняй Беларусі змагаліся за сваю ідэнтычнасць 100 год таму|author=Валынец Ганна, Рамэйка Ян|website=Наша Ніва|date=29.12.2022}}</ref>. У 1926-27 гадах у Глыбокім існавала павятовая ўправа [[Беларуская сялянска-работніцкая грамада|Беларускай сялянска-работніцкай грамады]]. У 1920-х гадах у горадзе неаднаразова ладзіліся беларускія прадстаўленні, мітынгі беларускіх дэпутатаў польскага Сойму. У 30-я гады беларуская дзейнасць спынілася з прычыны аслаблення беларускага руху ў Польскай Рэспубліцы і палітыкі польскіх уладаў<ref name=":3" />. У 1928 годзе створаны аддзел Польскага краязнаўчага таварыства, які ў 1931 годзе заснаваў Музей Дзісенскай зямлі. Зборы музею, сярод якіх былі прыродазнаўчыя, археалагічныя, нумізматычныя, этнаграфічныя экспанаты, знаходзіліся ў будынку стараства Дзісенскага павета, былым кляштары кармелітаў босых<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://muzea2rp.amu.edu.pl/m/62|title=Muzeum Ziemi Dziśnieńskiej w Głębokiem|author=Tołysz Aldona|website=Muzea w dwudziestoleciu międzywojennym|date=16.04.2025}}</ref>. У 1935 годзе таварыства выдала манаграфію [[Отан Гедэман|Отана Гедэмана]] «Głębokie: (szkic dziejów)», прысвечаную гісторыю горада. У тым жа годзе намаганнямі таварыства была адрамантаваная [[Калона на могілках Копцеўка (Глыбокае)|калона на могілках «Копцеўка»]]. У Глыбокім дзейнічалі дзве друкарні, выходзілі газеты на польскай мове «Głos Dziśnieński» (1924—1926), «Wiadomości głębockie» (1930—1931), «Wiadomości kresowe» (1934—1935), «Echo głębockie» (1936), «Echo kresowe» (1937), на ідыш — «Gluboker Leben» (1930—1936), «Gluboker Woch» (1934—1936), «Gluboker Sztyme» (1936—1939)<ref>{{Артыкул|спасылка=https://kamunikat.org/volnaye-glybokaye-shtotydnyovaya-gazeta-23-1000-2019|аўтар=Шыталь К.|загаловак=Да гісторыі перыядычнага друку ў Глыбокім|год=2019|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=6|чысло=6|нумар=23|старонкі=5|issn=0233-433X}}</ref>. У 1936-39 гадах у Глыбокім працаваў інжынер Аляксандр Мілаш, бацька польскага паэта, лаўрэата Нобелеўскай прэміі па літаратуры [[Чэслаў Мілаш|Чэслава Мілаша]]. Паэт як мінімум двойчы наведваў Глыбокае<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/80320693/na-bialorusi-odnaleziono-dom-z-ktorego-rodzice-czeslawa-milosza-uciekli-przed-wojna|title=Na Białorusi odnaleziono dom, z którego rodzice Czesława Miłosza uciekli przed wojną|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=29.10.2020}}</ref>. ==== Другая сусветная вайна ==== 17 верасня 1939 года Глыбокае было занята [[РСЧА|Чырвонай Арміяй]] і 2 лістапада 1939 года далучана да [[БССР]]. 15 студзеня 1940 года ўтвораны [[Глыбоцкі раён]], які належаў да [[Вілейская вобласць|Вілейскай вобласці]]. Выдавалася газета РК КП(б)Б «За свабоднае жыццё». У 1941 годзе ў горадзе жыло 12 тыс. чал., з іх 8 тыс. — яўрэі. Частка жыхароў горада ў 1939-41 гадах стала ахвярамі [[Палітычныя рэпрэсіі|палітычных рэпрэсій]]. Пасля [[Аперацыя Барбароса|нападу Германіі на СССР]] першая бамбардзіроўка Глыбокага адбылася 23 чэрвеня 1941 года. 3 ліпеня 1941 года ў горад увайшлі нямецкія войскі. 17 ліпеня 1941 года горад уключаны ў склад [[Генеральная акруга Беларусь|Генеральнай акругі Беларусь]], стаў цэнтрам Глыбоцкай акругі (гебіта)<ref name=":7">{{Кніга|загаловак=Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Глыбоцкага раёна|год=1995|месца=Мінск|выдавецтва=Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі|старонкі=175|isbn=985-11-0014-5}}</ref>. У жніўні 1941 года акупанты правялі першы расстрэл мірнага насельніцтва, забіўшы дзесяць чалавек<ref name=":7" />. 4 сакавіка 1942 года ва ўрочышчы Барок расстралялі траіх каталіцкіх святароў — [[Мечыслаў Багаткевіч|Мечыслава Багаткевіча]], Уладзіслава Мацьковяка, Станіслава Пыртака. У 1999 годзе Папа [[Ян Павел II|Ян Павел ІІ]] [[Беатыфікацыя|беатыфікаваў]] іх. 4 ліпеня 1942 года ў ваколіцах горада былі расстраляныя некалькі дзясяткаў прадстаўнікоў польскай інтэлігенцыі і каталіцкага духавенства з Глыбоцкай акругі<ref>{{Кніга|аўтар=Krahel Tadeusz, ks.|загаловак=Męczennicy z Berezwecza|год=1998|месца=Białystok|старонкі=8-10|isbn=83-903063-9-5}}</ref>. У верасні 1941 года створана [[Гета ў Глыбокім|гета]]. Вясной 1942 года адбылося [[Халакост у Беларусі|масавае забойства яўрэяў]] ва ўрочышчы Барок (каля 2 тыс. чал.). 18-20 жніўня 1943 года гета было канчаткова знішчанае, былі забіты 4,5 тыс. чал. У горадзе дзейнічалі настаўніцкія курсы (сярод іх выпускнікоў — пісьменнік [[Кастусь Акула]]), беларуская прагімназія, пачатковая школа, структуры [[Саюз беларускай моладзі|Саюза беларускай моладзі]]. У горадзе дзейнічала савецкае падполле: падпольны раённы камітэт КПБ пры партызанскай брыгадзе імя К. Ракасоўскага, падпольны РК ЛКСМБ, выдавалася газета «За Свабоднае жыццё». Адначасова ў Глыбокім існавалі структуры польскай [[Армія Краёва|Арміі Краёвай]]. З красавіка да мая 1943 года ў горадзе размяшчалася галоўная каманда «Цэпяліна» «Расія—Цэнтр» ({{lang-de|SS-Hauptkommando Russland—Mitte Unternehmen Zeppelin}}) і разведшкола з [[Яблань (Люблінскае ваяводства)|Яблані]]<ref>Залесский, К. РСХА: Главное управление имперской безопасности / Константин Залесский. — М.: Яуза, ЭКСМО, 2004. — 382, [1] с., [8] л. ил., портр. — С. 241. — (Тайны III рейха). — ISBN 5-699-06223-8.</ref><ref>Чуев, С. Г. Спецслужбы Третьего Рейха: [В 2 кн.] / Сергей Геннадьевич Чуев. — СПб.: Нева, 2003. — 443, [1] с., [8] л. ил., портр. — С. 154. — (Досье. Спецслужбы мира). — ISBN 5-7654-2831-2.</ref> Горад вызвалены 3 ліпеня 1944 года ў ходзе [[Полацкая аперацыя|Полацкай аперацыі]]. Перад адступленнем немцы спалілі вялікую колькасць будынкаў, асабліва ў цэнтральнай частцы Глыбокага. ==== Пасляваенны перыяд ==== У 1946-1947 дзейнічаў канспірацыйны [[Саюз беларускіх патрыётаў]], які аб'ядноўваў моладзь, пераважна з Глыбоцкага педагагічнага вучылішча. Сябры арганізацыі імкнуліся да пашырэння нацыянальнай свядомасці, беларускай мовы і культуры. У лютым 1947 года арганізацыя разгромленая дзяржбяспекай, удзельнікі асуджаныя да зняволення ў лагерах<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://novychas.online/poviaz/anton_furs_prisjagu_primal_pad|title=Антон Фурс: «Прысягу прымалі пад бел-чырвона-белым сцягам і «Пагоняй»|author=Шыталь Кастусь|website=Новы час|date=27.04.2012}}</ref>. У 1960 годзе да Глыбокага далучаны населены пункт [[Беразвечча]]. ==== Рэспубліка Беларусь ==== 31 жніўня 1992 года заснаваны [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]], у 1997 годзе экспазіцыя адчыненая для наведнікаў. У 1994-2020 гадах выдавалася штотыднёвая незалежная газета [[Вольнае Глыбокае|"Вольнае Глыбокае"]], рэдактарам якой быў краязнавец, грамадскі дзеяч [[Уладзімір Іванавіч Скрабатун|Уладзімір Скрабатун]]. Выданне апублікавала некалькі соцень краязнаўчых артыкулаў. Указам [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] ад 20 студзеня 2006 года № 36 зацверджаны сучасны [[Герб Глыбокага|герб горада]]. У 2012 годзе ў Глыбокім прайшоў [[Дзень беларускага пісьменства]]. Падчас падрыхтоўкі ў скверы на плошчы 17 Верасня быў знесены помнік Леніну, а замест яго створаная Алея славутых землякоў, якая складаецца з дзевяці бронзавых бюстаў асобаў, звязаных з Глыбоччынай<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://pridvinie.vlib.by/index.php/pomniki/179-pomniki-gistoryi/4162-aleya-znakamitykh-zemlyako-glybotski-rajon-g-glybokae|title=Алея знакамітых землякоў. Глыбоцкі раён, г. Глыбокае|date=26.11.2019}}</ref>. У 2013 годзе ўпершыню прайшоў фестываль "[[Вішнёвы фэст]]", а ў 2017 годзе - міжнародны фэст дударскіх рэгіёнаў [[Дударскі рэй|"Дударскі рэй"]]. == Насельніцтва == <div style="float:right;margin:0 0.5em 1em;">{{Graph:Chart|width=160|height=128|type=rect|x=1959,1970,2009,2016,2017|y=7300,11900,19500,18921,19038}}</div> '''XIX стагоддзе:''' 1879 год - 4,1 тыс. чал.<ref name=":10" /> * '''XX стагоддзе''': 1921 год — 4,5 тыс. чал.<ref name=":4" />; 1931 год — 7,4 тыс. чал.<ref name=":5" />; 1939 год — 9,2 тыс. чал.<ref name=":6" />; 1959 год — 7,3 тыс. чал.; 1970 год — 11,9 тыс. чал. * '''XXI стагоддзе''': 2009 год — 19,5 тыс. чал.; 2016 год — 18&nbsp;921 чал.<ref name="2016-Estimate"/>; 2017 год — 19&nbsp;038 чал.<ref name="2017-Estimate"/> == Эканоміка == Прадпрыемствы харчовай і дрэваапрацоўчай прамысловасці. Буйнейшыя прадпрыемствы: * [[Глыбоцкі малочнакансервавы камбінат]], ААТ * Глыбоцкі камбікормавы завод, ААТ * [http://glubmk.by/ Глыбоцкі мясакамбінат, ААТ] * Глыбоцкі хлебазавод, філіял РУПП «Віцебскхлебпрам». * Унітарнае прадпрыемства жыллёва-камунальнай гаспадаркі Глыбоцкага раёна<ref name=":11">{{Cite web|lang=ru|url=https://glubokoe.vitebsk-region.gov.by/ekonomika/promyshlennost/|title=Промышленность|website=Глубокский районный исполнительный комитет}}</ref>. * [[Глыбоцкі доследны лясгас]], ДЛГУ Харчовая прамысловасць займае 87,9% агульнай прамысловай прадукцыі Глыбоцкага раёна<ref name=":11" />. == Культура == [[Файл:Музей гісторыі і этнаграфіі Глыбоцкага краю.jpg|thumb|Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] * [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] * [[Глыбоцкая цэнтральная раённая бібліятэка]] * [[Глыбоцкі дом рамёстваў]] * Раённы дом культуры * Гарадскі цэнтр культуры * [[Дударскі рэй]] * [[Вішнёвы фэст]] У Глыбокім дзейнічае народны тэатр фальклору «Цярэшка», праграмы якога заснаваны на імкненні захаваць пераемнасць традыцый [[Першая беларуская трупа|першай беларускай трупы]], якую заснаваў [[Ігнат Цярэнцьевіч Буйніцкі|Ігнат Буйніцкі]]. Кіруе гуртом Наталля Нікіфаровіч. == СМІ == * Газета «[[Вольнае Глыбокае]]». Выдавалася ў 1994-2020 гадах, уваходзіла ў склад «[[Аб’яднаныя Масмедыі|Асацыяцыі выдаўцоў рэгіянальнай прэсы „Аб’яднаныя Масмедыі“]]». * Газета «[[Веснік Глыбоччыны]]». Орган Глыбоцкага райвыканкама, раённага савета дэпутатаў. == Славутасці == * [[Глыбоцкі дэндралагічны сад|Глыбоцкі дэндрарый]] — батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння * [[Глыбоцкі Троіцкі касцёл|Троіцкі касцёл]] ([[1764]]—[[1782]], [[1902]]—[[1908]]), пл.17 Верасня — {{ГККРБ 4|212Г000366}} * [[Глыбоцкі Раства-Багародзіцкі сабор|Комплекс былога кляштара кармелітаў: царква Раства Багародзіцы]], уваходныя дзверы і дэкаратыўная галерэя па перыметру царквы, будынак кляштара, агароджа з брамай ([[XVII]]—[[XVIII]] стагоддзі, сярэдзіна [[ХІХ]] стагоддзя), пл.17 Верасня — {{ГККРБ 4|212Г000365}} * Жылы будынак былога [[Беразвецкі манастыр|манастыра базыльян]] ([[1756]]—[[1763]]), на беразе [[Вялікае (возера, Глыбоцкі раён)|воз. Вялікае]] — {{ГККРБ 4|212Г000363}} * [[Ільінская капліца (Глыбокае)|Ільінская капліца]] (канец [[XVIII]] стагоддзя) — {{ГККРБ 4|213Г000364}} * [[Калона ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791 года (Глыбокае)|Калона ў гонар Канстытуцыі]] (кан. XVIII ст.) — мураваная калона на могілках Копцеўка, якую, без пацверджання гістарычнымі крыніцамі, называюць помнікам [[Канстытуцыя 3 мая 1791 года|Канстытуцыі 3 Мая]]. * [[Забудова вуліцы Леніна (Глыбокае)|Забудова вул. Леніна]] (канец [[ХІХ]] — пачатак [[XX]] стагоддзя), вул. Леніна, 5, 13, 38, 40 — {{ГККРБ 4|213Г000367}} * [[Забудова вуліцы Маскоўскай (Глыбокае)|Забудова вул. Маскоўскай]] (канец [[ХІХ]] — пачатак [[XX]] стагоддзя), вул. Маскоўская, 2, 3, 4 — {{ГККРБ 4|213Г000369}} * Будынак ([[1931]]), вул. Энгельса, 24. Цяпер [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] — {{ГККРБ 4|}} * [[Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан (Глыбокае)|Брацкая магіла]] ([[1944]]), вул. Леніна, [[парк Перамогі, Глыбокае|парк Перамогі]] — {{ГККРБ 4|213Д000368}} * Яўрэйскія могілкі * Польскія вайсковыя могілкі (1920-я гг.) * Магіла Ф. Мюнхгаўзена ([[1878]]) * Помнік Ф. Дзяржынскаму * Самалёт-помнік авіяканструктару П. Сухому * Скульптура «[[Ісус і самаранка]]» (2014) * [[Дзед-глыбачанін]] * [[Помнік барону Мюнхаўзену]] (2014) * [[Мемарыяльны комплекс «Барок»]] * [[Глыбоцкая дуда]] (копія дуды ў [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей|Глыбоцкім гісторыка-этнаграфічным музеі]]) У [[2012 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|2012]] годзе да [[Дзень беларускага пісьменства|Дня беларускага пісьменства]] было ўсталявана 8 бронзавых бюстаў знакамітым беларусам [[Язэп Львовіч Корсак|Язэпу Корсаку]], [[Элізэр Бэн-Іегуда|Элізэру Бэн-Іегуду]] (Дэвід Перэльман), [[Язэп Драздовіч|Язэпу Драздовічу]], [[Ігнат Буйніцкі|Ігнату Буйніцкаму]], [[Алесь Дубровіч|Алесю Дубровічу]], [[Пётр Казлоў|Пятру Казлову]], [[Павел Сухі|Паўлу Сухому]], [[Вацлаў Ластоўскі|Вацлаву Ластоўскаму]]<ref name="kultura"/>. <gallery mode="packed" perrow="4" heights="150px"> Глыбоцкія замалёўкі. Дамы ў цэнтры.jpg|Дамы ў цэнтры горада Глыбокае. Царква (03).jpg|Свята-Раства-Багародзіцкі сабор Глыбоцкія замалёўкі. Касцёл на плошчы (01).jpg|Касцёл Найсвяцейшай Тройцы Глыбокае. Ільінская капліца на могілках (04).jpg|Ільінская капліца на могілках Глыбоцкія замалёўкі. Бюст Іосіфа Корсака (01).jpg|Алея знакамітых землякоў Глыбоцкі дэндрапарк.jpg|Глыбоцкі дэндрапарк Глыбокае. Могілкі. Калона ў гонар Канстытуцыі 1791 года (07).jpg|Ільінская капліца і калона ў гонар Канстытуцыі 1791 года на могілках Глыбоцкія замалёўкі. Яўрэйскія могілкі (01).jpg|Яўрэйскія могілкі </gallery> == Вядомыя асобы == {{main|Вядомыя асобы Глыбокага}} * [[T. Даленга-Мастовіч]] (1900—1939), польскі пісьменнік, аўтар «Знахара» * [[Фёдар Мікалаевіч Дамінікоўскі]], беларускі гісторык * [[Язэп Нарцызавіч Драздовіч|Язэп Драздовіч]] ([[1888 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1888]]—[[1954 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1954]]), беларускі мастак, скульптар, этнограф, археолаг, педагог. Адзін з заснавальнікаў беларускага нацыянальнага гістарычнага жывапісу <ref name="Канферэнцыя"/><ref name="Канферэнцыя_2"/>. * [[Клаўдзій Сцяпанавіч Душэўскі|Клаўдзій Душэўскі]] (1891—1959), беларускі палітычны дзеяч, дыпламат, рэдактар, педагог * [[Сямён Навумавіч Леках]], беларускі вучоны ў галіне металургіі * [[Тадэа Касцюшка|сястра Тадэа Касцюшка]] (1868—1946), манахіня непакалянка, узнагароджана сярэбраным крыжам заслугі, заклала ў Глыбокім школу, пабудавала кляштар * [[Павел Восіпавіч Сухі]] (1895—1975), савецкі авіяканструктар, двойчы Герой Працы * [[Аляксандр Францавіч Хайноўскі]], беларускі дыпламат * [[Марына Іванаўна Шкерманкова]], беларуская цяжкаатлетка * [[Мікалай Мінскі]], паэт, драматург, перакладчык * [[Лявонцій Іосіфавіч Ракоўскі]], пісьменнік. * [[Юрый Барысавіч Багушэвіч]], мастак * [[Дзмітрый Літвінскі]], мастак * [[Барыс Міхайлавіч Волін]], савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч РСФСР і УССР, публіцыст, гісторык * [[Сямён Іофе]] (сапраўднае імя — Сімон-Залман Шмуйловіч), партыйны дзеяч СССР * [[Віктар Антонавіч Ламака]] (1910—2001), заслужаны лесавод, заснавальнік глыбоцкага дэндрарыя == Гл. таксама == * [[Гарады Віцебскай вобласці]] * [[Гарады Беларусі]] * [[Глыбоцкі дзяржаўны прафесійны ліцэй]] * [[Спіс вуліц Глыбокага]] == Зноскі == {{Reflist|refs= <ref name="2017-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2017}}</ref> <ref name="NNP">{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласць|}}</ref> <ref name="euro">[http://eurobelarus.info/special-project/city-day/2013/03/03/dva-glybok-h-dzve-tsentral-nyya-ploshchy-dva-zamk.html «Два Глыбокіх, дзве цэнтральныя плошчы, два замкі»] 03.03.2013 Улaдзімір Скрабатун</ref> <ref name="westki">[http://westki.info/artykuly/13496/rouna-dzvesce-god-tamu-u-glybokae-uvayshou-napaleon «Роўна дзвесце год таму ў Глыбокае ўвайшоў Напалеон»] 18.07.2012 Кастусь Шыталь</ref> <ref name="2016-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2016}}</ref> <ref name="kultura">[http://kultura.gov.by/news/ab-vyn-kakh-konkursu-na-stvarenne-esk-znykh-praekta-pomn-ka-vyal-kamu-knyazyu-m-ndo-gu Аб выніках конкурсу на стварэнне эскізных праектаў помніка вялікаму князю Міндоўгу]</ref> <ref name="Канферэнцыя">[http://www.rh.by/by/221/20/6494/ «Канферэнцыя, прысвечаная Язэпу Драздовічу, прайшла ў Маладзечне»] («[[Рэгіянальная газета]]»)</ref> <ref name="Канферэнцыя_2">[http://www.rh.by/by/222/10/6551/ «Творчасць Драздовіча — прыклад нацыянальнага мастацтва»] («[[Рэгіянальная газета]]»)</ref> }} == Літаратура == * ''Гедэман О.'' Глыбокае: гістарычны нарыс / Отан Гедэман; перакл. з польск. М. Гіля. — Паставы; Глыбокае: [б. в.], 2012. — 59, [1] с. : іл. == Спасылкі == {{Commonscat-inline|Hlybokaje|Глыбокае}} {{OSM relation|1176300|Глыбокае}} * {{ГБ|http://globustut.by/glubokoe/index.htm}} * [http://www.vlib.by//PRIDVINIE-1/CITIES/Glubokoe.htm Прыдзвінскі край — Горад Глыбокае]{{Недаступная спасылка}} * [http://www.westki.info/hlybokaje Глыбокае — westki.info] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090418080427/http://westki.info/hlybokaje |date=18 красавіка 2009 }} * [http://radzima.org/be/pub/2515_m/ Глыбокае — radzima.org] * [https://www.gismeteo.by/weather-glubokoye-11028/ Надвор’е ў горадзе Глыбокае] {{Глыбоцкі раён}} {{Віцебская вобласць}} [[Катэгорыя:Глыбокае| ]] [[Катэгорыя:Мястэчкі Полацкага ваяводства]] [[Катэгорыя:Мястэчкі Віленскага ваяводства]] rir1csde7wat4e3eo9auaxxx5atbx3q 5152278 5152277 2026-06-07T16:59:48Z K.shytal 58227 /* Культура */ дадаў пра мастацкую школу 5152278 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = горад |беларуская назва = Глыбокае |выява = Hłybokaje, Глыбокае, панарама, Кагальнае, Глубокое, панорама, Głębokie, panorama (08.10.2021).jpg |подпіс = Панарама Глыбокага над возерам Кагальным |вобласць = Віцебская |раён = Глыбоцкі |першае згадванне = 1514 }} '''Глыбо́кае'''<ref name="NNP"/> ({{lang-be-trans|Hlybokaje}}, [[Руская мова|рус]].: ''Глубокое'', [[Польская мова|польск]].: ''Głębokie'', [[Літоўская мова|літ.]]: ''Glubokas'', [[іўрыт]]: ''עברית'') — [[горад]] у [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]], адміністрацыйны цэнтр [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкага раёна]]. За 140 км на поўнач ад [[Мінск|Мінска]], 160 км на захад ад [[Віцебск]]а, 160 км на паўночны ўсход ад [[Вільня|Вільні]], 300 км на паўднёвы ўсход ад [[Рыга|Рыгі]]. На скрыжаванні аўтамабільных дарог [[Бягомль]] - [[Браслаў]] і [[Полацк]] — [[Вільня]]. Чыгуначная станцыя на лініі [[Крулеўшчына]] — [[Лынтупы]]. У межах горада - возера [[Кагальнае]], з якога выцякае рака [[Бярозаўка (прыток Дзісны)|Бярозаўка]], левы прыток [[Дзісна (рака)|Дзісны]]. Да межаў горада прылягаюць азёры [[Бяглец]], [[Вялікае (возера, Глыбоцкі раён)|Вялікае]], [[Мушкацкае]], [[Падлужнае]]. Насельніцтва - 17 720 чал. (па стане на 1 студзеня 2026 года)<ref>{{Кніга|спасылка=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|загаловак=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов, поселков городского типа. Статистический бюллетень|год=2026|месца=Минск|выдавецтва=Национальный статистический комитет|старонкі=7}}</ref>. == Гісторыя == === Полацкае Княства === Тэрыторыя цэнтральнай часткі сучаснага горада Глыбокага (паўночны, паўночна-заходні і заходні берагі возера Кагальнае) была заселеная ў часы [[Полацкае княства|Полацкага княства]], пра што сведчаць знаходкі керамікі XI—XIII стагоддзяў. Пазней паселішча перапыніла сваё існаванне — кераміка XIV—XV стагоддзяў на тэрыторыі горада адсутнічае<ref>Клімаў Марат. Археалагічныя назіранні ў г. Глыбокаe//[http://westki.info Westki.info] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200202070730/http://westki.info/ |date=2 лютага 2020 }}, старонка захавана 04.01.2008.</ref>. === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню ўзгадваецца ў [[Метрыка Вялікага Княства Літоўскага|Метрыцы ВКЛ]] у 1514 г. як двор, цэнтр маёнтка [[Юрый Іванавіч Зяновіч|Юрыя Іванавіча Зяновіча]]. Паводле афіцыйнай версіі, першая згадка пра Глыбокае — [[1414]] год, аднак гэтая дата трапіла ў гістарычныя працы ў выніку памылкі польскага даследчыка Ежы Ахманьскага, якую ён дапусціў пры напісанні анатацыі да аднаго з прывілеяў Вітаўта<ref name=":8" />. Двор [[Зяновічы|Зяновічаў]] знаходзіўся на паўночным беразе [[Кагальнае|возера Глыбокае]] (цяпер - Кагальнае), на тэрыторыі [[Ашмянскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Ашмянскага павета]] [[Віленскае ваяводства|Віленскага ваяводства]], побач з мяжой [[Полацкая зямля|Полацкай зямлі]]. Мяжа праходзіла па рацэ [[Бярозаўка (прыток Дзісны)|Бярэзвіцы]] (Бярозаўцы), што выцякае з возера Кагальнае. Назва возера (Глыбокае) дала назву населенаму пункту<ref>Hedemann Otton. Głębokie. Szkic dziejów. Wilno, 1935. S. 9</ref>. У 1514 годзе згадваецца ''«торг»'' пры двары Юрыя Іванавіча Зяновіча ў Глыбокім, што сведчыць пра тое, што населены пункт быў асяродкам гандлю<ref>«Росийская Историческая Библиотека». Т. ХХ, с. 190.</ref>. У 1548 годзе Глыбокае ўпершыню згадваецца як [[мястэчка]]<ref name=":8">{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/82024216/miedzy-wilnem-a-polockiem-odkrycie-regionalisty-kwestionuje-610-rocznice-wzmianki-o-glebokiem|title=Między Wilnem a Połockiem. Odkrycie regionalisty kwestionuje 610. rocznicę wzmianki o Głębokiem|author=Łupacz Z., Szytal K.|website=Centrum Europy|date=29.08.2024}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Pachałavicki, Глыбокае, Пахалавіцкі (1580).jpg|міні|злева|Глыбокае на карце Станіслава Пахалавіцкага (1580)]] У сярэдзіне XVI стагоддзя Зяновічы перайшлі ў [[кальвінізм]]. У 1582 г. [[Юрый Мікалаевіч Зяновіч]] валодаў заходняй часткай Глыбокага і завяшчаў яе сваім нашчадкам. У тэстамэнце [[Крыштаф Зяновіч (ваявода берасцейскі)|Кшыштафа Зяновіча]] ў 1611 годзе згадваюцца кальвінскі збор і школа<ref name=":0">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedemann O.|загаловак=Głębokie (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|выдавецтва=Nakładem oddziału Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego w Głębokiem|старонкі=11, 22-23|старонак=60}}</ref>. Сын Кшыштафа, [[Мікалай Багуслаў Зяновіч]] у 1613 годзе перайшоў у каталіцтва і заснаваў у мястэчку касцёл святога Міхала. У 1622 годзе ў маёнтку Зяновічаў згадваецца ''«бібліятэка кніг каля трохсот экзэмпляраў»''. Касцёл святога Міхала быў знішчаны падчас вайны з Маскоўскай дзяржавай 1654—1667 гадоў<ref>{{Артыкул|спасылка=https://drive.google.com/file/d/1BwCarR_Q-p6oFXyINxaJYm6rVEROc_pq/view|аўтар=Шыталь К.|загаловак=Род Зяновічаў і першы касцёл у Глыбокім|год=2024|мова=be|выданне=Каталіцкі Веснік|тып=газета|месяц=6|нумар=6|старонкі=4-5|issn=2224-9624}}</ref>. У 1628 годзе Ганна Зоф'я Зяновіч выйшла замуж за [[Альбрэхт Уладзіслаў Радзівіл|Альбрэхта Уладзіслава Радзівіла]], у выніку чаго Глыбокае перайшло да [[Радзівілы|Радзівілаў]]. [[Файл:Юзаф Корсак Глыбоцкі, Іосіф Корсак, Иосиф Корсак, Józef Korsak Głębocki.jpg|міні|Іосіф Корсак, ваявода мсціслаўскі.]] Уладанні на правым (усходнім) беразе Бярэзвіцы ў канцы XIV ст. полацкі князь [[Андрэй Альгердавіч]] надаў роду [[Корсакі|Корсакаў]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://files.knihi.com/Knihi/archivy/polock-gram.zip/2015/Polockije_hramoty_T1.pdf|загаловак=Полоцкие грамоты XIII - начала XVI века. Том 1|адказны=А. Л. Хорошкевич (ответственный редактор), С. В. Полехов (заместитель ответственного редактора), В. А. Воронин, А. И. Груша, А. А. Жлутко, Е. Р. Сквайрс, А. Г. Тюльпин|год=2015|месца=Москва|выдавецтва=Университет Дмитрия Пожарского|старонкі=73-74|isbn=978-5-91244-137-0}}</ref>. Не пазней за 1582 год Корсакі заклалі мястэчка на сваіх землях на правым беразе Бярэзвіцы, насупраць мястэчка Зяновічаў. Мястэчка Корсакаў таксама называлася Глыбокае, але ўваходзіла ў [[Полацкае ваяводства]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=17|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=12|старонак=60}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Karmelity, Глыбокае, Кармеліты, Kazanie przy exegviach Alexandra Tyszkiewicza (1645).jpg|міні|Тытульны аркуш казання на пахаванні Аляксандра Тышкевіча, прамоўленага ў Глыбокім 13 верасня 1644 года.]] У 1639 годзе [[Юзаф Корсак (ваявода мсціслаўскі)|Іосіф Корсак]] піша тэстамэнт, у якім распараджаецца перадаць мястэчка Глыбокае і маёнткі Ластавічы, Свіла, Перадолы, Вольберавічы, Гняздзілава рыма-каталіцкаму ордэну [[Кармеліты|кармелітаў босых]]<ref>''Wanat J. Zakon karmelitów bosych w Polsce. Klasztory karmelitów i karmelitanek bosych 1605—1975''. ss. 458—459.</ref>. Пры жыцці Іосіф Корсак пабудаваў драўляны касцёл. У 1642 годзе Іосіф Корсак фундаваў у сваёй частцы мястэчка парафіяльны [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]]<ref name=":0" />. 16 красавіка 1643 года Корсак памёр. У тым жа годзе ў Глыбокае прыбылі кармеліты босыя. 13 верасня 1644 годзе настаяцель кляштара а. Язафат Тышкевіч прамовіў у глыбоцкім касцёле казанне на пахаванне полацкага земскага суддзі Аляксандра Тышкевіча, якое ў 1645 годзе было выдадзенае ў Вільні кнігай — гэта была першая кніга, напісаная ў Глыбокім<ref>{{Артыкул|аўтар=Івашчонак А.|загаловак=Першым глыбоцкім пісьменьнікам быў Язафат Тышкевіч, кармэліт босы|год=2012|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=2|чысло=16|нумар=7|старонкі=11|issn=0233-433X}}</ref>. У 1652 годзе ў кармеліцкай частцы Глыбокага быў збудаваны драўляны парафіяльны касцёл<ref name=":0" />. У ходзе вайны з Маскоўскай дзяржавай 1654 - 1667 гадоў атрад маскоўскага войска пад кіраўніцтвам двараніна Ждана Кондырава 30 ліпеня 1654 года пад Глыбокім «''литовских людзей побил и и знамены и мушкеты поимал''». Глыбокае было акупавана маскоўскім войскам. У верасні 1655 годзе ваявода Багдан Бешанцоў з 50 драгунамі прыбыў у Глыбокае і збудаваў ва ўсходняй частцы паселішча [[Глыбоцкі замак|замак]]<ref>{{Кніга|загаловак=Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Глыбоцкага раёна|год=1995|месца=Мінск|выдавецтва=БелЭн|старонкі=41|isbn=985-11-0014-5}}</ref>. У студзені 1659 года атрад ваяводы віцебскага [[Уладзіслаў Валовіч|Уладзіслава Валовіча]] «''сжёг острожек в Глубоком''», а гарматы, якія там былі, вывез у [[Даўгінава]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=39|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=32-33|старонак=60}}</ref>. У выніку вайны былі спаленыя мястэчка і двор у радзівілаўскай частцы Глыбокага, касцёлы святога Міхала, Святой Тройцы, кармелітаў босых. Пасля вайны новы двор Радзівілаў быў заснаваны на пагорку на поўдзень ад возера Кагальнае. Паводле інвентара 1702 г. двор уключаў накрыты драніцай галоўны аднапавярховы драўляны будынак, флігель, пякарню, свірны, двухпавярховую гаспадарчую пабудову з галерэямі, хлявы, стайні, вазоўні, сажалку, ставок з вадзяным млынам і інш. Да 1694 года адносіцца першая пацверджаная згадка пра грэка-каталіцкую царкву Святой Тройцы ў радзівілаўскай частцы Глыбокага<ref>[https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/jednostka/-/jednostka/17903189 Archiwum Główne Akt Dawnych, sygn. 1/354/0/23/t.170 p. 10 — s. 294]</ref>. Першыя згадкі пра яўрэяў сустракаюцца ў інвентары радзівілаўскай часткі Глыбокага ў 1694 годзе<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/jednostka/-/jednostka/17903189|title=Głębokie/Archiwum Główne Akt Dawnych, sygnatura 1/354/0/23/t.170 p.10|website=Szukaj w Archiwach}}</ref>. Іх колькасць хутка ўзрастала на працягу XVIII стагоддзя. Найстарэйшая вядомая мацэва на могілках датаваная 1708 годам. У 1742 годзе глыбоцкія яўрэі атрымалі ад віленскага біскупа [[Міхал Ян Зянковіч|Міхала Зянковіча]] дазвол на пабудову сінагогі на месцы, дзе была ранейшая<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedemann, Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=30-32}}</ref>. Паводле інвентароў, у Глыбокім на пачатку XVIII ст. сярод рамеснікаў былі скамарохі і мядзведнікі (каля дзесяці чалавек). Брацтва св. Тройцы, якое аб’ядноўвала мядзведнікаў, мела свой алтар у царкве ў царкве св. Тройцы. Можна меркаваць, што Глыбокае мела сваю «Мядзведжую акадэмію» або што існавала сувязь з [[Смаргонская мядзведжая акадэмія|"акадэміяй" у Смаргоні]] - абодва мястэчкі з канца XV да пачатку ХІХ ст. належалі адным і тым жа ўласнікам.<ref>http://spadchyna.glubmusej.by/be/nasha-spadchyna/znakamityya-zemlyaki/289-glybotskiya-dudary-myadzvedniki</ref>[[Файл:Hłybokaje, Karmelickaja. Глыбокае, Кармэліцкая (1878).jpg|міні|Касцёл і кляштар кармелітаў босых (акварэль ХІХ ст.)]] 16 ліпеня 1735 года віленскі суфраган [[Ежы Казімір Анцута|Ежы Анцута]] асвяціў барочны [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі]] кляштара кармелітаў босых. Паводле меркавання польскага даследчыка Войцеха Бабэрскага, касцёл быў зноў перабудаваны каля 1755 года. Аўтарам перабудовы быў віленскі архітэктар Абрагам Вюрцнэр, пад яго кіраўніцтвам былі ўзнесеныя дзве вежы і шчыт галоўнага фасада ў стылі [[Віленскае барока|віленскага барока]]<ref>{{Артыкул|спасылка=https://bibliotekanauki.pl/articles/24567385|аўтар=Boberski, Wojciech|загаловак=Architekt Abraham Würtzner (?). Przyczynek do dziejów wileńskiego baroku|год=2021|мова=pl|выданне=Biuletyn Historii Sztuki|тып=часопіс|том=T. 3|старонкі=664-667|issn=0006-3967}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Rynak, Fara. Глыбокае, Рынак, Фара (Балзункевіч, 1900-02).jpg|міні|Фарны касцёл (фота Яна Балзункевіча, пач. ХХ ст.)]] 11 ліпеня 1783 года віленскі суфраган Пётр Тачыдлоўскі асвяціў мураваны парафіяльны [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]], збудаваны ў 1764—1782 гадах<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedeman, Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=22-26}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Kopcieŭka, Kalona. Глыбокае, Копцеўка, Калона (1920-29) (3).jpg|міні|Калона на могілках (фота 20-х гг. ХХ ст.)]] У канцы XVIII стагоддзя на могілках Копцеўка была збудаваная [[Калона ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791 года (Глыбокае)|мураваная калона]], якую, без пацверджання гістарычнымі крыніцамі называюць «Калонай [[Канстытуцыя 3 мая 1791 года|Канстытуцыі 3 Мая]]». === Глыбокае ў складзе Расійскай імперыі === З 1793 года ў складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]], мястэчка [[Дзісенскі павет (Расійская імперыя)|Дзісенскага павета]]. [[Файл:Hłybokaje, Kopcieŭka, Karmelicki. Глыбокае, Копцеўка, Кармэліцкі (1920-29) (4).jpg|міні|Капліца святога Іллі на могілках Копцеўка (1920-я).]] Кармеліты пабудавалі ў 1804 годзе [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу святога Іллі]] ў стылі класіцызму на могілках «Копцеўка», яе асвяціў 11 мая 1805 года біскуп мінскі [[Якуб Дадэрка]]<ref>{{Артыкул|аўтар=Івашчонак Аляксандр|загаловак=Мястэчка Глыбокае. Капліца св. Эльяша (Іллі Прарока)|год=2012|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=2|чысло=23|нумар=8|старонкі=5|issn=0233-433X}}</ref>. ==== Напалеон у Глыбокім ==== [[Файл:Кляштар Кармелітаў.jpg|thumb|left|Свята-Раства-Багародзіцкі сабор (Былы касцёл кармелітаў босых)]] У 1812 годзе шлях імператара [[Францыя|Францыі]] [[Напалеон Банапарт|Напалеона Банапарта]] з Вільні на Маскву праходзіў цераз Глыбокае. Паводле гісторыка [[Отан Гедэман|Отана Гедэмана]], Напалеон прыбыў ў Глыбокае раніцай 18 ліпеня і затрымаўся ў кляштары кармелітаў босых на некалькі дзён<ref name=":9">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=61|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=54-56|старонак=60}}</ref>. Паводле меркаванняў іншых гісторыкаў Напалеон Банапарт прабыў у Глыбокім ад трох да дзесяці дзён<ref name="euro" />. У Глыбокім 18 ліпеня Напалеон выдаў загад «Адозвы генеральнай канфедэрацыі да палякаў», прызначаны для палякаў, якія знаходзяцца на расійскай дзяржаўнай службе, а 20 ліпеня - загад супраць марадзёраў і рабаўніцтва. Згодна з распараджэннем Напалеона, у Глыбокім з’явіўся харчовы склад, загад пра гэта быў падпісаны павятовым маршалкам шляхты Алоізам Буйніцкім<ref name=":9" />. Парафіяльны касцёл быў пашкоджаны, бо быў ператвораны на склад правіянту, салдаты забралі касцельныя рэчы<ref name="westki" />. Паводле інтэрпрэтацый, якія існавалі ў першай палове ХХ ст., Напалеон займаў пакоі на другім паверсе захаванага крыла кляштара. Прыхільнікі такога меркавання абапіраліся на тэкст Філіпа Поля дэ Сегура: ''«la Courlande nurria Macdonald, la Samogitie Oudinot; les plaines fertiles de Klubakoje'' (то бок — Глыбокае) ''— l‘Impereur»''. Гэтая версія тлумачыць, што ''«les plaines fertiles de Klubakoje»'', то бок урадлівыя раўніны Глыбокага, імператар мог бачыць толькі з акон на другім паверсе існуючага крыла (разбураныя два крылы былі павернутыя ў бок горада) — значыць, ён там жыў. Аднак, як пісаў Отан Гедэман, гэта не вынікае гэта наўпрост з тэксту Сегура, які меў на думцы толькі магчымасці забеспячэння арміі харчамі з урадлівых раўнін Курляндыі, Жамойці і Глыбокага, г. зн. Белай Русі<ref name=":9" />. Паводле іншай легенды, паміж імператарам і прыёрам кармелітаў босых завязаўся наступны дыялог. Напалеон: «Якой велічыні кляштарная ўласнасць?» Прыёр: «1000 дамоў». Напалеон: «Гэтага замнога! А чым займаецеся?» Прыёр: «Молімся». Напалеон: «Гэтага замала!» Аднак, удзячны за гасціннасць, злажыў прыёру на ад’езд «поўную талерку» напалеондораў. Імператар быццам бы нават выказаў шкадаванне, што не можа забраць у Парыж касцёл кармелітаў, каб яго там паставіць побач з саборам Нотр Дам<ref name=":9" />. Пасля гібелі ў 1813 годзе [[Дамінік Геранім Радзівіл|Дамініка Гераніма Радзівіла]] заходняя частка Глыбокага перайшла ва ўласнасць яго дачкі [[Стэфанія Радзівіл|Стэфаніі]], якая ў 1828 годзе выйшла замуж за [[Леў Пятровіч Вітгенштэйн|Льва Вітгенштэйна]]. Наступнай уласніцай маёнтка стала іх дачка Марыя, пазней жонка нямецкага палітыка [[Хлодвіг Гогенлоэ-Шылінгсфюрст|Хлодвіга Гогенлоэ-Шылінгсфюрста]]. У канцы ХІХ стагоддзя маёнтак быў прададзены Восіпу Путырскаму. [[Файл:Hłybokaje, Kahalnaje. Глыбокае, Кагальнае (1869) (2).jpg|міні|Панарама мястэчка (1869)]] [[Файл:Hłybokaje, Karmelickaja. Глыбокае, Кармэліцкая (1918).jpg|міні|Царква Раства Багародзіцы, перабудаваны касцёл кармелітаў (1918).]] Кармеліты падтрымалі [[Паўстанне 1830—1831 гадоў|паўстанцаў у 1830-31 гадах]]. Для следства супраць паўстанцаў у Глыбокае прыязджаў [[Міхаіл Мікалаевіч Мураўёў-Віленскі|Міхал Мураўёў]] і стварыў камісію вайсковага суда. У 1842 годзе ўлады канфіскавалі большасць зямельных уладанняў кляштара. У 1862 годзе кляштар быў скасаваны, а касцёл кармелітаў стаў філіяй парафіяльнага. У 1864 годзе, у рамках рэпрэсій пасля [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|студзеньскага паўстання]], улады адабралі ў каталікоў і перадалі праваслаўным былы кармеліцкі [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі]] і [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу святога Іллі]]. [[Файл:Hłybokaje, Dokšyckaja. Глыбокае, Докшыцкая, Сінагога, Głębokie, Synagoga, Глубокое, Синагога (1916).jpg|міні|Вялікая сінагога (фота: Ежы Рачыньскі, 1916).]] У 1848-1856 гадах рабінам у Глыбокім быў [[Шмуэль Магілевер]], адзін з піянераў рэлігійнага [[Сіянізм|сіянізму]]. У 50-я - 60-я гады ХІХ ст. на месцы папярэдняй была збудаваная драўляная Вялікая сінагога<ref>{{Артыкул|спасылка=https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/238169/edition/199926|аўтар=Chawes Mojżesz|загаловак=Rzeźba artystyczna w bożnicy|год=1931|мова=pl|выданне=Ziemia Dziśnieńska|тып=часопіс|месяц=11-12|нумар=2|старонкі=10-11}}</ref>. У 1870-х гадах у Глыбокім вучыўся [[Эліэзер Бэн-Егуда|Эліэзэр Бен-Егуда]], пазнейшы габрэйскі мовазнаўца, адзін з адраджальнікаў [[Іўрыт|іўрыту]]<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://mishpoha.org/pochta-mishpokhi/702-chelovek-voskresivshij-ivrit-ben-yeguda|title=Человек, воскресивший иврит|author=Бернштрам Владимир|website=Мишпоха. Международный еврейский журнал}}</ref>. У 1870-я гады ў Глыбокім былі паштовая станцыя, паліцэйская канцылярыя, валасная ўправа, народнае вучылішча, некалькі млыноў, вінакурня, некалькі бровараў і фабрык пітнога мёду, некалькі сінагог, дзве праваслаўныя царквы, касцёл. Насельніцтва па стане на 1879 год — 4084 чалавекі<ref name=":10">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/b6bc8a10-d0dc-4e72-95a8-0a811cc81d70?page=604|загаловак=Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 2, [Derenek - Gżack]|год=1881|месца=Warszawa|старонкі=604-605}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Rynak Kaściuški. Глыбокае, Рынак Касьцюшкі, Głębokie, Rynek, Глубокое, Базарная площадь (каля 1914).jpg|міні|Рынак (каля 1914 г.)]] Кожны тыдзень праводзіліся кірмашы, на якіх гандлявалі прадуктамі харчавання, мануфактурнымі вырабамі, а таксама смалой, дзёгцем, паташом, што прыходзілі з памешчыцкіх маёнткаў. Сяляне гандлявалі прадуктамі харчавання, набывалі соль, крупы, гарбату, цукар, гарэлку. 26 верасня (8 кастрычніка н. ст.) 1880 згарэла драўляная царква Святой Тройцы<ref>{{Артыкул|спасылка=https://pravoslavnoe-duhovenstvo.ru/media/priestdb/materialattachment/attachment/1d/58/1d580bb7-e270-468e-96d4-4d6161783a13.pdf|аўтар=Котлинский Александр|загаловак=Из Дисненского уезда|год=1880|мова=ru|выданне=Литовские епархиальные ведомости|тып=газета|месяц=10|чысло=12|нумар=41|старонкі=350-351}}</ref> (не была адбудаваная). У 1895 годзе ў прыёмным пакоі працаваў фельчар, дзейнічалі вольнапрактыкуючыя ўрачы, існавалі 4 аптэкарскія крамы. Паводле перапісу 1897 года ў мястэчку 5654 жыхары. Меліся народнае і яўрэйскае прыватнае вучылішчы. У 1897 годзе пачаўся рух цягнікоў па [[Вузкакалейная чыгунка|вузкакалейнай чыгунцы]] да [[Новыя Свянцяны|Новых Свянцянаў]]. У 1916 годзе чыгунка была падоўжана да станцыі Сеславіна ([[Крулеўшчына]]). У 1904 годзе заснаваны Глыбоцкі аддзел Віленскага таварыства сельскай гаспадаркі<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/79847101/wilenskie-towarzystwo-rolnicze-120-lat-temu-zmienilo-gospodarcze-oblicze-glebokiego|title=Wileńskie Towarzystwo Rolnicze. 120 lat temu zmieniło gospodarcze oblicze Głębokiego|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=31.03.2024}}</ref>, у 1906 — Глыбоцкае дабрачыннае таварыства<ref name=":1">{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/80308012/autor-znachora-urodzil-sie-na-dzisiejszej-bialorusi-nieznane-fakty-o-doledzemostowiczu|title=Autor „Znachora” urodził się na dzisiejszej Białorusi. Nieznane fakty o Dołędze-Mostowiczu|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=30.09.2023}}</ref>, у 1907 — таварыства «Oświata», якое адчыніла ў Глыбокім польскую школу, зачыненую ўладамі праз чатыры месяцы<ref>{{Артыкул|спасылка=https://polona.pl/item-view/80548caf-3e62-4663-aeec-e60e3b1897b5?page=1|аўтар=Wiesławski, W., dr.|загаловак=Polskie Towarzystwo "Oświata" w Wilnie|год=1908|мова=pl|выданне=Goniec Wileński|тып=газета|месяц=10|чысло=17|нумар=211|старонкі=2-3}}</ref>. Актыўнай дзяячкай Дабрачыннага таварыства і «Oświaty» была Станіслава Мастовіч, маці польскага пісьменніка [[Тадэвуш Даленга-Мастовіч|Тадэвуша Далэнгі-Мастовіча]]<ref name=":1" />. Падчас [[Рэвалюцыя 1905-1907 гадоў у Беларусі|рэвалюцыі ў Расійскай імперыі]], у лістападзе 1905 года адбылася забастоўка паштовых служачых і палітычныя дэманстрацыі, удзел у якіх прынялі некалькі соцень чалавек. 11 жніўня 1913 года адбылася першая беларуская вечарынка — акторы-аматары адыгралі п’есы «Пашыліся ў дурні» Марка Крапіўніцкага і «Міхалка» М. Дальнага<ref>{{Артыкул|спасылка=https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/Nasa_Niva_1906-1915,1920.djvu_pdf.zip/mab.lt/1913-33.cyr.pdf|аўтар=Глыбачанін|загаловак=Беларуская вечарынка|год=1913|мова=be|выданне=Наша Ніва|тып=газета|месяц=8|чысло=16|нумар=33|старонкі=4}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Zamkavaja, Глыбокае, Замкавая, Дом Поднаса, друкарня Рома, Глубокое, Głębokie.jpg|міні|Камяніца, у якой месціліся друкарня і кнігарня Л. Рома (каля 1914).]] Не пазней за 1913 год была заснаваная друкарня М. Трэбелева і Л. Рома, пры якой існавала кнігарня, у якой прадаваліся беларускія календары і кнігі. Каля 1914 года Л. Ром выдаў серыю з не менш як шасці каляровых паштовак з краявідамі Глыбокага і [[Беразвечча]]<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://budzma.org/news/nevyadomyya-staronki-gistoryi-glybokaga.html|title=Невядомыя старонкі гісторыі Глыбокага: вызначана месца, дзе ў пачатку ХХ стагоддзя ў Глыбокім прадавалі беларускія кнігі|author=Рамэйка Ян|website=Будзьма беларусамі!|date=21.06.2024}}</ref>. Падчас [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]] ў верасні 1915 года Глыбокае [[Свянцянскі прарыў|занялі немцы]], але праз два тыдні мястэчка адбілі расійскія войскі. Глыбокае знаходзілася ў тыле [[3-я армія (Расійская імперыя)|3-й расійскай арміі]]. === Найноўшы час === Пасля [[Кастрычніцкая рэвалюцыя на Беларусі|Кастрычніцкага пераварота]], у снежні 1917 года ў Дзісенскім павеце пачалі стварацца органы савецкай ўлады<ref name=":2">{{Кніга|загаловак=Беларусь, Глыбоцкі край і Эдвард Вайніловіч: матэрыялы навукова-практычнай канферэнцыі : г. Глыбокае, 25 верасня 2020 г|частка=Рудовіч Станіслаў. Дзісенска-глыбоцкі край у віхуры войн і рэвалюцый (1914-1921 гг)|месца=Мінск|выдавецтва=ІВЦ Мінфіна|старонкі=351-369|старонак=460|isbn=978-985-880-085-7}}</ref>. Сход для выбараў савета ў Глыбокім быў прызначаны на другую палову лютага 1918 года, але не адбыўся, бо мястэчка занялі нямецкія войскі, якія акупавалі яго да лістапада. Глыбокае знаходзілася на тэрыторыі абвешчанай у сакавіку 1918 года [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]], аднак структуры БНР у мястэчку не былі створаныя. 11 снежня 1918 года Глыбокае занятае часцямі савецкай Пскоўскай дывізіі. З 1 студзеня 1919 года — у складзе [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]]<ref name=":2" />. У жніўні 1919 занята польскімі войскамі. 6 лістапада 1919 года быў утвораны [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскі павет]], сядзіба ўладаў якога знаходзілася ў Глыбокім. У маі 1920 года Глыбокае на кароткі час было занятае Чырвонай арміяй, праз кароткі час яго зноў занялі польскія войскі. 5 ліпеня 1920 года часці 15-й арміі пад камандаваннем А. І. Корка вялі ў ваколіцах Глыбокага баі з польскімі войскамі, у якіх загінулі 1,5 тыс. чал. ==== Польская Рэспубліка ==== У кастрычніку 1920 года па выніках [[Рыжскі дагавор (1920)|Рыжскага папярэдняга дагавора]] зноў занятае польскімі войскамі<ref name=":2" />. Глыбокае ўвайшло ў склад [[Навагрудскае ваяводства (Польшча)|Навагрудскага ваяводства]], а ў 1922 годзе — [[Віленская зямля|Віленскай зямлі]] (з 1926 года — [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскага ваяводства]]). [[Файл:Hłybokaje, Zamkavaja. Глыбокае, Замкавая (1921-39).jpg|міні|Праваслаўны хрэсны ход на вуліцы Замкавай (1920-я).]] У 1921 годзе Глыбокаму быў нададзены статус горада<ref>{{Артыкул|спасылка=https://polona.pl/item-view/167ce1f0-ea6b-48f9-8b30-f880de2479ad?page=7|загаловак=Wieści i obrazki z kraju|год=1935|мова=pl|выданне=Kurjer Wileński|тып=газета|месяц=5|чысло=2|нумар=118|старонкі=8}}</ref> і ўтвораныя органы гарадскога самакіравання. У 1921 годзе ў Глыбокім — 661 жылы будынак, 4514 жыхароў. Па веравызнанні: 2844 іўдзеяў, 894 праваслаўных, 709 рыма-каталікоў, 51 мусульманін, 13 старавераў, 3 пратэстантаў. Па нацыянальным складзе — 2220 палякаў, 1418 яўрэяў, 819 беларусаў, 33 татары, 21 рускі, 1 эстонец, 1 літовец, 1 украінец<ref name=":4">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/ea74b1e6-27ce-480b-819a-e86f691a53ee?page=6|загаловак=Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej : opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. T. 7 cz. 2, Ziemia wileńska. Powiaty : Brasław, Duniłowicze, Dzisna i Wilejka|год=1923|месца=Warszawa|выдавецтва=Nakładem Głównego Urzędu Statystycznego|старонкі=39}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Bandurskaha, Глыбокае, Бандурскага, Глубокое, Głębokie (1941).jpg|міні|Мадэрністычная забудова 1930-х на вуліцы Уладзіслава Бандурскага (1941).]] Глыбокае было адміністрацыйным цэнтрам [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскага павета]] і [[Глыбокае (гміна)|Глыбоцкай гміны]], сядзібай гродскага суда, важным асяродкам гандлю. Адміністрацыйнае і геаграфічнае становішча спрыяла хуткаму развіццю горада. У 1931 годзе ў горадзе быў 1081 жылы будынак і 7361 жыхар<ref name=":5">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/ab644b2d-e1e2-4ce4-a7f2-a7aee01a983c?page=8|загаловак=Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. T. 1, Województwo Wileńskie|год=1938|месца=Warszawa|выдавецтва=Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej|старонкі=15}}</ref>. У 1939 годзе — 9200 жыхароў<ref name=":6">{{Артыкул|спасылка=https://bcul.lib.uni.lodz.pl/dlibra/publication/2855/edition/1931/content|загаловак=Rocznik Polityczny i Gospodarczy 1939|мова=pl|выданне=|старонкі=346}}</ref>. У 1927 годзе ў Глыбокім дзейнічалі чатыры банкаўскія ўстановы — філіял Віленскага сельскагаспадарча-прамысловага банка, Дзісенскі павятовы банк, Яўрэйскі народны банк, Камунальная ашчадная каса. У 1928 годзе заснаваная электрастанцыя. У 1936 годзе пабудаваная буйная бойня. [[Файл:Hłybokaje, Rynak. Глыбокае, Рынак (J. Drazdovič, 1925).jpg|міні|Карчма і касцёл Св. Тройцы (малюнак Язэпа Драздовіча, 1925).]] У Глыбокім дзейнічалі каталіцкая парафія, якая мела [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]] і [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу Сэрца Езуса]] на могілках Копцеўка, праваслаўны прыход, які мела [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|царкву Раства Багародзіцы]], дзесяць сінагог, мячэць (заснаваная ў 1931 годзе), баптысцкая царква. Дзейнічала 7-класная польская пачатковая школа, дзе ў 1924/25 навучальным годзе настаўнікам малявання працаваў беларускі мастак [[Язэп Драздовіч]]. У 1925 годзе ён стварыў альбом малюнкаў «Глыбокае», а ў 1926 рабіў замалёўкі [[Беразвечча]]. У 1926 годзе заснаваная польская прыватная гімназія імя Люблінскай Уніі. Існавала яўрэйская прыватная пачатковая школа. У 1938 годзе заснаваная другая польская пачатковая школа. [[Файл:Hłybokaje, Dokšyckaja. Глыбокае, Докшыцкая, ТБШ, Таварыства беларускай школы (06.05.1928).jpg|міні|Сход Таварыства беларускай школы, 6 мая 1928 года.]] У 1926-28 гадах дзейнічала акружная ўправа [[Таварыства беларускай школы|Таварыства Беларускай Школы]]. ТБШ мела бібліятэку, арганізоўвала беларускія прадстаўленні. Сябры таварыства збіралі грошы на пабудову будынка для прыватнай беларускай школы і гімназіі, аднак гэтая справа не была скончаная<ref name=":3">{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/306457|title=«Лічыць сябе беларусам, хоць мае вышэйшую адукацыю». Як актывісты з Заходняй Беларусі змагаліся за сваю ідэнтычнасць 100 год таму|author=Валынец Ганна, Рамэйка Ян|website=Наша Ніва|date=29.12.2022}}</ref>. У 1926-27 гадах у Глыбокім існавала павятовая ўправа [[Беларуская сялянска-работніцкая грамада|Беларускай сялянска-работніцкай грамады]]. У 1920-х гадах у горадзе неаднаразова ладзіліся беларускія прадстаўленні, мітынгі беларускіх дэпутатаў польскага Сойму. У 30-я гады беларуская дзейнасць спынілася з прычыны аслаблення беларускага руху ў Польскай Рэспубліцы і палітыкі польскіх уладаў<ref name=":3" />. У 1928 годзе створаны аддзел Польскага краязнаўчага таварыства, які ў 1931 годзе заснаваў Музей Дзісенскай зямлі. Зборы музею, сярод якіх былі прыродазнаўчыя, археалагічныя, нумізматычныя, этнаграфічныя экспанаты, знаходзіліся ў будынку стараства Дзісенскага павета, былым кляштары кармелітаў босых<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://muzea2rp.amu.edu.pl/m/62|title=Muzeum Ziemi Dziśnieńskiej w Głębokiem|author=Tołysz Aldona|website=Muzea w dwudziestoleciu międzywojennym|date=16.04.2025}}</ref>. У 1935 годзе таварыства выдала манаграфію [[Отан Гедэман|Отана Гедэмана]] «Głębokie: (szkic dziejów)», прысвечаную гісторыю горада. У тым жа годзе намаганнямі таварыства была адрамантаваная [[Калона на могілках Копцеўка (Глыбокае)|калона на могілках «Копцеўка»]]. У Глыбокім дзейнічалі дзве друкарні, выходзілі газеты на польскай мове «Głos Dziśnieński» (1924—1926), «Wiadomości głębockie» (1930—1931), «Wiadomości kresowe» (1934—1935), «Echo głębockie» (1936), «Echo kresowe» (1937), на ідыш — «Gluboker Leben» (1930—1936), «Gluboker Woch» (1934—1936), «Gluboker Sztyme» (1936—1939)<ref>{{Артыкул|спасылка=https://kamunikat.org/volnaye-glybokaye-shtotydnyovaya-gazeta-23-1000-2019|аўтар=Шыталь К.|загаловак=Да гісторыі перыядычнага друку ў Глыбокім|год=2019|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=6|чысло=6|нумар=23|старонкі=5|issn=0233-433X}}</ref>. У 1936-39 гадах у Глыбокім працаваў інжынер Аляксандр Мілаш, бацька польскага паэта, лаўрэата Нобелеўскай прэміі па літаратуры [[Чэслаў Мілаш|Чэслава Мілаша]]. Паэт як мінімум двойчы наведваў Глыбокае<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/80320693/na-bialorusi-odnaleziono-dom-z-ktorego-rodzice-czeslawa-milosza-uciekli-przed-wojna|title=Na Białorusi odnaleziono dom, z którego rodzice Czesława Miłosza uciekli przed wojną|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=29.10.2020}}</ref>. ==== Другая сусветная вайна ==== 17 верасня 1939 года Глыбокае было занята [[РСЧА|Чырвонай Арміяй]] і 2 лістапада 1939 года далучана да [[БССР]]. 15 студзеня 1940 года ўтвораны [[Глыбоцкі раён]], які належаў да [[Вілейская вобласць|Вілейскай вобласці]]. Выдавалася газета РК КП(б)Б «За свабоднае жыццё». У 1941 годзе ў горадзе жыло 12 тыс. чал., з іх 8 тыс. — яўрэі. Частка жыхароў горада ў 1939-41 гадах стала ахвярамі [[Палітычныя рэпрэсіі|палітычных рэпрэсій]]. Пасля [[Аперацыя Барбароса|нападу Германіі на СССР]] першая бамбардзіроўка Глыбокага адбылася 23 чэрвеня 1941 года. 3 ліпеня 1941 года ў горад увайшлі нямецкія войскі. 17 ліпеня 1941 года горад уключаны ў склад [[Генеральная акруга Беларусь|Генеральнай акругі Беларусь]], стаў цэнтрам Глыбоцкай акругі (гебіта)<ref name=":7">{{Кніга|загаловак=Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Глыбоцкага раёна|год=1995|месца=Мінск|выдавецтва=Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі|старонкі=175|isbn=985-11-0014-5}}</ref>. У жніўні 1941 года акупанты правялі першы расстрэл мірнага насельніцтва, забіўшы дзесяць чалавек<ref name=":7" />. 4 сакавіка 1942 года ва ўрочышчы Барок расстралялі траіх каталіцкіх святароў — [[Мечыслаў Багаткевіч|Мечыслава Багаткевіча]], Уладзіслава Мацьковяка, Станіслава Пыртака. У 1999 годзе Папа [[Ян Павел II|Ян Павел ІІ]] [[Беатыфікацыя|беатыфікаваў]] іх. 4 ліпеня 1942 года ў ваколіцах горада былі расстраляныя некалькі дзясяткаў прадстаўнікоў польскай інтэлігенцыі і каталіцкага духавенства з Глыбоцкай акругі<ref>{{Кніга|аўтар=Krahel Tadeusz, ks.|загаловак=Męczennicy z Berezwecza|год=1998|месца=Białystok|старонкі=8-10|isbn=83-903063-9-5}}</ref>. У верасні 1941 года створана [[Гета ў Глыбокім|гета]]. Вясной 1942 года адбылося [[Халакост у Беларусі|масавае забойства яўрэяў]] ва ўрочышчы Барок (каля 2 тыс. чал.). 18-20 жніўня 1943 года гета было канчаткова знішчанае, былі забіты 4,5 тыс. чал. У горадзе дзейнічалі настаўніцкія курсы (сярод іх выпускнікоў — пісьменнік [[Кастусь Акула]]), беларуская прагімназія, пачатковая школа, структуры [[Саюз беларускай моладзі|Саюза беларускай моладзі]]. У горадзе дзейнічала савецкае падполле: падпольны раённы камітэт КПБ пры партызанскай брыгадзе імя К. Ракасоўскага, падпольны РК ЛКСМБ, выдавалася газета «За Свабоднае жыццё». Адначасова ў Глыбокім існавалі структуры польскай [[Армія Краёва|Арміі Краёвай]]. З красавіка да мая 1943 года ў горадзе размяшчалася галоўная каманда «Цэпяліна» «Расія—Цэнтр» ({{lang-de|SS-Hauptkommando Russland—Mitte Unternehmen Zeppelin}}) і разведшкола з [[Яблань (Люблінскае ваяводства)|Яблані]]<ref>Залесский, К. РСХА: Главное управление имперской безопасности / Константин Залесский. — М.: Яуза, ЭКСМО, 2004. — 382, [1] с., [8] л. ил., портр. — С. 241. — (Тайны III рейха). — ISBN 5-699-06223-8.</ref><ref>Чуев, С. Г. Спецслужбы Третьего Рейха: [В 2 кн.] / Сергей Геннадьевич Чуев. — СПб.: Нева, 2003. — 443, [1] с., [8] л. ил., портр. — С. 154. — (Досье. Спецслужбы мира). — ISBN 5-7654-2831-2.</ref> Горад вызвалены 3 ліпеня 1944 года ў ходзе [[Полацкая аперацыя|Полацкай аперацыі]]. Перад адступленнем немцы спалілі вялікую колькасць будынкаў, асабліва ў цэнтральнай частцы Глыбокага. ==== Пасляваенны перыяд ==== У 1946-1947 дзейнічаў канспірацыйны [[Саюз беларускіх патрыётаў]], які аб'ядноўваў моладзь, пераважна з Глыбоцкага педагагічнага вучылішча. Сябры арганізацыі імкнуліся да пашырэння нацыянальнай свядомасці, беларускай мовы і культуры. У лютым 1947 года арганізацыя разгромленая дзяржбяспекай, удзельнікі асуджаныя да зняволення ў лагерах<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://novychas.online/poviaz/anton_furs_prisjagu_primal_pad|title=Антон Фурс: «Прысягу прымалі пад бел-чырвона-белым сцягам і «Пагоняй»|author=Шыталь Кастусь|website=Новы час|date=27.04.2012}}</ref>. У 1960 годзе да Глыбокага далучаны населены пункт [[Беразвечча]]. ==== Рэспубліка Беларусь ==== 31 жніўня 1992 года заснаваны [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]], у 1997 годзе экспазіцыя адчыненая для наведнікаў. У 1994-2020 гадах выдавалася штотыднёвая незалежная газета [[Вольнае Глыбокае|"Вольнае Глыбокае"]], рэдактарам якой быў краязнавец, грамадскі дзеяч [[Уладзімір Іванавіч Скрабатун|Уладзімір Скрабатун]]. Выданне апублікавала некалькі соцень краязнаўчых артыкулаў. Указам [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] ад 20 студзеня 2006 года № 36 зацверджаны сучасны [[Герб Глыбокага|герб горада]]. У 2012 годзе ў Глыбокім прайшоў [[Дзень беларускага пісьменства]]. Падчас падрыхтоўкі ў скверы на плошчы 17 Верасня быў знесены помнік Леніну, а замест яго створаная Алея славутых землякоў, якая складаецца з дзевяці бронзавых бюстаў асобаў, звязаных з Глыбоччынай<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://pridvinie.vlib.by/index.php/pomniki/179-pomniki-gistoryi/4162-aleya-znakamitykh-zemlyako-glybotski-rajon-g-glybokae|title=Алея знакамітых землякоў. Глыбоцкі раён, г. Глыбокае|date=26.11.2019}}</ref>. У 2013 годзе ўпершыню прайшоў фестываль "[[Вішнёвы фэст]]", а ў 2017 годзе - міжнародны фэст дударскіх рэгіёнаў [[Дударскі рэй|"Дударскі рэй"]]. == Насельніцтва == <div style="float:right;margin:0 0.5em 1em;">{{Graph:Chart|width=160|height=128|type=rect|x=1959,1970,2009,2016,2017|y=7300,11900,19500,18921,19038}}</div> '''XIX стагоддзе:''' 1879 год - 4,1 тыс. чал.<ref name=":10" /> * '''XX стагоддзе''': 1921 год — 4,5 тыс. чал.<ref name=":4" />; 1931 год — 7,4 тыс. чал.<ref name=":5" />; 1939 год — 9,2 тыс. чал.<ref name=":6" />; 1959 год — 7,3 тыс. чал.; 1970 год — 11,9 тыс. чал. * '''XXI стагоддзе''': 2009 год — 19,5 тыс. чал.; 2016 год — 18&nbsp;921 чал.<ref name="2016-Estimate"/>; 2017 год — 19&nbsp;038 чал.<ref name="2017-Estimate"/> == Эканоміка == Прадпрыемствы харчовай і дрэваапрацоўчай прамысловасці. Буйнейшыя прадпрыемствы: * [[Глыбоцкі малочнакансервавы камбінат]], ААТ * Глыбоцкі камбікормавы завод, ААТ * [http://glubmk.by/ Глыбоцкі мясакамбінат, ААТ] * Глыбоцкі хлебазавод, філіял РУПП «Віцебскхлебпрам». * Унітарнае прадпрыемства жыллёва-камунальнай гаспадаркі Глыбоцкага раёна<ref name=":11">{{Cite web|lang=ru|url=https://glubokoe.vitebsk-region.gov.by/ekonomika/promyshlennost/|title=Промышленность|website=Глубокский районный исполнительный комитет}}</ref>. * [[Глыбоцкі доследны лясгас]], ДЛГУ Харчовая прамысловасць займае 87,9% агульнай прамысловай прадукцыі Глыбоцкага раёна<ref name=":11" />. == Культура == [[Файл:Музей гісторыі і этнаграфіі Глыбоцкага краю.jpg|thumb|Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] * [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] * [[Глыбоцкая цэнтральная раённая бібліятэка]] * [[Глыбоцкі дом рамёстваў]] * Раённы дом культуры * Гарадскі цэнтр культуры * Дзіцячая мастацкая школа імя Язэпа Драздовіча * [[Дударскі рэй]] * [[Вішнёвы фэст]] У Глыбокім дзейнічае народны тэатр фальклору «Цярэшка», праграмы якога заснаваны на імкненні захаваць пераемнасць традыцый [[Першая беларуская трупа|першай беларускай трупы]], якую заснаваў [[Ігнат Цярэнцьевіч Буйніцкі|Ігнат Буйніцкі]]. Кіруе гуртом Наталля Нікіфаровіч. == СМІ == * Газета «[[Вольнае Глыбокае]]». Выдавалася ў 1994-2020 гадах, уваходзіла ў склад «[[Аб’яднаныя Масмедыі|Асацыяцыі выдаўцоў рэгіянальнай прэсы „Аб’яднаныя Масмедыі“]]». * Газета «[[Веснік Глыбоччыны]]». Орган Глыбоцкага райвыканкама, раённага савета дэпутатаў. == Славутасці == * [[Глыбоцкі дэндралагічны сад|Глыбоцкі дэндрарый]] — батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння * [[Глыбоцкі Троіцкі касцёл|Троіцкі касцёл]] ([[1764]]—[[1782]], [[1902]]—[[1908]]), пл.17 Верасня — {{ГККРБ 4|212Г000366}} * [[Глыбоцкі Раства-Багародзіцкі сабор|Комплекс былога кляштара кармелітаў: царква Раства Багародзіцы]], уваходныя дзверы і дэкаратыўная галерэя па перыметру царквы, будынак кляштара, агароджа з брамай ([[XVII]]—[[XVIII]] стагоддзі, сярэдзіна [[ХІХ]] стагоддзя), пл.17 Верасня — {{ГККРБ 4|212Г000365}} * Жылы будынак былога [[Беразвецкі манастыр|манастыра базыльян]] ([[1756]]—[[1763]]), на беразе [[Вялікае (возера, Глыбоцкі раён)|воз. Вялікае]] — {{ГККРБ 4|212Г000363}} * [[Ільінская капліца (Глыбокае)|Ільінская капліца]] (канец [[XVIII]] стагоддзя) — {{ГККРБ 4|213Г000364}} * [[Калона ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791 года (Глыбокае)|Калона ў гонар Канстытуцыі]] (кан. XVIII ст.) — мураваная калона на могілках Копцеўка, якую, без пацверджання гістарычнымі крыніцамі, называюць помнікам [[Канстытуцыя 3 мая 1791 года|Канстытуцыі 3 Мая]]. * [[Забудова вуліцы Леніна (Глыбокае)|Забудова вул. Леніна]] (канец [[ХІХ]] — пачатак [[XX]] стагоддзя), вул. Леніна, 5, 13, 38, 40 — {{ГККРБ 4|213Г000367}} * [[Забудова вуліцы Маскоўскай (Глыбокае)|Забудова вул. Маскоўскай]] (канец [[ХІХ]] — пачатак [[XX]] стагоддзя), вул. Маскоўская, 2, 3, 4 — {{ГККРБ 4|213Г000369}} * Будынак ([[1931]]), вул. Энгельса, 24. Цяпер [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] — {{ГККРБ 4|}} * [[Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан (Глыбокае)|Брацкая магіла]] ([[1944]]), вул. Леніна, [[парк Перамогі, Глыбокае|парк Перамогі]] — {{ГККРБ 4|213Д000368}} * Яўрэйскія могілкі * Польскія вайсковыя могілкі (1920-я гг.) * Магіла Ф. Мюнхгаўзена ([[1878]]) * Помнік Ф. Дзяржынскаму * Самалёт-помнік авіяканструктару П. Сухому * Скульптура «[[Ісус і самаранка]]» (2014) * [[Дзед-глыбачанін]] * [[Помнік барону Мюнхаўзену]] (2014) * [[Мемарыяльны комплекс «Барок»]] * [[Глыбоцкая дуда]] (копія дуды ў [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей|Глыбоцкім гісторыка-этнаграфічным музеі]]) У [[2012 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|2012]] годзе да [[Дзень беларускага пісьменства|Дня беларускага пісьменства]] было ўсталявана 8 бронзавых бюстаў знакамітым беларусам [[Язэп Львовіч Корсак|Язэпу Корсаку]], [[Элізэр Бэн-Іегуда|Элізэру Бэн-Іегуду]] (Дэвід Перэльман), [[Язэп Драздовіч|Язэпу Драздовічу]], [[Ігнат Буйніцкі|Ігнату Буйніцкаму]], [[Алесь Дубровіч|Алесю Дубровічу]], [[Пётр Казлоў|Пятру Казлову]], [[Павел Сухі|Паўлу Сухому]], [[Вацлаў Ластоўскі|Вацлаву Ластоўскаму]]<ref name="kultura"/>. <gallery mode="packed" perrow="4" heights="150px"> Глыбоцкія замалёўкі. Дамы ў цэнтры.jpg|Дамы ў цэнтры горада Глыбокае. Царква (03).jpg|Свята-Раства-Багародзіцкі сабор Глыбоцкія замалёўкі. Касцёл на плошчы (01).jpg|Касцёл Найсвяцейшай Тройцы Глыбокае. Ільінская капліца на могілках (04).jpg|Ільінская капліца на могілках Глыбоцкія замалёўкі. Бюст Іосіфа Корсака (01).jpg|Алея знакамітых землякоў Глыбоцкі дэндрапарк.jpg|Глыбоцкі дэндрапарк Глыбокае. Могілкі. Калона ў гонар Канстытуцыі 1791 года (07).jpg|Ільінская капліца і калона ў гонар Канстытуцыі 1791 года на могілках Глыбоцкія замалёўкі. Яўрэйскія могілкі (01).jpg|Яўрэйскія могілкі </gallery> == Вядомыя асобы == {{main|Вядомыя асобы Глыбокага}} * [[T. Даленга-Мастовіч]] (1900—1939), польскі пісьменнік, аўтар «Знахара» * [[Фёдар Мікалаевіч Дамінікоўскі]], беларускі гісторык * [[Язэп Нарцызавіч Драздовіч|Язэп Драздовіч]] ([[1888 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1888]]—[[1954 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1954]]), беларускі мастак, скульптар, этнограф, археолаг, педагог. Адзін з заснавальнікаў беларускага нацыянальнага гістарычнага жывапісу <ref name="Канферэнцыя"/><ref name="Канферэнцыя_2"/>. * [[Клаўдзій Сцяпанавіч Душэўскі|Клаўдзій Душэўскі]] (1891—1959), беларускі палітычны дзеяч, дыпламат, рэдактар, педагог * [[Сямён Навумавіч Леках]], беларускі вучоны ў галіне металургіі * [[Тадэа Касцюшка|сястра Тадэа Касцюшка]] (1868—1946), манахіня непакалянка, узнагароджана сярэбраным крыжам заслугі, заклала ў Глыбокім школу, пабудавала кляштар * [[Павел Восіпавіч Сухі]] (1895—1975), савецкі авіяканструктар, двойчы Герой Працы * [[Аляксандр Францавіч Хайноўскі]], беларускі дыпламат * [[Марына Іванаўна Шкерманкова]], беларуская цяжкаатлетка * [[Мікалай Мінскі]], паэт, драматург, перакладчык * [[Лявонцій Іосіфавіч Ракоўскі]], пісьменнік. * [[Юрый Барысавіч Багушэвіч]], мастак * [[Дзмітрый Літвінскі]], мастак * [[Барыс Міхайлавіч Волін]], савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч РСФСР і УССР, публіцыст, гісторык * [[Сямён Іофе]] (сапраўднае імя — Сімон-Залман Шмуйловіч), партыйны дзеяч СССР * [[Віктар Антонавіч Ламака]] (1910—2001), заслужаны лесавод, заснавальнік глыбоцкага дэндрарыя == Гл. таксама == * [[Гарады Віцебскай вобласці]] * [[Гарады Беларусі]] * [[Глыбоцкі дзяржаўны прафесійны ліцэй]] * [[Спіс вуліц Глыбокага]] == Зноскі == {{Reflist|refs= <ref name="2017-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2017}}</ref> <ref name="NNP">{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласць|}}</ref> <ref name="euro">[http://eurobelarus.info/special-project/city-day/2013/03/03/dva-glybok-h-dzve-tsentral-nyya-ploshchy-dva-zamk.html «Два Глыбокіх, дзве цэнтральныя плошчы, два замкі»] 03.03.2013 Улaдзімір Скрабатун</ref> <ref name="westki">[http://westki.info/artykuly/13496/rouna-dzvesce-god-tamu-u-glybokae-uvayshou-napaleon «Роўна дзвесце год таму ў Глыбокае ўвайшоў Напалеон»] 18.07.2012 Кастусь Шыталь</ref> <ref name="2016-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2016}}</ref> <ref name="kultura">[http://kultura.gov.by/news/ab-vyn-kakh-konkursu-na-stvarenne-esk-znykh-praekta-pomn-ka-vyal-kamu-knyazyu-m-ndo-gu Аб выніках конкурсу на стварэнне эскізных праектаў помніка вялікаму князю Міндоўгу]</ref> <ref name="Канферэнцыя">[http://www.rh.by/by/221/20/6494/ «Канферэнцыя, прысвечаная Язэпу Драздовічу, прайшла ў Маладзечне»] («[[Рэгіянальная газета]]»)</ref> <ref name="Канферэнцыя_2">[http://www.rh.by/by/222/10/6551/ «Творчасць Драздовіча — прыклад нацыянальнага мастацтва»] («[[Рэгіянальная газета]]»)</ref> }} == Літаратура == * ''Гедэман О.'' Глыбокае: гістарычны нарыс / Отан Гедэман; перакл. з польск. М. Гіля. — Паставы; Глыбокае: [б. в.], 2012. — 59, [1] с. : іл. == Спасылкі == {{Commonscat-inline|Hlybokaje|Глыбокае}} {{OSM relation|1176300|Глыбокае}} * {{ГБ|http://globustut.by/glubokoe/index.htm}} * [http://www.vlib.by//PRIDVINIE-1/CITIES/Glubokoe.htm Прыдзвінскі край — Горад Глыбокае]{{Недаступная спасылка}} * [http://www.westki.info/hlybokaje Глыбокае — westki.info] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090418080427/http://westki.info/hlybokaje |date=18 красавіка 2009 }} * [http://radzima.org/be/pub/2515_m/ Глыбокае — radzima.org] * [https://www.gismeteo.by/weather-glubokoye-11028/ Надвор’е ў горадзе Глыбокае] {{Глыбоцкі раён}} {{Віцебская вобласць}} [[Катэгорыя:Глыбокае| ]] [[Катэгорыя:Мястэчкі Полацкага ваяводства]] [[Катэгорыя:Мястэчкі Віленскага ваяводства]] d7kz9eu4852tmjc9osj1q6h0vplt3fj 5152279 5152278 2026-06-07T17:06:36Z K.shytal 58227 /* Пасляваенны перыяд */ дадаў пару сказаў 5152279 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = горад |беларуская назва = Глыбокае |выява = Hłybokaje, Глыбокае, панарама, Кагальнае, Глубокое, панорама, Głębokie, panorama (08.10.2021).jpg |подпіс = Панарама Глыбокага над возерам Кагальным |вобласць = Віцебская |раён = Глыбоцкі |першае згадванне = 1514 }} '''Глыбо́кае'''<ref name="NNP"/> ({{lang-be-trans|Hlybokaje}}, [[Руская мова|рус]].: ''Глубокое'', [[Польская мова|польск]].: ''Głębokie'', [[Літоўская мова|літ.]]: ''Glubokas'', [[іўрыт]]: ''עברית'') — [[горад]] у [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]], адміністрацыйны цэнтр [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкага раёна]]. За 140 км на поўнач ад [[Мінск|Мінска]], 160 км на захад ад [[Віцебск]]а, 160 км на паўночны ўсход ад [[Вільня|Вільні]], 300 км на паўднёвы ўсход ад [[Рыга|Рыгі]]. На скрыжаванні аўтамабільных дарог [[Бягомль]] - [[Браслаў]] і [[Полацк]] — [[Вільня]]. Чыгуначная станцыя на лініі [[Крулеўшчына]] — [[Лынтупы]]. У межах горада - возера [[Кагальнае]], з якога выцякае рака [[Бярозаўка (прыток Дзісны)|Бярозаўка]], левы прыток [[Дзісна (рака)|Дзісны]]. Да межаў горада прылягаюць азёры [[Бяглец]], [[Вялікае (возера, Глыбоцкі раён)|Вялікае]], [[Мушкацкае]], [[Падлужнае]]. Насельніцтва - 17 720 чал. (па стане на 1 студзеня 2026 года)<ref>{{Кніга|спасылка=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|загаловак=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов, поселков городского типа. Статистический бюллетень|год=2026|месца=Минск|выдавецтва=Национальный статистический комитет|старонкі=7}}</ref>. == Гісторыя == === Полацкае Княства === Тэрыторыя цэнтральнай часткі сучаснага горада Глыбокага (паўночны, паўночна-заходні і заходні берагі возера Кагальнае) была заселеная ў часы [[Полацкае княства|Полацкага княства]], пра што сведчаць знаходкі керамікі XI—XIII стагоддзяў. Пазней паселішча перапыніла сваё існаванне — кераміка XIV—XV стагоддзяў на тэрыторыі горада адсутнічае<ref>Клімаў Марат. Археалагічныя назіранні ў г. Глыбокаe//[http://westki.info Westki.info] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200202070730/http://westki.info/ |date=2 лютага 2020 }}, старонка захавана 04.01.2008.</ref>. === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню ўзгадваецца ў [[Метрыка Вялікага Княства Літоўскага|Метрыцы ВКЛ]] у 1514 г. як двор, цэнтр маёнтка [[Юрый Іванавіч Зяновіч|Юрыя Іванавіча Зяновіча]]. Паводле афіцыйнай версіі, першая згадка пра Глыбокае — [[1414]] год, аднак гэтая дата трапіла ў гістарычныя працы ў выніку памылкі польскага даследчыка Ежы Ахманьскага, якую ён дапусціў пры напісанні анатацыі да аднаго з прывілеяў Вітаўта<ref name=":8" />. Двор [[Зяновічы|Зяновічаў]] знаходзіўся на паўночным беразе [[Кагальнае|возера Глыбокае]] (цяпер - Кагальнае), на тэрыторыі [[Ашмянскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Ашмянскага павета]] [[Віленскае ваяводства|Віленскага ваяводства]], побач з мяжой [[Полацкая зямля|Полацкай зямлі]]. Мяжа праходзіла па рацэ [[Бярозаўка (прыток Дзісны)|Бярэзвіцы]] (Бярозаўцы), што выцякае з возера Кагальнае. Назва возера (Глыбокае) дала назву населенаму пункту<ref>Hedemann Otton. Głębokie. Szkic dziejów. Wilno, 1935. S. 9</ref>. У 1514 годзе згадваецца ''«торг»'' пры двары Юрыя Іванавіча Зяновіча ў Глыбокім, што сведчыць пра тое, што населены пункт быў асяродкам гандлю<ref>«Росийская Историческая Библиотека». Т. ХХ, с. 190.</ref>. У 1548 годзе Глыбокае ўпершыню згадваецца як [[мястэчка]]<ref name=":8">{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/82024216/miedzy-wilnem-a-polockiem-odkrycie-regionalisty-kwestionuje-610-rocznice-wzmianki-o-glebokiem|title=Między Wilnem a Połockiem. Odkrycie regionalisty kwestionuje 610. rocznicę wzmianki o Głębokiem|author=Łupacz Z., Szytal K.|website=Centrum Europy|date=29.08.2024}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Pachałavicki, Глыбокае, Пахалавіцкі (1580).jpg|міні|злева|Глыбокае на карце Станіслава Пахалавіцкага (1580)]] У сярэдзіне XVI стагоддзя Зяновічы перайшлі ў [[кальвінізм]]. У 1582 г. [[Юрый Мікалаевіч Зяновіч]] валодаў заходняй часткай Глыбокага і завяшчаў яе сваім нашчадкам. У тэстамэнце [[Крыштаф Зяновіч (ваявода берасцейскі)|Кшыштафа Зяновіча]] ў 1611 годзе згадваюцца кальвінскі збор і школа<ref name=":0">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedemann O.|загаловак=Głębokie (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|выдавецтва=Nakładem oddziału Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego w Głębokiem|старонкі=11, 22-23|старонак=60}}</ref>. Сын Кшыштафа, [[Мікалай Багуслаў Зяновіч]] у 1613 годзе перайшоў у каталіцтва і заснаваў у мястэчку касцёл святога Міхала. У 1622 годзе ў маёнтку Зяновічаў згадваецца ''«бібліятэка кніг каля трохсот экзэмпляраў»''. Касцёл святога Міхала быў знішчаны падчас вайны з Маскоўскай дзяржавай 1654—1667 гадоў<ref>{{Артыкул|спасылка=https://drive.google.com/file/d/1BwCarR_Q-p6oFXyINxaJYm6rVEROc_pq/view|аўтар=Шыталь К.|загаловак=Род Зяновічаў і першы касцёл у Глыбокім|год=2024|мова=be|выданне=Каталіцкі Веснік|тып=газета|месяц=6|нумар=6|старонкі=4-5|issn=2224-9624}}</ref>. У 1628 годзе Ганна Зоф'я Зяновіч выйшла замуж за [[Альбрэхт Уладзіслаў Радзівіл|Альбрэхта Уладзіслава Радзівіла]], у выніку чаго Глыбокае перайшло да [[Радзівілы|Радзівілаў]]. [[Файл:Юзаф Корсак Глыбоцкі, Іосіф Корсак, Иосиф Корсак, Józef Korsak Głębocki.jpg|міні|Іосіф Корсак, ваявода мсціслаўскі.]] Уладанні на правым (усходнім) беразе Бярэзвіцы ў канцы XIV ст. полацкі князь [[Андрэй Альгердавіч]] надаў роду [[Корсакі|Корсакаў]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://files.knihi.com/Knihi/archivy/polock-gram.zip/2015/Polockije_hramoty_T1.pdf|загаловак=Полоцкие грамоты XIII - начала XVI века. Том 1|адказны=А. Л. Хорошкевич (ответственный редактор), С. В. Полехов (заместитель ответственного редактора), В. А. Воронин, А. И. Груша, А. А. Жлутко, Е. Р. Сквайрс, А. Г. Тюльпин|год=2015|месца=Москва|выдавецтва=Университет Дмитрия Пожарского|старонкі=73-74|isbn=978-5-91244-137-0}}</ref>. Не пазней за 1582 год Корсакі заклалі мястэчка на сваіх землях на правым беразе Бярэзвіцы, насупраць мястэчка Зяновічаў. Мястэчка Корсакаў таксама называлася Глыбокае, але ўваходзіла ў [[Полацкае ваяводства]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=17|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=12|старонак=60}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Karmelity, Глыбокае, Кармеліты, Kazanie przy exegviach Alexandra Tyszkiewicza (1645).jpg|міні|Тытульны аркуш казання на пахаванні Аляксандра Тышкевіча, прамоўленага ў Глыбокім 13 верасня 1644 года.]] У 1639 годзе [[Юзаф Корсак (ваявода мсціслаўскі)|Іосіф Корсак]] піша тэстамэнт, у якім распараджаецца перадаць мястэчка Глыбокае і маёнткі Ластавічы, Свіла, Перадолы, Вольберавічы, Гняздзілава рыма-каталіцкаму ордэну [[Кармеліты|кармелітаў босых]]<ref>''Wanat J. Zakon karmelitów bosych w Polsce. Klasztory karmelitów i karmelitanek bosych 1605—1975''. ss. 458—459.</ref>. Пры жыцці Іосіф Корсак пабудаваў драўляны касцёл. У 1642 годзе Іосіф Корсак фундаваў у сваёй частцы мястэчка парафіяльны [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]]<ref name=":0" />. 16 красавіка 1643 года Корсак памёр. У тым жа годзе ў Глыбокае прыбылі кармеліты босыя. 13 верасня 1644 годзе настаяцель кляштара а. Язафат Тышкевіч прамовіў у глыбоцкім касцёле казанне на пахаванне полацкага земскага суддзі Аляксандра Тышкевіча, якое ў 1645 годзе было выдадзенае ў Вільні кнігай — гэта была першая кніга, напісаная ў Глыбокім<ref>{{Артыкул|аўтар=Івашчонак А.|загаловак=Першым глыбоцкім пісьменьнікам быў Язафат Тышкевіч, кармэліт босы|год=2012|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=2|чысло=16|нумар=7|старонкі=11|issn=0233-433X}}</ref>. У 1652 годзе ў кармеліцкай частцы Глыбокага быў збудаваны драўляны парафіяльны касцёл<ref name=":0" />. У ходзе вайны з Маскоўскай дзяржавай 1654 - 1667 гадоў атрад маскоўскага войска пад кіраўніцтвам двараніна Ждана Кондырава 30 ліпеня 1654 года пад Глыбокім «''литовских людзей побил и и знамены и мушкеты поимал''». Глыбокае было акупавана маскоўскім войскам. У верасні 1655 годзе ваявода Багдан Бешанцоў з 50 драгунамі прыбыў у Глыбокае і збудаваў ва ўсходняй частцы паселішча [[Глыбоцкі замак|замак]]<ref>{{Кніга|загаловак=Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Глыбоцкага раёна|год=1995|месца=Мінск|выдавецтва=БелЭн|старонкі=41|isbn=985-11-0014-5}}</ref>. У студзені 1659 года атрад ваяводы віцебскага [[Уладзіслаў Валовіч|Уладзіслава Валовіча]] «''сжёг острожек в Глубоком''», а гарматы, якія там былі, вывез у [[Даўгінава]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=39|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=32-33|старонак=60}}</ref>. У выніку вайны былі спаленыя мястэчка і двор у радзівілаўскай частцы Глыбокага, касцёлы святога Міхала, Святой Тройцы, кармелітаў босых. Пасля вайны новы двор Радзівілаў быў заснаваны на пагорку на поўдзень ад возера Кагальнае. Паводле інвентара 1702 г. двор уключаў накрыты драніцай галоўны аднапавярховы драўляны будынак, флігель, пякарню, свірны, двухпавярховую гаспадарчую пабудову з галерэямі, хлявы, стайні, вазоўні, сажалку, ставок з вадзяным млынам і інш. Да 1694 года адносіцца першая пацверджаная згадка пра грэка-каталіцкую царкву Святой Тройцы ў радзівілаўскай частцы Глыбокага<ref>[https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/jednostka/-/jednostka/17903189 Archiwum Główne Akt Dawnych, sygn. 1/354/0/23/t.170 p. 10 — s. 294]</ref>. Першыя згадкі пра яўрэяў сустракаюцца ў інвентары радзівілаўскай часткі Глыбокага ў 1694 годзе<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/jednostka/-/jednostka/17903189|title=Głębokie/Archiwum Główne Akt Dawnych, sygnatura 1/354/0/23/t.170 p.10|website=Szukaj w Archiwach}}</ref>. Іх колькасць хутка ўзрастала на працягу XVIII стагоддзя. Найстарэйшая вядомая мацэва на могілках датаваная 1708 годам. У 1742 годзе глыбоцкія яўрэі атрымалі ад віленскага біскупа [[Міхал Ян Зянковіч|Міхала Зянковіча]] дазвол на пабудову сінагогі на месцы, дзе была ранейшая<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedemann, Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=30-32}}</ref>. Паводле інвентароў, у Глыбокім на пачатку XVIII ст. сярод рамеснікаў былі скамарохі і мядзведнікі (каля дзесяці чалавек). Брацтва св. Тройцы, якое аб’ядноўвала мядзведнікаў, мела свой алтар у царкве ў царкве св. Тройцы. Можна меркаваць, што Глыбокае мела сваю «Мядзведжую акадэмію» або што існавала сувязь з [[Смаргонская мядзведжая акадэмія|"акадэміяй" у Смаргоні]] - абодва мястэчкі з канца XV да пачатку ХІХ ст. належалі адным і тым жа ўласнікам.<ref>http://spadchyna.glubmusej.by/be/nasha-spadchyna/znakamityya-zemlyaki/289-glybotskiya-dudary-myadzvedniki</ref>[[Файл:Hłybokaje, Karmelickaja. Глыбокае, Кармэліцкая (1878).jpg|міні|Касцёл і кляштар кармелітаў босых (акварэль ХІХ ст.)]] 16 ліпеня 1735 года віленскі суфраган [[Ежы Казімір Анцута|Ежы Анцута]] асвяціў барочны [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі]] кляштара кармелітаў босых. Паводле меркавання польскага даследчыка Войцеха Бабэрскага, касцёл быў зноў перабудаваны каля 1755 года. Аўтарам перабудовы быў віленскі архітэктар Абрагам Вюрцнэр, пад яго кіраўніцтвам былі ўзнесеныя дзве вежы і шчыт галоўнага фасада ў стылі [[Віленскае барока|віленскага барока]]<ref>{{Артыкул|спасылка=https://bibliotekanauki.pl/articles/24567385|аўтар=Boberski, Wojciech|загаловак=Architekt Abraham Würtzner (?). Przyczynek do dziejów wileńskiego baroku|год=2021|мова=pl|выданне=Biuletyn Historii Sztuki|тып=часопіс|том=T. 3|старонкі=664-667|issn=0006-3967}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Rynak, Fara. Глыбокае, Рынак, Фара (Балзункевіч, 1900-02).jpg|міні|Фарны касцёл (фота Яна Балзункевіча, пач. ХХ ст.)]] 11 ліпеня 1783 года віленскі суфраган Пётр Тачыдлоўскі асвяціў мураваны парафіяльны [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]], збудаваны ў 1764—1782 гадах<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedeman, Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=22-26}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Kopcieŭka, Kalona. Глыбокае, Копцеўка, Калона (1920-29) (3).jpg|міні|Калона на могілках (фота 20-х гг. ХХ ст.)]] У канцы XVIII стагоддзя на могілках Копцеўка была збудаваная [[Калона ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791 года (Глыбокае)|мураваная калона]], якую, без пацверджання гістарычнымі крыніцамі называюць «Калонай [[Канстытуцыя 3 мая 1791 года|Канстытуцыі 3 Мая]]». === Глыбокае ў складзе Расійскай імперыі === З 1793 года ў складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]], мястэчка [[Дзісенскі павет (Расійская імперыя)|Дзісенскага павета]]. [[Файл:Hłybokaje, Kopcieŭka, Karmelicki. Глыбокае, Копцеўка, Кармэліцкі (1920-29) (4).jpg|міні|Капліца святога Іллі на могілках Копцеўка (1920-я).]] Кармеліты пабудавалі ў 1804 годзе [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу святога Іллі]] ў стылі класіцызму на могілках «Копцеўка», яе асвяціў 11 мая 1805 года біскуп мінскі [[Якуб Дадэрка]]<ref>{{Артыкул|аўтар=Івашчонак Аляксандр|загаловак=Мястэчка Глыбокае. Капліца св. Эльяша (Іллі Прарока)|год=2012|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=2|чысло=23|нумар=8|старонкі=5|issn=0233-433X}}</ref>. ==== Напалеон у Глыбокім ==== [[Файл:Кляштар Кармелітаў.jpg|thumb|left|Свята-Раства-Багародзіцкі сабор (Былы касцёл кармелітаў босых)]] У 1812 годзе шлях імператара [[Францыя|Францыі]] [[Напалеон Банапарт|Напалеона Банапарта]] з Вільні на Маскву праходзіў цераз Глыбокае. Паводле гісторыка [[Отан Гедэман|Отана Гедэмана]], Напалеон прыбыў ў Глыбокае раніцай 18 ліпеня і затрымаўся ў кляштары кармелітаў босых на некалькі дзён<ref name=":9">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=61|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=54-56|старонак=60}}</ref>. Паводле меркаванняў іншых гісторыкаў Напалеон Банапарт прабыў у Глыбокім ад трох да дзесяці дзён<ref name="euro" />. У Глыбокім 18 ліпеня Напалеон выдаў загад «Адозвы генеральнай канфедэрацыі да палякаў», прызначаны для палякаў, якія знаходзяцца на расійскай дзяржаўнай службе, а 20 ліпеня - загад супраць марадзёраў і рабаўніцтва. Згодна з распараджэннем Напалеона, у Глыбокім з’явіўся харчовы склад, загад пра гэта быў падпісаны павятовым маршалкам шляхты Алоізам Буйніцкім<ref name=":9" />. Парафіяльны касцёл быў пашкоджаны, бо быў ператвораны на склад правіянту, салдаты забралі касцельныя рэчы<ref name="westki" />. Паводле інтэрпрэтацый, якія існавалі ў першай палове ХХ ст., Напалеон займаў пакоі на другім паверсе захаванага крыла кляштара. Прыхільнікі такога меркавання абапіраліся на тэкст Філіпа Поля дэ Сегура: ''«la Courlande nurria Macdonald, la Samogitie Oudinot; les plaines fertiles de Klubakoje'' (то бок — Глыбокае) ''— l‘Impereur»''. Гэтая версія тлумачыць, што ''«les plaines fertiles de Klubakoje»'', то бок урадлівыя раўніны Глыбокага, імператар мог бачыць толькі з акон на другім паверсе існуючага крыла (разбураныя два крылы былі павернутыя ў бок горада) — значыць, ён там жыў. Аднак, як пісаў Отан Гедэман, гэта не вынікае гэта наўпрост з тэксту Сегура, які меў на думцы толькі магчымасці забеспячэння арміі харчамі з урадлівых раўнін Курляндыі, Жамойці і Глыбокага, г. зн. Белай Русі<ref name=":9" />. Паводле іншай легенды, паміж імператарам і прыёрам кармелітаў босых завязаўся наступны дыялог. Напалеон: «Якой велічыні кляштарная ўласнасць?» Прыёр: «1000 дамоў». Напалеон: «Гэтага замнога! А чым займаецеся?» Прыёр: «Молімся». Напалеон: «Гэтага замала!» Аднак, удзячны за гасціннасць, злажыў прыёру на ад’езд «поўную талерку» напалеондораў. Імператар быццам бы нават выказаў шкадаванне, што не можа забраць у Парыж касцёл кармелітаў, каб яго там паставіць побач з саборам Нотр Дам<ref name=":9" />. Пасля гібелі ў 1813 годзе [[Дамінік Геранім Радзівіл|Дамініка Гераніма Радзівіла]] заходняя частка Глыбокага перайшла ва ўласнасць яго дачкі [[Стэфанія Радзівіл|Стэфаніі]], якая ў 1828 годзе выйшла замуж за [[Леў Пятровіч Вітгенштэйн|Льва Вітгенштэйна]]. Наступнай уласніцай маёнтка стала іх дачка Марыя, пазней жонка нямецкага палітыка [[Хлодвіг Гогенлоэ-Шылінгсфюрст|Хлодвіга Гогенлоэ-Шылінгсфюрста]]. У канцы ХІХ стагоддзя маёнтак быў прададзены Восіпу Путырскаму. [[Файл:Hłybokaje, Kahalnaje. Глыбокае, Кагальнае (1869) (2).jpg|міні|Панарама мястэчка (1869)]] [[Файл:Hłybokaje, Karmelickaja. Глыбокае, Кармэліцкая (1918).jpg|міні|Царква Раства Багародзіцы, перабудаваны касцёл кармелітаў (1918).]] Кармеліты падтрымалі [[Паўстанне 1830—1831 гадоў|паўстанцаў у 1830-31 гадах]]. Для следства супраць паўстанцаў у Глыбокае прыязджаў [[Міхаіл Мікалаевіч Мураўёў-Віленскі|Міхал Мураўёў]] і стварыў камісію вайсковага суда. У 1842 годзе ўлады канфіскавалі большасць зямельных уладанняў кляштара. У 1862 годзе кляштар быў скасаваны, а касцёл кармелітаў стаў філіяй парафіяльнага. У 1864 годзе, у рамках рэпрэсій пасля [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|студзеньскага паўстання]], улады адабралі ў каталікоў і перадалі праваслаўным былы кармеліцкі [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі]] і [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу святога Іллі]]. [[Файл:Hłybokaje, Dokšyckaja. Глыбокае, Докшыцкая, Сінагога, Głębokie, Synagoga, Глубокое, Синагога (1916).jpg|міні|Вялікая сінагога (фота: Ежы Рачыньскі, 1916).]] У 1848-1856 гадах рабінам у Глыбокім быў [[Шмуэль Магілевер]], адзін з піянераў рэлігійнага [[Сіянізм|сіянізму]]. У 50-я - 60-я гады ХІХ ст. на месцы папярэдняй была збудаваная драўляная Вялікая сінагога<ref>{{Артыкул|спасылка=https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/238169/edition/199926|аўтар=Chawes Mojżesz|загаловак=Rzeźba artystyczna w bożnicy|год=1931|мова=pl|выданне=Ziemia Dziśnieńska|тып=часопіс|месяц=11-12|нумар=2|старонкі=10-11}}</ref>. У 1870-х гадах у Глыбокім вучыўся [[Эліэзер Бэн-Егуда|Эліэзэр Бен-Егуда]], пазнейшы габрэйскі мовазнаўца, адзін з адраджальнікаў [[Іўрыт|іўрыту]]<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://mishpoha.org/pochta-mishpokhi/702-chelovek-voskresivshij-ivrit-ben-yeguda|title=Человек, воскресивший иврит|author=Бернштрам Владимир|website=Мишпоха. Международный еврейский журнал}}</ref>. У 1870-я гады ў Глыбокім былі паштовая станцыя, паліцэйская канцылярыя, валасная ўправа, народнае вучылішча, некалькі млыноў, вінакурня, некалькі бровараў і фабрык пітнога мёду, некалькі сінагог, дзве праваслаўныя царквы, касцёл. Насельніцтва па стане на 1879 год — 4084 чалавекі<ref name=":10">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/b6bc8a10-d0dc-4e72-95a8-0a811cc81d70?page=604|загаловак=Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 2, [Derenek - Gżack]|год=1881|месца=Warszawa|старонкі=604-605}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Rynak Kaściuški. Глыбокае, Рынак Касьцюшкі, Głębokie, Rynek, Глубокое, Базарная площадь (каля 1914).jpg|міні|Рынак (каля 1914 г.)]] Кожны тыдзень праводзіліся кірмашы, на якіх гандлявалі прадуктамі харчавання, мануфактурнымі вырабамі, а таксама смалой, дзёгцем, паташом, што прыходзілі з памешчыцкіх маёнткаў. Сяляне гандлявалі прадуктамі харчавання, набывалі соль, крупы, гарбату, цукар, гарэлку. 26 верасня (8 кастрычніка н. ст.) 1880 згарэла драўляная царква Святой Тройцы<ref>{{Артыкул|спасылка=https://pravoslavnoe-duhovenstvo.ru/media/priestdb/materialattachment/attachment/1d/58/1d580bb7-e270-468e-96d4-4d6161783a13.pdf|аўтар=Котлинский Александр|загаловак=Из Дисненского уезда|год=1880|мова=ru|выданне=Литовские епархиальные ведомости|тып=газета|месяц=10|чысло=12|нумар=41|старонкі=350-351}}</ref> (не была адбудаваная). У 1895 годзе ў прыёмным пакоі працаваў фельчар, дзейнічалі вольнапрактыкуючыя ўрачы, існавалі 4 аптэкарскія крамы. Паводле перапісу 1897 года ў мястэчку 5654 жыхары. Меліся народнае і яўрэйскае прыватнае вучылішчы. У 1897 годзе пачаўся рух цягнікоў па [[Вузкакалейная чыгунка|вузкакалейнай чыгунцы]] да [[Новыя Свянцяны|Новых Свянцянаў]]. У 1916 годзе чыгунка была падоўжана да станцыі Сеславіна ([[Крулеўшчына]]). У 1904 годзе заснаваны Глыбоцкі аддзел Віленскага таварыства сельскай гаспадаркі<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/79847101/wilenskie-towarzystwo-rolnicze-120-lat-temu-zmienilo-gospodarcze-oblicze-glebokiego|title=Wileńskie Towarzystwo Rolnicze. 120 lat temu zmieniło gospodarcze oblicze Głębokiego|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=31.03.2024}}</ref>, у 1906 — Глыбоцкае дабрачыннае таварыства<ref name=":1">{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/80308012/autor-znachora-urodzil-sie-na-dzisiejszej-bialorusi-nieznane-fakty-o-doledzemostowiczu|title=Autor „Znachora” urodził się na dzisiejszej Białorusi. Nieznane fakty o Dołędze-Mostowiczu|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=30.09.2023}}</ref>, у 1907 — таварыства «Oświata», якое адчыніла ў Глыбокім польскую школу, зачыненую ўладамі праз чатыры месяцы<ref>{{Артыкул|спасылка=https://polona.pl/item-view/80548caf-3e62-4663-aeec-e60e3b1897b5?page=1|аўтар=Wiesławski, W., dr.|загаловак=Polskie Towarzystwo "Oświata" w Wilnie|год=1908|мова=pl|выданне=Goniec Wileński|тып=газета|месяц=10|чысло=17|нумар=211|старонкі=2-3}}</ref>. Актыўнай дзяячкай Дабрачыннага таварыства і «Oświaty» была Станіслава Мастовіч, маці польскага пісьменніка [[Тадэвуш Даленга-Мастовіч|Тадэвуша Далэнгі-Мастовіча]]<ref name=":1" />. Падчас [[Рэвалюцыя 1905-1907 гадоў у Беларусі|рэвалюцыі ў Расійскай імперыі]], у лістападзе 1905 года адбылася забастоўка паштовых служачых і палітычныя дэманстрацыі, удзел у якіх прынялі некалькі соцень чалавек. 11 жніўня 1913 года адбылася першая беларуская вечарынка — акторы-аматары адыгралі п’есы «Пашыліся ў дурні» Марка Крапіўніцкага і «Міхалка» М. Дальнага<ref>{{Артыкул|спасылка=https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/Nasa_Niva_1906-1915,1920.djvu_pdf.zip/mab.lt/1913-33.cyr.pdf|аўтар=Глыбачанін|загаловак=Беларуская вечарынка|год=1913|мова=be|выданне=Наша Ніва|тып=газета|месяц=8|чысло=16|нумар=33|старонкі=4}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Zamkavaja, Глыбокае, Замкавая, Дом Поднаса, друкарня Рома, Глубокое, Głębokie.jpg|міні|Камяніца, у якой месціліся друкарня і кнігарня Л. Рома (каля 1914).]] Не пазней за 1913 год была заснаваная друкарня М. Трэбелева і Л. Рома, пры якой існавала кнігарня, у якой прадаваліся беларускія календары і кнігі. Каля 1914 года Л. Ром выдаў серыю з не менш як шасці каляровых паштовак з краявідамі Глыбокага і [[Беразвечча]]<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://budzma.org/news/nevyadomyya-staronki-gistoryi-glybokaga.html|title=Невядомыя старонкі гісторыі Глыбокага: вызначана месца, дзе ў пачатку ХХ стагоддзя ў Глыбокім прадавалі беларускія кнігі|author=Рамэйка Ян|website=Будзьма беларусамі!|date=21.06.2024}}</ref>. Падчас [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]] ў верасні 1915 года Глыбокае [[Свянцянскі прарыў|занялі немцы]], але праз два тыдні мястэчка адбілі расійскія войскі. Глыбокае знаходзілася ў тыле [[3-я армія (Расійская імперыя)|3-й расійскай арміі]]. === Найноўшы час === Пасля [[Кастрычніцкая рэвалюцыя на Беларусі|Кастрычніцкага пераварота]], у снежні 1917 года ў Дзісенскім павеце пачалі стварацца органы савецкай ўлады<ref name=":2">{{Кніга|загаловак=Беларусь, Глыбоцкі край і Эдвард Вайніловіч: матэрыялы навукова-практычнай канферэнцыі : г. Глыбокае, 25 верасня 2020 г|частка=Рудовіч Станіслаў. Дзісенска-глыбоцкі край у віхуры войн і рэвалюцый (1914-1921 гг)|месца=Мінск|выдавецтва=ІВЦ Мінфіна|старонкі=351-369|старонак=460|isbn=978-985-880-085-7}}</ref>. Сход для выбараў савета ў Глыбокім быў прызначаны на другую палову лютага 1918 года, але не адбыўся, бо мястэчка занялі нямецкія войскі, якія акупавалі яго да лістапада. Глыбокае знаходзілася на тэрыторыі абвешчанай у сакавіку 1918 года [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]], аднак структуры БНР у мястэчку не былі створаныя. 11 снежня 1918 года Глыбокае занятае часцямі савецкай Пскоўскай дывізіі. З 1 студзеня 1919 года — у складзе [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]]<ref name=":2" />. У жніўні 1919 занята польскімі войскамі. 6 лістапада 1919 года быў утвораны [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскі павет]], сядзіба ўладаў якога знаходзілася ў Глыбокім. У маі 1920 года Глыбокае на кароткі час было занятае Чырвонай арміяй, праз кароткі час яго зноў занялі польскія войскі. 5 ліпеня 1920 года часці 15-й арміі пад камандаваннем А. І. Корка вялі ў ваколіцах Глыбокага баі з польскімі войскамі, у якіх загінулі 1,5 тыс. чал. ==== Польская Рэспубліка ==== У кастрычніку 1920 года па выніках [[Рыжскі дагавор (1920)|Рыжскага папярэдняга дагавора]] зноў занятае польскімі войскамі<ref name=":2" />. Глыбокае ўвайшло ў склад [[Навагрудскае ваяводства (Польшча)|Навагрудскага ваяводства]], а ў 1922 годзе — [[Віленская зямля|Віленскай зямлі]] (з 1926 года — [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскага ваяводства]]). [[Файл:Hłybokaje, Zamkavaja. Глыбокае, Замкавая (1921-39).jpg|міні|Праваслаўны хрэсны ход на вуліцы Замкавай (1920-я).]] У 1921 годзе Глыбокаму быў нададзены статус горада<ref>{{Артыкул|спасылка=https://polona.pl/item-view/167ce1f0-ea6b-48f9-8b30-f880de2479ad?page=7|загаловак=Wieści i obrazki z kraju|год=1935|мова=pl|выданне=Kurjer Wileński|тып=газета|месяц=5|чысло=2|нумар=118|старонкі=8}}</ref> і ўтвораныя органы гарадскога самакіравання. У 1921 годзе ў Глыбокім — 661 жылы будынак, 4514 жыхароў. Па веравызнанні: 2844 іўдзеяў, 894 праваслаўных, 709 рыма-каталікоў, 51 мусульманін, 13 старавераў, 3 пратэстантаў. Па нацыянальным складзе — 2220 палякаў, 1418 яўрэяў, 819 беларусаў, 33 татары, 21 рускі, 1 эстонец, 1 літовец, 1 украінец<ref name=":4">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/ea74b1e6-27ce-480b-819a-e86f691a53ee?page=6|загаловак=Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej : opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. T. 7 cz. 2, Ziemia wileńska. Powiaty : Brasław, Duniłowicze, Dzisna i Wilejka|год=1923|месца=Warszawa|выдавецтва=Nakładem Głównego Urzędu Statystycznego|старонкі=39}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Bandurskaha, Глыбокае, Бандурскага, Глубокое, Głębokie (1941).jpg|міні|Мадэрністычная забудова 1930-х на вуліцы Уладзіслава Бандурскага (1941).]] Глыбокае было адміністрацыйным цэнтрам [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскага павета]] і [[Глыбокае (гміна)|Глыбоцкай гміны]], сядзібай гродскага суда, важным асяродкам гандлю. Адміністрацыйнае і геаграфічнае становішча спрыяла хуткаму развіццю горада. У 1931 годзе ў горадзе быў 1081 жылы будынак і 7361 жыхар<ref name=":5">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/ab644b2d-e1e2-4ce4-a7f2-a7aee01a983c?page=8|загаловак=Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. T. 1, Województwo Wileńskie|год=1938|месца=Warszawa|выдавецтва=Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej|старонкі=15}}</ref>. У 1939 годзе — 9200 жыхароў<ref name=":6">{{Артыкул|спасылка=https://bcul.lib.uni.lodz.pl/dlibra/publication/2855/edition/1931/content|загаловак=Rocznik Polityczny i Gospodarczy 1939|мова=pl|выданне=|старонкі=346}}</ref>. У 1927 годзе ў Глыбокім дзейнічалі чатыры банкаўскія ўстановы — філіял Віленскага сельскагаспадарча-прамысловага банка, Дзісенскі павятовы банк, Яўрэйскі народны банк, Камунальная ашчадная каса. У 1928 годзе заснаваная электрастанцыя. У 1936 годзе пабудаваная буйная бойня. [[Файл:Hłybokaje, Rynak. Глыбокае, Рынак (J. Drazdovič, 1925).jpg|міні|Карчма і касцёл Св. Тройцы (малюнак Язэпа Драздовіча, 1925).]] У Глыбокім дзейнічалі каталіцкая парафія, якая мела [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]] і [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу Сэрца Езуса]] на могілках Копцеўка, праваслаўны прыход, які мела [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|царкву Раства Багародзіцы]], дзесяць сінагог, мячэць (заснаваная ў 1931 годзе), баптысцкая царква. Дзейнічала 7-класная польская пачатковая школа, дзе ў 1924/25 навучальным годзе настаўнікам малявання працаваў беларускі мастак [[Язэп Драздовіч]]. У 1925 годзе ён стварыў альбом малюнкаў «Глыбокае», а ў 1926 рабіў замалёўкі [[Беразвечча]]. У 1926 годзе заснаваная польская прыватная гімназія імя Люблінскай Уніі. Існавала яўрэйская прыватная пачатковая школа. У 1938 годзе заснаваная другая польская пачатковая школа. [[Файл:Hłybokaje, Dokšyckaja. Глыбокае, Докшыцкая, ТБШ, Таварыства беларускай школы (06.05.1928).jpg|міні|Сход Таварыства беларускай школы, 6 мая 1928 года.]] У 1926-28 гадах дзейнічала акружная ўправа [[Таварыства беларускай школы|Таварыства Беларускай Школы]]. ТБШ мела бібліятэку, арганізоўвала беларускія прадстаўленні. Сябры таварыства збіралі грошы на пабудову будынка для прыватнай беларускай школы і гімназіі, аднак гэтая справа не была скончаная<ref name=":3">{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/306457|title=«Лічыць сябе беларусам, хоць мае вышэйшую адукацыю». Як актывісты з Заходняй Беларусі змагаліся за сваю ідэнтычнасць 100 год таму|author=Валынец Ганна, Рамэйка Ян|website=Наша Ніва|date=29.12.2022}}</ref>. У 1926-27 гадах у Глыбокім існавала павятовая ўправа [[Беларуская сялянска-работніцкая грамада|Беларускай сялянска-работніцкай грамады]]. У 1920-х гадах у горадзе неаднаразова ладзіліся беларускія прадстаўленні, мітынгі беларускіх дэпутатаў польскага Сойму. У 30-я гады беларуская дзейнасць спынілася з прычыны аслаблення беларускага руху ў Польскай Рэспубліцы і палітыкі польскіх уладаў<ref name=":3" />. У 1928 годзе створаны аддзел Польскага краязнаўчага таварыства, які ў 1931 годзе заснаваў Музей Дзісенскай зямлі. Зборы музею, сярод якіх былі прыродазнаўчыя, археалагічныя, нумізматычныя, этнаграфічныя экспанаты, знаходзіліся ў будынку стараства Дзісенскага павета, былым кляштары кармелітаў босых<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://muzea2rp.amu.edu.pl/m/62|title=Muzeum Ziemi Dziśnieńskiej w Głębokiem|author=Tołysz Aldona|website=Muzea w dwudziestoleciu międzywojennym|date=16.04.2025}}</ref>. У 1935 годзе таварыства выдала манаграфію [[Отан Гедэман|Отана Гедэмана]] «Głębokie: (szkic dziejów)», прысвечаную гісторыю горада. У тым жа годзе намаганнямі таварыства была адрамантаваная [[Калона на могілках Копцеўка (Глыбокае)|калона на могілках «Копцеўка»]]. У Глыбокім дзейнічалі дзве друкарні, выходзілі газеты на польскай мове «Głos Dziśnieński» (1924—1926), «Wiadomości głębockie» (1930—1931), «Wiadomości kresowe» (1934—1935), «Echo głębockie» (1936), «Echo kresowe» (1937), на ідыш — «Gluboker Leben» (1930—1936), «Gluboker Woch» (1934—1936), «Gluboker Sztyme» (1936—1939)<ref>{{Артыкул|спасылка=https://kamunikat.org/volnaye-glybokaye-shtotydnyovaya-gazeta-23-1000-2019|аўтар=Шыталь К.|загаловак=Да гісторыі перыядычнага друку ў Глыбокім|год=2019|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=6|чысло=6|нумар=23|старонкі=5|issn=0233-433X}}</ref>. У 1936-39 гадах у Глыбокім працаваў інжынер Аляксандр Мілаш, бацька польскага паэта, лаўрэата Нобелеўскай прэміі па літаратуры [[Чэслаў Мілаш|Чэслава Мілаша]]. Паэт як мінімум двойчы наведваў Глыбокае<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/80320693/na-bialorusi-odnaleziono-dom-z-ktorego-rodzice-czeslawa-milosza-uciekli-przed-wojna|title=Na Białorusi odnaleziono dom, z którego rodzice Czesława Miłosza uciekli przed wojną|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=29.10.2020}}</ref>. ==== Другая сусветная вайна ==== 17 верасня 1939 года Глыбокае было занята [[РСЧА|Чырвонай Арміяй]] і 2 лістапада 1939 года далучана да [[БССР]]. 15 студзеня 1940 года ўтвораны [[Глыбоцкі раён]], які належаў да [[Вілейская вобласць|Вілейскай вобласці]]. Выдавалася газета РК КП(б)Б «За свабоднае жыццё». У 1941 годзе ў горадзе жыло 12 тыс. чал., з іх 8 тыс. — яўрэі. Частка жыхароў горада ў 1939-41 гадах стала ахвярамі [[Палітычныя рэпрэсіі|палітычных рэпрэсій]]. Пасля [[Аперацыя Барбароса|нападу Германіі на СССР]] першая бамбардзіроўка Глыбокага адбылася 23 чэрвеня 1941 года. 3 ліпеня 1941 года ў горад увайшлі нямецкія войскі. 17 ліпеня 1941 года горад уключаны ў склад [[Генеральная акруга Беларусь|Генеральнай акругі Беларусь]], стаў цэнтрам Глыбоцкай акругі (гебіта)<ref name=":7">{{Кніга|загаловак=Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Глыбоцкага раёна|год=1995|месца=Мінск|выдавецтва=Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі|старонкі=175|isbn=985-11-0014-5}}</ref>. У жніўні 1941 года акупанты правялі першы расстрэл мірнага насельніцтва, забіўшы дзесяць чалавек<ref name=":7" />. 4 сакавіка 1942 года ва ўрочышчы Барок расстралялі траіх каталіцкіх святароў — [[Мечыслаў Багаткевіч|Мечыслава Багаткевіча]], Уладзіслава Мацьковяка, Станіслава Пыртака. У 1999 годзе Папа [[Ян Павел II|Ян Павел ІІ]] [[Беатыфікацыя|беатыфікаваў]] іх. 4 ліпеня 1942 года ў ваколіцах горада былі расстраляныя некалькі дзясяткаў прадстаўнікоў польскай інтэлігенцыі і каталіцкага духавенства з Глыбоцкай акругі<ref>{{Кніга|аўтар=Krahel Tadeusz, ks.|загаловак=Męczennicy z Berezwecza|год=1998|месца=Białystok|старонкі=8-10|isbn=83-903063-9-5}}</ref>. У верасні 1941 года створана [[Гета ў Глыбокім|гета]]. Вясной 1942 года адбылося [[Халакост у Беларусі|масавае забойства яўрэяў]] ва ўрочышчы Барок (каля 2 тыс. чал.). 18-20 жніўня 1943 года гета было канчаткова знішчанае, былі забіты 4,5 тыс. чал. У горадзе дзейнічалі настаўніцкія курсы (сярод іх выпускнікоў — пісьменнік [[Кастусь Акула]]), беларуская прагімназія, пачатковая школа, структуры [[Саюз беларускай моладзі|Саюза беларускай моладзі]]. У горадзе дзейнічала савецкае падполле: падпольны раённы камітэт КПБ пры партызанскай брыгадзе імя К. Ракасоўскага, падпольны РК ЛКСМБ, выдавалася газета «За Свабоднае жыццё». Адначасова ў Глыбокім існавалі структуры польскай [[Армія Краёва|Арміі Краёвай]]. З красавіка да мая 1943 года ў горадзе размяшчалася галоўная каманда «Цэпяліна» «Расія—Цэнтр» ({{lang-de|SS-Hauptkommando Russland—Mitte Unternehmen Zeppelin}}) і разведшкола з [[Яблань (Люблінскае ваяводства)|Яблані]]<ref>Залесский, К. РСХА: Главное управление имперской безопасности / Константин Залесский. — М.: Яуза, ЭКСМО, 2004. — 382, [1] с., [8] л. ил., портр. — С. 241. — (Тайны III рейха). — ISBN 5-699-06223-8.</ref><ref>Чуев, С. Г. Спецслужбы Третьего Рейха: [В 2 кн.] / Сергей Геннадьевич Чуев. — СПб.: Нева, 2003. — 443, [1] с., [8] л. ил., портр. — С. 154. — (Досье. Спецслужбы мира). — ISBN 5-7654-2831-2.</ref> Горад вызвалены 3 ліпеня 1944 года ў ходзе [[Полацкая аперацыя|Полацкай аперацыі]]. Перад адступленнем немцы спалілі вялікую колькасць будынкаў, асабліва ў цэнтральнай частцы Глыбокага. ==== Пасляваенны перыяд ==== У 1946-1947 дзейнічаў канспірацыйны [[Саюз беларускіх патрыётаў]], які аб'ядноўваў моладзь, пераважна з Глыбоцкага педагагічнага вучылішча. Сябры арганізацыі імкнуліся да пашырэння нацыянальнай свядомасці, беларускай мовы і культуры. У лютым 1947 года арганізацыя разгромленая дзяржбяспекай, удзельнікі асуджаныя да зняволення ў лагерах<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://novychas.online/poviaz/anton_furs_prisjagu_primal_pad|title=Антон Фурс: «Прысягу прымалі пад бел-чырвона-белым сцягам і «Пагоняй»|author=Шыталь Кастусь|website=Новы час|date=27.04.2012}}</ref>. У 1960 годзе да Глыбокага далучаны населены пункт [[Беразвечча]]. У 1967 годзе кіраўніцтвам [[Віктар Антонавіч Ламака|Віктара Ламакі]] закладзены [[Глыбоцкі дэндралагічны сад]], які мае адну з найбольшых па колькасці калекцый раслін у Беларусі. Нягледзячы на антырэлігійную палітыку камуністычных уладаў, у Глыбокім спынялася дзейнасць праваслаўнай і рыма-каталіцкай парафій. ==== Рэспубліка Беларусь ==== 31 жніўня 1992 года заснаваны [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]], у 1997 годзе экспазіцыя адчыненая для наведнікаў. У 1994-2020 гадах выдавалася штотыднёвая незалежная газета [[Вольнае Глыбокае|"Вольнае Глыбокае"]], рэдактарам якой быў краязнавец, грамадскі дзеяч [[Уладзімір Іванавіч Скрабатун|Уладзімір Скрабатун]]. Выданне апублікавала некалькі соцень краязнаўчых артыкулаў. Указам [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] ад 20 студзеня 2006 года № 36 зацверджаны сучасны [[Герб Глыбокага|герб горада]]. У 2012 годзе ў Глыбокім прайшоў [[Дзень беларускага пісьменства]]. Падчас падрыхтоўкі ў скверы на плошчы 17 Верасня быў знесены помнік Леніну, а замест яго створаная Алея славутых землякоў, якая складаецца з дзевяці бронзавых бюстаў асобаў, звязаных з Глыбоччынай<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://pridvinie.vlib.by/index.php/pomniki/179-pomniki-gistoryi/4162-aleya-znakamitykh-zemlyako-glybotski-rajon-g-glybokae|title=Алея знакамітых землякоў. Глыбоцкі раён, г. Глыбокае|date=26.11.2019}}</ref>. У 2013 годзе ўпершыню прайшоў фестываль "[[Вішнёвы фэст]]", а ў 2017 годзе - міжнародны фэст дударскіх рэгіёнаў [[Дударскі рэй|"Дударскі рэй"]]. == Насельніцтва == <div style="float:right;margin:0 0.5em 1em;">{{Graph:Chart|width=160|height=128|type=rect|x=1959,1970,2009,2016,2017|y=7300,11900,19500,18921,19038}}</div> '''XIX стагоддзе:''' 1879 год - 4,1 тыс. чал.<ref name=":10" /> * '''XX стагоддзе''': 1921 год — 4,5 тыс. чал.<ref name=":4" />; 1931 год — 7,4 тыс. чал.<ref name=":5" />; 1939 год — 9,2 тыс. чал.<ref name=":6" />; 1959 год — 7,3 тыс. чал.; 1970 год — 11,9 тыс. чал. * '''XXI стагоддзе''': 2009 год — 19,5 тыс. чал.; 2016 год — 18&nbsp;921 чал.<ref name="2016-Estimate"/>; 2017 год — 19&nbsp;038 чал.<ref name="2017-Estimate"/> == Эканоміка == Прадпрыемствы харчовай і дрэваапрацоўчай прамысловасці. Буйнейшыя прадпрыемствы: * [[Глыбоцкі малочнакансервавы камбінат]], ААТ * Глыбоцкі камбікормавы завод, ААТ * [http://glubmk.by/ Глыбоцкі мясакамбінат, ААТ] * Глыбоцкі хлебазавод, філіял РУПП «Віцебскхлебпрам». * Унітарнае прадпрыемства жыллёва-камунальнай гаспадаркі Глыбоцкага раёна<ref name=":11">{{Cite web|lang=ru|url=https://glubokoe.vitebsk-region.gov.by/ekonomika/promyshlennost/|title=Промышленность|website=Глубокский районный исполнительный комитет}}</ref>. * [[Глыбоцкі доследны лясгас]], ДЛГУ Харчовая прамысловасць займае 87,9% агульнай прамысловай прадукцыі Глыбоцкага раёна<ref name=":11" />. == Культура == [[Файл:Музей гісторыі і этнаграфіі Глыбоцкага краю.jpg|thumb|Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] * [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] * [[Глыбоцкая цэнтральная раённая бібліятэка]] * [[Глыбоцкі дом рамёстваў]] * Раённы дом культуры * Гарадскі цэнтр культуры * Дзіцячая мастацкая школа імя Язэпа Драздовіча * [[Дударскі рэй]] * [[Вішнёвы фэст]] У Глыбокім дзейнічае народны тэатр фальклору «Цярэшка», праграмы якога заснаваны на імкненні захаваць пераемнасць традыцый [[Першая беларуская трупа|першай беларускай трупы]], якую заснаваў [[Ігнат Цярэнцьевіч Буйніцкі|Ігнат Буйніцкі]]. Кіруе гуртом Наталля Нікіфаровіч. == СМІ == * Газета «[[Вольнае Глыбокае]]». Выдавалася ў 1994-2020 гадах, уваходзіла ў склад «[[Аб’яднаныя Масмедыі|Асацыяцыі выдаўцоў рэгіянальнай прэсы „Аб’яднаныя Масмедыі“]]». * Газета «[[Веснік Глыбоччыны]]». Орган Глыбоцкага райвыканкама, раённага савета дэпутатаў. == Славутасці == * [[Глыбоцкі дэндралагічны сад|Глыбоцкі дэндрарый]] — батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння * [[Глыбоцкі Троіцкі касцёл|Троіцкі касцёл]] ([[1764]]—[[1782]], [[1902]]—[[1908]]), пл.17 Верасня — {{ГККРБ 4|212Г000366}} * [[Глыбоцкі Раства-Багародзіцкі сабор|Комплекс былога кляштара кармелітаў: царква Раства Багародзіцы]], уваходныя дзверы і дэкаратыўная галерэя па перыметру царквы, будынак кляштара, агароджа з брамай ([[XVII]]—[[XVIII]] стагоддзі, сярэдзіна [[ХІХ]] стагоддзя), пл.17 Верасня — {{ГККРБ 4|212Г000365}} * Жылы будынак былога [[Беразвецкі манастыр|манастыра базыльян]] ([[1756]]—[[1763]]), на беразе [[Вялікае (возера, Глыбоцкі раён)|воз. Вялікае]] — {{ГККРБ 4|212Г000363}} * [[Ільінская капліца (Глыбокае)|Ільінская капліца]] (канец [[XVIII]] стагоддзя) — {{ГККРБ 4|213Г000364}} * [[Калона ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791 года (Глыбокае)|Калона ў гонар Канстытуцыі]] (кан. XVIII ст.) — мураваная калона на могілках Копцеўка, якую, без пацверджання гістарычнымі крыніцамі, называюць помнікам [[Канстытуцыя 3 мая 1791 года|Канстытуцыі 3 Мая]]. * [[Забудова вуліцы Леніна (Глыбокае)|Забудова вул. Леніна]] (канец [[ХІХ]] — пачатак [[XX]] стагоддзя), вул. Леніна, 5, 13, 38, 40 — {{ГККРБ 4|213Г000367}} * [[Забудова вуліцы Маскоўскай (Глыбокае)|Забудова вул. Маскоўскай]] (канец [[ХІХ]] — пачатак [[XX]] стагоддзя), вул. Маскоўская, 2, 3, 4 — {{ГККРБ 4|213Г000369}} * Будынак ([[1931]]), вул. Энгельса, 24. Цяпер [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] — {{ГККРБ 4|}} * [[Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан (Глыбокае)|Брацкая магіла]] ([[1944]]), вул. Леніна, [[парк Перамогі, Глыбокае|парк Перамогі]] — {{ГККРБ 4|213Д000368}} * Яўрэйскія могілкі * Польскія вайсковыя могілкі (1920-я гг.) * Магіла Ф. Мюнхгаўзена ([[1878]]) * Помнік Ф. Дзяржынскаму * Самалёт-помнік авіяканструктару П. Сухому * Скульптура «[[Ісус і самаранка]]» (2014) * [[Дзед-глыбачанін]] * [[Помнік барону Мюнхаўзену]] (2014) * [[Мемарыяльны комплекс «Барок»]] * [[Глыбоцкая дуда]] (копія дуды ў [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей|Глыбоцкім гісторыка-этнаграфічным музеі]]) У [[2012 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|2012]] годзе да [[Дзень беларускага пісьменства|Дня беларускага пісьменства]] было ўсталявана 8 бронзавых бюстаў знакамітым беларусам [[Язэп Львовіч Корсак|Язэпу Корсаку]], [[Элізэр Бэн-Іегуда|Элізэру Бэн-Іегуду]] (Дэвід Перэльман), [[Язэп Драздовіч|Язэпу Драздовічу]], [[Ігнат Буйніцкі|Ігнату Буйніцкаму]], [[Алесь Дубровіч|Алесю Дубровічу]], [[Пётр Казлоў|Пятру Казлову]], [[Павел Сухі|Паўлу Сухому]], [[Вацлаў Ластоўскі|Вацлаву Ластоўскаму]]<ref name="kultura"/>. <gallery mode="packed" perrow="4" heights="150px"> Глыбоцкія замалёўкі. Дамы ў цэнтры.jpg|Дамы ў цэнтры горада Глыбокае. Царква (03).jpg|Свята-Раства-Багародзіцкі сабор Глыбоцкія замалёўкі. Касцёл на плошчы (01).jpg|Касцёл Найсвяцейшай Тройцы Глыбокае. Ільінская капліца на могілках (04).jpg|Ільінская капліца на могілках Глыбоцкія замалёўкі. Бюст Іосіфа Корсака (01).jpg|Алея знакамітых землякоў Глыбоцкі дэндрапарк.jpg|Глыбоцкі дэндрапарк Глыбокае. Могілкі. Калона ў гонар Канстытуцыі 1791 года (07).jpg|Ільінская капліца і калона ў гонар Канстытуцыі 1791 года на могілках Глыбоцкія замалёўкі. Яўрэйскія могілкі (01).jpg|Яўрэйскія могілкі </gallery> == Вядомыя асобы == {{main|Вядомыя асобы Глыбокага}} * [[T. Даленга-Мастовіч]] (1900—1939), польскі пісьменнік, аўтар «Знахара» * [[Фёдар Мікалаевіч Дамінікоўскі]], беларускі гісторык * [[Язэп Нарцызавіч Драздовіч|Язэп Драздовіч]] ([[1888 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1888]]—[[1954 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1954]]), беларускі мастак, скульптар, этнограф, археолаг, педагог. Адзін з заснавальнікаў беларускага нацыянальнага гістарычнага жывапісу <ref name="Канферэнцыя"/><ref name="Канферэнцыя_2"/>. * [[Клаўдзій Сцяпанавіч Душэўскі|Клаўдзій Душэўскі]] (1891—1959), беларускі палітычны дзеяч, дыпламат, рэдактар, педагог * [[Сямён Навумавіч Леках]], беларускі вучоны ў галіне металургіі * [[Тадэа Касцюшка|сястра Тадэа Касцюшка]] (1868—1946), манахіня непакалянка, узнагароджана сярэбраным крыжам заслугі, заклала ў Глыбокім школу, пабудавала кляштар * [[Павел Восіпавіч Сухі]] (1895—1975), савецкі авіяканструктар, двойчы Герой Працы * [[Аляксандр Францавіч Хайноўскі]], беларускі дыпламат * [[Марына Іванаўна Шкерманкова]], беларуская цяжкаатлетка * [[Мікалай Мінскі]], паэт, драматург, перакладчык * [[Лявонцій Іосіфавіч Ракоўскі]], пісьменнік. * [[Юрый Барысавіч Багушэвіч]], мастак * [[Дзмітрый Літвінскі]], мастак * [[Барыс Міхайлавіч Волін]], савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч РСФСР і УССР, публіцыст, гісторык * [[Сямён Іофе]] (сапраўднае імя — Сімон-Залман Шмуйловіч), партыйны дзеяч СССР * [[Віктар Антонавіч Ламака]] (1910—2001), заслужаны лесавод, заснавальнік глыбоцкага дэндрарыя == Гл. таксама == * [[Гарады Віцебскай вобласці]] * [[Гарады Беларусі]] * [[Глыбоцкі дзяржаўны прафесійны ліцэй]] * [[Спіс вуліц Глыбокага]] == Зноскі == {{Reflist|refs= <ref name="2017-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2017}}</ref> <ref name="NNP">{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласць|}}</ref> <ref name="euro">[http://eurobelarus.info/special-project/city-day/2013/03/03/dva-glybok-h-dzve-tsentral-nyya-ploshchy-dva-zamk.html «Два Глыбокіх, дзве цэнтральныя плошчы, два замкі»] 03.03.2013 Улaдзімір Скрабатун</ref> <ref name="westki">[http://westki.info/artykuly/13496/rouna-dzvesce-god-tamu-u-glybokae-uvayshou-napaleon «Роўна дзвесце год таму ў Глыбокае ўвайшоў Напалеон»] 18.07.2012 Кастусь Шыталь</ref> <ref name="2016-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2016}}</ref> <ref name="kultura">[http://kultura.gov.by/news/ab-vyn-kakh-konkursu-na-stvarenne-esk-znykh-praekta-pomn-ka-vyal-kamu-knyazyu-m-ndo-gu Аб выніках конкурсу на стварэнне эскізных праектаў помніка вялікаму князю Міндоўгу]</ref> <ref name="Канферэнцыя">[http://www.rh.by/by/221/20/6494/ «Канферэнцыя, прысвечаная Язэпу Драздовічу, прайшла ў Маладзечне»] («[[Рэгіянальная газета]]»)</ref> <ref name="Канферэнцыя_2">[http://www.rh.by/by/222/10/6551/ «Творчасць Драздовіча — прыклад нацыянальнага мастацтва»] («[[Рэгіянальная газета]]»)</ref> }} == Літаратура == * ''Гедэман О.'' Глыбокае: гістарычны нарыс / Отан Гедэман; перакл. з польск. М. Гіля. — Паставы; Глыбокае: [б. в.], 2012. — 59, [1] с. : іл. == Спасылкі == {{Commonscat-inline|Hlybokaje|Глыбокае}} {{OSM relation|1176300|Глыбокае}} * {{ГБ|http://globustut.by/glubokoe/index.htm}} * [http://www.vlib.by//PRIDVINIE-1/CITIES/Glubokoe.htm Прыдзвінскі край — Горад Глыбокае]{{Недаступная спасылка}} * [http://www.westki.info/hlybokaje Глыбокае — westki.info] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090418080427/http://westki.info/hlybokaje |date=18 красавіка 2009 }} * [http://radzima.org/be/pub/2515_m/ Глыбокае — radzima.org] * [https://www.gismeteo.by/weather-glubokoye-11028/ Надвор’е ў горадзе Глыбокае] {{Глыбоцкі раён}} {{Віцебская вобласць}} [[Катэгорыя:Глыбокае| ]] [[Катэгорыя:Мястэчкі Полацкага ваяводства]] [[Катэгорыя:Мястэчкі Віленскага ваяводства]] equrnlo4lsidjzb8fgv9z8kp65zuz6y 5152281 5152279 2026-06-07T17:28:35Z K.shytal 58227 /* Славутасці */ пераставіў больш лагічна 5152281 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = горад |беларуская назва = Глыбокае |выява = Hłybokaje, Глыбокае, панарама, Кагальнае, Глубокое, панорама, Głębokie, panorama (08.10.2021).jpg |подпіс = Панарама Глыбокага над возерам Кагальным |вобласць = Віцебская |раён = Глыбоцкі |першае згадванне = 1514 }} '''Глыбо́кае'''<ref name="NNP"/> ({{lang-be-trans|Hlybokaje}}, [[Руская мова|рус]].: ''Глубокое'', [[Польская мова|польск]].: ''Głębokie'', [[Літоўская мова|літ.]]: ''Glubokas'', [[іўрыт]]: ''עברית'') — [[горад]] у [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]], адміністрацыйны цэнтр [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкага раёна]]. За 140 км на поўнач ад [[Мінск|Мінска]], 160 км на захад ад [[Віцебск]]а, 160 км на паўночны ўсход ад [[Вільня|Вільні]], 300 км на паўднёвы ўсход ад [[Рыга|Рыгі]]. На скрыжаванні аўтамабільных дарог [[Бягомль]] - [[Браслаў]] і [[Полацк]] — [[Вільня]]. Чыгуначная станцыя на лініі [[Крулеўшчына]] — [[Лынтупы]]. У межах горада - возера [[Кагальнае]], з якога выцякае рака [[Бярозаўка (прыток Дзісны)|Бярозаўка]], левы прыток [[Дзісна (рака)|Дзісны]]. Да межаў горада прылягаюць азёры [[Бяглец]], [[Вялікае (возера, Глыбоцкі раён)|Вялікае]], [[Мушкацкае]], [[Падлужнае]]. Насельніцтва - 17 720 чал. (па стане на 1 студзеня 2026 года)<ref>{{Кніга|спасылка=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|загаловак=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов, поселков городского типа. Статистический бюллетень|год=2026|месца=Минск|выдавецтва=Национальный статистический комитет|старонкі=7}}</ref>. == Гісторыя == === Полацкае Княства === Тэрыторыя цэнтральнай часткі сучаснага горада Глыбокага (паўночны, паўночна-заходні і заходні берагі возера Кагальнае) была заселеная ў часы [[Полацкае княства|Полацкага княства]], пра што сведчаць знаходкі керамікі XI—XIII стагоддзяў. Пазней паселішча перапыніла сваё існаванне — кераміка XIV—XV стагоддзяў на тэрыторыі горада адсутнічае<ref>Клімаў Марат. Археалагічныя назіранні ў г. Глыбокаe//[http://westki.info Westki.info] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200202070730/http://westki.info/ |date=2 лютага 2020 }}, старонка захавана 04.01.2008.</ref>. === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню ўзгадваецца ў [[Метрыка Вялікага Княства Літоўскага|Метрыцы ВКЛ]] у 1514 г. як двор, цэнтр маёнтка [[Юрый Іванавіч Зяновіч|Юрыя Іванавіча Зяновіча]]. Паводле афіцыйнай версіі, першая згадка пра Глыбокае — [[1414]] год, аднак гэтая дата трапіла ў гістарычныя працы ў выніку памылкі польскага даследчыка Ежы Ахманьскага, якую ён дапусціў пры напісанні анатацыі да аднаго з прывілеяў Вітаўта<ref name=":8" />. Двор [[Зяновічы|Зяновічаў]] знаходзіўся на паўночным беразе [[Кагальнае|возера Глыбокае]] (цяпер - Кагальнае), на тэрыторыі [[Ашмянскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Ашмянскага павета]] [[Віленскае ваяводства|Віленскага ваяводства]], побач з мяжой [[Полацкая зямля|Полацкай зямлі]]. Мяжа праходзіла па рацэ [[Бярозаўка (прыток Дзісны)|Бярэзвіцы]] (Бярозаўцы), што выцякае з возера Кагальнае. Назва возера (Глыбокае) дала назву населенаму пункту<ref>Hedemann Otton. Głębokie. Szkic dziejów. Wilno, 1935. S. 9</ref>. У 1514 годзе згадваецца ''«торг»'' пры двары Юрыя Іванавіча Зяновіча ў Глыбокім, што сведчыць пра тое, што населены пункт быў асяродкам гандлю<ref>«Росийская Историческая Библиотека». Т. ХХ, с. 190.</ref>. У 1548 годзе Глыбокае ўпершыню згадваецца як [[мястэчка]]<ref name=":8">{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/82024216/miedzy-wilnem-a-polockiem-odkrycie-regionalisty-kwestionuje-610-rocznice-wzmianki-o-glebokiem|title=Między Wilnem a Połockiem. Odkrycie regionalisty kwestionuje 610. rocznicę wzmianki o Głębokiem|author=Łupacz Z., Szytal K.|website=Centrum Europy|date=29.08.2024}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Pachałavicki, Глыбокае, Пахалавіцкі (1580).jpg|міні|злева|Глыбокае на карце Станіслава Пахалавіцкага (1580)]] У сярэдзіне XVI стагоддзя Зяновічы перайшлі ў [[кальвінізм]]. У 1582 г. [[Юрый Мікалаевіч Зяновіч]] валодаў заходняй часткай Глыбокага і завяшчаў яе сваім нашчадкам. У тэстамэнце [[Крыштаф Зяновіч (ваявода берасцейскі)|Кшыштафа Зяновіча]] ў 1611 годзе згадваюцца кальвінскі збор і школа<ref name=":0">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedemann O.|загаловак=Głębokie (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|выдавецтва=Nakładem oddziału Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego w Głębokiem|старонкі=11, 22-23|старонак=60}}</ref>. Сын Кшыштафа, [[Мікалай Багуслаў Зяновіч]] у 1613 годзе перайшоў у каталіцтва і заснаваў у мястэчку касцёл святога Міхала. У 1622 годзе ў маёнтку Зяновічаў згадваецца ''«бібліятэка кніг каля трохсот экзэмпляраў»''. Касцёл святога Міхала быў знішчаны падчас вайны з Маскоўскай дзяржавай 1654—1667 гадоў<ref>{{Артыкул|спасылка=https://drive.google.com/file/d/1BwCarR_Q-p6oFXyINxaJYm6rVEROc_pq/view|аўтар=Шыталь К.|загаловак=Род Зяновічаў і першы касцёл у Глыбокім|год=2024|мова=be|выданне=Каталіцкі Веснік|тып=газета|месяц=6|нумар=6|старонкі=4-5|issn=2224-9624}}</ref>. У 1628 годзе Ганна Зоф'я Зяновіч выйшла замуж за [[Альбрэхт Уладзіслаў Радзівіл|Альбрэхта Уладзіслава Радзівіла]], у выніку чаго Глыбокае перайшло да [[Радзівілы|Радзівілаў]]. [[Файл:Юзаф Корсак Глыбоцкі, Іосіф Корсак, Иосиф Корсак, Józef Korsak Głębocki.jpg|міні|Іосіф Корсак, ваявода мсціслаўскі.]] Уладанні на правым (усходнім) беразе Бярэзвіцы ў канцы XIV ст. полацкі князь [[Андрэй Альгердавіч]] надаў роду [[Корсакі|Корсакаў]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://files.knihi.com/Knihi/archivy/polock-gram.zip/2015/Polockije_hramoty_T1.pdf|загаловак=Полоцкие грамоты XIII - начала XVI века. Том 1|адказны=А. Л. Хорошкевич (ответственный редактор), С. В. Полехов (заместитель ответственного редактора), В. А. Воронин, А. И. Груша, А. А. Жлутко, Е. Р. Сквайрс, А. Г. Тюльпин|год=2015|месца=Москва|выдавецтва=Университет Дмитрия Пожарского|старонкі=73-74|isbn=978-5-91244-137-0}}</ref>. Не пазней за 1582 год Корсакі заклалі мястэчка на сваіх землях на правым беразе Бярэзвіцы, насупраць мястэчка Зяновічаў. Мястэчка Корсакаў таксама называлася Глыбокае, але ўваходзіла ў [[Полацкае ваяводства]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=17|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=12|старонак=60}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Karmelity, Глыбокае, Кармеліты, Kazanie przy exegviach Alexandra Tyszkiewicza (1645).jpg|міні|Тытульны аркуш казання на пахаванні Аляксандра Тышкевіча, прамоўленага ў Глыбокім 13 верасня 1644 года.]] У 1639 годзе [[Юзаф Корсак (ваявода мсціслаўскі)|Іосіф Корсак]] піша тэстамэнт, у якім распараджаецца перадаць мястэчка Глыбокае і маёнткі Ластавічы, Свіла, Перадолы, Вольберавічы, Гняздзілава рыма-каталіцкаму ордэну [[Кармеліты|кармелітаў босых]]<ref>''Wanat J. Zakon karmelitów bosych w Polsce. Klasztory karmelitów i karmelitanek bosych 1605—1975''. ss. 458—459.</ref>. Пры жыцці Іосіф Корсак пабудаваў драўляны касцёл. У 1642 годзе Іосіф Корсак фундаваў у сваёй частцы мястэчка парафіяльны [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]]<ref name=":0" />. 16 красавіка 1643 года Корсак памёр. У тым жа годзе ў Глыбокае прыбылі кармеліты босыя. 13 верасня 1644 годзе настаяцель кляштара а. Язафат Тышкевіч прамовіў у глыбоцкім касцёле казанне на пахаванне полацкага земскага суддзі Аляксандра Тышкевіча, якое ў 1645 годзе было выдадзенае ў Вільні кнігай — гэта была першая кніга, напісаная ў Глыбокім<ref>{{Артыкул|аўтар=Івашчонак А.|загаловак=Першым глыбоцкім пісьменьнікам быў Язафат Тышкевіч, кармэліт босы|год=2012|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=2|чысло=16|нумар=7|старонкі=11|issn=0233-433X}}</ref>. У 1652 годзе ў кармеліцкай частцы Глыбокага быў збудаваны драўляны парафіяльны касцёл<ref name=":0" />. У ходзе вайны з Маскоўскай дзяржавай 1654 - 1667 гадоў атрад маскоўскага войска пад кіраўніцтвам двараніна Ждана Кондырава 30 ліпеня 1654 года пад Глыбокім «''литовских людзей побил и и знамены и мушкеты поимал''». Глыбокае было акупавана маскоўскім войскам. У верасні 1655 годзе ваявода Багдан Бешанцоў з 50 драгунамі прыбыў у Глыбокае і збудаваў ва ўсходняй частцы паселішча [[Глыбоцкі замак|замак]]<ref>{{Кніга|загаловак=Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Глыбоцкага раёна|год=1995|месца=Мінск|выдавецтва=БелЭн|старонкі=41|isbn=985-11-0014-5}}</ref>. У студзені 1659 года атрад ваяводы віцебскага [[Уладзіслаў Валовіч|Уладзіслава Валовіча]] «''сжёг острожек в Глубоком''», а гарматы, якія там былі, вывез у [[Даўгінава]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=39|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=32-33|старонак=60}}</ref>. У выніку вайны былі спаленыя мястэчка і двор у радзівілаўскай частцы Глыбокага, касцёлы святога Міхала, Святой Тройцы, кармелітаў босых. Пасля вайны новы двор Радзівілаў быў заснаваны на пагорку на поўдзень ад возера Кагальнае. Паводле інвентара 1702 г. двор уключаў накрыты драніцай галоўны аднапавярховы драўляны будынак, флігель, пякарню, свірны, двухпавярховую гаспадарчую пабудову з галерэямі, хлявы, стайні, вазоўні, сажалку, ставок з вадзяным млынам і інш. Да 1694 года адносіцца першая пацверджаная згадка пра грэка-каталіцкую царкву Святой Тройцы ў радзівілаўскай частцы Глыбокага<ref>[https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/jednostka/-/jednostka/17903189 Archiwum Główne Akt Dawnych, sygn. 1/354/0/23/t.170 p. 10 — s. 294]</ref>. Першыя згадкі пра яўрэяў сустракаюцца ў інвентары радзівілаўскай часткі Глыбокага ў 1694 годзе<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/jednostka/-/jednostka/17903189|title=Głębokie/Archiwum Główne Akt Dawnych, sygnatura 1/354/0/23/t.170 p.10|website=Szukaj w Archiwach}}</ref>. Іх колькасць хутка ўзрастала на працягу XVIII стагоддзя. Найстарэйшая вядомая мацэва на могілках датаваная 1708 годам. У 1742 годзе глыбоцкія яўрэі атрымалі ад віленскага біскупа [[Міхал Ян Зянковіч|Міхала Зянковіча]] дазвол на пабудову сінагогі на месцы, дзе была ранейшая<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedemann, Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=30-32}}</ref>. Паводле інвентароў, у Глыбокім на пачатку XVIII ст. сярод рамеснікаў былі скамарохі і мядзведнікі (каля дзесяці чалавек). Брацтва св. Тройцы, якое аб’ядноўвала мядзведнікаў, мела свой алтар у царкве ў царкве св. Тройцы. Можна меркаваць, што Глыбокае мела сваю «Мядзведжую акадэмію» або што існавала сувязь з [[Смаргонская мядзведжая акадэмія|"акадэміяй" у Смаргоні]] - абодва мястэчкі з канца XV да пачатку ХІХ ст. належалі адным і тым жа ўласнікам.<ref>http://spadchyna.glubmusej.by/be/nasha-spadchyna/znakamityya-zemlyaki/289-glybotskiya-dudary-myadzvedniki</ref>[[Файл:Hłybokaje, Karmelickaja. Глыбокае, Кармэліцкая (1878).jpg|міні|Касцёл і кляштар кармелітаў босых (акварэль ХІХ ст.)]] 16 ліпеня 1735 года віленскі суфраган [[Ежы Казімір Анцута|Ежы Анцута]] асвяціў барочны [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі]] кляштара кармелітаў босых. Паводле меркавання польскага даследчыка Войцеха Бабэрскага, касцёл быў зноў перабудаваны каля 1755 года. Аўтарам перабудовы быў віленскі архітэктар Абрагам Вюрцнэр, пад яго кіраўніцтвам былі ўзнесеныя дзве вежы і шчыт галоўнага фасада ў стылі [[Віленскае барока|віленскага барока]]<ref>{{Артыкул|спасылка=https://bibliotekanauki.pl/articles/24567385|аўтар=Boberski, Wojciech|загаловак=Architekt Abraham Würtzner (?). Przyczynek do dziejów wileńskiego baroku|год=2021|мова=pl|выданне=Biuletyn Historii Sztuki|тып=часопіс|том=T. 3|старонкі=664-667|issn=0006-3967}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Rynak, Fara. Глыбокае, Рынак, Фара (Балзункевіч, 1900-02).jpg|міні|Фарны касцёл (фота Яна Балзункевіча, пач. ХХ ст.)]] 11 ліпеня 1783 года віленскі суфраган Пётр Тачыдлоўскі асвяціў мураваны парафіяльны [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]], збудаваны ў 1764—1782 гадах<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedeman, Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=22-26}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Kopcieŭka, Kalona. Глыбокае, Копцеўка, Калона (1920-29) (3).jpg|міні|Калона на могілках (фота 20-х гг. ХХ ст.)]] У канцы XVIII стагоддзя на могілках Копцеўка была збудаваная [[Калона ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791 года (Глыбокае)|мураваная калона]], якую, без пацверджання гістарычнымі крыніцамі называюць «Калонай [[Канстытуцыя 3 мая 1791 года|Канстытуцыі 3 Мая]]». === Глыбокае ў складзе Расійскай імперыі === З 1793 года ў складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]], мястэчка [[Дзісенскі павет (Расійская імперыя)|Дзісенскага павета]]. [[Файл:Hłybokaje, Kopcieŭka, Karmelicki. Глыбокае, Копцеўка, Кармэліцкі (1920-29) (4).jpg|міні|Капліца святога Іллі на могілках Копцеўка (1920-я).]] Кармеліты пабудавалі ў 1804 годзе [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу святога Іллі]] ў стылі класіцызму на могілках «Копцеўка», яе асвяціў 11 мая 1805 года біскуп мінскі [[Якуб Дадэрка]]<ref>{{Артыкул|аўтар=Івашчонак Аляксандр|загаловак=Мястэчка Глыбокае. Капліца св. Эльяша (Іллі Прарока)|год=2012|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=2|чысло=23|нумар=8|старонкі=5|issn=0233-433X}}</ref>. ==== Напалеон у Глыбокім ==== [[Файл:Кляштар Кармелітаў.jpg|thumb|left|Свята-Раства-Багародзіцкі сабор (Былы касцёл кармелітаў босых)]] У 1812 годзе шлях імператара [[Францыя|Францыі]] [[Напалеон Банапарт|Напалеона Банапарта]] з Вільні на Маскву праходзіў цераз Глыбокае. Паводле гісторыка [[Отан Гедэман|Отана Гедэмана]], Напалеон прыбыў ў Глыбокае раніцай 18 ліпеня і затрымаўся ў кляштары кармелітаў босых на некалькі дзён<ref name=":9">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=61|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=54-56|старонак=60}}</ref>. Паводле меркаванняў іншых гісторыкаў Напалеон Банапарт прабыў у Глыбокім ад трох да дзесяці дзён<ref name="euro" />. У Глыбокім 18 ліпеня Напалеон выдаў загад «Адозвы генеральнай канфедэрацыі да палякаў», прызначаны для палякаў, якія знаходзяцца на расійскай дзяржаўнай службе, а 20 ліпеня - загад супраць марадзёраў і рабаўніцтва. Згодна з распараджэннем Напалеона, у Глыбокім з’явіўся харчовы склад, загад пра гэта быў падпісаны павятовым маршалкам шляхты Алоізам Буйніцкім<ref name=":9" />. Парафіяльны касцёл быў пашкоджаны, бо быў ператвораны на склад правіянту, салдаты забралі касцельныя рэчы<ref name="westki" />. Паводле інтэрпрэтацый, якія існавалі ў першай палове ХХ ст., Напалеон займаў пакоі на другім паверсе захаванага крыла кляштара. Прыхільнікі такога меркавання абапіраліся на тэкст Філіпа Поля дэ Сегура: ''«la Courlande nurria Macdonald, la Samogitie Oudinot; les plaines fertiles de Klubakoje'' (то бок — Глыбокае) ''— l‘Impereur»''. Гэтая версія тлумачыць, што ''«les plaines fertiles de Klubakoje»'', то бок урадлівыя раўніны Глыбокага, імператар мог бачыць толькі з акон на другім паверсе існуючага крыла (разбураныя два крылы былі павернутыя ў бок горада) — значыць, ён там жыў. Аднак, як пісаў Отан Гедэман, гэта не вынікае гэта наўпрост з тэксту Сегура, які меў на думцы толькі магчымасці забеспячэння арміі харчамі з урадлівых раўнін Курляндыі, Жамойці і Глыбокага, г. зн. Белай Русі<ref name=":9" />. Паводле іншай легенды, паміж імператарам і прыёрам кармелітаў босых завязаўся наступны дыялог. Напалеон: «Якой велічыні кляштарная ўласнасць?» Прыёр: «1000 дамоў». Напалеон: «Гэтага замнога! А чым займаецеся?» Прыёр: «Молімся». Напалеон: «Гэтага замала!» Аднак, удзячны за гасціннасць, злажыў прыёру на ад’езд «поўную талерку» напалеондораў. Імператар быццам бы нават выказаў шкадаванне, што не можа забраць у Парыж касцёл кармелітаў, каб яго там паставіць побач з саборам Нотр Дам<ref name=":9" />. Пасля гібелі ў 1813 годзе [[Дамінік Геранім Радзівіл|Дамініка Гераніма Радзівіла]] заходняя частка Глыбокага перайшла ва ўласнасць яго дачкі [[Стэфанія Радзівіл|Стэфаніі]], якая ў 1828 годзе выйшла замуж за [[Леў Пятровіч Вітгенштэйн|Льва Вітгенштэйна]]. Наступнай уласніцай маёнтка стала іх дачка Марыя, пазней жонка нямецкага палітыка [[Хлодвіг Гогенлоэ-Шылінгсфюрст|Хлодвіга Гогенлоэ-Шылінгсфюрста]]. У канцы ХІХ стагоддзя маёнтак быў прададзены Восіпу Путырскаму. [[Файл:Hłybokaje, Kahalnaje. Глыбокае, Кагальнае (1869) (2).jpg|міні|Панарама мястэчка (1869)]] [[Файл:Hłybokaje, Karmelickaja. Глыбокае, Кармэліцкая (1918).jpg|міні|Царква Раства Багародзіцы, перабудаваны касцёл кармелітаў (1918).]] Кармеліты падтрымалі [[Паўстанне 1830—1831 гадоў|паўстанцаў у 1830-31 гадах]]. Для следства супраць паўстанцаў у Глыбокае прыязджаў [[Міхаіл Мікалаевіч Мураўёў-Віленскі|Міхал Мураўёў]] і стварыў камісію вайсковага суда. У 1842 годзе ўлады канфіскавалі большасць зямельных уладанняў кляштара. У 1862 годзе кляштар быў скасаваны, а касцёл кармелітаў стаў філіяй парафіяльнага. У 1864 годзе, у рамках рэпрэсій пасля [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|студзеньскага паўстання]], улады адабралі ў каталікоў і перадалі праваслаўным былы кармеліцкі [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі]] і [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу святога Іллі]]. [[Файл:Hłybokaje, Dokšyckaja. Глыбокае, Докшыцкая, Сінагога, Głębokie, Synagoga, Глубокое, Синагога (1916).jpg|міні|Вялікая сінагога (фота: Ежы Рачыньскі, 1916).]] У 1848-1856 гадах рабінам у Глыбокім быў [[Шмуэль Магілевер]], адзін з піянераў рэлігійнага [[Сіянізм|сіянізму]]. У 50-я - 60-я гады ХІХ ст. на месцы папярэдняй была збудаваная драўляная Вялікая сінагога<ref>{{Артыкул|спасылка=https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/238169/edition/199926|аўтар=Chawes Mojżesz|загаловак=Rzeźba artystyczna w bożnicy|год=1931|мова=pl|выданне=Ziemia Dziśnieńska|тып=часопіс|месяц=11-12|нумар=2|старонкі=10-11}}</ref>. У 1870-х гадах у Глыбокім вучыўся [[Эліэзер Бэн-Егуда|Эліэзэр Бен-Егуда]], пазнейшы габрэйскі мовазнаўца, адзін з адраджальнікаў [[Іўрыт|іўрыту]]<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://mishpoha.org/pochta-mishpokhi/702-chelovek-voskresivshij-ivrit-ben-yeguda|title=Человек, воскресивший иврит|author=Бернштрам Владимир|website=Мишпоха. Международный еврейский журнал}}</ref>. У 1870-я гады ў Глыбокім былі паштовая станцыя, паліцэйская канцылярыя, валасная ўправа, народнае вучылішча, некалькі млыноў, вінакурня, некалькі бровараў і фабрык пітнога мёду, некалькі сінагог, дзве праваслаўныя царквы, касцёл. Насельніцтва па стане на 1879 год — 4084 чалавекі<ref name=":10">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/b6bc8a10-d0dc-4e72-95a8-0a811cc81d70?page=604|загаловак=Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 2, [Derenek - Gżack]|год=1881|месца=Warszawa|старонкі=604-605}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Rynak Kaściuški. Глыбокае, Рынак Касьцюшкі, Głębokie, Rynek, Глубокое, Базарная площадь (каля 1914).jpg|міні|Рынак (каля 1914 г.)]] Кожны тыдзень праводзіліся кірмашы, на якіх гандлявалі прадуктамі харчавання, мануфактурнымі вырабамі, а таксама смалой, дзёгцем, паташом, што прыходзілі з памешчыцкіх маёнткаў. Сяляне гандлявалі прадуктамі харчавання, набывалі соль, крупы, гарбату, цукар, гарэлку. 26 верасня (8 кастрычніка н. ст.) 1880 згарэла драўляная царква Святой Тройцы<ref>{{Артыкул|спасылка=https://pravoslavnoe-duhovenstvo.ru/media/priestdb/materialattachment/attachment/1d/58/1d580bb7-e270-468e-96d4-4d6161783a13.pdf|аўтар=Котлинский Александр|загаловак=Из Дисненского уезда|год=1880|мова=ru|выданне=Литовские епархиальные ведомости|тып=газета|месяц=10|чысло=12|нумар=41|старонкі=350-351}}</ref> (не была адбудаваная). У 1895 годзе ў прыёмным пакоі працаваў фельчар, дзейнічалі вольнапрактыкуючыя ўрачы, існавалі 4 аптэкарскія крамы. Паводле перапісу 1897 года ў мястэчку 5654 жыхары. Меліся народнае і яўрэйскае прыватнае вучылішчы. У 1897 годзе пачаўся рух цягнікоў па [[Вузкакалейная чыгунка|вузкакалейнай чыгунцы]] да [[Новыя Свянцяны|Новых Свянцянаў]]. У 1916 годзе чыгунка была падоўжана да станцыі Сеславіна ([[Крулеўшчына]]). У 1904 годзе заснаваны Глыбоцкі аддзел Віленскага таварыства сельскай гаспадаркі<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/79847101/wilenskie-towarzystwo-rolnicze-120-lat-temu-zmienilo-gospodarcze-oblicze-glebokiego|title=Wileńskie Towarzystwo Rolnicze. 120 lat temu zmieniło gospodarcze oblicze Głębokiego|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=31.03.2024}}</ref>, у 1906 — Глыбоцкае дабрачыннае таварыства<ref name=":1">{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/80308012/autor-znachora-urodzil-sie-na-dzisiejszej-bialorusi-nieznane-fakty-o-doledzemostowiczu|title=Autor „Znachora” urodził się na dzisiejszej Białorusi. Nieznane fakty o Dołędze-Mostowiczu|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=30.09.2023}}</ref>, у 1907 — таварыства «Oświata», якое адчыніла ў Глыбокім польскую школу, зачыненую ўладамі праз чатыры месяцы<ref>{{Артыкул|спасылка=https://polona.pl/item-view/80548caf-3e62-4663-aeec-e60e3b1897b5?page=1|аўтар=Wiesławski, W., dr.|загаловак=Polskie Towarzystwo "Oświata" w Wilnie|год=1908|мова=pl|выданне=Goniec Wileński|тып=газета|месяц=10|чысло=17|нумар=211|старонкі=2-3}}</ref>. Актыўнай дзяячкай Дабрачыннага таварыства і «Oświaty» была Станіслава Мастовіч, маці польскага пісьменніка [[Тадэвуш Даленга-Мастовіч|Тадэвуша Далэнгі-Мастовіча]]<ref name=":1" />. Падчас [[Рэвалюцыя 1905-1907 гадоў у Беларусі|рэвалюцыі ў Расійскай імперыі]], у лістападзе 1905 года адбылася забастоўка паштовых служачых і палітычныя дэманстрацыі, удзел у якіх прынялі некалькі соцень чалавек. 11 жніўня 1913 года адбылася першая беларуская вечарынка — акторы-аматары адыгралі п’есы «Пашыліся ў дурні» Марка Крапіўніцкага і «Міхалка» М. Дальнага<ref>{{Артыкул|спасылка=https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/Nasa_Niva_1906-1915,1920.djvu_pdf.zip/mab.lt/1913-33.cyr.pdf|аўтар=Глыбачанін|загаловак=Беларуская вечарынка|год=1913|мова=be|выданне=Наша Ніва|тып=газета|месяц=8|чысло=16|нумар=33|старонкі=4}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Zamkavaja, Глыбокае, Замкавая, Дом Поднаса, друкарня Рома, Глубокое, Głębokie.jpg|міні|Камяніца, у якой месціліся друкарня і кнігарня Л. Рома (каля 1914).]] Не пазней за 1913 год была заснаваная друкарня М. Трэбелева і Л. Рома, пры якой існавала кнігарня, у якой прадаваліся беларускія календары і кнігі. Каля 1914 года Л. Ром выдаў серыю з не менш як шасці каляровых паштовак з краявідамі Глыбокага і [[Беразвечча]]<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://budzma.org/news/nevyadomyya-staronki-gistoryi-glybokaga.html|title=Невядомыя старонкі гісторыі Глыбокага: вызначана месца, дзе ў пачатку ХХ стагоддзя ў Глыбокім прадавалі беларускія кнігі|author=Рамэйка Ян|website=Будзьма беларусамі!|date=21.06.2024}}</ref>. Падчас [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]] ў верасні 1915 года Глыбокае [[Свянцянскі прарыў|занялі немцы]], але праз два тыдні мястэчка адбілі расійскія войскі. Глыбокае знаходзілася ў тыле [[3-я армія (Расійская імперыя)|3-й расійскай арміі]]. === Найноўшы час === Пасля [[Кастрычніцкая рэвалюцыя на Беларусі|Кастрычніцкага пераварота]], у снежні 1917 года ў Дзісенскім павеце пачалі стварацца органы савецкай ўлады<ref name=":2">{{Кніга|загаловак=Беларусь, Глыбоцкі край і Эдвард Вайніловіч: матэрыялы навукова-практычнай канферэнцыі : г. Глыбокае, 25 верасня 2020 г|частка=Рудовіч Станіслаў. Дзісенска-глыбоцкі край у віхуры войн і рэвалюцый (1914-1921 гг)|месца=Мінск|выдавецтва=ІВЦ Мінфіна|старонкі=351-369|старонак=460|isbn=978-985-880-085-7}}</ref>. Сход для выбараў савета ў Глыбокім быў прызначаны на другую палову лютага 1918 года, але не адбыўся, бо мястэчка занялі нямецкія войскі, якія акупавалі яго да лістапада. Глыбокае знаходзілася на тэрыторыі абвешчанай у сакавіку 1918 года [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]], аднак структуры БНР у мястэчку не былі створаныя. 11 снежня 1918 года Глыбокае занятае часцямі савецкай Пскоўскай дывізіі. З 1 студзеня 1919 года — у складзе [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]]<ref name=":2" />. У жніўні 1919 занята польскімі войскамі. 6 лістапада 1919 года быў утвораны [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскі павет]], сядзіба ўладаў якога знаходзілася ў Глыбокім. У маі 1920 года Глыбокае на кароткі час было занятае Чырвонай арміяй, праз кароткі час яго зноў занялі польскія войскі. 5 ліпеня 1920 года часці 15-й арміі пад камандаваннем А. І. Корка вялі ў ваколіцах Глыбокага баі з польскімі войскамі, у якіх загінулі 1,5 тыс. чал. ==== Польская Рэспубліка ==== У кастрычніку 1920 года па выніках [[Рыжскі дагавор (1920)|Рыжскага папярэдняга дагавора]] зноў занятае польскімі войскамі<ref name=":2" />. Глыбокае ўвайшло ў склад [[Навагрудскае ваяводства (Польшча)|Навагрудскага ваяводства]], а ў 1922 годзе — [[Віленская зямля|Віленскай зямлі]] (з 1926 года — [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскага ваяводства]]). [[Файл:Hłybokaje, Zamkavaja. Глыбокае, Замкавая (1921-39).jpg|міні|Праваслаўны хрэсны ход на вуліцы Замкавай (1920-я).]] У 1921 годзе Глыбокаму быў нададзены статус горада<ref>{{Артыкул|спасылка=https://polona.pl/item-view/167ce1f0-ea6b-48f9-8b30-f880de2479ad?page=7|загаловак=Wieści i obrazki z kraju|год=1935|мова=pl|выданне=Kurjer Wileński|тып=газета|месяц=5|чысло=2|нумар=118|старонкі=8}}</ref> і ўтвораныя органы гарадскога самакіравання. У 1921 годзе ў Глыбокім — 661 жылы будынак, 4514 жыхароў. Па веравызнанні: 2844 іўдзеяў, 894 праваслаўных, 709 рыма-каталікоў, 51 мусульманін, 13 старавераў, 3 пратэстантаў. Па нацыянальным складзе — 2220 палякаў, 1418 яўрэяў, 819 беларусаў, 33 татары, 21 рускі, 1 эстонец, 1 літовец, 1 украінец<ref name=":4">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/ea74b1e6-27ce-480b-819a-e86f691a53ee?page=6|загаловак=Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej : opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. T. 7 cz. 2, Ziemia wileńska. Powiaty : Brasław, Duniłowicze, Dzisna i Wilejka|год=1923|месца=Warszawa|выдавецтва=Nakładem Głównego Urzędu Statystycznego|старонкі=39}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Bandurskaha, Глыбокае, Бандурскага, Глубокое, Głębokie (1941).jpg|міні|Мадэрністычная забудова 1930-х на вуліцы Уладзіслава Бандурскага (1941).]] Глыбокае было адміністрацыйным цэнтрам [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскага павета]] і [[Глыбокае (гміна)|Глыбоцкай гміны]], сядзібай гродскага суда, важным асяродкам гандлю. Адміністрацыйнае і геаграфічнае становішча спрыяла хуткаму развіццю горада. У 1931 годзе ў горадзе быў 1081 жылы будынак і 7361 жыхар<ref name=":5">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/ab644b2d-e1e2-4ce4-a7f2-a7aee01a983c?page=8|загаловак=Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. T. 1, Województwo Wileńskie|год=1938|месца=Warszawa|выдавецтва=Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej|старонкі=15}}</ref>. У 1939 годзе — 9200 жыхароў<ref name=":6">{{Артыкул|спасылка=https://bcul.lib.uni.lodz.pl/dlibra/publication/2855/edition/1931/content|загаловак=Rocznik Polityczny i Gospodarczy 1939|мова=pl|выданне=|старонкі=346}}</ref>. У 1927 годзе ў Глыбокім дзейнічалі чатыры банкаўскія ўстановы — філіял Віленскага сельскагаспадарча-прамысловага банка, Дзісенскі павятовы банк, Яўрэйскі народны банк, Камунальная ашчадная каса. У 1928 годзе заснаваная электрастанцыя. У 1936 годзе пабудаваная буйная бойня. [[Файл:Hłybokaje, Rynak. Глыбокае, Рынак (J. Drazdovič, 1925).jpg|міні|Карчма і касцёл Св. Тройцы (малюнак Язэпа Драздовіча, 1925).]] У Глыбокім дзейнічалі каталіцкая парафія, якая мела [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]] і [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу Сэрца Езуса]] на могілках Копцеўка, праваслаўны прыход, які мела [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|царкву Раства Багародзіцы]], дзесяць сінагог, мячэць (заснаваная ў 1931 годзе), баптысцкая царква. Дзейнічала 7-класная польская пачатковая школа, дзе ў 1924/25 навучальным годзе настаўнікам малявання працаваў беларускі мастак [[Язэп Драздовіч]]. У 1925 годзе ён стварыў альбом малюнкаў «Глыбокае», а ў 1926 рабіў замалёўкі [[Беразвечча]]. У 1926 годзе заснаваная польская прыватная гімназія імя Люблінскай Уніі. Існавала яўрэйская прыватная пачатковая школа. У 1938 годзе заснаваная другая польская пачатковая школа. [[Файл:Hłybokaje, Dokšyckaja. Глыбокае, Докшыцкая, ТБШ, Таварыства беларускай школы (06.05.1928).jpg|міні|Сход Таварыства беларускай школы, 6 мая 1928 года.]] У 1926-28 гадах дзейнічала акружная ўправа [[Таварыства беларускай школы|Таварыства Беларускай Школы]]. ТБШ мела бібліятэку, арганізоўвала беларускія прадстаўленні. Сябры таварыства збіралі грошы на пабудову будынка для прыватнай беларускай школы і гімназіі, аднак гэтая справа не была скончаная<ref name=":3">{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/306457|title=«Лічыць сябе беларусам, хоць мае вышэйшую адукацыю». Як актывісты з Заходняй Беларусі змагаліся за сваю ідэнтычнасць 100 год таму|author=Валынец Ганна, Рамэйка Ян|website=Наша Ніва|date=29.12.2022}}</ref>. У 1926-27 гадах у Глыбокім існавала павятовая ўправа [[Беларуская сялянска-работніцкая грамада|Беларускай сялянска-работніцкай грамады]]. У 1920-х гадах у горадзе неаднаразова ладзіліся беларускія прадстаўленні, мітынгі беларускіх дэпутатаў польскага Сойму. У 30-я гады беларуская дзейнасць спынілася з прычыны аслаблення беларускага руху ў Польскай Рэспубліцы і палітыкі польскіх уладаў<ref name=":3" />. У 1928 годзе створаны аддзел Польскага краязнаўчага таварыства, які ў 1931 годзе заснаваў Музей Дзісенскай зямлі. Зборы музею, сярод якіх былі прыродазнаўчыя, археалагічныя, нумізматычныя, этнаграфічныя экспанаты, знаходзіліся ў будынку стараства Дзісенскага павета, былым кляштары кармелітаў босых<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://muzea2rp.amu.edu.pl/m/62|title=Muzeum Ziemi Dziśnieńskiej w Głębokiem|author=Tołysz Aldona|website=Muzea w dwudziestoleciu międzywojennym|date=16.04.2025}}</ref>. У 1935 годзе таварыства выдала манаграфію [[Отан Гедэман|Отана Гедэмана]] «Głębokie: (szkic dziejów)», прысвечаную гісторыю горада. У тым жа годзе намаганнямі таварыства была адрамантаваная [[Калона на могілках Копцеўка (Глыбокае)|калона на могілках «Копцеўка»]]. У Глыбокім дзейнічалі дзве друкарні, выходзілі газеты на польскай мове «Głos Dziśnieński» (1924—1926), «Wiadomości głębockie» (1930—1931), «Wiadomości kresowe» (1934—1935), «Echo głębockie» (1936), «Echo kresowe» (1937), на ідыш — «Gluboker Leben» (1930—1936), «Gluboker Woch» (1934—1936), «Gluboker Sztyme» (1936—1939)<ref>{{Артыкул|спасылка=https://kamunikat.org/volnaye-glybokaye-shtotydnyovaya-gazeta-23-1000-2019|аўтар=Шыталь К.|загаловак=Да гісторыі перыядычнага друку ў Глыбокім|год=2019|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=6|чысло=6|нумар=23|старонкі=5|issn=0233-433X}}</ref>. У 1936-39 гадах у Глыбокім працаваў інжынер Аляксандр Мілаш, бацька польскага паэта, лаўрэата Нобелеўскай прэміі па літаратуры [[Чэслаў Мілаш|Чэслава Мілаша]]. Паэт як мінімум двойчы наведваў Глыбокае<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/80320693/na-bialorusi-odnaleziono-dom-z-ktorego-rodzice-czeslawa-milosza-uciekli-przed-wojna|title=Na Białorusi odnaleziono dom, z którego rodzice Czesława Miłosza uciekli przed wojną|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=29.10.2020}}</ref>. ==== Другая сусветная вайна ==== 17 верасня 1939 года Глыбокае было занята [[РСЧА|Чырвонай Арміяй]] і 2 лістапада 1939 года далучана да [[БССР]]. 15 студзеня 1940 года ўтвораны [[Глыбоцкі раён]], які належаў да [[Вілейская вобласць|Вілейскай вобласці]]. Выдавалася газета РК КП(б)Б «За свабоднае жыццё». У 1941 годзе ў горадзе жыло 12 тыс. чал., з іх 8 тыс. — яўрэі. Частка жыхароў горада ў 1939-41 гадах стала ахвярамі [[Палітычныя рэпрэсіі|палітычных рэпрэсій]]. Пасля [[Аперацыя Барбароса|нападу Германіі на СССР]] першая бамбардзіроўка Глыбокага адбылася 23 чэрвеня 1941 года. 3 ліпеня 1941 года ў горад увайшлі нямецкія войскі. 17 ліпеня 1941 года горад уключаны ў склад [[Генеральная акруга Беларусь|Генеральнай акругі Беларусь]], стаў цэнтрам Глыбоцкай акругі (гебіта)<ref name=":7">{{Кніга|загаловак=Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Глыбоцкага раёна|год=1995|месца=Мінск|выдавецтва=Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі|старонкі=175|isbn=985-11-0014-5}}</ref>. У жніўні 1941 года акупанты правялі першы расстрэл мірнага насельніцтва, забіўшы дзесяць чалавек<ref name=":7" />. 4 сакавіка 1942 года ва ўрочышчы Барок расстралялі траіх каталіцкіх святароў — [[Мечыслаў Багаткевіч|Мечыслава Багаткевіча]], Уладзіслава Мацьковяка, Станіслава Пыртака. У 1999 годзе Папа [[Ян Павел II|Ян Павел ІІ]] [[Беатыфікацыя|беатыфікаваў]] іх. 4 ліпеня 1942 года ў ваколіцах горада былі расстраляныя некалькі дзясяткаў прадстаўнікоў польскай інтэлігенцыі і каталіцкага духавенства з Глыбоцкай акругі<ref>{{Кніга|аўтар=Krahel Tadeusz, ks.|загаловак=Męczennicy z Berezwecza|год=1998|месца=Białystok|старонкі=8-10|isbn=83-903063-9-5}}</ref>. У верасні 1941 года створана [[Гета ў Глыбокім|гета]]. Вясной 1942 года адбылося [[Халакост у Беларусі|масавае забойства яўрэяў]] ва ўрочышчы Барок (каля 2 тыс. чал.). 18-20 жніўня 1943 года гета было канчаткова знішчанае, былі забіты 4,5 тыс. чал. У горадзе дзейнічалі настаўніцкія курсы (сярод іх выпускнікоў — пісьменнік [[Кастусь Акула]]), беларуская прагімназія, пачатковая школа, структуры [[Саюз беларускай моладзі|Саюза беларускай моладзі]]. У горадзе дзейнічала савецкае падполле: падпольны раённы камітэт КПБ пры партызанскай брыгадзе імя К. Ракасоўскага, падпольны РК ЛКСМБ, выдавалася газета «За Свабоднае жыццё». Адначасова ў Глыбокім існавалі структуры польскай [[Армія Краёва|Арміі Краёвай]]. З красавіка да мая 1943 года ў горадзе размяшчалася галоўная каманда «Цэпяліна» «Расія—Цэнтр» ({{lang-de|SS-Hauptkommando Russland—Mitte Unternehmen Zeppelin}}) і разведшкола з [[Яблань (Люблінскае ваяводства)|Яблані]]<ref>Залесский, К. РСХА: Главное управление имперской безопасности / Константин Залесский. — М.: Яуза, ЭКСМО, 2004. — 382, [1] с., [8] л. ил., портр. — С. 241. — (Тайны III рейха). — ISBN 5-699-06223-8.</ref><ref>Чуев, С. Г. Спецслужбы Третьего Рейха: [В 2 кн.] / Сергей Геннадьевич Чуев. — СПб.: Нева, 2003. — 443, [1] с., [8] л. ил., портр. — С. 154. — (Досье. Спецслужбы мира). — ISBN 5-7654-2831-2.</ref> Горад вызвалены 3 ліпеня 1944 года ў ходзе [[Полацкая аперацыя|Полацкай аперацыі]]. Перад адступленнем немцы спалілі вялікую колькасць будынкаў, асабліва ў цэнтральнай частцы Глыбокага. ==== Пасляваенны перыяд ==== У 1946-1947 дзейнічаў канспірацыйны [[Саюз беларускіх патрыётаў]], які аб'ядноўваў моладзь, пераважна з Глыбоцкага педагагічнага вучылішча. Сябры арганізацыі імкнуліся да пашырэння нацыянальнай свядомасці, беларускай мовы і культуры. У лютым 1947 года арганізацыя разгромленая дзяржбяспекай, удзельнікі асуджаныя да зняволення ў лагерах<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://novychas.online/poviaz/anton_furs_prisjagu_primal_pad|title=Антон Фурс: «Прысягу прымалі пад бел-чырвона-белым сцягам і «Пагоняй»|author=Шыталь Кастусь|website=Новы час|date=27.04.2012}}</ref>. У 1960 годзе да Глыбокага далучаны населены пункт [[Беразвечча]]. У 1967 годзе кіраўніцтвам [[Віктар Антонавіч Ламака|Віктара Ламакі]] закладзены [[Глыбоцкі дэндралагічны сад]], які мае адну з найбольшых па колькасці калекцый раслін у Беларусі. Нягледзячы на антырэлігійную палітыку камуністычных уладаў, у Глыбокім спынялася дзейнасць праваслаўнай і рыма-каталіцкай парафій. ==== Рэспубліка Беларусь ==== 31 жніўня 1992 года заснаваны [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]], у 1997 годзе экспазіцыя адчыненая для наведнікаў. У 1994-2020 гадах выдавалася штотыднёвая незалежная газета [[Вольнае Глыбокае|"Вольнае Глыбокае"]], рэдактарам якой быў краязнавец, грамадскі дзеяч [[Уладзімір Іванавіч Скрабатун|Уладзімір Скрабатун]]. Выданне апублікавала некалькі соцень краязнаўчых артыкулаў. Указам [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] ад 20 студзеня 2006 года № 36 зацверджаны сучасны [[Герб Глыбокага|герб горада]]. У 2012 годзе ў Глыбокім прайшоў [[Дзень беларускага пісьменства]]. Падчас падрыхтоўкі ў скверы на плошчы 17 Верасня быў знесены помнік Леніну, а замест яго створаная Алея славутых землякоў, якая складаецца з дзевяці бронзавых бюстаў асобаў, звязаных з Глыбоччынай<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://pridvinie.vlib.by/index.php/pomniki/179-pomniki-gistoryi/4162-aleya-znakamitykh-zemlyako-glybotski-rajon-g-glybokae|title=Алея знакамітых землякоў. Глыбоцкі раён, г. Глыбокае|date=26.11.2019}}</ref>. У 2013 годзе ўпершыню прайшоў фестываль "[[Вішнёвы фэст]]", а ў 2017 годзе - міжнародны фэст дударскіх рэгіёнаў [[Дударскі рэй|"Дударскі рэй"]]. == Насельніцтва == <div style="float:right;margin:0 0.5em 1em;">{{Graph:Chart|width=160|height=128|type=rect|x=1959,1970,2009,2016,2017|y=7300,11900,19500,18921,19038}}</div> '''XIX стагоддзе:''' 1879 год - 4,1 тыс. чал.<ref name=":10" /> * '''XX стагоддзе''': 1921 год — 4,5 тыс. чал.<ref name=":4" />; 1931 год — 7,4 тыс. чал.<ref name=":5" />; 1939 год — 9,2 тыс. чал.<ref name=":6" />; 1959 год — 7,3 тыс. чал.; 1970 год — 11,9 тыс. чал. * '''XXI стагоддзе''': 2009 год — 19,5 тыс. чал.; 2016 год — 18&nbsp;921 чал.<ref name="2016-Estimate"/>; 2017 год — 19&nbsp;038 чал.<ref name="2017-Estimate"/> == Эканоміка == Прадпрыемствы харчовай і дрэваапрацоўчай прамысловасці. Буйнейшыя прадпрыемствы: * [[Глыбоцкі малочнакансервавы камбінат]], ААТ * Глыбоцкі камбікормавы завод, ААТ * [http://glubmk.by/ Глыбоцкі мясакамбінат, ААТ] * Глыбоцкі хлебазавод, філіял РУПП «Віцебскхлебпрам». * Унітарнае прадпрыемства жыллёва-камунальнай гаспадаркі Глыбоцкага раёна<ref name=":11">{{Cite web|lang=ru|url=https://glubokoe.vitebsk-region.gov.by/ekonomika/promyshlennost/|title=Промышленность|website=Глубокский районный исполнительный комитет}}</ref>. * [[Глыбоцкі доследны лясгас]], ДЛГУ Харчовая прамысловасць займае 87,9% агульнай прамысловай прадукцыі Глыбоцкага раёна<ref name=":11" />. == Культура == [[Файл:Музей гісторыі і этнаграфіі Глыбоцкага краю.jpg|thumb|Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] * [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] * [[Глыбоцкая цэнтральная раённая бібліятэка]] * [[Глыбоцкі дом рамёстваў]] * Раённы дом культуры * Гарадскі цэнтр культуры * Дзіцячая мастацкая школа імя Язэпа Драздовіча * [[Дударскі рэй]] * [[Вішнёвы фэст]] У Глыбокім дзейнічае народны тэатр фальклору «Цярэшка», праграмы якога заснаваны на імкненні захаваць пераемнасць традыцый [[Першая беларуская трупа|першай беларускай трупы]], якую заснаваў [[Ігнат Цярэнцьевіч Буйніцкі|Ігнат Буйніцкі]]. Кіруе гуртом Наталля Нікіфаровіч. == СМІ == * Газета «[[Вольнае Глыбокае]]». Выдавалася ў 1994-2020 гадах, уваходзіла ў склад «[[Аб’яднаныя Масмедыі|Асацыяцыі выдаўцоў рэгіянальнай прэсы „Аб’яднаныя Масмедыі“]]». * Газета «[[Веснік Глыбоччыны]]». Орган Глыбоцкага райвыканкама, раённага савета дэпутатаў. == Славутасці == * [[Глыбоцкі Раства-Багародзіцкі сабор|Комплекс былога кляштара кармелітаў: сабор Раства Багародзіцы]], уваходныя дзверы і дэкаратыўная галерэя па перыметру царквы, будынак кляштара, агароджа з брамай ([[XVII]]—[[XVIII]] стагоддзі, сярэдзіна [[ХІХ]] стагоддзя), пл.17 Верасня — {{ГККРБ 4|212Г000365}} * [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|Касцёл Святой Тройцы]] ([[1764]]—[[1782]], [[1902]]—[[1908]]), пл.17 Верасня — {{ГККРБ 4|212Г000366}} * [[Свята-Петра-Паўлаўская царква і манастыр базыльян (Беразвечча)|Жылы будынак былога манастыра базыльян у Беразвеччы]] ([[1756]]—[[1763]]) — {{ГККРБ 4|212Г000363}} * [[Ільінская капліца (Глыбокае)|Капліца святога Іллі]] ([[1804]]) — {{ГККРБ 4|213Г000364}} * [[Калона ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791 года (Глыбокае)|Калона ў гонар Канстытуцыі]] (кан. XVIII ст.) — мураваная калона на могілках Копцеўка, якую, без пацверджання гістарычнымі крыніцамі, называюць помнікам [[Канстытуцыя 3 мая 1791 года|Канстытуцыі 3 Мая]]. * [[Забудова вуліцы Леніна (Глыбокае)|Забудова вуліцы Леніна]] (канец [[ХІХ]] — пачатак [[XX]] стагоддзя), вул. Леніна, 5, 13, 38, 40 — {{ГККРБ 4|213Г000367}} * [[Забудова вуліцы Маскоўскай (Глыбокае)|Забудова вуліцы Маскоўскай]] (канец [[ХІХ]] — пачатак [[XX]] стагоддзя), вул. Маскоўская, 2, 3, 4 — {{ГККРБ 4|213Г000369}} * Будынак ([[1931]]), вул. Энгельса, 24. Цяпер [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] — {{ГККРБ 4|}} * [[Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан (Глыбокае)|Брацкая магіла]] ([[1944]]), вул. Леніна, [[парк Перамогі, Глыбокае|парк Перамогі]] — {{ГККРБ 4|213Д000368}} * [[Мемарыяльны комплекс «Барок»]] * Помнікі на месцы масавых расстрэлаў мірнага насельніцтва ва ўрочышчы Барок * Помнік ахвярам Халакосту * Могілкі "Копцеўка": шматлікія пахаванні ХІХ-ХХ стагоддзяў, магілы польскіх вайскоўцаў (1919-20), плютановага Стэфана Палчыньскага (1939), Фердынанда і Вільгельміны Мюнхгаўзенаў (1878), [[Антон Ігнатавіч Зянкевіч|кс. Антонія Зянкевіча]], [[Альберт Антонавіч Бацяноўскі|Альберта Бацяноўскага]]. * Яўрэйскія могілкі (XVIII-XX ст) * Алея славутых землякоў - бронзавыя бюсты асобаў, звязаных з Глыбоччынай - [[Язэп Львовіч Корсак|Іосіфа Корсака]], [[Элізэр Бэн-Іегуда|Элізэра Бэн-Іегуды]], [[Язэп Драздовіч|Язэпа Драздовіча]], [[Ігнат Буйніцкі|Ігната Буйніцкага]], [[Алесь Дубровіч|Алеся Дубровіча]], [[Пётр Міхайлавіч Казлоў|Пятра Казлова]], [[Павел Сухі|Паўла Сухога]], [[Вацлаў Ластоўскі|Вацлава Ластоўскага]]<ref name="kultura" />. * Мемарыяльныя шыльды ў гонар [[Клаўдзій Сцяпанавіч Дуж-Душэўскі|Клаўдзія Дуж-Душэўскага]], [[Тадэвуш Даленга-Мастовіч|Тадэвуша Даленгі-Мастовіча]], [[Лявонцій Іосіфавіч Ракоўскі|Лявонція Ракоўскага]] * Самалёт-помнік авіяканструктару [[Павел Восіпавіч Сухі|Паўлу Сухому]] * Скульптура «[[Ісус і самаранка]]» (2014) * Скульптура [[Помнік барону Мюнхаўзену|«Барон Мюнхаўзен]]» (2014) * Скульптура «[[Дзед-глыбачанін]]» (2015) * [[Глыбоцкі дэндралагічны сад]] — батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння * [[Глыбоцкая дуда]] (копія дуды ў [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей|Глыбоцкім гісторыка-этнаграфічным музеі]]) <gallery mode="packed" perrow="4" heights="150px"> Глыбоцкія замалёўкі. Дамы ў цэнтры.jpg|Дамы ў цэнтры горада Глыбокае. Царква (03).jpg|Свята-Раства-Багародзіцкі сабор Глыбоцкія замалёўкі. Касцёл на плошчы (01).jpg|Касцёл Найсвяцейшай Тройцы Глыбокае. Ільінская капліца на могілках (04).jpg|Ільінская капліца на могілках Глыбоцкія замалёўкі. Бюст Іосіфа Корсака (01).jpg|Алея знакамітых землякоў Глыбоцкі дэндрапарк.jpg|Глыбоцкі дэндрапарк Глыбокае. Могілкі. Калона ў гонар Канстытуцыі 1791 года (07).jpg|Ільінская капліца і калона ў гонар Канстытуцыі 1791 года на могілках Глыбоцкія замалёўкі. Яўрэйскія могілкі (01).jpg|Яўрэйскія могілкі </gallery> == Вядомыя асобы == {{main|Вядомыя асобы Глыбокага}} * [[T. Даленга-Мастовіч]] (1900—1939), польскі пісьменнік, аўтар «Знахара» * [[Фёдар Мікалаевіч Дамінікоўскі]], беларускі гісторык * [[Язэп Нарцызавіч Драздовіч|Язэп Драздовіч]] ([[1888 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1888]]—[[1954 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1954]]), беларускі мастак, скульптар, этнограф, археолаг, педагог. Адзін з заснавальнікаў беларускага нацыянальнага гістарычнага жывапісу <ref name="Канферэнцыя"/><ref name="Канферэнцыя_2"/>. * [[Клаўдзій Сцяпанавіч Душэўскі|Клаўдзій Душэўскі]] (1891—1959), беларускі палітычны дзеяч, дыпламат, рэдактар, педагог * [[Сямён Навумавіч Леках]], беларускі вучоны ў галіне металургіі * [[Тадэа Касцюшка|сястра Тадэа Касцюшка]] (1868—1946), манахіня непакалянка, узнагароджана сярэбраным крыжам заслугі, заклала ў Глыбокім школу, пабудавала кляштар * [[Павел Восіпавіч Сухі]] (1895—1975), савецкі авіяканструктар, двойчы Герой Працы * [[Аляксандр Францавіч Хайноўскі]], беларускі дыпламат * [[Марына Іванаўна Шкерманкова]], беларуская цяжкаатлетка * [[Мікалай Мінскі]], паэт, драматург, перакладчык * [[Лявонцій Іосіфавіч Ракоўскі]], пісьменнік. * [[Юрый Барысавіч Багушэвіч]], мастак * [[Дзмітрый Літвінскі]], мастак * [[Барыс Міхайлавіч Волін]], савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч РСФСР і УССР, публіцыст, гісторык * [[Сямён Іофе]] (сапраўднае імя — Сімон-Залман Шмуйловіч), партыйны дзеяч СССР * [[Віктар Антонавіч Ламака]] (1910—2001), заслужаны лесавод, заснавальнік глыбоцкага дэндрарыя == Гл. таксама == * [[Гарады Віцебскай вобласці]] * [[Гарады Беларусі]] * [[Глыбоцкі дзяржаўны прафесійны ліцэй]] * [[Спіс вуліц Глыбокага]] == Зноскі == {{Reflist|refs= <ref name="2017-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2017}}</ref> <ref name="NNP">{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласць|}}</ref> <ref name="euro">[http://eurobelarus.info/special-project/city-day/2013/03/03/dva-glybok-h-dzve-tsentral-nyya-ploshchy-dva-zamk.html «Два Глыбокіх, дзве цэнтральныя плошчы, два замкі»] 03.03.2013 Улaдзімір Скрабатун</ref> <ref name="westki">[http://westki.info/artykuly/13496/rouna-dzvesce-god-tamu-u-glybokae-uvayshou-napaleon «Роўна дзвесце год таму ў Глыбокае ўвайшоў Напалеон»] 18.07.2012 Кастусь Шыталь</ref> <ref name="2016-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2016}}</ref> <ref name="kultura">[http://kultura.gov.by/news/ab-vyn-kakh-konkursu-na-stvarenne-esk-znykh-praekta-pomn-ka-vyal-kamu-knyazyu-m-ndo-gu Аб выніках конкурсу на стварэнне эскізных праектаў помніка вялікаму князю Міндоўгу]</ref> <ref name="Канферэнцыя">[http://www.rh.by/by/221/20/6494/ «Канферэнцыя, прысвечаная Язэпу Драздовічу, прайшла ў Маладзечне»] («[[Рэгіянальная газета]]»)</ref> <ref name="Канферэнцыя_2">[http://www.rh.by/by/222/10/6551/ «Творчасць Драздовіча — прыклад нацыянальнага мастацтва»] («[[Рэгіянальная газета]]»)</ref> }} == Літаратура == * ''Гедэман О.'' Глыбокае: гістарычны нарыс / Отан Гедэман; перакл. з польск. М. Гіля. — Паставы; Глыбокае: [б. в.], 2012. — 59, [1] с. : іл. == Спасылкі == {{Commonscat-inline|Hlybokaje|Глыбокае}} {{OSM relation|1176300|Глыбокае}} * {{ГБ|http://globustut.by/glubokoe/index.htm}} * [http://www.vlib.by//PRIDVINIE-1/CITIES/Glubokoe.htm Прыдзвінскі край — Горад Глыбокае]{{Недаступная спасылка}} * [http://www.westki.info/hlybokaje Глыбокае — westki.info] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090418080427/http://westki.info/hlybokaje |date=18 красавіка 2009 }} * [http://radzima.org/be/pub/2515_m/ Глыбокае — radzima.org] * [https://www.gismeteo.by/weather-glubokoye-11028/ Надвор’е ў горадзе Глыбокае] {{Глыбоцкі раён}} {{Віцебская вобласць}} [[Катэгорыя:Глыбокае| ]] [[Катэгорыя:Мястэчкі Полацкага ваяводства]] [[Катэгорыя:Мястэчкі Віленскага ваяводства]] 5lfj1nymvb17n4ne9vihb5kio57tat7 5152282 5152281 2026-06-07T17:32:44Z K.shytal 58227 /* Славутасці */ дадаў пра бюст Сабалеўскага, пра якія быў забыўся 5152282 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = горад |беларуская назва = Глыбокае |выява = Hłybokaje, Глыбокае, панарама, Кагальнае, Глубокое, панорама, Głębokie, panorama (08.10.2021).jpg |подпіс = Панарама Глыбокага над возерам Кагальным |вобласць = Віцебская |раён = Глыбоцкі |першае згадванне = 1514 }} '''Глыбо́кае'''<ref name="NNP"/> ({{lang-be-trans|Hlybokaje}}, [[Руская мова|рус]].: ''Глубокое'', [[Польская мова|польск]].: ''Głębokie'', [[Літоўская мова|літ.]]: ''Glubokas'', [[іўрыт]]: ''עברית'') — [[горад]] у [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]], адміністрацыйны цэнтр [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкага раёна]]. За 140 км на поўнач ад [[Мінск|Мінска]], 160 км на захад ад [[Віцебск]]а, 160 км на паўночны ўсход ад [[Вільня|Вільні]], 300 км на паўднёвы ўсход ад [[Рыга|Рыгі]]. На скрыжаванні аўтамабільных дарог [[Бягомль]] - [[Браслаў]] і [[Полацк]] — [[Вільня]]. Чыгуначная станцыя на лініі [[Крулеўшчына]] — [[Лынтупы]]. У межах горада - возера [[Кагальнае]], з якога выцякае рака [[Бярозаўка (прыток Дзісны)|Бярозаўка]], левы прыток [[Дзісна (рака)|Дзісны]]. Да межаў горада прылягаюць азёры [[Бяглец]], [[Вялікае (возера, Глыбоцкі раён)|Вялікае]], [[Мушкацкае]], [[Падлужнае]]. Насельніцтва - 17 720 чал. (па стане на 1 студзеня 2026 года)<ref>{{Кніга|спасылка=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|загаловак=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов, поселков городского типа. Статистический бюллетень|год=2026|месца=Минск|выдавецтва=Национальный статистический комитет|старонкі=7}}</ref>. == Гісторыя == === Полацкае Княства === Тэрыторыя цэнтральнай часткі сучаснага горада Глыбокага (паўночны, паўночна-заходні і заходні берагі возера Кагальнае) была заселеная ў часы [[Полацкае княства|Полацкага княства]], пра што сведчаць знаходкі керамікі XI—XIII стагоддзяў. Пазней паселішча перапыніла сваё існаванне — кераміка XIV—XV стагоддзяў на тэрыторыі горада адсутнічае<ref>Клімаў Марат. Археалагічныя назіранні ў г. Глыбокаe//[http://westki.info Westki.info] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200202070730/http://westki.info/ |date=2 лютага 2020 }}, старонка захавана 04.01.2008.</ref>. === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню ўзгадваецца ў [[Метрыка Вялікага Княства Літоўскага|Метрыцы ВКЛ]] у 1514 г. як двор, цэнтр маёнтка [[Юрый Іванавіч Зяновіч|Юрыя Іванавіча Зяновіча]]. Паводле афіцыйнай версіі, першая згадка пра Глыбокае — [[1414]] год, аднак гэтая дата трапіла ў гістарычныя працы ў выніку памылкі польскага даследчыка Ежы Ахманьскага, якую ён дапусціў пры напісанні анатацыі да аднаго з прывілеяў Вітаўта<ref name=":8" />. Двор [[Зяновічы|Зяновічаў]] знаходзіўся на паўночным беразе [[Кагальнае|возера Глыбокае]] (цяпер - Кагальнае), на тэрыторыі [[Ашмянскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Ашмянскага павета]] [[Віленскае ваяводства|Віленскага ваяводства]], побач з мяжой [[Полацкая зямля|Полацкай зямлі]]. Мяжа праходзіла па рацэ [[Бярозаўка (прыток Дзісны)|Бярэзвіцы]] (Бярозаўцы), што выцякае з возера Кагальнае. Назва возера (Глыбокае) дала назву населенаму пункту<ref>Hedemann Otton. Głębokie. Szkic dziejów. Wilno, 1935. S. 9</ref>. У 1514 годзе згадваецца ''«торг»'' пры двары Юрыя Іванавіча Зяновіча ў Глыбокім, што сведчыць пра тое, што населены пункт быў асяродкам гандлю<ref>«Росийская Историческая Библиотека». Т. ХХ, с. 190.</ref>. У 1548 годзе Глыбокае ўпершыню згадваецца як [[мястэчка]]<ref name=":8">{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/82024216/miedzy-wilnem-a-polockiem-odkrycie-regionalisty-kwestionuje-610-rocznice-wzmianki-o-glebokiem|title=Między Wilnem a Połockiem. Odkrycie regionalisty kwestionuje 610. rocznicę wzmianki o Głębokiem|author=Łupacz Z., Szytal K.|website=Centrum Europy|date=29.08.2024}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Pachałavicki, Глыбокае, Пахалавіцкі (1580).jpg|міні|злева|Глыбокае на карце Станіслава Пахалавіцкага (1580)]] У сярэдзіне XVI стагоддзя Зяновічы перайшлі ў [[кальвінізм]]. У 1582 г. [[Юрый Мікалаевіч Зяновіч]] валодаў заходняй часткай Глыбокага і завяшчаў яе сваім нашчадкам. У тэстамэнце [[Крыштаф Зяновіч (ваявода берасцейскі)|Кшыштафа Зяновіча]] ў 1611 годзе згадваюцца кальвінскі збор і школа<ref name=":0">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedemann O.|загаловак=Głębokie (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|выдавецтва=Nakładem oddziału Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego w Głębokiem|старонкі=11, 22-23|старонак=60}}</ref>. Сын Кшыштафа, [[Мікалай Багуслаў Зяновіч]] у 1613 годзе перайшоў у каталіцтва і заснаваў у мястэчку касцёл святога Міхала. У 1622 годзе ў маёнтку Зяновічаў згадваецца ''«бібліятэка кніг каля трохсот экзэмпляраў»''. Касцёл святога Міхала быў знішчаны падчас вайны з Маскоўскай дзяржавай 1654—1667 гадоў<ref>{{Артыкул|спасылка=https://drive.google.com/file/d/1BwCarR_Q-p6oFXyINxaJYm6rVEROc_pq/view|аўтар=Шыталь К.|загаловак=Род Зяновічаў і першы касцёл у Глыбокім|год=2024|мова=be|выданне=Каталіцкі Веснік|тып=газета|месяц=6|нумар=6|старонкі=4-5|issn=2224-9624}}</ref>. У 1628 годзе Ганна Зоф'я Зяновіч выйшла замуж за [[Альбрэхт Уладзіслаў Радзівіл|Альбрэхта Уладзіслава Радзівіла]], у выніку чаго Глыбокае перайшло да [[Радзівілы|Радзівілаў]]. [[Файл:Юзаф Корсак Глыбоцкі, Іосіф Корсак, Иосиф Корсак, Józef Korsak Głębocki.jpg|міні|Іосіф Корсак, ваявода мсціслаўскі.]] Уладанні на правым (усходнім) беразе Бярэзвіцы ў канцы XIV ст. полацкі князь [[Андрэй Альгердавіч]] надаў роду [[Корсакі|Корсакаў]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://files.knihi.com/Knihi/archivy/polock-gram.zip/2015/Polockije_hramoty_T1.pdf|загаловак=Полоцкие грамоты XIII - начала XVI века. Том 1|адказны=А. Л. Хорошкевич (ответственный редактор), С. В. Полехов (заместитель ответственного редактора), В. А. Воронин, А. И. Груша, А. А. Жлутко, Е. Р. Сквайрс, А. Г. Тюльпин|год=2015|месца=Москва|выдавецтва=Университет Дмитрия Пожарского|старонкі=73-74|isbn=978-5-91244-137-0}}</ref>. Не пазней за 1582 год Корсакі заклалі мястэчка на сваіх землях на правым беразе Бярэзвіцы, насупраць мястэчка Зяновічаў. Мястэчка Корсакаў таксама называлася Глыбокае, але ўваходзіла ў [[Полацкае ваяводства]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=17|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=12|старонак=60}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Karmelity, Глыбокае, Кармеліты, Kazanie przy exegviach Alexandra Tyszkiewicza (1645).jpg|міні|Тытульны аркуш казання на пахаванні Аляксандра Тышкевіча, прамоўленага ў Глыбокім 13 верасня 1644 года.]] У 1639 годзе [[Юзаф Корсак (ваявода мсціслаўскі)|Іосіф Корсак]] піша тэстамэнт, у якім распараджаецца перадаць мястэчка Глыбокае і маёнткі Ластавічы, Свіла, Перадолы, Вольберавічы, Гняздзілава рыма-каталіцкаму ордэну [[Кармеліты|кармелітаў босых]]<ref>''Wanat J. Zakon karmelitów bosych w Polsce. Klasztory karmelitów i karmelitanek bosych 1605—1975''. ss. 458—459.</ref>. Пры жыцці Іосіф Корсак пабудаваў драўляны касцёл. У 1642 годзе Іосіф Корсак фундаваў у сваёй частцы мястэчка парафіяльны [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]]<ref name=":0" />. 16 красавіка 1643 года Корсак памёр. У тым жа годзе ў Глыбокае прыбылі кармеліты босыя. 13 верасня 1644 годзе настаяцель кляштара а. Язафат Тышкевіч прамовіў у глыбоцкім касцёле казанне на пахаванне полацкага земскага суддзі Аляксандра Тышкевіча, якое ў 1645 годзе было выдадзенае ў Вільні кнігай — гэта была першая кніга, напісаная ў Глыбокім<ref>{{Артыкул|аўтар=Івашчонак А.|загаловак=Першым глыбоцкім пісьменьнікам быў Язафат Тышкевіч, кармэліт босы|год=2012|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=2|чысло=16|нумар=7|старонкі=11|issn=0233-433X}}</ref>. У 1652 годзе ў кармеліцкай частцы Глыбокага быў збудаваны драўляны парафіяльны касцёл<ref name=":0" />. У ходзе вайны з Маскоўскай дзяржавай 1654 - 1667 гадоў атрад маскоўскага войска пад кіраўніцтвам двараніна Ждана Кондырава 30 ліпеня 1654 года пад Глыбокім «''литовских людзей побил и и знамены и мушкеты поимал''». Глыбокае было акупавана маскоўскім войскам. У верасні 1655 годзе ваявода Багдан Бешанцоў з 50 драгунамі прыбыў у Глыбокае і збудаваў ва ўсходняй частцы паселішча [[Глыбоцкі замак|замак]]<ref>{{Кніга|загаловак=Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Глыбоцкага раёна|год=1995|месца=Мінск|выдавецтва=БелЭн|старонкі=41|isbn=985-11-0014-5}}</ref>. У студзені 1659 года атрад ваяводы віцебскага [[Уладзіслаў Валовіч|Уладзіслава Валовіча]] «''сжёг острожек в Глубоком''», а гарматы, якія там былі, вывез у [[Даўгінава]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=39|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=32-33|старонак=60}}</ref>. У выніку вайны былі спаленыя мястэчка і двор у радзівілаўскай частцы Глыбокага, касцёлы святога Міхала, Святой Тройцы, кармелітаў босых. Пасля вайны новы двор Радзівілаў быў заснаваны на пагорку на поўдзень ад возера Кагальнае. Паводле інвентара 1702 г. двор уключаў накрыты драніцай галоўны аднапавярховы драўляны будынак, флігель, пякарню, свірны, двухпавярховую гаспадарчую пабудову з галерэямі, хлявы, стайні, вазоўні, сажалку, ставок з вадзяным млынам і інш. Да 1694 года адносіцца першая пацверджаная згадка пра грэка-каталіцкую царкву Святой Тройцы ў радзівілаўскай частцы Глыбокага<ref>[https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/jednostka/-/jednostka/17903189 Archiwum Główne Akt Dawnych, sygn. 1/354/0/23/t.170 p. 10 — s. 294]</ref>. Першыя згадкі пра яўрэяў сустракаюцца ў інвентары радзівілаўскай часткі Глыбокага ў 1694 годзе<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/jednostka/-/jednostka/17903189|title=Głębokie/Archiwum Główne Akt Dawnych, sygnatura 1/354/0/23/t.170 p.10|website=Szukaj w Archiwach}}</ref>. Іх колькасць хутка ўзрастала на працягу XVIII стагоддзя. Найстарэйшая вядомая мацэва на могілках датаваная 1708 годам. У 1742 годзе глыбоцкія яўрэі атрымалі ад віленскага біскупа [[Міхал Ян Зянковіч|Міхала Зянковіча]] дазвол на пабудову сінагогі на месцы, дзе была ранейшая<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedemann, Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=30-32}}</ref>. Паводле інвентароў, у Глыбокім на пачатку XVIII ст. сярод рамеснікаў былі скамарохі і мядзведнікі (каля дзесяці чалавек). Брацтва св. Тройцы, якое аб’ядноўвала мядзведнікаў, мела свой алтар у царкве ў царкве св. Тройцы. Можна меркаваць, што Глыбокае мела сваю «Мядзведжую акадэмію» або што існавала сувязь з [[Смаргонская мядзведжая акадэмія|"акадэміяй" у Смаргоні]] - абодва мястэчкі з канца XV да пачатку ХІХ ст. належалі адным і тым жа ўласнікам.<ref>http://spadchyna.glubmusej.by/be/nasha-spadchyna/znakamityya-zemlyaki/289-glybotskiya-dudary-myadzvedniki</ref>[[Файл:Hłybokaje, Karmelickaja. Глыбокае, Кармэліцкая (1878).jpg|міні|Касцёл і кляштар кармелітаў босых (акварэль ХІХ ст.)]] 16 ліпеня 1735 года віленскі суфраган [[Ежы Казімір Анцута|Ежы Анцута]] асвяціў барочны [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі]] кляштара кармелітаў босых. Паводле меркавання польскага даследчыка Войцеха Бабэрскага, касцёл быў зноў перабудаваны каля 1755 года. Аўтарам перабудовы быў віленскі архітэктар Абрагам Вюрцнэр, пад яго кіраўніцтвам былі ўзнесеныя дзве вежы і шчыт галоўнага фасада ў стылі [[Віленскае барока|віленскага барока]]<ref>{{Артыкул|спасылка=https://bibliotekanauki.pl/articles/24567385|аўтар=Boberski, Wojciech|загаловак=Architekt Abraham Würtzner (?). Przyczynek do dziejów wileńskiego baroku|год=2021|мова=pl|выданне=Biuletyn Historii Sztuki|тып=часопіс|том=T. 3|старонкі=664-667|issn=0006-3967}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Rynak, Fara. Глыбокае, Рынак, Фара (Балзункевіч, 1900-02).jpg|міні|Фарны касцёл (фота Яна Балзункевіча, пач. ХХ ст.)]] 11 ліпеня 1783 года віленскі суфраган Пётр Тачыдлоўскі асвяціў мураваны парафіяльны [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]], збудаваны ў 1764—1782 гадах<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedeman, Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=22-26}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Kopcieŭka, Kalona. Глыбокае, Копцеўка, Калона (1920-29) (3).jpg|міні|Калона на могілках (фота 20-х гг. ХХ ст.)]] У канцы XVIII стагоддзя на могілках Копцеўка была збудаваная [[Калона ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791 года (Глыбокае)|мураваная калона]], якую, без пацверджання гістарычнымі крыніцамі называюць «Калонай [[Канстытуцыя 3 мая 1791 года|Канстытуцыі 3 Мая]]». === Глыбокае ў складзе Расійскай імперыі === З 1793 года ў складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]], мястэчка [[Дзісенскі павет (Расійская імперыя)|Дзісенскага павета]]. [[Файл:Hłybokaje, Kopcieŭka, Karmelicki. Глыбокае, Копцеўка, Кармэліцкі (1920-29) (4).jpg|міні|Капліца святога Іллі на могілках Копцеўка (1920-я).]] Кармеліты пабудавалі ў 1804 годзе [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу святога Іллі]] ў стылі класіцызму на могілках «Копцеўка», яе асвяціў 11 мая 1805 года біскуп мінскі [[Якуб Дадэрка]]<ref>{{Артыкул|аўтар=Івашчонак Аляксандр|загаловак=Мястэчка Глыбокае. Капліца св. Эльяша (Іллі Прарока)|год=2012|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=2|чысло=23|нумар=8|старонкі=5|issn=0233-433X}}</ref>. ==== Напалеон у Глыбокім ==== [[Файл:Кляштар Кармелітаў.jpg|thumb|left|Свята-Раства-Багародзіцкі сабор (Былы касцёл кармелітаў босых)]] У 1812 годзе шлях імператара [[Францыя|Францыі]] [[Напалеон Банапарт|Напалеона Банапарта]] з Вільні на Маскву праходзіў цераз Глыбокае. Паводле гісторыка [[Отан Гедэман|Отана Гедэмана]], Напалеон прыбыў ў Глыбокае раніцай 18 ліпеня і затрымаўся ў кляштары кармелітаў босых на некалькі дзён<ref name=":9">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=61|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=54-56|старонак=60}}</ref>. Паводле меркаванняў іншых гісторыкаў Напалеон Банапарт прабыў у Глыбокім ад трох да дзесяці дзён<ref name="euro" />. У Глыбокім 18 ліпеня Напалеон выдаў загад «Адозвы генеральнай канфедэрацыі да палякаў», прызначаны для палякаў, якія знаходзяцца на расійскай дзяржаўнай службе, а 20 ліпеня - загад супраць марадзёраў і рабаўніцтва. Згодна з распараджэннем Напалеона, у Глыбокім з’явіўся харчовы склад, загад пра гэта быў падпісаны павятовым маршалкам шляхты Алоізам Буйніцкім<ref name=":9" />. Парафіяльны касцёл быў пашкоджаны, бо быў ператвораны на склад правіянту, салдаты забралі касцельныя рэчы<ref name="westki" />. Паводле інтэрпрэтацый, якія існавалі ў першай палове ХХ ст., Напалеон займаў пакоі на другім паверсе захаванага крыла кляштара. Прыхільнікі такога меркавання абапіраліся на тэкст Філіпа Поля дэ Сегура: ''«la Courlande nurria Macdonald, la Samogitie Oudinot; les plaines fertiles de Klubakoje'' (то бок — Глыбокае) ''— l‘Impereur»''. Гэтая версія тлумачыць, што ''«les plaines fertiles de Klubakoje»'', то бок урадлівыя раўніны Глыбокага, імператар мог бачыць толькі з акон на другім паверсе існуючага крыла (разбураныя два крылы былі павернутыя ў бок горада) — значыць, ён там жыў. Аднак, як пісаў Отан Гедэман, гэта не вынікае гэта наўпрост з тэксту Сегура, які меў на думцы толькі магчымасці забеспячэння арміі харчамі з урадлівых раўнін Курляндыі, Жамойці і Глыбокага, г. зн. Белай Русі<ref name=":9" />. Паводле іншай легенды, паміж імператарам і прыёрам кармелітаў босых завязаўся наступны дыялог. Напалеон: «Якой велічыні кляштарная ўласнасць?» Прыёр: «1000 дамоў». Напалеон: «Гэтага замнога! А чым займаецеся?» Прыёр: «Молімся». Напалеон: «Гэтага замала!» Аднак, удзячны за гасціннасць, злажыў прыёру на ад’езд «поўную талерку» напалеондораў. Імператар быццам бы нават выказаў шкадаванне, што не можа забраць у Парыж касцёл кармелітаў, каб яго там паставіць побач з саборам Нотр Дам<ref name=":9" />. Пасля гібелі ў 1813 годзе [[Дамінік Геранім Радзівіл|Дамініка Гераніма Радзівіла]] заходняя частка Глыбокага перайшла ва ўласнасць яго дачкі [[Стэфанія Радзівіл|Стэфаніі]], якая ў 1828 годзе выйшла замуж за [[Леў Пятровіч Вітгенштэйн|Льва Вітгенштэйна]]. Наступнай уласніцай маёнтка стала іх дачка Марыя, пазней жонка нямецкага палітыка [[Хлодвіг Гогенлоэ-Шылінгсфюрст|Хлодвіга Гогенлоэ-Шылінгсфюрста]]. У канцы ХІХ стагоддзя маёнтак быў прададзены Восіпу Путырскаму. [[Файл:Hłybokaje, Kahalnaje. Глыбокае, Кагальнае (1869) (2).jpg|міні|Панарама мястэчка (1869)]] [[Файл:Hłybokaje, Karmelickaja. Глыбокае, Кармэліцкая (1918).jpg|міні|Царква Раства Багародзіцы, перабудаваны касцёл кармелітаў (1918).]] Кармеліты падтрымалі [[Паўстанне 1830—1831 гадоў|паўстанцаў у 1830-31 гадах]]. Для следства супраць паўстанцаў у Глыбокае прыязджаў [[Міхаіл Мікалаевіч Мураўёў-Віленскі|Міхал Мураўёў]] і стварыў камісію вайсковага суда. У 1842 годзе ўлады канфіскавалі большасць зямельных уладанняў кляштара. У 1862 годзе кляштар быў скасаваны, а касцёл кармелітаў стаў філіяй парафіяльнага. У 1864 годзе, у рамках рэпрэсій пасля [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|студзеньскага паўстання]], улады адабралі ў каталікоў і перадалі праваслаўным былы кармеліцкі [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі]] і [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу святога Іллі]]. [[Файл:Hłybokaje, Dokšyckaja. Глыбокае, Докшыцкая, Сінагога, Głębokie, Synagoga, Глубокое, Синагога (1916).jpg|міні|Вялікая сінагога (фота: Ежы Рачыньскі, 1916).]] У 1848-1856 гадах рабінам у Глыбокім быў [[Шмуэль Магілевер]], адзін з піянераў рэлігійнага [[Сіянізм|сіянізму]]. У 50-я - 60-я гады ХІХ ст. на месцы папярэдняй была збудаваная драўляная Вялікая сінагога<ref>{{Артыкул|спасылка=https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/238169/edition/199926|аўтар=Chawes Mojżesz|загаловак=Rzeźba artystyczna w bożnicy|год=1931|мова=pl|выданне=Ziemia Dziśnieńska|тып=часопіс|месяц=11-12|нумар=2|старонкі=10-11}}</ref>. У 1870-х гадах у Глыбокім вучыўся [[Эліэзер Бэн-Егуда|Эліэзэр Бен-Егуда]], пазнейшы габрэйскі мовазнаўца, адзін з адраджальнікаў [[Іўрыт|іўрыту]]<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://mishpoha.org/pochta-mishpokhi/702-chelovek-voskresivshij-ivrit-ben-yeguda|title=Человек, воскресивший иврит|author=Бернштрам Владимир|website=Мишпоха. Международный еврейский журнал}}</ref>. У 1870-я гады ў Глыбокім былі паштовая станцыя, паліцэйская канцылярыя, валасная ўправа, народнае вучылішча, некалькі млыноў, вінакурня, некалькі бровараў і фабрык пітнога мёду, некалькі сінагог, дзве праваслаўныя царквы, касцёл. Насельніцтва па стане на 1879 год — 4084 чалавекі<ref name=":10">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/b6bc8a10-d0dc-4e72-95a8-0a811cc81d70?page=604|загаловак=Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 2, [Derenek - Gżack]|год=1881|месца=Warszawa|старонкі=604-605}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Rynak Kaściuški. Глыбокае, Рынак Касьцюшкі, Głębokie, Rynek, Глубокое, Базарная площадь (каля 1914).jpg|міні|Рынак (каля 1914 г.)]] Кожны тыдзень праводзіліся кірмашы, на якіх гандлявалі прадуктамі харчавання, мануфактурнымі вырабамі, а таксама смалой, дзёгцем, паташом, што прыходзілі з памешчыцкіх маёнткаў. Сяляне гандлявалі прадуктамі харчавання, набывалі соль, крупы, гарбату, цукар, гарэлку. 26 верасня (8 кастрычніка н. ст.) 1880 згарэла драўляная царква Святой Тройцы<ref>{{Артыкул|спасылка=https://pravoslavnoe-duhovenstvo.ru/media/priestdb/materialattachment/attachment/1d/58/1d580bb7-e270-468e-96d4-4d6161783a13.pdf|аўтар=Котлинский Александр|загаловак=Из Дисненского уезда|год=1880|мова=ru|выданне=Литовские епархиальные ведомости|тып=газета|месяц=10|чысло=12|нумар=41|старонкі=350-351}}</ref> (не была адбудаваная). У 1895 годзе ў прыёмным пакоі працаваў фельчар, дзейнічалі вольнапрактыкуючыя ўрачы, існавалі 4 аптэкарскія крамы. Паводле перапісу 1897 года ў мястэчку 5654 жыхары. Меліся народнае і яўрэйскае прыватнае вучылішчы. У 1897 годзе пачаўся рух цягнікоў па [[Вузкакалейная чыгунка|вузкакалейнай чыгунцы]] да [[Новыя Свянцяны|Новых Свянцянаў]]. У 1916 годзе чыгунка была падоўжана да станцыі Сеславіна ([[Крулеўшчына]]). У 1904 годзе заснаваны Глыбоцкі аддзел Віленскага таварыства сельскай гаспадаркі<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/79847101/wilenskie-towarzystwo-rolnicze-120-lat-temu-zmienilo-gospodarcze-oblicze-glebokiego|title=Wileńskie Towarzystwo Rolnicze. 120 lat temu zmieniło gospodarcze oblicze Głębokiego|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=31.03.2024}}</ref>, у 1906 — Глыбоцкае дабрачыннае таварыства<ref name=":1">{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/80308012/autor-znachora-urodzil-sie-na-dzisiejszej-bialorusi-nieznane-fakty-o-doledzemostowiczu|title=Autor „Znachora” urodził się na dzisiejszej Białorusi. Nieznane fakty o Dołędze-Mostowiczu|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=30.09.2023}}</ref>, у 1907 — таварыства «Oświata», якое адчыніла ў Глыбокім польскую школу, зачыненую ўладамі праз чатыры месяцы<ref>{{Артыкул|спасылка=https://polona.pl/item-view/80548caf-3e62-4663-aeec-e60e3b1897b5?page=1|аўтар=Wiesławski, W., dr.|загаловак=Polskie Towarzystwo "Oświata" w Wilnie|год=1908|мова=pl|выданне=Goniec Wileński|тып=газета|месяц=10|чысло=17|нумар=211|старонкі=2-3}}</ref>. Актыўнай дзяячкай Дабрачыннага таварыства і «Oświaty» была Станіслава Мастовіч, маці польскага пісьменніка [[Тадэвуш Даленга-Мастовіч|Тадэвуша Далэнгі-Мастовіча]]<ref name=":1" />. Падчас [[Рэвалюцыя 1905-1907 гадоў у Беларусі|рэвалюцыі ў Расійскай імперыі]], у лістападзе 1905 года адбылася забастоўка паштовых служачых і палітычныя дэманстрацыі, удзел у якіх прынялі некалькі соцень чалавек. 11 жніўня 1913 года адбылася першая беларуская вечарынка — акторы-аматары адыгралі п’есы «Пашыліся ў дурні» Марка Крапіўніцкага і «Міхалка» М. Дальнага<ref>{{Артыкул|спасылка=https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/Nasa_Niva_1906-1915,1920.djvu_pdf.zip/mab.lt/1913-33.cyr.pdf|аўтар=Глыбачанін|загаловак=Беларуская вечарынка|год=1913|мова=be|выданне=Наша Ніва|тып=газета|месяц=8|чысло=16|нумар=33|старонкі=4}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Zamkavaja, Глыбокае, Замкавая, Дом Поднаса, друкарня Рома, Глубокое, Głębokie.jpg|міні|Камяніца, у якой месціліся друкарня і кнігарня Л. Рома (каля 1914).]] Не пазней за 1913 год была заснаваная друкарня М. Трэбелева і Л. Рома, пры якой існавала кнігарня, у якой прадаваліся беларускія календары і кнігі. Каля 1914 года Л. Ром выдаў серыю з не менш як шасці каляровых паштовак з краявідамі Глыбокага і [[Беразвечча]]<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://budzma.org/news/nevyadomyya-staronki-gistoryi-glybokaga.html|title=Невядомыя старонкі гісторыі Глыбокага: вызначана месца, дзе ў пачатку ХХ стагоддзя ў Глыбокім прадавалі беларускія кнігі|author=Рамэйка Ян|website=Будзьма беларусамі!|date=21.06.2024}}</ref>. Падчас [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]] ў верасні 1915 года Глыбокае [[Свянцянскі прарыў|занялі немцы]], але праз два тыдні мястэчка адбілі расійскія войскі. Глыбокае знаходзілася ў тыле [[3-я армія (Расійская імперыя)|3-й расійскай арміі]]. === Найноўшы час === Пасля [[Кастрычніцкая рэвалюцыя на Беларусі|Кастрычніцкага пераварота]], у снежні 1917 года ў Дзісенскім павеце пачалі стварацца органы савецкай ўлады<ref name=":2">{{Кніга|загаловак=Беларусь, Глыбоцкі край і Эдвард Вайніловіч: матэрыялы навукова-практычнай канферэнцыі : г. Глыбокае, 25 верасня 2020 г|частка=Рудовіч Станіслаў. Дзісенска-глыбоцкі край у віхуры войн і рэвалюцый (1914-1921 гг)|месца=Мінск|выдавецтва=ІВЦ Мінфіна|старонкі=351-369|старонак=460|isbn=978-985-880-085-7}}</ref>. Сход для выбараў савета ў Глыбокім быў прызначаны на другую палову лютага 1918 года, але не адбыўся, бо мястэчка занялі нямецкія войскі, якія акупавалі яго да лістапада. Глыбокае знаходзілася на тэрыторыі абвешчанай у сакавіку 1918 года [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]], аднак структуры БНР у мястэчку не былі створаныя. 11 снежня 1918 года Глыбокае занятае часцямі савецкай Пскоўскай дывізіі. З 1 студзеня 1919 года — у складзе [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]]<ref name=":2" />. У жніўні 1919 занята польскімі войскамі. 6 лістапада 1919 года быў утвораны [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскі павет]], сядзіба ўладаў якога знаходзілася ў Глыбокім. У маі 1920 года Глыбокае на кароткі час было занятае Чырвонай арміяй, праз кароткі час яго зноў занялі польскія войскі. 5 ліпеня 1920 года часці 15-й арміі пад камандаваннем А. І. Корка вялі ў ваколіцах Глыбокага баі з польскімі войскамі, у якіх загінулі 1,5 тыс. чал. ==== Польская Рэспубліка ==== У кастрычніку 1920 года па выніках [[Рыжскі дагавор (1920)|Рыжскага папярэдняга дагавора]] зноў занятае польскімі войскамі<ref name=":2" />. Глыбокае ўвайшло ў склад [[Навагрудскае ваяводства (Польшча)|Навагрудскага ваяводства]], а ў 1922 годзе — [[Віленская зямля|Віленскай зямлі]] (з 1926 года — [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскага ваяводства]]). [[Файл:Hłybokaje, Zamkavaja. Глыбокае, Замкавая (1921-39).jpg|міні|Праваслаўны хрэсны ход на вуліцы Замкавай (1920-я).]] У 1921 годзе Глыбокаму быў нададзены статус горада<ref>{{Артыкул|спасылка=https://polona.pl/item-view/167ce1f0-ea6b-48f9-8b30-f880de2479ad?page=7|загаловак=Wieści i obrazki z kraju|год=1935|мова=pl|выданне=Kurjer Wileński|тып=газета|месяц=5|чысло=2|нумар=118|старонкі=8}}</ref> і ўтвораныя органы гарадскога самакіравання. У 1921 годзе ў Глыбокім — 661 жылы будынак, 4514 жыхароў. Па веравызнанні: 2844 іўдзеяў, 894 праваслаўных, 709 рыма-каталікоў, 51 мусульманін, 13 старавераў, 3 пратэстантаў. Па нацыянальным складзе — 2220 палякаў, 1418 яўрэяў, 819 беларусаў, 33 татары, 21 рускі, 1 эстонец, 1 літовец, 1 украінец<ref name=":4">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/ea74b1e6-27ce-480b-819a-e86f691a53ee?page=6|загаловак=Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej : opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. T. 7 cz. 2, Ziemia wileńska. Powiaty : Brasław, Duniłowicze, Dzisna i Wilejka|год=1923|месца=Warszawa|выдавецтва=Nakładem Głównego Urzędu Statystycznego|старонкі=39}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Bandurskaha, Глыбокае, Бандурскага, Глубокое, Głębokie (1941).jpg|міні|Мадэрністычная забудова 1930-х на вуліцы Уладзіслава Бандурскага (1941).]] Глыбокае было адміністрацыйным цэнтрам [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскага павета]] і [[Глыбокае (гміна)|Глыбоцкай гміны]], сядзібай гродскага суда, важным асяродкам гандлю. Адміністрацыйнае і геаграфічнае становішча спрыяла хуткаму развіццю горада. У 1931 годзе ў горадзе быў 1081 жылы будынак і 7361 жыхар<ref name=":5">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/ab644b2d-e1e2-4ce4-a7f2-a7aee01a983c?page=8|загаловак=Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. T. 1, Województwo Wileńskie|год=1938|месца=Warszawa|выдавецтва=Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej|старонкі=15}}</ref>. У 1939 годзе — 9200 жыхароў<ref name=":6">{{Артыкул|спасылка=https://bcul.lib.uni.lodz.pl/dlibra/publication/2855/edition/1931/content|загаловак=Rocznik Polityczny i Gospodarczy 1939|мова=pl|выданне=|старонкі=346}}</ref>. У 1927 годзе ў Глыбокім дзейнічалі чатыры банкаўскія ўстановы — філіял Віленскага сельскагаспадарча-прамысловага банка, Дзісенскі павятовы банк, Яўрэйскі народны банк, Камунальная ашчадная каса. У 1928 годзе заснаваная электрастанцыя. У 1936 годзе пабудаваная буйная бойня. [[Файл:Hłybokaje, Rynak. Глыбокае, Рынак (J. Drazdovič, 1925).jpg|міні|Карчма і касцёл Св. Тройцы (малюнак Язэпа Драздовіча, 1925).]] У Глыбокім дзейнічалі каталіцкая парафія, якая мела [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]] і [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу Сэрца Езуса]] на могілках Копцеўка, праваслаўны прыход, які мела [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|царкву Раства Багародзіцы]], дзесяць сінагог, мячэць (заснаваная ў 1931 годзе), баптысцкая царква. Дзейнічала 7-класная польская пачатковая школа, дзе ў 1924/25 навучальным годзе настаўнікам малявання працаваў беларускі мастак [[Язэп Драздовіч]]. У 1925 годзе ён стварыў альбом малюнкаў «Глыбокае», а ў 1926 рабіў замалёўкі [[Беразвечча]]. У 1926 годзе заснаваная польская прыватная гімназія імя Люблінскай Уніі. Існавала яўрэйская прыватная пачатковая школа. У 1938 годзе заснаваная другая польская пачатковая школа. [[Файл:Hłybokaje, Dokšyckaja. Глыбокае, Докшыцкая, ТБШ, Таварыства беларускай школы (06.05.1928).jpg|міні|Сход Таварыства беларускай школы, 6 мая 1928 года.]] У 1926-28 гадах дзейнічала акружная ўправа [[Таварыства беларускай школы|Таварыства Беларускай Школы]]. ТБШ мела бібліятэку, арганізоўвала беларускія прадстаўленні. Сябры таварыства збіралі грошы на пабудову будынка для прыватнай беларускай школы і гімназіі, аднак гэтая справа не была скончаная<ref name=":3">{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/306457|title=«Лічыць сябе беларусам, хоць мае вышэйшую адукацыю». Як актывісты з Заходняй Беларусі змагаліся за сваю ідэнтычнасць 100 год таму|author=Валынец Ганна, Рамэйка Ян|website=Наша Ніва|date=29.12.2022}}</ref>. У 1926-27 гадах у Глыбокім існавала павятовая ўправа [[Беларуская сялянска-работніцкая грамада|Беларускай сялянска-работніцкай грамады]]. У 1920-х гадах у горадзе неаднаразова ладзіліся беларускія прадстаўленні, мітынгі беларускіх дэпутатаў польскага Сойму. У 30-я гады беларуская дзейнасць спынілася з прычыны аслаблення беларускага руху ў Польскай Рэспубліцы і палітыкі польскіх уладаў<ref name=":3" />. У 1928 годзе створаны аддзел Польскага краязнаўчага таварыства, які ў 1931 годзе заснаваў Музей Дзісенскай зямлі. Зборы музею, сярод якіх былі прыродазнаўчыя, археалагічныя, нумізматычныя, этнаграфічныя экспанаты, знаходзіліся ў будынку стараства Дзісенскага павета, былым кляштары кармелітаў босых<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://muzea2rp.amu.edu.pl/m/62|title=Muzeum Ziemi Dziśnieńskiej w Głębokiem|author=Tołysz Aldona|website=Muzea w dwudziestoleciu międzywojennym|date=16.04.2025}}</ref>. У 1935 годзе таварыства выдала манаграфію [[Отан Гедэман|Отана Гедэмана]] «Głębokie: (szkic dziejów)», прысвечаную гісторыю горада. У тым жа годзе намаганнямі таварыства была адрамантаваная [[Калона на могілках Копцеўка (Глыбокае)|калона на могілках «Копцеўка»]]. У Глыбокім дзейнічалі дзве друкарні, выходзілі газеты на польскай мове «Głos Dziśnieński» (1924—1926), «Wiadomości głębockie» (1930—1931), «Wiadomości kresowe» (1934—1935), «Echo głębockie» (1936), «Echo kresowe» (1937), на ідыш — «Gluboker Leben» (1930—1936), «Gluboker Woch» (1934—1936), «Gluboker Sztyme» (1936—1939)<ref>{{Артыкул|спасылка=https://kamunikat.org/volnaye-glybokaye-shtotydnyovaya-gazeta-23-1000-2019|аўтар=Шыталь К.|загаловак=Да гісторыі перыядычнага друку ў Глыбокім|год=2019|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=6|чысло=6|нумар=23|старонкі=5|issn=0233-433X}}</ref>. У 1936-39 гадах у Глыбокім працаваў інжынер Аляксандр Мілаш, бацька польскага паэта, лаўрэата Нобелеўскай прэміі па літаратуры [[Чэслаў Мілаш|Чэслава Мілаша]]. Паэт як мінімум двойчы наведваў Глыбокае<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/80320693/na-bialorusi-odnaleziono-dom-z-ktorego-rodzice-czeslawa-milosza-uciekli-przed-wojna|title=Na Białorusi odnaleziono dom, z którego rodzice Czesława Miłosza uciekli przed wojną|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=29.10.2020}}</ref>. ==== Другая сусветная вайна ==== 17 верасня 1939 года Глыбокае было занята [[РСЧА|Чырвонай Арміяй]] і 2 лістапада 1939 года далучана да [[БССР]]. 15 студзеня 1940 года ўтвораны [[Глыбоцкі раён]], які належаў да [[Вілейская вобласць|Вілейскай вобласці]]. Выдавалася газета РК КП(б)Б «За свабоднае жыццё». У 1941 годзе ў горадзе жыло 12 тыс. чал., з іх 8 тыс. — яўрэі. Частка жыхароў горада ў 1939-41 гадах стала ахвярамі [[Палітычныя рэпрэсіі|палітычных рэпрэсій]]. Пасля [[Аперацыя Барбароса|нападу Германіі на СССР]] першая бамбардзіроўка Глыбокага адбылася 23 чэрвеня 1941 года. 3 ліпеня 1941 года ў горад увайшлі нямецкія войскі. 17 ліпеня 1941 года горад уключаны ў склад [[Генеральная акруга Беларусь|Генеральнай акругі Беларусь]], стаў цэнтрам Глыбоцкай акругі (гебіта)<ref name=":7">{{Кніга|загаловак=Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Глыбоцкага раёна|год=1995|месца=Мінск|выдавецтва=Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі|старонкі=175|isbn=985-11-0014-5}}</ref>. У жніўні 1941 года акупанты правялі першы расстрэл мірнага насельніцтва, забіўшы дзесяць чалавек<ref name=":7" />. 4 сакавіка 1942 года ва ўрочышчы Барок расстралялі траіх каталіцкіх святароў — [[Мечыслаў Багаткевіч|Мечыслава Багаткевіча]], Уладзіслава Мацьковяка, Станіслава Пыртака. У 1999 годзе Папа [[Ян Павел II|Ян Павел ІІ]] [[Беатыфікацыя|беатыфікаваў]] іх. 4 ліпеня 1942 года ў ваколіцах горада былі расстраляныя некалькі дзясяткаў прадстаўнікоў польскай інтэлігенцыі і каталіцкага духавенства з Глыбоцкай акругі<ref>{{Кніга|аўтар=Krahel Tadeusz, ks.|загаловак=Męczennicy z Berezwecza|год=1998|месца=Białystok|старонкі=8-10|isbn=83-903063-9-5}}</ref>. У верасні 1941 года створана [[Гета ў Глыбокім|гета]]. Вясной 1942 года адбылося [[Халакост у Беларусі|масавае забойства яўрэяў]] ва ўрочышчы Барок (каля 2 тыс. чал.). 18-20 жніўня 1943 года гета было канчаткова знішчанае, былі забіты 4,5 тыс. чал. У горадзе дзейнічалі настаўніцкія курсы (сярод іх выпускнікоў — пісьменнік [[Кастусь Акула]]), беларуская прагімназія, пачатковая школа, структуры [[Саюз беларускай моладзі|Саюза беларускай моладзі]]. У горадзе дзейнічала савецкае падполле: падпольны раённы камітэт КПБ пры партызанскай брыгадзе імя К. Ракасоўскага, падпольны РК ЛКСМБ, выдавалася газета «За Свабоднае жыццё». Адначасова ў Глыбокім існавалі структуры польскай [[Армія Краёва|Арміі Краёвай]]. З красавіка да мая 1943 года ў горадзе размяшчалася галоўная каманда «Цэпяліна» «Расія—Цэнтр» ({{lang-de|SS-Hauptkommando Russland—Mitte Unternehmen Zeppelin}}) і разведшкола з [[Яблань (Люблінскае ваяводства)|Яблані]]<ref>Залесский, К. РСХА: Главное управление имперской безопасности / Константин Залесский. — М.: Яуза, ЭКСМО, 2004. — 382, [1] с., [8] л. ил., портр. — С. 241. — (Тайны III рейха). — ISBN 5-699-06223-8.</ref><ref>Чуев, С. Г. Спецслужбы Третьего Рейха: [В 2 кн.] / Сергей Геннадьевич Чуев. — СПб.: Нева, 2003. — 443, [1] с., [8] л. ил., портр. — С. 154. — (Досье. Спецслужбы мира). — ISBN 5-7654-2831-2.</ref> Горад вызвалены 3 ліпеня 1944 года ў ходзе [[Полацкая аперацыя|Полацкай аперацыі]]. Перад адступленнем немцы спалілі вялікую колькасць будынкаў, асабліва ў цэнтральнай частцы Глыбокага. ==== Пасляваенны перыяд ==== У 1946-1947 дзейнічаў канспірацыйны [[Саюз беларускіх патрыётаў]], які аб'ядноўваў моладзь, пераважна з Глыбоцкага педагагічнага вучылішча. Сябры арганізацыі імкнуліся да пашырэння нацыянальнай свядомасці, беларускай мовы і культуры. У лютым 1947 года арганізацыя разгромленая дзяржбяспекай, удзельнікі асуджаныя да зняволення ў лагерах<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://novychas.online/poviaz/anton_furs_prisjagu_primal_pad|title=Антон Фурс: «Прысягу прымалі пад бел-чырвона-белым сцягам і «Пагоняй»|author=Шыталь Кастусь|website=Новы час|date=27.04.2012}}</ref>. У 1960 годзе да Глыбокага далучаны населены пункт [[Беразвечча]]. У 1967 годзе кіраўніцтвам [[Віктар Антонавіч Ламака|Віктара Ламакі]] закладзены [[Глыбоцкі дэндралагічны сад]], які мае адну з найбольшых па колькасці калекцый раслін у Беларусі. Нягледзячы на антырэлігійную палітыку камуністычных уладаў, у Глыбокім спынялася дзейнасць праваслаўнай і рыма-каталіцкай парафій. ==== Рэспубліка Беларусь ==== 31 жніўня 1992 года заснаваны [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]], у 1997 годзе экспазіцыя адчыненая для наведнікаў. У 1994-2020 гадах выдавалася штотыднёвая незалежная газета [[Вольнае Глыбокае|"Вольнае Глыбокае"]], рэдактарам якой быў краязнавец, грамадскі дзеяч [[Уладзімір Іванавіч Скрабатун|Уладзімір Скрабатун]]. Выданне апублікавала некалькі соцень краязнаўчых артыкулаў. Указам [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] ад 20 студзеня 2006 года № 36 зацверджаны сучасны [[Герб Глыбокага|герб горада]]. У 2012 годзе ў Глыбокім прайшоў [[Дзень беларускага пісьменства]]. Падчас падрыхтоўкі ў скверы на плошчы 17 Верасня быў знесены помнік Леніну, а замест яго створаная Алея славутых землякоў, якая складаецца з дзевяці бронзавых бюстаў асобаў, звязаных з Глыбоччынай<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://pridvinie.vlib.by/index.php/pomniki/179-pomniki-gistoryi/4162-aleya-znakamitykh-zemlyako-glybotski-rajon-g-glybokae|title=Алея знакамітых землякоў. Глыбоцкі раён, г. Глыбокае|date=26.11.2019}}</ref>. У 2013 годзе ўпершыню прайшоў фестываль "[[Вішнёвы фэст]]", а ў 2017 годзе - міжнародны фэст дударскіх рэгіёнаў [[Дударскі рэй|"Дударскі рэй"]]. == Насельніцтва == <div style="float:right;margin:0 0.5em 1em;">{{Graph:Chart|width=160|height=128|type=rect|x=1959,1970,2009,2016,2017|y=7300,11900,19500,18921,19038}}</div> '''XIX стагоддзе:''' 1879 год - 4,1 тыс. чал.<ref name=":10" /> * '''XX стагоддзе''': 1921 год — 4,5 тыс. чал.<ref name=":4" />; 1931 год — 7,4 тыс. чал.<ref name=":5" />; 1939 год — 9,2 тыс. чал.<ref name=":6" />; 1959 год — 7,3 тыс. чал.; 1970 год — 11,9 тыс. чал. * '''XXI стагоддзе''': 2009 год — 19,5 тыс. чал.; 2016 год — 18&nbsp;921 чал.<ref name="2016-Estimate"/>; 2017 год — 19&nbsp;038 чал.<ref name="2017-Estimate"/> == Эканоміка == Прадпрыемствы харчовай і дрэваапрацоўчай прамысловасці. Буйнейшыя прадпрыемствы: * [[Глыбоцкі малочнакансервавы камбінат]], ААТ * Глыбоцкі камбікормавы завод, ААТ * [http://glubmk.by/ Глыбоцкі мясакамбінат, ААТ] * Глыбоцкі хлебазавод, філіял РУПП «Віцебскхлебпрам». * Унітарнае прадпрыемства жыллёва-камунальнай гаспадаркі Глыбоцкага раёна<ref name=":11">{{Cite web|lang=ru|url=https://glubokoe.vitebsk-region.gov.by/ekonomika/promyshlennost/|title=Промышленность|website=Глубокский районный исполнительный комитет}}</ref>. * [[Глыбоцкі доследны лясгас]], ДЛГУ Харчовая прамысловасць займае 87,9% агульнай прамысловай прадукцыі Глыбоцкага раёна<ref name=":11" />. == Культура == [[Файл:Музей гісторыі і этнаграфіі Глыбоцкага краю.jpg|thumb|Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] * [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] * [[Глыбоцкая цэнтральная раённая бібліятэка]] * [[Глыбоцкі дом рамёстваў]] * Раённы дом культуры * Гарадскі цэнтр культуры * Дзіцячая мастацкая школа імя Язэпа Драздовіча * [[Дударскі рэй]] * [[Вішнёвы фэст]] У Глыбокім дзейнічае народны тэатр фальклору «Цярэшка», праграмы якога заснаваны на імкненні захаваць пераемнасць традыцый [[Першая беларуская трупа|першай беларускай трупы]], якую заснаваў [[Ігнат Цярэнцьевіч Буйніцкі|Ігнат Буйніцкі]]. Кіруе гуртом Наталля Нікіфаровіч. == СМІ == * Газета «[[Вольнае Глыбокае]]». Выдавалася ў 1994-2020 гадах, уваходзіла ў склад «[[Аб’яднаныя Масмедыі|Асацыяцыі выдаўцоў рэгіянальнай прэсы „Аб’яднаныя Масмедыі“]]». * Газета «[[Веснік Глыбоччыны]]». Орган Глыбоцкага райвыканкама, раённага савета дэпутатаў. == Славутасці == * [[Глыбоцкі Раства-Багародзіцкі сабор|Комплекс былога кляштара кармелітаў: сабор Раства Багародзіцы]], уваходныя дзверы і дэкаратыўная галерэя па перыметру царквы, будынак кляштара, агароджа з брамай ([[XVII]]—[[XVIII]] стагоддзі, сярэдзіна [[ХІХ]] стагоддзя), пл.17 Верасня — {{ГККРБ 4|212Г000365}} * [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|Касцёл Святой Тройцы]] ([[1764]]—[[1782]], [[1902]]—[[1908]]), пл.17 Верасня — {{ГККРБ 4|212Г000366}} * [[Свята-Петра-Паўлаўская царква і манастыр базыльян (Беразвечча)|Жылы будынак былога манастыра базыльян у Беразвеччы]] ([[1756]]—[[1763]]) — {{ГККРБ 4|212Г000363}} * [[Ільінская капліца (Глыбокае)|Капліца святога Іллі]] ([[1804]]) — {{ГККРБ 4|213Г000364}} * [[Калона ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791 года (Глыбокае)|Калона ў гонар Канстытуцыі]] (кан. XVIII ст.) — мураваная калона на могілках Копцеўка, якую, без пацверджання гістарычнымі крыніцамі, называюць помнікам [[Канстытуцыя 3 мая 1791 года|Канстытуцыі 3 Мая]]. * [[Забудова вуліцы Леніна (Глыбокае)|Забудова вуліцы Леніна]] (канец [[ХІХ]] — пачатак [[XX]] стагоддзя), вул. Леніна, 5, 13, 38, 40 — {{ГККРБ 4|213Г000367}} * [[Забудова вуліцы Маскоўскай (Глыбокае)|Забудова вуліцы Маскоўскай]] (канец [[ХІХ]] — пачатак [[XX]] стагоддзя), вул. Маскоўская, 2, 3, 4 — {{ГККРБ 4|213Г000369}} * Будынак ([[1931]]), вул. Энгельса, 24. Цяпер [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] — {{ГККРБ 4|}} * [[Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан (Глыбокае)|Брацкая магіла]] ([[1944]]), вул. Леніна, [[парк Перамогі, Глыбокае|парк Перамогі]] — {{ГККРБ 4|213Д000368}} * [[Мемарыяльны комплекс «Барок»]] * Помнікі на месцы масавых расстрэлаў мірнага насельніцтва ва ўрочышчы Барок * Помнік ахвярам Халакосту * Могілкі "Копцеўка": шматлікія пахаванні ХІХ-ХХ стагоддзяў, магілы польскіх вайскоўцаў (1919-20), плютановага Стэфана Палчыньскага (1939), Фердынанда і Вільгельміны Мюнхгаўзенаў (1878), [[Антон Ігнатавіч Зянкевіч|кс. Антонія Зянкевіча]], [[Альберт Антонавіч Бацяноўскі|Альберта Бацяноўскага]]. * Яўрэйскія могілкі (XVIII-XX ст) * Алея славутых землякоў - бронзавыя бюсты асобаў, звязаных з Глыбоччынай - [[Язэп Львовіч Корсак|Іосіфа Корсака]], [[Элізэр Бэн-Іегуда|Элізэра Бэн-Іегуды]], [[Язэп Драздовіч|Язэпа Драздовіча]], [[Ігнат Буйніцкі|Ігната Буйніцкага]], [[Алесь Дубровіч|Алеся Дубровіча]], [[Пётр Міхайлавіч Казлоў|Пятра Казлова]], [[Павел Сухі|Паўла Сухога]], [[Вацлаў Ластоўскі|Вацлава Ластоўскага]]<ref name="kultura" />, [[Юрый Аляксандравіч Сабалеўскі (вучоны)|Юрыя Сабалеўскага]] * Мемарыяльныя шыльды ў гонар [[Клаўдзій Сцяпанавіч Дуж-Душэўскі|Клаўдзія Дуж-Душэўскага]], [[Тадэвуш Даленга-Мастовіч|Тадэвуша Даленгі-Мастовіча]], [[Лявонцій Іосіфавіч Ракоўскі|Лявонція Ракоўскага]] * Самалёт-помнік авіяканструктару [[Павел Восіпавіч Сухі|Паўлу Сухому]] * Скульптура «[[Ісус і самаранка]]» (2014) * Скульптура [[Помнік барону Мюнхаўзену|«Барон Мюнхаўзен]]» (2014) * Скульптура «[[Дзед-глыбачанін]]» (2015) * [[Глыбоцкі дэндралагічны сад]] — батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння * [[Глыбоцкая дуда]] (копія дуды ў [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей|Глыбоцкім гісторыка-этнаграфічным музеі]]) <gallery mode="packed" perrow="4" heights="150px"> Глыбоцкія замалёўкі. Дамы ў цэнтры.jpg|Дамы ў цэнтры горада Глыбокае. Царква (03).jpg|Свята-Раства-Багародзіцкі сабор Глыбоцкія замалёўкі. Касцёл на плошчы (01).jpg|Касцёл Найсвяцейшай Тройцы Глыбокае. Ільінская капліца на могілках (04).jpg|Ільінская капліца на могілках Глыбоцкія замалёўкі. Бюст Іосіфа Корсака (01).jpg|Алея знакамітых землякоў Глыбоцкі дэндрапарк.jpg|Глыбоцкі дэндрапарк Глыбокае. Могілкі. Калона ў гонар Канстытуцыі 1791 года (07).jpg|Ільінская капліца і калона ў гонар Канстытуцыі 1791 года на могілках Глыбоцкія замалёўкі. Яўрэйскія могілкі (01).jpg|Яўрэйскія могілкі </gallery> == Вядомыя асобы == {{main|Вядомыя асобы Глыбокага}} * [[T. Даленга-Мастовіч]] (1900—1939), польскі пісьменнік, аўтар «Знахара» * [[Фёдар Мікалаевіч Дамінікоўскі]], беларускі гісторык * [[Язэп Нарцызавіч Драздовіч|Язэп Драздовіч]] ([[1888 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1888]]—[[1954 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1954]]), беларускі мастак, скульптар, этнограф, археолаг, педагог. Адзін з заснавальнікаў беларускага нацыянальнага гістарычнага жывапісу <ref name="Канферэнцыя"/><ref name="Канферэнцыя_2"/>. * [[Клаўдзій Сцяпанавіч Душэўскі|Клаўдзій Душэўскі]] (1891—1959), беларускі палітычны дзеяч, дыпламат, рэдактар, педагог * [[Сямён Навумавіч Леках]], беларускі вучоны ў галіне металургіі * [[Тадэа Касцюшка|сястра Тадэа Касцюшка]] (1868—1946), манахіня непакалянка, узнагароджана сярэбраным крыжам заслугі, заклала ў Глыбокім школу, пабудавала кляштар * [[Павел Восіпавіч Сухі]] (1895—1975), савецкі авіяканструктар, двойчы Герой Працы * [[Аляксандр Францавіч Хайноўскі]], беларускі дыпламат * [[Марына Іванаўна Шкерманкова]], беларуская цяжкаатлетка * [[Мікалай Мінскі]], паэт, драматург, перакладчык * [[Лявонцій Іосіфавіч Ракоўскі]], пісьменнік. * [[Юрый Барысавіч Багушэвіч]], мастак * [[Дзмітрый Літвінскі]], мастак * [[Барыс Міхайлавіч Волін]], савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч РСФСР і УССР, публіцыст, гісторык * [[Сямён Іофе]] (сапраўднае імя — Сімон-Залман Шмуйловіч), партыйны дзеяч СССР * [[Віктар Антонавіч Ламака]] (1910—2001), заслужаны лесавод, заснавальнік глыбоцкага дэндрарыя == Гл. таксама == * [[Гарады Віцебскай вобласці]] * [[Гарады Беларусі]] * [[Глыбоцкі дзяржаўны прафесійны ліцэй]] * [[Спіс вуліц Глыбокага]] == Зноскі == {{Reflist|refs= <ref name="2017-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2017}}</ref> <ref name="NNP">{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласць|}}</ref> <ref name="euro">[http://eurobelarus.info/special-project/city-day/2013/03/03/dva-glybok-h-dzve-tsentral-nyya-ploshchy-dva-zamk.html «Два Глыбокіх, дзве цэнтральныя плошчы, два замкі»] 03.03.2013 Улaдзімір Скрабатун</ref> <ref name="westki">[http://westki.info/artykuly/13496/rouna-dzvesce-god-tamu-u-glybokae-uvayshou-napaleon «Роўна дзвесце год таму ў Глыбокае ўвайшоў Напалеон»] 18.07.2012 Кастусь Шыталь</ref> <ref name="2016-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2016}}</ref> <ref name="kultura">[http://kultura.gov.by/news/ab-vyn-kakh-konkursu-na-stvarenne-esk-znykh-praekta-pomn-ka-vyal-kamu-knyazyu-m-ndo-gu Аб выніках конкурсу на стварэнне эскізных праектаў помніка вялікаму князю Міндоўгу]</ref> <ref name="Канферэнцыя">[http://www.rh.by/by/221/20/6494/ «Канферэнцыя, прысвечаная Язэпу Драздовічу, прайшла ў Маладзечне»] («[[Рэгіянальная газета]]»)</ref> <ref name="Канферэнцыя_2">[http://www.rh.by/by/222/10/6551/ «Творчасць Драздовіча — прыклад нацыянальнага мастацтва»] («[[Рэгіянальная газета]]»)</ref> }} == Літаратура == * ''Гедэман О.'' Глыбокае: гістарычны нарыс / Отан Гедэман; перакл. з польск. М. Гіля. — Паставы; Глыбокае: [б. в.], 2012. — 59, [1] с. : іл. == Спасылкі == {{Commonscat-inline|Hlybokaje|Глыбокае}} {{OSM relation|1176300|Глыбокае}} * {{ГБ|http://globustut.by/glubokoe/index.htm}} * [http://www.vlib.by//PRIDVINIE-1/CITIES/Glubokoe.htm Прыдзвінскі край — Горад Глыбокае]{{Недаступная спасылка}} * [http://www.westki.info/hlybokaje Глыбокае — westki.info] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090418080427/http://westki.info/hlybokaje |date=18 красавіка 2009 }} * [http://radzima.org/be/pub/2515_m/ Глыбокае — radzima.org] * [https://www.gismeteo.by/weather-glubokoye-11028/ Надвор’е ў горадзе Глыбокае] {{Глыбоцкі раён}} {{Віцебская вобласць}} [[Катэгорыя:Глыбокае| ]] [[Катэгорыя:Мястэчкі Полацкага ваяводства]] [[Катэгорыя:Мястэчкі Віленскага ваяводства]] i6ber49mhf000fxqkczlfb0r2tycz2v 5152283 5152282 2026-06-07T17:35:19Z K.shytal 58227 /* Славутасці */ падкарэктаваў подпісы 5152283 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = горад |беларуская назва = Глыбокае |выява = Hłybokaje, Глыбокае, панарама, Кагальнае, Глубокое, панорама, Głębokie, panorama (08.10.2021).jpg |подпіс = Панарама Глыбокага над возерам Кагальным |вобласць = Віцебская |раён = Глыбоцкі |першае згадванне = 1514 }} '''Глыбо́кае'''<ref name="NNP"/> ({{lang-be-trans|Hlybokaje}}, [[Руская мова|рус]].: ''Глубокое'', [[Польская мова|польск]].: ''Głębokie'', [[Літоўская мова|літ.]]: ''Glubokas'', [[іўрыт]]: ''עברית'') — [[горад]] у [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]], адміністрацыйны цэнтр [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкага раёна]]. За 140 км на поўнач ад [[Мінск|Мінска]], 160 км на захад ад [[Віцебск]]а, 160 км на паўночны ўсход ад [[Вільня|Вільні]], 300 км на паўднёвы ўсход ад [[Рыга|Рыгі]]. На скрыжаванні аўтамабільных дарог [[Бягомль]] - [[Браслаў]] і [[Полацк]] — [[Вільня]]. Чыгуначная станцыя на лініі [[Крулеўшчына]] — [[Лынтупы]]. У межах горада - возера [[Кагальнае]], з якога выцякае рака [[Бярозаўка (прыток Дзісны)|Бярозаўка]], левы прыток [[Дзісна (рака)|Дзісны]]. Да межаў горада прылягаюць азёры [[Бяглец]], [[Вялікае (возера, Глыбоцкі раён)|Вялікае]], [[Мушкацкае]], [[Падлужнае]]. Насельніцтва - 17 720 чал. (па стане на 1 студзеня 2026 года)<ref>{{Кніга|спасылка=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|загаловак=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов, поселков городского типа. Статистический бюллетень|год=2026|месца=Минск|выдавецтва=Национальный статистический комитет|старонкі=7}}</ref>. == Гісторыя == === Полацкае Княства === Тэрыторыя цэнтральнай часткі сучаснага горада Глыбокага (паўночны, паўночна-заходні і заходні берагі возера Кагальнае) была заселеная ў часы [[Полацкае княства|Полацкага княства]], пра што сведчаць знаходкі керамікі XI—XIII стагоддзяў. Пазней паселішча перапыніла сваё існаванне — кераміка XIV—XV стагоддзяў на тэрыторыі горада адсутнічае<ref>Клімаў Марат. Археалагічныя назіранні ў г. Глыбокаe//[http://westki.info Westki.info] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200202070730/http://westki.info/ |date=2 лютага 2020 }}, старонка захавана 04.01.2008.</ref>. === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню ўзгадваецца ў [[Метрыка Вялікага Княства Літоўскага|Метрыцы ВКЛ]] у 1514 г. як двор, цэнтр маёнтка [[Юрый Іванавіч Зяновіч|Юрыя Іванавіча Зяновіча]]. Паводле афіцыйнай версіі, першая згадка пра Глыбокае — [[1414]] год, аднак гэтая дата трапіла ў гістарычныя працы ў выніку памылкі польскага даследчыка Ежы Ахманьскага, якую ён дапусціў пры напісанні анатацыі да аднаго з прывілеяў Вітаўта<ref name=":8" />. Двор [[Зяновічы|Зяновічаў]] знаходзіўся на паўночным беразе [[Кагальнае|возера Глыбокае]] (цяпер - Кагальнае), на тэрыторыі [[Ашмянскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Ашмянскага павета]] [[Віленскае ваяводства|Віленскага ваяводства]], побач з мяжой [[Полацкая зямля|Полацкай зямлі]]. Мяжа праходзіла па рацэ [[Бярозаўка (прыток Дзісны)|Бярэзвіцы]] (Бярозаўцы), што выцякае з возера Кагальнае. Назва возера (Глыбокае) дала назву населенаму пункту<ref>Hedemann Otton. Głębokie. Szkic dziejów. Wilno, 1935. S. 9</ref>. У 1514 годзе згадваецца ''«торг»'' пры двары Юрыя Іванавіча Зяновіча ў Глыбокім, што сведчыць пра тое, што населены пункт быў асяродкам гандлю<ref>«Росийская Историческая Библиотека». Т. ХХ, с. 190.</ref>. У 1548 годзе Глыбокае ўпершыню згадваецца як [[мястэчка]]<ref name=":8">{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/82024216/miedzy-wilnem-a-polockiem-odkrycie-regionalisty-kwestionuje-610-rocznice-wzmianki-o-glebokiem|title=Między Wilnem a Połockiem. Odkrycie regionalisty kwestionuje 610. rocznicę wzmianki o Głębokiem|author=Łupacz Z., Szytal K.|website=Centrum Europy|date=29.08.2024}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Pachałavicki, Глыбокае, Пахалавіцкі (1580).jpg|міні|злева|Глыбокае на карце Станіслава Пахалавіцкага (1580)]] У сярэдзіне XVI стагоддзя Зяновічы перайшлі ў [[кальвінізм]]. У 1582 г. [[Юрый Мікалаевіч Зяновіч]] валодаў заходняй часткай Глыбокага і завяшчаў яе сваім нашчадкам. У тэстамэнце [[Крыштаф Зяновіч (ваявода берасцейскі)|Кшыштафа Зяновіча]] ў 1611 годзе згадваюцца кальвінскі збор і школа<ref name=":0">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedemann O.|загаловак=Głębokie (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|выдавецтва=Nakładem oddziału Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego w Głębokiem|старонкі=11, 22-23|старонак=60}}</ref>. Сын Кшыштафа, [[Мікалай Багуслаў Зяновіч]] у 1613 годзе перайшоў у каталіцтва і заснаваў у мястэчку касцёл святога Міхала. У 1622 годзе ў маёнтку Зяновічаў згадваецца ''«бібліятэка кніг каля трохсот экзэмпляраў»''. Касцёл святога Міхала быў знішчаны падчас вайны з Маскоўскай дзяржавай 1654—1667 гадоў<ref>{{Артыкул|спасылка=https://drive.google.com/file/d/1BwCarR_Q-p6oFXyINxaJYm6rVEROc_pq/view|аўтар=Шыталь К.|загаловак=Род Зяновічаў і першы касцёл у Глыбокім|год=2024|мова=be|выданне=Каталіцкі Веснік|тып=газета|месяц=6|нумар=6|старонкі=4-5|issn=2224-9624}}</ref>. У 1628 годзе Ганна Зоф'я Зяновіч выйшла замуж за [[Альбрэхт Уладзіслаў Радзівіл|Альбрэхта Уладзіслава Радзівіла]], у выніку чаго Глыбокае перайшло да [[Радзівілы|Радзівілаў]]. [[Файл:Юзаф Корсак Глыбоцкі, Іосіф Корсак, Иосиф Корсак, Józef Korsak Głębocki.jpg|міні|Іосіф Корсак, ваявода мсціслаўскі.]] Уладанні на правым (усходнім) беразе Бярэзвіцы ў канцы XIV ст. полацкі князь [[Андрэй Альгердавіч]] надаў роду [[Корсакі|Корсакаў]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://files.knihi.com/Knihi/archivy/polock-gram.zip/2015/Polockije_hramoty_T1.pdf|загаловак=Полоцкие грамоты XIII - начала XVI века. Том 1|адказны=А. Л. Хорошкевич (ответственный редактор), С. В. Полехов (заместитель ответственного редактора), В. А. Воронин, А. И. Груша, А. А. Жлутко, Е. Р. Сквайрс, А. Г. Тюльпин|год=2015|месца=Москва|выдавецтва=Университет Дмитрия Пожарского|старонкі=73-74|isbn=978-5-91244-137-0}}</ref>. Не пазней за 1582 год Корсакі заклалі мястэчка на сваіх землях на правым беразе Бярэзвіцы, насупраць мястэчка Зяновічаў. Мястэчка Корсакаў таксама называлася Глыбокае, але ўваходзіла ў [[Полацкае ваяводства]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=17|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=12|старонак=60}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Karmelity, Глыбокае, Кармеліты, Kazanie przy exegviach Alexandra Tyszkiewicza (1645).jpg|міні|Тытульны аркуш казання на пахаванні Аляксандра Тышкевіча, прамоўленага ў Глыбокім 13 верасня 1644 года.]] У 1639 годзе [[Юзаф Корсак (ваявода мсціслаўскі)|Іосіф Корсак]] піша тэстамэнт, у якім распараджаецца перадаць мястэчка Глыбокае і маёнткі Ластавічы, Свіла, Перадолы, Вольберавічы, Гняздзілава рыма-каталіцкаму ордэну [[Кармеліты|кармелітаў босых]]<ref>''Wanat J. Zakon karmelitów bosych w Polsce. Klasztory karmelitów i karmelitanek bosych 1605—1975''. ss. 458—459.</ref>. Пры жыцці Іосіф Корсак пабудаваў драўляны касцёл. У 1642 годзе Іосіф Корсак фундаваў у сваёй частцы мястэчка парафіяльны [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]]<ref name=":0" />. 16 красавіка 1643 года Корсак памёр. У тым жа годзе ў Глыбокае прыбылі кармеліты босыя. 13 верасня 1644 годзе настаяцель кляштара а. Язафат Тышкевіч прамовіў у глыбоцкім касцёле казанне на пахаванне полацкага земскага суддзі Аляксандра Тышкевіча, якое ў 1645 годзе было выдадзенае ў Вільні кнігай — гэта была першая кніга, напісаная ў Глыбокім<ref>{{Артыкул|аўтар=Івашчонак А.|загаловак=Першым глыбоцкім пісьменьнікам быў Язафат Тышкевіч, кармэліт босы|год=2012|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=2|чысло=16|нумар=7|старонкі=11|issn=0233-433X}}</ref>. У 1652 годзе ў кармеліцкай частцы Глыбокага быў збудаваны драўляны парафіяльны касцёл<ref name=":0" />. У ходзе вайны з Маскоўскай дзяржавай 1654 - 1667 гадоў атрад маскоўскага войска пад кіраўніцтвам двараніна Ждана Кондырава 30 ліпеня 1654 года пад Глыбокім «''литовских людзей побил и и знамены и мушкеты поимал''». Глыбокае было акупавана маскоўскім войскам. У верасні 1655 годзе ваявода Багдан Бешанцоў з 50 драгунамі прыбыў у Глыбокае і збудаваў ва ўсходняй частцы паселішча [[Глыбоцкі замак|замак]]<ref>{{Кніга|загаловак=Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Глыбоцкага раёна|год=1995|месца=Мінск|выдавецтва=БелЭн|старонкі=41|isbn=985-11-0014-5}}</ref>. У студзені 1659 года атрад ваяводы віцебскага [[Уладзіслаў Валовіч|Уладзіслава Валовіча]] «''сжёг острожек в Глубоком''», а гарматы, якія там былі, вывез у [[Даўгінава]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=39|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=32-33|старонак=60}}</ref>. У выніку вайны былі спаленыя мястэчка і двор у радзівілаўскай частцы Глыбокага, касцёлы святога Міхала, Святой Тройцы, кармелітаў босых. Пасля вайны новы двор Радзівілаў быў заснаваны на пагорку на поўдзень ад возера Кагальнае. Паводле інвентара 1702 г. двор уключаў накрыты драніцай галоўны аднапавярховы драўляны будынак, флігель, пякарню, свірны, двухпавярховую гаспадарчую пабудову з галерэямі, хлявы, стайні, вазоўні, сажалку, ставок з вадзяным млынам і інш. Да 1694 года адносіцца першая пацверджаная згадка пра грэка-каталіцкую царкву Святой Тройцы ў радзівілаўскай частцы Глыбокага<ref>[https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/jednostka/-/jednostka/17903189 Archiwum Główne Akt Dawnych, sygn. 1/354/0/23/t.170 p. 10 — s. 294]</ref>. Першыя згадкі пра яўрэяў сустракаюцца ў інвентары радзівілаўскай часткі Глыбокага ў 1694 годзе<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/jednostka/-/jednostka/17903189|title=Głębokie/Archiwum Główne Akt Dawnych, sygnatura 1/354/0/23/t.170 p.10|website=Szukaj w Archiwach}}</ref>. Іх колькасць хутка ўзрастала на працягу XVIII стагоддзя. Найстарэйшая вядомая мацэва на могілках датаваная 1708 годам. У 1742 годзе глыбоцкія яўрэі атрымалі ад віленскага біскупа [[Міхал Ян Зянковіч|Міхала Зянковіча]] дазвол на пабудову сінагогі на месцы, дзе была ранейшая<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedemann, Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=30-32}}</ref>. Паводле інвентароў, у Глыбокім на пачатку XVIII ст. сярод рамеснікаў былі скамарохі і мядзведнікі (каля дзесяці чалавек). Брацтва св. Тройцы, якое аб’ядноўвала мядзведнікаў, мела свой алтар у царкве ў царкве св. Тройцы. Можна меркаваць, што Глыбокае мела сваю «Мядзведжую акадэмію» або што існавала сувязь з [[Смаргонская мядзведжая акадэмія|"акадэміяй" у Смаргоні]] - абодва мястэчкі з канца XV да пачатку ХІХ ст. належалі адным і тым жа ўласнікам.<ref>http://spadchyna.glubmusej.by/be/nasha-spadchyna/znakamityya-zemlyaki/289-glybotskiya-dudary-myadzvedniki</ref>[[Файл:Hłybokaje, Karmelickaja. Глыбокае, Кармэліцкая (1878).jpg|міні|Касцёл і кляштар кармелітаў босых (акварэль ХІХ ст.)]] 16 ліпеня 1735 года віленскі суфраган [[Ежы Казімір Анцута|Ежы Анцута]] асвяціў барочны [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі]] кляштара кармелітаў босых. Паводле меркавання польскага даследчыка Войцеха Бабэрскага, касцёл быў зноў перабудаваны каля 1755 года. Аўтарам перабудовы быў віленскі архітэктар Абрагам Вюрцнэр, пад яго кіраўніцтвам былі ўзнесеныя дзве вежы і шчыт галоўнага фасада ў стылі [[Віленскае барока|віленскага барока]]<ref>{{Артыкул|спасылка=https://bibliotekanauki.pl/articles/24567385|аўтар=Boberski, Wojciech|загаловак=Architekt Abraham Würtzner (?). Przyczynek do dziejów wileńskiego baroku|год=2021|мова=pl|выданне=Biuletyn Historii Sztuki|тып=часопіс|том=T. 3|старонкі=664-667|issn=0006-3967}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Rynak, Fara. Глыбокае, Рынак, Фара (Балзункевіч, 1900-02).jpg|міні|Фарны касцёл (фота Яна Балзункевіча, пач. ХХ ст.)]] 11 ліпеня 1783 года віленскі суфраган Пётр Тачыдлоўскі асвяціў мураваны парафіяльны [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]], збудаваны ў 1764—1782 гадах<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedeman, Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=22-26}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Kopcieŭka, Kalona. Глыбокае, Копцеўка, Калона (1920-29) (3).jpg|міні|Калона на могілках (фота 20-х гг. ХХ ст.)]] У канцы XVIII стагоддзя на могілках Копцеўка была збудаваная [[Калона ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791 года (Глыбокае)|мураваная калона]], якую, без пацверджання гістарычнымі крыніцамі называюць «Калонай [[Канстытуцыя 3 мая 1791 года|Канстытуцыі 3 Мая]]». === Глыбокае ў складзе Расійскай імперыі === З 1793 года ў складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]], мястэчка [[Дзісенскі павет (Расійская імперыя)|Дзісенскага павета]]. [[Файл:Hłybokaje, Kopcieŭka, Karmelicki. Глыбокае, Копцеўка, Кармэліцкі (1920-29) (4).jpg|міні|Капліца святога Іллі на могілках Копцеўка (1920-я).]] Кармеліты пабудавалі ў 1804 годзе [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу святога Іллі]] ў стылі класіцызму на могілках «Копцеўка», яе асвяціў 11 мая 1805 года біскуп мінскі [[Якуб Дадэрка]]<ref>{{Артыкул|аўтар=Івашчонак Аляксандр|загаловак=Мястэчка Глыбокае. Капліца св. Эльяша (Іллі Прарока)|год=2012|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=2|чысло=23|нумар=8|старонкі=5|issn=0233-433X}}</ref>. ==== Напалеон у Глыбокім ==== [[Файл:Кляштар Кармелітаў.jpg|thumb|left|Свята-Раства-Багародзіцкі сабор (Былы касцёл кармелітаў босых)]] У 1812 годзе шлях імператара [[Францыя|Францыі]] [[Напалеон Банапарт|Напалеона Банапарта]] з Вільні на Маскву праходзіў цераз Глыбокае. Паводле гісторыка [[Отан Гедэман|Отана Гедэмана]], Напалеон прыбыў ў Глыбокае раніцай 18 ліпеня і затрымаўся ў кляштары кармелітаў босых на некалькі дзён<ref name=":9">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=61|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=54-56|старонак=60}}</ref>. Паводле меркаванняў іншых гісторыкаў Напалеон Банапарт прабыў у Глыбокім ад трох да дзесяці дзён<ref name="euro" />. У Глыбокім 18 ліпеня Напалеон выдаў загад «Адозвы генеральнай канфедэрацыі да палякаў», прызначаны для палякаў, якія знаходзяцца на расійскай дзяржаўнай службе, а 20 ліпеня - загад супраць марадзёраў і рабаўніцтва. Згодна з распараджэннем Напалеона, у Глыбокім з’явіўся харчовы склад, загад пра гэта быў падпісаны павятовым маршалкам шляхты Алоізам Буйніцкім<ref name=":9" />. Парафіяльны касцёл быў пашкоджаны, бо быў ператвораны на склад правіянту, салдаты забралі касцельныя рэчы<ref name="westki" />. Паводле інтэрпрэтацый, якія існавалі ў першай палове ХХ ст., Напалеон займаў пакоі на другім паверсе захаванага крыла кляштара. Прыхільнікі такога меркавання абапіраліся на тэкст Філіпа Поля дэ Сегура: ''«la Courlande nurria Macdonald, la Samogitie Oudinot; les plaines fertiles de Klubakoje'' (то бок — Глыбокае) ''— l‘Impereur»''. Гэтая версія тлумачыць, што ''«les plaines fertiles de Klubakoje»'', то бок урадлівыя раўніны Глыбокага, імператар мог бачыць толькі з акон на другім паверсе існуючага крыла (разбураныя два крылы былі павернутыя ў бок горада) — значыць, ён там жыў. Аднак, як пісаў Отан Гедэман, гэта не вынікае гэта наўпрост з тэксту Сегура, які меў на думцы толькі магчымасці забеспячэння арміі харчамі з урадлівых раўнін Курляндыі, Жамойці і Глыбокага, г. зн. Белай Русі<ref name=":9" />. Паводле іншай легенды, паміж імператарам і прыёрам кармелітаў босых завязаўся наступны дыялог. Напалеон: «Якой велічыні кляштарная ўласнасць?» Прыёр: «1000 дамоў». Напалеон: «Гэтага замнога! А чым займаецеся?» Прыёр: «Молімся». Напалеон: «Гэтага замала!» Аднак, удзячны за гасціннасць, злажыў прыёру на ад’езд «поўную талерку» напалеондораў. Імператар быццам бы нават выказаў шкадаванне, што не можа забраць у Парыж касцёл кармелітаў, каб яго там паставіць побач з саборам Нотр Дам<ref name=":9" />. Пасля гібелі ў 1813 годзе [[Дамінік Геранім Радзівіл|Дамініка Гераніма Радзівіла]] заходняя частка Глыбокага перайшла ва ўласнасць яго дачкі [[Стэфанія Радзівіл|Стэфаніі]], якая ў 1828 годзе выйшла замуж за [[Леў Пятровіч Вітгенштэйн|Льва Вітгенштэйна]]. Наступнай уласніцай маёнтка стала іх дачка Марыя, пазней жонка нямецкага палітыка [[Хлодвіг Гогенлоэ-Шылінгсфюрст|Хлодвіга Гогенлоэ-Шылінгсфюрста]]. У канцы ХІХ стагоддзя маёнтак быў прададзены Восіпу Путырскаму. [[Файл:Hłybokaje, Kahalnaje. Глыбокае, Кагальнае (1869) (2).jpg|міні|Панарама мястэчка (1869)]] [[Файл:Hłybokaje, Karmelickaja. Глыбокае, Кармэліцкая (1918).jpg|міні|Царква Раства Багародзіцы, перабудаваны касцёл кармелітаў (1918).]] Кармеліты падтрымалі [[Паўстанне 1830—1831 гадоў|паўстанцаў у 1830-31 гадах]]. Для следства супраць паўстанцаў у Глыбокае прыязджаў [[Міхаіл Мікалаевіч Мураўёў-Віленскі|Міхал Мураўёў]] і стварыў камісію вайсковага суда. У 1842 годзе ўлады канфіскавалі большасць зямельных уладанняў кляштара. У 1862 годзе кляштар быў скасаваны, а касцёл кармелітаў стаў філіяй парафіяльнага. У 1864 годзе, у рамках рэпрэсій пасля [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|студзеньскага паўстання]], улады адабралі ў каталікоў і перадалі праваслаўным былы кармеліцкі [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі]] і [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу святога Іллі]]. [[Файл:Hłybokaje, Dokšyckaja. Глыбокае, Докшыцкая, Сінагога, Głębokie, Synagoga, Глубокое, Синагога (1916).jpg|міні|Вялікая сінагога (фота: Ежы Рачыньскі, 1916).]] У 1848-1856 гадах рабінам у Глыбокім быў [[Шмуэль Магілевер]], адзін з піянераў рэлігійнага [[Сіянізм|сіянізму]]. У 50-я - 60-я гады ХІХ ст. на месцы папярэдняй была збудаваная драўляная Вялікая сінагога<ref>{{Артыкул|спасылка=https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/238169/edition/199926|аўтар=Chawes Mojżesz|загаловак=Rzeźba artystyczna w bożnicy|год=1931|мова=pl|выданне=Ziemia Dziśnieńska|тып=часопіс|месяц=11-12|нумар=2|старонкі=10-11}}</ref>. У 1870-х гадах у Глыбокім вучыўся [[Эліэзер Бэн-Егуда|Эліэзэр Бен-Егуда]], пазнейшы габрэйскі мовазнаўца, адзін з адраджальнікаў [[Іўрыт|іўрыту]]<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://mishpoha.org/pochta-mishpokhi/702-chelovek-voskresivshij-ivrit-ben-yeguda|title=Человек, воскресивший иврит|author=Бернштрам Владимир|website=Мишпоха. Международный еврейский журнал}}</ref>. У 1870-я гады ў Глыбокім былі паштовая станцыя, паліцэйская канцылярыя, валасная ўправа, народнае вучылішча, некалькі млыноў, вінакурня, некалькі бровараў і фабрык пітнога мёду, некалькі сінагог, дзве праваслаўныя царквы, касцёл. Насельніцтва па стане на 1879 год — 4084 чалавекі<ref name=":10">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/b6bc8a10-d0dc-4e72-95a8-0a811cc81d70?page=604|загаловак=Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 2, [Derenek - Gżack]|год=1881|месца=Warszawa|старонкі=604-605}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Rynak Kaściuški. Глыбокае, Рынак Касьцюшкі, Głębokie, Rynek, Глубокое, Базарная площадь (каля 1914).jpg|міні|Рынак (каля 1914 г.)]] Кожны тыдзень праводзіліся кірмашы, на якіх гандлявалі прадуктамі харчавання, мануфактурнымі вырабамі, а таксама смалой, дзёгцем, паташом, што прыходзілі з памешчыцкіх маёнткаў. Сяляне гандлявалі прадуктамі харчавання, набывалі соль, крупы, гарбату, цукар, гарэлку. 26 верасня (8 кастрычніка н. ст.) 1880 згарэла драўляная царква Святой Тройцы<ref>{{Артыкул|спасылка=https://pravoslavnoe-duhovenstvo.ru/media/priestdb/materialattachment/attachment/1d/58/1d580bb7-e270-468e-96d4-4d6161783a13.pdf|аўтар=Котлинский Александр|загаловак=Из Дисненского уезда|год=1880|мова=ru|выданне=Литовские епархиальные ведомости|тып=газета|месяц=10|чысло=12|нумар=41|старонкі=350-351}}</ref> (не была адбудаваная). У 1895 годзе ў прыёмным пакоі працаваў фельчар, дзейнічалі вольнапрактыкуючыя ўрачы, існавалі 4 аптэкарскія крамы. Паводле перапісу 1897 года ў мястэчку 5654 жыхары. Меліся народнае і яўрэйскае прыватнае вучылішчы. У 1897 годзе пачаўся рух цягнікоў па [[Вузкакалейная чыгунка|вузкакалейнай чыгунцы]] да [[Новыя Свянцяны|Новых Свянцянаў]]. У 1916 годзе чыгунка была падоўжана да станцыі Сеславіна ([[Крулеўшчына]]). У 1904 годзе заснаваны Глыбоцкі аддзел Віленскага таварыства сельскай гаспадаркі<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/79847101/wilenskie-towarzystwo-rolnicze-120-lat-temu-zmienilo-gospodarcze-oblicze-glebokiego|title=Wileńskie Towarzystwo Rolnicze. 120 lat temu zmieniło gospodarcze oblicze Głębokiego|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=31.03.2024}}</ref>, у 1906 — Глыбоцкае дабрачыннае таварыства<ref name=":1">{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/80308012/autor-znachora-urodzil-sie-na-dzisiejszej-bialorusi-nieznane-fakty-o-doledzemostowiczu|title=Autor „Znachora” urodził się na dzisiejszej Białorusi. Nieznane fakty o Dołędze-Mostowiczu|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=30.09.2023}}</ref>, у 1907 — таварыства «Oświata», якое адчыніла ў Глыбокім польскую школу, зачыненую ўладамі праз чатыры месяцы<ref>{{Артыкул|спасылка=https://polona.pl/item-view/80548caf-3e62-4663-aeec-e60e3b1897b5?page=1|аўтар=Wiesławski, W., dr.|загаловак=Polskie Towarzystwo "Oświata" w Wilnie|год=1908|мова=pl|выданне=Goniec Wileński|тып=газета|месяц=10|чысло=17|нумар=211|старонкі=2-3}}</ref>. Актыўнай дзяячкай Дабрачыннага таварыства і «Oświaty» была Станіслава Мастовіч, маці польскага пісьменніка [[Тадэвуш Даленга-Мастовіч|Тадэвуша Далэнгі-Мастовіча]]<ref name=":1" />. Падчас [[Рэвалюцыя 1905-1907 гадоў у Беларусі|рэвалюцыі ў Расійскай імперыі]], у лістападзе 1905 года адбылася забастоўка паштовых служачых і палітычныя дэманстрацыі, удзел у якіх прынялі некалькі соцень чалавек. 11 жніўня 1913 года адбылася першая беларуская вечарынка — акторы-аматары адыгралі п’есы «Пашыліся ў дурні» Марка Крапіўніцкага і «Міхалка» М. Дальнага<ref>{{Артыкул|спасылка=https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/Nasa_Niva_1906-1915,1920.djvu_pdf.zip/mab.lt/1913-33.cyr.pdf|аўтар=Глыбачанін|загаловак=Беларуская вечарынка|год=1913|мова=be|выданне=Наша Ніва|тып=газета|месяц=8|чысло=16|нумар=33|старонкі=4}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Zamkavaja, Глыбокае, Замкавая, Дом Поднаса, друкарня Рома, Глубокое, Głębokie.jpg|міні|Камяніца, у якой месціліся друкарня і кнігарня Л. Рома (каля 1914).]] Не пазней за 1913 год была заснаваная друкарня М. Трэбелева і Л. Рома, пры якой існавала кнігарня, у якой прадаваліся беларускія календары і кнігі. Каля 1914 года Л. Ром выдаў серыю з не менш як шасці каляровых паштовак з краявідамі Глыбокага і [[Беразвечча]]<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://budzma.org/news/nevyadomyya-staronki-gistoryi-glybokaga.html|title=Невядомыя старонкі гісторыі Глыбокага: вызначана месца, дзе ў пачатку ХХ стагоддзя ў Глыбокім прадавалі беларускія кнігі|author=Рамэйка Ян|website=Будзьма беларусамі!|date=21.06.2024}}</ref>. Падчас [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]] ў верасні 1915 года Глыбокае [[Свянцянскі прарыў|занялі немцы]], але праз два тыдні мястэчка адбілі расійскія войскі. Глыбокае знаходзілася ў тыле [[3-я армія (Расійская імперыя)|3-й расійскай арміі]]. === Найноўшы час === Пасля [[Кастрычніцкая рэвалюцыя на Беларусі|Кастрычніцкага пераварота]], у снежні 1917 года ў Дзісенскім павеце пачалі стварацца органы савецкай ўлады<ref name=":2">{{Кніга|загаловак=Беларусь, Глыбоцкі край і Эдвард Вайніловіч: матэрыялы навукова-практычнай канферэнцыі : г. Глыбокае, 25 верасня 2020 г|частка=Рудовіч Станіслаў. Дзісенска-глыбоцкі край у віхуры войн і рэвалюцый (1914-1921 гг)|месца=Мінск|выдавецтва=ІВЦ Мінфіна|старонкі=351-369|старонак=460|isbn=978-985-880-085-7}}</ref>. Сход для выбараў савета ў Глыбокім быў прызначаны на другую палову лютага 1918 года, але не адбыўся, бо мястэчка занялі нямецкія войскі, якія акупавалі яго да лістапада. Глыбокае знаходзілася на тэрыторыі абвешчанай у сакавіку 1918 года [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]], аднак структуры БНР у мястэчку не былі створаныя. 11 снежня 1918 года Глыбокае занятае часцямі савецкай Пскоўскай дывізіі. З 1 студзеня 1919 года — у складзе [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]]<ref name=":2" />. У жніўні 1919 занята польскімі войскамі. 6 лістапада 1919 года быў утвораны [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскі павет]], сядзіба ўладаў якога знаходзілася ў Глыбокім. У маі 1920 года Глыбокае на кароткі час было занятае Чырвонай арміяй, праз кароткі час яго зноў занялі польскія войскі. 5 ліпеня 1920 года часці 15-й арміі пад камандаваннем А. І. Корка вялі ў ваколіцах Глыбокага баі з польскімі войскамі, у якіх загінулі 1,5 тыс. чал. ==== Польская Рэспубліка ==== У кастрычніку 1920 года па выніках [[Рыжскі дагавор (1920)|Рыжскага папярэдняга дагавора]] зноў занятае польскімі войскамі<ref name=":2" />. Глыбокае ўвайшло ў склад [[Навагрудскае ваяводства (Польшча)|Навагрудскага ваяводства]], а ў 1922 годзе — [[Віленская зямля|Віленскай зямлі]] (з 1926 года — [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскага ваяводства]]). [[Файл:Hłybokaje, Zamkavaja. Глыбокае, Замкавая (1921-39).jpg|міні|Праваслаўны хрэсны ход на вуліцы Замкавай (1920-я).]] У 1921 годзе Глыбокаму быў нададзены статус горада<ref>{{Артыкул|спасылка=https://polona.pl/item-view/167ce1f0-ea6b-48f9-8b30-f880de2479ad?page=7|загаловак=Wieści i obrazki z kraju|год=1935|мова=pl|выданне=Kurjer Wileński|тып=газета|месяц=5|чысло=2|нумар=118|старонкі=8}}</ref> і ўтвораныя органы гарадскога самакіравання. У 1921 годзе ў Глыбокім — 661 жылы будынак, 4514 жыхароў. Па веравызнанні: 2844 іўдзеяў, 894 праваслаўных, 709 рыма-каталікоў, 51 мусульманін, 13 старавераў, 3 пратэстантаў. Па нацыянальным складзе — 2220 палякаў, 1418 яўрэяў, 819 беларусаў, 33 татары, 21 рускі, 1 эстонец, 1 літовец, 1 украінец<ref name=":4">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/ea74b1e6-27ce-480b-819a-e86f691a53ee?page=6|загаловак=Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej : opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. T. 7 cz. 2, Ziemia wileńska. Powiaty : Brasław, Duniłowicze, Dzisna i Wilejka|год=1923|месца=Warszawa|выдавецтва=Nakładem Głównego Urzędu Statystycznego|старонкі=39}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Bandurskaha, Глыбокае, Бандурскага, Глубокое, Głębokie (1941).jpg|міні|Мадэрністычная забудова 1930-х на вуліцы Уладзіслава Бандурскага (1941).]] Глыбокае было адміністрацыйным цэнтрам [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскага павета]] і [[Глыбокае (гміна)|Глыбоцкай гміны]], сядзібай гродскага суда, важным асяродкам гандлю. Адміністрацыйнае і геаграфічнае становішча спрыяла хуткаму развіццю горада. У 1931 годзе ў горадзе быў 1081 жылы будынак і 7361 жыхар<ref name=":5">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/ab644b2d-e1e2-4ce4-a7f2-a7aee01a983c?page=8|загаловак=Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. T. 1, Województwo Wileńskie|год=1938|месца=Warszawa|выдавецтва=Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej|старонкі=15}}</ref>. У 1939 годзе — 9200 жыхароў<ref name=":6">{{Артыкул|спасылка=https://bcul.lib.uni.lodz.pl/dlibra/publication/2855/edition/1931/content|загаловак=Rocznik Polityczny i Gospodarczy 1939|мова=pl|выданне=|старонкі=346}}</ref>. У 1927 годзе ў Глыбокім дзейнічалі чатыры банкаўскія ўстановы — філіял Віленскага сельскагаспадарча-прамысловага банка, Дзісенскі павятовы банк, Яўрэйскі народны банк, Камунальная ашчадная каса. У 1928 годзе заснаваная электрастанцыя. У 1936 годзе пабудаваная буйная бойня. [[Файл:Hłybokaje, Rynak. Глыбокае, Рынак (J. Drazdovič, 1925).jpg|міні|Карчма і касцёл Св. Тройцы (малюнак Язэпа Драздовіча, 1925).]] У Глыбокім дзейнічалі каталіцкая парафія, якая мела [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]] і [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу Сэрца Езуса]] на могілках Копцеўка, праваслаўны прыход, які мела [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|царкву Раства Багародзіцы]], дзесяць сінагог, мячэць (заснаваная ў 1931 годзе), баптысцкая царква. Дзейнічала 7-класная польская пачатковая школа, дзе ў 1924/25 навучальным годзе настаўнікам малявання працаваў беларускі мастак [[Язэп Драздовіч]]. У 1925 годзе ён стварыў альбом малюнкаў «Глыбокае», а ў 1926 рабіў замалёўкі [[Беразвечча]]. У 1926 годзе заснаваная польская прыватная гімназія імя Люблінскай Уніі. Існавала яўрэйская прыватная пачатковая школа. У 1938 годзе заснаваная другая польская пачатковая школа. [[Файл:Hłybokaje, Dokšyckaja. Глыбокае, Докшыцкая, ТБШ, Таварыства беларускай школы (06.05.1928).jpg|міні|Сход Таварыства беларускай школы, 6 мая 1928 года.]] У 1926-28 гадах дзейнічала акружная ўправа [[Таварыства беларускай школы|Таварыства Беларускай Школы]]. ТБШ мела бібліятэку, арганізоўвала беларускія прадстаўленні. Сябры таварыства збіралі грошы на пабудову будынка для прыватнай беларускай школы і гімназіі, аднак гэтая справа не была скончаная<ref name=":3">{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/306457|title=«Лічыць сябе беларусам, хоць мае вышэйшую адукацыю». Як актывісты з Заходняй Беларусі змагаліся за сваю ідэнтычнасць 100 год таму|author=Валынец Ганна, Рамэйка Ян|website=Наша Ніва|date=29.12.2022}}</ref>. У 1926-27 гадах у Глыбокім існавала павятовая ўправа [[Беларуская сялянска-работніцкая грамада|Беларускай сялянска-работніцкай грамады]]. У 1920-х гадах у горадзе неаднаразова ладзіліся беларускія прадстаўленні, мітынгі беларускіх дэпутатаў польскага Сойму. У 30-я гады беларуская дзейнасць спынілася з прычыны аслаблення беларускага руху ў Польскай Рэспубліцы і палітыкі польскіх уладаў<ref name=":3" />. У 1928 годзе створаны аддзел Польскага краязнаўчага таварыства, які ў 1931 годзе заснаваў Музей Дзісенскай зямлі. Зборы музею, сярод якіх былі прыродазнаўчыя, археалагічныя, нумізматычныя, этнаграфічныя экспанаты, знаходзіліся ў будынку стараства Дзісенскага павета, былым кляштары кармелітаў босых<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://muzea2rp.amu.edu.pl/m/62|title=Muzeum Ziemi Dziśnieńskiej w Głębokiem|author=Tołysz Aldona|website=Muzea w dwudziestoleciu międzywojennym|date=16.04.2025}}</ref>. У 1935 годзе таварыства выдала манаграфію [[Отан Гедэман|Отана Гедэмана]] «Głębokie: (szkic dziejów)», прысвечаную гісторыю горада. У тым жа годзе намаганнямі таварыства была адрамантаваная [[Калона на могілках Копцеўка (Глыбокае)|калона на могілках «Копцеўка»]]. У Глыбокім дзейнічалі дзве друкарні, выходзілі газеты на польскай мове «Głos Dziśnieński» (1924—1926), «Wiadomości głębockie» (1930—1931), «Wiadomości kresowe» (1934—1935), «Echo głębockie» (1936), «Echo kresowe» (1937), на ідыш — «Gluboker Leben» (1930—1936), «Gluboker Woch» (1934—1936), «Gluboker Sztyme» (1936—1939)<ref>{{Артыкул|спасылка=https://kamunikat.org/volnaye-glybokaye-shtotydnyovaya-gazeta-23-1000-2019|аўтар=Шыталь К.|загаловак=Да гісторыі перыядычнага друку ў Глыбокім|год=2019|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=6|чысло=6|нумар=23|старонкі=5|issn=0233-433X}}</ref>. У 1936-39 гадах у Глыбокім працаваў інжынер Аляксандр Мілаш, бацька польскага паэта, лаўрэата Нобелеўскай прэміі па літаратуры [[Чэслаў Мілаш|Чэслава Мілаша]]. Паэт як мінімум двойчы наведваў Глыбокае<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/80320693/na-bialorusi-odnaleziono-dom-z-ktorego-rodzice-czeslawa-milosza-uciekli-przed-wojna|title=Na Białorusi odnaleziono dom, z którego rodzice Czesława Miłosza uciekli przed wojną|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=29.10.2020}}</ref>. ==== Другая сусветная вайна ==== 17 верасня 1939 года Глыбокае было занята [[РСЧА|Чырвонай Арміяй]] і 2 лістапада 1939 года далучана да [[БССР]]. 15 студзеня 1940 года ўтвораны [[Глыбоцкі раён]], які належаў да [[Вілейская вобласць|Вілейскай вобласці]]. Выдавалася газета РК КП(б)Б «За свабоднае жыццё». У 1941 годзе ў горадзе жыло 12 тыс. чал., з іх 8 тыс. — яўрэі. Частка жыхароў горада ў 1939-41 гадах стала ахвярамі [[Палітычныя рэпрэсіі|палітычных рэпрэсій]]. Пасля [[Аперацыя Барбароса|нападу Германіі на СССР]] першая бамбардзіроўка Глыбокага адбылася 23 чэрвеня 1941 года. 3 ліпеня 1941 года ў горад увайшлі нямецкія войскі. 17 ліпеня 1941 года горад уключаны ў склад [[Генеральная акруга Беларусь|Генеральнай акругі Беларусь]], стаў цэнтрам Глыбоцкай акругі (гебіта)<ref name=":7">{{Кніга|загаловак=Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Глыбоцкага раёна|год=1995|месца=Мінск|выдавецтва=Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі|старонкі=175|isbn=985-11-0014-5}}</ref>. У жніўні 1941 года акупанты правялі першы расстрэл мірнага насельніцтва, забіўшы дзесяць чалавек<ref name=":7" />. 4 сакавіка 1942 года ва ўрочышчы Барок расстралялі траіх каталіцкіх святароў — [[Мечыслаў Багаткевіч|Мечыслава Багаткевіча]], Уладзіслава Мацьковяка, Станіслава Пыртака. У 1999 годзе Папа [[Ян Павел II|Ян Павел ІІ]] [[Беатыфікацыя|беатыфікаваў]] іх. 4 ліпеня 1942 года ў ваколіцах горада былі расстраляныя некалькі дзясяткаў прадстаўнікоў польскай інтэлігенцыі і каталіцкага духавенства з Глыбоцкай акругі<ref>{{Кніга|аўтар=Krahel Tadeusz, ks.|загаловак=Męczennicy z Berezwecza|год=1998|месца=Białystok|старонкі=8-10|isbn=83-903063-9-5}}</ref>. У верасні 1941 года створана [[Гета ў Глыбокім|гета]]. Вясной 1942 года адбылося [[Халакост у Беларусі|масавае забойства яўрэяў]] ва ўрочышчы Барок (каля 2 тыс. чал.). 18-20 жніўня 1943 года гета было канчаткова знішчанае, былі забіты 4,5 тыс. чал. У горадзе дзейнічалі настаўніцкія курсы (сярод іх выпускнікоў — пісьменнік [[Кастусь Акула]]), беларуская прагімназія, пачатковая школа, структуры [[Саюз беларускай моладзі|Саюза беларускай моладзі]]. У горадзе дзейнічала савецкае падполле: падпольны раённы камітэт КПБ пры партызанскай брыгадзе імя К. Ракасоўскага, падпольны РК ЛКСМБ, выдавалася газета «За Свабоднае жыццё». Адначасова ў Глыбокім існавалі структуры польскай [[Армія Краёва|Арміі Краёвай]]. З красавіка да мая 1943 года ў горадзе размяшчалася галоўная каманда «Цэпяліна» «Расія—Цэнтр» ({{lang-de|SS-Hauptkommando Russland—Mitte Unternehmen Zeppelin}}) і разведшкола з [[Яблань (Люблінскае ваяводства)|Яблані]]<ref>Залесский, К. РСХА: Главное управление имперской безопасности / Константин Залесский. — М.: Яуза, ЭКСМО, 2004. — 382, [1] с., [8] л. ил., портр. — С. 241. — (Тайны III рейха). — ISBN 5-699-06223-8.</ref><ref>Чуев, С. Г. Спецслужбы Третьего Рейха: [В 2 кн.] / Сергей Геннадьевич Чуев. — СПб.: Нева, 2003. — 443, [1] с., [8] л. ил., портр. — С. 154. — (Досье. Спецслужбы мира). — ISBN 5-7654-2831-2.</ref> Горад вызвалены 3 ліпеня 1944 года ў ходзе [[Полацкая аперацыя|Полацкай аперацыі]]. Перад адступленнем немцы спалілі вялікую колькасць будынкаў, асабліва ў цэнтральнай частцы Глыбокага. ==== Пасляваенны перыяд ==== У 1946-1947 дзейнічаў канспірацыйны [[Саюз беларускіх патрыётаў]], які аб'ядноўваў моладзь, пераважна з Глыбоцкага педагагічнага вучылішча. Сябры арганізацыі імкнуліся да пашырэння нацыянальнай свядомасці, беларускай мовы і культуры. У лютым 1947 года арганізацыя разгромленая дзяржбяспекай, удзельнікі асуджаныя да зняволення ў лагерах<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://novychas.online/poviaz/anton_furs_prisjagu_primal_pad|title=Антон Фурс: «Прысягу прымалі пад бел-чырвона-белым сцягам і «Пагоняй»|author=Шыталь Кастусь|website=Новы час|date=27.04.2012}}</ref>. У 1960 годзе да Глыбокага далучаны населены пункт [[Беразвечча]]. У 1967 годзе кіраўніцтвам [[Віктар Антонавіч Ламака|Віктара Ламакі]] закладзены [[Глыбоцкі дэндралагічны сад]], які мае адну з найбольшых па колькасці калекцый раслін у Беларусі. Нягледзячы на антырэлігійную палітыку камуністычных уладаў, у Глыбокім спынялася дзейнасць праваслаўнай і рыма-каталіцкай парафій. ==== Рэспубліка Беларусь ==== 31 жніўня 1992 года заснаваны [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]], у 1997 годзе экспазіцыя адчыненая для наведнікаў. У 1994-2020 гадах выдавалася штотыднёвая незалежная газета [[Вольнае Глыбокае|"Вольнае Глыбокае"]], рэдактарам якой быў краязнавец, грамадскі дзеяч [[Уладзімір Іванавіч Скрабатун|Уладзімір Скрабатун]]. Выданне апублікавала некалькі соцень краязнаўчых артыкулаў. Указам [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] ад 20 студзеня 2006 года № 36 зацверджаны сучасны [[Герб Глыбокага|герб горада]]. У 2012 годзе ў Глыбокім прайшоў [[Дзень беларускага пісьменства]]. Падчас падрыхтоўкі ў скверы на плошчы 17 Верасня быў знесены помнік Леніну, а замест яго створаная Алея славутых землякоў, якая складаецца з дзевяці бронзавых бюстаў асобаў, звязаных з Глыбоччынай<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://pridvinie.vlib.by/index.php/pomniki/179-pomniki-gistoryi/4162-aleya-znakamitykh-zemlyako-glybotski-rajon-g-glybokae|title=Алея знакамітых землякоў. Глыбоцкі раён, г. Глыбокае|date=26.11.2019}}</ref>. У 2013 годзе ўпершыню прайшоў фестываль "[[Вішнёвы фэст]]", а ў 2017 годзе - міжнародны фэст дударскіх рэгіёнаў [[Дударскі рэй|"Дударскі рэй"]]. == Насельніцтва == <div style="float:right;margin:0 0.5em 1em;">{{Graph:Chart|width=160|height=128|type=rect|x=1959,1970,2009,2016,2017|y=7300,11900,19500,18921,19038}}</div> '''XIX стагоддзе:''' 1879 год - 4,1 тыс. чал.<ref name=":10" /> * '''XX стагоддзе''': 1921 год — 4,5 тыс. чал.<ref name=":4" />; 1931 год — 7,4 тыс. чал.<ref name=":5" />; 1939 год — 9,2 тыс. чал.<ref name=":6" />; 1959 год — 7,3 тыс. чал.; 1970 год — 11,9 тыс. чал. * '''XXI стагоддзе''': 2009 год — 19,5 тыс. чал.; 2016 год — 18&nbsp;921 чал.<ref name="2016-Estimate"/>; 2017 год — 19&nbsp;038 чал.<ref name="2017-Estimate"/> == Эканоміка == Прадпрыемствы харчовай і дрэваапрацоўчай прамысловасці. Буйнейшыя прадпрыемствы: * [[Глыбоцкі малочнакансервавы камбінат]], ААТ * Глыбоцкі камбікормавы завод, ААТ * [http://glubmk.by/ Глыбоцкі мясакамбінат, ААТ] * Глыбоцкі хлебазавод, філіял РУПП «Віцебскхлебпрам». * Унітарнае прадпрыемства жыллёва-камунальнай гаспадаркі Глыбоцкага раёна<ref name=":11">{{Cite web|lang=ru|url=https://glubokoe.vitebsk-region.gov.by/ekonomika/promyshlennost/|title=Промышленность|website=Глубокский районный исполнительный комитет}}</ref>. * [[Глыбоцкі доследны лясгас]], ДЛГУ Харчовая прамысловасць займае 87,9% агульнай прамысловай прадукцыі Глыбоцкага раёна<ref name=":11" />. == Культура == [[Файл:Музей гісторыі і этнаграфіі Глыбоцкага краю.jpg|thumb|Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] * [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] * [[Глыбоцкая цэнтральная раённая бібліятэка]] * [[Глыбоцкі дом рамёстваў]] * Раённы дом культуры * Гарадскі цэнтр культуры * Дзіцячая мастацкая школа імя Язэпа Драздовіча * [[Дударскі рэй]] * [[Вішнёвы фэст]] У Глыбокім дзейнічае народны тэатр фальклору «Цярэшка», праграмы якога заснаваны на імкненні захаваць пераемнасць традыцый [[Першая беларуская трупа|першай беларускай трупы]], якую заснаваў [[Ігнат Цярэнцьевіч Буйніцкі|Ігнат Буйніцкі]]. Кіруе гуртом Наталля Нікіфаровіч. == СМІ == * Газета «[[Вольнае Глыбокае]]». Выдавалася ў 1994-2020 гадах, уваходзіла ў склад «[[Аб’яднаныя Масмедыі|Асацыяцыі выдаўцоў рэгіянальнай прэсы „Аб’яднаныя Масмедыі“]]». * Газета «[[Веснік Глыбоччыны]]». Орган Глыбоцкага райвыканкама, раённага савета дэпутатаў. == Славутасці == * [[Глыбоцкі Раства-Багародзіцкі сабор|Комплекс былога кляштара кармелітаў: сабор Раства Багародзіцы]], уваходныя дзверы і дэкаратыўная галерэя па перыметру царквы, будынак кляштара, агароджа з брамай ([[XVII]]—[[XVIII]] стагоддзі, сярэдзіна [[ХІХ]] стагоддзя), пл.17 Верасня — {{ГККРБ 4|212Г000365}} * [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|Касцёл Святой Тройцы]] ([[1764]]—[[1782]], [[1902]]—[[1908]]), пл.17 Верасня — {{ГККРБ 4|212Г000366}} * [[Свята-Петра-Паўлаўская царква і манастыр базыльян (Беразвечча)|Жылы будынак былога манастыра базыльян у Беразвеччы]] ([[1756]]—[[1763]]) — {{ГККРБ 4|212Г000363}} * [[Ільінская капліца (Глыбокае)|Капліца святога Іллі]] ([[1804]]) — {{ГККРБ 4|213Г000364}} * [[Калона ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791 года (Глыбокае)|Калона ў гонар Канстытуцыі]] (кан. XVIII ст.) — мураваная калона на могілках Копцеўка, якую, без пацверджання гістарычнымі крыніцамі, называюць помнікам [[Канстытуцыя 3 мая 1791 года|Канстытуцыі 3 Мая]]. * [[Забудова вуліцы Леніна (Глыбокае)|Забудова вуліцы Леніна]] (канец [[ХІХ]] — пачатак [[XX]] стагоддзя), вул. Леніна, 5, 13, 38, 40 — {{ГККРБ 4|213Г000367}} * [[Забудова вуліцы Маскоўскай (Глыбокае)|Забудова вуліцы Маскоўскай]] (канец [[ХІХ]] — пачатак [[XX]] стагоддзя), вул. Маскоўская, 2, 3, 4 — {{ГККРБ 4|213Г000369}} * Будынак ([[1931]]), вул. Энгельса, 24. Цяпер [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] — {{ГККРБ 4|}} * [[Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан (Глыбокае)|Брацкая магіла]] ([[1944]]), вул. Леніна, [[парк Перамогі, Глыбокае|парк Перамогі]] — {{ГККРБ 4|213Д000368}} * [[Мемарыяльны комплекс «Барок»]] * Помнікі на месцы масавых расстрэлаў мірнага насельніцтва ва ўрочышчы Барок * Помнік ахвярам Халакосту * Могілкі "Копцеўка": шматлікія пахаванні ХІХ-ХХ стагоддзяў, магілы польскіх вайскоўцаў (1919-20), плютановага Стэфана Палчыньскага (1939), Фердынанда і Вільгельміны Мюнхгаўзенаў (1878), [[Антон Ігнатавіч Зянкевіч|кс. Антонія Зянкевіча]], [[Альберт Антонавіч Бацяноўскі|Альберта Бацяноўскага]]. * Яўрэйскія могілкі (XVIII-XX ст) * Алея славутых землякоў - бронзавыя бюсты асобаў, звязаных з Глыбоччынай - [[Язэп Львовіч Корсак|Іосіфа Корсака]], [[Элізэр Бэн-Іегуда|Элізэра Бэн-Іегуды]], [[Язэп Драздовіч|Язэпа Драздовіча]], [[Ігнат Буйніцкі|Ігната Буйніцкага]], [[Алесь Дубровіч|Алеся Дубровіча]], [[Пётр Міхайлавіч Казлоў|Пятра Казлова]], [[Павел Сухі|Паўла Сухога]], [[Вацлаў Ластоўскі|Вацлава Ластоўскага]]<ref name="kultura" />, [[Юрый Аляксандравіч Сабалеўскі (вучоны)|Юрыя Сабалеўскага]] * Мемарыяльныя шыльды ў гонар [[Клаўдзій Сцяпанавіч Дуж-Душэўскі|Клаўдзія Дуж-Душэўскага]], [[Тадэвуш Даленга-Мастовіч|Тадэвуша Даленгі-Мастовіча]], [[Лявонцій Іосіфавіч Ракоўскі|Лявонція Ракоўскага]] * Самалёт-помнік авіяканструктару [[Павел Восіпавіч Сухі|Паўлу Сухому]] * Скульптура «[[Ісус і самаранка]]» (2014) * Скульптура [[Помнік барону Мюнхаўзену|«Барон Мюнхаўзен]]» (2014) * Скульптура «[[Дзед-глыбачанін]]» (2015) * [[Глыбоцкі дэндралагічны сад]] — батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння * [[Глыбоцкая дуда]] (копія дуды ў [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей|Глыбоцкім гісторыка-этнаграфічным музеі]]) <gallery mode="packed" perrow="4" heights="150px"> Глыбоцкія замалёўкі. Дамы ў цэнтры.jpg|Забудова вуліцы Маскоўская Глыбокае. Царква (03).jpg|Свята-Раства-Багародзіцкі сабор Глыбоцкія замалёўкі. Касцёл на плошчы (01).jpg|Касцёл Найсвяцейшай Тройцы Глыбокае. Ільінская капліца на могілках (04).jpg|Капліца святога Іллі Глыбоцкія замалёўкі. Бюст Іосіфа Корсака (01).jpg|Алея знакамітых землякоў Глыбоцкі дэндрапарк.jpg|Глыбоцкі дэндрапарк Глыбокае. Могілкі. Калона ў гонар Канстытуцыі 1791 года (07).jpg|Калона на могілках "Копцеўка" Глыбоцкія замалёўкі. Яўрэйскія могілкі (01).jpg|Яўрэйскія могілкі </gallery> == Вядомыя асобы == {{main|Вядомыя асобы Глыбокага}} * [[T. Даленга-Мастовіч]] (1900—1939), польскі пісьменнік, аўтар «Знахара» * [[Фёдар Мікалаевіч Дамінікоўскі]], беларускі гісторык * [[Язэп Нарцызавіч Драздовіч|Язэп Драздовіч]] ([[1888 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1888]]—[[1954 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1954]]), беларускі мастак, скульптар, этнограф, археолаг, педагог. Адзін з заснавальнікаў беларускага нацыянальнага гістарычнага жывапісу <ref name="Канферэнцыя"/><ref name="Канферэнцыя_2"/>. * [[Клаўдзій Сцяпанавіч Душэўскі|Клаўдзій Душэўскі]] (1891—1959), беларускі палітычны дзеяч, дыпламат, рэдактар, педагог * [[Сямён Навумавіч Леках]], беларускі вучоны ў галіне металургіі * [[Тадэа Касцюшка|сястра Тадэа Касцюшка]] (1868—1946), манахіня непакалянка, узнагароджана сярэбраным крыжам заслугі, заклала ў Глыбокім школу, пабудавала кляштар * [[Павел Восіпавіч Сухі]] (1895—1975), савецкі авіяканструктар, двойчы Герой Працы * [[Аляксандр Францавіч Хайноўскі]], беларускі дыпламат * [[Марына Іванаўна Шкерманкова]], беларуская цяжкаатлетка * [[Мікалай Мінскі]], паэт, драматург, перакладчык * [[Лявонцій Іосіфавіч Ракоўскі]], пісьменнік. * [[Юрый Барысавіч Багушэвіч]], мастак * [[Дзмітрый Літвінскі]], мастак * [[Барыс Міхайлавіч Волін]], савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч РСФСР і УССР, публіцыст, гісторык * [[Сямён Іофе]] (сапраўднае імя — Сімон-Залман Шмуйловіч), партыйны дзеяч СССР * [[Віктар Антонавіч Ламака]] (1910—2001), заслужаны лесавод, заснавальнік глыбоцкага дэндрарыя == Гл. таксама == * [[Гарады Віцебскай вобласці]] * [[Гарады Беларусі]] * [[Глыбоцкі дзяржаўны прафесійны ліцэй]] * [[Спіс вуліц Глыбокага]] == Зноскі == {{Reflist|refs= <ref name="2017-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2017}}</ref> <ref name="NNP">{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласць|}}</ref> <ref name="euro">[http://eurobelarus.info/special-project/city-day/2013/03/03/dva-glybok-h-dzve-tsentral-nyya-ploshchy-dva-zamk.html «Два Глыбокіх, дзве цэнтральныя плошчы, два замкі»] 03.03.2013 Улaдзімір Скрабатун</ref> <ref name="westki">[http://westki.info/artykuly/13496/rouna-dzvesce-god-tamu-u-glybokae-uvayshou-napaleon «Роўна дзвесце год таму ў Глыбокае ўвайшоў Напалеон»] 18.07.2012 Кастусь Шыталь</ref> <ref name="2016-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2016}}</ref> <ref name="kultura">[http://kultura.gov.by/news/ab-vyn-kakh-konkursu-na-stvarenne-esk-znykh-praekta-pomn-ka-vyal-kamu-knyazyu-m-ndo-gu Аб выніках конкурсу на стварэнне эскізных праектаў помніка вялікаму князю Міндоўгу]</ref> <ref name="Канферэнцыя">[http://www.rh.by/by/221/20/6494/ «Канферэнцыя, прысвечаная Язэпу Драздовічу, прайшла ў Маладзечне»] («[[Рэгіянальная газета]]»)</ref> <ref name="Канферэнцыя_2">[http://www.rh.by/by/222/10/6551/ «Творчасць Драздовіча — прыклад нацыянальнага мастацтва»] («[[Рэгіянальная газета]]»)</ref> }} == Літаратура == * ''Гедэман О.'' Глыбокае: гістарычны нарыс / Отан Гедэман; перакл. з польск. М. Гіля. — Паставы; Глыбокае: [б. в.], 2012. — 59, [1] с. : іл. == Спасылкі == {{Commonscat-inline|Hlybokaje|Глыбокае}} {{OSM relation|1176300|Глыбокае}} * {{ГБ|http://globustut.by/glubokoe/index.htm}} * [http://www.vlib.by//PRIDVINIE-1/CITIES/Glubokoe.htm Прыдзвінскі край — Горад Глыбокае]{{Недаступная спасылка}} * [http://www.westki.info/hlybokaje Глыбокае — westki.info] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090418080427/http://westki.info/hlybokaje |date=18 красавіка 2009 }} * [http://radzima.org/be/pub/2515_m/ Глыбокае — radzima.org] * [https://www.gismeteo.by/weather-glubokoye-11028/ Надвор’е ў горадзе Глыбокае] {{Глыбоцкі раён}} {{Віцебская вобласць}} [[Катэгорыя:Глыбокае| ]] [[Катэгорыя:Мястэчкі Полацкага ваяводства]] [[Катэгорыя:Мястэчкі Віленскага ваяводства]] 5w1r47458anmphvvf59lsxiblaymisz 5152285 5152283 2026-06-07T17:37:18Z K.shytal 58227 /* Другая сусветная вайна */ дадаў спасылку на артыкул пра гета 5152285 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = горад |беларуская назва = Глыбокае |выява = Hłybokaje, Глыбокае, панарама, Кагальнае, Глубокое, панорама, Głębokie, panorama (08.10.2021).jpg |подпіс = Панарама Глыбокага над возерам Кагальным |вобласць = Віцебская |раён = Глыбоцкі |першае згадванне = 1514 }} '''Глыбо́кае'''<ref name="NNP"/> ({{lang-be-trans|Hlybokaje}}, [[Руская мова|рус]].: ''Глубокое'', [[Польская мова|польск]].: ''Głębokie'', [[Літоўская мова|літ.]]: ''Glubokas'', [[іўрыт]]: ''עברית'') — [[горад]] у [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]], адміністрацыйны цэнтр [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкага раёна]]. За 140 км на поўнач ад [[Мінск|Мінска]], 160 км на захад ад [[Віцебск]]а, 160 км на паўночны ўсход ад [[Вільня|Вільні]], 300 км на паўднёвы ўсход ад [[Рыга|Рыгі]]. На скрыжаванні аўтамабільных дарог [[Бягомль]] - [[Браслаў]] і [[Полацк]] — [[Вільня]]. Чыгуначная станцыя на лініі [[Крулеўшчына]] — [[Лынтупы]]. У межах горада - возера [[Кагальнае]], з якога выцякае рака [[Бярозаўка (прыток Дзісны)|Бярозаўка]], левы прыток [[Дзісна (рака)|Дзісны]]. Да межаў горада прылягаюць азёры [[Бяглец]], [[Вялікае (возера, Глыбоцкі раён)|Вялікае]], [[Мушкацкае]], [[Падлужнае]]. Насельніцтва - 17 720 чал. (па стане на 1 студзеня 2026 года)<ref>{{Кніга|спасылка=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|загаловак=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов, поселков городского типа. Статистический бюллетень|год=2026|месца=Минск|выдавецтва=Национальный статистический комитет|старонкі=7}}</ref>. == Гісторыя == === Полацкае Княства === Тэрыторыя цэнтральнай часткі сучаснага горада Глыбокага (паўночны, паўночна-заходні і заходні берагі возера Кагальнае) была заселеная ў часы [[Полацкае княства|Полацкага княства]], пра што сведчаць знаходкі керамікі XI—XIII стагоддзяў. Пазней паселішча перапыніла сваё існаванне — кераміка XIV—XV стагоддзяў на тэрыторыі горада адсутнічае<ref>Клімаў Марат. Археалагічныя назіранні ў г. Глыбокаe//[http://westki.info Westki.info] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200202070730/http://westki.info/ |date=2 лютага 2020 }}, старонка захавана 04.01.2008.</ref>. === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню ўзгадваецца ў [[Метрыка Вялікага Княства Літоўскага|Метрыцы ВКЛ]] у 1514 г. як двор, цэнтр маёнтка [[Юрый Іванавіч Зяновіч|Юрыя Іванавіча Зяновіча]]. Паводле афіцыйнай версіі, першая згадка пра Глыбокае — [[1414]] год, аднак гэтая дата трапіла ў гістарычныя працы ў выніку памылкі польскага даследчыка Ежы Ахманьскага, якую ён дапусціў пры напісанні анатацыі да аднаго з прывілеяў Вітаўта<ref name=":8" />. Двор [[Зяновічы|Зяновічаў]] знаходзіўся на паўночным беразе [[Кагальнае|возера Глыбокае]] (цяпер - Кагальнае), на тэрыторыі [[Ашмянскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Ашмянскага павета]] [[Віленскае ваяводства|Віленскага ваяводства]], побач з мяжой [[Полацкая зямля|Полацкай зямлі]]. Мяжа праходзіла па рацэ [[Бярозаўка (прыток Дзісны)|Бярэзвіцы]] (Бярозаўцы), што выцякае з возера Кагальнае. Назва возера (Глыбокае) дала назву населенаму пункту<ref>Hedemann Otton. Głębokie. Szkic dziejów. Wilno, 1935. S. 9</ref>. У 1514 годзе згадваецца ''«торг»'' пры двары Юрыя Іванавіча Зяновіча ў Глыбокім, што сведчыць пра тое, што населены пункт быў асяродкам гандлю<ref>«Росийская Историческая Библиотека». Т. ХХ, с. 190.</ref>. У 1548 годзе Глыбокае ўпершыню згадваецца як [[мястэчка]]<ref name=":8">{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/82024216/miedzy-wilnem-a-polockiem-odkrycie-regionalisty-kwestionuje-610-rocznice-wzmianki-o-glebokiem|title=Między Wilnem a Połockiem. Odkrycie regionalisty kwestionuje 610. rocznicę wzmianki o Głębokiem|author=Łupacz Z., Szytal K.|website=Centrum Europy|date=29.08.2024}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Pachałavicki, Глыбокае, Пахалавіцкі (1580).jpg|міні|злева|Глыбокае на карце Станіслава Пахалавіцкага (1580)]] У сярэдзіне XVI стагоддзя Зяновічы перайшлі ў [[кальвінізм]]. У 1582 г. [[Юрый Мікалаевіч Зяновіч]] валодаў заходняй часткай Глыбокага і завяшчаў яе сваім нашчадкам. У тэстамэнце [[Крыштаф Зяновіч (ваявода берасцейскі)|Кшыштафа Зяновіча]] ў 1611 годзе згадваюцца кальвінскі збор і школа<ref name=":0">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedemann O.|загаловак=Głębokie (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|выдавецтва=Nakładem oddziału Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego w Głębokiem|старонкі=11, 22-23|старонак=60}}</ref>. Сын Кшыштафа, [[Мікалай Багуслаў Зяновіч]] у 1613 годзе перайшоў у каталіцтва і заснаваў у мястэчку касцёл святога Міхала. У 1622 годзе ў маёнтку Зяновічаў згадваецца ''«бібліятэка кніг каля трохсот экзэмпляраў»''. Касцёл святога Міхала быў знішчаны падчас вайны з Маскоўскай дзяржавай 1654—1667 гадоў<ref>{{Артыкул|спасылка=https://drive.google.com/file/d/1BwCarR_Q-p6oFXyINxaJYm6rVEROc_pq/view|аўтар=Шыталь К.|загаловак=Род Зяновічаў і першы касцёл у Глыбокім|год=2024|мова=be|выданне=Каталіцкі Веснік|тып=газета|месяц=6|нумар=6|старонкі=4-5|issn=2224-9624}}</ref>. У 1628 годзе Ганна Зоф'я Зяновіч выйшла замуж за [[Альбрэхт Уладзіслаў Радзівіл|Альбрэхта Уладзіслава Радзівіла]], у выніку чаго Глыбокае перайшло да [[Радзівілы|Радзівілаў]]. [[Файл:Юзаф Корсак Глыбоцкі, Іосіф Корсак, Иосиф Корсак, Józef Korsak Głębocki.jpg|міні|Іосіф Корсак, ваявода мсціслаўскі.]] Уладанні на правым (усходнім) беразе Бярэзвіцы ў канцы XIV ст. полацкі князь [[Андрэй Альгердавіч]] надаў роду [[Корсакі|Корсакаў]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://files.knihi.com/Knihi/archivy/polock-gram.zip/2015/Polockije_hramoty_T1.pdf|загаловак=Полоцкие грамоты XIII - начала XVI века. Том 1|адказны=А. Л. Хорошкевич (ответственный редактор), С. В. Полехов (заместитель ответственного редактора), В. А. Воронин, А. И. Груша, А. А. Жлутко, Е. Р. Сквайрс, А. Г. Тюльпин|год=2015|месца=Москва|выдавецтва=Университет Дмитрия Пожарского|старонкі=73-74|isbn=978-5-91244-137-0}}</ref>. Не пазней за 1582 год Корсакі заклалі мястэчка на сваіх землях на правым беразе Бярэзвіцы, насупраць мястэчка Зяновічаў. Мястэчка Корсакаў таксама называлася Глыбокае, але ўваходзіла ў [[Полацкае ваяводства]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=17|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=12|старонак=60}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Karmelity, Глыбокае, Кармеліты, Kazanie przy exegviach Alexandra Tyszkiewicza (1645).jpg|міні|Тытульны аркуш казання на пахаванні Аляксандра Тышкевіча, прамоўленага ў Глыбокім 13 верасня 1644 года.]] У 1639 годзе [[Юзаф Корсак (ваявода мсціслаўскі)|Іосіф Корсак]] піша тэстамэнт, у якім распараджаецца перадаць мястэчка Глыбокае і маёнткі Ластавічы, Свіла, Перадолы, Вольберавічы, Гняздзілава рыма-каталіцкаму ордэну [[Кармеліты|кармелітаў босых]]<ref>''Wanat J. Zakon karmelitów bosych w Polsce. Klasztory karmelitów i karmelitanek bosych 1605—1975''. ss. 458—459.</ref>. Пры жыцці Іосіф Корсак пабудаваў драўляны касцёл. У 1642 годзе Іосіф Корсак фундаваў у сваёй частцы мястэчка парафіяльны [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]]<ref name=":0" />. 16 красавіка 1643 года Корсак памёр. У тым жа годзе ў Глыбокае прыбылі кармеліты босыя. 13 верасня 1644 годзе настаяцель кляштара а. Язафат Тышкевіч прамовіў у глыбоцкім касцёле казанне на пахаванне полацкага земскага суддзі Аляксандра Тышкевіча, якое ў 1645 годзе было выдадзенае ў Вільні кнігай — гэта была першая кніга, напісаная ў Глыбокім<ref>{{Артыкул|аўтар=Івашчонак А.|загаловак=Першым глыбоцкім пісьменьнікам быў Язафат Тышкевіч, кармэліт босы|год=2012|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=2|чысло=16|нумар=7|старонкі=11|issn=0233-433X}}</ref>. У 1652 годзе ў кармеліцкай частцы Глыбокага быў збудаваны драўляны парафіяльны касцёл<ref name=":0" />. У ходзе вайны з Маскоўскай дзяржавай 1654 - 1667 гадоў атрад маскоўскага войска пад кіраўніцтвам двараніна Ждана Кондырава 30 ліпеня 1654 года пад Глыбокім «''литовских людзей побил и и знамены и мушкеты поимал''». Глыбокае было акупавана маскоўскім войскам. У верасні 1655 годзе ваявода Багдан Бешанцоў з 50 драгунамі прыбыў у Глыбокае і збудаваў ва ўсходняй частцы паселішча [[Глыбоцкі замак|замак]]<ref>{{Кніга|загаловак=Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Глыбоцкага раёна|год=1995|месца=Мінск|выдавецтва=БелЭн|старонкі=41|isbn=985-11-0014-5}}</ref>. У студзені 1659 года атрад ваяводы віцебскага [[Уладзіслаў Валовіч|Уладзіслава Валовіча]] «''сжёг острожек в Глубоком''», а гарматы, якія там былі, вывез у [[Даўгінава]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=39|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=32-33|старонак=60}}</ref>. У выніку вайны былі спаленыя мястэчка і двор у радзівілаўскай частцы Глыбокага, касцёлы святога Міхала, Святой Тройцы, кармелітаў босых. Пасля вайны новы двор Радзівілаў быў заснаваны на пагорку на поўдзень ад возера Кагальнае. Паводле інвентара 1702 г. двор уключаў накрыты драніцай галоўны аднапавярховы драўляны будынак, флігель, пякарню, свірны, двухпавярховую гаспадарчую пабудову з галерэямі, хлявы, стайні, вазоўні, сажалку, ставок з вадзяным млынам і інш. Да 1694 года адносіцца першая пацверджаная згадка пра грэка-каталіцкую царкву Святой Тройцы ў радзівілаўскай частцы Глыбокага<ref>[https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/jednostka/-/jednostka/17903189 Archiwum Główne Akt Dawnych, sygn. 1/354/0/23/t.170 p. 10 — s. 294]</ref>. Першыя згадкі пра яўрэяў сустракаюцца ў інвентары радзівілаўскай часткі Глыбокага ў 1694 годзе<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/jednostka/-/jednostka/17903189|title=Głębokie/Archiwum Główne Akt Dawnych, sygnatura 1/354/0/23/t.170 p.10|website=Szukaj w Archiwach}}</ref>. Іх колькасць хутка ўзрастала на працягу XVIII стагоддзя. Найстарэйшая вядомая мацэва на могілках датаваная 1708 годам. У 1742 годзе глыбоцкія яўрэі атрымалі ад віленскага біскупа [[Міхал Ян Зянковіч|Міхала Зянковіча]] дазвол на пабудову сінагогі на месцы, дзе была ранейшая<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedemann, Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=30-32}}</ref>. Паводле інвентароў, у Глыбокім на пачатку XVIII ст. сярод рамеснікаў былі скамарохі і мядзведнікі (каля дзесяці чалавек). Брацтва св. Тройцы, якое аб’ядноўвала мядзведнікаў, мела свой алтар у царкве ў царкве св. Тройцы. Можна меркаваць, што Глыбокае мела сваю «Мядзведжую акадэмію» або што існавала сувязь з [[Смаргонская мядзведжая акадэмія|"акадэміяй" у Смаргоні]] - абодва мястэчкі з канца XV да пачатку ХІХ ст. належалі адным і тым жа ўласнікам.<ref>http://spadchyna.glubmusej.by/be/nasha-spadchyna/znakamityya-zemlyaki/289-glybotskiya-dudary-myadzvedniki</ref>[[Файл:Hłybokaje, Karmelickaja. Глыбокае, Кармэліцкая (1878).jpg|міні|Касцёл і кляштар кармелітаў босых (акварэль ХІХ ст.)]] 16 ліпеня 1735 года віленскі суфраган [[Ежы Казімір Анцута|Ежы Анцута]] асвяціў барочны [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі]] кляштара кармелітаў босых. Паводле меркавання польскага даследчыка Войцеха Бабэрскага, касцёл быў зноў перабудаваны каля 1755 года. Аўтарам перабудовы быў віленскі архітэктар Абрагам Вюрцнэр, пад яго кіраўніцтвам былі ўзнесеныя дзве вежы і шчыт галоўнага фасада ў стылі [[Віленскае барока|віленскага барока]]<ref>{{Артыкул|спасылка=https://bibliotekanauki.pl/articles/24567385|аўтар=Boberski, Wojciech|загаловак=Architekt Abraham Würtzner (?). Przyczynek do dziejów wileńskiego baroku|год=2021|мова=pl|выданне=Biuletyn Historii Sztuki|тып=часопіс|том=T. 3|старонкі=664-667|issn=0006-3967}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Rynak, Fara. Глыбокае, Рынак, Фара (Балзункевіч, 1900-02).jpg|міні|Фарны касцёл (фота Яна Балзункевіча, пач. ХХ ст.)]] 11 ліпеня 1783 года віленскі суфраган Пётр Тачыдлоўскі асвяціў мураваны парафіяльны [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]], збудаваны ў 1764—1782 гадах<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedeman, Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=22-26}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Kopcieŭka, Kalona. Глыбокае, Копцеўка, Калона (1920-29) (3).jpg|міні|Калона на могілках (фота 20-х гг. ХХ ст.)]] У канцы XVIII стагоддзя на могілках Копцеўка была збудаваная [[Калона ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791 года (Глыбокае)|мураваная калона]], якую, без пацверджання гістарычнымі крыніцамі называюць «Калонай [[Канстытуцыя 3 мая 1791 года|Канстытуцыі 3 Мая]]». === Глыбокае ў складзе Расійскай імперыі === З 1793 года ў складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]], мястэчка [[Дзісенскі павет (Расійская імперыя)|Дзісенскага павета]]. [[Файл:Hłybokaje, Kopcieŭka, Karmelicki. Глыбокае, Копцеўка, Кармэліцкі (1920-29) (4).jpg|міні|Капліца святога Іллі на могілках Копцеўка (1920-я).]] Кармеліты пабудавалі ў 1804 годзе [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу святога Іллі]] ў стылі класіцызму на могілках «Копцеўка», яе асвяціў 11 мая 1805 года біскуп мінскі [[Якуб Дадэрка]]<ref>{{Артыкул|аўтар=Івашчонак Аляксандр|загаловак=Мястэчка Глыбокае. Капліца св. Эльяша (Іллі Прарока)|год=2012|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=2|чысло=23|нумар=8|старонкі=5|issn=0233-433X}}</ref>. ==== Напалеон у Глыбокім ==== [[Файл:Кляштар Кармелітаў.jpg|thumb|left|Свята-Раства-Багародзіцкі сабор (Былы касцёл кармелітаў босых)]] У 1812 годзе шлях імператара [[Францыя|Францыі]] [[Напалеон Банапарт|Напалеона Банапарта]] з Вільні на Маскву праходзіў цераз Глыбокае. Паводле гісторыка [[Отан Гедэман|Отана Гедэмана]], Напалеон прыбыў ў Глыбокае раніцай 18 ліпеня і затрымаўся ў кляштары кармелітаў босых на некалькі дзён<ref name=":9">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=61|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=54-56|старонак=60}}</ref>. Паводле меркаванняў іншых гісторыкаў Напалеон Банапарт прабыў у Глыбокім ад трох да дзесяці дзён<ref name="euro" />. У Глыбокім 18 ліпеня Напалеон выдаў загад «Адозвы генеральнай канфедэрацыі да палякаў», прызначаны для палякаў, якія знаходзяцца на расійскай дзяржаўнай службе, а 20 ліпеня - загад супраць марадзёраў і рабаўніцтва. Згодна з распараджэннем Напалеона, у Глыбокім з’явіўся харчовы склад, загад пра гэта быў падпісаны павятовым маршалкам шляхты Алоізам Буйніцкім<ref name=":9" />. Парафіяльны касцёл быў пашкоджаны, бо быў ператвораны на склад правіянту, салдаты забралі касцельныя рэчы<ref name="westki" />. Паводле інтэрпрэтацый, якія існавалі ў першай палове ХХ ст., Напалеон займаў пакоі на другім паверсе захаванага крыла кляштара. Прыхільнікі такога меркавання абапіраліся на тэкст Філіпа Поля дэ Сегура: ''«la Courlande nurria Macdonald, la Samogitie Oudinot; les plaines fertiles de Klubakoje'' (то бок — Глыбокае) ''— l‘Impereur»''. Гэтая версія тлумачыць, што ''«les plaines fertiles de Klubakoje»'', то бок урадлівыя раўніны Глыбокага, імператар мог бачыць толькі з акон на другім паверсе існуючага крыла (разбураныя два крылы былі павернутыя ў бок горада) — значыць, ён там жыў. Аднак, як пісаў Отан Гедэман, гэта не вынікае гэта наўпрост з тэксту Сегура, які меў на думцы толькі магчымасці забеспячэння арміі харчамі з урадлівых раўнін Курляндыі, Жамойці і Глыбокага, г. зн. Белай Русі<ref name=":9" />. Паводле іншай легенды, паміж імператарам і прыёрам кармелітаў босых завязаўся наступны дыялог. Напалеон: «Якой велічыні кляштарная ўласнасць?» Прыёр: «1000 дамоў». Напалеон: «Гэтага замнога! А чым займаецеся?» Прыёр: «Молімся». Напалеон: «Гэтага замала!» Аднак, удзячны за гасціннасць, злажыў прыёру на ад’езд «поўную талерку» напалеондораў. Імператар быццам бы нават выказаў шкадаванне, што не можа забраць у Парыж касцёл кармелітаў, каб яго там паставіць побач з саборам Нотр Дам<ref name=":9" />. Пасля гібелі ў 1813 годзе [[Дамінік Геранім Радзівіл|Дамініка Гераніма Радзівіла]] заходняя частка Глыбокага перайшла ва ўласнасць яго дачкі [[Стэфанія Радзівіл|Стэфаніі]], якая ў 1828 годзе выйшла замуж за [[Леў Пятровіч Вітгенштэйн|Льва Вітгенштэйна]]. Наступнай уласніцай маёнтка стала іх дачка Марыя, пазней жонка нямецкага палітыка [[Хлодвіг Гогенлоэ-Шылінгсфюрст|Хлодвіга Гогенлоэ-Шылінгсфюрста]]. У канцы ХІХ стагоддзя маёнтак быў прададзены Восіпу Путырскаму. [[Файл:Hłybokaje, Kahalnaje. Глыбокае, Кагальнае (1869) (2).jpg|міні|Панарама мястэчка (1869)]] [[Файл:Hłybokaje, Karmelickaja. Глыбокае, Кармэліцкая (1918).jpg|міні|Царква Раства Багародзіцы, перабудаваны касцёл кармелітаў (1918).]] Кармеліты падтрымалі [[Паўстанне 1830—1831 гадоў|паўстанцаў у 1830-31 гадах]]. Для следства супраць паўстанцаў у Глыбокае прыязджаў [[Міхаіл Мікалаевіч Мураўёў-Віленскі|Міхал Мураўёў]] і стварыў камісію вайсковага суда. У 1842 годзе ўлады канфіскавалі большасць зямельных уладанняў кляштара. У 1862 годзе кляштар быў скасаваны, а касцёл кармелітаў стаў філіяй парафіяльнага. У 1864 годзе, у рамках рэпрэсій пасля [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|студзеньскага паўстання]], улады адабралі ў каталікоў і перадалі праваслаўным былы кармеліцкі [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі]] і [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу святога Іллі]]. [[Файл:Hłybokaje, Dokšyckaja. Глыбокае, Докшыцкая, Сінагога, Głębokie, Synagoga, Глубокое, Синагога (1916).jpg|міні|Вялікая сінагога (фота: Ежы Рачыньскі, 1916).]] У 1848-1856 гадах рабінам у Глыбокім быў [[Шмуэль Магілевер]], адзін з піянераў рэлігійнага [[Сіянізм|сіянізму]]. У 50-я - 60-я гады ХІХ ст. на месцы папярэдняй была збудаваная драўляная Вялікая сінагога<ref>{{Артыкул|спасылка=https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/238169/edition/199926|аўтар=Chawes Mojżesz|загаловак=Rzeźba artystyczna w bożnicy|год=1931|мова=pl|выданне=Ziemia Dziśnieńska|тып=часопіс|месяц=11-12|нумар=2|старонкі=10-11}}</ref>. У 1870-х гадах у Глыбокім вучыўся [[Эліэзер Бэн-Егуда|Эліэзэр Бен-Егуда]], пазнейшы габрэйскі мовазнаўца, адзін з адраджальнікаў [[Іўрыт|іўрыту]]<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://mishpoha.org/pochta-mishpokhi/702-chelovek-voskresivshij-ivrit-ben-yeguda|title=Человек, воскресивший иврит|author=Бернштрам Владимир|website=Мишпоха. Международный еврейский журнал}}</ref>. У 1870-я гады ў Глыбокім былі паштовая станцыя, паліцэйская канцылярыя, валасная ўправа, народнае вучылішча, некалькі млыноў, вінакурня, некалькі бровараў і фабрык пітнога мёду, некалькі сінагог, дзве праваслаўныя царквы, касцёл. Насельніцтва па стане на 1879 год — 4084 чалавекі<ref name=":10">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/b6bc8a10-d0dc-4e72-95a8-0a811cc81d70?page=604|загаловак=Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 2, [Derenek - Gżack]|год=1881|месца=Warszawa|старонкі=604-605}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Rynak Kaściuški. Глыбокае, Рынак Касьцюшкі, Głębokie, Rynek, Глубокое, Базарная площадь (каля 1914).jpg|міні|Рынак (каля 1914 г.)]] Кожны тыдзень праводзіліся кірмашы, на якіх гандлявалі прадуктамі харчавання, мануфактурнымі вырабамі, а таксама смалой, дзёгцем, паташом, што прыходзілі з памешчыцкіх маёнткаў. Сяляне гандлявалі прадуктамі харчавання, набывалі соль, крупы, гарбату, цукар, гарэлку. 26 верасня (8 кастрычніка н. ст.) 1880 згарэла драўляная царква Святой Тройцы<ref>{{Артыкул|спасылка=https://pravoslavnoe-duhovenstvo.ru/media/priestdb/materialattachment/attachment/1d/58/1d580bb7-e270-468e-96d4-4d6161783a13.pdf|аўтар=Котлинский Александр|загаловак=Из Дисненского уезда|год=1880|мова=ru|выданне=Литовские епархиальные ведомости|тып=газета|месяц=10|чысло=12|нумар=41|старонкі=350-351}}</ref> (не была адбудаваная). У 1895 годзе ў прыёмным пакоі працаваў фельчар, дзейнічалі вольнапрактыкуючыя ўрачы, існавалі 4 аптэкарскія крамы. Паводле перапісу 1897 года ў мястэчку 5654 жыхары. Меліся народнае і яўрэйскае прыватнае вучылішчы. У 1897 годзе пачаўся рух цягнікоў па [[Вузкакалейная чыгунка|вузкакалейнай чыгунцы]] да [[Новыя Свянцяны|Новых Свянцянаў]]. У 1916 годзе чыгунка была падоўжана да станцыі Сеславіна ([[Крулеўшчына]]). У 1904 годзе заснаваны Глыбоцкі аддзел Віленскага таварыства сельскай гаспадаркі<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/79847101/wilenskie-towarzystwo-rolnicze-120-lat-temu-zmienilo-gospodarcze-oblicze-glebokiego|title=Wileńskie Towarzystwo Rolnicze. 120 lat temu zmieniło gospodarcze oblicze Głębokiego|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=31.03.2024}}</ref>, у 1906 — Глыбоцкае дабрачыннае таварыства<ref name=":1">{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/80308012/autor-znachora-urodzil-sie-na-dzisiejszej-bialorusi-nieznane-fakty-o-doledzemostowiczu|title=Autor „Znachora” urodził się na dzisiejszej Białorusi. Nieznane fakty o Dołędze-Mostowiczu|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=30.09.2023}}</ref>, у 1907 — таварыства «Oświata», якое адчыніла ў Глыбокім польскую школу, зачыненую ўладамі праз чатыры месяцы<ref>{{Артыкул|спасылка=https://polona.pl/item-view/80548caf-3e62-4663-aeec-e60e3b1897b5?page=1|аўтар=Wiesławski, W., dr.|загаловак=Polskie Towarzystwo "Oświata" w Wilnie|год=1908|мова=pl|выданне=Goniec Wileński|тып=газета|месяц=10|чысло=17|нумар=211|старонкі=2-3}}</ref>. Актыўнай дзяячкай Дабрачыннага таварыства і «Oświaty» была Станіслава Мастовіч, маці польскага пісьменніка [[Тадэвуш Даленга-Мастовіч|Тадэвуша Далэнгі-Мастовіча]]<ref name=":1" />. Падчас [[Рэвалюцыя 1905-1907 гадоў у Беларусі|рэвалюцыі ў Расійскай імперыі]], у лістападзе 1905 года адбылася забастоўка паштовых служачых і палітычныя дэманстрацыі, удзел у якіх прынялі некалькі соцень чалавек. 11 жніўня 1913 года адбылася першая беларуская вечарынка — акторы-аматары адыгралі п’есы «Пашыліся ў дурні» Марка Крапіўніцкага і «Міхалка» М. Дальнага<ref>{{Артыкул|спасылка=https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/Nasa_Niva_1906-1915,1920.djvu_pdf.zip/mab.lt/1913-33.cyr.pdf|аўтар=Глыбачанін|загаловак=Беларуская вечарынка|год=1913|мова=be|выданне=Наша Ніва|тып=газета|месяц=8|чысло=16|нумар=33|старонкі=4}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Zamkavaja, Глыбокае, Замкавая, Дом Поднаса, друкарня Рома, Глубокое, Głębokie.jpg|міні|Камяніца, у якой месціліся друкарня і кнігарня Л. Рома (каля 1914).]] Не пазней за 1913 год была заснаваная друкарня М. Трэбелева і Л. Рома, пры якой існавала кнігарня, у якой прадаваліся беларускія календары і кнігі. Каля 1914 года Л. Ром выдаў серыю з не менш як шасці каляровых паштовак з краявідамі Глыбокага і [[Беразвечча]]<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://budzma.org/news/nevyadomyya-staronki-gistoryi-glybokaga.html|title=Невядомыя старонкі гісторыі Глыбокага: вызначана месца, дзе ў пачатку ХХ стагоддзя ў Глыбокім прадавалі беларускія кнігі|author=Рамэйка Ян|website=Будзьма беларусамі!|date=21.06.2024}}</ref>. Падчас [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]] ў верасні 1915 года Глыбокае [[Свянцянскі прарыў|занялі немцы]], але праз два тыдні мястэчка адбілі расійскія войскі. Глыбокае знаходзілася ў тыле [[3-я армія (Расійская імперыя)|3-й расійскай арміі]]. === Найноўшы час === Пасля [[Кастрычніцкая рэвалюцыя на Беларусі|Кастрычніцкага пераварота]], у снежні 1917 года ў Дзісенскім павеце пачалі стварацца органы савецкай ўлады<ref name=":2">{{Кніга|загаловак=Беларусь, Глыбоцкі край і Эдвард Вайніловіч: матэрыялы навукова-практычнай канферэнцыі : г. Глыбокае, 25 верасня 2020 г|частка=Рудовіч Станіслаў. Дзісенска-глыбоцкі край у віхуры войн і рэвалюцый (1914-1921 гг)|месца=Мінск|выдавецтва=ІВЦ Мінфіна|старонкі=351-369|старонак=460|isbn=978-985-880-085-7}}</ref>. Сход для выбараў савета ў Глыбокім быў прызначаны на другую палову лютага 1918 года, але не адбыўся, бо мястэчка занялі нямецкія войскі, якія акупавалі яго да лістапада. Глыбокае знаходзілася на тэрыторыі абвешчанай у сакавіку 1918 года [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]], аднак структуры БНР у мястэчку не былі створаныя. 11 снежня 1918 года Глыбокае занятае часцямі савецкай Пскоўскай дывізіі. З 1 студзеня 1919 года — у складзе [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]]<ref name=":2" />. У жніўні 1919 занята польскімі войскамі. 6 лістапада 1919 года быў утвораны [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскі павет]], сядзіба ўладаў якога знаходзілася ў Глыбокім. У маі 1920 года Глыбокае на кароткі час было занятае Чырвонай арміяй, праз кароткі час яго зноў занялі польскія войскі. 5 ліпеня 1920 года часці 15-й арміі пад камандаваннем А. І. Корка вялі ў ваколіцах Глыбокага баі з польскімі войскамі, у якіх загінулі 1,5 тыс. чал. ==== Польская Рэспубліка ==== У кастрычніку 1920 года па выніках [[Рыжскі дагавор (1920)|Рыжскага папярэдняга дагавора]] зноў занятае польскімі войскамі<ref name=":2" />. Глыбокае ўвайшло ў склад [[Навагрудскае ваяводства (Польшча)|Навагрудскага ваяводства]], а ў 1922 годзе — [[Віленская зямля|Віленскай зямлі]] (з 1926 года — [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскага ваяводства]]). [[Файл:Hłybokaje, Zamkavaja. Глыбокае, Замкавая (1921-39).jpg|міні|Праваслаўны хрэсны ход на вуліцы Замкавай (1920-я).]] У 1921 годзе Глыбокаму быў нададзены статус горада<ref>{{Артыкул|спасылка=https://polona.pl/item-view/167ce1f0-ea6b-48f9-8b30-f880de2479ad?page=7|загаловак=Wieści i obrazki z kraju|год=1935|мова=pl|выданне=Kurjer Wileński|тып=газета|месяц=5|чысло=2|нумар=118|старонкі=8}}</ref> і ўтвораныя органы гарадскога самакіравання. У 1921 годзе ў Глыбокім — 661 жылы будынак, 4514 жыхароў. Па веравызнанні: 2844 іўдзеяў, 894 праваслаўных, 709 рыма-каталікоў, 51 мусульманін, 13 старавераў, 3 пратэстантаў. Па нацыянальным складзе — 2220 палякаў, 1418 яўрэяў, 819 беларусаў, 33 татары, 21 рускі, 1 эстонец, 1 літовец, 1 украінец<ref name=":4">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/ea74b1e6-27ce-480b-819a-e86f691a53ee?page=6|загаловак=Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej : opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. T. 7 cz. 2, Ziemia wileńska. Powiaty : Brasław, Duniłowicze, Dzisna i Wilejka|год=1923|месца=Warszawa|выдавецтва=Nakładem Głównego Urzędu Statystycznego|старонкі=39}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Bandurskaha, Глыбокае, Бандурскага, Глубокое, Głębokie (1941).jpg|міні|Мадэрністычная забудова 1930-х на вуліцы Уладзіслава Бандурскага (1941).]] Глыбокае было адміністрацыйным цэнтрам [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскага павета]] і [[Глыбокае (гміна)|Глыбоцкай гміны]], сядзібай гродскага суда, важным асяродкам гандлю. Адміністрацыйнае і геаграфічнае становішча спрыяла хуткаму развіццю горада. У 1931 годзе ў горадзе быў 1081 жылы будынак і 7361 жыхар<ref name=":5">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/ab644b2d-e1e2-4ce4-a7f2-a7aee01a983c?page=8|загаловак=Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. T. 1, Województwo Wileńskie|год=1938|месца=Warszawa|выдавецтва=Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej|старонкі=15}}</ref>. У 1939 годзе — 9200 жыхароў<ref name=":6">{{Артыкул|спасылка=https://bcul.lib.uni.lodz.pl/dlibra/publication/2855/edition/1931/content|загаловак=Rocznik Polityczny i Gospodarczy 1939|мова=pl|выданне=|старонкі=346}}</ref>. У 1927 годзе ў Глыбокім дзейнічалі чатыры банкаўскія ўстановы — філіял Віленскага сельскагаспадарча-прамысловага банка, Дзісенскі павятовы банк, Яўрэйскі народны банк, Камунальная ашчадная каса. У 1928 годзе заснаваная электрастанцыя. У 1936 годзе пабудаваная буйная бойня. [[Файл:Hłybokaje, Rynak. Глыбокае, Рынак (J. Drazdovič, 1925).jpg|міні|Карчма і касцёл Св. Тройцы (малюнак Язэпа Драздовіча, 1925).]] У Глыбокім дзейнічалі каталіцкая парафія, якая мела [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]] і [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу Сэрца Езуса]] на могілках Копцеўка, праваслаўны прыход, які мела [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|царкву Раства Багародзіцы]], дзесяць сінагог, мячэць (заснаваная ў 1931 годзе), баптысцкая царква. Дзейнічала 7-класная польская пачатковая школа, дзе ў 1924/25 навучальным годзе настаўнікам малявання працаваў беларускі мастак [[Язэп Драздовіч]]. У 1925 годзе ён стварыў альбом малюнкаў «Глыбокае», а ў 1926 рабіў замалёўкі [[Беразвечча]]. У 1926 годзе заснаваная польская прыватная гімназія імя Люблінскай Уніі. Існавала яўрэйская прыватная пачатковая школа. У 1938 годзе заснаваная другая польская пачатковая школа. [[Файл:Hłybokaje, Dokšyckaja. Глыбокае, Докшыцкая, ТБШ, Таварыства беларускай школы (06.05.1928).jpg|міні|Сход Таварыства беларускай школы, 6 мая 1928 года.]] У 1926-28 гадах дзейнічала акружная ўправа [[Таварыства беларускай школы|Таварыства Беларускай Школы]]. ТБШ мела бібліятэку, арганізоўвала беларускія прадстаўленні. Сябры таварыства збіралі грошы на пабудову будынка для прыватнай беларускай школы і гімназіі, аднак гэтая справа не была скончаная<ref name=":3">{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/306457|title=«Лічыць сябе беларусам, хоць мае вышэйшую адукацыю». Як актывісты з Заходняй Беларусі змагаліся за сваю ідэнтычнасць 100 год таму|author=Валынец Ганна, Рамэйка Ян|website=Наша Ніва|date=29.12.2022}}</ref>. У 1926-27 гадах у Глыбокім існавала павятовая ўправа [[Беларуская сялянска-работніцкая грамада|Беларускай сялянска-работніцкай грамады]]. У 1920-х гадах у горадзе неаднаразова ладзіліся беларускія прадстаўленні, мітынгі беларускіх дэпутатаў польскага Сойму. У 30-я гады беларуская дзейнасць спынілася з прычыны аслаблення беларускага руху ў Польскай Рэспубліцы і палітыкі польскіх уладаў<ref name=":3" />. У 1928 годзе створаны аддзел Польскага краязнаўчага таварыства, які ў 1931 годзе заснаваў Музей Дзісенскай зямлі. Зборы музею, сярод якіх былі прыродазнаўчыя, археалагічныя, нумізматычныя, этнаграфічныя экспанаты, знаходзіліся ў будынку стараства Дзісенскага павета, былым кляштары кармелітаў босых<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://muzea2rp.amu.edu.pl/m/62|title=Muzeum Ziemi Dziśnieńskiej w Głębokiem|author=Tołysz Aldona|website=Muzea w dwudziestoleciu międzywojennym|date=16.04.2025}}</ref>. У 1935 годзе таварыства выдала манаграфію [[Отан Гедэман|Отана Гедэмана]] «Głębokie: (szkic dziejów)», прысвечаную гісторыю горада. У тым жа годзе намаганнямі таварыства была адрамантаваная [[Калона на могілках Копцеўка (Глыбокае)|калона на могілках «Копцеўка»]]. У Глыбокім дзейнічалі дзве друкарні, выходзілі газеты на польскай мове «Głos Dziśnieński» (1924—1926), «Wiadomości głębockie» (1930—1931), «Wiadomości kresowe» (1934—1935), «Echo głębockie» (1936), «Echo kresowe» (1937), на ідыш — «Gluboker Leben» (1930—1936), «Gluboker Woch» (1934—1936), «Gluboker Sztyme» (1936—1939)<ref>{{Артыкул|спасылка=https://kamunikat.org/volnaye-glybokaye-shtotydnyovaya-gazeta-23-1000-2019|аўтар=Шыталь К.|загаловак=Да гісторыі перыядычнага друку ў Глыбокім|год=2019|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=6|чысло=6|нумар=23|старонкі=5|issn=0233-433X}}</ref>. У 1936-39 гадах у Глыбокім працаваў інжынер Аляксандр Мілаш, бацька польскага паэта, лаўрэата Нобелеўскай прэміі па літаратуры [[Чэслаў Мілаш|Чэслава Мілаша]]. Паэт як мінімум двойчы наведваў Глыбокае<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/80320693/na-bialorusi-odnaleziono-dom-z-ktorego-rodzice-czeslawa-milosza-uciekli-przed-wojna|title=Na Białorusi odnaleziono dom, z którego rodzice Czesława Miłosza uciekli przed wojną|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=29.10.2020}}</ref>. ==== Другая сусветная вайна ==== 17 верасня 1939 года Глыбокае было занята [[РСЧА|Чырвонай Арміяй]] і 2 лістапада 1939 года далучана да [[БССР]]. 15 студзеня 1940 года ўтвораны [[Глыбоцкі раён]], які належаў да [[Вілейская вобласць|Вілейскай вобласці]]. Выдавалася газета РК КП(б)Б «За свабоднае жыццё». У 1941 годзе ў горадзе жыло 12 тыс. чал., з іх 8 тыс. — яўрэі. Частка жыхароў горада ў 1939-41 гадах стала ахвярамі [[Палітычныя рэпрэсіі|палітычных рэпрэсій]]. Пасля [[Аперацыя Барбароса|нападу Германіі на СССР]] першая бамбардзіроўка Глыбокага адбылася 23 чэрвеня 1941 года. 3 ліпеня 1941 года ў горад увайшлі нямецкія войскі. 17 ліпеня 1941 года горад уключаны ў склад [[Генеральная акруга Беларусь|Генеральнай акругі Беларусь]], стаў цэнтрам Глыбоцкай акругі (гебіта)<ref name=":7">{{Кніга|загаловак=Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Глыбоцкага раёна|год=1995|месца=Мінск|выдавецтва=Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі|старонкі=175|isbn=985-11-0014-5}}</ref>. У жніўні 1941 года акупанты правялі першы расстрэл мірнага насельніцтва, забіўшы дзесяць чалавек<ref name=":7" />. 4 сакавіка 1942 года ва ўрочышчы Барок расстралялі траіх каталіцкіх святароў — [[Мечыслаў Багаткевіч|Мечыслава Багаткевіча]], Уладзіслава Мацьковяка, Станіслава Пыртака. У 1999 годзе Папа [[Ян Павел II|Ян Павел ІІ]] [[Беатыфікацыя|беатыфікаваў]] іх. 4 ліпеня 1942 года ў ваколіцах горада былі расстраляныя некалькі дзясяткаў прадстаўнікоў польскай інтэлігенцыі і каталіцкага духавенства з Глыбоцкай акругі<ref>{{Кніга|аўтар=Krahel Tadeusz, ks.|загаловак=Męczennicy z Berezwecza|год=1998|месца=Białystok|старонкі=8-10|isbn=83-903063-9-5}}</ref>. У верасні 1941 года створана [[Гета ў Глыбокім|гета]]. Вясной 1942 года адбылося [[Халакост у Беларусі|масавае забойства яўрэяў]] ва ўрочышчы Барок (каля 2 тыс. чал.). 18-20 жніўня 1943 года гета было канчаткова знішчанае, былі забіты 4,5 тыс. чал. ''Асноўны артыкул: '''[[Гета ў Глыбокім]]''''' У горадзе дзейнічалі настаўніцкія курсы (сярод іх выпускнікоў — пісьменнік [[Кастусь Акула]]), беларуская прагімназія, пачатковая школа, структуры [[Саюз беларускай моладзі|Саюза беларускай моладзі]]. У горадзе дзейнічала савецкае падполле: падпольны раённы камітэт КПБ пры партызанскай брыгадзе імя К. Ракасоўскага, падпольны РК ЛКСМБ, выдавалася газета «За Свабоднае жыццё». Адначасова ў Глыбокім існавалі структуры польскай [[Армія Краёва|Арміі Краёвай]]. З красавіка да мая 1943 года ў горадзе размяшчалася галоўная каманда «Цэпяліна» «Расія—Цэнтр» ({{lang-de|SS-Hauptkommando Russland—Mitte Unternehmen Zeppelin}}) і разведшкола з [[Яблань (Люблінскае ваяводства)|Яблані]]<ref>Залесский, К. РСХА: Главное управление имперской безопасности / Константин Залесский. — М.: Яуза, ЭКСМО, 2004. — 382, [1] с., [8] л. ил., портр. — С. 241. — (Тайны III рейха). — ISBN 5-699-06223-8.</ref><ref>Чуев, С. Г. Спецслужбы Третьего Рейха: [В 2 кн.] / Сергей Геннадьевич Чуев. — СПб.: Нева, 2003. — 443, [1] с., [8] л. ил., портр. — С. 154. — (Досье. Спецслужбы мира). — ISBN 5-7654-2831-2.</ref> Горад вызвалены 3 ліпеня 1944 года ў ходзе [[Полацкая аперацыя|Полацкай аперацыі]]. Перад адступленнем немцы спалілі вялікую колькасць будынкаў, асабліва ў цэнтральнай частцы Глыбокага. ==== Пасляваенны перыяд ==== У 1946-1947 дзейнічаў канспірацыйны [[Саюз беларускіх патрыётаў]], які аб'ядноўваў моладзь, пераважна з Глыбоцкага педагагічнага вучылішча. Сябры арганізацыі імкнуліся да пашырэння нацыянальнай свядомасці, беларускай мовы і культуры. У лютым 1947 года арганізацыя разгромленая дзяржбяспекай, удзельнікі асуджаныя да зняволення ў лагерах<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://novychas.online/poviaz/anton_furs_prisjagu_primal_pad|title=Антон Фурс: «Прысягу прымалі пад бел-чырвона-белым сцягам і «Пагоняй»|author=Шыталь Кастусь|website=Новы час|date=27.04.2012}}</ref>. У 1960 годзе да Глыбокага далучаны населены пункт [[Беразвечча]]. У 1967 годзе кіраўніцтвам [[Віктар Антонавіч Ламака|Віктара Ламакі]] закладзены [[Глыбоцкі дэндралагічны сад]], які мае адну з найбольшых па колькасці калекцый раслін у Беларусі. Нягледзячы на антырэлігійную палітыку камуністычных уладаў, у Глыбокім спынялася дзейнасць праваслаўнай і рыма-каталіцкай парафій. ==== Рэспубліка Беларусь ==== 31 жніўня 1992 года заснаваны [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]], у 1997 годзе экспазіцыя адчыненая для наведнікаў. У 1994-2020 гадах выдавалася штотыднёвая незалежная газета [[Вольнае Глыбокае|"Вольнае Глыбокае"]], рэдактарам якой быў краязнавец, грамадскі дзеяч [[Уладзімір Іванавіч Скрабатун|Уладзімір Скрабатун]]. Выданне апублікавала некалькі соцень краязнаўчых артыкулаў. Указам [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] ад 20 студзеня 2006 года № 36 зацверджаны сучасны [[Герб Глыбокага|герб горада]]. У 2012 годзе ў Глыбокім прайшоў [[Дзень беларускага пісьменства]]. Падчас падрыхтоўкі ў скверы на плошчы 17 Верасня быў знесены помнік Леніну, а замест яго створаная Алея славутых землякоў, якая складаецца з дзевяці бронзавых бюстаў асобаў, звязаных з Глыбоччынай<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://pridvinie.vlib.by/index.php/pomniki/179-pomniki-gistoryi/4162-aleya-znakamitykh-zemlyako-glybotski-rajon-g-glybokae|title=Алея знакамітых землякоў. Глыбоцкі раён, г. Глыбокае|date=26.11.2019}}</ref>. У 2013 годзе ўпершыню прайшоў фестываль "[[Вішнёвы фэст]]", а ў 2017 годзе - міжнародны фэст дударскіх рэгіёнаў [[Дударскі рэй|"Дударскі рэй"]]. == Насельніцтва == <div style="float:right;margin:0 0.5em 1em;">{{Graph:Chart|width=160|height=128|type=rect|x=1959,1970,2009,2016,2017|y=7300,11900,19500,18921,19038}}</div> '''XIX стагоддзе:''' 1879 год - 4,1 тыс. чал.<ref name=":10" /> * '''XX стагоддзе''': 1921 год — 4,5 тыс. чал.<ref name=":4" />; 1931 год — 7,4 тыс. чал.<ref name=":5" />; 1939 год — 9,2 тыс. чал.<ref name=":6" />; 1959 год — 7,3 тыс. чал.; 1970 год — 11,9 тыс. чал. * '''XXI стагоддзе''': 2009 год — 19,5 тыс. чал.; 2016 год — 18&nbsp;921 чал.<ref name="2016-Estimate"/>; 2017 год — 19&nbsp;038 чал.<ref name="2017-Estimate"/> == Эканоміка == Прадпрыемствы харчовай і дрэваапрацоўчай прамысловасці. Буйнейшыя прадпрыемствы: * [[Глыбоцкі малочнакансервавы камбінат]], ААТ * Глыбоцкі камбікормавы завод, ААТ * [http://glubmk.by/ Глыбоцкі мясакамбінат, ААТ] * Глыбоцкі хлебазавод, філіял РУПП «Віцебскхлебпрам». * Унітарнае прадпрыемства жыллёва-камунальнай гаспадаркі Глыбоцкага раёна<ref name=":11">{{Cite web|lang=ru|url=https://glubokoe.vitebsk-region.gov.by/ekonomika/promyshlennost/|title=Промышленность|website=Глубокский районный исполнительный комитет}}</ref>. * [[Глыбоцкі доследны лясгас]], ДЛГУ Харчовая прамысловасць займае 87,9% агульнай прамысловай прадукцыі Глыбоцкага раёна<ref name=":11" />. == Культура == [[Файл:Музей гісторыі і этнаграфіі Глыбоцкага краю.jpg|thumb|Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] * [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] * [[Глыбоцкая цэнтральная раённая бібліятэка]] * [[Глыбоцкі дом рамёстваў]] * Раённы дом культуры * Гарадскі цэнтр культуры * Дзіцячая мастацкая школа імя Язэпа Драздовіча * [[Дударскі рэй]] * [[Вішнёвы фэст]] У Глыбокім дзейнічае народны тэатр фальклору «Цярэшка», праграмы якога заснаваны на імкненні захаваць пераемнасць традыцый [[Першая беларуская трупа|першай беларускай трупы]], якую заснаваў [[Ігнат Цярэнцьевіч Буйніцкі|Ігнат Буйніцкі]]. Кіруе гуртом Наталля Нікіфаровіч. == СМІ == * Газета «[[Вольнае Глыбокае]]». Выдавалася ў 1994-2020 гадах, уваходзіла ў склад «[[Аб’яднаныя Масмедыі|Асацыяцыі выдаўцоў рэгіянальнай прэсы „Аб’яднаныя Масмедыі“]]». * Газета «[[Веснік Глыбоччыны]]». Орган Глыбоцкага райвыканкама, раённага савета дэпутатаў. == Славутасці == * [[Глыбоцкі Раства-Багародзіцкі сабор|Комплекс былога кляштара кармелітаў: сабор Раства Багародзіцы]], уваходныя дзверы і дэкаратыўная галерэя па перыметру царквы, будынак кляштара, агароджа з брамай ([[XVII]]—[[XVIII]] стагоддзі, сярэдзіна [[ХІХ]] стагоддзя), пл.17 Верасня — {{ГККРБ 4|212Г000365}} * [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|Касцёл Святой Тройцы]] ([[1764]]—[[1782]], [[1902]]—[[1908]]), пл.17 Верасня — {{ГККРБ 4|212Г000366}} * [[Свята-Петра-Паўлаўская царква і манастыр базыльян (Беразвечча)|Жылы будынак былога манастыра базыльян у Беразвеччы]] ([[1756]]—[[1763]]) — {{ГККРБ 4|212Г000363}} * [[Ільінская капліца (Глыбокае)|Капліца святога Іллі]] ([[1804]]) — {{ГККРБ 4|213Г000364}} * [[Калона ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791 года (Глыбокае)|Калона ў гонар Канстытуцыі]] (кан. XVIII ст.) — мураваная калона на могілках Копцеўка, якую, без пацверджання гістарычнымі крыніцамі, называюць помнікам [[Канстытуцыя 3 мая 1791 года|Канстытуцыі 3 Мая]]. * [[Забудова вуліцы Леніна (Глыбокае)|Забудова вуліцы Леніна]] (канец [[ХІХ]] — пачатак [[XX]] стагоддзя), вул. Леніна, 5, 13, 38, 40 — {{ГККРБ 4|213Г000367}} * [[Забудова вуліцы Маскоўскай (Глыбокае)|Забудова вуліцы Маскоўскай]] (канец [[ХІХ]] — пачатак [[XX]] стагоддзя), вул. Маскоўская, 2, 3, 4 — {{ГККРБ 4|213Г000369}} * Будынак ([[1931]]), вул. Энгельса, 24. Цяпер [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] — {{ГККРБ 4|}} * [[Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан (Глыбокае)|Брацкая магіла]] ([[1944]]), вул. Леніна, [[парк Перамогі, Глыбокае|парк Перамогі]] — {{ГККРБ 4|213Д000368}} * [[Мемарыяльны комплекс «Барок»]] * Помнікі на месцы масавых расстрэлаў мірнага насельніцтва ва ўрочышчы Барок * Помнік ахвярам Халакосту * Могілкі "Копцеўка": шматлікія пахаванні ХІХ-ХХ стагоддзяў, магілы польскіх вайскоўцаў (1919-20), плютановага Стэфана Палчыньскага (1939), Фердынанда і Вільгельміны Мюнхгаўзенаў (1878), [[Антон Ігнатавіч Зянкевіч|кс. Антонія Зянкевіча]], [[Альберт Антонавіч Бацяноўскі|Альберта Бацяноўскага]]. * Яўрэйскія могілкі (XVIII-XX ст) * Алея славутых землякоў - бронзавыя бюсты асобаў, звязаных з Глыбоччынай - [[Язэп Львовіч Корсак|Іосіфа Корсака]], [[Элізэр Бэн-Іегуда|Элізэра Бэн-Іегуды]], [[Язэп Драздовіч|Язэпа Драздовіча]], [[Ігнат Буйніцкі|Ігната Буйніцкага]], [[Алесь Дубровіч|Алеся Дубровіча]], [[Пётр Міхайлавіч Казлоў|Пятра Казлова]], [[Павел Сухі|Паўла Сухога]], [[Вацлаў Ластоўскі|Вацлава Ластоўскага]]<ref name="kultura" />, [[Юрый Аляксандравіч Сабалеўскі (вучоны)|Юрыя Сабалеўскага]] * Мемарыяльныя шыльды ў гонар [[Клаўдзій Сцяпанавіч Дуж-Душэўскі|Клаўдзія Дуж-Душэўскага]], [[Тадэвуш Даленга-Мастовіч|Тадэвуша Даленгі-Мастовіча]], [[Лявонцій Іосіфавіч Ракоўскі|Лявонція Ракоўскага]] * Самалёт-помнік авіяканструктару [[Павел Восіпавіч Сухі|Паўлу Сухому]] * Скульптура «[[Ісус і самаранка]]» (2014) * Скульптура [[Помнік барону Мюнхаўзену|«Барон Мюнхаўзен]]» (2014) * Скульптура «[[Дзед-глыбачанін]]» (2015) * [[Глыбоцкі дэндралагічны сад]] — батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння * [[Глыбоцкая дуда]] (копія дуды ў [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей|Глыбоцкім гісторыка-этнаграфічным музеі]]) <gallery mode="packed" perrow="4" heights="150px"> Глыбоцкія замалёўкі. Дамы ў цэнтры.jpg|Забудова вуліцы Маскоўская Глыбокае. Царква (03).jpg|Свята-Раства-Багародзіцкі сабор Глыбоцкія замалёўкі. Касцёл на плошчы (01).jpg|Касцёл Найсвяцейшай Тройцы Глыбокае. Ільінская капліца на могілках (04).jpg|Капліца святога Іллі Глыбоцкія замалёўкі. Бюст Іосіфа Корсака (01).jpg|Алея знакамітых землякоў Глыбоцкі дэндрапарк.jpg|Глыбоцкі дэндрапарк Глыбокае. Могілкі. Калона ў гонар Канстытуцыі 1791 года (07).jpg|Калона на могілках "Копцеўка" Глыбоцкія замалёўкі. Яўрэйскія могілкі (01).jpg|Яўрэйскія могілкі </gallery> == Вядомыя асобы == {{main|Вядомыя асобы Глыбокага}} * [[T. Даленга-Мастовіч]] (1900—1939), польскі пісьменнік, аўтар «Знахара» * [[Фёдар Мікалаевіч Дамінікоўскі]], беларускі гісторык * [[Язэп Нарцызавіч Драздовіч|Язэп Драздовіч]] ([[1888 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1888]]—[[1954 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1954]]), беларускі мастак, скульптар, этнограф, археолаг, педагог. Адзін з заснавальнікаў беларускага нацыянальнага гістарычнага жывапісу <ref name="Канферэнцыя"/><ref name="Канферэнцыя_2"/>. * [[Клаўдзій Сцяпанавіч Душэўскі|Клаўдзій Душэўскі]] (1891—1959), беларускі палітычны дзеяч, дыпламат, рэдактар, педагог * [[Сямён Навумавіч Леках]], беларускі вучоны ў галіне металургіі * [[Тадэа Касцюшка|сястра Тадэа Касцюшка]] (1868—1946), манахіня непакалянка, узнагароджана сярэбраным крыжам заслугі, заклала ў Глыбокім школу, пабудавала кляштар * [[Павел Восіпавіч Сухі]] (1895—1975), савецкі авіяканструктар, двойчы Герой Працы * [[Аляксандр Францавіч Хайноўскі]], беларускі дыпламат * [[Марына Іванаўна Шкерманкова]], беларуская цяжкаатлетка * [[Мікалай Мінскі]], паэт, драматург, перакладчык * [[Лявонцій Іосіфавіч Ракоўскі]], пісьменнік. * [[Юрый Барысавіч Багушэвіч]], мастак * [[Дзмітрый Літвінскі]], мастак * [[Барыс Міхайлавіч Волін]], савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч РСФСР і УССР, публіцыст, гісторык * [[Сямён Іофе]] (сапраўднае імя — Сімон-Залман Шмуйловіч), партыйны дзеяч СССР * [[Віктар Антонавіч Ламака]] (1910—2001), заслужаны лесавод, заснавальнік глыбоцкага дэндрарыя == Гл. таксама == * [[Гарады Віцебскай вобласці]] * [[Гарады Беларусі]] * [[Глыбоцкі дзяржаўны прафесійны ліцэй]] * [[Спіс вуліц Глыбокага]] == Зноскі == {{Reflist|refs= <ref name="2017-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2017}}</ref> <ref name="NNP">{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласць|}}</ref> <ref name="euro">[http://eurobelarus.info/special-project/city-day/2013/03/03/dva-glybok-h-dzve-tsentral-nyya-ploshchy-dva-zamk.html «Два Глыбокіх, дзве цэнтральныя плошчы, два замкі»] 03.03.2013 Улaдзімір Скрабатун</ref> <ref name="westki">[http://westki.info/artykuly/13496/rouna-dzvesce-god-tamu-u-glybokae-uvayshou-napaleon «Роўна дзвесце год таму ў Глыбокае ўвайшоў Напалеон»] 18.07.2012 Кастусь Шыталь</ref> <ref name="2016-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2016}}</ref> <ref name="kultura">[http://kultura.gov.by/news/ab-vyn-kakh-konkursu-na-stvarenne-esk-znykh-praekta-pomn-ka-vyal-kamu-knyazyu-m-ndo-gu Аб выніках конкурсу на стварэнне эскізных праектаў помніка вялікаму князю Міндоўгу]</ref> <ref name="Канферэнцыя">[http://www.rh.by/by/221/20/6494/ «Канферэнцыя, прысвечаная Язэпу Драздовічу, прайшла ў Маладзечне»] («[[Рэгіянальная газета]]»)</ref> <ref name="Канферэнцыя_2">[http://www.rh.by/by/222/10/6551/ «Творчасць Драздовіча — прыклад нацыянальнага мастацтва»] («[[Рэгіянальная газета]]»)</ref> }} == Літаратура == * ''Гедэман О.'' Глыбокае: гістарычны нарыс / Отан Гедэман; перакл. з польск. М. Гіля. — Паставы; Глыбокае: [б. в.], 2012. — 59, [1] с. : іл. == Спасылкі == {{Commonscat-inline|Hlybokaje|Глыбокае}} {{OSM relation|1176300|Глыбокае}} * {{ГБ|http://globustut.by/glubokoe/index.htm}} * [http://www.vlib.by//PRIDVINIE-1/CITIES/Glubokoe.htm Прыдзвінскі край — Горад Глыбокае]{{Недаступная спасылка}} * [http://www.westki.info/hlybokaje Глыбокае — westki.info] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090418080427/http://westki.info/hlybokaje |date=18 красавіка 2009 }} * [http://radzima.org/be/pub/2515_m/ Глыбокае — radzima.org] * [https://www.gismeteo.by/weather-glubokoye-11028/ Надвор’е ў горадзе Глыбокае] {{Глыбоцкі раён}} {{Віцебская вобласць}} [[Катэгорыя:Глыбокае| ]] [[Катэгорыя:Мястэчкі Полацкага ваяводства]] [[Катэгорыя:Мястэчкі Віленскага ваяводства]] 02o2lqd25w18bnffqpp3jyo6w0kl5tf 5152287 5152285 2026-06-07T17:57:56Z K.shytal 58227 /* Другая сусветная вайна */ 5152287 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = горад |беларуская назва = Глыбокае |выява = Hłybokaje, Глыбокае, панарама, Кагальнае, Глубокое, панорама, Głębokie, panorama (08.10.2021).jpg |подпіс = Панарама Глыбокага над возерам Кагальным |вобласць = Віцебская |раён = Глыбоцкі |першае згадванне = 1514 }} '''Глыбо́кае'''<ref name="NNP"/> ({{lang-be-trans|Hlybokaje}}, [[Руская мова|рус]].: ''Глубокое'', [[Польская мова|польск]].: ''Głębokie'', [[Літоўская мова|літ.]]: ''Glubokas'', [[іўрыт]]: ''עברית'') — [[горад]] у [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]], адміністрацыйны цэнтр [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкага раёна]]. За 140 км на поўнач ад [[Мінск|Мінска]], 160 км на захад ад [[Віцебск]]а, 160 км на паўночны ўсход ад [[Вільня|Вільні]], 300 км на паўднёвы ўсход ад [[Рыга|Рыгі]]. На скрыжаванні аўтамабільных дарог [[Бягомль]] - [[Браслаў]] і [[Полацк]] — [[Вільня]]. Чыгуначная станцыя на лініі [[Крулеўшчына]] — [[Лынтупы]]. У межах горада - возера [[Кагальнае]], з якога выцякае рака [[Бярозаўка (прыток Дзісны)|Бярозаўка]], левы прыток [[Дзісна (рака)|Дзісны]]. Да межаў горада прылягаюць азёры [[Бяглец]], [[Вялікае (возера, Глыбоцкі раён)|Вялікае]], [[Мушкацкае]], [[Падлужнае]]. Насельніцтва - 17 720 чал. (па стане на 1 студзеня 2026 года)<ref>{{Кніга|спасылка=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|загаловак=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов, поселков городского типа. Статистический бюллетень|год=2026|месца=Минск|выдавецтва=Национальный статистический комитет|старонкі=7}}</ref>. == Гісторыя == === Полацкае Княства === Тэрыторыя цэнтральнай часткі сучаснага горада Глыбокага (паўночны, паўночна-заходні і заходні берагі возера Кагальнае) была заселеная ў часы [[Полацкае княства|Полацкага княства]], пра што сведчаць знаходкі керамікі XI—XIII стагоддзяў. Пазней паселішча перапыніла сваё існаванне — кераміка XIV—XV стагоддзяў на тэрыторыі горада адсутнічае<ref>Клімаў Марат. Археалагічныя назіранні ў г. Глыбокаe//[http://westki.info Westki.info] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200202070730/http://westki.info/ |date=2 лютага 2020 }}, старонка захавана 04.01.2008.</ref>. === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню ўзгадваецца ў [[Метрыка Вялікага Княства Літоўскага|Метрыцы ВКЛ]] у 1514 г. як двор, цэнтр маёнтка [[Юрый Іванавіч Зяновіч|Юрыя Іванавіча Зяновіча]]. Паводле афіцыйнай версіі, першая згадка пра Глыбокае — [[1414]] год, аднак гэтая дата трапіла ў гістарычныя працы ў выніку памылкі польскага даследчыка Ежы Ахманьскага, якую ён дапусціў пры напісанні анатацыі да аднаго з прывілеяў Вітаўта<ref name=":8" />. Двор [[Зяновічы|Зяновічаў]] знаходзіўся на паўночным беразе [[Кагальнае|возера Глыбокае]] (цяпер - Кагальнае), на тэрыторыі [[Ашмянскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Ашмянскага павета]] [[Віленскае ваяводства|Віленскага ваяводства]], побач з мяжой [[Полацкая зямля|Полацкай зямлі]]. Мяжа праходзіла па рацэ [[Бярозаўка (прыток Дзісны)|Бярэзвіцы]] (Бярозаўцы), што выцякае з возера Кагальнае. Назва возера (Глыбокае) дала назву населенаму пункту<ref>Hedemann Otton. Głębokie. Szkic dziejów. Wilno, 1935. S. 9</ref>. У 1514 годзе згадваецца ''«торг»'' пры двары Юрыя Іванавіча Зяновіча ў Глыбокім, што сведчыць пра тое, што населены пункт быў асяродкам гандлю<ref>«Росийская Историческая Библиотека». Т. ХХ, с. 190.</ref>. У 1548 годзе Глыбокае ўпершыню згадваецца як [[мястэчка]]<ref name=":8">{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/82024216/miedzy-wilnem-a-polockiem-odkrycie-regionalisty-kwestionuje-610-rocznice-wzmianki-o-glebokiem|title=Między Wilnem a Połockiem. Odkrycie regionalisty kwestionuje 610. rocznicę wzmianki o Głębokiem|author=Łupacz Z., Szytal K.|website=Centrum Europy|date=29.08.2024}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Pachałavicki, Глыбокае, Пахалавіцкі (1580).jpg|міні|злева|Глыбокае на карце Станіслава Пахалавіцкага (1580)]] У сярэдзіне XVI стагоддзя Зяновічы перайшлі ў [[кальвінізм]]. У 1582 г. [[Юрый Мікалаевіч Зяновіч]] валодаў заходняй часткай Глыбокага і завяшчаў яе сваім нашчадкам. У тэстамэнце [[Крыштаф Зяновіч (ваявода берасцейскі)|Кшыштафа Зяновіча]] ў 1611 годзе згадваюцца кальвінскі збор і школа<ref name=":0">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedemann O.|загаловак=Głębokie (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|выдавецтва=Nakładem oddziału Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego w Głębokiem|старонкі=11, 22-23|старонак=60}}</ref>. Сын Кшыштафа, [[Мікалай Багуслаў Зяновіч]] у 1613 годзе перайшоў у каталіцтва і заснаваў у мястэчку касцёл святога Міхала. У 1622 годзе ў маёнтку Зяновічаў згадваецца ''«бібліятэка кніг каля трохсот экзэмпляраў»''. Касцёл святога Міхала быў знішчаны падчас вайны з Маскоўскай дзяржавай 1654—1667 гадоў<ref>{{Артыкул|спасылка=https://drive.google.com/file/d/1BwCarR_Q-p6oFXyINxaJYm6rVEROc_pq/view|аўтар=Шыталь К.|загаловак=Род Зяновічаў і першы касцёл у Глыбокім|год=2024|мова=be|выданне=Каталіцкі Веснік|тып=газета|месяц=6|нумар=6|старонкі=4-5|issn=2224-9624}}</ref>. У 1628 годзе Ганна Зоф'я Зяновіч выйшла замуж за [[Альбрэхт Уладзіслаў Радзівіл|Альбрэхта Уладзіслава Радзівіла]], у выніку чаго Глыбокае перайшло да [[Радзівілы|Радзівілаў]]. [[Файл:Юзаф Корсак Глыбоцкі, Іосіф Корсак, Иосиф Корсак, Józef Korsak Głębocki.jpg|міні|Іосіф Корсак, ваявода мсціслаўскі.]] Уладанні на правым (усходнім) беразе Бярэзвіцы ў канцы XIV ст. полацкі князь [[Андрэй Альгердавіч]] надаў роду [[Корсакі|Корсакаў]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://files.knihi.com/Knihi/archivy/polock-gram.zip/2015/Polockije_hramoty_T1.pdf|загаловак=Полоцкие грамоты XIII - начала XVI века. Том 1|адказны=А. Л. Хорошкевич (ответственный редактор), С. В. Полехов (заместитель ответственного редактора), В. А. Воронин, А. И. Груша, А. А. Жлутко, Е. Р. Сквайрс, А. Г. Тюльпин|год=2015|месца=Москва|выдавецтва=Университет Дмитрия Пожарского|старонкі=73-74|isbn=978-5-91244-137-0}}</ref>. Не пазней за 1582 год Корсакі заклалі мястэчка на сваіх землях на правым беразе Бярэзвіцы, насупраць мястэчка Зяновічаў. Мястэчка Корсакаў таксама называлася Глыбокае, але ўваходзіла ў [[Полацкае ваяводства]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=17|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=12|старонак=60}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Karmelity, Глыбокае, Кармеліты, Kazanie przy exegviach Alexandra Tyszkiewicza (1645).jpg|міні|Тытульны аркуш казання на пахаванні Аляксандра Тышкевіча, прамоўленага ў Глыбокім 13 верасня 1644 года.]] У 1639 годзе [[Юзаф Корсак (ваявода мсціслаўскі)|Іосіф Корсак]] піша тэстамэнт, у якім распараджаецца перадаць мястэчка Глыбокае і маёнткі Ластавічы, Свіла, Перадолы, Вольберавічы, Гняздзілава рыма-каталіцкаму ордэну [[Кармеліты|кармелітаў босых]]<ref>''Wanat J. Zakon karmelitów bosych w Polsce. Klasztory karmelitów i karmelitanek bosych 1605—1975''. ss. 458—459.</ref>. Пры жыцці Іосіф Корсак пабудаваў драўляны касцёл. У 1642 годзе Іосіф Корсак фундаваў у сваёй частцы мястэчка парафіяльны [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]]<ref name=":0" />. 16 красавіка 1643 года Корсак памёр. У тым жа годзе ў Глыбокае прыбылі кармеліты босыя. 13 верасня 1644 годзе настаяцель кляштара а. Язафат Тышкевіч прамовіў у глыбоцкім касцёле казанне на пахаванне полацкага земскага суддзі Аляксандра Тышкевіча, якое ў 1645 годзе было выдадзенае ў Вільні кнігай — гэта была першая кніга, напісаная ў Глыбокім<ref>{{Артыкул|аўтар=Івашчонак А.|загаловак=Першым глыбоцкім пісьменьнікам быў Язафат Тышкевіч, кармэліт босы|год=2012|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=2|чысло=16|нумар=7|старонкі=11|issn=0233-433X}}</ref>. У 1652 годзе ў кармеліцкай частцы Глыбокага быў збудаваны драўляны парафіяльны касцёл<ref name=":0" />. У ходзе вайны з Маскоўскай дзяржавай 1654 - 1667 гадоў атрад маскоўскага войска пад кіраўніцтвам двараніна Ждана Кондырава 30 ліпеня 1654 года пад Глыбокім «''литовских людзей побил и и знамены и мушкеты поимал''». Глыбокае было акупавана маскоўскім войскам. У верасні 1655 годзе ваявода Багдан Бешанцоў з 50 драгунамі прыбыў у Глыбокае і збудаваў ва ўсходняй частцы паселішча [[Глыбоцкі замак|замак]]<ref>{{Кніга|загаловак=Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Глыбоцкага раёна|год=1995|месца=Мінск|выдавецтва=БелЭн|старонкі=41|isbn=985-11-0014-5}}</ref>. У студзені 1659 года атрад ваяводы віцебскага [[Уладзіслаў Валовіч|Уладзіслава Валовіча]] «''сжёг острожек в Глубоком''», а гарматы, якія там былі, вывез у [[Даўгінава]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=39|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=32-33|старонак=60}}</ref>. У выніку вайны былі спаленыя мястэчка і двор у радзівілаўскай частцы Глыбокага, касцёлы святога Міхала, Святой Тройцы, кармелітаў босых. Пасля вайны новы двор Радзівілаў быў заснаваны на пагорку на поўдзень ад возера Кагальнае. Паводле інвентара 1702 г. двор уключаў накрыты драніцай галоўны аднапавярховы драўляны будынак, флігель, пякарню, свірны, двухпавярховую гаспадарчую пабудову з галерэямі, хлявы, стайні, вазоўні, сажалку, ставок з вадзяным млынам і інш. Да 1694 года адносіцца першая пацверджаная згадка пра грэка-каталіцкую царкву Святой Тройцы ў радзівілаўскай частцы Глыбокага<ref>[https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/jednostka/-/jednostka/17903189 Archiwum Główne Akt Dawnych, sygn. 1/354/0/23/t.170 p. 10 — s. 294]</ref>. Першыя згадкі пра яўрэяў сустракаюцца ў інвентары радзівілаўскай часткі Глыбокага ў 1694 годзе<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/jednostka/-/jednostka/17903189|title=Głębokie/Archiwum Główne Akt Dawnych, sygnatura 1/354/0/23/t.170 p.10|website=Szukaj w Archiwach}}</ref>. Іх колькасць хутка ўзрастала на працягу XVIII стагоддзя. Найстарэйшая вядомая мацэва на могілках датаваная 1708 годам. У 1742 годзе глыбоцкія яўрэі атрымалі ад віленскага біскупа [[Міхал Ян Зянковіч|Міхала Зянковіча]] дазвол на пабудову сінагогі на месцы, дзе была ранейшая<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedemann, Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=30-32}}</ref>. Паводле інвентароў, у Глыбокім на пачатку XVIII ст. сярод рамеснікаў былі скамарохі і мядзведнікі (каля дзесяці чалавек). Брацтва св. Тройцы, якое аб’ядноўвала мядзведнікаў, мела свой алтар у царкве ў царкве св. Тройцы. Можна меркаваць, што Глыбокае мела сваю «Мядзведжую акадэмію» або што існавала сувязь з [[Смаргонская мядзведжая акадэмія|"акадэміяй" у Смаргоні]] - абодва мястэчкі з канца XV да пачатку ХІХ ст. належалі адным і тым жа ўласнікам.<ref>http://spadchyna.glubmusej.by/be/nasha-spadchyna/znakamityya-zemlyaki/289-glybotskiya-dudary-myadzvedniki</ref>[[Файл:Hłybokaje, Karmelickaja. Глыбокае, Кармэліцкая (1878).jpg|міні|Касцёл і кляштар кармелітаў босых (акварэль ХІХ ст.)]] 16 ліпеня 1735 года віленскі суфраган [[Ежы Казімір Анцута|Ежы Анцута]] асвяціў барочны [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі]] кляштара кармелітаў босых. Паводле меркавання польскага даследчыка Войцеха Бабэрскага, касцёл быў зноў перабудаваны каля 1755 года. Аўтарам перабудовы быў віленскі архітэктар Абрагам Вюрцнэр, пад яго кіраўніцтвам былі ўзнесеныя дзве вежы і шчыт галоўнага фасада ў стылі [[Віленскае барока|віленскага барока]]<ref>{{Артыкул|спасылка=https://bibliotekanauki.pl/articles/24567385|аўтар=Boberski, Wojciech|загаловак=Architekt Abraham Würtzner (?). Przyczynek do dziejów wileńskiego baroku|год=2021|мова=pl|выданне=Biuletyn Historii Sztuki|тып=часопіс|том=T. 3|старонкі=664-667|issn=0006-3967}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Rynak, Fara. Глыбокае, Рынак, Фара (Балзункевіч, 1900-02).jpg|міні|Фарны касцёл (фота Яна Балзункевіча, пач. ХХ ст.)]] 11 ліпеня 1783 года віленскі суфраган Пётр Тачыдлоўскі асвяціў мураваны парафіяльны [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]], збудаваны ў 1764—1782 гадах<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedeman, Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=22-26}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Kopcieŭka, Kalona. Глыбокае, Копцеўка, Калона (1920-29) (3).jpg|міні|Калона на могілках (фота 20-х гг. ХХ ст.)]] У канцы XVIII стагоддзя на могілках Копцеўка была збудаваная [[Калона ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791 года (Глыбокае)|мураваная калона]], якую, без пацверджання гістарычнымі крыніцамі называюць «Калонай [[Канстытуцыя 3 мая 1791 года|Канстытуцыі 3 Мая]]». === Глыбокае ў складзе Расійскай імперыі === З 1793 года ў складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]], мястэчка [[Дзісенскі павет (Расійская імперыя)|Дзісенскага павета]]. [[Файл:Hłybokaje, Kopcieŭka, Karmelicki. Глыбокае, Копцеўка, Кармэліцкі (1920-29) (4).jpg|міні|Капліца святога Іллі на могілках Копцеўка (1920-я).]] Кармеліты пабудавалі ў 1804 годзе [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу святога Іллі]] ў стылі класіцызму на могілках «Копцеўка», яе асвяціў 11 мая 1805 года біскуп мінскі [[Якуб Дадэрка]]<ref>{{Артыкул|аўтар=Івашчонак Аляксандр|загаловак=Мястэчка Глыбокае. Капліца св. Эльяша (Іллі Прарока)|год=2012|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=2|чысло=23|нумар=8|старонкі=5|issn=0233-433X}}</ref>. ==== Напалеон у Глыбокім ==== [[Файл:Кляштар Кармелітаў.jpg|thumb|left|Свята-Раства-Багародзіцкі сабор (Былы касцёл кармелітаў босых)]] У 1812 годзе шлях імператара [[Францыя|Францыі]] [[Напалеон Банапарт|Напалеона Банапарта]] з Вільні на Маскву праходзіў цераз Глыбокае. Паводле гісторыка [[Отан Гедэман|Отана Гедэмана]], Напалеон прыбыў ў Глыбокае раніцай 18 ліпеня і затрымаўся ў кляштары кармелітаў босых на некалькі дзён<ref name=":9">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=61|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=54-56|старонак=60}}</ref>. Паводле меркаванняў іншых гісторыкаў Напалеон Банапарт прабыў у Глыбокім ад трох да дзесяці дзён<ref name="euro" />. У Глыбокім 18 ліпеня Напалеон выдаў загад «Адозвы генеральнай канфедэрацыі да палякаў», прызначаны для палякаў, якія знаходзяцца на расійскай дзяржаўнай службе, а 20 ліпеня - загад супраць марадзёраў і рабаўніцтва. Згодна з распараджэннем Напалеона, у Глыбокім з’явіўся харчовы склад, загад пра гэта быў падпісаны павятовым маршалкам шляхты Алоізам Буйніцкім<ref name=":9" />. Парафіяльны касцёл быў пашкоджаны, бо быў ператвораны на склад правіянту, салдаты забралі касцельныя рэчы<ref name="westki" />. Паводле інтэрпрэтацый, якія існавалі ў першай палове ХХ ст., Напалеон займаў пакоі на другім паверсе захаванага крыла кляштара. Прыхільнікі такога меркавання абапіраліся на тэкст Філіпа Поля дэ Сегура: ''«la Courlande nurria Macdonald, la Samogitie Oudinot; les plaines fertiles de Klubakoje'' (то бок — Глыбокае) ''— l‘Impereur»''. Гэтая версія тлумачыць, што ''«les plaines fertiles de Klubakoje»'', то бок урадлівыя раўніны Глыбокага, імператар мог бачыць толькі з акон на другім паверсе існуючага крыла (разбураныя два крылы былі павернутыя ў бок горада) — значыць, ён там жыў. Аднак, як пісаў Отан Гедэман, гэта не вынікае гэта наўпрост з тэксту Сегура, які меў на думцы толькі магчымасці забеспячэння арміі харчамі з урадлівых раўнін Курляндыі, Жамойці і Глыбокага, г. зн. Белай Русі<ref name=":9" />. Паводле іншай легенды, паміж імператарам і прыёрам кармелітаў босых завязаўся наступны дыялог. Напалеон: «Якой велічыні кляштарная ўласнасць?» Прыёр: «1000 дамоў». Напалеон: «Гэтага замнога! А чым займаецеся?» Прыёр: «Молімся». Напалеон: «Гэтага замала!» Аднак, удзячны за гасціннасць, злажыў прыёру на ад’езд «поўную талерку» напалеондораў. Імператар быццам бы нават выказаў шкадаванне, што не можа забраць у Парыж касцёл кармелітаў, каб яго там паставіць побач з саборам Нотр Дам<ref name=":9" />. Пасля гібелі ў 1813 годзе [[Дамінік Геранім Радзівіл|Дамініка Гераніма Радзівіла]] заходняя частка Глыбокага перайшла ва ўласнасць яго дачкі [[Стэфанія Радзівіл|Стэфаніі]], якая ў 1828 годзе выйшла замуж за [[Леў Пятровіч Вітгенштэйн|Льва Вітгенштэйна]]. Наступнай уласніцай маёнтка стала іх дачка Марыя, пазней жонка нямецкага палітыка [[Хлодвіг Гогенлоэ-Шылінгсфюрст|Хлодвіга Гогенлоэ-Шылінгсфюрста]]. У канцы ХІХ стагоддзя маёнтак быў прададзены Восіпу Путырскаму. [[Файл:Hłybokaje, Kahalnaje. Глыбокае, Кагальнае (1869) (2).jpg|міні|Панарама мястэчка (1869)]] [[Файл:Hłybokaje, Karmelickaja. Глыбокае, Кармэліцкая (1918).jpg|міні|Царква Раства Багародзіцы, перабудаваны касцёл кармелітаў (1918).]] Кармеліты падтрымалі [[Паўстанне 1830—1831 гадоў|паўстанцаў у 1830-31 гадах]]. Для следства супраць паўстанцаў у Глыбокае прыязджаў [[Міхаіл Мікалаевіч Мураўёў-Віленскі|Міхал Мураўёў]] і стварыў камісію вайсковага суда. У 1842 годзе ўлады канфіскавалі большасць зямельных уладанняў кляштара. У 1862 годзе кляштар быў скасаваны, а касцёл кармелітаў стаў філіяй парафіяльнага. У 1864 годзе, у рамках рэпрэсій пасля [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|студзеньскага паўстання]], улады адабралі ў каталікоў і перадалі праваслаўным былы кармеліцкі [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі]] і [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу святога Іллі]]. [[Файл:Hłybokaje, Dokšyckaja. Глыбокае, Докшыцкая, Сінагога, Głębokie, Synagoga, Глубокое, Синагога (1916).jpg|міні|Вялікая сінагога (фота: Ежы Рачыньскі, 1916).]] У 1848-1856 гадах рабінам у Глыбокім быў [[Шмуэль Магілевер]], адзін з піянераў рэлігійнага [[Сіянізм|сіянізму]]. У 50-я - 60-я гады ХІХ ст. на месцы папярэдняй была збудаваная драўляная Вялікая сінагога<ref>{{Артыкул|спасылка=https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/238169/edition/199926|аўтар=Chawes Mojżesz|загаловак=Rzeźba artystyczna w bożnicy|год=1931|мова=pl|выданне=Ziemia Dziśnieńska|тып=часопіс|месяц=11-12|нумар=2|старонкі=10-11}}</ref>. У 1870-х гадах у Глыбокім вучыўся [[Эліэзер Бэн-Егуда|Эліэзэр Бен-Егуда]], пазнейшы габрэйскі мовазнаўца, адзін з адраджальнікаў [[Іўрыт|іўрыту]]<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://mishpoha.org/pochta-mishpokhi/702-chelovek-voskresivshij-ivrit-ben-yeguda|title=Человек, воскресивший иврит|author=Бернштрам Владимир|website=Мишпоха. Международный еврейский журнал}}</ref>. У 1870-я гады ў Глыбокім былі паштовая станцыя, паліцэйская канцылярыя, валасная ўправа, народнае вучылішча, некалькі млыноў, вінакурня, некалькі бровараў і фабрык пітнога мёду, некалькі сінагог, дзве праваслаўныя царквы, касцёл. Насельніцтва па стане на 1879 год — 4084 чалавекі<ref name=":10">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/b6bc8a10-d0dc-4e72-95a8-0a811cc81d70?page=604|загаловак=Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 2, [Derenek - Gżack]|год=1881|месца=Warszawa|старонкі=604-605}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Rynak Kaściuški. Глыбокае, Рынак Касьцюшкі, Głębokie, Rynek, Глубокое, Базарная площадь (каля 1914).jpg|міні|Рынак (каля 1914 г.)]] Кожны тыдзень праводзіліся кірмашы, на якіх гандлявалі прадуктамі харчавання, мануфактурнымі вырабамі, а таксама смалой, дзёгцем, паташом, што прыходзілі з памешчыцкіх маёнткаў. Сяляне гандлявалі прадуктамі харчавання, набывалі соль, крупы, гарбату, цукар, гарэлку. 26 верасня (8 кастрычніка н. ст.) 1880 згарэла драўляная царква Святой Тройцы<ref>{{Артыкул|спасылка=https://pravoslavnoe-duhovenstvo.ru/media/priestdb/materialattachment/attachment/1d/58/1d580bb7-e270-468e-96d4-4d6161783a13.pdf|аўтар=Котлинский Александр|загаловак=Из Дисненского уезда|год=1880|мова=ru|выданне=Литовские епархиальные ведомости|тып=газета|месяц=10|чысло=12|нумар=41|старонкі=350-351}}</ref> (не была адбудаваная). У 1895 годзе ў прыёмным пакоі працаваў фельчар, дзейнічалі вольнапрактыкуючыя ўрачы, існавалі 4 аптэкарскія крамы. Паводле перапісу 1897 года ў мястэчку 5654 жыхары. Меліся народнае і яўрэйскае прыватнае вучылішчы. У 1897 годзе пачаўся рух цягнікоў па [[Вузкакалейная чыгунка|вузкакалейнай чыгунцы]] да [[Новыя Свянцяны|Новых Свянцянаў]]. У 1916 годзе чыгунка была падоўжана да станцыі Сеславіна ([[Крулеўшчына]]). У 1904 годзе заснаваны Глыбоцкі аддзел Віленскага таварыства сельскай гаспадаркі<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/79847101/wilenskie-towarzystwo-rolnicze-120-lat-temu-zmienilo-gospodarcze-oblicze-glebokiego|title=Wileńskie Towarzystwo Rolnicze. 120 lat temu zmieniło gospodarcze oblicze Głębokiego|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=31.03.2024}}</ref>, у 1906 — Глыбоцкае дабрачыннае таварыства<ref name=":1">{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/80308012/autor-znachora-urodzil-sie-na-dzisiejszej-bialorusi-nieznane-fakty-o-doledzemostowiczu|title=Autor „Znachora” urodził się na dzisiejszej Białorusi. Nieznane fakty o Dołędze-Mostowiczu|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=30.09.2023}}</ref>, у 1907 — таварыства «Oświata», якое адчыніла ў Глыбокім польскую школу, зачыненую ўладамі праз чатыры месяцы<ref>{{Артыкул|спасылка=https://polona.pl/item-view/80548caf-3e62-4663-aeec-e60e3b1897b5?page=1|аўтар=Wiesławski, W., dr.|загаловак=Polskie Towarzystwo "Oświata" w Wilnie|год=1908|мова=pl|выданне=Goniec Wileński|тып=газета|месяц=10|чысло=17|нумар=211|старонкі=2-3}}</ref>. Актыўнай дзяячкай Дабрачыннага таварыства і «Oświaty» была Станіслава Мастовіч, маці польскага пісьменніка [[Тадэвуш Даленга-Мастовіч|Тадэвуша Далэнгі-Мастовіча]]<ref name=":1" />. Падчас [[Рэвалюцыя 1905-1907 гадоў у Беларусі|рэвалюцыі ў Расійскай імперыі]], у лістападзе 1905 года адбылася забастоўка паштовых служачых і палітычныя дэманстрацыі, удзел у якіх прынялі некалькі соцень чалавек. 11 жніўня 1913 года адбылася першая беларуская вечарынка — акторы-аматары адыгралі п’есы «Пашыліся ў дурні» Марка Крапіўніцкага і «Міхалка» М. Дальнага<ref>{{Артыкул|спасылка=https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/Nasa_Niva_1906-1915,1920.djvu_pdf.zip/mab.lt/1913-33.cyr.pdf|аўтар=Глыбачанін|загаловак=Беларуская вечарынка|год=1913|мова=be|выданне=Наша Ніва|тып=газета|месяц=8|чысло=16|нумар=33|старонкі=4}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Zamkavaja, Глыбокае, Замкавая, Дом Поднаса, друкарня Рома, Глубокое, Głębokie.jpg|міні|Камяніца, у якой месціліся друкарня і кнігарня Л. Рома (каля 1914).]] Не пазней за 1913 год была заснаваная друкарня М. Трэбелева і Л. Рома, пры якой існавала кнігарня, у якой прадаваліся беларускія календары і кнігі. Каля 1914 года Л. Ром выдаў серыю з не менш як шасці каляровых паштовак з краявідамі Глыбокага і [[Беразвечча]]<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://budzma.org/news/nevyadomyya-staronki-gistoryi-glybokaga.html|title=Невядомыя старонкі гісторыі Глыбокага: вызначана месца, дзе ў пачатку ХХ стагоддзя ў Глыбокім прадавалі беларускія кнігі|author=Рамэйка Ян|website=Будзьма беларусамі!|date=21.06.2024}}</ref>. Падчас [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]] ў верасні 1915 года Глыбокае [[Свянцянскі прарыў|занялі немцы]], але праз два тыдні мястэчка адбілі расійскія войскі. Глыбокае знаходзілася ў тыле [[3-я армія (Расійская імперыя)|3-й расійскай арміі]]. === Найноўшы час === Пасля [[Кастрычніцкая рэвалюцыя на Беларусі|Кастрычніцкага пераварота]], у снежні 1917 года ў Дзісенскім павеце пачалі стварацца органы савецкай ўлады<ref name=":2">{{Кніга|загаловак=Беларусь, Глыбоцкі край і Эдвард Вайніловіч: матэрыялы навукова-практычнай канферэнцыі : г. Глыбокае, 25 верасня 2020 г|частка=Рудовіч Станіслаў. Дзісенска-глыбоцкі край у віхуры войн і рэвалюцый (1914-1921 гг)|месца=Мінск|выдавецтва=ІВЦ Мінфіна|старонкі=351-369|старонак=460|isbn=978-985-880-085-7}}</ref>. Сход для выбараў савета ў Глыбокім быў прызначаны на другую палову лютага 1918 года, але не адбыўся, бо мястэчка занялі нямецкія войскі, якія акупавалі яго да лістапада. Глыбокае знаходзілася на тэрыторыі абвешчанай у сакавіку 1918 года [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]], аднак структуры БНР у мястэчку не былі створаныя. 11 снежня 1918 года Глыбокае занятае часцямі савецкай Пскоўскай дывізіі. З 1 студзеня 1919 года — у складзе [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]]<ref name=":2" />. У жніўні 1919 занята польскімі войскамі. 6 лістапада 1919 года быў утвораны [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскі павет]], сядзіба ўладаў якога знаходзілася ў Глыбокім. У маі 1920 года Глыбокае на кароткі час было занятае Чырвонай арміяй, праз кароткі час яго зноў занялі польскія войскі. 5 ліпеня 1920 года часці 15-й арміі пад камандаваннем А. І. Корка вялі ў ваколіцах Глыбокага баі з польскімі войскамі, у якіх загінулі 1,5 тыс. чал. ==== Польская Рэспубліка ==== У кастрычніку 1920 года па выніках [[Рыжскі дагавор (1920)|Рыжскага папярэдняга дагавора]] зноў занятае польскімі войскамі<ref name=":2" />. Глыбокае ўвайшло ў склад [[Навагрудскае ваяводства (Польшча)|Навагрудскага ваяводства]], а ў 1922 годзе — [[Віленская зямля|Віленскай зямлі]] (з 1926 года — [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскага ваяводства]]). [[Файл:Hłybokaje, Zamkavaja. Глыбокае, Замкавая (1921-39).jpg|міні|Праваслаўны хрэсны ход на вуліцы Замкавай (1920-я).]] У 1921 годзе Глыбокаму быў нададзены статус горада<ref>{{Артыкул|спасылка=https://polona.pl/item-view/167ce1f0-ea6b-48f9-8b30-f880de2479ad?page=7|загаловак=Wieści i obrazki z kraju|год=1935|мова=pl|выданне=Kurjer Wileński|тып=газета|месяц=5|чысло=2|нумар=118|старонкі=8}}</ref> і ўтвораныя органы гарадскога самакіравання. У 1921 годзе ў Глыбокім — 661 жылы будынак, 4514 жыхароў. Па веравызнанні: 2844 іўдзеяў, 894 праваслаўных, 709 рыма-каталікоў, 51 мусульманін, 13 старавераў, 3 пратэстантаў. Па нацыянальным складзе — 2220 палякаў, 1418 яўрэяў, 819 беларусаў, 33 татары, 21 рускі, 1 эстонец, 1 літовец, 1 украінец<ref name=":4">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/ea74b1e6-27ce-480b-819a-e86f691a53ee?page=6|загаловак=Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej : opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. T. 7 cz. 2, Ziemia wileńska. Powiaty : Brasław, Duniłowicze, Dzisna i Wilejka|год=1923|месца=Warszawa|выдавецтва=Nakładem Głównego Urzędu Statystycznego|старонкі=39}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Bandurskaha, Глыбокае, Бандурскага, Глубокое, Głębokie (1941).jpg|міні|Мадэрністычная забудова 1930-х на вуліцы Уладзіслава Бандурскага (1941).]] Глыбокае было адміністрацыйным цэнтрам [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскага павета]] і [[Глыбокае (гміна)|Глыбоцкай гміны]], сядзібай гродскага суда, важным асяродкам гандлю. Адміністрацыйнае і геаграфічнае становішча спрыяла хуткаму развіццю горада. У 1931 годзе ў горадзе быў 1081 жылы будынак і 7361 жыхар<ref name=":5">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/ab644b2d-e1e2-4ce4-a7f2-a7aee01a983c?page=8|загаловак=Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. T. 1, Województwo Wileńskie|год=1938|месца=Warszawa|выдавецтва=Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej|старонкі=15}}</ref>. У 1939 годзе — 9200 жыхароў<ref name=":6">{{Артыкул|спасылка=https://bcul.lib.uni.lodz.pl/dlibra/publication/2855/edition/1931/content|загаловак=Rocznik Polityczny i Gospodarczy 1939|мова=pl|выданне=|старонкі=346}}</ref>. У 1927 годзе ў Глыбокім дзейнічалі чатыры банкаўскія ўстановы — філіял Віленскага сельскагаспадарча-прамысловага банка, Дзісенскі павятовы банк, Яўрэйскі народны банк, Камунальная ашчадная каса. У 1928 годзе заснаваная электрастанцыя. У 1936 годзе пабудаваная буйная бойня. [[Файл:Hłybokaje, Rynak. Глыбокае, Рынак (J. Drazdovič, 1925).jpg|міні|Карчма і касцёл Св. Тройцы (малюнак Язэпа Драздовіча, 1925).]] У Глыбокім дзейнічалі каталіцкая парафія, якая мела [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]] і [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу Сэрца Езуса]] на могілках Копцеўка, праваслаўны прыход, які мела [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|царкву Раства Багародзіцы]], дзесяць сінагог, мячэць (заснаваная ў 1931 годзе), баптысцкая царква. Дзейнічала 7-класная польская пачатковая школа, дзе ў 1924/25 навучальным годзе настаўнікам малявання працаваў беларускі мастак [[Язэп Драздовіч]]. У 1925 годзе ён стварыў альбом малюнкаў «Глыбокае», а ў 1926 рабіў замалёўкі [[Беразвечча]]. У 1926 годзе заснаваная польская прыватная гімназія імя Люблінскай Уніі. Існавала яўрэйская прыватная пачатковая школа. У 1938 годзе заснаваная другая польская пачатковая школа. [[Файл:Hłybokaje, Dokšyckaja. Глыбокае, Докшыцкая, ТБШ, Таварыства беларускай школы (06.05.1928).jpg|міні|Сход Таварыства беларускай школы, 6 мая 1928 года.]] У 1926-28 гадах дзейнічала акружная ўправа [[Таварыства беларускай школы|Таварыства Беларускай Школы]]. ТБШ мела бібліятэку, арганізоўвала беларускія прадстаўленні. Сябры таварыства збіралі грошы на пабудову будынка для прыватнай беларускай школы і гімназіі, аднак гэтая справа не была скончаная<ref name=":3">{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/306457|title=«Лічыць сябе беларусам, хоць мае вышэйшую адукацыю». Як актывісты з Заходняй Беларусі змагаліся за сваю ідэнтычнасць 100 год таму|author=Валынец Ганна, Рамэйка Ян|website=Наша Ніва|date=29.12.2022}}</ref>. У 1926-27 гадах у Глыбокім існавала павятовая ўправа [[Беларуская сялянска-работніцкая грамада|Беларускай сялянска-работніцкай грамады]]. У 1920-х гадах у горадзе неаднаразова ладзіліся беларускія прадстаўленні, мітынгі беларускіх дэпутатаў польскага Сойму. У 30-я гады беларуская дзейнасць спынілася з прычыны аслаблення беларускага руху ў Польскай Рэспубліцы і палітыкі польскіх уладаў<ref name=":3" />. У 1928 годзе створаны аддзел Польскага краязнаўчага таварыства, які ў 1931 годзе заснаваў Музей Дзісенскай зямлі. Зборы музею, сярод якіх былі прыродазнаўчыя, археалагічныя, нумізматычныя, этнаграфічныя экспанаты, знаходзіліся ў будынку стараства Дзісенскага павета, былым кляштары кармелітаў босых<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://muzea2rp.amu.edu.pl/m/62|title=Muzeum Ziemi Dziśnieńskiej w Głębokiem|author=Tołysz Aldona|website=Muzea w dwudziestoleciu międzywojennym|date=16.04.2025}}</ref>. У 1935 годзе таварыства выдала манаграфію [[Отан Гедэман|Отана Гедэмана]] «Głębokie: (szkic dziejów)», прысвечаную гісторыю горада. У тым жа годзе намаганнямі таварыства была адрамантаваная [[Калона на могілках Копцеўка (Глыбокае)|калона на могілках «Копцеўка»]]. У Глыбокім дзейнічалі дзве друкарні, выходзілі газеты на польскай мове «Głos Dziśnieński» (1924—1926), «Wiadomości głębockie» (1930—1931), «Wiadomości kresowe» (1934—1935), «Echo głębockie» (1936), «Echo kresowe» (1937), на ідыш — «Gluboker Leben» (1930—1936), «Gluboker Woch» (1934—1936), «Gluboker Sztyme» (1936—1939)<ref>{{Артыкул|спасылка=https://kamunikat.org/volnaye-glybokaye-shtotydnyovaya-gazeta-23-1000-2019|аўтар=Шыталь К.|загаловак=Да гісторыі перыядычнага друку ў Глыбокім|год=2019|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=6|чысло=6|нумар=23|старонкі=5|issn=0233-433X}}</ref>. У 1936-39 гадах у Глыбокім працаваў інжынер Аляксандр Мілаш, бацька польскага паэта, лаўрэата Нобелеўскай прэміі па літаратуры [[Чэслаў Мілаш|Чэслава Мілаша]]. Паэт як мінімум двойчы наведваў Глыбокае<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/80320693/na-bialorusi-odnaleziono-dom-z-ktorego-rodzice-czeslawa-milosza-uciekli-przed-wojna|title=Na Białorusi odnaleziono dom, z którego rodzice Czesława Miłosza uciekli przed wojną|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=29.10.2020}}</ref>. ==== Другая сусветная вайна ==== [[Файл:Hłybokaje, Karmelicki. Глыбокае, Кармэліцкі (07.1941).jpg|міні|злева|Партрэт Сталіна над уваходам у кляштар кармелітаў босых (ліпень 1941)]] 17 верасня 1939 года Глыбокае было занята [[РСЧА|Чырвонай Арміяй]] і 2 лістапада 1939 года далучана да [[БССР]]. 15 студзеня 1940 года ўтвораны [[Глыбоцкі раён]], які належаў да [[Вілейская вобласць|Вілейскай вобласці]]. Выдавалася газета РК КП(б)Б «За свабоднае жыццё». У 1941 годзе ў горадзе жыло 12 тыс. чал., з іх 8 тыс. — яўрэі. Частка жыхароў горада ў 1939-41 гадах стала ахвярамі [[Палітычныя рэпрэсіі|палітычных рэпрэсій]]. Пасля [[Аперацыя Барбароса|нападу Германіі на СССР]] першая бамбардзіроўка Глыбокага адбылася 23 чэрвеня 1941 года. 3 ліпеня 1941 года ў горад увайшлі нямецкія войскі. 17 ліпеня 1941 года горад уключаны ў склад [[Генеральная акруга Беларусь|Генеральнай акругі Беларусь]], стаў цэнтрам Глыбоцкай акругі (гебіта)<ref name=":7">{{Кніга|загаловак=Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Глыбоцкага раёна|год=1995|месца=Мінск|выдавецтва=Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі|старонкі=175|isbn=985-11-0014-5}}</ref>. У жніўні 1941 года акупанты правялі першы расстрэл мірнага насельніцтва, забіўшы дзесяць чалавек<ref name=":7" />. 4 сакавіка 1942 года ва ўрочышчы Барок расстралялі траіх каталіцкіх святароў — [[Мечыслаў Багаткевіч|Мечыслава Багаткевіча]], Уладзіслава Мацьковяка, Станіслава Пыртака. У 1999 годзе Папа [[Ян Павел II|Ян Павел ІІ]] [[Беатыфікацыя|беатыфікаваў]] іх. 4 ліпеня 1942 года ў ваколіцах горада былі расстраляныя некалькі дзясяткаў прадстаўнікоў польскай інтэлігенцыі і каталіцкага духавенства з Глыбоцкай акругі<ref>{{Кніга|аўтар=Krahel Tadeusz, ks.|загаловак=Męczennicy z Berezwecza|год=1998|месца=Białystok|старонкі=8-10|isbn=83-903063-9-5}}</ref>. У верасні 1941 года створана [[Гета ў Глыбокім|гета]]. Вясной 1942 года адбылося [[Халакост у Беларусі|масавае забойства яўрэяў]] ва ўрочышчы Барок (каля 2 тыс. чал.). 18-20 жніўня 1943 года гета было канчаткова знішчанае, былі забіты 4,5 тыс. чал. ''Асноўны артыкул: '''[[Гета ў Глыбокім]]''''' У горадзе дзейнічалі настаўніцкія курсы (сярод іх выпускнікоў — пісьменнік [[Кастусь Акула]]), беларуская прагімназія, пачатковая школа, структуры [[Саюз беларускай моладзі|Саюза беларускай моладзі]]. У горадзе дзейнічала савецкае падполле: падпольны раённы камітэт КПБ пры партызанскай брыгадзе імя К. Ракасоўскага, падпольны РК ЛКСМБ, выдавалася газета «За Свабоднае жыццё». Адначасова ў Глыбокім існавалі структуры польскай [[Армія Краёва|Арміі Краёвай]]. З красавіка да мая 1943 года ў горадзе размяшчалася галоўная каманда «Цэпяліна» «Расія—Цэнтр» ({{lang-de|SS-Hauptkommando Russland—Mitte Unternehmen Zeppelin}}) і разведшкола з [[Яблань (Люблінскае ваяводства)|Яблані]]<ref>Залесский, К. РСХА: Главное управление имперской безопасности / Константин Залесский. — М.: Яуза, ЭКСМО, 2004. — 382, [1] с., [8] л. ил., портр. — С. 241. — (Тайны III рейха). — ISBN 5-699-06223-8.</ref><ref>Чуев, С. Г. Спецслужбы Третьего Рейха: [В 2 кн.] / Сергей Геннадьевич Чуев. — СПб.: Нева, 2003. — 443, [1] с., [8] л. ил., портр. — С. 154. — (Досье. Спецслужбы мира). — ISBN 5-7654-2831-2.</ref> Горад вызвалены 3 ліпеня 1944 года ў ходзе [[Полацкая аперацыя|Полацкай аперацыі]]. Перад адступленнем немцы спалілі вялікую колькасць будынкаў, асабліва ў цэнтральнай частцы Глыбокага. ==== Пасляваенны перыяд ==== У 1946-1947 дзейнічаў канспірацыйны [[Саюз беларускіх патрыётаў]], які аб'ядноўваў моладзь, пераважна з Глыбоцкага педагагічнага вучылішча. Сябры арганізацыі імкнуліся да пашырэння нацыянальнай свядомасці, беларускай мовы і культуры. У лютым 1947 года арганізацыя разгромленая дзяржбяспекай, удзельнікі асуджаныя да зняволення ў лагерах<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://novychas.online/poviaz/anton_furs_prisjagu_primal_pad|title=Антон Фурс: «Прысягу прымалі пад бел-чырвона-белым сцягам і «Пагоняй»|author=Шыталь Кастусь|website=Новы час|date=27.04.2012}}</ref>. У 1960 годзе да Глыбокага далучаны населены пункт [[Беразвечча]]. У 1967 годзе кіраўніцтвам [[Віктар Антонавіч Ламака|Віктара Ламакі]] закладзены [[Глыбоцкі дэндралагічны сад]], які мае адну з найбольшых па колькасці калекцый раслін у Беларусі. Нягледзячы на антырэлігійную палітыку камуністычных уладаў, у Глыбокім спынялася дзейнасць праваслаўнай і рыма-каталіцкай парафій. ==== Рэспубліка Беларусь ==== 31 жніўня 1992 года заснаваны [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]], у 1997 годзе экспазіцыя адчыненая для наведнікаў. У 1994-2020 гадах выдавалася штотыднёвая незалежная газета [[Вольнае Глыбокае|"Вольнае Глыбокае"]], рэдактарам якой быў краязнавец, грамадскі дзеяч [[Уладзімір Іванавіч Скрабатун|Уладзімір Скрабатун]]. Выданне апублікавала некалькі соцень краязнаўчых артыкулаў. Указам [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] ад 20 студзеня 2006 года № 36 зацверджаны сучасны [[Герб Глыбокага|герб горада]]. У 2012 годзе ў Глыбокім прайшоў [[Дзень беларускага пісьменства]]. Падчас падрыхтоўкі ў скверы на плошчы 17 Верасня быў знесены помнік Леніну, а замест яго створаная Алея славутых землякоў, якая складаецца з дзевяці бронзавых бюстаў асобаў, звязаных з Глыбоччынай<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://pridvinie.vlib.by/index.php/pomniki/179-pomniki-gistoryi/4162-aleya-znakamitykh-zemlyako-glybotski-rajon-g-glybokae|title=Алея знакамітых землякоў. Глыбоцкі раён, г. Глыбокае|date=26.11.2019}}</ref>. У 2013 годзе ўпершыню прайшоў фестываль "[[Вішнёвы фэст]]", а ў 2017 годзе - міжнародны фэст дударскіх рэгіёнаў [[Дударскі рэй|"Дударскі рэй"]]. == Насельніцтва == <div style="float:right;margin:0 0.5em 1em;">{{Graph:Chart|width=160|height=128|type=rect|x=1959,1970,2009,2016,2017|y=7300,11900,19500,18921,19038}}</div> '''XIX стагоддзе:''' 1879 год - 4,1 тыс. чал.<ref name=":10" /> * '''XX стагоддзе''': 1921 год — 4,5 тыс. чал.<ref name=":4" />; 1931 год — 7,4 тыс. чал.<ref name=":5" />; 1939 год — 9,2 тыс. чал.<ref name=":6" />; 1959 год — 7,3 тыс. чал.; 1970 год — 11,9 тыс. чал. * '''XXI стагоддзе''': 2009 год — 19,5 тыс. чал.; 2016 год — 18&nbsp;921 чал.<ref name="2016-Estimate"/>; 2017 год — 19&nbsp;038 чал.<ref name="2017-Estimate"/> == Эканоміка == Прадпрыемствы харчовай і дрэваапрацоўчай прамысловасці. Буйнейшыя прадпрыемствы: * [[Глыбоцкі малочнакансервавы камбінат]], ААТ * Глыбоцкі камбікормавы завод, ААТ * [http://glubmk.by/ Глыбоцкі мясакамбінат, ААТ] * Глыбоцкі хлебазавод, філіял РУПП «Віцебскхлебпрам». * Унітарнае прадпрыемства жыллёва-камунальнай гаспадаркі Глыбоцкага раёна<ref name=":11">{{Cite web|lang=ru|url=https://glubokoe.vitebsk-region.gov.by/ekonomika/promyshlennost/|title=Промышленность|website=Глубокский районный исполнительный комитет}}</ref>. * [[Глыбоцкі доследны лясгас]], ДЛГУ Харчовая прамысловасць займае 87,9% агульнай прамысловай прадукцыі Глыбоцкага раёна<ref name=":11" />. == Культура == [[Файл:Музей гісторыі і этнаграфіі Глыбоцкага краю.jpg|thumb|Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] * [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] * [[Глыбоцкая цэнтральная раённая бібліятэка]] * [[Глыбоцкі дом рамёстваў]] * Раённы дом культуры * Гарадскі цэнтр культуры * Дзіцячая мастацкая школа імя Язэпа Драздовіча * [[Дударскі рэй]] * [[Вішнёвы фэст]] У Глыбокім дзейнічае народны тэатр фальклору «Цярэшка», праграмы якога заснаваны на імкненні захаваць пераемнасць традыцый [[Першая беларуская трупа|першай беларускай трупы]], якую заснаваў [[Ігнат Цярэнцьевіч Буйніцкі|Ігнат Буйніцкі]]. Кіруе гуртом Наталля Нікіфаровіч. == СМІ == * Газета «[[Вольнае Глыбокае]]». Выдавалася ў 1994-2020 гадах, уваходзіла ў склад «[[Аб’яднаныя Масмедыі|Асацыяцыі выдаўцоў рэгіянальнай прэсы „Аб’яднаныя Масмедыі“]]». * Газета «[[Веснік Глыбоччыны]]». Орган Глыбоцкага райвыканкама, раённага савета дэпутатаў. == Славутасці == * [[Глыбоцкі Раства-Багародзіцкі сабор|Комплекс былога кляштара кармелітаў: сабор Раства Багародзіцы]], уваходныя дзверы і дэкаратыўная галерэя па перыметру царквы, будынак кляштара, агароджа з брамай ([[XVII]]—[[XVIII]] стагоддзі, сярэдзіна [[ХІХ]] стагоддзя), пл.17 Верасня — {{ГККРБ 4|212Г000365}} * [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|Касцёл Святой Тройцы]] ([[1764]]—[[1782]], [[1902]]—[[1908]]), пл.17 Верасня — {{ГККРБ 4|212Г000366}} * [[Свята-Петра-Паўлаўская царква і манастыр базыльян (Беразвечча)|Жылы будынак былога манастыра базыльян у Беразвеччы]] ([[1756]]—[[1763]]) — {{ГККРБ 4|212Г000363}} * [[Ільінская капліца (Глыбокае)|Капліца святога Іллі]] ([[1804]]) — {{ГККРБ 4|213Г000364}} * [[Калона ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791 года (Глыбокае)|Калона ў гонар Канстытуцыі]] (кан. XVIII ст.) — мураваная калона на могілках Копцеўка, якую, без пацверджання гістарычнымі крыніцамі, называюць помнікам [[Канстытуцыя 3 мая 1791 года|Канстытуцыі 3 Мая]]. * [[Забудова вуліцы Леніна (Глыбокае)|Забудова вуліцы Леніна]] (канец [[ХІХ]] — пачатак [[XX]] стагоддзя), вул. Леніна, 5, 13, 38, 40 — {{ГККРБ 4|213Г000367}} * [[Забудова вуліцы Маскоўскай (Глыбокае)|Забудова вуліцы Маскоўскай]] (канец [[ХІХ]] — пачатак [[XX]] стагоддзя), вул. Маскоўская, 2, 3, 4 — {{ГККРБ 4|213Г000369}} * Будынак ([[1931]]), вул. Энгельса, 24. Цяпер [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] — {{ГККРБ 4|}} * [[Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан (Глыбокае)|Брацкая магіла]] ([[1944]]), вул. Леніна, [[парк Перамогі, Глыбокае|парк Перамогі]] — {{ГККРБ 4|213Д000368}} * [[Мемарыяльны комплекс «Барок»]] * Помнікі на месцы масавых расстрэлаў мірнага насельніцтва ва ўрочышчы Барок * Помнік ахвярам Халакосту * Могілкі "Копцеўка": шматлікія пахаванні ХІХ-ХХ стагоддзяў, магілы польскіх вайскоўцаў (1919-20), плютановага Стэфана Палчыньскага (1939), Фердынанда і Вільгельміны Мюнхгаўзенаў (1878), [[Антон Ігнатавіч Зянкевіч|кс. Антонія Зянкевіча]], [[Альберт Антонавіч Бацяноўскі|Альберта Бацяноўскага]]. * Яўрэйскія могілкі (XVIII-XX ст) * Алея славутых землякоў - бронзавыя бюсты асобаў, звязаных з Глыбоччынай - [[Язэп Львовіч Корсак|Іосіфа Корсака]], [[Элізэр Бэн-Іегуда|Элізэра Бэн-Іегуды]], [[Язэп Драздовіч|Язэпа Драздовіча]], [[Ігнат Буйніцкі|Ігната Буйніцкага]], [[Алесь Дубровіч|Алеся Дубровіча]], [[Пётр Міхайлавіч Казлоў|Пятра Казлова]], [[Павел Сухі|Паўла Сухога]], [[Вацлаў Ластоўскі|Вацлава Ластоўскага]]<ref name="kultura" />, [[Юрый Аляксандравіч Сабалеўскі (вучоны)|Юрыя Сабалеўскага]] * Мемарыяльныя шыльды ў гонар [[Клаўдзій Сцяпанавіч Дуж-Душэўскі|Клаўдзія Дуж-Душэўскага]], [[Тадэвуш Даленга-Мастовіч|Тадэвуша Даленгі-Мастовіча]], [[Лявонцій Іосіфавіч Ракоўскі|Лявонція Ракоўскага]] * Самалёт-помнік авіяканструктару [[Павел Восіпавіч Сухі|Паўлу Сухому]] * Скульптура «[[Ісус і самаранка]]» (2014) * Скульптура [[Помнік барону Мюнхаўзену|«Барон Мюнхаўзен]]» (2014) * Скульптура «[[Дзед-глыбачанін]]» (2015) * [[Глыбоцкі дэндралагічны сад]] — батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння * [[Глыбоцкая дуда]] (копія дуды ў [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей|Глыбоцкім гісторыка-этнаграфічным музеі]]) <gallery mode="packed" perrow="4" heights="150px"> Глыбоцкія замалёўкі. Дамы ў цэнтры.jpg|Забудова вуліцы Маскоўская Глыбокае. Царква (03).jpg|Свята-Раства-Багародзіцкі сабор Глыбоцкія замалёўкі. Касцёл на плошчы (01).jpg|Касцёл Найсвяцейшай Тройцы Глыбокае. Ільінская капліца на могілках (04).jpg|Капліца святога Іллі Глыбоцкія замалёўкі. Бюст Іосіфа Корсака (01).jpg|Алея знакамітых землякоў Глыбоцкі дэндрапарк.jpg|Глыбоцкі дэндрапарк Глыбокае. Могілкі. Калона ў гонар Канстытуцыі 1791 года (07).jpg|Калона на могілках "Копцеўка" Глыбоцкія замалёўкі. Яўрэйскія могілкі (01).jpg|Яўрэйскія могілкі </gallery> == Вядомыя асобы == {{main|Вядомыя асобы Глыбокага}} * [[T. Даленга-Мастовіч]] (1900—1939), польскі пісьменнік, аўтар «Знахара» * [[Фёдар Мікалаевіч Дамінікоўскі]], беларускі гісторык * [[Язэп Нарцызавіч Драздовіч|Язэп Драздовіч]] ([[1888 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1888]]—[[1954 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1954]]), беларускі мастак, скульптар, этнограф, археолаг, педагог. Адзін з заснавальнікаў беларускага нацыянальнага гістарычнага жывапісу <ref name="Канферэнцыя"/><ref name="Канферэнцыя_2"/>. * [[Клаўдзій Сцяпанавіч Душэўскі|Клаўдзій Душэўскі]] (1891—1959), беларускі палітычны дзеяч, дыпламат, рэдактар, педагог * [[Сямён Навумавіч Леках]], беларускі вучоны ў галіне металургіі * [[Тадэа Касцюшка|сястра Тадэа Касцюшка]] (1868—1946), манахіня непакалянка, узнагароджана сярэбраным крыжам заслугі, заклала ў Глыбокім школу, пабудавала кляштар * [[Павел Восіпавіч Сухі]] (1895—1975), савецкі авіяканструктар, двойчы Герой Працы * [[Аляксандр Францавіч Хайноўскі]], беларускі дыпламат * [[Марына Іванаўна Шкерманкова]], беларуская цяжкаатлетка * [[Мікалай Мінскі]], паэт, драматург, перакладчык * [[Лявонцій Іосіфавіч Ракоўскі]], пісьменнік. * [[Юрый Барысавіч Багушэвіч]], мастак * [[Дзмітрый Літвінскі]], мастак * [[Барыс Міхайлавіч Волін]], савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч РСФСР і УССР, публіцыст, гісторык * [[Сямён Іофе]] (сапраўднае імя — Сімон-Залман Шмуйловіч), партыйны дзеяч СССР * [[Віктар Антонавіч Ламака]] (1910—2001), заслужаны лесавод, заснавальнік глыбоцкага дэндрарыя == Гл. таксама == * [[Гарады Віцебскай вобласці]] * [[Гарады Беларусі]] * [[Глыбоцкі дзяржаўны прафесійны ліцэй]] * [[Спіс вуліц Глыбокага]] == Зноскі == {{Reflist|refs= <ref name="2017-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2017}}</ref> <ref name="NNP">{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласць|}}</ref> <ref name="euro">[http://eurobelarus.info/special-project/city-day/2013/03/03/dva-glybok-h-dzve-tsentral-nyya-ploshchy-dva-zamk.html «Два Глыбокіх, дзве цэнтральныя плошчы, два замкі»] 03.03.2013 Улaдзімір Скрабатун</ref> <ref name="westki">[http://westki.info/artykuly/13496/rouna-dzvesce-god-tamu-u-glybokae-uvayshou-napaleon «Роўна дзвесце год таму ў Глыбокае ўвайшоў Напалеон»] 18.07.2012 Кастусь Шыталь</ref> <ref name="2016-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2016}}</ref> <ref name="kultura">[http://kultura.gov.by/news/ab-vyn-kakh-konkursu-na-stvarenne-esk-znykh-praekta-pomn-ka-vyal-kamu-knyazyu-m-ndo-gu Аб выніках конкурсу на стварэнне эскізных праектаў помніка вялікаму князю Міндоўгу]</ref> <ref name="Канферэнцыя">[http://www.rh.by/by/221/20/6494/ «Канферэнцыя, прысвечаная Язэпу Драздовічу, прайшла ў Маладзечне»] («[[Рэгіянальная газета]]»)</ref> <ref name="Канферэнцыя_2">[http://www.rh.by/by/222/10/6551/ «Творчасць Драздовіча — прыклад нацыянальнага мастацтва»] («[[Рэгіянальная газета]]»)</ref> }} == Літаратура == * ''Гедэман О.'' Глыбокае: гістарычны нарыс / Отан Гедэман; перакл. з польск. М. Гіля. — Паставы; Глыбокае: [б. в.], 2012. — 59, [1] с. : іл. == Спасылкі == {{Commonscat-inline|Hlybokaje|Глыбокае}} {{OSM relation|1176300|Глыбокае}} * {{ГБ|http://globustut.by/glubokoe/index.htm}} * [http://www.vlib.by//PRIDVINIE-1/CITIES/Glubokoe.htm Прыдзвінскі край — Горад Глыбокае]{{Недаступная спасылка}} * [http://www.westki.info/hlybokaje Глыбокае — westki.info] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090418080427/http://westki.info/hlybokaje |date=18 красавіка 2009 }} * [http://radzima.org/be/pub/2515_m/ Глыбокае — radzima.org] * [https://www.gismeteo.by/weather-glubokoye-11028/ Надвор’е ў горадзе Глыбокае] {{Глыбоцкі раён}} {{Віцебская вобласць}} [[Катэгорыя:Глыбокае| ]] [[Катэгорыя:Мястэчкі Полацкага ваяводства]] [[Катэгорыя:Мястэчкі Віленскага ваяводства]] d3woswda4kyjxfgpexpmngau5gt0vt1 5152289 5152287 2026-06-07T18:14:17Z K.shytal 58227 /* Польская Рэспубліка */ дадаў фоты 5152289 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = горад |беларуская назва = Глыбокае |выява = Hłybokaje, Глыбокае, панарама, Кагальнае, Глубокое, панорама, Głębokie, panorama (08.10.2021).jpg |подпіс = Панарама Глыбокага над возерам Кагальным |вобласць = Віцебская |раён = Глыбоцкі |першае згадванне = 1514 }} '''Глыбо́кае'''<ref name="NNP"/> ({{lang-be-trans|Hlybokaje}}, [[Руская мова|рус]].: ''Глубокое'', [[Польская мова|польск]].: ''Głębokie'', [[Літоўская мова|літ.]]: ''Glubokas'', [[іўрыт]]: ''עברית'') — [[горад]] у [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]], адміністрацыйны цэнтр [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкага раёна]]. За 140 км на поўнач ад [[Мінск|Мінска]], 160 км на захад ад [[Віцебск]]а, 160 км на паўночны ўсход ад [[Вільня|Вільні]], 300 км на паўднёвы ўсход ад [[Рыга|Рыгі]]. На скрыжаванні аўтамабільных дарог [[Бягомль]] - [[Браслаў]] і [[Полацк]] — [[Вільня]]. Чыгуначная станцыя на лініі [[Крулеўшчына]] — [[Лынтупы]]. У межах горада - возера [[Кагальнае]], з якога выцякае рака [[Бярозаўка (прыток Дзісны)|Бярозаўка]], левы прыток [[Дзісна (рака)|Дзісны]]. Да межаў горада прылягаюць азёры [[Бяглец]], [[Вялікае (возера, Глыбоцкі раён)|Вялікае]], [[Мушкацкае]], [[Падлужнае]]. Насельніцтва - 17 720 чал. (па стане на 1 студзеня 2026 года)<ref>{{Кніга|спасылка=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|загаловак=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов, поселков городского типа. Статистический бюллетень|год=2026|месца=Минск|выдавецтва=Национальный статистический комитет|старонкі=7}}</ref>. == Гісторыя == === Полацкае Княства === Тэрыторыя цэнтральнай часткі сучаснага горада Глыбокага (паўночны, паўночна-заходні і заходні берагі возера Кагальнае) была заселеная ў часы [[Полацкае княства|Полацкага княства]], пра што сведчаць знаходкі керамікі XI—XIII стагоддзяў. Пазней паселішча перапыніла сваё існаванне — кераміка XIV—XV стагоддзяў на тэрыторыі горада адсутнічае<ref>Клімаў Марат. Археалагічныя назіранні ў г. Глыбокаe//[http://westki.info Westki.info] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200202070730/http://westki.info/ |date=2 лютага 2020 }}, старонка захавана 04.01.2008.</ref>. === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню ўзгадваецца ў [[Метрыка Вялікага Княства Літоўскага|Метрыцы ВКЛ]] у 1514 г. як двор, цэнтр маёнтка [[Юрый Іванавіч Зяновіч|Юрыя Іванавіча Зяновіча]]. Паводле афіцыйнай версіі, першая згадка пра Глыбокае — [[1414]] год, аднак гэтая дата трапіла ў гістарычныя працы ў выніку памылкі польскага даследчыка Ежы Ахманьскага, якую ён дапусціў пры напісанні анатацыі да аднаго з прывілеяў Вітаўта<ref name=":8" />. Двор [[Зяновічы|Зяновічаў]] знаходзіўся на паўночным беразе [[Кагальнае|возера Глыбокае]] (цяпер - Кагальнае), на тэрыторыі [[Ашмянскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Ашмянскага павета]] [[Віленскае ваяводства|Віленскага ваяводства]], побач з мяжой [[Полацкая зямля|Полацкай зямлі]]. Мяжа праходзіла па рацэ [[Бярозаўка (прыток Дзісны)|Бярэзвіцы]] (Бярозаўцы), што выцякае з возера Кагальнае. Назва возера (Глыбокае) дала назву населенаму пункту<ref>Hedemann Otton. Głębokie. Szkic dziejów. Wilno, 1935. S. 9</ref>. У 1514 годзе згадваецца ''«торг»'' пры двары Юрыя Іванавіча Зяновіча ў Глыбокім, што сведчыць пра тое, што населены пункт быў асяродкам гандлю<ref>«Росийская Историческая Библиотека». Т. ХХ, с. 190.</ref>. У 1548 годзе Глыбокае ўпершыню згадваецца як [[мястэчка]]<ref name=":8">{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/82024216/miedzy-wilnem-a-polockiem-odkrycie-regionalisty-kwestionuje-610-rocznice-wzmianki-o-glebokiem|title=Między Wilnem a Połockiem. Odkrycie regionalisty kwestionuje 610. rocznicę wzmianki o Głębokiem|author=Łupacz Z., Szytal K.|website=Centrum Europy|date=29.08.2024}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Pachałavicki, Глыбокае, Пахалавіцкі (1580).jpg|міні|злева|Глыбокае на карце Станіслава Пахалавіцкага (1580)]] У сярэдзіне XVI стагоддзя Зяновічы перайшлі ў [[кальвінізм]]. У 1582 г. [[Юрый Мікалаевіч Зяновіч]] валодаў заходняй часткай Глыбокага і завяшчаў яе сваім нашчадкам. У тэстамэнце [[Крыштаф Зяновіч (ваявода берасцейскі)|Кшыштафа Зяновіча]] ў 1611 годзе згадваюцца кальвінскі збор і школа<ref name=":0">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedemann O.|загаловак=Głębokie (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|выдавецтва=Nakładem oddziału Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego w Głębokiem|старонкі=11, 22-23|старонак=60}}</ref>. Сын Кшыштафа, [[Мікалай Багуслаў Зяновіч]] у 1613 годзе перайшоў у каталіцтва і заснаваў у мястэчку касцёл святога Міхала. У 1622 годзе ў маёнтку Зяновічаў згадваецца ''«бібліятэка кніг каля трохсот экзэмпляраў»''. Касцёл святога Міхала быў знішчаны падчас вайны з Маскоўскай дзяржавай 1654—1667 гадоў<ref>{{Артыкул|спасылка=https://drive.google.com/file/d/1BwCarR_Q-p6oFXyINxaJYm6rVEROc_pq/view|аўтар=Шыталь К.|загаловак=Род Зяновічаў і першы касцёл у Глыбокім|год=2024|мова=be|выданне=Каталіцкі Веснік|тып=газета|месяц=6|нумар=6|старонкі=4-5|issn=2224-9624}}</ref>. У 1628 годзе Ганна Зоф'я Зяновіч выйшла замуж за [[Альбрэхт Уладзіслаў Радзівіл|Альбрэхта Уладзіслава Радзівіла]], у выніку чаго Глыбокае перайшло да [[Радзівілы|Радзівілаў]]. [[Файл:Юзаф Корсак Глыбоцкі, Іосіф Корсак, Иосиф Корсак, Józef Korsak Głębocki.jpg|міні|Іосіф Корсак, ваявода мсціслаўскі.]] Уладанні на правым (усходнім) беразе Бярэзвіцы ў канцы XIV ст. полацкі князь [[Андрэй Альгердавіч]] надаў роду [[Корсакі|Корсакаў]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://files.knihi.com/Knihi/archivy/polock-gram.zip/2015/Polockije_hramoty_T1.pdf|загаловак=Полоцкие грамоты XIII - начала XVI века. Том 1|адказны=А. Л. Хорошкевич (ответственный редактор), С. В. Полехов (заместитель ответственного редактора), В. А. Воронин, А. И. Груша, А. А. Жлутко, Е. Р. Сквайрс, А. Г. Тюльпин|год=2015|месца=Москва|выдавецтва=Университет Дмитрия Пожарского|старонкі=73-74|isbn=978-5-91244-137-0}}</ref>. Не пазней за 1582 год Корсакі заклалі мястэчка на сваіх землях на правым беразе Бярэзвіцы, насупраць мястэчка Зяновічаў. Мястэчка Корсакаў таксама называлася Глыбокае, але ўваходзіла ў [[Полацкае ваяводства]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=17|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=12|старонак=60}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Karmelity, Глыбокае, Кармеліты, Kazanie przy exegviach Alexandra Tyszkiewicza (1645).jpg|міні|Тытульны аркуш казання на пахаванні Аляксандра Тышкевіча, прамоўленага ў Глыбокім 13 верасня 1644 года.]] У 1639 годзе [[Юзаф Корсак (ваявода мсціслаўскі)|Іосіф Корсак]] піша тэстамэнт, у якім распараджаецца перадаць мястэчка Глыбокае і маёнткі Ластавічы, Свіла, Перадолы, Вольберавічы, Гняздзілава рыма-каталіцкаму ордэну [[Кармеліты|кармелітаў босых]]<ref>''Wanat J. Zakon karmelitów bosych w Polsce. Klasztory karmelitów i karmelitanek bosych 1605—1975''. ss. 458—459.</ref>. Пры жыцці Іосіф Корсак пабудаваў драўляны касцёл. У 1642 годзе Іосіф Корсак фундаваў у сваёй частцы мястэчка парафіяльны [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]]<ref name=":0" />. 16 красавіка 1643 года Корсак памёр. У тым жа годзе ў Глыбокае прыбылі кармеліты босыя. 13 верасня 1644 годзе настаяцель кляштара а. Язафат Тышкевіч прамовіў у глыбоцкім касцёле казанне на пахаванне полацкага земскага суддзі Аляксандра Тышкевіча, якое ў 1645 годзе было выдадзенае ў Вільні кнігай — гэта была першая кніга, напісаная ў Глыбокім<ref>{{Артыкул|аўтар=Івашчонак А.|загаловак=Першым глыбоцкім пісьменьнікам быў Язафат Тышкевіч, кармэліт босы|год=2012|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=2|чысло=16|нумар=7|старонкі=11|issn=0233-433X}}</ref>. У 1652 годзе ў кармеліцкай частцы Глыбокага быў збудаваны драўляны парафіяльны касцёл<ref name=":0" />. У ходзе вайны з Маскоўскай дзяржавай 1654 - 1667 гадоў атрад маскоўскага войска пад кіраўніцтвам двараніна Ждана Кондырава 30 ліпеня 1654 года пад Глыбокім «''литовских людзей побил и и знамены и мушкеты поимал''». Глыбокае было акупавана маскоўскім войскам. У верасні 1655 годзе ваявода Багдан Бешанцоў з 50 драгунамі прыбыў у Глыбокае і збудаваў ва ўсходняй частцы паселішча [[Глыбоцкі замак|замак]]<ref>{{Кніга|загаловак=Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Глыбоцкага раёна|год=1995|месца=Мінск|выдавецтва=БелЭн|старонкі=41|isbn=985-11-0014-5}}</ref>. У студзені 1659 года атрад ваяводы віцебскага [[Уладзіслаў Валовіч|Уладзіслава Валовіча]] «''сжёг острожек в Глубоком''», а гарматы, якія там былі, вывез у [[Даўгінава]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=39|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=32-33|старонак=60}}</ref>. У выніку вайны былі спаленыя мястэчка і двор у радзівілаўскай частцы Глыбокага, касцёлы святога Міхала, Святой Тройцы, кармелітаў босых. Пасля вайны новы двор Радзівілаў быў заснаваны на пагорку на поўдзень ад возера Кагальнае. Паводле інвентара 1702 г. двор уключаў накрыты драніцай галоўны аднапавярховы драўляны будынак, флігель, пякарню, свірны, двухпавярховую гаспадарчую пабудову з галерэямі, хлявы, стайні, вазоўні, сажалку, ставок з вадзяным млынам і інш. Да 1694 года адносіцца першая пацверджаная згадка пра грэка-каталіцкую царкву Святой Тройцы ў радзівілаўскай частцы Глыбокага<ref>[https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/jednostka/-/jednostka/17903189 Archiwum Główne Akt Dawnych, sygn. 1/354/0/23/t.170 p. 10 — s. 294]</ref>. Першыя згадкі пра яўрэяў сустракаюцца ў інвентары радзівілаўскай часткі Глыбокага ў 1694 годзе<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/jednostka/-/jednostka/17903189|title=Głębokie/Archiwum Główne Akt Dawnych, sygnatura 1/354/0/23/t.170 p.10|website=Szukaj w Archiwach}}</ref>. Іх колькасць хутка ўзрастала на працягу XVIII стагоддзя. Найстарэйшая вядомая мацэва на могілках датаваная 1708 годам. У 1742 годзе глыбоцкія яўрэі атрымалі ад віленскага біскупа [[Міхал Ян Зянковіч|Міхала Зянковіча]] дазвол на пабудову сінагогі на месцы, дзе была ранейшая<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedemann, Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=30-32}}</ref>. Паводле інвентароў, у Глыбокім на пачатку XVIII ст. сярод рамеснікаў былі скамарохі і мядзведнікі (каля дзесяці чалавек). Брацтва св. Тройцы, якое аб’ядноўвала мядзведнікаў, мела свой алтар у царкве ў царкве св. Тройцы. Можна меркаваць, што Глыбокае мела сваю «Мядзведжую акадэмію» або што існавала сувязь з [[Смаргонская мядзведжая акадэмія|"акадэміяй" у Смаргоні]] - абодва мястэчкі з канца XV да пачатку ХІХ ст. належалі адным і тым жа ўласнікам.<ref>http://spadchyna.glubmusej.by/be/nasha-spadchyna/znakamityya-zemlyaki/289-glybotskiya-dudary-myadzvedniki</ref>[[Файл:Hłybokaje, Karmelickaja. Глыбокае, Кармэліцкая (1878).jpg|міні|Касцёл і кляштар кармелітаў босых (акварэль ХІХ ст.)]] 16 ліпеня 1735 года віленскі суфраган [[Ежы Казімір Анцута|Ежы Анцута]] асвяціў барочны [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі]] кляштара кармелітаў босых. Паводле меркавання польскага даследчыка Войцеха Бабэрскага, касцёл быў зноў перабудаваны каля 1755 года. Аўтарам перабудовы быў віленскі архітэктар Абрагам Вюрцнэр, пад яго кіраўніцтвам былі ўзнесеныя дзве вежы і шчыт галоўнага фасада ў стылі [[Віленскае барока|віленскага барока]]<ref>{{Артыкул|спасылка=https://bibliotekanauki.pl/articles/24567385|аўтар=Boberski, Wojciech|загаловак=Architekt Abraham Würtzner (?). Przyczynek do dziejów wileńskiego baroku|год=2021|мова=pl|выданне=Biuletyn Historii Sztuki|тып=часопіс|том=T. 3|старонкі=664-667|issn=0006-3967}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Rynak, Fara. Глыбокае, Рынак, Фара (Балзункевіч, 1900-02).jpg|міні|Фарны касцёл (фота Яна Балзункевіча, пач. ХХ ст.)]] 11 ліпеня 1783 года віленскі суфраган Пётр Тачыдлоўскі асвяціў мураваны парафіяльны [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]], збудаваны ў 1764—1782 гадах<ref>{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/preview/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f|аўтар=Hedeman, Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=22-26}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Kopcieŭka, Kalona. Глыбокае, Копцеўка, Калона (1920-29) (3).jpg|міні|Калона на могілках (фота 20-х гг. ХХ ст.)]] У канцы XVIII стагоддзя на могілках Копцеўка была збудаваная [[Калона ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791 года (Глыбокае)|мураваная калона]], якую, без пацверджання гістарычнымі крыніцамі называюць «Калонай [[Канстытуцыя 3 мая 1791 года|Канстытуцыі 3 Мая]]». === Глыбокае ў складзе Расійскай імперыі === З 1793 года ў складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]], мястэчка [[Дзісенскі павет (Расійская імперыя)|Дзісенскага павета]]. [[Файл:Hłybokaje, Kopcieŭka, Karmelicki. Глыбокае, Копцеўка, Кармэліцкі (1920-29) (4).jpg|міні|Капліца святога Іллі на могілках Копцеўка (1920-я).]] Кармеліты пабудавалі ў 1804 годзе [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу святога Іллі]] ў стылі класіцызму на могілках «Копцеўка», яе асвяціў 11 мая 1805 года біскуп мінскі [[Якуб Дадэрка]]<ref>{{Артыкул|аўтар=Івашчонак Аляксандр|загаловак=Мястэчка Глыбокае. Капліца св. Эльяша (Іллі Прарока)|год=2012|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=2|чысло=23|нумар=8|старонкі=5|issn=0233-433X}}</ref>. ==== Напалеон у Глыбокім ==== [[Файл:Кляштар Кармелітаў.jpg|thumb|left|Свята-Раства-Багародзіцкі сабор (Былы касцёл кармелітаў босых)]] У 1812 годзе шлях імператара [[Францыя|Францыі]] [[Напалеон Банапарт|Напалеона Банапарта]] з Вільні на Маскву праходзіў цераз Глыбокае. Паводле гісторыка [[Отан Гедэман|Отана Гедэмана]], Напалеон прыбыў ў Глыбокае раніцай 18 ліпеня і затрымаўся ў кляштары кармелітаў босых на некалькі дзён<ref name=":9">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/7ff5fbbf-a3c6-4a59-8b3c-3f84ab13263f?page=61|аўтар=Hedemann Otton|загаловак=Głębokie: (szkic dziejów)|год=1935|месца=Wilno|старонкі=54-56|старонак=60}}</ref>. Паводле меркаванняў іншых гісторыкаў Напалеон Банапарт прабыў у Глыбокім ад трох да дзесяці дзён<ref name="euro" />. У Глыбокім 18 ліпеня Напалеон выдаў загад «Адозвы генеральнай канфедэрацыі да палякаў», прызначаны для палякаў, якія знаходзяцца на расійскай дзяржаўнай службе, а 20 ліпеня - загад супраць марадзёраў і рабаўніцтва. Згодна з распараджэннем Напалеона, у Глыбокім з’явіўся харчовы склад, загад пра гэта быў падпісаны павятовым маршалкам шляхты Алоізам Буйніцкім<ref name=":9" />. Парафіяльны касцёл быў пашкоджаны, бо быў ператвораны на склад правіянту, салдаты забралі касцельныя рэчы<ref name="westki" />. Паводле інтэрпрэтацый, якія існавалі ў першай палове ХХ ст., Напалеон займаў пакоі на другім паверсе захаванага крыла кляштара. Прыхільнікі такога меркавання абапіраліся на тэкст Філіпа Поля дэ Сегура: ''«la Courlande nurria Macdonald, la Samogitie Oudinot; les plaines fertiles de Klubakoje'' (то бок — Глыбокае) ''— l‘Impereur»''. Гэтая версія тлумачыць, што ''«les plaines fertiles de Klubakoje»'', то бок урадлівыя раўніны Глыбокага, імператар мог бачыць толькі з акон на другім паверсе існуючага крыла (разбураныя два крылы былі павернутыя ў бок горада) — значыць, ён там жыў. Аднак, як пісаў Отан Гедэман, гэта не вынікае гэта наўпрост з тэксту Сегура, які меў на думцы толькі магчымасці забеспячэння арміі харчамі з урадлівых раўнін Курляндыі, Жамойці і Глыбокага, г. зн. Белай Русі<ref name=":9" />. Паводле іншай легенды, паміж імператарам і прыёрам кармелітаў босых завязаўся наступны дыялог. Напалеон: «Якой велічыні кляштарная ўласнасць?» Прыёр: «1000 дамоў». Напалеон: «Гэтага замнога! А чым займаецеся?» Прыёр: «Молімся». Напалеон: «Гэтага замала!» Аднак, удзячны за гасціннасць, злажыў прыёру на ад’езд «поўную талерку» напалеондораў. Імператар быццам бы нават выказаў шкадаванне, што не можа забраць у Парыж касцёл кармелітаў, каб яго там паставіць побач з саборам Нотр Дам<ref name=":9" />. Пасля гібелі ў 1813 годзе [[Дамінік Геранім Радзівіл|Дамініка Гераніма Радзівіла]] заходняя частка Глыбокага перайшла ва ўласнасць яго дачкі [[Стэфанія Радзівіл|Стэфаніі]], якая ў 1828 годзе выйшла замуж за [[Леў Пятровіч Вітгенштэйн|Льва Вітгенштэйна]]. Наступнай уласніцай маёнтка стала іх дачка Марыя, пазней жонка нямецкага палітыка [[Хлодвіг Гогенлоэ-Шылінгсфюрст|Хлодвіга Гогенлоэ-Шылінгсфюрста]]. У канцы ХІХ стагоддзя маёнтак быў прададзены Восіпу Путырскаму. [[Файл:Hłybokaje, Kahalnaje. Глыбокае, Кагальнае (1869) (2).jpg|міні|Панарама мястэчка (1869)]] [[Файл:Hłybokaje, Karmelickaja. Глыбокае, Кармэліцкая (1918).jpg|міні|Царква Раства Багародзіцы, перабудаваны касцёл кармелітаў (1918).]] Кармеліты падтрымалі [[Паўстанне 1830—1831 гадоў|паўстанцаў у 1830-31 гадах]]. Для следства супраць паўстанцаў у Глыбокае прыязджаў [[Міхаіл Мікалаевіч Мураўёў-Віленскі|Міхал Мураўёў]] і стварыў камісію вайсковага суда. У 1842 годзе ўлады канфіскавалі большасць зямельных уладанняў кляштара. У 1862 годзе кляштар быў скасаваны, а касцёл кармелітаў стаў філіяй парафіяльнага. У 1864 годзе, у рамках рэпрэсій пасля [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|студзеньскага паўстання]], улады адабралі ў каталікоў і перадалі праваслаўным былы кармеліцкі [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі]] і [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу святога Іллі]]. [[Файл:Hłybokaje, Dokšyckaja. Глыбокае, Докшыцкая, Сінагога, Głębokie, Synagoga, Глубокое, Синагога (1916).jpg|міні|Вялікая сінагога (фота: Ежы Рачыньскі, 1916).]] У 1848-1856 гадах рабінам у Глыбокім быў [[Шмуэль Магілевер]], адзін з піянераў рэлігійнага [[Сіянізм|сіянізму]]. У 50-я - 60-я гады ХІХ ст. на месцы папярэдняй была збудаваная драўляная Вялікая сінагога<ref>{{Артыкул|спасылка=https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/238169/edition/199926|аўтар=Chawes Mojżesz|загаловак=Rzeźba artystyczna w bożnicy|год=1931|мова=pl|выданне=Ziemia Dziśnieńska|тып=часопіс|месяц=11-12|нумар=2|старонкі=10-11}}</ref>. У 1870-х гадах у Глыбокім вучыўся [[Эліэзер Бэн-Егуда|Эліэзэр Бен-Егуда]], пазнейшы габрэйскі мовазнаўца, адзін з адраджальнікаў [[Іўрыт|іўрыту]]<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://mishpoha.org/pochta-mishpokhi/702-chelovek-voskresivshij-ivrit-ben-yeguda|title=Человек, воскресивший иврит|author=Бернштрам Владимир|website=Мишпоха. Международный еврейский журнал}}</ref>. У 1870-я гады ў Глыбокім былі паштовая станцыя, паліцэйская канцылярыя, валасная ўправа, народнае вучылішча, некалькі млыноў, вінакурня, некалькі бровараў і фабрык пітнога мёду, некалькі сінагог, дзве праваслаўныя царквы, касцёл. Насельніцтва па стане на 1879 год — 4084 чалавекі<ref name=":10">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/b6bc8a10-d0dc-4e72-95a8-0a811cc81d70?page=604|загаловак=Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 2, [Derenek - Gżack]|год=1881|месца=Warszawa|старонкі=604-605}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Rynak Kaściuški. Глыбокае, Рынак Касьцюшкі, Głębokie, Rynek, Глубокое, Базарная площадь (каля 1914).jpg|міні|Рынак (каля 1914 г.)]] Кожны тыдзень праводзіліся кірмашы, на якіх гандлявалі прадуктамі харчавання, мануфактурнымі вырабамі, а таксама смалой, дзёгцем, паташом, што прыходзілі з памешчыцкіх маёнткаў. Сяляне гандлявалі прадуктамі харчавання, набывалі соль, крупы, гарбату, цукар, гарэлку. 26 верасня (8 кастрычніка н. ст.) 1880 згарэла драўляная царква Святой Тройцы<ref>{{Артыкул|спасылка=https://pravoslavnoe-duhovenstvo.ru/media/priestdb/materialattachment/attachment/1d/58/1d580bb7-e270-468e-96d4-4d6161783a13.pdf|аўтар=Котлинский Александр|загаловак=Из Дисненского уезда|год=1880|мова=ru|выданне=Литовские епархиальные ведомости|тып=газета|месяц=10|чысло=12|нумар=41|старонкі=350-351}}</ref> (не была адбудаваная). У 1895 годзе ў прыёмным пакоі працаваў фельчар, дзейнічалі вольнапрактыкуючыя ўрачы, існавалі 4 аптэкарскія крамы. Паводле перапісу 1897 года ў мястэчку 5654 жыхары. Меліся народнае і яўрэйскае прыватнае вучылішчы. У 1897 годзе пачаўся рух цягнікоў па [[Вузкакалейная чыгунка|вузкакалейнай чыгунцы]] да [[Новыя Свянцяны|Новых Свянцянаў]]. У 1916 годзе чыгунка была падоўжана да станцыі Сеславіна ([[Крулеўшчына]]). У 1904 годзе заснаваны Глыбоцкі аддзел Віленскага таварыства сельскай гаспадаркі<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/79847101/wilenskie-towarzystwo-rolnicze-120-lat-temu-zmienilo-gospodarcze-oblicze-glebokiego|title=Wileńskie Towarzystwo Rolnicze. 120 lat temu zmieniło gospodarcze oblicze Głębokiego|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=31.03.2024}}</ref>, у 1906 — Глыбоцкае дабрачыннае таварыства<ref name=":1">{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/80308012/autor-znachora-urodzil-sie-na-dzisiejszej-bialorusi-nieznane-fakty-o-doledzemostowiczu|title=Autor „Znachora” urodził się na dzisiejszej Białorusi. Nieznane fakty o Dołędze-Mostowiczu|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=30.09.2023}}</ref>, у 1907 — таварыства «Oświata», якое адчыніла ў Глыбокім польскую школу, зачыненую ўладамі праз чатыры месяцы<ref>{{Артыкул|спасылка=https://polona.pl/item-view/80548caf-3e62-4663-aeec-e60e3b1897b5?page=1|аўтар=Wiesławski, W., dr.|загаловак=Polskie Towarzystwo "Oświata" w Wilnie|год=1908|мова=pl|выданне=Goniec Wileński|тып=газета|месяц=10|чысло=17|нумар=211|старонкі=2-3}}</ref>. Актыўнай дзяячкай Дабрачыннага таварыства і «Oświaty» была Станіслава Мастовіч, маці польскага пісьменніка [[Тадэвуш Даленга-Мастовіч|Тадэвуша Далэнгі-Мастовіча]]<ref name=":1" />. Падчас [[Рэвалюцыя 1905-1907 гадоў у Беларусі|рэвалюцыі ў Расійскай імперыі]], у лістападзе 1905 года адбылася забастоўка паштовых служачых і палітычныя дэманстрацыі, удзел у якіх прынялі некалькі соцень чалавек. 11 жніўня 1913 года адбылася першая беларуская вечарынка — акторы-аматары адыгралі п’есы «Пашыліся ў дурні» Марка Крапіўніцкага і «Міхалка» М. Дальнага<ref>{{Артыкул|спасылка=https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/Nasa_Niva_1906-1915,1920.djvu_pdf.zip/mab.lt/1913-33.cyr.pdf|аўтар=Глыбачанін|загаловак=Беларуская вечарынка|год=1913|мова=be|выданне=Наша Ніва|тып=газета|месяц=8|чысло=16|нумар=33|старонкі=4}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Zamkavaja, Глыбокае, Замкавая, Дом Поднаса, друкарня Рома, Глубокое, Głębokie.jpg|міні|Камяніца, у якой месціліся друкарня і кнігарня Л. Рома (каля 1914).]] Не пазней за 1913 год была заснаваная друкарня М. Трэбелева і Л. Рома, пры якой існавала кнігарня, у якой прадаваліся беларускія календары і кнігі. Каля 1914 года Л. Ром выдаў серыю з не менш як шасці каляровых паштовак з краявідамі Глыбокага і [[Беразвечча]]<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://budzma.org/news/nevyadomyya-staronki-gistoryi-glybokaga.html|title=Невядомыя старонкі гісторыі Глыбокага: вызначана месца, дзе ў пачатку ХХ стагоддзя ў Глыбокім прадавалі беларускія кнігі|author=Рамэйка Ян|website=Будзьма беларусамі!|date=21.06.2024}}</ref>. Падчас [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]] ў верасні 1915 года Глыбокае [[Свянцянскі прарыў|занялі немцы]], але праз два тыдні мястэчка адбілі расійскія войскі. Глыбокае знаходзілася ў тыле [[3-я армія (Расійская імперыя)|3-й расійскай арміі]]. === Найноўшы час === Пасля [[Кастрычніцкая рэвалюцыя на Беларусі|Кастрычніцкага пераварота]], у снежні 1917 года ў Дзісенскім павеце пачалі стварацца органы савецкай ўлады<ref name=":2">{{Кніга|загаловак=Беларусь, Глыбоцкі край і Эдвард Вайніловіч: матэрыялы навукова-практычнай канферэнцыі : г. Глыбокае, 25 верасня 2020 г|частка=Рудовіч Станіслаў. Дзісенска-глыбоцкі край у віхуры войн і рэвалюцый (1914-1921 гг)|месца=Мінск|выдавецтва=ІВЦ Мінфіна|старонкі=351-369|старонак=460|isbn=978-985-880-085-7}}</ref>. Сход для выбараў савета ў Глыбокім быў прызначаны на другую палову лютага 1918 года, але не адбыўся, бо мястэчка занялі нямецкія войскі, якія акупавалі яго да лістапада. Глыбокае знаходзілася на тэрыторыі абвешчанай у сакавіку 1918 года [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]], аднак структуры БНР у мястэчку не былі створаныя. 11 снежня 1918 года Глыбокае занятае часцямі савецкай Пскоўскай дывізіі. З 1 студзеня 1919 года — у складзе [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]]<ref name=":2" />. У жніўні 1919 занята польскімі войскамі. 6 лістапада 1919 года быў утвораны [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскі павет]], сядзіба ўладаў якога знаходзілася ў Глыбокім. У маі 1920 года Глыбокае на кароткі час было занятае Чырвонай арміяй, праз кароткі час яго зноў занялі польскія войскі. 5 ліпеня 1920 года часці 15-й арміі пад камандаваннем А. І. Корка вялі ў ваколіцах Глыбокага баі з польскімі войскамі, у якіх загінулі 1,5 тыс. чал. ==== Польская Рэспубліка ==== У кастрычніку 1920 года па выніках [[Рыжскі дагавор (1920)|Рыжскага папярэдняга дагавора]] зноў занятае польскімі войскамі<ref name=":2" />. Глыбокае ўвайшло ў склад [[Навагрудскае ваяводства (Польшча)|Навагрудскага ваяводства]], а ў 1922 годзе — [[Віленская зямля|Віленскай зямлі]] (з 1926 года — [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскага ваяводства]]). [[Файл:Hłybokaje, Zamkavaja. Глыбокае, Замкавая (1921-39).jpg|міні|Праваслаўны хрэсны ход на вуліцы Замкавай (1920-я).]] У 1921 годзе Глыбокаму быў нададзены статус горада<ref>{{Артыкул|спасылка=https://polona.pl/item-view/167ce1f0-ea6b-48f9-8b30-f880de2479ad?page=7|загаловак=Wieści i obrazki z kraju|год=1935|мова=pl|выданне=Kurjer Wileński|тып=газета|месяц=5|чысло=2|нумар=118|старонкі=8}}</ref> і ўтвораныя органы гарадскога самакіравання. У 1921 годзе ў Глыбокім — 661 жылы будынак, 4514 жыхароў. Па веравызнанні: 2844 іўдзеяў, 894 праваслаўных, 709 рыма-каталікоў, 51 мусульманін, 13 старавераў, 3 пратэстантаў. Па нацыянальным складзе — 2220 палякаў, 1418 яўрэяў, 819 беларусаў, 33 татары, 21 рускі, 1 эстонец, 1 літовец, 1 украінец<ref name=":4">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/ea74b1e6-27ce-480b-819a-e86f691a53ee?page=6|загаловак=Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej : opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. T. 7 cz. 2, Ziemia wileńska. Powiaty : Brasław, Duniłowicze, Dzisna i Wilejka|год=1923|месца=Warszawa|выдавецтва=Nakładem Głównego Urzędu Statystycznego|старонкі=39}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Bandurskaha, Глыбокае, Бандурскага, Глубокое, Głębokie (1941).jpg|міні|Мадэрністычная забудова 1930-х на вуліцы Уладзіслава Бандурскага (1941).]] Глыбокае было адміністрацыйным цэнтрам [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскага павета]] і [[Глыбокае (гміна)|Глыбоцкай гміны]], сядзібай гродскага суда, важным асяродкам гандлю. Адміністрацыйнае і геаграфічнае становішча спрыяла хуткаму развіццю горада. У 1931 годзе ў горадзе быў 1081 жылы будынак і 7361 жыхар<ref name=":5">{{Кніга|спасылка=https://polona.pl/item-view/ab644b2d-e1e2-4ce4-a7f2-a7aee01a983c?page=8|загаловак=Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. T. 1, Województwo Wileńskie|год=1938|месца=Warszawa|выдавецтва=Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej|старонкі=15}}</ref>. У 1939 годзе — 9200 жыхароў<ref name=":6">{{Артыкул|спасылка=https://bcul.lib.uni.lodz.pl/dlibra/publication/2855/edition/1931/content|загаловак=Rocznik Polityczny i Gospodarczy 1939|мова=pl|выданне=|старонкі=346}}</ref>. У 1927 годзе ў Глыбокім дзейнічалі чатыры банкаўскія ўстановы — філіял Віленскага сельскагаспадарча-прамысловага банка, Дзісенскі павятовы банк, Яўрэйскі народны банк, Камунальная ашчадная каса. У 1928 годзе заснаваная электрастанцыя. У 1936 годзе пабудаваная буйная бойня. [[Файл:Hłybokaje, Rynak. Глыбокае, Рынак (J. Drazdovič, 1925).jpg|міні|Карчма і касцёл Св. Тройцы (малюнак Язэпа Драздовіча, 1925).]] У Глыбокім дзейнічалі каталіцкая парафія, якая мела [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёл Святой Тройцы]] і [[Ільінская капліца (Глыбокае)|капліцу Сэрца Езуса]] на могілках Копцеўка, праваслаўны прыход, які мела [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Глыбокае)|царкву Раства Багародзіцы]], дзесяць сінагог, мячэць (заснаваная ў 1931 годзе), баптысцкая царква. Дзейнічала 7-класная польская пачатковая школа, дзе ў 1924/25 навучальным годзе настаўнікам малявання працаваў беларускі мастак [[Язэп Драздовіч]]. У 1925 годзе ён стварыў альбом малюнкаў «Глыбокае», а ў 1926 рабіў замалёўкі [[Беразвечча]]. У 1926 годзе заснаваная польская прыватная гімназія імя Люблінскай Уніі. Існавала яўрэйская прыватная пачатковая школа. У 1938 годзе заснаваная другая польская пачатковая школа. [[Файл:Hłybokaje, Dokšyckaja. Глыбокае, Докшыцкая, ТБШ, Таварыства беларускай школы (06.05.1928).jpg|міні|Сход Таварыства беларускай школы, 6 мая 1928 года.]] У 1926-28 гадах дзейнічала акружная ўправа [[Таварыства беларускай школы|Таварыства Беларускай Школы]]. ТБШ мела бібліятэку, арганізоўвала беларускія прадстаўленні. Сябры таварыства збіралі грошы на пабудову будынка для прыватнай беларускай школы і гімназіі, аднак гэтая справа не была скончаная<ref name=":3">{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/306457|title=«Лічыць сябе беларусам, хоць мае вышэйшую адукацыю». Як актывісты з Заходняй Беларусі змагаліся за сваю ідэнтычнасць 100 год таму|author=Валынец Ганна, Рамэйка Ян|website=Наша Ніва|date=29.12.2022}}</ref>. У 1926-27 гадах у Глыбокім існавала павятовая ўправа [[Беларуская сялянска-работніцкая грамада|Беларускай сялянска-работніцкай грамады]]. У 1920-х гадах у горадзе неаднаразова ладзіліся беларускія прадстаўленні, мітынгі беларускіх дэпутатаў польскага Сойму. У 30-я гады беларуская дзейнасць спынілася з прычыны аслаблення беларускага руху ў Польскай Рэспубліцы і палітыкі польскіх уладаў<ref name=":3" />. У 1928 годзе створаны аддзел Польскага краязнаўчага таварыства, які ў 1931 годзе заснаваў Музей Дзісенскай зямлі. Зборы музею, сярод якіх былі прыродазнаўчыя, археалагічныя, нумізматычныя, этнаграфічныя экспанаты, знаходзіліся ў будынку стараства Дзісенскага павета, былым кляштары кармелітаў босых<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://muzea2rp.amu.edu.pl/m/62|title=Muzeum Ziemi Dziśnieńskiej w Głębokiem|author=Tołysz Aldona|website=Muzea w dwudziestoleciu międzywojennym|date=16.04.2025}}</ref>. У 1935 годзе таварыства выдала манаграфію [[Отан Гедэман|Отана Гедэмана]] «Głębokie: (szkic dziejów)», прысвечаную гісторыю горада. У тым жа годзе намаганнямі таварыства была адрамантаваная [[Калона на могілках Копцеўка (Глыбокае)|калона на могілках «Копцеўка»]]. У Глыбокім дзейнічалі дзве друкарні, выходзілі газеты на польскай мове «Głos Dziśnieński» (1924—1926), «Wiadomości głębockie» (1930—1931), «Wiadomości kresowe» (1934—1935), «Echo głębockie» (1936), «Echo kresowe» (1937), на ідыш — «Gluboker Leben» (1930—1936), «Gluboker Woch» (1934—1936), «Gluboker Sztyme» (1936—1939)<ref>{{Артыкул|спасылка=https://kamunikat.org/volnaye-glybokaye-shtotydnyovaya-gazeta-23-1000-2019|аўтар=Шыталь К.|загаловак=Да гісторыі перыядычнага друку ў Глыбокім|год=2019|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=6|чысло=6|нумар=23|старонкі=5|issn=0233-433X}}</ref>. У 1936-39 гадах у Глыбокім працаваў інжынер Аляксандр Мілаш, бацька польскага паэта, лаўрэата Нобелеўскай прэміі па літаратуры [[Чэслаў Мілаш|Чэслава Мілаша]]. Паэт як мінімум двойчы наведваў Глыбокае<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://centrumeuropy.pl/80320693/na-bialorusi-odnaleziono-dom-z-ktorego-rodzice-czeslawa-milosza-uciekli-przed-wojna|title=Na Białorusi odnaleziono dom, z którego rodzice Czesława Miłosza uciekli przed wojną|author=Łupacz Zmicier|website=Centrum Europy|date=29.10.2020}}</ref>. ==== Другая сусветная вайна ==== [[Файл:Hłybokaje, Karmelicki. Глыбокае, Кармэліцкі (07.1941).jpg|міні|злева|Партрэт Сталіна над уваходам у кляштар кармелітаў (ліпень 1941)]] [[Файл:Hłybokaje Bandurskaha Karmelicki Глыбокае Бандурскага Кармеліцкі (07.1941).jpg|міні|Жыхары Глыбокага каля нямецкага самалёта (ліпень 1941)]] 17 верасня 1939 года Глыбокае было занята [[РСЧА|Чырвонай Арміяй]] і 2 лістапада 1939 года далучана да [[БССР]]. 15 студзеня 1940 года ўтвораны [[Глыбоцкі раён]], які належаў да [[Вілейская вобласць|Вілейскай вобласці]]. Выдавалася газета РК КП(б)Б «За свабоднае жыццё». У 1941 годзе ў горадзе жыло 12 тыс. чал., з іх 8 тыс. — яўрэі. Частка жыхароў горада ў 1939-41 гадах стала ахвярамі [[Палітычныя рэпрэсіі|палітычных рэпрэсій]]. [[Файл:Hłybokaje, Zamkavaja. Глыбокае, Замкавая (1941).jpg|міні|Калона нямецкіх вайскоўцаў на вул. Замкавай (лета 1941)]] Пасля [[Аперацыя Барбароса|нападу Германіі на СССР]] першая бамбардзіроўка Глыбокага адбылася 23 чэрвеня 1941 года. 3 ліпеня 1941 года ў горад увайшлі нямецкія войскі. 17 ліпеня 1941 года горад уключаны ў склад [[Генеральная акруга Беларусь|Генеральнай акругі Беларусь]], стаў цэнтрам Глыбоцкай акругі (гебіта)<ref name=":7">{{Кніга|загаловак=Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Глыбоцкага раёна|год=1995|месца=Мінск|выдавецтва=Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі|старонкі=175|isbn=985-11-0014-5}}</ref>. [[Файл:Hłybokaje, Rynak. Глыбокае, Рынак (1942).jpg|міні|Мітынг, арганізаваны акупантамі (1942)]] У жніўні 1941 года акупанты правялі першы расстрэл мірнага насельніцтва, забіўшы дзесяць чалавек<ref name=":7" />. 4 сакавіка 1942 года ва ўрочышчы Барок расстралялі траіх каталіцкіх святароў — [[Мечыслаў Багаткевіч|Мечыслава Багаткевіча]], Уладзіслава Мацьковяка, Станіслава Пыртака. У 1999 годзе Папа [[Ян Павел II|Ян Павел ІІ]] [[Беатыфікацыя|беатыфікаваў]] іх. 4 ліпеня 1942 года ў ваколіцах горада былі расстраляныя некалькі дзясяткаў прадстаўнікоў польскай інтэлігенцыі і каталіцкага духавенства з Глыбоцкай акругі<ref>{{Кніга|аўтар=Krahel Tadeusz, ks.|загаловак=Męczennicy z Berezwecza|год=1998|месца=Białystok|старонкі=8-10|isbn=83-903063-9-5}}</ref>. У верасні 1941 года створана [[Гета ў Глыбокім|гета]]. Вясной 1942 года адбылося [[Халакост у Беларусі|масавае забойства яўрэяў]] ва ўрочышчы Барок (каля 2 тыс. чал.). 18-20 жніўня 1943 года гета было канчаткова знішчанае, былі забіты 4,5 тыс. чал. ''Асноўны артыкул: '''[[Гета ў Глыбокім]]''''' У горадзе дзейнічалі настаўніцкія курсы (сярод іх выпускнікоў — пісьменнік [[Кастусь Акула]]), беларуская прагімназія, пачатковая школа, структуры [[Саюз беларускай моладзі|Саюза беларускай моладзі]]. [[Файл:Hłybokaje, Zamkavaja. Глыбокае, Замкавая (11.07.1944).jpg|міні|Вул. Замкавая пасля вызвалення Глыбокага ад немцаў (ліпень 1944).]] У горадзе дзейнічала савецкае падполле: падпольны раённы камітэт КПБ пры партызанскай брыгадзе імя К. Ракасоўскага, падпольны РК ЛКСМБ, выдавалася газета «За Свабоднае жыццё». Адначасова ў Глыбокім існавалі структуры польскай [[Армія Краёва|Арміі Краёвай]]. З красавіка да мая 1943 года ў горадзе размяшчалася галоўная каманда «Цэпеліна» «Расія—Цэнтр» ({{lang-de|SS-Hauptkommando Russland—Mitte Unternehmen Zeppelin}}) і разведшкола з [[Яблань (Люблінскае ваяводства)|Яблані]]<ref>Залесский, К. РСХА: Главное управление имперской безопасности / Константин Залесский. — М.: Яуза, ЭКСМО, 2004. — 382, [1] с., [8] л. ил., портр. — С. 241. — (Тайны III рейха). — ISBN 5-699-06223-8.</ref><ref>Чуев, С. Г. Спецслужбы Третьего Рейха: [В 2 кн.] / Сергей Геннадьевич Чуев. — СПб.: Нева, 2003. — 443, [1] с., [8] л. ил., портр. — С. 154. — (Досье. Спецслужбы мира). — ISBN 5-7654-2831-2.</ref> Горад вызвалены 3 ліпеня 1944 года ў ходзе [[Полацкая аперацыя|Полацкай аперацыі]]. Перад адступленнем немцы спалілі вялікую колькасць будынкаў, асабліва ў цэнтральнай частцы Глыбокага. ==== Пасляваенны перыяд ==== У 1946-1947 дзейнічаў канспірацыйны [[Саюз беларускіх патрыётаў]], які аб'ядноўваў моладзь, пераважна з Глыбоцкага педагагічнага вучылішча. Сябры арганізацыі імкнуліся да пашырэння нацыянальнай свядомасці, беларускай мовы і культуры. У лютым 1947 года арганізацыя разгромленая дзяржбяспекай, удзельнікі асуджаныя да зняволення ў лагерах<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://novychas.online/poviaz/anton_furs_prisjagu_primal_pad|title=Антон Фурс: «Прысягу прымалі пад бел-чырвона-белым сцягам і «Пагоняй»|author=Шыталь Кастусь|website=Новы час|date=27.04.2012}}</ref>. У 1960 годзе да Глыбокага далучаны населены пункт [[Беразвечча]]. У 1967 годзе кіраўніцтвам [[Віктар Антонавіч Ламака|Віктара Ламакі]] закладзены [[Глыбоцкі дэндралагічны сад]], які мае адну з найбольшых па колькасці калекцый раслін у Беларусі. Нягледзячы на антырэлігійную палітыку камуністычных уладаў, у Глыбокім спынялася дзейнасць праваслаўнай і рыма-каталіцкай парафій. ==== Рэспубліка Беларусь ==== 31 жніўня 1992 года заснаваны [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]], у 1997 годзе экспазіцыя адчыненая для наведнікаў. У 1994-2020 гадах выдавалася штотыднёвая незалежная газета [[Вольнае Глыбокае|"Вольнае Глыбокае"]], рэдактарам якой быў краязнавец, грамадскі дзеяч [[Уладзімір Іванавіч Скрабатун|Уладзімір Скрабатун]]. Выданне апублікавала некалькі соцень краязнаўчых артыкулаў. Указам [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] ад 20 студзеня 2006 года № 36 зацверджаны сучасны [[Герб Глыбокага|герб горада]]. У 2012 годзе ў Глыбокім прайшоў [[Дзень беларускага пісьменства]]. Падчас падрыхтоўкі ў скверы на плошчы 17 Верасня быў знесены помнік Леніну, а замест яго створаная Алея славутых землякоў, якая складаецца з дзевяці бронзавых бюстаў асобаў, звязаных з Глыбоччынай<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://pridvinie.vlib.by/index.php/pomniki/179-pomniki-gistoryi/4162-aleya-znakamitykh-zemlyako-glybotski-rajon-g-glybokae|title=Алея знакамітых землякоў. Глыбоцкі раён, г. Глыбокае|date=26.11.2019}}</ref>. У 2013 годзе ўпершыню прайшоў фестываль "[[Вішнёвы фэст]]", а ў 2017 годзе - міжнародны фэст дударскіх рэгіёнаў [[Дударскі рэй|"Дударскі рэй"]]. == Насельніцтва == <div style="float:right;margin:0 0.5em 1em;">{{Graph:Chart|width=160|height=128|type=rect|x=1959,1970,2009,2016,2017|y=7300,11900,19500,18921,19038}}</div> '''XIX стагоддзе:''' 1879 год - 4,1 тыс. чал.<ref name=":10" /> * '''XX стагоддзе''': 1921 год — 4,5 тыс. чал.<ref name=":4" />; 1931 год — 7,4 тыс. чал.<ref name=":5" />; 1939 год — 9,2 тыс. чал.<ref name=":6" />; 1959 год — 7,3 тыс. чал.; 1970 год — 11,9 тыс. чал. * '''XXI стагоддзе''': 2009 год — 19,5 тыс. чал.; 2016 год — 18&nbsp;921 чал.<ref name="2016-Estimate"/>; 2017 год — 19&nbsp;038 чал.<ref name="2017-Estimate"/> == Эканоміка == Прадпрыемствы харчовай і дрэваапрацоўчай прамысловасці. Буйнейшыя прадпрыемствы: * [[Глыбоцкі малочнакансервавы камбінат]], ААТ * Глыбоцкі камбікормавы завод, ААТ * [http://glubmk.by/ Глыбоцкі мясакамбінат, ААТ] * Глыбоцкі хлебазавод, філіял РУПП «Віцебскхлебпрам». * Унітарнае прадпрыемства жыллёва-камунальнай гаспадаркі Глыбоцкага раёна<ref name=":11">{{Cite web|lang=ru|url=https://glubokoe.vitebsk-region.gov.by/ekonomika/promyshlennost/|title=Промышленность|website=Глубокский районный исполнительный комитет}}</ref>. * [[Глыбоцкі доследны лясгас]], ДЛГУ Харчовая прамысловасць займае 87,9% агульнай прамысловай прадукцыі Глыбоцкага раёна<ref name=":11" />. == Культура == [[Файл:Музей гісторыі і этнаграфіі Глыбоцкага краю.jpg|thumb|Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] * [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] * [[Глыбоцкая цэнтральная раённая бібліятэка]] * [[Глыбоцкі дом рамёстваў]] * Раённы дом культуры * Гарадскі цэнтр культуры * Дзіцячая мастацкая школа імя Язэпа Драздовіча * [[Дударскі рэй]] * [[Вішнёвы фэст]] У Глыбокім дзейнічае народны тэатр фальклору «Цярэшка», праграмы якога заснаваны на імкненні захаваць пераемнасць традыцый [[Першая беларуская трупа|першай беларускай трупы]], якую заснаваў [[Ігнат Цярэнцьевіч Буйніцкі|Ігнат Буйніцкі]]. Кіруе гуртом Наталля Нікіфаровіч. == СМІ == * Газета «[[Вольнае Глыбокае]]». Выдавалася ў 1994-2020 гадах, уваходзіла ў склад «[[Аб’яднаныя Масмедыі|Асацыяцыі выдаўцоў рэгіянальнай прэсы „Аб’яднаныя Масмедыі“]]». * Газета «[[Веснік Глыбоччыны]]». Орган Глыбоцкага райвыканкама, раённага савета дэпутатаў. == Славутасці == * [[Глыбоцкі Раства-Багародзіцкі сабор|Комплекс былога кляштара кармелітаў: сабор Раства Багародзіцы]], уваходныя дзверы і дэкаратыўная галерэя па перыметру царквы, будынак кляштара, агароджа з брамай ([[XVII]]—[[XVIII]] стагоддзі, сярэдзіна [[ХІХ]] стагоддзя), пл.17 Верасня — {{ГККРБ 4|212Г000365}} * [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|Касцёл Святой Тройцы]] ([[1764]]—[[1782]], [[1902]]—[[1908]]), пл.17 Верасня — {{ГККРБ 4|212Г000366}} * [[Свята-Петра-Паўлаўская царква і манастыр базыльян (Беразвечча)|Жылы будынак былога манастыра базыльян у Беразвеччы]] ([[1756]]—[[1763]]) — {{ГККРБ 4|212Г000363}} * [[Ільінская капліца (Глыбокае)|Капліца святога Іллі]] ([[1804]]) — {{ГККРБ 4|213Г000364}} * [[Калона ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791 года (Глыбокае)|Калона ў гонар Канстытуцыі]] (кан. XVIII ст.) — мураваная калона на могілках Копцеўка, якую, без пацверджання гістарычнымі крыніцамі, называюць помнікам [[Канстытуцыя 3 мая 1791 года|Канстытуцыі 3 Мая]]. * [[Забудова вуліцы Леніна (Глыбокае)|Забудова вуліцы Леніна]] (канец [[ХІХ]] — пачатак [[XX]] стагоддзя), вул. Леніна, 5, 13, 38, 40 — {{ГККРБ 4|213Г000367}} * [[Забудова вуліцы Маскоўскай (Глыбокае)|Забудова вуліцы Маскоўскай]] (канец [[ХІХ]] — пачатак [[XX]] стагоддзя), вул. Маскоўская, 2, 3, 4 — {{ГККРБ 4|213Г000369}} * Будынак ([[1931]]), вул. Энгельса, 24. Цяпер [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей]] — {{ГККРБ 4|}} * [[Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан (Глыбокае)|Брацкая магіла]] ([[1944]]), вул. Леніна, [[парк Перамогі, Глыбокае|парк Перамогі]] — {{ГККРБ 4|213Д000368}} * [[Мемарыяльны комплекс «Барок»]] * Помнікі на месцы масавых расстрэлаў мірнага насельніцтва ва ўрочышчы Барок * Помнік ахвярам Халакосту * Могілкі "Копцеўка": шматлікія пахаванні ХІХ-ХХ стагоддзяў, магілы польскіх вайскоўцаў (1919-20), плютановага Стэфана Палчыньскага (1939), Фердынанда і Вільгельміны Мюнхгаўзенаў (1878), [[Антон Ігнатавіч Зянкевіч|кс. Антонія Зянкевіча]], [[Альберт Антонавіч Бацяноўскі|Альберта Бацяноўскага]]. * Яўрэйскія могілкі (XVIII-XX ст) * Алея славутых землякоў - бронзавыя бюсты асобаў, звязаных з Глыбоччынай - [[Язэп Львовіч Корсак|Іосіфа Корсака]], [[Элізэр Бэн-Іегуда|Элізэра Бэн-Іегуды]], [[Язэп Драздовіч|Язэпа Драздовіча]], [[Ігнат Буйніцкі|Ігната Буйніцкага]], [[Алесь Дубровіч|Алеся Дубровіча]], [[Пётр Міхайлавіч Казлоў|Пятра Казлова]], [[Павел Сухі|Паўла Сухога]], [[Вацлаў Ластоўскі|Вацлава Ластоўскага]]<ref name="kultura" />, [[Юрый Аляксандравіч Сабалеўскі (вучоны)|Юрыя Сабалеўскага]] * Мемарыяльныя шыльды ў гонар [[Клаўдзій Сцяпанавіч Дуж-Душэўскі|Клаўдзія Дуж-Душэўскага]], [[Тадэвуш Даленга-Мастовіч|Тадэвуша Даленгі-Мастовіча]], [[Лявонцій Іосіфавіч Ракоўскі|Лявонція Ракоўскага]] * Самалёт-помнік авіяканструктару [[Павел Восіпавіч Сухі|Паўлу Сухому]] * Скульптура «[[Ісус і самаранка]]» (2014) * Скульптура [[Помнік барону Мюнхаўзену|«Барон Мюнхаўзен]]» (2014) * Скульптура «[[Дзед-глыбачанін]]» (2015) * [[Глыбоцкі дэндралагічны сад]] — батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння * [[Глыбоцкая дуда]] (копія дуды ў [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей|Глыбоцкім гісторыка-этнаграфічным музеі]]) <gallery mode="packed" perrow="4" heights="150px"> Глыбоцкія замалёўкі. Дамы ў цэнтры.jpg|Забудова вуліцы Маскоўская Глыбокае. Царква (03).jpg|Свята-Раства-Багародзіцкі сабор Глыбоцкія замалёўкі. Касцёл на плошчы (01).jpg|Касцёл Найсвяцейшай Тройцы Глыбокае. Ільінская капліца на могілках (04).jpg|Капліца святога Іллі Глыбоцкія замалёўкі. Бюст Іосіфа Корсака (01).jpg|Алея знакамітых землякоў Глыбоцкі дэндрапарк.jpg|Глыбоцкі дэндрапарк Глыбокае. Могілкі. Калона ў гонар Канстытуцыі 1791 года (07).jpg|Калона на могілках "Копцеўка" Глыбоцкія замалёўкі. Яўрэйскія могілкі (01).jpg|Яўрэйскія могілкі </gallery> == Вядомыя асобы == {{main|Вядомыя асобы Глыбокага}} * [[T. Даленга-Мастовіч]] (1900—1939), польскі пісьменнік, аўтар «Знахара» * [[Фёдар Мікалаевіч Дамінікоўскі]], беларускі гісторык * [[Язэп Нарцызавіч Драздовіч|Язэп Драздовіч]] ([[1888 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1888]]—[[1954 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1954]]), беларускі мастак, скульптар, этнограф, археолаг, педагог. Адзін з заснавальнікаў беларускага нацыянальнага гістарычнага жывапісу <ref name="Канферэнцыя"/><ref name="Канферэнцыя_2"/>. * [[Клаўдзій Сцяпанавіч Душэўскі|Клаўдзій Душэўскі]] (1891—1959), беларускі палітычны дзеяч, дыпламат, рэдактар, педагог * [[Сямён Навумавіч Леках]], беларускі вучоны ў галіне металургіі * [[Тадэа Касцюшка|сястра Тадэа Касцюшка]] (1868—1946), манахіня непакалянка, узнагароджана сярэбраным крыжам заслугі, заклала ў Глыбокім школу, пабудавала кляштар * [[Павел Восіпавіч Сухі]] (1895—1975), савецкі авіяканструктар, двойчы Герой Працы * [[Аляксандр Францавіч Хайноўскі]], беларускі дыпламат * [[Марына Іванаўна Шкерманкова]], беларуская цяжкаатлетка * [[Мікалай Мінскі]], паэт, драматург, перакладчык * [[Лявонцій Іосіфавіч Ракоўскі]], пісьменнік. * [[Юрый Барысавіч Багушэвіч]], мастак * [[Дзмітрый Літвінскі]], мастак * [[Барыс Міхайлавіч Волін]], савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч РСФСР і УССР, публіцыст, гісторык * [[Сямён Іофе]] (сапраўднае імя — Сімон-Залман Шмуйловіч), партыйны дзеяч СССР * [[Віктар Антонавіч Ламака]] (1910—2001), заслужаны лесавод, заснавальнік глыбоцкага дэндрарыя == Гл. таксама == * [[Гарады Віцебскай вобласці]] * [[Гарады Беларусі]] * [[Глыбоцкі дзяржаўны прафесійны ліцэй]] * [[Спіс вуліц Глыбокага]] == Зноскі == {{Reflist|refs= <ref name="2017-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2017}}</ref> <ref name="NNP">{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласць|}}</ref> <ref name="euro">[http://eurobelarus.info/special-project/city-day/2013/03/03/dva-glybok-h-dzve-tsentral-nyya-ploshchy-dva-zamk.html «Два Глыбокіх, дзве цэнтральныя плошчы, два замкі»] 03.03.2013 Улaдзімір Скрабатун</ref> <ref name="westki">[http://westki.info/artykuly/13496/rouna-dzvesce-god-tamu-u-glybokae-uvayshou-napaleon «Роўна дзвесце год таму ў Глыбокае ўвайшоў Напалеон»] 18.07.2012 Кастусь Шыталь</ref> <ref name="2016-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2016}}</ref> <ref name="kultura">[http://kultura.gov.by/news/ab-vyn-kakh-konkursu-na-stvarenne-esk-znykh-praekta-pomn-ka-vyal-kamu-knyazyu-m-ndo-gu Аб выніках конкурсу на стварэнне эскізных праектаў помніка вялікаму князю Міндоўгу]</ref> <ref name="Канферэнцыя">[http://www.rh.by/by/221/20/6494/ «Канферэнцыя, прысвечаная Язэпу Драздовічу, прайшла ў Маладзечне»] («[[Рэгіянальная газета]]»)</ref> <ref name="Канферэнцыя_2">[http://www.rh.by/by/222/10/6551/ «Творчасць Драздовіча — прыклад нацыянальнага мастацтва»] («[[Рэгіянальная газета]]»)</ref> }} == Літаратура == * ''Гедэман О.'' Глыбокае: гістарычны нарыс / Отан Гедэман; перакл. з польск. М. Гіля. — Паставы; Глыбокае: [б. в.], 2012. — 59, [1] с. : іл. == Спасылкі == {{Commonscat-inline|Hlybokaje|Глыбокае}} {{OSM relation|1176300|Глыбокае}} * {{ГБ|http://globustut.by/glubokoe/index.htm}} * [http://www.vlib.by//PRIDVINIE-1/CITIES/Glubokoe.htm Прыдзвінскі край — Горад Глыбокае]{{Недаступная спасылка}} * [http://www.westki.info/hlybokaje Глыбокае — westki.info] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090418080427/http://westki.info/hlybokaje |date=18 красавіка 2009 }} * [http://radzima.org/be/pub/2515_m/ Глыбокае — radzima.org] * [https://www.gismeteo.by/weather-glubokoye-11028/ Надвор’е ў горадзе Глыбокае] {{Глыбоцкі раён}} {{Віцебская вобласць}} [[Катэгорыя:Глыбокае| ]] [[Катэгорыя:Мястэчкі Полацкага ваяводства]] [[Катэгорыя:Мястэчкі Віленскага ваяводства]] 3d93q8tl9d9znao1xxxrznnx5vabjrg 0 16259 5152390 5146830 2026-06-07T21:37:53Z Siliyiw 169172 5152390 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = Горад |беларуская назва = Тураў |выява = BLR Turau Castle Hill view to River Prypjats 1.jpg |подпіс = [[Помнік Кірылу Тураўскаму (Тураў)|Помнік Кірылу Тураўскаму]] на Замчышчы |вобласць = Гомельская |раён = Жыткавіцкі |першае згадванне = 980 |ранейшыя імёны = |статус з = 2004 }} '''Ту́раў'''<ref name="NNP"/> ({{lang-be-trans|Turaŭ}}) — [[горад]] раённага падпарадкавання ў [[Жыткавіцкі раён|Жыткавіцкім раёне]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]], адзін з найстарэйшых гарадоў [[Беларусь|Беларусі]]. == Геаграфія == Стаіць на правым беразе [[Прыпяць|Прыпяці]], на яе надпоймавай тэрасе. Размешчаны за 25 км на паўднёвы захад ад [[Жыткавічы|Жыткавічаў]], 258 км ад [[Гомель|Гомеля]]. Аўтадарогамі злучаны з [[Давыд-Гарадок|Давыд-Гарадком]], Жыткавічамі, [[Лельчыцы|Лельчыцамі]]. [[Файл:Прыпяць у Тураве 001.jpg|thumb|left|Прыпяць у Тураве.]] У тэктаніцы рэгіёна выдзяляецца [[Тураўскі купал]] [[Прыпяцкі прагін|Прыпяцкага прагіну]], разведана [[Тураўскае радовішча гаручых сланцаў]]. Належыць да [[Прыпяцкае Палессе|Прыпяцкага Палесся]]. Рэльеф плоскі, на паніжэннях забалочаны, месцамі трапляюцца пясчаныя грады. [[Палеапоймавыя глебы]] належаць да найбольш урадлівых на Беларусі, утварэнне іх звязана з дзейнасцю старажытных водных патокаў, якія са схілаў [[Валынскае ўзвышша|Валынскага ўзвышша]] прыносілі прадукты эрозіі [[чарназём]]ных глеб. На ўсход ад горада, па правым беразе Прыпяці цягнуцца [[Тураўскія дубровы]]. == Назва == Найбольш вядомы два тлумачэнні паходжання тапоніма «Тураў». Першае звязвае назву паселішча з імем варажскага князя Тура, які лічыцца яго заснавальнікам<ref name="KTSB"/> і ўпамінаецца ў «[[Аповесць мінулых часоў|Аповесці мінулых часоў]]» пад [[980]] г. Зрэшты, гэта адзіная летапісная згадка пра «заморскага» Тура (Туры) як заснавальніка і першага ўладара горада<ref name="tur1"/>. У [[1880]] г. епіскап Мінскі і Тураўскі Яўгеній у «Нарысе гісторыі Турава», прыкладзеным да выдання твораў [[Кірыла Тураўскі|Кірылы Тураўскага]], пісаў, што ў народнай гаворцы «які-небудзь Турдаў, Турбенд і інш. мог называцца і проста Тур»<ref name="ref1"/>. Таксама ён зазначыў, што існаванне імені Тур у пэўных сферах усходнеславянскага грамадства пацвярджаецца, відаць, назвай царквы Турава бажніца ў старажытным [[Кіеў|Кіеве]], якая згадваецца ў летапісе пад [[1146]] годам<ref name="ref1"/>. Другое пашыранае тлумачэнне наймення Тураў узыходзіць да назвы дзікага быка [[Тур (жывёла)|тура]]. Так, беларускі этнограф [[Павел Шпілеўскі]] лічыў, што летапіснае сцвярджэнне пра нейкага заморскага Тура (Туры) як заснавальніка і першага гаспадара Турава — даніна народнай легендзе<ref name="tur1"/>. Сваю думку даследчык даводзіў наступным чынам: «па-першае, мы сустракаем масу назваў сёл, вёсак, рэк, палёў, урочышчаў і г. д. з коранем „тур“ на ўсёй прасторы славянскіх пасяленняў, і выводзіць гэтыя назвы не ад славянскага, а ад варажскага кораня — неверагодна; па-другое, у землях дрыгавічоў было мноства тураў, на якіх палявалі кіеўскія князі, напр., Уладзімір Манамах…»<ref name="tur2"/>. Як адзначаюць А. Крывіцкі і М. Саскевіч, назву «тур» фіксуюць старажытныя пісьмовыя помнікі (напрыклад, буй-тур Усевалада ў [[Слова пра паход Ігараў|«Слове аб палку Ігаравым»]]), у [[Паўднёвыя славяне|паўднёвых]] і [[Заходнія славяне|заходніх славян]] захаваліся ўтварэнні ад гэтай назвы сярод найменняў жывёл, раслін, у тапаніміцы, у асобных песнях, былінах і інш. Тым не менш, даследчыкі лічаць гэту гіпотэзу «занадта спрошчанай і гістарычнай слаба матываванай»<ref name="tur2"/>. Аляксандр Крывіцкі і Мікалай Саскевіч выводзяць назву горада ад зарослай цяпер пратокі ад [[Прыпяць|Прыпяці]] ў в. [[Пагост (Жыткавіцкі раён)|Пагост]], што размешчана непадалёк ад упадзення ў Прыпяць ракі [[Сцвіга]]. Даследчыкі адзначаюць, што паводле ўспамінаў старэйшых жыхароў гэтай вёскі, яшчэ ў даваенныя часы Тур была досыць шырокай і дастаткова глыбокай пратокай, якая была часткай гаспадарскай воднай сістэмы Пагоста: пратока была важнай прыстанню на Прыпяці і Сцвізе адначасова, асабліва пры сплаве лесу. Старажытная пратока Тур мела асаблівае значэнне для падтрымання комплексу жыллёвых, гаспадарчых, абарончых, абрадавых і іншых груп збудаванняў тагачасных насельнікаў Турава праз разгалінаваную водную сістэму. На думку даследчыкаў, такое гідранімічнае паходжанне назвы з’яўляецца «больш блізкім да рэальных падзей таго часу» і родніць Тураў з паўночным Полацкам<ref name="tur0"/>. Існуюць таксама і менш вядомыя тлумачэнні наймення Тураў. Некаторыя выводзяць гэту назву ад слова «тура́» (тур) — вежа, іншыя мяркуюць, што на месцы, дзе ўзнік Тураў, у язычніцкай старажытнасці было капішча — месца пакланення нейкаму паважанаму ідалу-заступніку Туру<ref name="tur3"/>. Аднак наяўнасць асобнага славянскага бажаства з такім іменем А. Прохараў лічыць «не зусім абгрунтаванаю»<ref name="BM"/>. Таксама існуе і іншая мясцовая легенда пра паходжанне Турава: у часе набегаў нейкіх «туркаў» адзін з іх, перабіраючыся па тонкім лёдзе на кані недзе там, дзе потым паўстаў Тураў, праваліўся пад лёд і ўтапіўся (паводле іншай версіі — толькі згубіў сваю багатую шапку), аднак, на думку А. Крывіцкага і М. Саскевіча, гэта адвольны народны жарт пабудаваны на сугуччы наймення «Тур» і слова «турак»<ref name="tur4"/>. Паводле заўвагі беларускага гісторыка [[Ш. І. Бекцінееў|Ш. І. Бекцінеева]], мала хто з даследчыкаў не звяртае ўвагу на тое, што слова «туры» напісана маленькімі літарамі і, відаць, паказвае не на імя ўласнае «Тур», а на нейкае іншае значэнне (у множным ліку)<ref name="MAB"/>. == Гісторыя == === Заснаванне === Першы пісьмовы ўспамін пра Тураў змяшчаецца ў «[[Аповесць мінулых часоў|Аповесці мінулых часоў]]» і датуецца [[980]] годам: {{цытата|Бѣ бо Рогъволодъ прішелъ и-заморыѩ имѧше власть свою в Полотьскѣ, а Туры Туровѣ, ѿ негоже и Туровци прозвашасѧ}}<ref name="PSRL"/>. Старажытны [[горад]] узнік на сутоках рэчак [[Рака Язда|Язда]] і [[Рака Струмень|Струмень]], прытокаў [[Прыпяць|Прыпяці]], якая ў сваю чаргу ўпадае ў [[Дняпро]], а ён — у [[Чорнае мора]]. Гэты [[Шлях з варагаў у грэкі|рачны шлях]] здаўна быў вядомы [[вікінгі|вікінгам]], якія актыўна карысталіся ім для гандлю з [[Канстанцінопаль|Канстанцінопалем]]. === Тураўскае княства === [[Выява:BLR Turau view towards Castle Hill.jpg|250px|thumb|Краявід з Замкавай гары]] [[Гарадзішча]] старажытнага Турава ўключала [[Тураўскае замчышча|дзяцінец]] і [[вакольны горад (Тураў)|вакольны горад]]. Тураў — адзіны вядомы з крыніц горад X ст. на тэрыторыі [[дрыгавічы|дрыгавіцкага]] засялення, старажытны племянны цэнтр [[дрыгавічы|дрыгавічоў]]. У канцы X ст. стаў палітычным, эканамічным і культурна-рэлігійным цэнтрам [[Тураўскае княства|Тураўскага княства]]. Меў шырокія гандлёвыя сувязі з [[Кіеў|Кіевам]], [[Паўночнае Прычарнамор'е|Паўночным Прычарнамор’ем]], [[Блізкі Усход|Блізкім Усходам]], [[Сярэдняя Азія|Сярэдняй Азіяй]], [[Прыбалтыка|Балтыяй]] і [[Валынь|Валынню]]. Першым вядомым [[Тураўскае княства|тураўскім]] князем быў [[Святаполк Уладзіміравіч]], сын кіеўскага князя Уладзіміра, пад чыёй уладай знаходзілася [[Кіеўская Русь]], у тым ліку і Тураўскае княства. Святаполк заняў тураўскі сталец у [[988]] г. Неўзабаве ў канцы X — пачатку XI ст. у Тураве ўзнікла праваслаўнае [[Тураўская і Мазырская епархія|епіскапства]] — другое па старажытнасці на тэрыторыі Беларусі. У час княжання [[Святаполк Ізяславіч|Святаполка Ізяславіча]] (1097—1113) яго жонка-грачанка Варвара заснавала тут [[Варварынскі жаночы манастыр, Тураў|Варварынскі жаночы манастыр]]. [[XII стагоддзе|XII]]—[[XIII стагоддзе|XIII]] стагоддзі — час росквіту Турава. Горад меў магутную лінію ўмацаванняў. У той час тут было каля 40 (паводле паданняў — 75—80) цэркваў і манастыроў. Сярод іх былі, прынамсі, два саборныя храмы: Успенскі і Петрапаўлаўскі. Існавалі прынамсі, два, а магчыма, што тры манастыры: {{нп3|Мікольскі мужчынскі манастыр, Тураў|Мікольскі мужчынскі|pl|Monaster św. Mikołaja w Turowie}}, жаночы святой вялікамучаніцы Варвары, епіскапскі {{нп3|Барысаглебскі манастыр, Тураў|Барысаглебскі|pl|Monaster św. św. Borysa i Gleba w Turowie}} (першая згадка ў сяр. XII ст.). Магчымае, але малаімавернае існаванне кафедральнага сабора Святой Сафіі<ref name="Mieĺnikaŭ"/>. У канцы XIII ст. ў Тураве збудавалі мураваную абарончую вежу (разабраная ў [[XIX стагоддзе|XIX стагоддзі]]). У гэтыя часы ў горадзе жыў вядомы асветнік [[Кірыла Тураўскі]]. У [[1158]] г. Тураў вытрымаў дзесяцітыднёвую аблогу паўднёварускіх князёў і такім чынам атрымаў незалежнасць ад Кіева<ref name="HSB"/>, а ў [[1160]] г. — трохтыднёвую аблогу валынскіх князёў. Узімку [[1241]] г. горад поўнасцю зруйнавалі мангола-татары. Менавіта тады, як сведчыць паданне, быў закіданы немаўлятамі славуты калодзеж Тура, пасля чаго на працягу сямі гадоў з яго струменіла жаночае малако. Перыяд дабрабыту скончыўся ў выніку шэрага феадальных канфліктаў, а пасля таго як рачны гандлёвы шлях страціў сваю актуальнасць ([[Еўропа]] і [[Візантыя]] былі звязаны ў абход [[Кіеў|Кіева]]) Тураў страціў асноўную сваю прывабнасць. Тураўскае княства ў перыяд феадальнай раздробленасці падзялілася на некалькі ўдзельных княстваў — Тураўскае, [[Пінскае княства|Пінскае]], [[Слуцкае княства|Слуцкае]], [[Клецкае княства|Клецкае]] і іншыя — і страціла сваё значэнне. У гэты час хутка рос [[Пінск]], які апярэджваў у сваім гаспадарчым развіцці Тураў. === Вялікае Княства Літоўскае === [[Выява:Turaŭ. Тураў (N. Orda, 1875).jpg|250px|thumb|Панарама горада. [[Напалеон Орда]], [[1856]]]] У XII—XIV стагоддзях пачалося аб’яднанне абшараў колішніх [[Полацкае княства|Полацкага]], [[Турава-Пінскае княства|Турава-Пінскага]] і [[Смаленскае княства|Смаленскага]] княстваў вакол [[Навагрудак|Навагрудку]]. Далучэнне Турава да [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] адбылося ў [[1320-я]] гады. У першай трэці [[XIV стагоддзе|XIV ст.]] перапынілася старажытная дынастыя тураўскіх князёў, у выніку чаго горад перайшоў да [[вялікі князь|вялікіх князёў літоўскіх]] (у [[1430]] годзе — ў валоданні вялікага князя [[Свідрыгайла Альгердавіч|Свідрыгайлы Альгердавіча]]). З [[XV стагоддзе|XV ст.]] Тураў знаходзіўся ў складзе [[Троцкае ваяводства|Троцкага ваяводства]] і належаў князям Глінскім. З канца XV стагоддзя крымскія татары неаднойчы ўчынялі рабаўнічыя набегі на тэрыторыю сучаснай Беларусі. У [[1497]] годзе яны забілі непадалёку ад [[Мазыр]]а мітрапаліта кіеўскага і ўсяе Русі [[Макарый, мітрапаліт|Макарыя]]. У час [[Вайна Маскоўскай дзяржавы з Вялікім Княствам Літоўскім (1500—1503)|вайны 1500—1503 гадоў]] з Маскоўскай дзяржавай [[Іван III]] неаднаразова інструктаваў [[Менглі-Гірэй|Менглі-Гірэя]], каб крымскія загоны накіроўваліся ў бок Слуцка, Турава, Пінска з мэтай аслабіць усходнія межы Вялікага Княства Літоўскага. Карыстаючыся тым, што асноўныя сілы Вялікага Княства ваявалі ў гэты час з Масквой, крымчакі неаднаразова спусташалі літоўскія землі. Восенню [[1502]] года яны перайшлі Прыпяць і пачалі рабаваць ваколіцы Турава і Пінска. Славуты слуцкі князь [[Сямён Алелькавіч]] перахапіў крымчакоў за 6 міль ад [[Бабруйск]]а і ўшчэнт разбіў іх, вызваліўшы вялікі палон. У [[1507]] годзе феадалы, якія шукалі саюза з Масквой і нярэдка адкрыта пераходзілі на бок Маскоўскай дзяржавы, узнялі [[Мяцеж Глінскіх|паўстанне]] пад кіраўніцтвам [[Міхал Глінскі|Міхала Глінскага]]. У 1508 г. цэнтрам паўстання стаў Тураў — спадчыннае ўладанне князёў [[Глінскія|Глінскіх]]. Адсюль князь Міхаіл са сваім атрадам пайшоў да [[Мазыр]]а і, як паведамляла «Хроніка Літоўская і Жамойцкая», «Мозыр взял и своими людмн осадил». Аднак у [[1508]] годзе паўстанне пацярпела паражэнне. Пасля таго, як Глінскі збег у [[Маскоўскае княства]], Тураў перайшоў да [[Канстанцін Астрожскі|Канстанціна Астрожскага]], які заняўся яго ўзнаўленнем. У [[1521]] годзе горад быў паўторна разбураны татарамі, і Астрожскія мусілі яшчэ раз будаваць на [[Замкавая гара|Замкавай гары]] ўмацаваны замак — апошні, рэшткі якога захаваліся да [[XIX стагоддзе|XIX ст.]] і апісваліся вядомым падарожнікам [[Павел Шпілеўскі|Паўлам Шпілеўскім]]. Астрожскія кіравалі Туравам больш за стагоддзе (з [[1508]] па [[1620]] г.), пакуль ён не быў аддадзены ў якасці выкупу за княжну з роду [[Сапегі|Сапегаў]]. У [[1521]] годзе на Тураў ізноў нападалі татары. У выніку адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформы [[1565]]—[[1566]] гадоў Тураў увайшоў у склад [[Пінскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Пінскага павета]] [[Берасцейскае ваяводства|Берасцейскага ваяводства]]. У гэты час горада складалася з асноўнай часткі і двух прадмесцяў — [[Заяцелле]] і [[Запясочча]]. [[Выява:Turaŭ, Prypiać. Тураў, Прыпяць (1901-17) (2).jpg|thumb|250px|Від на горад, пач. [[XX стагоддзе|XX ст.]]]] У [[1649]] спалены войскамі [[гетман]]а [[Януш Радзівіл (1612—1655)|Януша Радзівіла]], пасля пажару горад так і не быў адноўлены да канца: з былых землеўладанняў захавалася толькі чвэрць. У [[Вайна Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў|вайну Расіі з Рэччу Паспалітай]] маскоўскія захопнікі некалькі разоў спусташалі Тураў. Масква ажыццяўляла свае даўнія планы па захопе Літвы і распачала крывавую вайну, якая забрала больш за палову насельніцтва Вялікага Княства. У ліпені [[1654]] года казакі, наляцеўшы на вёскі і мястэчкі Тураўшчыны, «''сялян мучылі, насмерць забівалі, маёмасць іх усю забіралі, іншыя вёскі агнём палілі…''» Пазней сюды прыходзіў казацкі полк нейкага Грышкі Чорнага. Казакі з’яўляліся тут і разам з маскоўскімі ратнікамі. У верасні 1654 года на [[Тураўская воласць|Тураўскую]] і [[Смядынская воласць|Смядынскую]] (ніжэй па [[Прыпяць|Прыпяці]]) воласці напала маскоўскае войска. Паводле заявы тураўскага падстарасты Фёдара Ляўковіча, чужынцы «''не толькі ў дамах сялянскіх што змаглі адшукаць забралі, але, сялян у лясах знаходзячы, некаторых насмерць пазамучвалі…''» [[24 верасня]] яны «да апошняй халупы» спалілі вёскі [[Верасніца]], [[Букча]], [[Глінная]], [[Храпін]], [[Колкі (Петрыкаўскі раён)|Колкі]], і спустошылі дзясяткі іншых. Забіралі ўсё да драбніцы. У [[Астражанка|Астражанцы]] і [[Смярдынь|Смядыні]] замардавалі нават папоў, у Гліннай святога айца расстралялі, а недамучаных людзей жывых засыпалі зямлёй. Целы мерцвякоў выкідвалі з дамавін. Урэшце, пагаспадарыўшы ў апусцелым Тураве, захопнікі пакінулі яго, а мяшчанам, якія паразбягаліся, і ўсёй воласці сказалі вяртацца ў горад, запэўніўшы, што чапаць іх не будуць. Аднак [[30 кастрычніка]], калі людзі вярнуліся, на іх накінулася варожае войска. Хапалі ўсё ў хатах, рыначных каморах, а найбольш — «вымучвалі» ў жыхароў грошы. Некалькі чалавек пры гэтым забілі. Вялізны статак кароў (за 6 тысяч) быў адагнаны на Украіну<ref name="NV"/>. Неўзабаве войска Вялікага Княства Літоўскага пад камандай [[Януш Радзівіл (1612—1655)|Януша Радзівіла]] вызваліла Тураў. Пасля выгнання маскоўскіх захопнікаў у Тураве засталося толькі 111 [[Дым (адзінка падаткаабкладання)|дымоў]], тады як у [[1648]] іх было 401<ref name="evkl"/>. У [[18 стагоддзе|XVIII ст.]] Тураўскі маёнтак зваўся графствам, хоць яго ўладальнікі не былі графамі. Паводле звестак за [[1790]] год, у Тураве было 497 дымоў<ref name="evkl"/>. === Расійская імперыя === [[Выява:Turaŭ, Usichśviackaja. Тураў, Усіхсьвяцкая (I. Sierbaŭ, 1912).jpg|250px|thumb|Царква Усіх Святых. І. Сербаў, пачатак [[XX стагоддзе|XX ст.]]]] У выніку [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] ([[1793]]) Тураў апынуўся ў складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]], мястэчка, цэнтр воласці Мазырскага павета. Часткай Тураўскага маёнтка ў гэты час валодаў граф, маршалак [[Трыбунал Вялікага Княства Літоўскага|Галоўнага Літоўскага трыбунала]] [[Іван Салагуб]]. Другую частку, якая належала дзяржаве, расійскія ўлады перадалі як узнагароду за шчырую службу генералу Сялябіну. У Тураве ў той час налічвалася каля пяцісот будынкаў, было сем цэркваў і сінагога. У [[1793]] годзе англійская акцыянерная кампанія Піта і Форстэра купіла ў Салагуба лясныя ўгоддзі і пачала па-драпежніцку секчы лес і адпраўляць яго па [[Прыпяць|Прыпяці]], [[Дняпро|Дняпры]] і [[Заходні Буг|Заходнім Бугу]] за мяжу. Пра злачынства даведаліся ў [[Пецярбург]]у, і ў [[1800]] годзе выйшаў спецыяльны ўказ імператара [[Павел I|Паўла I]], які прадпісаў скасаваць дагавор і ўзяць маёнтак у дзяржаўны скарб. Паводле імяннога царскага ўказа ад [[6 верасня]] [[1795]] года ў краі была заснавана паштовая сувязь. Паштовая дарога прайшла ад [[Мазыр]]а да [[Давыд-Гарадок|Давыд-Гарадка]] праз [[Жыткавічы]] (8 коней, 4 паштальёны), Тураў (тое самае) і далей праз [[Ленін (Жыткавіцкі раён)|Ленін]] (тое самае). У Тураве дзейнічала жыццёва неабходная для свайго рэгіёна прыстань і паромная пераправа. Прыстань была ўладкавана на высокім беразе і дзякуючы гэтаму ніколі не затапллялася<ref>Смиловицкий, Л. Евреи в Турове: история местечка Мозырского Полесья / Леонид Смиловицкий; ред. Лена Драгицкая. — Иерусалим: [б. и.], 2008. — 798, [2] с., [24] л. ил., портр.: ил. — С. 137. — ISBN 978-965-555-352-9.</ref>. Новыя беды і разбурэнні прынесла краю [[Вайна 1812 года|расійска-французская вайна]]. Ваенныя спусташэнні абязлюджвалі цэлыя мясцовасці. З 1812 па 1817 год насельніцтва Турава з прычыны голаду зменшылася амаль на тры чвэрці. [[Паўстанне Кастуся Каліноўскага]] не ахапіла край, хоць хвалі яго, глухія звесткі пра змагароў за лепшую долю супраць іншаземных прыгнятальнікаў даходзілі і сюды. Паводле ўспамінаў мясцовых жыхароў, у тутэйшых непраходных лясах і балотах хаваліся рэшткі разбітага ў [[1864]] годзе войска паўстанцаў. У [[1865]] у Тураве выяўлены адзін з найстаражытнейшых рукапісных помнікаў 11 ст. — [[Тураўскае евангелле]]; самая ранняя кніга (з тых, што захаваліся), створаная на тэрыторыі Беларусі. «''У гістарычных адносінах найбольш старажытным і выдатным паселішчам трэба лічыць Тураў, на сёння нязначнае, беднае [[мястэчка]] на правым баку [[Прыпяць|Прыпяці]]…Сёння Тураў, акрамя ўспамінаў аб мінулай велічы, аб значнасці яго ў гістарычных адносінах, нічым асаблівым не выдатны''» — пісаў [[Адам Кіркор]] у 3-й кнізе «Маляўнічай Расіі» (1882). З [[19 стагоддзе|XIX стагоддзя]] лёс Турава непарыўна звязаны з суседнім горадам [[Жыткавічы]]. === XX стагоддзе === [[Выява:Turaǔ. Тураў (XX, I).jpg|thumb|200px|Сінагога Вялікая, пач. [[XX стагоддзе|XX ст.]]]] З кастрычніка [[1917]] года па люты [[1918]] года ў Тураве ўсталявалася савецкая ўлада, з лютага 1918 года па снежань 1918 года — нямецкія акупанты і гетманаўская ўлада, са снежня 1918 года па жнівень 1919 года — зноў савецкая ўлада, са жніўня 1919 года па [[14 ліпеня]] [[1920]] года — польская ўлада. [[18 ліпеня]] 1920 года ў месце канчаткова замацаваліся саветы. [[Выява:Plan of Turaw, Belarus, 1926.jpg|250px|злева|thumb|План Турава ([[Аляксандр Крукоўскі|А. Крукоўскі]], 1926)]] З [[1924]] па [[1962]] год мястэчка было цэнтрам [[Тураўскі раён|Тураўскага раёна]] (з [[1938]] па [[1954]] — у складзе [[Палеская вобласць|Палескай вобласці]], з 1954 — у Гомельскай). У [[1926]] годзе ў Тураве жыло 5393 чалавекі (на тысячу жыхароў — 55 рамеснікаў). Да [[1939]] года насельніцтва мястэчка ў выніку войнаў, масавых рэпрэсій павялічылася ўсяго на 46 чалавек. Згодна з указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета [[БССР]] ад [[27 верасня]] [[1938]] года Тураў атрымаў афіцыйны статус [[пасёлак гарадскога тыпу|пасёлка гарадскога тыпу]]. Летам [[1941]] года горад захапілі нямецкія войскі, а ўжо ў кастрычніку пачала сваю дзейнасць Тураўская антыфашысцкая арганізацыя. Горад быў вызвалены [[5 ліпеня]] [[1944]] года. У [[1962]] годзе Тураўскі раён быў скасаваны, сам горад увайшоў у склад Жыткавіцкага раёна. У 1976 годзе ў межы гарадскога пасёлка Тураў уключана вёска [[Дварэц (Жыткавіцкі раён)|Дварэц]], якая знаходзіла ў адміністрацыйным падпарадкаванні Тураўскага пассавета<ref>Рашэнне выканкома Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 2 чэрвеня 1976 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1976, № 23 (1505).</ref>. === Сучаснасць === 3 жніўня 2004 года Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь надаў Тураву статус горада<ref>[http://www.pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2004-123/2004-123(031-033).pdf&oldDocPage=2 Постановление Совета Министров Республики Беларусь от 3 августа 2004 г. № 939 Об отнесении г.п. Туров к категории городов районного подчинения]</ref><ref>[http://www.pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2004-150/2004-150(002-028).pdf&oldDocPage=6 Решение Гомельского областного Совета депутатов от 27 августа 2004 г. № 105 Об отнесении городского поселка Туров к категории городов районного подчинения]</ref>. У верасні таго ж года ў Тураве прайшлі [[Дзень беларускага пісьменства|Дні беларускага пісьменства]]. У наш час у Тураве ствараецца турыстычная інфраструктура, у 2008 годзе тут збудавалі новую гасцініцу. Адзінае прамысловае прадпрыемства, якое працуе на сёння ў горадзе — кансервавы завод, што выпускае кансерваваную гародніну і сокі. З 2011 года пачалося будаўніцтва малочнага завода<ref name="zvyazda"/>. 14 мая 2014 года вёска [[Крэмнае]], раней падпарадкаваная Тураўскагаму гарадскому Савету, увайшла ў склад [[Азяранскі сельсавет (Жыткавіцкі раён)|Азяранскага сельсавета]]<ref>{{cite web|url = https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D914g0064525&p1=1|title = Решение Гомельского Областного Совета депутатов 14 мая 2014 г. № 13 «О некоторых вопросах административнотерриториального устройства Житковичского района Гомельской области» |work = Pravo.by |language = ru |url-status = live }}</ref>. == Насельніцтва == <div style="float:right;margin:0 0.5em 1em;">{{Graph:Chart|width=320|height=128|type=rect|x=1649,1886,1909,1923,1933,1939,1979,2000,2009,2017|y=3000,1183,6435,6217,4500,5439,3799,3500,2967,2770}}</div> * '''XIII стагоддзе''': 1200-я — каля 6 тыс. чал. * '''XVII стагоддзе''': 1648 — 401 двор; 1649 — 3 тыс. чал.; 1667 — 111 двароў * '''XVIII стагоддзе''': 1793 — 500 двароў * '''XIX стагоддзе''': 1886 — 1&nbsp;183 чал., 370 двароў * '''XX стагоддзе''': 1909 — 6&nbsp;435 чал., 675 двароў; 1923 — 6&nbsp;217 чал.; 1924 — 5&nbsp;264 чал., 856 двароў; 1926 — 5&nbsp;393 чал.; 1933 — 4,5 тыс. чал.; 1939 — 5&nbsp;439 чал.; 1979 — 3&nbsp;799 чал.; 2000 — 3,5 тыс. чал. * '''XXI стагоддзе''': 2003 — 3,2 тыс. чал.; 2006 — 3,1 тыс. чал.; 2008 — 3,1 тыс. чал.; 2009 — 2&nbsp;967 чал. (перапіс); 2016 — 2&nbsp;795 чал.<ref name="2016-Estimate"/>; 2017 — 2&nbsp;770 чал.<ref name="2017-Estimate"/>; 2026 — 2&nbsp;726 чал. У свой час, калі Тураў быў цэнтрам раёна, колькасць яго насельніцтва была той жа, што і ў іншых малых гарадах. Пасля 1961 г. Тураў пазбавіўся свайго статусу, тады і пачалося зніжэнне колькасці насельніцтва, якое працягваецца і цяпер. == Эканоміка == Прадпрыемствы харчовай (кансервавы завод) прамысловасці, сацыяльна-бытавога абслугоўвання. У Тураве працуе малаказавод, дзе вырабляюць сыры па італьянскай тэхналогіі (гандлёва марка ''«Bonfesto»'')<ref name="bonfesto"/>. Тураў — папулярны цэнтр турызму: * у горадзе размешчана адміністрацыя Нацыянальнага парку «Прыпяцкі»; * горад уключаны ў турыстычна-экскурсійныя маршруты «Калыска народнай культуры ўсходніх славян», «Да вытокаў старажытнага княства»; * распрацавана турыстычная праграма «Залатое кольца Гомельшчыны», дзе Тураў з’яўляецца адным з пунктаў маршруту падарожнікаў. Турыстаў абслугоўваюць дзве гарадскія гасцініцы. == Культура == * [[Тураўскі краязнаўчы музей]] * Тураўскі музей прыроды == Рэлігія == [[Выява:Turaŭ, Belarus - panoramio (1).jpg|thumb|Від на сабор святых Кірыла і Лаўрэнція Тураўскіх]] У Тураве з часоў Св. [[Уладзімір Вялікі|Уладзіміра]] зацвердзілася адна з першых епіскапскіх кафедр. Тураў з’яўляўся сапраўдным цэнтрам праваслаўя ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]]. У [[16 стагоддзе|XVI стагоддзі]] на Тураўшчыне налічвалася каля 80 цэркваў і два саборы. Практычна ўсе яны былі страчаны ў час шматлікіх войнаў з маскавітамі і татарамі. У [[1913]] годзе ў Тураве налічвалася ўсяго 17 цэркваў, 4 капліцы, касцёл, 3 сінагогі, 5 малітвенных дамоў. А ў [[1980]] годзе, у год тысячагоддзя Турава, на ўвесь Жыткавіцкі раён была адкрыта толькі адна Усіхсвяцкая царква ў старажытным горадзе над [[Прыпяць|Прыпяццю]]. У 2010 годзе пачалося будаўніцтва новага кафедральнага сабора. 11 мая 2013 года сабор быў асвячоны ў гонар святых Кірыла і Лаўрэнція Тураўскіх<ref>[http://www.turov.by/eparhia/temples/37 Кафедральны сабор свяціцеляў Кірыла і Лаўрэнція Тураўскіх] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20170912012025/http://www.turov.by/eparhia/temples/37 |date=12 верасня 2017 }} // сайт Тураўскай епархіі. {{ref-ru}}</ref>. Станам на сакавік 2025 года, у Тураве дзейнічае праваслаўны сабор свяцяцеляў Кірыла і Лаўрэнція Тураўскіх, праваслаўная царква Усіх Святых, пратэстанцкая царква хрысціян веры евангельскай. Апроч хрысціян у Тураве жывуць наахіды{{Крыніца?}}, паганцы{{Крыніца?}} і атэісты. Самыя папулярныя святы ў Тураве паганскія{{Крыніца?}}. == Славутасці == [[Файл:Тураў. Павільён над раскопкамі (02).jpg|міні|злева|Павільён над гарадзішчам]] [[File:BLR Turau orthodox church.jpg|thumb|Тураўская Усехсвяцкая царква]] * [[Тураўскае гарадзішча]] — месца [[Тураўскі замак|Тураўскага замка]] — археалагічны помнік (у паўночна-заходняй частцы горада) * [[Тураўская царква|Музей на месцы падмурка буйной царквы]] (XIII ст.) * [[Тураўскі луг]] — біялагічны заказнік мясцовага значэння (мяжуе з паўночнай часткай горада, арэндуецца ГА «[[Ахова птушак Бацькаўшчыны]]»)<ref>[http://greenbelarus.info/articles/10-01-2018/turauski-lug-zastanecca-u-arendze-apb-yashche-na-dzesyac-god Зялёны партал пра Тураўскі луг]</ref> * [[Тураўскія крыжы]] — адзін быццам прыплыў у Тураў уверх па цячэнні [[Прыпяць|Прыпяці]], два іншых — растуць з-пад зямлі. Акрамя гэтага яшчэ два каменныя крыжы (вышыня 1 м, шырыня 0,6 м) з Барысаглебскіх могілак у Тураве захоўваюцца ў [[Гомельскі абласны краязнаўчы музей|Гомельскім абласным краязнаўчым музеі]]<ref name="Dučyc"/>. * [[Свята-Барыса-Глебская капліца, Тураў|Свята-Барыса-Глебская капліца]] * [[Усехсвяцкая царква (Тураў)|Усехсвяцкая царква]] (1890) — {{Гісторыка-культурная каштоўнасць Рэспублікі Беларусь 4|313Г000359}}. * [[Кафедральны сабор у імя свяціцеляў Кірылы і Лаўрэнція Тураўскіх (Тураў)|Кафедральны сабор у імя свяціцеляў Кірылы і Лаўрэнція Тураўскіх]]. Помнікі: * [[Кірыла Тураўскі|Кірылу Тураўскаму]] на Замкавай гары (1994 г.); * [[Канстанцін Астрожскі|Канстанціну Астрожскаму]] — ваеннаму і палітычнаму дзеячу часоў ВКЛ; * брацкая магіла савецкіх воінаў; * Памятны знак у гонар 1000-годдзя Турава. == Вядомыя асобы == {{main|Вядомыя асобы Турава‎}} * [[Сямён Бярнардавіч Гінзберг]] (нар. 1928) — беларускі архітэктар. * [[Міхаіл Айзікавіч Фрыдман]] (нар. 1930) -- савецкі матэматык. == Гл. таксама == * [[Аблуква]] * [[Галава (возера)]] * [[Плюшчын]] * [[Пінска-Тураўскі полк]] == Зноскі == {{Reflist|refs= <ref name="2017-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2017}}</ref> <ref name="NNP">{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласць}}</ref> <ref name="KTSB">{{Крыніцы/Кароткі тапанімічны слоўнік Беларусі}} С. 380.</ref> <ref name="tur1">Крывіцкі, А., Саскевіч, М. А імя яму Тураў... // Спадчына. — 1994. — № 2. — С. 28.</ref> <ref name="ref1">Кирилл еп. Творения Кирилла, епископа Туровского, с предварительным очерком истории Турова и туровской епархии до XIII века. — Киев, 1880. — 296 с.</ref> <ref name="tur2">{{артыкул|аўтар=Крывіцкі, А., Саскевіч, М.|загаловак=А імя яму Тураў…|арыгінал=|спасылка=|аўтар выдання=|выданне=Спадчына|тып=|месца=Мн.|выдавецтва=|год=1994|выпуск=|том=|нумар=2|старонкі=29|isbn=}}</ref> <ref name="tur0">{{артыкул|аўтар=Крывіцкі, А., Саскевіч, М.|загаловак=А імя яму Тураў...|арыгінал=|спасылка=|аўтар выдання=|выданне=Спадчына|тып=|месца=Мн.|выдавецтва=|год=1994|выпуск=|том=|нумар=2|старонкі=32—34|isbn=}}</ref> <ref name="tur3">{{артыкул|аўтар=Крывіцкі, А., Саскевіч, М.|загаловак=А імя яму Тураў...|арыгінал=|спасылка=|аўтар выдання=|выданне=Спадчына|тып=|месца=Мн.|выдавецтва=|год=1994|выпуск=|том=|нумар=2|старонкі=30|isbn=}}</ref> <ref name="BM">Прохараў, А. Тур // Беларуская міфалогія: Энцыклапед. слоўн. / С. Санько [і інш.]; склад. І. Клімковіч. — 2-е выд., дап. — Мн.: Беларусь, 2006. — С. 510.</ref> <ref name="tur4">{{артыкул|аўтар=Крывіцкі, А., Саскевіч, М.|загаловак=А імя яму Тураў...|арыгінал=|спасылка=|аўтар выдання=|выданне=Спадчына|тып=|месца=Мн.|выдавецтва=|год=1994|выпуск=|том=|нумар=2|старонкі=31|isbn=}}</ref> <ref name="MAB">Бектинеев, Ш. И. Этимология названия города Турова / Ш. И. Бектинеев // Матэрыялы па археалогіі Беларусі.№ 3: Да 70-годдзя з дня нараджэння П. Ф. Лысенка / [НАН Беларусі, Ін-т гісторыі; Уклад. А. М. Мядзведзеў, І. М. Язэпенка; Навук. рэд. А. М. Мядзведзеў]. — Мн.: [б. в.], 2001. — 280 с.: іл. — С. 16 — 19.</ref> <ref name="PSRL">[[ПСРЛ]]. Т. 1. — М., 1962. — С. 76.</ref> <ref name="Mieĺnikaŭ">Мельнікаў А. А. З неапублікаванай спадчыны: Манаграфіі, артыкулы, вершы, матэрыялы навуковай канферэнцыі, успаміны сучаснікаў / Аляксей Мяльнікаў. — Мн.: Выд-ва «Чатыры чвэрці», 2005. — 592 с.: іл. ISBN 985-6734-28-2.</ref> <ref name="HSB">Turaŭ // {{Крыніцы/Гістарычны слоўнік Беларусі, 1998|к}} P. 208.</ref> <ref name="NV">[http://jivebelarus.net/history/gistografia/unknown-war-1654-1667.html?page=6 «Государев поход» 1655] // {{Крыніцы/Невядомая вайна: 1654—1667|к}}</ref> <ref name="evkl">{{Крыніцы/ЭнцВКЛ|том=2|старонкі=676|артыкул=Тураў|аўтар=}}</ref> <ref name="zvyazda">{{Артыкул|спасылка=http://www.zvyazda.minsk.by/ru/archive/article.php?id=77006&idate=2011-04-01|загаловак=Старшыня Гомельскага аблвыканкама Уладзімір Дворнік: «Дрэнных спецыялістаў не бывае»|выданне=[[Звязда]]}}</ref> <ref name="2016-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2016}}</ref> <ref name="bonfesto">{{Cite web |url=http://www.bonfesto.com/about/news/ |title=Архіўная копія |access-date=20 жніўня 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006034333/http://www.bonfesto.com/about/news/ |archivedate=6 кастрычніка 2014 |url-status=dead }}</ref> <ref name="Dučyc">[[Людміла Дучыц|Дучыц Людміла]]. [http://pawet.net/library/history/bel_history/dk/09/%D0%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%8F_%D0%BA%D1%80%D1%8B%D0%B6%D1%8B.html Каменныя крыжы // З глыбі вякоў. Наш край 2. Мн., 1997. C. 31-46. ]</ref> }} == Спасылкі == {{Commonscat-inline|Turaŭ|Тураў}} {{OSM relation|5598584|Тураў}} * [http://www.radzima.org/be/gorod/turau.html Тураў] на [[Radzima.org]] * [http://globustut.by/turov/index.htm Фотаздымкі Турава на globustut.by] * [http://goldring.gomel-region.by/turov/ Тураў у праекце «Залатое кольца Гомельшчыны»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20121018052259/http://goldring.gomel-region.by/turov/ |date=18 кастрычніка 2012 }} * [http://vandrouka.by/2012/gorod-turov-v-legendah-i-mifah/ Горад Тураў у легендах і міфах] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120501101117/http://vandrouka.by/2012/gorod-turov-v-legendah-i-mifah/ |date=1 мая 2012 }} * [http://vandrouka.by/2012/turovskie-krestyi/ Тураўскія крыжы] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120423102748/http://vandrouka.by/2012/turovskie-krestyi/ |date=23 красавіка 2012 }} {{Жыткавіцкі раён}} {{Гомельская вобласць}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Тураў| ]] nge1p03w0q43nytpkfnvwqclynqlwb0 0 22632 5152264 4701891 2026-06-07T16:11:27Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152264 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Кузьмінічы}} {{НП-Беларусь |статус = Вёска |беларуская назва = Кузьмінічы |арыгінальная назва = |краіна = Беларусь |падначаленне = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = N|lat_deg = 53|lat_min = 41|lat_sec = 9.23 |lon_dir = E|lon_deg = 30|lon_min = 56|lon_sec = 4.08 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты вобласці = |памер карты раёна = |вобласць = Магілёўская |раён = Чавускі |сельсавет2 = Антонаўскі |пасялковы савет = |карта краіны = |карта вобласці = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |дата заснавання = |першае згадванне = 1560 |ранейшыя назвы = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = 164 |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |двароў = |насельніцтва = 189 |год перапісу = 2010 |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = +2 |DST = +1 |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |OpenStreetMap = 243046450 }} '''Кузьміні́чы'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Магілёўская вобласць|}}. Сустракаецца таксама варыянт '''Кузьмі́нічы'''</ref> ({{lang-be-trans|Kuźminičy}}, {{lang-ru|Кузьминичи}}) — [[вёска]] ў [[Чавускі раён|Чавускім раёне]] [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Антонаўскі сельсавет (Чавускі раён)|Антонаўскага сельсавета]]. Вёска знаходзіцца каля ракі [[Проня]], на аўтадарозе [[Слаўгарад]]-[[Чавусы]]. За 13 км на поўдзень ад Чавусаў, 63 км ад [[Магілёў|Магілёва]]. == Гісторыя == У пісьмовых крыніцах упершыню ўпамінаецца ў 1560 годзе як сяло дзяржаўнай уласнасці ў Магілёўскай воласці. З 1604 года ў Чавускім войтаўстве Магілёўскага староства [[Аршанскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Аршанскага павета]] [[Віцебскае ваяводства|Віцебскага ваяводства]] [[ВКЛ|Вялікага княства Літоўскага]], 35 двароў. У 1742 годзе у Кузьмінічах 31 двор, царква, карчма. Пасля [[Першы падзел Рэчы Паспалітай|першага падзела Рэчы Паспалітай]] (1772) у [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]], у [[Магілёўская губерня|Магілёўскай]] (у 1796—1802 гг. [[Беларуская губерня|Беларускай]]) губерні. У 1880 г. у Даўгамохскай воласці [[Быхаўскі павет|Быхаўскага павета]], 384 жыхары, 59 двароў. У 1897 годзе — 586 жыхароў, 81 двор, земская школа. З 1919 года ў [[Гомельская губерня|Гомельскай губерні]] [[РСФСР]]. З 1924 года ў складзе [[БССР]], у Чавускім раёне [[Магілёўская акруга|Магілёўскай акругі]], з 1938 г. у Магілёўскай вобласці. У 1924—1925 гг. цэнтр [[Кузьмініцкі сельсавет (Чавускі раён)|Кузьмініцкага сельсавета]]. У 1940 годзе ў вёсцы жыло 1071 чалавек<ref name="Бер">[http://db.narb.by/search/2391 Кузьминичи] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160306135007/http://db.narb.by/search/2391 |date=6 сакавіка 2016 }} {{ref-ru}}</ref>. Падчас [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] ў снежні 1943 года гітлераўцамі было спалена 153 двароў (са 153 да вайны), забіта 145 чалавек<ref name="Бер"/>. Адноўлена пасля вайны. У 1960—1965 гг. у Антонаўскім сельсавеце. У 1972 годзе 303 жыхары, 115 двароў. З 1965 па [[23 снежня]] [[2009]] года вёска ўваходзіла ў склад [[Дужаўскі сельсавет|Дужаўскага сельсавета]]<ref>[http://www.pravo.by/pdf/2010-39/2010-39(003-014).pdf «Об изменении административно-территориального устройства некоторых административно-территориальных единиц Могилевской области». Решение Могилевского областного Совета депутатов от 23 декабря 2009 г. № 17-16] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20151124111409/http://www.pravo.by/pdf/2010-39/2010-39%28003-014%29.pdf |date=24 лістапада 2015 }}{{Ref-ru}}</ref>. == Сучаснасць == Клуб, аддзяленне сувязі, магазін, фельчарска-акушэрскі пункт. Брацкая магіла савецкіх воінаў. Помнікі археалогіі: за 1 км на ўсход ад Кузьмінічаў стаянка эпохі [[неаліт]]у і [[селішча]] ранняга [[Жалезны век|жалезнага веку]] і эпохі Кіеўскай Русі, на поўнач ад селішча — [[курган]]ны [[могільнік]]. У вёсцы таксама ёсць брацкая магіла часоў [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]]<ref>[http://chausy.info/foto-kuzminichi/ Захоронение в деревне Кузьминичи (Кузьминки, Кузьмичи) Чаусского района] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130128020220/http://chausy.info/foto-kuzminichi/ |date=28 студзеня 2013 }}</ref>. На 1996 год у вёсцы пражывала 368 жыхароў, было 143 двары. У 2010 годзе — 189 чалавек. == Вядомыя асобы == * [[Іван Агеевіч Макарэнка]] (нар. у 1918) — [[вучоны]] ў галіне [[Гінекалогія|гінекалогіі]], [[доктар медыцынскіх навук]]<ref name="b9">{{крыніцы/БелЭн|9|||531}}</ref>. * [[Сямён Ісакавіч Чубукоў]] (1907—1983) — [[Герой Савецкага Саюза]]<ref name="b17">{{крыніцы/БелЭн|17|||283}}</ref>. {{зноскі}} == Літаратура == * {{крыніцы/БелЭн|8}} {{Антонаўскі сельсавет (Чавускі раён)}} [[Катэгорыя:Антонаўскі сельсавет (Чавускі раён)]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Чавускага раёна]] 9jvqcwvbxy371s7z5s5qsm6xdvs9oyk 0 26118 5152302 5133983 2026-06-07T18:33:53Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152302 wikitext text/x-wiki {{Значэнні}} {{Славутасць |Тып = [[Урочышча]] |Беларуская назва = Курапаты |Арыгінальная назва = |Выява = Kurapaty - 01.jpg |Подпіс выявы = Крыжы ўздоўж дарогі ва ўрочышчы Курапаты |Шырыня выявы = |Статус = {{ГККРБ 4|611Д000363}} |Краіна = Беларусь |Назва месцазнаходжання = Горад |Месцазнаходжанне = Мінск |Першае згадванне = {{Дата|3|6|1988}} |Асноўныя даты = |Скасаваны = |Стан = |lat_dir = N |lat_deg = 53 |lat_min = 58 |lat_sec = 02 |lon_dir = E |lon_deg = 27 |lon_min = 36 |lon_sec = 35 |На карце = |Пазіцыя подпісу на карце = |Сайт = |Commons = Kurapaty }} '''Курапа́ты''' ({{lang-be-trans|Kurapaty}}, {{lang-ru|Куропаты}}) — лясны масіў, які з поўначы прылягае да [[Мінск]]а ([[Беларусь]]). Пачынаючы з 1988 года, у гэтым масіве былі выяўлены масавыя пахаванні людзей, расстраляных [[НКУС]] у [[1937]]—[[1941]] гадах. Колькасць ахвяр дакладна не высветленая: дакументы з архіва [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь|КДБ Беларусі]], датычныя Курапатаў, не з’яўляюцца даступнымі для даследчыкаў<ref name="svaboda-daviednik">[http://www.svaboda.org/content/transcript/1863328.html Памяць і забыццё Курапатаў] // [[Радыё Свабодная Еўропа/Радыё Свабода|Радыё Свабода]], 28 кастрычніка 2009 г.</ref>. Адносна колькасці загінулых у Курапатах існуюць розныя версіі і ацэнкі<ref>https://news.tut.by/culture/633495.html {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190419052842/https://news.tut.by/culture/633495.html |date=19 красавіка 2019 }}</ref>. Курапаты з’яўляюцца найбольш вядомым (сярод прынамсі васьмі<ref name="kuzniacou">[http://news.tut.by/120163.html Молодые белорусы думают, что Куропаты — это в России] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120112134117/http://news.tut.by/120163.html |date=12 студзеня 2012 }} // «Завтра твоей страны», 28 кастрычніка 2008 г.</ref>) месцам масавых расстрэлаў, якія праводзіў [[НКУС]] на тэрыторыі [[Мінск]]а i каля горада. З [[1993]] года [[урочышча|ўрочышча]] Курапаты занесена ў [[Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь|Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей]] [[Беларусь|Рэспублікі Беларусь]] як месца пахаванняў ахвяр [[Рэпрэсіі ў БССР|палітычных рэпрэсій 1930—1940-х гадоў]]. Курапаты маюць статус гісторыка-культурнай каштоўнасці першай катэгорыі<ref>Елена Спасюк. [http://naviny.by/rubrics/society/2012/10/25/ic_articles_116_179689/ Будаўніцтва рэстарана ў Курапатах: грамадскасть супраць] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20180705072536/https://naviny.by/rubrics/society/2012/10/25/ic_articles_116_179689 |date=5 ліпеня 2018 }} // «[[Naviny.by]]», 25 кастрычніка 2012 г.</ref>, што паводле Закона Рэспублікі Беларусь «Аб ахове гісторыка-культурнай спадчыны» адпавядае катэгорыі «найбольш унікальных каштоўнасцей, духоўныя, эстэтычныя і дакументальныя вартасці якіх уяўляюць міжнародную цікавасць»<ref>[http://archis-by.narod.ru/norma/zakon1.html Закон Рэспублікі Беларусь «Аб ахове гісторыка-культурнай спадчыны»]</ref>. == Месцазнаходжанне == Урочышча Курапаты знаходзіцца непасрэдна за [[Мінская кальцавая аўтамабільная дарога|Мінскай кальцавой дарогай]] на поўнач ад цэнтра горада (52-гі км МКАД). Адміністрацыйна Курапаты належаць да тэрыторыі [[Бараўлянскі сельсавет|Бараўлянскага сельсавета]] [[Мінскі раён|Мінскага раёна]]. З [[Мінск]]а ў Курапаты можна патрапіць ад дыспетчарскай станцыі «Зялёны Луг» (прыпынак аўтобусаў 13, 13д, 24, 87, 109а; тралейбусаў 1, 46, 53), перайшоўшы праз пераход пад МКАД, размешчаны за 500 м на паўночны захад ад дыспетчарскай станцыі; ад выставачнага цэнтра «Экспабел», які знаходзіцца за 700 м на паўднёвы ўсход ад урочышча; альбо на аўтобусах 109, 109а, 109в (прыпынак «Курапаты») з ДС «Карбышава». Курапаты знаходзяцца прыблізна за 1,2 км на паўночны ўсход ад [[Цнянскае вадасховішча|Цнянскага вадасховішча]]. Патрапіць ва ўрочышча можна праз адзін з падземных пераходаў пад [[Мінская кальцавая аўтамабільная дарога|Мінскай кальцавой дарогай]]. == Назва == [[Выява:Kurapaty - 11.jpg|thumb|160px|Кветкі на фоне крыжоў у Курапатах]] Дакладных звестак, адкуль паходзіць назва «Курапаты», няма. Да [[1988]] года на тапаграфічных картах такая назва адсутнічае, урочышча называлася «Брод». Існуе версія, што ўжо ў час расстрэлаў Курапатамі мясцовыя жыхары называлі невялікі ўчастак бору, які прыходзіўся на спусцістую горку. Участак быў абнесены высокім, не менш за 3 метры плотам, па версе якога быў працягнуты калючы дрот, а за плотам знаходзілася ахова з сабакамі<ref name="20hadou" />. [[Зянон Пазняк]], які разам з [[Яўген Шмыгалёў|Яўгенам Шмыгалёвым]] напісаў артыкул «[[Курапаты — дарога смерці]]», зазначае, што не думаў, што гэтай назвай уводзіць новае слова ў [[беларуская мова|беларускую мову]] і новы тэрмін у беларускую гісторыю. Пазняк адзначае, што пачуў гэта слова з вуснаў маладых хлопцаў, якія тлумачылі, што курапатамі называюцца белыя веснавыя кветкі, якія растуць у маі на магілах ва ўрочышчы<ref>Зянон Пазняк [http://arche.bymedia.net/7-2000/k700.html Курапаты] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130412031314/http://arche.bymedia.net/7-2000/k700.html |date=12 красавіка 2013 }} // «Слоўнік Свабоды», 2000 г.</ref>. Звычайна такія кветкі ў Беларусі называюцца белымі пралескамі. Паводле іншага меркавання, курапатамі мясцовыя сяляне называлі палявыя кветкі<ref>[http://www.votpusk.ru/country/dostoprim_info.asp?ID=11534 Курапаты: фота, апісанне] // «вОтпуск»</ref>. == Ахвяры == [[Выява:Kurapaty - 07.jpg|thumb|злева|Мемарыяльная шыльда ў памяць ахвяр рэпрэсій]] === Колькасць ахвяр === <!-- Паўтор інфармацыі Колькасць ахвяр на сённяшні дзень дакладна невядомая і, паводле розных ацэнак, можа складаць: да 7 тысяч чалавек (паводле Генеральнага пракурора Беларусі [[Алег Бажэлка|А. Бажэлкі]])<ref name="helkam">[http://www.hrights.ru/text/belorus/b6/Chapter16.htm Пресс-релиз Беларусского Хельсинкского комитета № 19 от 27.10.98 г.]{{ref-ru}}</ref>, не менш за 30 тысяч чалавек (паводле ацэнкі Генеральнага пракурора БССР [[Георгій Тарнаўскі|Г. Тарнаўскага]])<ref name="zavtra">Евгений Ростиков. [http://zavtra.ru/cgi/veil/data/zavtra/00/351/61.html По кому стреляют Куропаты (Еще раз о том, как жертвы немецких фашистов превратили в жертвы «сталинских репрессий»)] // «Завтра», 22 жніўня 2000 г.{{ref-ru}}</ref>, да 100 тысяч чалавек (паводле даведніка «Беларусь»)<ref name="bielarus">Даведнік «Беларусь». — Мн.: «Беларуская энцыклапедыя», 1995.</ref><ref name="svaboda-daviednik">[http://www.svaboda.org/content/transcript/1863328.html Памяць і забыццё Курапатаў] // [[Радыё Свабодная Еўропа/Радыё Свабода|Радыё Свабода]], 28 кастрычніка 2009 г.</ref>, ад 102 да 250 тысяч чалавек (паводле артыкула [[Зянон Пазняк|Зянона Пазняка]] ў газеце «[[Літаратура і мастацтва]]»)<ref name="pazniak">З. Пазняк, Я. Шмыгалёў, М. Крывальцэвіч, А. Іоў. [http://www.zianonpazniak.de/publications/creation/kurapaty.htm Курапаты]. — Мн.: Тэхналогія, 1994.</ref><ref>Kurapaty // {{Крыніцы/Гістарычны слоўнік Беларусі, 1998|к}} P. 139.</ref>, 250 тысяч чалавек (па прыкідках прафесара [[Вроцлаўскі ўніверсітэт|Вроцлаўскага ўніверсітэта]] [[Здзіслаў Вінніцкі|Здзіслава Вінніцкага]])<ref name="winnicki">Zdzisław J. Winnicki. ''Szkice kojdanowskie.'' — Wrocław: Wydawnictwo GAJT, 2005. ISBN 83-88178-26-1. — С. 77—78.</ref> і болей (паводле брытанскага гісторыка [[Норман Дэвіс|Нормана Дэвіса]])<ref name="Davies">Norman Davies. ''Powstanie '44''. — Kraków: Wydawnictwo Znak, 2004. ISBN 83-240-0459-9. — С. 195</ref>.--> Раскопкі, праведзеныя ў ліпені 1988 года, на аснове якіх рабілася гэтая ацэнка колькасці ахвяр, з’яўляюцца першай вядомай эксгумацыяй у Курапатах. Але даследчыкі ў сваёй справаздачы звяртаюць увагу на тое, што да гэтых раскопак у Курапатах ужо праводзілася эксгумацыя і некаторыя часткі пахаванняў ужо былі выбраны<ref name="pazniak">З. Пазняк, Я. Шмыгалёў, М. Крывальцэвіч, А. Іоў. [http://kamunikat.org/usie_knihi.html?pubid=1865 Курапаты] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20170319023245/http://kamunikat.org/usie_knihi.html?pubid=1865 |date=19 сакавіка 2017 }}. — Мн.: Тэхналогія, 1994.</ref>, што выяўляецца ў значным разыходжанні паміж колькасцю знойдзеных чарапоў і колькасцю выяўленых пар сцегнавых касцей. Пры папярэдняй эксгумацыі з ям быў выбраны значны аб’ём пахавальнага пласта нябожчыкаў, але пахаванні былі засыпаны грунтам у недастатковай ступені, у выніку ўсе 510 выяўленых магіл мелі ўпадзіны глыбінёй ад 0,18 да 0,65 м ад лініі краёў магілы. Паводле меркавання [[Зянон Пазняк|Пазняка]], частка трупаў магла быць выбрана з Курапатаў пасля загаду найвышэйшага кіраўніцтва СССР у 1940-х — 1950-х гадах, калі стала вядома пра [[Катынскі расстрэл|расстрэлы польскіх афіцэраў]] у Катыні органамі [[НКУС]]<ref>[[Зянон Пазняк]]. [http://pazniak.info/page_kurapatyi_dzesyats_gadoy_paslya Курапаты. Дзесяць гадоў пасля] // 1998 г.</ref>. У артыкуле «Шумяць над магілай сосны…» [[Зянон Пазняк|Зянона Пазняка]], надрукаваным у газеце «Літаратура і мастацтва» 16 верасня 1988 года, аўтар на падставе ўласных раскопак і даследаванняў робіць выснову, што колькасць ахвяр можа складаць 102 тысячы чалавек. У рэчаіснасці ж у час раскопак 1988 года [[З. Пазняк]]ом, [[М. Крывальцэвіч]]ам і [[А. Іоў|А. Іовам]] у васьмі раскопах (пахаваннях) было выяўлена каля 312 чарапоў, мяркуючы па сцёгнавых костках лічба пахаваных трохі большая. Але даследчыкі робяць выснову, што ў кожнай магіле было ў разы больш рэштак. Гэтае меркаванне грунтуецца на дапушчэнні, што над выяўленымі пахаваннямі мелася яшчэ каля 7 пластоў пахаванняў, якія не былі выяўлены, бо зніклі ў выніку папярэдняй эксгумацыі<ref>З.Пазьняк, М.Крывальцэвіч, А.Іоў. [https://knihi.com/Zianon_Pazniak/Kurapaty.html СПРАВАЗДАЧА аб археалягічных раскопках (эксгумацыі) пахаваньняў ва ўрочышчы Курапаты (Брод). Менскага раёну Бараўлянскага сельсавету]</ref>: {{цытата|у межах выбранага пласта пахаваных (магутнасць 0,2 м) зафіксаваныя рэшткі ад 36 асобін. Калі ўлічыць, што забітых засыпалі зверху пяском магутнасцю да 40-45 см, то на астатняй глыбіні магло змясціцца 7 пластоў па 0,2 м. Такім чынам, у межах 7 пластоў, верагодна, ляжала каля 250 забітых.|аўтар= Раскоп (пахаванне) № 6. IV. Высновы}} У высновах да справаздачы па выніках раскопак Пазняк у два разы завышае свае папярэднія дапушчэнні, сцвярджаючы, што сапраўдная лічба пахаваных у Курапатах можа дасягаць 220—250 тысяч чалавек, бо існуюць магілы, большыя па памерах за даследаваныя, а мноства магіл знікла падчас пракладання [[Мінская кальцавая аўтамабільная дарога|Мінскай кальцавой дарогі]] ў канцы 1950-х — пачатку 1960-х гадоў, газатрасы і высечкі лесу вакол яе ў сакавіку—маі 1988 года, а таксама, магчыма, у час высечкі і пасадкі лесу на гэтым месцы ў 1940-х гадах<ref>З.Пазьняк, М.Крывальцэвіч, А.Іоў. [https://knihi.com/Zianon_Pazniak/Kurapaty.html СПРАВАЗДАЧА аб археалягічных раскопках (эксгумацыі) пахаваньняў ва ўрочышчы Курапаты (Брод). Менскага раёну Бараўлянскага сельсавету]</ref><ref name="pazniak" />. Першае следства па факце масавых расстрэлаў скончылася ў лістападзе 1988 года, і па яго выніках Генеральны пракурор БССР [[Георгій Сцяпанавіч Тарнаўскі|Г. С. Тарнаўскі]] паведаміў, што ў Курапатах пахаваныя не менш за 30 тысяч чалавек<ref name="zavtra">Евгений Ростиков. [http://zavtra.ru/content/view/2000-08-2261/ По кому стреляют Куропаты (Еще раз о том, как жертвы немецких фашистов превратили в жертвы «сталинских репрессий»)] // «Завтра», 22 жніўня 2000 г.{{ref-ru}}</ref>. Да такой самай лічбы можна прыйсці, аналізуючы вынікі комплекснай судова-медыцынскай і крыміналістычнай экспертызы, якая выявіла, што ў 6 даследаваных пахаваннях агулам былі знойдзены рэшткі не менш за 356 чалавек. Улічваючы, што колькасць пахаванняў складае 510, можна зрабіць выснову, што колькасць пахаваных у Курапатах людзей складае не менш за 30 тысяч чалавек. Паводле даведніка «Беларусь», выдадзенага ў 1995 годзе, колькасць ахвяр складала да 100 тысяч чалавек<ref name="svaboda-daviednik"/><ref name="bielarus">Даведнік «Беларусь». — Мн.: «Беларуская энцыклапедыя», 1995.</ref>. У 1998 годзе Генеральны пракурор [[Беларусь|Беларусі]] [[Алег Бажэлка]] на падставе чарговага расследавання 1997—1998 гадоў, падчас якога былі праведзены раскопкі 23 меркаваных месцаў пахаванняў, і толькі ў 9 з іх выяўленыя чалавечыя рэшткі, зрабіў заяву, што ў Курапатах пахаваныя не больш за 7 тысяч чалавек<ref name="helkam">[http://www.hrights.ru/text/belorus/b6/Chapter16.htm Пресс-релиз Беларусского Хельсинкского комитета № 19 от 27.10.98 г.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20101031011728/http://hrights.ru/text/belorus/b6/Chapter16.htm |date=31 кастрычніка 2010 }}{{ref-ru}}</ref>. Прафесар [[Вроцлаўскі ўніверсітэт|Вроцлаўскага ўніверсітэта]] [[Здзіслаў Вінніцкі]] сцвярджае, што колькасць ахвяр у Курапатах складае 250 тысяч чалавек<ref name="winnicki">Zdzisław J. Winnicki. ''Szkice kojdanowskie.'' — Wrocław: Wydawnictwo GAJT, 2005. ISBN 83-88178-26-1. — С. 77—78.</ref>. Брытанскі гісторык [[Норман Дэвіс]] адзначае, што ахвяр можа быць нават больш<ref name="Davies">Norman Davies. ''Powstanie '44''. — Kraków: Wydawnictwo Znak, 2004. ISBN 83-240-0459-9. — С. 195</ref>. Беларускі палітолаг Вольф Рубінчык мяркуе, што беларускаму ўраду варта было б скарыстаць магутную апаратуру для пошуку парэшткаў у Курапатах: «Пошукавая група, аснашчаная сучаснымі сродкамі, якіх не мелі даследчыкі 1980-90-х гадоў, магла б атрымаць наступнае заданне: устанавіць лік расстраляных з дакладнасцю +/-10-20 %»<ref name=":0">https://belisrael.info/?p=18932</ref>. Аднак у сярэдзіне красавіка 2019 г. [[Вадзім Леанідавіч Лакіза|Вадзім Лакіза]], намеснік дырэктара [[Інстытут гісторыі НАНБ|Інстытута гісторыі]] Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, выказаўся на гэты конт так: «Колькасць мы ніколі дакладна не даведаемся… Я асабіста і мае калегі будзем заўсёды супраць работы, накіраванай на раскрыццё ўсіх западзін, якія ёсць у Курапатах. Там забітыя людзі пахаваныя, не трэба трывожыць іх»<ref>https://belisrael.info/?p=18969</ref>''.'' [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандр Лукашэнка]] 20 красавіка 2019 г. падтрымаў пазіцыю Лакізы: «Можа, якісьці іншы прэзідэнт прыйдзе, пачне шукаць нейкі кансэнсус і зноў перарые гэтыя магілы. Пакуль я прэзідэнт, гэтага не будзе»<ref>https://news.tut.by/society/634721.html {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190420174237/https://news.tut.by/society/634721.html |date=20 красавіка 2019 }}</ref>. === Паходжанне ахвяр === Пра сацыяльнае і нацыянальнае паходжанне расстраляных можна меркаваць толькі па выніках праведзеных даследаванняў. З вынікаў раскопак 1988 года вядома, што ўсе пахаваныя належалі да грамадзянскага насельніцтва. Пахаваныя характарызуюцца розным бытавым узроўнем, але большасць пахаваных належала да ніжэйшых дэмакратычных пластоў насельніцтва (рабочыя, сяляне, дробныя служачыя, вясковая інтэлігенцыя). Сярод пахаваных таксама былі выяўлены прадстаўнікі інтэлігенцыі і жанчыны<ref name="pazniak" />. Выяўлена, што пахаваныя паходзілі з розных мясцін Беларусі. Значная частка пахаваных была з [[Заходняя Беларусь|Заходняй Беларусі]], далучанай да БССР у [[1939]] годзе. У некаторых даследаваных магілах былі выяўлены рэшткі адзення і абутку савецкай вытворчасці, у іншых — заходняй<ref name="Kalbarczyk">Sławomir Kalbarczyk. [http://pamiec.pl/download/49/28942/KalbarczykBiuletyn10112007-2.pdf Przedmioty odnalezione w Bykowni i Kuropatach świadczą o polskości ofiar] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160305021501/http://pamiec.pl/download/49/28942/KalbarczykBiuletyn10112007-2.pdf |date=5 сакавіка 2016 }}, Biuletyn IPN Nr 10-11 (81-82), październik-listopad 2007, ISSN 1641-9561, ss. 47-54 {{ref-pl}}</ref>, таксама быў знойдзены абутак вытворчасці краін Прыбалтыкі. У адной з магіл значная колькасць абутку была самаробнай<ref name="pazniak" />. Разам з тым пацверджана, што, апроч беларусаў, сярод забітых у Курапатах былі таксама польскія грамадзяне<ref>[http://www.arche.by/by/page/ideas/1884 Пуцін, Лукашэнка, Катынь і Курапаты]{{Недаступная спасылка}} // [[ARCHE]], 5 красавіка 2010 г.</ref>. Падчас аднаго з даследаванняў у Курапатах быў знойдзены мужчынскі грэбень, з аднаго боку якога [[польская мова|на польскай мове]] было напісана «Цяжкія хвіліны вязня. Мінск 25 04.1940. Думка пра вас даводзіць мяне да [[шаленства]]» ({{lang-pl|Ciężkie chwile więźnia. Mińsk 25 04.1940. Myśl o was doprowadza mnie do szaleństwa}}), а з іншага — «26 IV Расплакаўся — цяжкі дзень» ({{lang-pl|26 IV Rozpłakałem się – ciężki dzień}})<ref name="Kalbarczyk" />. У 2015 годзе польскі навуковец Войцех Мацерскі, які займаўся даследаваннем тэмы [[Катынскі расстрэл|Катынскіх расстрэлаў]], выказаў меркаванне, што каля 2900 польскіх афіцэраў могуць быць пахаваны менавіта тут<ref>https://inosmi.ru/russia/20150915/230277797.html</ref><ref>http://wyborcza.pl/alehistoria/1,121681,18801142,dlaczego-stalin-kazal-ich-zamordowac-rozmowa-z-badaczem.html</ref>. === Расследаванні === [[Выява:Kurapaty 1989 meeting.jpg|thumb|240px|Мітынг у Курапатах, 1989 г.]] [[3 чэрвеня]] [[1988]] года ў газеце [[Літаратура і мастацтва (газета)|«Літаратура і мастацтва»]] быў надрукаваны артыкул [[Зянон Пазняк|Зянона Пазняка]] і Яўгена Шмыгалёва «Курапаты — дарога смерці», дзе расказвалася пра тое, што ў пачатку 1970-х гадоў у вёсцы [[Зялёны Луг (вёска, Мінск)|Зялёны Луг]] ім даводзілася чуць ад гараджан пра расстрэлы людзей у недалёкім лесе<ref name="20hadou">Игорь Кузнецов. [http://news.tut.by/society/111490.html Куропатское дело: 20 лет спустя] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20141015200608/http://news.tut.by/society/111490.html |date=15 кастрычніка 2014 }} // «[[БелГазета]]», 21 чэрвеня 2008 г.</ref>. Паводле паведамленняў мясцовых жыхароў, з [[1937]] да [[1941]] года кожны дзень і ноч туды прывозілі на машынах людзей і расстрэльвалі<ref name="20hadou" />. Да з’яўлення згаданага артыкула ў 1988 годзе рэшткі расстраляных людзей былі выяўленыя тут прарабам трэсту «Белспецмантаж» Аляксандрам Пятровічам Шляхціным падчас пракладкі газапроваду. Аднак начальства Шляхціна загадала закапаць парэшткі, а на звароты ў міліцыю рэакцыі па сутнасці не было<ref>[https://www.kp.by/daily/26854.3/3895307/ Газовик Александр Шляхтин: Мы случайно нашли Куропаты 30 лет назад]{{Недаступная спасылка}} kp.by {{ref-ru}}</ref>. Пасля з’яўлення артыкула былі праведзены першыя павярхоўныя раскопкі і выяўлены факт таемнага масавага пахавання людзей каля вёскі [[Вёска Цна-Ёдкава|Цна-Ёдкава]]. Месца пахавання атрымала вядомасць пад назвай Курапаты. [[Выява:Kyrapaty - 02.jpg|thumb|240px|Абрысы крыжоў ва ўрочышчы]] На падставе надрукаванага артыкула [[14 чэрвеня]] 1988 года Пракуратурай [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]] была заведзена крымінальная справа. Следства ўзначаліў следчы па асабліва важных справах Генеральнай пракуратуры БССР Язэп Бролішс. У сярэдзіне ліпеня 1988 г. [[Савет Міністраў БССР]] заснаваў Дзяржаўную камісію па расследванні злачынстваў у Курапатах. У склад камісіі ўвашлі пісьменнікі [[Васіль Быкаў]] і [[Іван Чыгрынаў]], былая падпольшчыца, [[Герой Савецкага Саюза]] [[Марыя Барысаўна Осіпава|Марыя Осіпава]], кіраўнікі Міністэрства юстыцыі і [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|МУС]] БССР, Вярхоўнага Суда, Камітэта дзяржаўнай бяспекі, вучоныя, прадстаўнікі грамадскіх арганізацый. Камісію ўзначальвала намеснік старшыні Савета Міністраў БССР [[Ніна Мікалаеўна Мазай]]<ref name="20hadou" />, намеснікам старшыні камісіі з’яўляўся Генеральны пракурор БССР Георгій Сцяпанавіч Тарнаўскі. Падчас следства на тэрыторыі каля 30 гектараў былі выяўлены 510 пахаванняў памерамі 2х3, 3х3, 4х4, 6х8 метраў і большыя. Падчас выбарачнай эксгумацыі былі выяўлены чалавечыя рэшткі (313 чарапоў, косці шкілетаў, 340 зубных пратэзаў з жоўтага і белага металаў), асабістыя рэчы (грабянцы, зубныя шчоткі, мыльніцы, кашалькі, абутак, рэшткі вопраткі), а таксама 177 гільз і 28 куль. 164 [[рэвальвер]]ныя гільзы і 21 куля, стрэляныя з рэвальвера сістэмы «[[Наган]]», 1 гільза — з пісталета «[[ТТ]]» — штатнай зброі супрацоўнікаў [[НКУС]]. Таксама былі знойдзены некалькі стрэляных гільз з пісталетаў сістэм «Браўнінг» і «Вальтэр», зброя гэтых сістэм выпускалася ў тым ліку і да 1941 года, нярэдка такой зброяй узнагароджваўся кіруючы склад НКУС. 55 сведак з вёсак [[Цна-Ёдкава]], [[Падбалоцце (Мінск)|Падбалоцце]], [[Драздова]] засведчылі, што ў 1937—1941 гадоў супрацоўнікі НКУС прывозілі ў Курапаты людзей на закрытых машынах і расстрэльвалі іх<ref>Игорь Кузнецов, член Международного историко-просветительского, благотворительного и правозащитного общества «Мемориал». [https://www.charter97.org/rus/news/2004/04/16/znachit Забыть значит предать] // [[Хартыя 97]], 16.04.2004</ref>. Таксама існуюць сведчанні і супрацоўнікаў [[НКУС]], што ва ўрочышчы праводзіліся расстрэлы<ref name="20hadou" />. Першае следства па факту масавых расстрэлаў скончылася ў лістападзе 1988 года і вызначыла колькасць забітых у не менш за 30 тысяч чалавек<ref name="zavtra" />. Лічбу агучыў Генеральны пракурор БССР [[Георгій Сцяпанавіч Тарнаўскі|Георгій Тарнаўскі]]. Па заканчэнні следчых дзеянняў Генеральнай пракуратурай БССР была абнародавана пастанова пра спыненне крымінальнай справы, датычнай Курапатаў: ''«…Дакладна даказана, што расстрэлы пакараных ажыццяўляліся супрацоўнікамі камендатуры [[НКУС БССР]]… Беручы пад увагу, што вінаватыя ў гэтых рэпрэсіях кіраўнікі НКУС БССР і іншыя асобы былі прыгавораныя да смертнага пакарання або да гэтага часу памерлі, на падставе вышэйзгаданага, кіруючыся арт. 208, п. 1 і арт. 5 п. 8 КПК БССР, крымінальная справа, заведзеная па факце выяўлення пахаванняў у лясным масіве Курапаты, спыненая. Знойдзеныя падчас эксгумацыі пахаванняў прадметы вопраткі, абутку і пад. як рэчы, што не маюць каштоўнасці, знішчыць»<ref name="20hadou" />''. Апублікаванне вынікаў следства пра ажыццяўленне расстрэлаў супрацоўнікамі [[НКУС]] выклікала хвалю абурэння ветэранаў і іншых нязгодных з вынікамі следства людзей, якія напісалі шэраг лістоў у [[ЦК КПСС]] у [[Масква|Маскву]] пра магчымыя фальсіфікацыі вынікаў расследаванняў. Камісіі з Генеральнай пракуратуры СССР двойчы прыязджалі для праверкі фактаў правядзення расстрэлаў органамі НКУС і знаходзілі ім пацвярджэнне<ref name="kuzniacou"/>. На працягу 1990-х гадоў следства па справе некалькі разоў узнаўлялася. З’явіліся сцвярджэнні, што расстрэлы былі арганізаваны нямецка-фашысцкімі захопнікамі падчас [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]]<ref>Владимир Костырко. [http://www.katyn.ru/index.php?go=Pages&in=view&id=302 Куропаты: фальшивка националистов трещит по швам] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160304204419/http://www.katyn.ru/index.php?go=Pages&in=view&id=302 |date=4 сакавіка 2016 }}</ref>, але ўсе яны былі аспрэчаны пазней<ref name="nv">[http://www.angelfire.com/wv/uv/images/kurapat2.html Курапаты: трагедыя працягваецца] // «[[Народная Воля]]», 30 кастрычніка 1999 г.</ref>. У падтрымку версій пра «нямецкі след» 28 лістапада 1991 года была ўтворана грамадская камісія па расследаванні злачынстваў у Курапатах пад кіраўніцтвам старшага навуковага супрацоўніка НАН РБ Валянціна Корзуна. У склад камісіі ўваходзілі кандыдат тэхнічных навук Л. П. Беразуцкі, падпалкоўнік запасу КДБ СССР Е. М. Ляпешка, былы партызан І. Х. Загараднюк, гісторык Р. Е. Мірончыкава, доктар гістарычных навук прафесар А. І. Залескі, кандыдат гістарычных навук К. І. Дамарад, педагог А. П. Казюкевіч і іншыя<ref>[http://4esnok.by/mneniya/kuropaty-simvol-stalinskix-repressij-ili-simvol-lzhi/ Куропаты — символ сталинских репрессий или символ лжи?] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160304220411/http://4esnok.by/mneniya/kuropaty-simvol-stalinskix-repressij-ili-simvol-lzhi/ |date=4 сакавіка 2016 }} // Грамадска-палітычны журнал «Чеснок», 9 лістапада 2015 г. {{ref-ru}}</ref>. Праца камісіі працягвалася паўтара года. Грамадская камісія накіравала ў пракуратуру сабраныя ёю матэрыялы, якія нібыта даказвалі, што ў Курапатах знаходзяцца рэшткі ахвяр нямецка-фашысцкіх захопнікаў. Аднак факты, выкладзеныя ў звароце грамадскай камісіі, не знайшлі пацвярджэння. У лютым 1992 года на патрабаванне грамадскай камісіі следства было ўзноўлена, але па выніках працы яно пацвердзіла высновы Дзяржаўнай камісіі. У 1993 годзе грамадская камісія ў чарговы раз звярнулася ў [[Вярхоўны Савет Рэспублікі Беларусь]] з прапановай пераглядзець высновы Дзяржаўнай камісіі пры расследаванні падзей у Курапатах, у выніку чаго было праведзена яшчэ адно расследаванне. Яно было даручана старшаму следчаму па асабліва важных справах Валерыю Камароўскаму. Сярод іншых разглядалася версія расстрэлаў яўрэяў нямецка-фашысцкімі захопнікамі. У мэтах праверкі гэтай версіі былі зроблены запыты ў іерусалімскі Інстытут Халакосту [[Яд ва-Шэм]], дзе сабрана найбольш поўная інфармацыя пра рэпрэсіі ў дачыненні да яўрэяў. У якасці месцаў расстрэлу яўрэйскага насельніцтва [[Мінск]], Дразды, [[Масюкоўшчына]], Курапаты, [[Цна-Ёдкава]], [[Зялёны Луг (вёска, Мінск)|Зялёны Луг]] не значыліся. Таксама не было звестак пра расстрэлы ў Курапатах і ў нямецкіх архівах. Паводле высноў нямецкіх экспертаў, метад пахаванняў у Курапатах не характэрны для гітлераўцаў: тыя звычайна капалі вялікія магілы — да 50—60 метраў у даўжыню, у ахвяр пры гэтым забіралі вопратку і асабістыя рэчы, здымалі залатыя каронкі<ref name="20hadou" />. Пасля вывучэння звестак, што знаходзіліся ў крымінальнай справе, было вынесена пастанаўленне аб адсутнасці матываў для ўзнаўлення следства па Курапатах. Аналіз звестак ізноў прывёў да высновы, што масавыя расстрэлы грамадзян у лясным масіве Курапаты ў 1937—41 гг. праводзіліся органамі НКУС БССР<ref name="20hadou" />. У другой палове [[1990]]-х гадоў генеральны пракурор [[Беларусь|Беларусі]] [[Алег Бажэлка]] заявіў, што ў выніку новага расследавання выяўлена, што ў Курапатах загінула не больш за 7 тысяч чалавек<ref name="helkam" />. [[Выява:Kurapaty - 09.jpg|thumb|240px|Курапацкі лес]] У [[1998]] годзе было прынята рашэнне пачаць новае, чацвёртае расследаванне, мэтай якога была праверка вывадаў папярэдніх камісій. Расследаванне было даручана старшаму памочніку ваеннага пракурора Беларусі Віктару Сомаву. Разбіральніцтва скончылася ў [[1999]] годзе. Яно пацвердзіла, што масавыя расстрэлы ў Курапатах здзяйсняліся органамі НКУС з другой паловы [[1930-я|1930-х]] гадоў да пачатку [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай айчыннай вайны 1941—1945]] гадоў. Версія пра расстрэлы насельніцтва нямецка-фашысцкімі захопнікамі зноў не пацвердзілася<ref name="nv" />. Падчас следства было выяўлена найбуйнейшае з усіх знойдзеных у Курапатах пахаванняў, дзе былі рэшткі больш чым 300 чалавек. Упершыню за ўсю гісторыю раскопак у Курапатах былі знойдзены рэчавыя доказы з канкрэтнымі датамі і прозвішчамі, якія сведчылі пра тое, што расстрэлы ажыццяўляліся да вайны. У пахаванні № 30 былі знойдзены турэмныя квітанцыі пра адабранне каштоўных рэчаў падчас арышту, якія былі выдадзены 10 чэрвеня 1940 года Моўшы Крамеру і Мардыхаю Шулескесу<ref name="20hadou" />. Тым не менш, паводле кандыдата гістарычных навук [[Андрэй Мяцельскі|Андрэя Мяцельскага]], даследаванне Курапатаў у [[1997]] годзе гісторыкамі [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]], супрацоўнікамі пракуратуры, КДБ і грамадскасці, па выніках якога была прынята аднагалосная выснова пра тое, што расстрэлы ў Курапатах ажыццяўляў [[НКУС]], не атрымала адпаведнай публічнасці. Мяцельскаму давялося бачыць ліст з Генпракуратуры ў Адміністрацыю прэзідэнта Беларусі з прапановай «матэрыялы следства не абнародаваць і да ведама грамадскасці не даводзіць»<ref>Аляксей Хадыка. [http://novychas.info/hramadstva/kurapati_sprava_dzjarzhavi_gra/ Курапаты — справа дзяржавы і грамадскасці] // «[[Новы Час (газета)|Новы Час]]», 27 лістапада 2009 г.</ref>. == Падзеі канца 1980-х — 1990-х гадоў == [[Выява:Kurapaty - 06.jpg|thumb|160px|Крыж Пакуты]] У кастрычніку [[1988]] года ў Мінску адбылася масавая антысавецкая дэманстрацыя і першае шэсце да месца пахаванняў у Курапатах пад лозунгамі асуджэння ідэй [[сталінізм]]у. Шэсце было разагнана ўнутранымі войскамі з ужываннем слёзатачывага газу, што выклікала абурэнне ў грамадстве і прыцягнула дадатковую ўвагу да Курапатаў. [[Васіль Быкаў]] у кнізе «Доўгая дарога дадому» ўспамінаў: {{Цытата| Людзей пачалі разганяць, біць, арыштоўваць, труціць газам з партатыўных балончыкаў. Атруцілі і Пазняка, які ішоў на чале калоны. Але Пазняк не саступіў. Ён скіраваў натоўп на ўскраіну і павёў да Курапатаў. Аднак і там шлях калоне перагарадзілі войскі. Тады Пазняк завярнуў усіх у поле. І ў чыстым полі пад сняжком, які сыпаў з хмарнага неба, адбылося набажэнства. Угары развяваўся бел-чырвона-белы сцяг, выступалі прамоўцы і сярод іх пісьменнік [[Уладзімір Аляксеевіч Арлоў|Уладзімір Арлоў]]. }} З таго часу штогод ладзяцца шэсці ў Курапаты з мэтай ушанавання памяці ахвяр [[Рэпрэсіі ў БССР|сталінскіх рэпрэсій]]. [[Выява:Kurapaty - 10.jpg|thumb|240px|Адноўленая памятная шыльда з тэкстам пастановы Савета Міністраў БССР ад 1989 г.]] [[18 студзеня]] [[1989]] года Савет Міністраў БССР на падставе справаздачы ўрадавай камісіі аб фактах масавых расстрэлаў людзей ва ўрочышчы пад Мінскам прыняў пастанову № 42, якая прадугледжвала правядзенне адкрытага конкурсу на помнік ахвярам масавых рэпрэсій у Курапатах і яго ўсталяванне<ref name="svaboda-pomnik">[http://www.svaboda.mobi/a/791394.html «Цяперашняя ўлада Беларусі — гэта фактычна нашчадкі тых, хто быў наверсе, а не ў яме, калі ў Курапатах адбываліся расстрэлы»] // [[Радыё Свабодная Еўропа/Радыё Свабода|Радыё Свабода]], 18 студзеня 2005 г.</ref>. Выдавецтву «Беларуская савецкая энцыклапедыя» было рэкамендавана падрыхтаваць адмысловае выданне, прысвечанае ахвярам сталінізму, а прэзідыуму Акадэміі навук БССР арганізаваць «усебаковае вывучэнне прычын і наступстваў масавых рэпрэсій»<ref name="tut-pomnik">[http://news.tut.by/158176.html 21 год назад улады прызналі Курапаты] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20100124085810/http://news.tut.by/158176.html |date=24 студзеня 2010 }} // [[TUT.BY]], 18 студзеня 2010 г.</ref>. Паводле слоў [[Ігар Мікалаевіч Кузняцоў|Ігара Кузняцова]], члена Міжнароднага гісторыка-асветніцкага, дабрачыннага і праваабарончага таварыства «Мемарыял», аднаго з аўтарытэтных у Беларусі даследчыкаў савецкага таталітарызму, ніводнае з палажэнняў пастановы Савета Міністраў БССР 1989 года станам на 2010 год выканана не было<ref name="tut-pomnik" />. На [[Дзяды]] 29 кастрычніка 1989 года тысячы людзей, выцягнуўшыся ў ланцуг на некалькі кіламетраў, ішлі да Курапатаў. Наперадзе калоны неслі сямімятровы крыж. Мітынг-рэквіем у Курапатах вёў [[Зянон Пазняк]], выступілі [[Уладзімір Аляксеевіч Арлоў|Уладзімір Арлоў]], [[Янка Брыль]], сябры [[БНФ Адраджэньне|Беларускага народнага фронту]] і «Мартыралогу Беларусі». Крыж, які быў узняты над урочышчам, асвяцілі прадстаўнікі чатырох хрысціянскіх канфэсій. Так пачалася народная мемарыялізацыя Курапатаў<ref>[https://www.svaboda.org/a/1863328.html svaboda.org]</ref>. [[30 лістапада]] [[1993]] года Курапаты былі занесены ў [[Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь]] як «Месца знішчэння ахвяр палітычных рэпрэсій 30—40-х гадоў XX стагоддзя ва ўрочышчы Курапаты»<ref>[https://www.charter97.org/bel/news/2003/07/23/kuropaty Курапаты не могуць быць нічыйнымі]</ref> і помнік гісторыі міжнароднага значэння<ref>[http://naviny.by/rubrics/disaster/2009/05/04/ic_articles_124_162428/ Вновь возбуждено ўголовное дело по фактам вандализма в Куропатах] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140808044857/http://naviny.by/rubrics/disaster/2009/05/04/ic_articles_124_162428/ |date=8 жніўня 2014 }} // [[БелаПАН]], 4 мая 2009 г.</ref>. У студзені [[1994]] года ўрочышча Курапаты наведаў Прэзідэнт [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] [[Біл Клінтан]] і падараваў мемарыяльны знак «Ад народу ЗША народу Беларусі дзеля памяці» — гранітную лаўку, якая пазней атрымала назву «лава Клінтана». Помнік неаднакроць быў разламаны невядомымі вандаламі, але штораз аднаўляўся. Таксама Курапаты наведаў Прэзідэнт [[Польшча|Польшчы]] [[Лех Валенса]]<ref name="piersaje-sescie">[http://www.svaboda.org/content/transcript/1140727.html У Курапатах 20 гадоў таму адбылося першае шэсце і мітынг] // [[Радыё Свабодная Еўропа/Радыё Свабода|Радыё Свабода]], 19 чэрвеня 2008 г.</ref>. [[Выява:Dziady-1.jpg|thumb|160px|Шэсце да ўрочышча Курапаты. Удзельнікі нясуць драўляную каплічку (2002 г.)]] [[18 чэрвеня]] [[1998]] г. [[Мінскі раён]]ны выканаўчы камітэт сваёй пастановай прыняў землі ад кальцавой дарогі да дарогі на [[Заслаўе]] пад ахову, абавязаў [[ДАІ|Дзяржаўную аўтамабільную інспекцыю]] ўстанавіць забаронныя знакі на [[дарога]]х ва ўрочышчы і даручыў [[Бараўлянскі сельсавет|Бараўлянскаму сельскаму]] выканкаму даглядаць месцы пахаванняў. Аднак у [[1999]]—[[2000]] гадах тэрыторыя Курапатаў прыйшла ў занядбанне: лясны масіў ператварыўся ў месца адпачынку жыхароў прылеглых мінскіх мікрараёнаў, магілы параслі [[хмызняк]]ом. == Падзеі 2000-х — 2010-х гадоў == Ад пачатку 2000-х гадоў грамадскасць займалася мемарыялізацыяй Курапатаў. Тут адбывалася святкаванне [[Дзяды|Дзядоў]], ладзіліся шматлікія [[талака (звычай)|талокі]]. [[24 лютага]] [[2002]] г. Мінскі раённы выканаўчы камітэт сваім пратаколам вылучыў зямлю ў ахоўнай паласе Курапатаў пад капліцу Свята-Уваскрасенскага прыхода Мінска. Да [[Дзяды|Дзядоў]] [[2002]] года мастак [[Аляксей Марачкін]] падрыхтаваў [[абраз]] «Маці Божай Курапацкай усіх нявінна расстраляных», які быў асвечаны ў Курапатах 2 лістапада 2002 года<ref>[http://www.svaboda.org/PrintView.aspx?Id=803086 А. Марачкін адрэстаўруе пашкоджаны ў Курапатах абраз] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140808042535/http://www.svaboda.org/PrintView.aspx?Id=803086 |date=8 жніўня 2014 }} // [[Радыё Свабодная Еўропа/Радыё Свабода|Радыё Свабода]], 1 снежня 2005 г.</ref>. Арыгінал абраза быў падараваны [[Касцёл Святога Сымона і Святой Алены|Чырвонаму касцёлу]], а на Дзяды ў [[2003]] годзе ў Курапатах была ўсталявана [[капліца|каплічка]] з рэпрадукцыяй абраза маці Божай Курапацкай. Каплічка была зроблена паводле эскіза [[Аляксей Марачкін|Аляксея Марачкіна]]<ref>[http://www.svaboda.org/content/article/762838.html А. Марачкін абнавіў каплічку ў Курапацкім лесе] // [[Радыё Свабодная Еўропа/Радыё Свабода|Радыё Свабода]], 5 кастрычніка 2007 г.</ref>. [[29 кастрычніка]] [[2004]] года ў Курапатах адбылося ўрачыстае адкрыццё памятнага знака ад беларускіх яўрэяў ахвярам сталінізму. Мемарыяльны знак з надпісамі на беларускай мове і [[ідыш]]ы выраблены з каменя, які калісьці быў часткай помніка Сталіну ў Мінску. У канцы 2008 года прадстаўнікі грамадскасці накіравалі ў Адміністрацыю прэзідэнта і Савет Міністраў Беларусі ліст з прапановай унесці ўрочышча Курапаты ў [[Сусветная спадчына|Спіс сусветнай культурнай і прыроднай спадчыны ЮНЕСКА]]. Ліст падпісалі старшыня Беларускага добраахвотнага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры [[Антон Астаповіч]], старшыня Беларускай асацыяцыі ахвяр палітычных рэпрэсій [[Зінаіда Тарасевіч]] і навуковы кіраўнік гісторыка-культурнай каштоўнасці «Курапаты» [[Мая Кляшторная]]. У адказе на ліст [[Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь|Міністэрства культуры Беларусі]] адмовілася прадставіць Курапаты для ўнясення ў Спіс аб’ектаў сусветнай спадчыны [[ЮНЕСКА]] на падставе Канвенцыі ЮНЕСКА 2005 года. Антон Астаповіч адзначыў, што Канвенцыя дапускае ўключэнне ў Спіс сусветнай спадчыны аб’ектаў, якія аказалі моцны ўплыў на гістарычнае развіццё, а Курапаты з'яўляюцца адным з такіх аб'ектаў<ref>[http://represii-by.info/index.php?newsid=297 Грамадзкасьць просіць уключыць курапаты ў сьпіс сусьветнай культурнай спадчыны юнэска]{{Недаступная спасылка}} //29 лістапада 2008 г.</ref>. [[Выява:Kurapaty. Roadway Marker.JPG|thumb|240px|Прыдарожны ўказальнік на [[МКАД, Мінск|МКАД]]]] У [[2008]] годзе на Мінскай кальцавой аўтамабільнай дарозе каля з’езду ў бок Курапатаў быў усталяваны прыдарожны ўказальнік: «Месца гібелі ахвяр палітычных рэпрэсій ва ўрочышчы Курапаты 1930—1940 гадоў»<ref>[http://www.svaboda.org/Content/Article/1336297.html У Курапатах ушанавалі памяць ахвяр рэпрэсій] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20150319090127/http://www.svaboda.org/content/article/1336297.html |date=19 сакавіка 2015 }} // [[Радыё Свабодная Еўропа/Радыё Свабода|Радыё Свабода]], 29 кастрычніка 2008 г.</ref>. Але тэма Курапатаў у падручніках, выдадзеных у Беларусі ў [[2000-я|2000-х]] гадах, не згадвалася ўвогуле<ref name="kuzniacou" />. Як стала вядома ў канцы ліпеня [[2010]] года, у Курапатах павалілася памятная шыльда: драўляныя слупы, на якіх яна стаяла, згнілі<ref>[http://nashaniva.by/?c=ar&i=41626 У Курапатах павалілася памятная шыльда] // [[Наша ніва (1991)|Наша Ніва]], [[30 ліпеня]] [[2010]]</ref>. У верасні 2010 года ўрочышча наведалі 127 польскіх матацыклістаў у межах прабегу «Катынскі шлях», які праходзіў па тэрыторыях [[Літва|Літвы]], Беларусі, Украіны і Расіі. Разам з імі Курапаты наведалі прадстаўнікі польскага пасольства і намеснік міністра замежных спраў Беларусі [[Валерый Варанецкі]]<ref>[http://www.svaboda.org/content/article/2145394.html Польскія байкеры ў Курапатах] // [[Радыё Свабода]], 1 верасня 2010 г.</ref>. 11 жніўня 2019 года ўрочышча Курапаты наведалі польскія дыпламаты і прадстаўнікі дыяспары. Да польскага крыжа яны ўсклалі вялізны букет белых і чырвоных кветак ды выступілі з невялікімі прамовамі<ref>[https://novychas.by/hramadstva/pradstauniki-polskaj-dyjaspary-i-polskaj-ambasady novychas.by]</ref>. 17 верасня, пасля сустрэчы з Аляксандрам Лукашэнкам, намеснік дзяржаўнага сакратара ЗША па палітычных пытаннях [[Дэвід Хэйл]] адправіўся ва ўрочышча Курапаты. Палітык наведаў гістарычнае месца, дзе ўспомніў трагічны лёс ахвяр тыраніі і тэрору. Ён адзначыў, якую ахвяру прынесла Беларусь у сваёй барацьбе за незалежнасць<ref>[https://twitter.com/USEmbBy/status/1173987347786076160/photo/1 twitter.com]</ref><ref>[https://euroradio.fm/devid-heyl-navedau-kurapaty euroradio.fm]</ref>. === Народны Мемарыял і Крыжовыя шэсці === Для прадухілення небяспекі, якая навісла над Курапатамі, [[Зянон Пазняк]] заклікаў да стварэння Народнага Мемарыялу і прапанаваў ідэю Крыжовага шэсця на [[Дзяды]]. Канцэпцыя Мемарыялу — тэхналогія, колькасць і размяшчэнне крыжоў — абмяркоўвалася ў лютым-сакавіку 2000 года. У 2000 годзе адбылося першае Крыжовае шэсце, на якое былі падрыхтаваны 20 вялікіх крыжоў і шмат меншых. Гэта было пачаткам мемарыялізацыі Курапатаў, але пэўны час пасля гэтага крыжы яшчэ не ўстанаўліваліся. У 2001 годзе адбылося наступнае Крыжовае шэсце з усталяваннем мноства крыжоў у Курапатах і ўпарадкаваннем тэрыторыі ўрочышча і магіл<ref name="viedamasci">Алесь Чахольскі, [http://kamunikat.fontel.net/www/czasopisy/viedamasci/55/index.htm З цыкла «Беларусы пад акупацыяй»: Я — беларус!] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160305191555/http://kamunikat.fontel.net/www/czasopisy/viedamasci/55/index.htm |date=5 сакавіка 2016 }} // Беларускія Ведамасці № 55, 2005 — студзень 2006 г.</ref>. Ідэя Крыжовых шэсцяў атрымала папулярнасць, і з таго часу яны пачалі ладзіцца штогод. Агулам да 2008 года ў Курапатах былі ўсталяваны больш за паўтысячы крыжоў<ref name="piersaje-sescie" />. У красавіку 2019 года Старшыня Канферэнцыі Каталіцкіх Біскупаў у Беларусі, Мітрапаліт Мінска-Магілёўскі арцыбіскуп [[Тадэвуш Кандрусевіч]] сказаў: {{Цытата| …неабыякавыя да трагедыі масавых забойстваў людзі прыходзілі ў Курапаты, каб памаліцца, і імкнуліся нейкім чынам пазначыць гэтае месца і ўшанаваць памяць забітых і пахаваных тут продкаў і суайчыннікаў. Такім чынам ва ўрочышчы з’явіліся крыжы, як гэта спрадвеку прынята рабіць на могілках і ў месцах пахаванняў. Крыжы ставілі без афіцыйнага дазволу, але ўлада не забараняла гэтага рабіць. За апошнія 30 гадоў паступова з’явіўся своеасаблівы «Курапацкі пантэон» — стыхійны мемарыял, вядомы ва ўсім свеце<ref>[https://catholic.by/3/news/belarus/9641-zayava-starshyni-kanferentsyi-katalitskikh-biskupa-u-belarusi-adnosna-situatsyi-kurapatakh catholic.by]</ref>. }} === Рэканструкцыя МКАД === [[Выява:MKAD reconstruction.jpg|thumb|240px|Будаўніцтва МКАД праз Курапаты (2001 г.)]] Новае абвастрэнне сітуацыі ў Курапатах адбылося ў пачатку 2000-х гадоў, калі было прынята рашэнне аб пашырэнні [[Мінская кальцавая аўтамабільная дарога|Мінскай кальцавой аўтамабільнай дарогі]] з дзвюх палос руху да шасці. Варыянт дарогі ў абыход Курапатаў паводле праекта 1993 г. быў адхілены. З верасня [[2001]] да чэрвеня [[2002]] гг. прадстаўнікі шэрагу дэмакратычных аб’яднанняў ([[Малады фронт]], [[Беларуская партыя свабоды]] і інш.) арганізоўвалі мітынгі і дзяжурствы ва ўрочышчы, перашкаджаючы дарожным работам і вінавацячы ўлады ў намеры правесці аўтадарогу непасрэдна праз пахаванні. Удзельнікі акцый пратэсту намагаліся недапушчэння пашкоджання мемарыяла будаўнічай тэхнікай. У выніку ў Курапаты дзеля разгону пратэстуючых былі сьцягнутыя сілы міліцыі, адбываліся сутычкі<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=_qZBEdCi9qM Курапаты 2001—2002. Сутычкі зь міліцыяй] // Відэа Сяргея Чырыка</ref>. Таксама існавалі сведчанні, што Мінская кальцавая аўтадарога першапачаткова ўжо была пабудавана на месцы пахаванняў<ref>[http://news.tut.by/9062.html З учорашняга вечару ва ўрочышчы ўвесь час знаходзяцца прадстаўнікі Маладога фронту, яны не дазваляюць будаўнікам працаваць на тэрыторыі Курапатаў] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120112134241/http://news.tut.by/9062.html |date=12 студзеня 2012 }} // [[Радыё Свабодная Еўропа/Радыё Свабода|Радыё Свабода]], 25 верасня 2001 г.</ref>. У сваю чаргу ўдзельнікі акцый пратэсту былі абвінавачаны ў выкарыстанні тэмы Курапатаў у палітычных мэтах на падставе вынікаў археалагічных раскопак 1988, 1992 і 1998 гадоў, а таксама заключэння Інстытута гісторыі [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]], якія сведчылі пра тое, што пахаванні знаходзяцца ўбаку ад меркаванага маршруту дарогі і пачынаюцца за 75—80 метраў ад фронту будаўніцтва<ref>А. Фадеев. [http://www.left.ru/2001/34/fadeev47.html Кто раздувает пламя в Куропатах] // Информационно-аналитический бюллетень Института стран СНГ, 15 лістапада 2001 г.</ref>. На гэтай падставе ў Курапатах час ад часу адбываліся сутычкі ўдзельнікаў акцыі пратэсту і беларускіх спецслужб. Агулам ахова Курапатаў працягвалася з верасня 2001 года да ліпеня 2002 года<ref>[http://nashaniva.by/?c=ar&i=4692 Пяць гадоў варты ў Курапатах] // [[Наша ніва (1991)|Наша Ніва]], 7 лістапада 2006 г.</ref>. Ва ўрочышчы ўсталёўваліся новыя крыжы, пачаліся перагаворы, кансультацыі. Да тэмы Курапатаў была прыцягнута ўвага міжнароднай супольнасці, праблемы Курапатаў сталі шырэй асвятляцца ў [[Сродкі масавай інфармацыі|СМІ]]. У выніку Мінская кальцавая дарога была пашырана ў боку Курапатаў на пару дзясяткаў метраў, але пайшла іначай, чым планавалася першапачаткова<ref name="viedamasci" />. === Пасёлак «Сонечны» === У канцы [[2002]] года Мінскі раённы выканаўчы камітэт адвёў прылеглае да Курапатаў поле пад забудову катэджнага пасёлка пад назвай «Сонечны» ў непасрэднай блізкасці ад месцаў масавых пахаванняў. Будаўнічая кампанія, займаючыся адводам зямлі, не замаўляла праект ахоўных зон вакол Курапатаў і без дазволу вызначыла мяжу ахоўнай зоны па сваім праекце на адлегласці 80 метраў ад Курапатаў, пасля чаго былі пазначаны межы будаўніцтва і завезеныя будаўнічыя матэрыялы<ref name="viedamasci" />. У сувязі з гэтым будаўніцтвам сярод грамадскасці ўзнікла хваля абурэння, прадстаўнікі Праектнага інстытута самастойна распрацавалі праект ахоўных зон, які пасля прыкладання намаганняў грамадскасці ў рэшце рэшт зацвердзіла Навукова-метадычная Рада пры Камітэце аховы гістарычнай спадчыны і культурных каштоўнасцей у маі 2003 года. У красавіку 2003 года старшыня Мінскага аблвыканкама [[Мікалай Дамашкевіч]] загадаў Мінскаму райвыканкаму скасаваць дагавор на арэнду зямлі пад будаўніцтва на тэрыторыі, прылеглай да Курапат. [[28 красавіка]] [[2003]] г. [[Мінская вобласць|Мінскі абласны]] выканаўчы камітэт пастановай № 308 абавязаў Дарожную рамонтна-будаўнічую ўправу № 113 ([[ДРБУ-113]]) аднавіць ранейшы стан за кошт [[таварыства з дадатковай адказнасцю]] «[[ВігЕўраБуд]]». [[13 мая]] Мінскі райвыканкам пастановай № 383 скасаваў дагавор з «ВігЕўраБудам» аб будаўніцтве ў Курапатах [[катэдж]]аў<ref>{{Артыкул|аўтар=[[Віктар Хурсік]].|загаловак=Курапаты сёння|выданне=[[Звязда]]|тып=[[Газета]]|год=25 чэрвеня 2003|нумар=[http://www.zviazda.by/second.html?archiv=25062003 159 (24843)]|старонкі=|issn=1990-763x}}</ref>. У чэрвені 2003 года будаўніцтва спынілі, будаўнічую пляцоўку ліквідавалі, а ўсе матэрыялы вывезлі<ref>[http://www.arche.by/by/page/print/14631 Урокі абароны Курапатаў]{{Недаступная спасылка}} // [[arche]], 11.04.2013 г.</ref>. Зямля вакол Курапатаў была закансервавана да вызначэння і зацвярджэння Саветам Міністраў Беларусі ахоўнай зоны мемарыялу. Паводле праекта ахоўных зон, распрацаванага ў 2002 годзе, шырыня ахоўнай зоны складала ад 200 да 500 метраў вакол Курапат. У [[2004]] годзе Міністэрства культуры Беларусі прыняла пастанову пад назвай «Аб зонах аховы матэрыяльнай нерухомай гісторыка-культурнай каштоўнасці — Месца згубы ахвяр палітычных рэпрэсій 1930-40 гадоў ва ўрочышчы Курапаты», якая скарачала шырыню ахоўнай зоны да 110—250 метраў. Скарачэнне ахоўнай зоны тлумачылася адсутнасцю нарматыўнага дакумента ў справе мемарыялізацыі Курапат<ref>[http://archive.svaboda.org/programs/kurapat/2004/05/20040517183241.asp Курапаты паменшылі ў памеры?] // [[Радыё Свабодная Еўропа/Радыё Свабода|Радыё Свабода]], 17 мая 2004 г.</ref>. === Грамадскі конкурс па стварэнні мемарыяльнага знака === У [[2005]] годзе грамадскія аб’яднанні «Дыярыуш» і «Беларуская асацыяцыя ахвяр палітычных рэпрэсій», міжнароднае грамадскае аб’яднанне «Беларуская перспектыва» і міжнароднае гісторыка-асветніцкае, дабрачыннае і праваабарончае аб’яднанне «Мемарыял» абвясцілі адкрыты грамадскі конкурс па стварэнні тэксту для мемарыяльнага знака ахвярам палітычных рэпрэсій 20 стагоддзя ў Беларусі. У палажэнні аб конкурсе арганізатары адзначалі, што дзяржава дэманструе поўную абыякавасць да сітуацыі ў Курапатах<ref>Тамара Сяргей. [http://kamunikat.fontel.net/www/czasopisy/abazur/42-43/18.htm Памяці бязвінных ахвяр сталінскага тэрору] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160305190557/http://kamunikat.fontel.net/www/czasopisy/abazur/42-43/18.htm |date=5 сакавіка 2016 }} // Абажур № 42-43, 2005 г.</ref>. У канцы 2005 года археолаг [[Мікола Крывальцэвіч]] зазначаў: «Курапаты — па-за ўвагай афіцыйных органаў. Ужо ніхто ніколі з афіцыйных асоб туды не ўскладае кветкі, нават у памінальныя дні, як гэта было раней»<ref>[http://www.dw.de/%D1%87%D0%B0%D0%BC%D1%83-%D0%B2%D0%B0-%D1%9E%D1%80%D0%BE%D1%87%D1%8B%D1%88%D1%87%D1%8B-%D0%BA%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B-%D0%B0%D0%B4%D0%B1%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%86%D1%86%D0%B0-%D0%B0%D0%BA%D1%82%D1%8B-%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%96%D0%B7%D0%BC%D1%83/a-1798863 Чаму ва ўрочышчы Курапаты адбываюцца акты вандалізму?] // Deutsche Welle, 1 снежня 2005 г.</ref>. === Забаўляльная ўстанова ў ахоўнай зоне мемарыялу === У сувязі з будаўніцтвам забаўляльнага цэнтра «Бульбаш-хол» за некалькі дзясяткаў метраў ад Курапацкага лесу, праваабаронцы і грамадскія актывісты, удзельнікі круглага стала «Абаронім Курапаты» накіравалі зварот у дзяржустановы пра недапушчальнасць будаўніцтва. [[25 лістапада]] [[2012]] года актывісты атрымалі адказ з Міністэрства культуры, дзе сцвярджалася пра выяўленыя парушэнні пры будаўніцтве і яго спыненне<ref>[http://news.tut.by/society/322145.html Строительство «Бульбашъ-холла» приостанавливается. Частично?] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160305035727/http://news.tut.by/society/322145.html |date=5 сакавіка 2016 }} // TUT.by {{Ref-ru}}</ref>. 27 лістапада 2012 года адпаведнае прадпісанне выдала і Генеральная пракуратура Рэспублікі Беларусь. Аднак 1 снежня 2014 года Міністэрства культуры скараціла ахоўную зону Курапатаў са 120 да 50 метраў, і будаўніцтва забаўляльнага цэнтру было ўзаконена, знос пабудоваў не адбыўся. Далейшыя пратэсты грамадскасці і звароты ў суд і пракуратуру былі безвыніковыя<ref>[http://www.belaruspartisan.org/life/296036/ Прокуратуру просят проверить утвержденный Минкультом проект охранных зон Куропат] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160305011513/http://www.belaruspartisan.org/life/296036/ |date=5 сакавіка 2016 }} // Беларускі Партызан {{Ref-ru}}</ref><ref>[http://www.belaruspartisan.org/life/264278/ Охранную зону Куропат подогнали под «Бульбаш-холл»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160305011528/http://www.belaruspartisan.org/life/264278/ |date=5 сакавіка 2016 }} // Беларускі Партызан {{Ref-ru}}</ref><ref>[http://www.belaruspartisan.org/politic/299954/ Суд отказался возбуждать дело против Минкульта за Куропаты] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20150708055033/http://www.belaruspartisan.org/politic/299954/ |date=8 ліпеня 2015 }} // Беларускі Партызан {{Ref-ru}}</ref>. Дзеяч палітычнай эміграцыі [[Зянон Пазняк]] ацаніў будаўніцтва і паводзіны ўладаў як «абразу нацыянальнага гонару і зніштажэнне нацыянальнай святыні», адзначыў, што нельга ладзіць «канкан на труне»<ref>[http://www.belaruspartisan.org/life/221848/ Зянон Пазняк: За одно только название «Бульбашъ» нужно подавать в суд] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160305011443/http://www.belaruspartisan.org/life/221848/ |date=5 сакавіка 2016 }} // Беларускі Партызан {{Ref-ru}}</ref>. У чэрвені 2018 года ў будынках «Бульбаш-холу» адкрыўся рэстаран пад іншай назвай. Грамадскасць распачала пратэсты<ref>[https://www.svaboda.org/a/29270837.html Як каля месца масавых расстрэлаў зьявіўся рэстаран] // [[Беларуская служба Радыё «Свабода»]]</ref><ref name = "racyja_1">[https://www.racyja.com/hramadstva/skandalny-restaran-u-kurapatakh-adch/ Рэстаран у Курапатах працуе, актывісты — пратэстуюць] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20201202102041/https://www.racyja.com/hramadstva/skandalny-restaran-u-kurapatakh-adch/ |date=2 снежня 2020 }} // [[Беларускае Радыё Рацыя]]</ref>. Станам на 19 чэрвеня 2018 года на пікетоўцаў рэстарацыі складзена больш за 40 пратаколаў аб адміністрацыйных правапарушэннях<ref>[https://www.svaboda.org/a/29304824.html «Тут можна стаяць, але нельга замінаць руху». ДАІ штрафуе пікетоўцаў рэстарацыі каля Курапатаў] // Беларуская служба Радыё «Свабода»</ref>. У канцы кастрычніка 2018 года стала вядома, што ўладальнікі рэстарацыі падалі заяву ў міліцыю аб завядзенні крымінальнай справы супраць абаронцаў Курапатаў<ref>[https://www.svaboda.org/a/29569816.html Рэстарацыя «Поедем поедим» запатрабавала крымінальнай справы супраць абаронцаў Курапатаў] // Радыё Свабода</ref>. У снежні 2018 года стала вядома, што расійскі музычны тэлеканал RU.TV зняў серыю інтэрв’ю з вядомымі беларусамі ў гэтай рэстарацыі<ref>[https://nashaniva.by/?c=ar&i=221788 Музычны тэлеканал RU.TV здымае серыю інтэрв’ю з вядомымі беларусамі ў рэстаране «Паедзем, паядзім» у Курапатах] // [[Наша ніва (1991)|Наша ніва]]</ref>. Станам на 21 студзеня 2019 года, пікетаванне рэстарацыі адбываецца штодзённа<ref>[https://www.svaboda.org/a/29722414.html Абаронцы Курапатаў заявілі пра спробу дзяржавы «нацыяналізаваць» мэмарыял ахвяраў сталінізму] // Беларуская служба Радыё «Свабода»</ref>. === Будаўніцтва бізнес-цэнтра ў ахоўнай зоне мемарыялу === У лютым [[2017]] года журналісты «[[Наша Ніва (1991)|Нашай нівы»]] выявілі, што ля Курапатаў скарацілі ахоўную зону, каб на яе месцы пабудаваць бізнес-цэнтр. Змяненне межаў было зацверджанае пастановай Міністэрства культуры № 70 ад 1 снежня 2014 года. Будаўніцтва бізнес-цэнтра ў былой ахоўнай зоне Курапатаў пачала кампанія «Белрэканструкцыя», а заказчык будаўніцтва — кампанія «КІПрэканструкцыя». Паводле інфармацыі партала 1863x.com, галоўным ініцыятарам згаданага будаўніцтва ля Курапатаў быў Ігар Анішчанка<ref>[http://1863x.com/poor-kommers/ Как ученик Далай-Ламы уничтожает Куропаты] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20170226214310/http://1863x.com/poor-kommers/ |date=26 лютага 2017 }} // 1863x.com</ref>. Мясцовыя жыхары і актывісты [[Малады фронт|Маладога фронту]] распачалі акцыю па спыненні будоўлі<ref>[http://nashaniva.by/?c=ar&i=185707 Месца будаўніцтва бізнэс-цэнтра каля Курапатаў перастала быць ахоўнай зонай два гады таму КАРТА] // [[Наша Ніва (1991)|Наша ніва]]</ref><ref>[http://nashaniva.by/?c=ar&i=185701 Пяць пытанняў і адказаў пра канфлікт вакол забудовы ў Зялёным Лузе каля Курапат] // [[Наша Ніва (1991)|Наша ніва]]</ref>. Актывісты паставілі палатку. Станам на [[21 лютага]] [[2017]] года супрацьстаянне актывістаў і будаўнікоў працягвалася. [[22 лютага]] каля 13:00 міліцыяй быў затрыманы актывіст Маладога Фронту Павел Старавойтаў. Па інфармацыі лідара актывістаў [[Зміцер Дашкевіч|Змітра Дашкевіча]], супрацоўнікі міліцыі склалі некалькі адміністрацыйных пратаколаў у дачыненні да актывістаў за блакаванне будаўнічай тэхнікі <ref>[http://nashaniva.by/?c=ar&i=185829 Затрыманы адзін з абаронцаў Курапатаў] // [[Наша ніва (1991)|Наша ніва]]</ref>. Каля 3-й гадзіны ночы на [[23 лютага]] на актывістаў, якія трымаюць вахту пратэсту на будоўлі ля мемарыяльнага комплексу «Курапаты», напалі паўтара дзясятка невядомых у масках і з завостранымі драўлянымі палкамі. Нападнікі гукалі «Слава [[Расія|Расіі]]!» і «[[Белая раса]]!». Больш за ўсіх пацярпеў ад нападу Алесь Кіркевіч. Яго ўдарылі драўлянай бітай па скроні, з галавы ішла кроў. У іншых няма сур’ёзных пашкоджаньняў. Актывіст Юрась Лукашэвіч паехаў у міліцыю пісаць заяву. Міліцыянер, які быў на пляцоўцы ўночы, некуды адышоў за гадзіну-дзве да нападу, пасля бойкі міліцыя прыехала, апытала актывістаў і з’ехала. Па інфармацыі аднаго з абаронцаў лагера [[Павел Вінаградаў|Паўла Вінаградава]], раніцай лагер ля будоўлі быў адноўлены. Таксама раніцай на месца пратэсту прыехалі старшыня [[Партыя БНФ|Партыі БНФ]] [[Аляксей Янукевіч]] і лідар «Маладога фронту» [[Зміцер Дашкевіч]]. На 18:00 23 лютага быў анансаваны вялікі сход мясцовых жыхароў супраць будоўлі. [[Павел Вінаградаў]] запэўніў, што праз напад скасоўваць сход не будуць. На той момант на актывістаў склалі агулам 6 адміністрацыйных пратаколаў <ref>[http://www.svaboda.org/a/28326297.html Курапаты: актывісты аднавілі лягер пасьля нападу, будзе заява ў міліцыю] // svaboda.org</ref>. На вечар 23 лютага жыхары сабралі 600 подпісаў пад зваротам супраць будоўлі. Паперу накіравалі ў пракуратуру і Палату прадстаўнікоў. Лагер пратэстоўцаў павялічыўся, стаяць ужо два наметы. На зборы прысутнічала прыкладна паўсотні чалавек разам з журналістамі. Сярод прысутных — [[Павел Севярынец]], [[Зміцер Дашкевіч]], [[Алесь Кіркевіч]], [[Алесь Лагвінец]], [[Аляксей Янукевіч]], [[Антон Гадзімавіч Матолька|Антон Матолька]]. Актывісты паведамілі, што заява ў міліцыю наконт начнога нападу прынятая. На 18:15 сабралася ўжо блізу сотні жыхароў. Паводле Змітра Дашкевіча, абарона Курапатаў ад будаўніцтва будзе працягвацца <ref>[http://nashaniva.by/?c=ar&i=185914 Ля Курапатаў прайшоў масавы збор мясцовых жыхароў ФОТА] // [[Наша ніва (1991)|Наша ніва]]</ref>. [[23 лютага]] ў Мінгарвыканкаме прайшла сустрэча з забудоўшчыкам бізнес-цэнтра. Улады паабяцалі вывучыць абгрунтаванасць ўзвядзення аб’екта на гэтым месцы і даць адказ праз некалькі дзён. Лідар «Маладога фронту» Дашкевіч распавёў пра тысячу сабраных подпісаў <ref>[https://news.tut.by/society/532971.html Протест у Куропат: активист два часа пролежал на земле, приковав себя к грузовику строителей] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20170301141705/https://news.tut.by/society/532971.html |date=1 сакавіка 2017 }} // TUT.by</ref>. [[24 лютага]] актывіст Маладога Фронту мянчук Сяргей Пальчэўскі паклаўся пад колы грузавіка і прыкаваў сябе кайданкамі да бамперу, каб спыніць будаўнічыя работы. У 1937-м годзе быў рэпрэсаваны яго прадзед — Волюсь Каралецкі. Продка актывіста трымалі ў турме пад [[Орша]]й, а месца пахавання невядомае. «Буду ляжаць, пакуль не здохну!», — сказаў 30-гадовы Пальчэўскі. Паводле яго, не было іншых шляхоў спыніць будаўніцтва на пляцоўцы, якая раней уваходзіла ў ахоўную зону мемарыяла. Калі прыехалі супрацоўнікі [[Міністэрства па надзвычайных сітуацыях Рэспублікі Беларусь|МНС]], то Пальчэўскі сам адшпіліў кайданкі, каб іх не рэзалі. Міліцыя спрабавала затрымаць хлопца, але людзі грамадой адбілі. Як распавёў старшыня Партыі БНФ [[Аляксей Янукевіч]], адбылася сутычка Змітра Дашкевіча з будаўнікамі, тыя пачалі яго збіваць. Людзі тэлефанавалі ў міліцыю, але яна так і не прыехала. Да акцыі далучыліся аўтар і рэдактар парталу 1863x.com [[Эдуард Пальчыс]] і старшыня [[Аб'яднаная грамадзянская партыя|Аб’яднанай грамадзянскай партыі]] [[Анатоль Лябедзька]] <ref>[http://nashaniva.by/?c=ar&i=185962 Людзі адбілі ў міліцыі абаронцу Курапат, які прыкаваў сябе да МАЗа будаўнікоў: «Буду ляжаць, пакуль ня здохну». АНЛАЙН] // [[Наша ніва (1991)|Наша ніва]]</ref>. У гэты ж дзень у рэдакцыі афіцыйнай газэты Адміністрацыі прэзідэнта Беларусі «СБ. Беларусь сегодня» прайшоў круглы стол, прысвечаны Курапатам. Удзельнікі круглага стала адзначылі, што Курапаты павінныя стаць месцам нацыянальнага яднання беларусаў <ref>http://www.belta.by/society/view/kuropaty-dolzhny-stat-obschenatsionalnym-memorialom-skorbi-i-pamjati-kruglyj-stol-sb-belarus-segodnja-234851-2017/ Куропаты должны стать общенациональным мемориалом скорби и памяти — круглый стол "СБ. Беларусь сегодня] // belta.by {{Ref-ru}}</ref>. [[25 лютага]] найвышэйшы савет [[Ліберальна-дэмакратычная партыя (Беларусь)|Ліберальна-дэмакратычнай партыі Беларусі]] апублікавала заяву, у якой настойвае на тым, што будаўніцтва ля ўрочышча Курапаты трэба неадкладна спыніць, а Мінгарвыканкам павінен правесці вывучэнне пытання, як і на падставе чаго з’явіўся дазвол на будаўніцтва ў гэтым месцы. {{цытата|Мы — еўрапейская краіна і павінны увекавечыць памяць загінулых у цывілізаваным фармаце. Беларусь пацярпела ад рэпрэсій больш многіх іншых рэспублік. Так давайце жыць і ставіцца да сумных старонках нашай гісторыі па-чалавечаму! <ref name = "tut_by">[https://news.tut.by/economics/533057.html ЛДП требует остановить стройку возле Куропат, а "Говори правду" призывает власть к диалогу] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20170226123335/https://news.tut.by/economics/533057.html |date=26 лютага 2017 }} // TUT.by</ref> | Аўтар = Найвышэйшы савет ЛДП }} У гэты ж дзень грамадзянская кампанія «[[Гавары праўду]]» апублікавала заяву, у якой адзначана, што новабудоўля ля Курапатаў — гэта выпрабаванне на трываласць усёй [[беларусы|беларускай нацыі]]. Кампанія заклікае правесці пракурорскую праверку наконт будаўніцтва ў ахоўнай зоне Курапатаў. {{цытата|Для тых, у кім жывыя памяць і павага да мінулага Беларусі, яе драматычнай гісторыі, да трагічных лёсаў нашых дзядоў і прадзедаў, Курапаты — сакральнае месца. Яно асвечанае крывёю нявінна закатаваных. Таму любая праява абыякавасці, непавагі, а то і вандалізму ў зоне будучага нацыянальнага мемарыяла прыцягвае абвостраную грамадскую ўвагу, заканчваецца маштабным, значным грамадзянскім супрацівам. Так ужо было падчас пракладкі аўтамабільнай дарогі прама па безназоўным пахаванням, ўзвядзення там забаўляльнага цэнтру. Гэта ж мы бачым і сёння, калі ў абыход законнай працэдуры спрабуюць перарэзаць новай камерцыйнай пабудовай дарогу памяці да сэрца Курапатаў <ref name = "tut_by" />. | Аўтар = грамадзянская кампанія «Гавары праўду» }} На [[26 лютага]] каля будаўнічай пляцоўкі стаяць шэсць намётаў. Адзін з іх ператвораны ў прадуктовы склад. Жыхары сталіцы з сімпатыяй паставіліся да пратэстоўцаў, нясуць актывістам ежу і пітво <ref>[http://nashaniva.by/?c=ar&i=186049 Мінчукі назносілі абаронцам Курапат цэлы намёт прадуктаў, з Вілейкі прывезлі дровы ФОТЫ] // [[Наша ніва (1991)|Наша ніва]]</ref>. Раніцай [[27 лютага]] будаўнікі сыйшлі з будаўнічай пляцоўкі. Актывісты віталі іх воплескамі<ref>[http://nashaniva.by/?c=ar&i=186052 Курапаты: рабочыя раніцай забралі рэчы і сышлі. ФОТА, ВІДЭА] // [[Наша ніва (1991)|Наша ніва]]</ref>. [[27 лютага]] Камісія па разглядзе вынікаў грамадскіх слуханняў у адміністрацыі Першамайскага раёна ў складзе 15 чалавек сышла з залі, сарваўшы пасяджэнне, на якім павінныя былі быць перагледжаныя вынікі грамадскіх слуханняў у справе будоўлі каля Курапатаў. Пазней Камісія па разглядзе вынікаў грамадскіх слуханняў зацвердзіла змены, паводле якіх канфліктная пляцоўка, дзе нядаўна пачалося будаўніцтва бізнес-цэнтра, не ўваходзіць у ахоўную зону. Прадстаўнік «Мінскграда» прадставіў план, спыніўшыся на некаторых аб’ектах, якія знаходзяцца ў Першамайскім раёне — установе аховы здароўя і паркоўках. Пра будаўніцтва бізнес-цэнтра нічога не было сказана. 9 чалавек прагаласавалі «за», 1 — «супраць», 1 — устрымаўся. Такім чынам, дэталёвы план быў зацверджаны. У адказ на «слуханні» ў адміністрацыі Першамайскага раёна ўвечары 27 лютага актывісты зладзілі мітынг, на якім сустаршыня Беларускай хрысціянскай дэмакратыі [[Павел Канстанцінавіч Севярынец|Павел Севярынец]] заявіў: {{цытата|Абмеркаванне, якое прайшло сёння ў адміністрацыі Першамайскага раёна, было простай бюракратычнай працэдурай. Яны абмяркоўвалі кафэ і паліклінікі па заявах грамадзян, але разгледаць больш за тысячу подпісаў жыхароў вуліцы Мірашнічэнкі не захацелі <ref>[https://news.tut.by/economics/533297.html?utm_source=news.tut.by&utm_medium=bottom_news&utm_campaign=recirculation Возле стройки в Куропатах гражданские активисты провели очередной митинг]{{Недаступная спасылка}} // TUT.by</ref>.}} На сайце kurapaty.by пачаўся збор сродкаў на падтрымку лагера<ref>[http://kurapaty.by/ Ахвяруй на лягер абароны Курапатаў ] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20170302194122/http://kurapaty.by/ |date=2 сакавіка 2017 }} // kurapaty.by</ref>. [[28 лютага]] ў лагеры абаронцаў Курапат выступіў спявак [[Лявон Вольскі]]<ref>[http://nashaniva.by/?c=ar&i=186180 Лявон Вольскі выступіў у лагеры абаронцаў Курапат. ВІДЭА] // [[Наша ніва (1991)|Наша ніва]]</ref>. На [[1 сакавіка]] запланаваная сустрэча прадстаўнікоў абаронцаў Курапат са старшынёй Мінгарвыканаму [[Андрэй Шорац|Андрэем Шорацам]]. У склад групы ўвайшлі Марат Гаравы (ад экспертаў), Юрый Сцепанішчаў (ад мясцовых жыхароў), [[Аляксей Янукевіч]] ([[Партыя БНФ]]), Павел Севярынец ([[Беларуская хрысціянская дэмакратыя (2005)|БХД]])<ref>[http://nashaniva.by/?c=ar&i=186165 Названыя асобы, што пойдуць на сустрэчу з Шорцам наконт Курапатаў // [[Наша ніва (1991)|Наша ніва]]</ref>. [[28 лютага]] Міністр унутраных спраў Беларусі [[Ігар Шуневіч]] выступіў за цывілізаванае вырашэнне сітуацыі з забудовай Курапат<ref>[http://nashaniva.by/?c=ar&i=186167 Шуневіч пра Курапаты: Я за тое, каб сітуацыя вырашылася цывілізавана, без прыкаванняў да машын // [[Наша ніва (1991)|Наша ніва]]</ref>. Раніцай [[1 сакавіка]] праціўнікаў будоўлі каля Курапатаў прыняў старшыня Мінгарвыканкама Андрэй Шорац. Падчас гутаркі ён паабяцаў, што як мінімум тыдзень будаўніцтва не будзе весціся, а пытанне будзе далей вывучацца ў профільных ведамствах<ref>[http://nashaniva.by/?c=ar&i=186240 Шорац папрасіў тыдзень на вывучэнне пытання пра будоўлю каля Курапат] // [[Наша ніва (1991)|Наша ніва]]</ref>. 1 сакавіка [[КХП-БНФ]] абвясціла збор сродкаў на 120 металічных крыжоў для Курапат<ref>[http://nashaniva.by/?c=ar&i=186284 КХП-БНФ абвясціла збор сродкаў на 120 металічных крыжоў для Курапат] // [[Наша ніва (1991)|Наша ніва]]</ref>. У гэты ж дзень галоўны заказчык бізнес-цэнтра, бізнесмэн Ігар Анішчанка, паведаміў, што «будаваць там, дзе людзі катэгарычна супраць, дзе яны прыкоўваюць сябе кайданкамі да тэхнікі, катэгарычна нельга». Анішчанка адзначыў, што таксама жадае абараніць памяць [[Рэпрэсіі ў БССР|рэпрэсаваных]]<ref>[https://realty.tut.by/news/offtop-realty/533565.html Заказчик бизнес-центра о ситуации возле Куропат: Я также хочу защитить память репрессированных] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20170312123301/https://realty.tut.by/news/offtop-realty/533565.html |date=12 сакавіка 2017 }} // TUT.by {{Ref-ru}}</ref>. Нобелеўскі лаўрэат [[Святлана Алексіевіч]] адрасавала словы падтрымкі абаронцам Курапат. Пісьменніца адзначыла: {{цытата|Калі б такое было ў Варшаве, то ўся [[Варшава]] была б у Курапатах, калі б у Вільні — то ўся [[Вільня]] была б у Курапатах <ref>[http://nashaniva.by/?c=ar&i=186239 Святлана Алексіевіч падтрымала абаронцаў Курапат: «Маўчаць сорамна»] // [[Наша ніва (1991)|Наша ніва]]</ref>.}} У лагеры абаронцаў Курапат вечарам [[3 сакавіка]] адбыўся мітынг. Яго ўдзельнікі прынялі зварот да ўладаў з патрабаваннем забараніць любое будаўніцтва блізу Курапат і аднавіць ахоўныя зоны ўрочышча, зацверджаныя ў [[2003]] годзе<ref>[http://belapan.com/archive/2017/03/03/891589_12345/ У Курапатах прайшоў мітынг]{{Недаступная спасылка}}</ref>. У выніку будаўніцтва бізнэс-цэнтру было спыненае. === Стварэнне мемарыяльнага знака === У [[2009]] годзе мемарыяльная секцыя Беларускага добраахвотнага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры накіравала зварот у Савет Міністраў Беларусі з напамінам пра неабходнасць выканання пастановы Савета Міністраў БССР. У адказе на зварот дырэктар Інстытута гісторыі [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]], [[доктар гістарычных навук]] прафесар [[Аляксандр Аляксандравіч Каваленя|Аляксандр Каваленя]] адказаў, што ўвекавечанне памяці ахвяр сталінізму — усенародная справа, якая патрабуе шырокага абмеркавання і прыняцця рашэння на заканадаўчым узроўні<ref>[http://news.tut.by/society/148295.html Директор Института истории: Увековечение памяти жертв сталинизма — всенародное дело, требующее принятия решения на законодательном уровне] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120112134651/http://news.tut.by/society/148295.html |date=12 студзеня 2012 }} // [[БелаПАН]], 30 чэрвеня 2009 г.{{ref-ru}}</ref>. У 2009 годзе намеснік старшыні Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта [[Міхаіл Ціцянкоў]] паведаміў, што гарадскія ўлады «лічаць магчымым разгледзець пытанне аб стварэнні помніка ахвярам палітычных рэпрэсій і добраўпарадкаванні ўрочышча Курапаты», аднак толькі пасля таго, як будзе скончана стварэнне мемарыяла «Трасцянец» і добраўпарадкаванне былых Мінскіх братэрскіх ваенных могілак [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]]<ref name="tut-pomnik" />. Увосень 2009 года ў газеце Адміністрацыі прэзідэнта Беларусі «[[Советская Белоруссия]]» быў надрукаваны артыкул «Курапаты: мір пад соснамі», дзе ўрочышча было названа «могілкамі агульнанацыянальнага маштабу», а за паўгода да гэтага — арганізаваны «круглы стол» з дыскусіяй на тэму Курапатаў<ref name="sb">[http://represii-by.info/index.php?newsid=885 Курапаты: мір пад соснамі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160803150736/http://represii-by.info/index.php?newsid=885 |date=3 жніўня 2016 }} // 3 лістапада 2009 г.</ref>. Гісторык [[Ігар Мікалаевіч Кузняцоў|Ігар Кузняцоў]] зазначыў, што гэта важны крок для грамадскасці, якога даўно чакалі. На думку археолага [[Мікола Крывальцэвіч|Міколы Крывальцэвіча]], праблема прызнання-непрызнання Курапатаў дзяржавай была палітычная, але сам факт прызнання варты ўвагі<ref>[http://www.svaboda.org/content/article/1865397.html Праз дваццаць гадоў улада прызнала Курапаты] // [[Радыё Свабодная Еўропа/Радыё Свабода|Радыё Свабода]], 30 касртычніка 2009 г.</ref>. Нарэшце быў праведзены афіцыйны конкурс. У конкурсе эскізных праектаў памятнага знаку ва ўрочышчы Курапаты, які праводзіўся [[Міністэрства культуры Беларусі|Міністэрствам культуры Беларусі]], у жніўні [[2018]] года перамог аўтарскі калектыў скульптараў [[Вольга Нячай (скульптар)|Вольгі Нячай]] і [[Сяргей Аганаў|Сяргея Аганава]], а таксама архітэктараў [[Марыя Маркаўцова|Марыі Маркаўцовай]] і [[Вольга Ярмоліна|Вольгі Ярмолінай]]<ref>[https://nashaniva.by/?c=ar&i=215014 Вызначаны пераможца дзяржаўнага конкурсу на помнік у Курапатах ФОТА]</ref>. [[Зянон Пазняк]] заявіў, што, прапанаваўшы мастакам, скульптарам, архітэктарам паўдзельнічаць у конкурсе, ім прапанавалі ўдзел у «знішчэнні народнага помніка шляхам рэалізацыі самых сябе ў чужой збудаванай святыні», і назваў усе абраныя конкурсныя прапановы «дысгарманічнымі хімернымі канструкцыямі, пазначанымі пячаткай здзеку»<ref>[https://nashaniva.by/?c=ar&i=215219 Зянон Пазняк заклікаў мастакоў адмовіцца ад помніка ў Курапатах]</ref>. Аўтары запэўнілі, што маюць прынцыповую пазіцыю — максімальна захаваць народны мемарыял, усе помнікі і крыжы, якія існуюць у Курапатах<ref name="svabodaмем">[https://www.svaboda.org/a/29457604.html «Безыменны і безадносны да часу». Абаронцы Курапатаў пра мэмарыяльны знак, выбраны Міністэрствам культуры]</ref>. Знак «Ахвярам палітычных рэпрэсій 30–40-х гадоў XX стагоддзя» быў адкрыты [[6 лістапада]] [[2018]] года<ref>[https://novychas.by/hramadstva/u-kurapatah-ustaljouvajuc-aficyjny-pamjatny-znak У Курапатах усталёўваюць афіцыйны памятны знак]</ref> на пагорку, дзе стаяць вялікія крыжы і звычайна адбываюцца мітынгі<ref name="svabodaмем"/>. Побач з помнікам застаецца велізарны валун, які пазначаў месца будучага помніка яшчэ з часоў Беларускай ССР<ref name="udf"/>. Знак уяўляе сабой чатыры высокія апоры з іржавага металу, колер якіх спалучаецца з курапацкімі [[сасна|соснамі]], а вертыкальная форма знаходзіцца ў гармоніі з існымі крыжамі, якія сведчаць пра неабыякавасць людзей, што іх паставілі<ref name="svabodaперам"/>. Апоры ўверсе змацоўвае драўляная канструкцыя, на якой вісіць маўклівы [[звон]] без языка<ref name="udf">[https://udf.by/news/kultura/182777-chetyre-stolba-i-kolokol-v-kuropatah-postavili-oficialnyy-pamyatnik.html Четыре столба и колокол: в Куропатах поставили "официальный" памятник]</ref>. На апорах словы «маці, сын, бацька, дзед, брат, сястра, сябар», бо ўсе ахвяры палітычных рэпрэсій 1930-1940-х гадоў былі нейчымі роднымі<ref name="svabodaперам">[https://www.svaboda.org/a/29455536.html Вызначаны пераможца дзяржаўнага конкурсу на помнік у Курапатах]</ref>. === Пераслед за абнову крыжоў === У ліпені 2018 года актывіст [[Зміцер Дашкевіч]] з паплечнікамі сутыкнуўся з перашкодамі з боку міліцыі і Бараўлянскага лясгаса падчас замены старых спарахнелых крыжоў на новыя<ref>[https://www.racyja.com/hramadstva/dashkevicha-zatrymali-perad-sprobaj-pa/ Зміцер Дашкевіч усталяваў крыжы каля рэстарана ў Курапатах] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190413134704/https://www.racyja.com/hramadstva/dashkevicha-zatrymali-perad-sprobaj-pa/ |date=13 красавіка 2019 }} // racyja.com</ref><ref>[https://www.racyja.com/hramadstva/zmitser-dashkevich-usyo-zh-pryvyoz-kryzhy-da-r/ Зміцер Дашкевіч усталяваў крыжы каля рэстарана ў Курапатах] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190413134707/https://www.racyja.com/hramadstva/zmitser-dashkevich-usyo-zh-pryvyoz-kryzhy-da-r/ |date=13 красавіка 2019 }} // racyja.com</ref>. Пасля таго, як Дашкевіч дамогся ўсталявання крыжоў, газета «[[Советская Белоруссия]]» апублікавала пра яго ананімны матэрыял пад назвай «З асаблівым цынізмам»<ref>[https://nashaniva.by/?c=ar&i=212836 «Советская Белоруссія» апублікавала пасквіль: Дашкевіч ставіў крыжы ў Курапатах з асаблівым цынізмам] // [[Наша ніва (1991)|Наша ніва]]</ref>. 27 снежня 2018 года група актывістаў замяніла даўні спарахнелы крыж на новы. Новы крыж зрабілі грамадзяне [[Літва|Літвы]] ў стылі літоўскага народнага мастацтва. Аднак праз дзве гадзіны крыж выкапалі і вывезлі з тэрыторыі мемарыяла прадстаўнікі лясгаса. 22 студзеня 2019 года Мінскі райвыканкам разглядзеў адміністратыўныя пратаколы, складзеныя на сяброў [[Кансерватыўна-Хрысціянская партыя — БНФ|КХП-БНФ]]: выканаўцу абавязкаў старшыні партыі [[Юрый Беленькі|Юрася Беленькага]] і сакратара мінскай управы [[Валерый Яўгенавіч Буйвал|Валера Буйвала]]. За «ўчыненне шкоды гісторыка-культурнай каштоўнасці», якая выявілася ў замене спарахнелага крыжа ў памяць аб літоўцах, расстраляных у Курапатах, Юрася Беленькага і Валера Буйвала пакаралі штрафам на 382,5 рублі<ref>[https://www.svaboda.org/a/29724243.html За «незаконны крыж» у Курапатах пакаралі двух чальцоў КХП БНФ] // svaboda.org</ref>. === Знос крыжоў === Раніцай 4 красавіка 2019 года ва ўрочышчы Курапаты на мяжы з рэстарацыяй паводле рашэння ўладаў дэмантавалі драўляныя крыжы, якія мінулым летам актывісты паставілі ўздоўж лесу на знак памяці ахвяраў сталінскіх расстрэлаў. Былі знесеныя 70 крыжоў. 15 актывістаў затрыманыя міліцыяй. Дырэктар Бараўлянскага спецлясгасу Аляксандр Мірановіч пракаментаваў падзеі ў Курапатах дзяржаўнаму агенцтву [[БелТА]], назваўшы крыжы «незаконнымі збудаваннямі», якія дэмантуюць у межах «другога этапу добраўпарадкавання» тэрыторыі ўрочышча<ref name = "Belsat">[https://belsat.eu/news/usyo-shto-vyadoma-pra-znos-kryzhou-u-kurapatah-maksimalna-koratka/ Усё, што вядома пра знос крыжоў у Курапатах. Максімальна коратка] // [[Белсат]]</ref><ref name = "BelTA">[https://www.belta.by/society/view/v-kuropatah-prohodjat-planovye-raboty-po-blagoustrojstvu-montirujutsja-ograzhdenija-udaljajutsja-342687-2019/ В Куропатах проходят плановые работы по благоустройству, монтируются ограждения, удаляются незаконно установленные сооружения] // [[БелТА]] {{ref-ru}}</ref>. 13 красавіка знішчылі і 24 металічныя крыжы, якія з 2017 года стаялі ўздоўж МКАДу<ref>[https://www.svaboda.org/a/30197054.html svaboda.org]</ref>. Пасля зносу крыжоў прыкладна на іх месцы пачалося ўсталяванне агароджы паміж урочышчам і рэстарацыяй, а таксама ўздоўж шашы<ref name = "racyja_1" /><ref name = "fence">[https://nashaniva.by/?c=ar&i=228314 Курапаты працягваюць агароджваць пад аховай міліцыі ФОТА] // [[Наша ніва (1991)|Наша ніва]]</ref><ref name = "road">[https://news.tut.by/economics/632741.html Забор вокруг Куропат растет, активисты предлагают выступить с призывом игнорировать Европейские игры] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190406165644/https://news.tut.by/economics/632741.html |date=6 красавіка 2019 }} // [[TUT.BY]] {{ref-ru}}</ref>. Гэтыя дзеянні выклікалі рэзкую крытыку інтэлігенцыі, цэркваў. Разгубленасць, боль і трывогу з нагоды зносу крыжоў у Курапатах выказаў дэпутат Палаты прадстаўнікоў [[Валерый Варанецкі]]<ref name = "Varanetski">[https://nashaniva.by/?c=ar&i=228272 Дэпутат Варанецкі пра знос крыжоў у Курапатах: «Першая рэакцыя — разгубленасць, боль і трывога»] // [[Наша ніва (1991)|Наша ніва]]</ref>. Прэс-сакратар Аляксандра Лукашэнкі [[Наталля Эйсмант]] з нагоды зносу крыжоў адзначыла: {{Цытата| …кіраўніком дзяржавы было абяцана, што ў Курапатах будзе наведзены парадак, даручэнне заняцца гэтым было дадзенае адпаведным ведамствам<ref name = "press secretary">[https://nashaniva.by/?c=ar&i=228259 Наталля Эйсмант пракаментавала знос крыжоў у Курапатах] // [[Наша ніва (1991)|Наша ніва]]</ref>. }} Увечары 4 красавіка памаліцца ў Курапаты прыйшлі больш за 200 чалавек. Яны прайшлі крыжовым шляхам да месца, дзе зносілі крыжы. Мітрапаліт Мінска-Магілёўскі, арцыбіскуп [[Тадэвуш Кандрусевіч]] сказаў наступнае: {{Цытата| Напэўна, там трэба рабіць парадак. Гэта трэба было зрабіць даўным-даўно, але ёсць як ёсць. Магчыма трэба было гэтыя крыжы часова зняць, каб пасля іх паставіць. Мы таксама так робім, але перад гэтым кажам людзям, што так будзе. І тут трэба было, і я ўпэўнены ў гэтым, заклікаць прадстаўнікоў усіх канфесій, не будзем глядзець – католік, праваслаўны, габрэй, веруючы, няверуючы, каб не было гэтага сацыяльнага выбуху. Ён адбыўся. А трэба было растлумачыць людзям. І вядома, я не мог маўчаць, бо знявага Крыжа адбываецца. Тым больш у такім месцы і ў такі час! Я не ведаю, хто такія каманды дае. Гэта час Вялікага Посту. У галаве проста не ўкладваецца. Усё гэта можна было зрабіць цывілізавана<ref>{{Cite web |url=https://www.racyja.com/hramadstva/tadevush-kandrusevich-zniavaha-kryza/ |title=racyja.com |access-date=10 красавіка 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190410163822/https://www.racyja.com/hramadstva/tadevush-kandrusevich-zniavaha-kryza/ |archivedate=10 красавіка 2019 |url-status=dead }}</ref>. }} 13 красавіка 2019 года ў Курапатах знеслі ўсе металічныя крыжы, што стаялі ўздоўж Мінскай кальцавой дарогі<ref>[https://www.svaboda.org/a/29878781.html svaboda.org]</ref>. У гэты ж дзень арцыбіскуп [[Тадэвуш Кандрусевіч]] выступіў са зваротам у сувязі з новым зносам крыжоў. {{Цытата| Яшчэ раз звяртаюся да адказных за знос крыжоў з заклікам: спыніце «крыжалом», каб шляхам дыялогу з грамадствам і рэлігійнымі арганізацыямі вырашыць набалелую праблему і будаваць у нашай Бацькаўшчыне цывілізацыю міру і згоды<ref>[https://catholic.by/3/news/belarus/9673-ne-znostse-kryzho-zvarot-artsybiskupa-tadevusha-kandrusevicha-suvyazi-z-novym-znosam-kryzho-u-kurapatakh catholic.by]</ref>. }} 18 красавіка ў судзе Мінскага раёна прайшлі адміністрацыйныя працэсы над актывістамі, якія 4 красавіка дамагаліся спынення зносу крыжоў. Усе актывісты атрымалі штрафы (сярод іх [[Зміцер Дашкевіч]], [[Павал Севярынец]], Дзяніс Урбановіч і інш.)<ref>[https://www.svaboda.org/a/29889511.html svaboda.org]</ref>. 19 красавіка [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандр Лукашэнка]] ў Пасланні беларускаму народу і Нацыянальнаму сходу сказаў пра сітуацыю ў Курапатах: {{Цытата| Грамадзянская супольнасць павінна сама варушыцца. Не толькі плакацца, што недзе крыжы знеслі. Няма ў вас большай праблемы! Вы разбярыцеся, хто гэтыя крыжы ставіў, хто ім дазваляў<ref>[https://nashaniva.by/?c=ar&i=229131 nashaniva.by]</ref>. }} 29 траўня 2019 года ў Мінску адбыўся суд над святарамі [[БАПЦ]] айцом Леанідам (Акаловічам) і ераманахам Вікенціем (Кавальковым). Ім інкрыміявалася «арганізацыя масавага палітычнага дзеяння», пры гэтым яны нібыта наўмысна і дзёрзка парушалі грамадзянскі супакой і беларускае заканадаўства. Падставай для ўладаў былі малебен на [[Плошча Свабоды (Мінск)|плошчы Свабоды]] ля Свята-Духава сабора пасля «крыжалому» ў Курапатах і непасрэдна ў саміх Курапатах. Па выніках суду святарам не былі прызначаны штрафы ці пазбаўленне волі<ref>{{Cite web |url=http://www.belapc.org/naviny---galounaa/cudnadsvataramibapcubelarusi |title=belapc.org |access-date=20 жніўня 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190820155913/http://www.belapc.org/naviny---galounaa/cudnadsvataramibapcubelarusi |archivedate=20 жніўня 2019 |url-status=dead }}</ref>. === Планаванае будаўніцтва Нацыянальнага выставачнага цэнтра === На нарадзе 14 траўня кіраўнік Беларусі [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандр Лукашэнка]] даў даручэнне пабудаваць Нацыянальны выставачны цэнтр да [[2021]] года. Пляцоўкай будаўніцтва вызначанае поле ля ўсходняга ўскрайку ўрочышча Курапаты. Прэс-служба Лукашэнкі назвала будаўніцтва выставачнага цэнтра «нацыянальным праектам». Адзначаецца, што для будаўніцтва разглядалася пляцоўка ў [[Малінаўка (жылы раён)|Малінаўцы]] на скрыжаванні [[Магістраль М9|МКАД]] і Берасцейскай шашы. Яе адхілілі, бо «гэта магло закрануць інтарэсы людзей, якія там жывуць»<ref>[https://www.svaboda.org/a/29940485.html Лукашэнка загадаў пабудаваць ля Курапатаў выставачны цэнтар] // Радыё Свабода</ref><ref>[https://euroradio.fm/lukashenka-zagadau-pabudavac-vystauny-centr-kalya-kurapatau Лукашэнка загадаў пабудаваць выстаўны цэнтр каля Курапатаў] // Еўрарадыё</ref><ref>[https://euroradio.fm/bt-pakazala-dze-pobach-z-kurapatami-planuyuc-pabudavac-vystavachny-centr БТ паказала, дзе побач з Курапатамі плануюць пабудаваць выставачны цэнтр] // Еўрарадыё</ref>. === Лесааднаўленне === 24 мая 2019 падчас паездкі па МКАД Аляксандр Лукашэнка спыніўся ў Курапатах, ён адзначыў, што тут трэба заняцца дадаткова пасадкай дрэў<ref>[http://president.gov.by/ru/news_ru/view/rabochaja-poezdka-v-minskij-rajon-i-gminsk-21159/ president.gov.by]</ref><ref>[https://nashaniva.by/?c=ar&i=231097 nashaniva.by]</ref>. На ўчастку лесу, які прымыкае да МКАД, цягам сезона вялася ўборка загінулых і кволых дрэваў; на іх месцы праводзіцца лесааднаўленне<ref>[https://www.belta.by/regions/view/planovye-lesovosstanovitelnye-raboty-vedutsja-vdol-mkad-v-rajone-kuropat-364243-2019/ belta.by]</ref><ref>[https://nashaniva.by/?c=ar&i=238418 nashaniva.by]</ref>. == Вандалізм == [[Выява:Kurapaty - 08.jpg|thumb|240px|Нахілены крыж у Курапатах]] Наданне Курапатам статусу «гісторыка-культурнай каштоўнасці першай катэгорыі» ў 1993 годзе з’яўлялася, сярод іншага, вымушанай мерай абароны магіл ад рабаўнікоў<ref name="nv" />. Ужо ў лістападзе [[1994]] года міністр унутраных спраў [[Юрый Захаранка]] пасля атрымання чарговых паведамленняў пра рабаванне пахаванняў аддаў загад на здзяйсненне неабходных мерапрыемстваў па ўрочышчы Курапаты ў адпаведнасці з патрабаваннямі беларускага заканадаўства. Нягледзячы на гэта, вясной 1995 года рабаўнікі раскапалі больш за 10 магіл, а чалавечыя рэшткі былі раскіданы навокал<ref name="nv" />. Восенню 1998 года з закапанай магілы былі выцягнуты косці, перапахаваныя пасля эксгумацыі магіл прадстаўнікамі следчай камісіі. У красавіку 1999 года рабаўнікамі былі раскапаны 6 магіл, у кастрычніку 1999 года — яшчэ чатыры. Некаторыя з магіл раскопваліся рабаўнікамі да глыбіні ў 1,8 м на плошчы да 4—5 м². Побач з магіламі ў пяску ляжалі рэшткі і фрагменты асабістых рэчаў расстраляных. Як зазначыў археолаг [[Мікола Крывальцэвіч]], характар распрацоўвання магіл сведчыў пра добра арганізаваную і падрыхтаваную акцыю<ref name="nv" />. [[Выява:Kurapaty - 04.jpg|thumb|190px|Пашкоджаны мемарыяльны знак «Ад народу ЗША народу Беларусі дзеля памяці»]] Пашкоджанні памятных знакаў і крыжоў у Курапатах невядомымі ў Курапатах здзяйсняліся дзясяткі разоў<ref name="svaboda">[http://www.svaboda.org/content/article/756936.html У Курапатах — новы акт вандалізму] // [[Радыё Свабодная Еўропа/Радыё Свабода|Радыё Свабода]], 21 красавіка 2007 г.</ref>, прычым у значнай ступені — з другой паловы [[1990-я|1990-х]] гадоў: да гэтага часу выпадкі [[вандалізм]]у былі адзінкавымі<ref name="kuzniacou" />. Паводле фактаў знішчэння памятных крыжоў крымінальныя справы заводзіліся тройчы, але па іх ніхто так і не быў пакараны<ref name="kapalniki">[http://naviny.by/rubrics/society/2009/04/03/ic_articles_116_161986/ «Черные копатели» добрались до Куропат] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140714113127/http://naviny.by/rubrics/society/2009/04/03/ic_articles_116_161986/ |date=14 ліпеня 2014 }} // [[БелаПАН]], 03 красавіка 2009 г.</ref>. У канцы 1990-х гадоў была зламана металічная шыльда з надпісам «Пакутнікам Беларусі» на Крыжы Пакуты<ref name="svaboda-v">[http://www.svaboda.org/content/article/1380392.html Курапаты: вандалы і пракурор] // [[Радыё Свабодная Еўропа/Радыё Свабода|Радыё Свабода]], 6 лютага 2009 г.</ref>. У маі [[2003]] года ў Курапатах былі зламаны 10 крыжоў<ref>[http://news.tut.by/23442.html Новы акт вандалізму ў Курапатах] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120112134556/http://news.tut.by/23442.html |date=12 студзеня 2012 }} // [[Радыё Свабодная Еўропа/Радыё Свабода|Радыё Свабода]], 14 мая 2003 г.</ref>. У [[2004]] годзе з закладнога каменя была знята памятная дошка з рашэннем Савету Міністраў БССР пра неабходнасць стварэння помніка ў Курапатах. Дошка была адноўлена восенню 2005 года, але праз тыдзень знікла ізноў. У чарговы раз памятная шыльда з тэкстам пастановы была адноўлена ў 2007 годзе намаганнямі грамадскасці<ref>[http://www.svaboda.org/content/article/755026.html У Курапатах ушанавалі памяць ахвяр сталінскіх рэпрэсій] // [[Радыё Свабодная Еўропа/Радыё Свабода|Радыё Свабода]], 28 лютага 2007 г.</ref>. У снежні [[2005]] года невядомыя двойчы апаганілі [[свастыка]]й і сатанінскімі надпісамі курапацкія крыжы, помнік загінулым ва ўрочышчы яўрэям і выяву Маці Божай Курапацкай<ref name="svaboda-v" />. У [[2007]] годзе быў павалены крыж «Пакутнікам Беларусі». У красавіку 2007 года былі зламаны 6 крыжоў і некалькі пашкоджаныя<ref name="svaboda" />. У кастрычніку 2007 года «Крыж пакуты», усталяваны ў 1989 годзе, быў знішчаны<ref>[http://news.tut.by/society/95800.html В урочище Куропаты неизвестными уничтожен Крест страданий, установленный осенью 1989 года] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120112221732/http://news.tut.by/society/95800.html |date=12 студзеня 2012 }} // [[БелаПАН]], 8 кастрычніка 2007 г.{{ref-ru}}</ref>. Да [[Дзяды|Дзядоў]] 2007 года «Крыж Пакут» быў адноўлены наноў. У сакавіку 2008 года невядомыя зламалі 36 крыжоў<ref>[http://www.svaboda.org/content/article/1047411.html Чарговы акт вандалізму ў Курапатах] // [[Радыё Свабодная Еўропа/Радыё Свабода|Радыё Свабода]], 13 сакавіка 2008 г.</ref>. Вясной 2009 года ў Курапатах былі раскапаныя дзве магілы: з ямы на паверхню былі выкінуты чалавечыя косці і старыя рэчы<ref name="kapalniki" />. У красавіку 2009 года былі зламаны яшчэ 6 крыжоў<ref>[http://www.svaboda.org/content/article/1760236.html Справу пра вандалізм у Курапатах прыпынілі] // [[Радыё Свабодная Еўропа/Радыё Свабода|Радыё Свабода]], 22 чэрвеня 2009 г.</ref>. У снежні 2009 года невядомыя зламалі некалькі крыжоў, у тым ліку крыж-капліцу з копіяй абраза Маці Божай Курапацкай<ref name="v2">[http://www.svaboda.org/content/article/1897232.html Вандалы «прапісаліся» ў Курапатах] // [[Радыё Свабодная Еўропа/Радыё Свабода|Радыё Свабода]], 07 снежня 2009 г.</ref>. У [[2001]] годзе гарызантальную гранітную пліту «лавы Клінтана» раскалолі невядомыя вандалы. Пазней пліту склеілі, і на месца расколу ўсталявалі металічны [[вянок]]. Гэты вянок таксама пазней быў скрадзены. У [[2002]] годзе пасля чарговага акту вандалізму лавы адбылося ўрачыстая цырымонія адкрыцця адноўленага знаку з удзелам пасла ЗША [[Майкл Козак|Майкла Козака]]<ref name="svaboda-вандал"/>. У [[2005]] годзе невядомыя вандалы павалілі на зямлю амерыканскі мемарыяльны знак, а праз некалькі дзён пасля таго, як лаву паставілі на месца, яна была запэцкана чырвонай [[фарба]]й. Тады ж [[свастыка]] і зневажальныя надпісы з’явіліся і на іншых курапацкіх знаках. На факце вандалізму ў Курапатах была заведзена крымінальная справа. Вінаватых не знайшлі<ref name="svaboda-вандал"/>. [[Файл:Monument presented by Bill Clinton during visit to Kurapaty forest in 1994.jpg|міні|злева|Лава Клінтана, пасля аднаўлення ў 2007 годзе]] У [[2007]] годзе пасля чарговага выпадку вандалізму лаву аднавілі скульптар [[Алесь Шатэрнік]], актывіст [[КХП БНФ]] Алесь Чахольскі і іншыя валанцёры. Быў зроблены цэментны пастамент, каб лаву было цяжка пашкодзіць. У тым жа годзе напярэдадні [[Дзяды|Дзядоў]] быў паламаны Крыж Пакуты, актывісты Кансэрватыўна-хрысьціянскай партыі БНФ аднавілі яго<ref name="svaboda-вандал"/>. У [[2008]] годзе актывісты КХП БНФ затрымалі двух падлеткаў, якія павалілі некалькі крыжоў на алеі. Пазней праз недастатковасць доказаў міліцыя Бараўлянскага сельскага савета спыніла крымінальны пераслед двух хлапцоў, якіх падазравалі ў разбурэнні крыжоў<ref name="svaboda-вандал"/>. Станам на [[2009]] год мемарыяльная «лава Клінтана» (памятны знак «Ад народу ЗША народу Беларусі дзеля памяці»), усталяваная ў 1994 годзе, дванаццаць разоў цярпела ад выпадкаў вандалізму<ref name="svaboda-v" />. З гэтай нагоды пасольства [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] ў Беларусі выступіла з адмысловай заявай<ref name="svaboda" />. У розныя гады вандалы паганілі [[свастыка]]й і [[сатанізм|сатанінскімі]] надпісамі курапацкія крыжы, помнік загінулым ва ўрочышчы яўрэям і выяву Маці Божай Курапацкай мастака [[Аляксей Марачкін|Аляксея Марачкіна]]<ref name="svaboda-вандал"/>. У лістападзе 2010 года ў Курапатах былі зламаныя 38 крыжоў<ref>[http://www.svaboda.org/content/article/2212719.html У Курапатах зламаныя 38 крыжоў] // Радыё «Свабода», 6 кастрычніка 2010</ref>. Па гэтым факце была пачата крымінальная справа па артыкуле «Хуліганства» Крымінальнага кодэксу Рэспублікі Беларусь<ref>[http://nashaniva.by/?c=ar&i=45716 Заведзена крымінальная справа за вандалізм у Курапатах] // [[Наша ніва (1991)|Наша Ніва]], 9 лістапада 2010 г.</ref>. У снежні [[2018]] года вандал, які прыйшоў ва ўрочышча з кувалдай і сякерай, збіраўся разбіць «Лаву Клінтана», але яго спынілі абаронцы Курапатаў<ref name="svaboda-вандал">[https://www.svaboda.org/a/29757383.html Свастыкай, чырвонай фарбай, кувалдай… Гісторыя вандалізму ў Курапатах у 15 фактах]</ref>. У тым жа месяцы невядомыя надрапалі [[Зорка Давіда|зоркі Давіда]] на нядаўна пастаўленым мемарыяльным знаку «Ахвярам палітычных рэпрэсій 30-40-х гадоў XX стагоддзя»<ref>[https://www.svaboda.org/a/29752231.html Сьледчы камітэт завёў крымінальную справу аб псаваньні афіцыйнага мэмарыялу ў Курапатах]</ref>. [[1 лютага]] [[2019]] года невядомыя разбілі «лаву Клінтана». [[5 лютага]] [[пасольства ЗША ў Беларусі|пасольства ЗША]] заклікала беларускія ўлады расследаваць здарэнне і пакараць вандалаў. У той жа дзень стала вядома, што па гэтым факце Следчы камітэт Беларусі праводзіць праверку. [[7 лютага]] актывісты выявілі, што «лава Клінтана» зноў разбурана, прычым больш брутальна, чым раней<ref name="svabodaлава">[https://www.svaboda.org/a/29759578.html Каму замінае «лава Клінтана»?]</ref>. [[20 сакавіка]] [[2019]] года невядомыя павалілі адразу 14 крыжоў. [[23 сакавіка]] актывісты выявілі, што невядомыя намалявалі фарбай [[Зорка Давіда|«зоркі Давіда»]] і [[Антысемітызм|антысеміцкія]] надпісы на памятным знаку і помніку яўрэйскім ахвярам (станам на 9 красавіка помнік быў адмыты<ref name=":0" />). Пазней роспіс такой жа сіняй фарбай быў выяўлены і з другога боку ўрочышча, на камяні з крыжам<ref>[https://www.svaboda.org/a/29840733.html СК завёў крымінальную справу за размаляваныя фарбай помнікі ў Курапатах]</ref>. Нягледзячы на частыя акты вандалізму ва ўрочышчы Курапаты, да актыўнага пошуку праваахоўнымі органамі злачынцаў справа звычайна не даходзіць. Толькі аднойчы ў лістападзе 2008 года актывістам [[Кансерватыўна-Хрысціянская партыя — БНФ|КХП БНФ]] удалося злавіць 2 непаўналетніх вандалаў і перадаць міліцыі. Была заведзена крымінальная справа, але рэальна іх не пакаралі<ref name="v2" />: артыкул Крымінальнага кодэкса «Апаганьванне гістарычна-культурных каштоўнасцей» быў перакваліфікаваны ў «Злоснае хуліганства», і ў выніку абвінавачаныя трапілі пад амністыю<ref name="nnv">[http://www.nashaniva.by/index.php?c=ar&i=26682 Курапацкія вандалы трапілі пад амністыю]{{Недаступная спасылка}} // [[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]], 1 чэрвеня 2009 г.</ref>. Гэта быў першы выпадак, калі следства прад’явіла абвінавачванне канкрэтным асобам па факце здзяйснення актаў вандалізму ў Курапатах<ref name="nnv" />. Для аднаўлення мемарыяльнага комплексу ва ўрочышчы традыцыйна ладзяцца [[Талака (звычай)|талокі]]: людзі прыбіраюць і парадкуюць тэрыторыю, рамантуюць крыжы<ref>[http://www.svaboda.org/content/article/775183.html У Курапатах адбылася традыцыйная талака] // [[Радыё Свабодная Еўропа/Радыё Свабода|Радыё Свабода]], 29 кастрычніка 2006 г.</ref>. == Прысвячэнні == У [[1990]] годзе [[кампазітар]] [[Кім Дзмітрыевіч Цесакоў|Кім Цесакоў]] стварыў сімфонію № 4 «Курапаты»<ref>{{Артыкул|загаловак=Мастацтва Беларусі другой паловы 20 стагоддзя|спасылка=http://nw0u5.tk/3cbelmus3.shtml.htm}}{{Недаступная спасылка}}</ref>. [[30 ліпеня]] [[2004]] года Мінскі гарвыканкам пастановай № 1520 перайменаваў вуліцу Бэзавую ([[Цна, мікрараён|Цна]]) у [[Вуліца Курапацкая, Мінск|Курапацкую]]<ref>{{Артыкул|аўтар=[[Алена Ляўковіч]].|загаловак=Валожыну — вуліцу, Мулявіну — бульвар|спасылка=http://www.zviazda.by/second.html?r=24&p=33&archiv=10082004|выданне=Звязда|тып=Газета|год=10 жніўня 2004|нумар=[http://www.zviazda.by/second.html?archiv=10082004 189 (25202)]|старонкі=|issn=1990-763x}}</ref>, але менш чым праз год гэта рашэнне было адменена<ref>[http://www.svaboda.mobi/a/790782.html Чаму з мапы Менску зьнікла вуліца Курапацкая?] // [[Радыё Свабодная Еўропа/Радыё Свабода|Радыё Свабода]], 4 студзеня 2005 г.</ref>. Паэт [[Анатоль Ціханавіч Сыс|Анатоль Сыс]] напісаў некалькі вершаў, прысвечаных ахвярам Курапат<ref>{{Cite web |url=http://delaemvmeste.by/26-kastryichnika-dzen-narodzinau-anatolya-syisa/ |title=Архіўная копія |access-date=18 красавіка 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190428005247/http://delaemvmeste.by/26-kastryichnika-dzen-narodzinau-anatolya-syisa/ |archivedate=28 красавіка 2019 |url-status=dead }}</ref>, адзін з іх пачынаецца словамі «Адпусціце мяне, Курапаты, нават з куляю ў галаве...» Лес каля вёскі [[Хайсы]] ў Віцебскім раёне, дзе ў 2010-х гадах былі знойдзены парэшткі ахвяр сталінскага тэрору, часам называецца «Віцебскімі Курапатамі»<ref>{{Cite web |url=http://bchd.info/14345-pad-vicebskam-ushanavali-ahvyar-kamunistychnyh-represiy-fota.html |title=Архіўная копія |access-date=18 красавіка 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190418083300/http://bchd.info/14345-pad-vicebskam-ushanavali-ahvyar-kamunistychnyh-represiy-fota.html |archivedate=18 красавіка 2019 |url-status=dead }}</ref>. == Галерэя здымкаў == <center> <gallery> Выява:Kurapaty.jpg|Урочышча Курапаты Выява:Kurapaty_1989_victim.jpg|Курапаты, 1989 г. Выява:KURAPATY4.JPG|Крыжы і мемарыяльны камень у Курапатах, 2000 г. Выява:Kurapaty - 05.jpg|Крыж Пакуты Выява:KURAPATY2.JPG|[[Палатка|Намёт]] удзельнікаў акцыі пратэсту, 2001 г. Выява:KURAPATY5.JPG|Мемарыяльны камень (2001) </gallery> </center> == Панарама == {{Панарама|Kurapaty - 03.jpg|1100px|<center>Панарама ўрочышча Курапаты</center>}} == Зноскі == {{reflist}} == Літаратура == * [[Георгій Сцяпанавіч Тарнаўскі|Г. Тарнавский]], В. Соболев, Е. Горелик. [http://www.katyn.ru/index.php?go=Pages&in=view&id=715&page=0 Куропаты: следствие продолжается]{{Недаступная спасылка}}. М., Юридическая литература, 1990. — 270 с. — ISBN 5-7260-0305-5 {{ref-ru}} * [[Зянон Пазняк]]. Сапраўднае аблічча. — Мн.: ТВЦ «Паліфакт». 1992. — 240 с. ISBN 5-7815-1508-9. * [[Зянон Пазняк|З. Пазняк]], [[Яўген Шмыгалёў|Я. Шмыгалёў]], [[Мікола Крывальцэвіч|М. Крывальцэвіч]], [[Алег Іоў|А. Іоў]]. Курапаты. — Мн.: Тэхналогія, 1994. — 180 с. — ISBN 5-85700-149-8. * [[Зянон Пазняк]], [[Яўген Шмыгалёў]]. [http://znb-by.org/Naviny/Kurapaty-%E2%80%94-daroga-smertsi.html Курапаты — дарога смерці]{{Недаступная спасылка}} // «ЛіМ», 3 чэрвеня 1988. * [[Зянон Пазняк]]. [http://pazniak.info/page_kurapatyi_dzesyats_gadoy_paslya Курапаты. Дзесяць гадоў пасля], 1998 г. * [[Ігар Мікалаевіч Кузняцоў|Ігар Кузняцоў]]. Забыть значит предать // [[Белорусская деловая газета|БДГ]] № 1420, 16.04.2004 * Kurapaty // {{Крыніцы/Гістарычны слоўнік Беларусі (1998)|к}} * {{Крыніцы/ЭГБ|4|Курапаты||313}} * Курапаты // [https://www.bundesstiftung-aufarbeitung.de/sites/default/files/shop/belarusgof.pdf Месцы памяці ахвяраў камунізму ў Беларусі] / Пад рэд. Анны Камінскі. Берлін: Фонд даследавання камуністычных дыктатур, 2011. С. 87-114. * Курапаты — Kurapaty. Арт., навук. справаздача, фотаздымкі. — Мн., 1994. * Курапаты. — Нью-Ёрк, 1993. * Кошман В. И. Урочище Куропаты (Брод) в свете археологических исследований // Матэрыялы па археалогіі Беларусі, № 30, 2019. С. 80-85. == Спасылкі == {{Гісторыка-культурная каштоўнасць Рэспублікі Беларусь|611Д000363}} {{Commons|Category:Kurapaty}} * [http://kuropaty.space/ Сайт «Курапаты»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190602114422/http://kuropaty.space/ |date=2 чэрвеня 2019 }} * [http://radzima.org/be/minsk/2991.html Курапаты] на [[Radzima.org]] * {{Архіварта|urochyshcha-kurapaty}} * [http://katyn.ru/index.php?go=Pages&in=cat&id=110 Збор артыкулаў пра Курапаты] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120510090306/http://katyn.ru/index.php?go=Pages&in=cat&id=110 |date=10 мая 2012 }}{{ref-ru}} * [http://news.tut.by/society/111490.html Игорь Кузнецов. Куропатское дело: 20 лет спустя]{{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20141015200608/http://news.tut.by/society/111490.html |date=15 кастрычніка 2014 }}{{ref-ru}} * Галіна Жарко. [http://www.svaboda.mobi/a/788255.html Дзяды — ад сівой мінуўшчыны да пераломных падзей 1988 года] // Радыё «Свабода». [[2 лістапада]] [[2004]] * [http://www.youtube.com/watch?v=viXXPItTLTs Урывак відэа мітынгу ў Курапатах у 1989 годзе] * [https://www.svaboda.org/a/29245587.html Курапаты: 30 акцый за трыццаць гадоў] // Радыё «Свабода» * [http://kyky.org/places/karta-minskih-repressiy-10-strashnyh-mest-svyazannyh-s-nkvd Карта минских репрессий. 10 страшных мест, связанных с НКВД] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20171120011339/http://kyky.org/places/karta-minskih-repressiy-10-strashnyh-mest-svyazannyh-s-nkvd |date=20 лістапада 2017 }} // kyky.org {{ref-ru}} {{Вонкавыя спасылкі}} {{Сады і паркі Мінска}} {{Славутасці Мінска}} {{Месцы масавых рэпрэсій у Беларусі}} {{Выдатны артыкул|Геаграфія|Гісторыя}} [[Катэгорыя:Рэпрэсіі ў БССР]] [[Катэгорыя:Месцы пакаранняў смерцю]] [[Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1918—1939)]] [[Катэгорыя:Славутасці Мінскага раёна]] [[Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1939—1945)]] [[Катэгорыя:Геаграфія Мінскага раёна]] [[Катэгорыя:Гісторыя Мінскага раёна]] [[Катэгорыя:Помнікі ахвярам сталінскіх рэпрэсій]] 5040dkjbt6c9zobmyulk0wzlpuisxap 0 30399 5152559 5071313 2026-06-08T11:04:03Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152559 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = аграгарадок |беларуская назва = Лелюкі |арыгінальная назва = |краіна = Беларусь |падначаленне = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat=53.8792598247528 |long=25.9210395812988 |lat_dir = N|lat_deg = 53|lat_min = 53|lat_sec = 59 |lon_dir = E|lon_deg = 26|lon_min = 03|lon_sec = 37 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты вобласці = |памер карты раёна = |вобласць = Гродзенская |раён = Іўеўскі |сельсавет = Лелюкінскі |пасялковы савет = |карта краіны = |карта вобласці = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |дата заснавання = |першае згадванне = |ранейшыя назвы = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |двароў = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = +375 1595 |паштовы індэкс = 231365 |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |OpenStreetMap = 242994911 }} '''Лелюкі́'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гродзенская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Lieliuki}}, {{lang-ru|Лелюки}}) — [[аграгарадок]]<ref>{{Cite web|url=https://etalonline.by/document/?regnum=d910r0030367&q_id=4791978|title=Решение Ивьевского районного Совета депутатов от 27 января 2010 года № 125 "О преобразовании некоторых населенных пунктов района в агрогородки"|url-status=dead}}</ref> у [[Беларусь|Беларусі]], у [[Іўеўскі раён|Іўеўскім раёне]] [[Гродзенская вобласць|Гродзенскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Лелюкінскі сельсавет|Лелюкінскага сельсавета]]. == Геаграфія == За 16 км на паўднёвы ўсход ад [[Іўе|Іўя]]<ref name="БЭ9">{{Крыніцы/БелЭн|9к}}</ref>, за 164 км ад [[Гродна]]<ref name="БЭ9" />, за 22 км ад чыгуначнай станцыі [[Юрацішкі (станцыя)|Юрацішкі]]<ref name="БЭ9" />, за 120 км ад [[Мінск]]а{{крыніца?}}. == Насельніцтва == * 1999 год — 387 жыхароў, 138 двароў<ref name="БЭ9" />. == Памятныя мясціны == * Помнік землякам, загінулым у [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікую Айчынную вайну]]. {{зноскі}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|9|Лепікава}} — С. 196. == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Лелюкінскі сельсавет}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Лелюкінскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Іўеўскага раёна]] bgeyyxw20895wgwgy6o4cnictcjhuys 0 44183 5152502 4941117 2026-06-08T07:54:47Z Autumndancer 168015 /* Біяграфія */ арфаграфія, стыль, вікіфікацыя 5152502 wikitext text/x-wiki {{Пісьменнік}} '''Іва́н Сярге́евіч Турге́неў''' ({{Lang-ru|Ива́н Серге́евич Турге́нев}}) ({{ВД-Прэамбула}}) — рускі [[пісьменнік]], [[паэт]], член-карэспандэнт [[Расійская Акадэмія навук|Пецярбургскай АН]] ([[1860]]). == Біяграфія == Іван Тургенеў нарадзіўся [[28 кастрычніка]] [[1818]] года ў [[Арол (горад)|Арле]]. Бацька, Сяргей Мікалаевіч, быў адстаўным палкоўнікам-кірасірам. Маці, Варвара Пятроўна Лутавінава, паходзіла з дваранскай сям’і. У смутны час адзін з Тургеневых — Пётр Мікітавіч — быў пакараны смерцю на Лобным месцы за тое, што выкрываў Ілжэдзмітрыя. Да 9 год Іван Тургенеў пражыў ва ўспадкаваным маёнтку Спаскае-Лутавінава за 10 км ад [[Мцэнск]]а [[Арлоўская губерня|Арлоўскай губерні]]. У [[1827]] годзе Тургеневы, каб даць дзецям адукацыю, пасяліліся ў [[Масква|Маскве]], у купленым у гістарычным раёне Самацёка доме. Іван Сяргеевіч спачатку вучыўся ў пансіёне Вейдэнгамера, затым яго аддалі пансіянерам дырэктару Лазараўскага інстытута Крузэ. У [[1833]] годзе 15-гадовы Тургенеў паступіў у славесны факультэт Маскоўскага ўніверсітэта. Праз год, пасля таго, як старэйшы брат Івана паступіў у гвардзейскую артылерыю, сям’я пераехала ў [[Санкт-Пецярбург]], і Іван Тургенеў тады ж перайшоў у Пецярбургскі ўніверсітэт. У [[1863]] годзе Тургенеў скончыў курс са ступенню сапраўднага студэнта. Мроячы пра навуковую дзейнасць, ён у наступным годзе зноў прайшоў выпускны іспыт, атрымаў ступень кандыдата, а ў [[1838]] годзе адправіўся ў [[Германія|Германію]]. Пасяліўшыся ў [[Берлін]]е, Іван узяўся за вучобу. Слухаючы ва ўніверсітэце лекцыі па гісторыі рымскай і грэчаскай літаратуры, ён дома занімаўся граматыкай старажытнагрэчаскай і лацінскай моў. У [[1841]] годзе Тургенеў вярнуўся на радзіму. Напачатку 1842 года ён падаў у Маскоўскі ўніверсітэт просьбу аб дапушчэнні яго да іспыту на ступень магістра філасофіі. У гэты ж час ён пачаў сваю літаратурную дзейнасць. У [[1846]] годзе выйшлі аповесці «Брэтэр» і «Тры партрэты». Пазней ён піша такія творы, як «Нахлебнік» ([[1848]]), «Халасцяк» ([[1849]]), «Правінцыялка», «Месяц у вёсцы», «Сняданак у правадыра» ([[1856]]), «Муму» ([[1854]]), «Зацішша» ([[1854]]), «Якаў Пасынкаў» ([[1855]]), «[[Ася (аповед)|Ася]]» (1857) і г. д. У [[1852]] годзе выходзіць зборнік кароткіх аповедаў Тургенева пад агульнай назвай «Запіскі паляўнічага». У далейшым Тургенеў піша чатыры буйнейшыя творы: «Рудын» ([[1856]]), «Дваранскае гняздо» ([[1859]]), «Накануне» ([[1860]]) і «Бацькі і дзеці» ([[1862]]). З пачатку [[1860-я|1860-х]] гадоў ён пасяляецца ў [[Бадэн-Бадэн]]е. У выніку жыцця за мяжой атрымаўся самы вялікі па аб’ёму з раманаў Тургенева — «Новь» ([[1877]]). Пісьменнік сканаў у [[Бужываль|Бужывале]] пад [[Парыж]]ам, 22 жніўня ([[3 верасня]] па новаму стылю) [[1883]] года. Цела Тургенева, згодна з яго жаданнем, было прывезена ў Пецярбург і пахавана на [[Волкаўскія могілкі|Волкаўскіх могілках]]. {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:Ivan Turgenev|выгляд=міні}} * {{Rodovid|287614|Іван Тургенеў}} * [http://stihipoeta.ru/poety-zolotogo-veka/ivan-turgenev/ Іва́н Турге́неў стихи] {{Wikidata/Ancestors}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Тургенеў Іван Сяргеевіч}} [[Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі]] [[Катэгорыя:Рускамоўныя паэты]] [[Катэгорыя:Члены-карэспандэнты Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук]] [[Катэгорыя:Паэты Расійскай імперыі]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі Расійскай імперыі]] 9x54gswxdy5zhv9hbep59ob34p1cvb0 0 44549 5152395 4873283 2026-06-07T22:05:20Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152395 wikitext text/x-wiki {{Метро | Назва = Кіеўскі метрапалітэн | Лагатып =[[Image:Kyiv Metro logo 2015.svg|100px|Эмблема Кіеўскага метрапалітэна]] | Краіна = {{UKR}} | Горад = [[Кіеў]] | Адкрыт = [[6 лістапада]] [[1960 год у гісторыі метрапалітэна|1960]] | Даўжыня = 67,4 км | Станцыі = 52 | Лініі = 3 | Пасажыры = 1,381 млн ([[2014]]) | Пасажыры1 = 484,6 млн ([[2016]])<ref>[http://www.metro.kyiv.ua/node/5426 За мінулы год сталічная падземка перавезла амаль 485 000 000 пасажыраў]</ref> | Схема ліній =[[Выява:Kiev metro route map be-x-old.svg|mini|300px]] | сайт = [http://www.metro.kyiv.ua/ metro.kyiv.ua] }} '''Кі́еўскі метрапалітэ́н''' ({{lang-uk|Київський метрополітен}}) — адзін з відаў грамадскага транспарту [[Кіеў|украінскай сталіцы]], выдатны архітэктурны твор, пабудаваны як адзіны манументальны комплекс пад зямлёй і на паверхні. Кіеўскі метрапалітэн з’яўляецца шматпрофільным прадпрыемствам, гэта сучасны складаны інжынерны комплекс. У яго складзе 11 эксплуатацыйных службаў, 3 электрадэпо, вагонарамонтны завод, дырэкцыя будаўніцтва метрапалітэна. Станцыя [[Арсенальная (станцыя метро)|Арсенальная]] [[Святошынска-Броварская лінія|Святошынска-Броварскай лініі]] з’яўляецца самай глыбокай у свеце (ад паверхні зямлі да платформы 105,5 метраў). У савецкі час метрапалітэн насіў імя [[Уладзімір Ільіч Ленін|У. І. Леніна]]<ref name=":0">http://geo.ladimir.kiev.ua/pq/dic/g--K/a--METROPOLITEN_IMENI_V._I._LENINA</ref><ref>https://archive.today/20120726214742/tf1.mosfont.ru/photo/02/64/08/264083.jpg</ref>, але сёння ля метро гэта не пазначана. У 1981 годзе ўзнагароджаны [[Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга|ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга]]<ref name=":0" />. == Гісторыя == === У складзе СССР === Будаўніцтва пачалося ў 1949 годзе<ref>{{Cite web |title=Архіўная копія |url=http://www.metropoliten.kiev.ua/hist.php?lang=1 |accessdate=27 снежня 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120511193706/http://metropoliten.kiev.ua/hist.php?lang=1 |archivedate=11 мая 2012 |url-status=dead }}</ref>. У першую чаргу будаўніцтва ўвайшлі станцыі [[Вакзальная (станцыя метро, Кіеў)|Вакзальная]], [[Універсітэт (станцыя метро, Кіеў)|Універсітэт]], [[Хрэшчатык (станцыя метро, Кіеў)|Хрэшчатык]], [[Арсенальная (станцыя метро)|Арсенальная]], [[Дняпро (станцыя метро)|Дняпро]]<ref>http://www.metro.kyiv.ua/?q=node/110</ref>. Адкрыццё адбылося 6 лістапада 1960 года. Участак [[Святошынска-Броварская лінія|першай лініі]] складаў 5,2 км са станцыямі ад [[Вакзальная (станцыя метро, Кіеў)|Вакзальная]] да [[Дняпро (станцыя метро)|Дняпро]]<ref>http://kievpress.livejournal.com/8570.html</ref>. Лінія абслугоўвалася трохвагоннымі цягнікамі з вагонамі тыпу Д вытворчасці Мыцішчынскага машынабудаўнічага завода. Часовае дэпо было ля станцыі [[Дняпро (станцыя метро)|Дняпро]]. [[Файл:Метро (Киев) 2018.jpg|thumb|Станцыя [[Галасіеўская (станцыя метро, Кіеў)|Галасіеўская]]]] Другая пускавая чарга была адчынена ў 1963 годзе, у яе склад увайшлі дзве станцыі — [[Політэхнічны інстытут (станцыя метро)|Політэхнічны інстытут]] і [[Шуляўская (станцыя метро)|Шуляўская]]. У 1965 годзе адкрыццё новых трох станцый [[Гідрапарк (станцыя метро)|Гідрапарк]], [[Левабярэжная (станцыя метро)|Левабярэжная]] і [[Дарныця (станцыя метро)|Дарныця]], з імі [[Мост Метро]], [[Русанаўскі мост]] і [[Дарныця (электрадэпо)|дэпо Дарныця]]. Акрамя таго, на станцыі [[Хрэшчатык (станцыя метро, Кіеў)|Хрэшчатык]] адчынілі выхад да [[Інстытуцкая вуліца (Кіеў)|вуліцы Інстытуцкай]], які пачалі будаваць у 1960 годзе. У тым жа годзе пачаліся пастаўкі новых вагонаў тыпу Е<ref name=":1">{{Cite web |url=http://www.nuclear-attack.com/139.php |title=Архіўная копія |access-date=27 снежня 2016 |archive-date=12 снежня 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131212205749/http://www.nuclear-attack.com/139.php |url-status=dead }}</ref>. У 1968 метро зноў павялічылася — адчынена станцыя [[Чарнігаўская (станцыя метро)|Чарнігаўская]] з абаротным тупіком, у якім быў першы пункт тэхнічнага абслугоўвання цягнікоў. У 1971 годзе запушчаны ў эксплуатацыю тры станцыі — [[Берасцейская (станцыя метро, Кіеў)|Берасцейская]], [[Ніўкі (станцыя метро)|Ніўкі]], [[Святошын (станцыя метро)|Святошына]]. Пачатак будаўніцтва [[Абалонска-Тэрэмкоўская лінія|Абалонска-Тэрэмкоўскай лініі]]<ref>http://81412.livejournal.com/1962.html</ref>. З 1972 года ўсе цягнікі сталі пяцівагоннымі. У 1973—1974 гадах Кіеўскае метро пачало атрымліваць вагоны тыпу Ема-502\ЕМ-501<ref name=":1" />. У 1976 годзе адбылося адкрыццё [[Абалонска-Тэрэмкоўская лінія|другой лініі]], якая складалася з трох станцый — [[Майдан Нэзалэжнасці (станцыя метро)|Майдан Нэзалэжнасці]], [[Паштовая плошча (станцыя метро)|Паштовая плошча]], [[Кантрактовая Плошча (станцыя метро, Кіеў)|Кантрактовая плошча]], з перасадачным вузлом Майдан Нэзалэжнасці — Хрэшчатык. Нягледзячы на тое, што [[5 снежня]] 1979 года была адчынена станцыя [[Лісова (станцыя метро)|Піянерская]], за якую быў перанесены пункт тэхнічнага абслугоўвання, асноўнае будаўніцтва працягвалася на другой лініі: 19 снежня 1980 года пачалі працу тры новыя станцыі на поўначы лініі — [[Тараса Шаўчэнкі (станцыя метро, Кіеў)|Тараса Шаўчэнкі]], [[Пачайна (станцыя метро)|Пачайна]], [[Абалонь (станцыя метро)|Абалонь]]. У пачатку 1981 года адчыніліся станцыі [[Плошча Украінскіх Герояў (станцыя метро)|Плошча Украінскіх Герояў]] і [[Алімпійская (станцыя метро, Кіеў)|Алімпійская]] на поўдні лініі. Пачатак будаўніцтва [[Сырэцка-Пячэрская лінія (Кіеў)|трэцяй лініі]]. 6 лістапада 1982 года пачынаюць працу [[Мінская (станцыя метро, Кіеў)|Мінская]] і [[Герояў Дняпра (станцыя метро, Кіеў)|Герояў Дняпра]] — самыя паўночныя станцыі другой лініі. [[30 снежня]] [[1984]] пачынаюць сваю працу станцыі [[Палац Украіна (станцыя метро, Кіеў)|Палац Украіна]] і [[Лыбідская (станцыя метро)|Лыбідская]]. [[6 лістапада]] 1987 года спецыяльна для злучэння першай лініі з трэцяй паміж станцыямі Хрэшчатык і Універсітэт пабудавана станцыя [[Тэатральная (станцыя метро, Кіеў)|Тэатральная]]. [[19 сакавіка]] 1988 годзе за станцыяй [[Герояў Дняпра (станцыя метро, Кіеў)|Герояў Дняпра]] адчынена новае [[Абалонь (электрадэпо)|дэпо Абалонь]], якое пачало абслугоўваць [[Абалонска-Тэрэмкоўская лінія|Абалонска-Тэрэмкоўскую лінію]]. [[31 снежня]] 1989 года пачала працу [[Сырэцка-Пячэрская лінія (Кіеў)|Сырэцка-Пячэрская лінія]] даўжынёй 2,1 км, якая складалася са станцый [[Залаці Варота (станцыя метро)|Залатыя Вароты]], [[Палац Спорту (станцыя метро, Кіеў)|Палац Спорту]] і [[Клоўска (станцыя метро)|Клоўска]], першыя дзве перасадачныя, але да 30 красавіка 1990 года выхад са станцыі [[Залаці Варота (станцыя метро)|Залатыя Вароты]] быў толькі праз станцыю [[Тэатральная (станцыя метро, Кіеў)|Тэатральная]], і толькі 1 мая 1990 года ў станцыі Залатыя Вароты з’явіўся свой асобны выхад да [[Уладзімірская вуліца (Кіеў)|вуліцы Уладзімірскай]]. === У часы незалежнасці === Нягледзячы на цяжкія эканамічныя ўмовы пасля распаду [[СССР]], будаўніцтва метро ішло хуткімі тэмпамі. Так, 31 снежня 1991 года пабудаваны станцыі [[Пэчэрска (станцыя метро)|Пячэрская]], [[Звірынэцька (станцыя метро)|Звірынэцька]], [[Выдубычы (станцыя метро)|Выдубічы]], але прыступілі да працы толькі апошнія дзве, станцыя Пячэрская была закансервавана<ref>http://www.metro.kyiv.ua/?q=node/184</ref>. 30 снежня 1992 пабудаваны станцыі [[Славутыч (станцыя метро)|Славутыч]] і [[Асакаркы (станцыя метро)|Асакаркі]], разам са станцыямі адкрылі і [[Паўднёвы мост (Кіеў)|Паўднёвы мост]]. Між станцыяй Выдубічы і мастом зрабілі зачын для станцыі [[Тэлічка (станцыя метро)|Тэлічка]]. 28 снежня 1994 года ўведзены ў эксплуатацыю станцыі [[Пазнякы (станцыя метро)|Пазнякі]] і [[Харкаўская (станцыя метро)|Харкаўская]]. 30 снежня 1996 года трэцяя лінія пашырылася станцыямі з іншага боку, гэта былі станцыі [[Львоўская Брама (станцыя метро)|Львоўская брама]] і [[Лук’яніўска (станцыя метро)|Лук’янаўская]], але станцыя Львоўская брама так і не пачала працаваць праз недахоп грошаў і адсутнасці комплекснага рашэння па рэканструкцыі Львоўскай плошчы, да якой павінен весці выхад са станцыі<ref>http://www.metro.kyiv.ua/?q=node/371</ref>. Акрамя таго, у тым жа годзе у дэпо Абалонь пачалі пастаўляць вагоны апошняй мадыфікацыі 81-717.5М/714.5М. 27 снежня 1997 года адбылося адкрыццё станцыі-даўгабуда — [[Пэчэрска (станцыя метро)|Пячэрская]]. 30 сакавіка 2000 года адчыніла дзверы станцыя [[Дарагажычы (станцыя метро)|Дарагажычы]], разам з ёй была пабудавана і станцыя [[Гэрцэна (станцыя метро)|Герцэна]], але яна і сёння не працуе. ==== Пачатак XXI стагоддзя ==== 24 мая 2003 года першая лінія падоўжылася на заходнім кірунку на дзве станцыі: [[Жытомірская (станцыя метро)|Жытомірская]] і [[Акадэммістэчка (станцыя метро)|Акадэммістэчка]]. У 2004 годзе [[Сырэцка-Пячэрская лінія (Кіеў)|Сырэцка-Пячэрская лінія]] пашырылася станцыяй [[Сырэць (станцыя метро)|Сырэц]], а праз год станцыяй [[Барыспільска (станцыя метро)|Барыспальская]], а ў 2006 годзе між станцыямі Барыспальская і Харкаўская ўведзена ў эксплуатацыю станцыя [[Вырлыця (станцыя метро)|Вырліца]]. 23 жніўня 2007 года на [[Сырэцка-Пячэрская лінія (Кіеў)|Сырэцка-Пячэрскай лініі]] адчынена дэпо Харкаўская, якое знаходзіцца ў лесе за станцыяй [[Чэрвоні Хуцір (станцыя метро)|Чырвоны Хутар]], якая пачала будавацца ў 2005 годзе, а пачала працу толькі ў маі 2008 года. На сённяшні дзень з’яўляецца канцавой у Барыспальскім накірунку. У 2010 годзе Кіеўскі метрапалітэн святкаваў сваё 50-годдзе, і ў канцы года адчынілі дзверы тры новыя станцыі другой лініі на паўднёва-заходнім кірунку, гэта станцыі [[Дэміеўская (станцыя метро, Кіеў)|Дэміеўская]], [[Галасіеўская (станцыя метро, Кіеў)|Галасіеўская]], [[Васількоўская (станцыя метро, Кіеў)|Васількоўская]]. Роўна праз год адчынілі юбілейную 50-ю станцыю — [[Выставачны Цэнтр (станцыя метро, Кіеў)|Выставачны Цэнтр]]<ref>https://kyiv.pravda.com.ua/news/4e8182808e3fc/</ref>. 25 кастрычніка 2012 адбылося адкрыццё станцыі [[Іпадром (станцыя метро, Кіеў)|Іпадром]]. 6 лістапада 2013 года адбылося адкрыццё станцыі [[Тэрэмкы (станцыя метро)|Тэрэмкы]]<ref>https://www.unian.ua/kyiv/849266-u-kievi-vidkrito-novu-stantsiyu-metro-teremki.html</ref>. === Перайменаванне станцый === * [[Майдан Нэзалэжнасці (станцыя метро)|Плошча Незалежнасці]], да 1977 года — Плошча Калініна ''({{lang-uk|Площа Калініна}})'', да 1991 — Плошча Кастрычніцкай Рэвалюцыі ({{lang-uk|Площа Жовтневої революції}}) * [[Святошын (станцыя метро)|Святошын]], да 1991 — Святошына ({{lang-uk|Святошино}}) * [[Шуляўская (станцыя метро)|Шуляўская]], да 1993 — Завод Бальшавік ({{lang-uk|Завод «Більшовик»}}) * [[Чарнігаўская (станцыя метро)|Чарнігаўская]], да 1993 — Камсамольская ({{lang-uk|Комсомольська}}) * [[Берасцейская (станцыя метро, Кіеў)|Берасцейская]], да 1993 — Кастрычніцкая ({{lang-uk|Жовтнева}}) * [[Кантрактова Плошча (станцыя метро, Кіеў)|Кантрактовая плошча]], да 1990 — Чырвоная плошча ({{lang-uk|Червона площа}}) * [[Лісова (станцыя метро)|Лісова]], да 1993 — Піянерская ({{lang-uk|Піонерська}}) * [[Абалонь (станцыя метро)|Абалонь]], да 1993 — Праспект Карнейчука ({{lang-uk|Проспект Корнійчука}}) * [[Палац Украіна (станцыя метро, Кіеў)|Палац Украіна]], да 1993 — Чырвонаармейская ({{lang-uk|Червоноармійська}}) * [[Лыбідская (станцыя метро)|Лыбідская]], да 1993 — Дзяржынская ({{lang-uk|Дзержинська}}) * [[Тэатральная (станцыя метро, Кіеў)|Тэатральная]], да 1993 — Ленінская ({{lang-uk|Ленінська}}) * [[Клоўска (станцыя метро)|Клоўская]], да 1993 — Мечнікава ({{lang-uk|Мечникова}}) * [[Алімпійская (станцыя метро, Кіеў)|Алімпійская]], да 2011 — Рэспубліканскі Стадыён ({{lang-uk|Республіканський стадіон}}) * [[Пачайна (станцыя метро)|Пачайна]], да 2018 — Пэтрыўка ({{lang-uk|Петрівка}}) * [[Плошча Украінскіх Герояў (станцыя метро)|Плошча Украінскіх Герояў]], да 2022 — Плошча Льва Талстога ({{lang-uk|Площа Льва Толстого}}) * [[Звірынэцька (станцыя метро)|Звірынэцька]], да 2023 — Дружбы Народаў ({{lang-uk|Дружби Народів}}) == Кіеўскі метрапалітэн сёння == {| |{{Абалонска-Тэрэмкоўская лінія}} |{{Святошынска-Броварская лінія}} |{{Сырэцка-Пячэрская лінія}} |} Станам на 2020 год у Кіеўскім метрапалітэне 3 дзеючыя лініі, эксплуатацыйная даўжыня якіх прыблізна 67,4 км. Да паслуг пасажыраў — 52 станцыі з трыма падземнымі перасадачнымі вузламі ў цэнтры горада. Лініі метрапалітэна праходзяць праз усе 10 раёнаў Кіева. * Першая лінія, [[Святошынска-Броварская лінія|Святошынска-Броварская]], гісторыя якой пачынаецца ад [[6 лістапада]] [[1960 год у гісторыі метрапалітэна|1960]] года, працягласць 22,6 км (з якіх 6,7 км — наземны адрэзак) і 18 станцый. Наземны адрэзак мае 2 маставыя пераходы — праз раку [[Дняпро]] і Русаніўскі праліў і 2 шляхаправоды. * Другая лінія, [[Абалонска-Тэрэмкоўская лінія|Абалонска-Тэрэмкоўская]], першы адрэзак якой быў уведзены ў эксплуатацыю [[16 снежня]] [[1976 год у гісторыі метрапалітэна|1976]] года, працягласць 20,9 км і 18 станцый. * Трэцяя лінія, [[Сырэцка-Пячэрская лінія (Кіеў)|Сырэцка-Пячэрская]], першы адрэзак якой быў уведзены ў эксплуатацыю [[31 снежня]] [[1989 год у гісторыі метрапалітэна|1989]] года, працягласць 23,9 км і 16 станцый. Агульны парк дэпо — 814 вагонаў. Будуецца ўчастак ад станцыі [[Сырэць (станцыя метро)|Сырэць]], з будучымі станцыямі [[Мастыцкая (станцыя метро)|Мастыцкая]] і [[Праспект Праўды (станцыя метро)|Праспект Праўды]]. Пасажыраў метрапалітэна абслугоўваюць 122 [[эскалатар]]ы, якія дзейнічаюць на 25 станцыях. Энергетычная сістэма падземкі ўключае разгалінаваную кабельную сетку, 52 тока-паніжальныя падстанцыі, 2 токавыя падстанцыі, 14 трансфарматарных падстанцый. Кіраванне імі ажыццяўляецца з аўтаматызаваных дыспетчарскіх пунктаў. == Перспектывы == Па генеральным плане Кіева да 2025 года<ref>https://archive.today/20120715073946/kievgenplan.grad.gov.ua/images/17_Reyka_osnovn1X1-A3_100_000.jpg</ref>, распрацаваным у 2011 годзе, плануецца будаўніцтва новай лініі метро з жылога масіва [[Выгураўшчына-Траешчына|Траешчына]] да аэрапорта Кіеў, [[Сырэцка-Пячэрская лінія (Кіеў)|Сырэцка-Пячэрскую лінію]] плануецца працягнуць да жылога масіва [[Вінаградар (Кіеў)|Вінаградар]]. Акрамя таго, прадугледжана будаўніцтва [[Абалонска-Тэрэмкоўская лінія|Абалонска-Тэрэмкоўскай лініі]] за станцыю [[Тэрэмкы (станцыя метро)|Тэрэмкы]].<!-- == Даты == * [[5 лістапада]] [[1963 год у гісторыі метрапалітэна|1963 года]] адкрыты станцыі «Політэхнічны інстытут» і "Завод «Бальшавік». Колькасць станцый узрасла да сямі.--> {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Kyiv Metro|выгляд=міні}} * [http://www.metro.kyiv.ua/ Афіцыйная старонка Кіеўскага мэтрапалітэна] * [http://www.metropoliten.kiev.ua/ Старонка пра Кіеўскі мэтрапалітэн] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20070814002622/http://www.metropoliten.kiev.ua/ |date=14 жніўня 2007 }} {{Вонкавыя спасылкі}} {{Лініі кіеўскага метро}} {{Метрапалітэны Украіны}} [[Катэгорыя:Кіеўскі метрапалітэн| ]] 8g0xd6eghpe90n9nnceqkthgauwt376 0 46472 5152234 4848724 2026-06-07T15:01:09Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152234 wikitext text/x-wiki {{Картка футбольнага турніру |назва = Кубак Беларусі па футболе |лагатып = Belorussian Cup.png |подпіс = |заснаваны = 1992 |кол-ць каманд = 52 |дзеючы чэмпіён = [[ФК Нёман Гродна|Нёман]] (2-і тытул, сезон [[Кубак Беларусі па футболе 2023/2024|2023/24]]) |найбольш тытулаваны = [[ФК БАТЭ|БАТЭ]] (5 тытулаў) |сайт = |бягучы сезон = [[Кубак Беларусі па футболе 2024/2025|Сезон 2024/25]] }} [[Выява:Belarus football cup 2010.jpg|thumb|Кубак Беларусі]] '''Кубак Беларусі па футболе''' праводзіцца з [[1992]] года. Пераможца атрымлівае месца ў кваліфікацыйным раўндзе [[Ліга канферэнцый УЕФА|Лігі канферэнцый УЕФА]] (раней — у [[Ліга Еўропы УЕФА|Лізе Еўропы УЕФА]], [[Кубак кубкаў|Кубку кубкаў]]){{efn|У выпадку, калі пераможца Кубка ўжо заваяваў права на выступленне ў кваліфікацыі або групавой стадыі Лігі чэмпіёнаў УЕФА, права выступлення ў Лізе канферэнцый перадаецца камандзе, якая заняла вышэйшае нееўракубкавае месца ў чэмпіянаце Беларусі (да сезона 2015/16 — фіналісту розыгрышу Кубка Беларусі).}}. Уладальнік Кубка перад пачаткам наступнага сезона гуляе з чэмпіёнам Беларусі ў матчы за [[Суперкубак Беларусі па футболе|Суперкубак Беларусі]]{{efn|У выпадку, калі адна каманда выйграе і чэмпіянат, і Кубак Беларусі, другой камандай-удзельніцай Суперкубка становіцца сярэбраны прызёр чэмпіянату.}}. Гэта другое па значнасці футбольнае спаборніцтва краіны пасля [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянату Беларусі па футболе]]. Кубак Беларусі праводзіцца па схеме «восень-вясна»; стартуе, як правіла, у маі, а фінальная гульня адбываецца ў маі наступнага года. == Сістэма розыгрышу == Розыгрыш Кубка праводзіцца па сістэме з выбываннем. Аматарскія клубы і клубы [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другой лігі]] пачынаюць з папярэдніх раўндаў. Клубы [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першай лігі]] ўступаюць у барацьбу са стадый 2-га адборачнага раўнда або 1/16 фіналу, а [[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Вышэйшай лігі]] — толькі са стадыі 1/16 фіналу. На адборачных стадыях, 1/16 і 1/8 фіналу пераможцы пар вызначаюцца па выніках аднаго матча; у чвэрцьфіналах і паўфіналах праводзіцца па два матчы. У выпадку нічыйнага зыходу асноўнага часу матча прызначаюцца два дадатковыя таймы па 15 хвілін, калі і пасля іх пераможца не выяўлены — прабіваецца серыя пасляматчавых пенальці. Фінальныя матчы Кубка да 2002 года праводзіліся ў Мінску. Першым несталічным стаў фінал розыгрышу 2001/02 гадоў, які прайшоў на віцебскім стадыёне [[Віцебскі цэнтральны спартыўны комплекс|«Дынама»]]. == Фіналы == {| class="wikitable" |- ! Розыгрыш ! Пераможца ! Фіналіст ! Лік ! Стадыён |- | [[Кубак Беларусі па футболе 1992|1992]] | [[ФК Дынама Мінск|Дынама (Мінск)]] | [[ФК Дняпро Магілёў|Дняпро (Магілёў)]] | '''6:1''' | [[Дынама (стадыён, Мінск)|«Дынама», Мінск]] |- | [[Кубак Беларусі па футболе 1992/1993|1992/1993]] | [[ФК Нёман Гродна|Нёман (Гродна)]] | [[ФК Ведрыч-97|Ведрыч (Рэчыца)]] | '''2:1''' | [[Дынама (стадыён, Мінск)|«Дынама», Мінск]] |- | [[Кубак Беларусі па футболе 1993/1994|1993/1994]] | [[ФК Дынама Мінск|Дынама (Мінск)]] | [[ФК Бабруйск|Фандок (Бабруйск)]] | '''3:1''' | [[Дынама (стадыён, Мінск)|«Дынама», Мінск]] |- | [[Кубак Беларусі па футболе 1994/1995|1994/1995]] | [[ФК Дынама-93 Мінск|Дынама-93 (Мінск)]] | [[ФК Тарпеда-Кадзіна|Тарпеда (Магілёў)]] | '''1:1''' (дад. час, 7-6 па пенальці) | [[Дынама (стадыён, Мінск)|«Дынама», Мінск]] |- | [[Кубак Беларусі па футболе 1995/1996|1995/1996]] | [[ФК Славія Мазыр|МПКЦ (Мазыр)]] | [[ФК Дынама Мінск|Дынама (Мінск)]] | '''4:1''' | [[Дынама (стадыён, Мінск)|«Дынама», Мінск]] |- | [[Кубак Беларусі па футболе 1996/1997|1996/1997]] | [[ФК Белшына|Белшына (Бабруйск)]] | [[ФК Дынама-93 Мінск|Дынама-93 (Мінск)]] | '''2:0''' | [[Дынама (стадыён, Мінск)|«Дынама», Мінск]] |- | [[Кубак Беларусі па футболе 1997/1998|1997/1998]] | [[ФК Віцебск|Лакаматыў-96 (Віцебск)]] | [[ФК Дынама Мінск|Дынама (Мінск)]] | '''2:1''' (дад. час) | [[Дынама (стадыён, Мінск)|«Дынама», Мінск]] |- | [[Кубак Беларусі па футболе 1998/1999|1998/1999]] | [[ФК Белшына|Белшына (Бабруйск)]] | [[ФК Славія Мазыр|Славія (Мазыр)]] | '''1:1''' (дад. час, 4-2 па пенальці) | [[Дынама (стадыён, Мінск)|«Дынама», Мінск]] |- | [[Кубак Беларусі па футболе 1999/2000|1999/2000]] | [[ФК Славія Мазыр|Славія (Мазыр)]] | [[ФК Тарпеда Мінск|Тарпеда-МАЗ (Мінск)]] | '''2:1''' | [[Дынама (стадыён, Мінск)|«Дынама», Мінск]] |- | [[Кубак Беларусі па футболе 2000/2001|2000/2001]] | [[ФК Белшына|Белшына (Бабруйск)]] | [[ФК Славія Мазыр|Славія (Мазыр)]] | '''1:0''' | [[Дынама (стадыён, Мінск)|«Дынама», Мінск]] |- | [[Кубак Беларусі па футболе 2001/2002|2001/2002]] | [[ФК Гомель|Гомель]] | [[ФК БАТЭ|БАТЭ (Барысаў)]] | '''2:0''' | [[Віцебскі цэнтральны спартыўны комплекс|«Дынама», Віцебск]] |- | [[Кубак Беларусі па футболе 2002/2003|2002/2003]] | [[ФК Дынама Мінск|Дынама (Мінск)]] | [[ФК Лакаматыў Мінск|Лакаматыў (Мінск)]] | '''2:0''' | [[Дынама (стадыён, Мінск)|«Дынама», Мінск]] |- | [[Кубак Беларусі па футболе 2003/2004|2003/2004]] | [[ФК Шахцёр Салігорск|Шахцёр (Салігорск)]] | [[ФК Гомель|Гомель]] | '''1:0''' (дад. час) | [[Дынама (стадыён, Мінск)|«Дынама», Мінск]] |- | [[Кубак Беларусі па футболе 2004/2005|2004/2005]] | [[ФК МТЗ-РІПА|МТЗ-РІПА (Мінск)]] | [[ФК БАТЭ|БАТЭ (Барысаў)]] | '''2:1''' | [[Дынама (стадыён, Мінск)|«Дынама», Мінск]] |- | [[Кубак Беларусі па футболе 2005/2006|2005/2006]] | [[ФК БАТЭ|БАТЭ (Барысаў)]] | [[ФК Шахцёр Салігорск|Шахцёр (Салігорск)]] | '''3:1''' (дад. час) | [[Дынама (стадыён, Мінск)|«Дынама», Мінск]] |- | [[Кубак Беларусі па футболе 2006/2007|2006/2007]] | [[ФК Дынама Брэст|Дынама (Брэст)]] | [[ФК БАТЭ|БАТЭ (Барысаў)]] | '''0:0''' (дад. час, 4-3 па пенальці) | [[Дынама (стадыён, Мінск)|«Дынама», Мінск]] |- | [[Кубак Беларусі па футболе 2007/2008|2007/2008]] | [[ФК МТЗ-РІПА|МТЗ-РІПА (Мінск)]] | [[ФК Шахцёр Салігорск|Шахцёр (Салігорск)]] | '''2:1''' | [[Дынама (стадыён, Мінск)|«Дынама», Мінск]] |- | [[Кубак Беларусі па футболе 2008/2009|2008/2009]] | [[ФК Нафтан|Нафтан (Наваполацк)]] | [[ФК Шахцёр Салігорск|Шахцёр (Салігорск)]] | '''2:1''' (дад. час) | [[Дынама (стадыён, Мінск)|«Дынама», Мінск]] |- | [[Кубак Беларусі па футболе 2009/2010|2009/2010]] | [[ФК БАТЭ|БАТЭ (Барысаў)]] | [[ФК Тарпеда Жодзіна|Тарпеда (Жодзіна)]] | '''5:0''' | [[Дынама (стадыён, Мінск)|«Дынама», Мінск]] |- | [[Кубак Беларусі па футболе 2010/2011|2010/2011]] | [[ФК Гомель|Гомель]] | [[ФК Нёман Гродна|Нёман (Гродна)]] | '''2:0''' | [[Трактар (стадыён, Мінск)|«Трактар», Мінск]] |- | [[Кубак Беларусі па футболе 2011/2012|2011/2012]] | [[ФК Нафтан|Нафтан (Наваполацк)]] | [[ФК Мінск|Мінск]] | '''2:2''' (дад. час, 4-3 па пенальці) | [[Дынама (стадыён, Мінск)|«Дынама», Мінск]] |- | [[Кубак Беларусі па футболе 2012/2013|2012/2013]] | [[ФК Мінск|Мінск]] | [[ФК Дынама Мінск|Дынама (Мінск)]] | '''[[Фінал Кубка Беларусі па футболе 2014|1:1]]''' (дад. час, 4-1 па пенальці) | [[Тарпеда (стадыён, Жодзіна)|«Тарпеда», Жодзіна]] |- | [[Кубак Беларусі па футболе 2013/2014|2013/2014]] | [[ФК Шахцёр Салігорск|Шахцёр (Салігорск)]] | [[ФК Нёман Гродна|Нёман (Гродна)]] | '''[[Фінал Кубка Беларусі па футболе 2014|1:0]]''' | [[Барысаў-Арэна|«Барысаў-Арэна», Барысаў]] |- | [[Кубак Беларусі па футболе 2014/2015|2014/2015]] | [[ФК БАТЭ|БАТЭ (Барысаў)]] | [[ФК Шахцёр Салігорск|Шахцёр (Салігорск)]] | '''[[Фінал Кубка Беларусі па футболе 2015|4:1]]''' | [[Цэнтральны (стадыён, Гомель)|«Цэнтральны», Гомель]] |- | [[Кубак Беларусі па футболе 2015/2016|2015/2016]] | [[ФК Тарпеда-БелАЗ|Тарпеда-БелАЗ (Жодзіна)]] | [[ФК БАТЭ|БАТЭ (Барысаў)]] | '''[[Фінал Кубка Беларусі па футболе 2016|0:0]]''' (дад. час, 3-2 па пенальці) | [[ДАСК «Брэсцкі»|ДАСК «Брэсцкі», Брэст]] |- | [[Кубак Беларусі па футболе 2016/2017|2016/2017]] | [[ФК Дынама Брэст|Дынама (Брэст)]] | [[ФК Шахцёр Салігорск|Шахцёр (Салігорск)]] | '''[[Фінал Кубка Беларусі па футболе 2017|1:1]]''' (дад. час, 10-9 па пенальці) | [[Нёман (спартыўны комплекс, Гродна)|«Нёман», Гродна]] |- | [[Кубак Беларусі па футболе 2017/2018|2017/2018]] | [[ФК Дынама Брэст|Дынама (Брэст)]] | [[ФК БАТЭ|БАТЭ (Барысаў)]] | '''[[Фінал Кубка Беларусі па футболе 2018|3:2]]''' | [[Спартак (стадыён, Магілёў)|«Спартак», Магілёў]] |- | [[Кубак Беларусі па футболе 2018/2019|2018/2019]] | [[ФК Шахцёр Салігорск|Шахцёр (Салігорск)]] | [[ФК Віцебск|Віцебск]] | '''[[Фінал Кубка Беларусі па футболе 2019|2:0]]''' | [[Віцебскі цэнтральны спартыўны комплекс|ЦСК, Віцебск]] |- | [[Кубак Беларусі па футболе 2019/2020|2019/2020]] | [[ФК БАТЭ|БАТЭ (Барысаў)]] | [[ФК Дынама Брэст|Дынама (Брэст)]] | '''[[Фінал Кубка Беларусі па футболе 2020|1:0]]''' (дад. час) | [[Дынама (стадыён, Мінск)|«Дынама», Мінск]] |- | [[Кубак Беларусі па футболе 2020/2021|2020/2021]] | [[ФК БАТЭ|БАТЭ (Барысаў)]] | [[ФК Іслач|Іслач (Мінскі раён)]] | '''[[Фінал Кубка Беларусі па футболе 2021|2:1]]''' | [[Цэнтральны (стадыён, Гомель)|«Цэнтральны», Гомель]] |- | [[Кубак Беларусі па футболе 2021/2022|2021/2022]] | [[ФК Гомель|Гомель]] | [[ФК БАТЭ|БАТЭ (Барысаў)]] | '''[[Фінал Кубка Беларусі па футболе 2022|2:1]]''' | [[Дынама (стадыён, Мінск)|«Дынама», Мінск]] |- | [[Кубак Беларусі па футболе 2022/2023|2022/2023]] | [[ФК Тарпеда-БелАЗ|Тарпеда-БелАЗ (Жодзіна)]] | [[ФК БАТЭ|БАТЭ (Барысаў)]] | '''[[Фінал Кубка Беларусі па футболе 2023|2:0]]''' | [[Дынама (стадыён, Мінск)|«Дынама», Мінск]] |- | [[Кубак Беларусі па футболе 2023/2024|2023/2024]] | [[ФК Нёман Гродна|Нёман (Гродна)]] | [[ФК Іслач|Іслач (Мінскі раён)]] | '''[[Фінал Кубка Беларусі па футболе 2024|2:0]]''' | [[Тарпеда (стадыён, Жодзіна)|«Тарпеда», Жодзіна]] |- |} == Заўвагі == {{notelist}} == Спасылкі == * [https://championship.abff.by/by/male/tournaments/1/?tournamentId=12 Кубак Беларусі на сайце БФФ]{{Недаступная спасылка}} {{ref-be}} {{Вонкавыя спасылкі}} {{Футбол у Беларусі}} {{Нацыянальныя футбольныя кубкі Еўропы (УЕФА)}} [[Катэгорыя:Кубак Беларусі па футболе| ]] htrrmsnzvdg8pbwyj8m3ufgfku2kuz1 0 47926 5152477 5126443 2026-06-08T06:41:34Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152477 wikitext text/x-wiki {{Раздзел Вікіпедыі | код = lv | назва = Латышская Вікіпедыя | арыгінальная назва = Latviešu Vikipēdija | лога = Wikipedia-logo-v2-lv.png | скрыншот = | дата пачатку працы = [[2003]] }} '''Латышская Вікіпедыя''' (лат.: Vikipēdija) — раздзел [[Вікіпедыя|Вікіпедыі]] на [[Латышская мова|латышскай]] мове. Раздзел Вікіпэдыі заснаваны ў [[2003]] годзе. У [[2006]] годзе колькасць артыкулаў у латышскай Вікіпедыі дасягнула 5 000. Гэта 61-ы па велічыні раздзел Вікіпедыі ў свеце, змяшчае больш за 133 тысячы артыкулаў (на [[18 лютага]] [[2025]]). == Спасылкі == * [http://lv.wikipedia.org/wiki/Sakumlapa Галоўная старонка Латышскай Вікіпедыі {{ref-lv}}] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20081106094324/http://lv.wikipedia.org/wiki/Sakumlapa |date=6 лістапада 2008 }} * http://www.search.com/reference/Latvian_Wikipedia {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20100326090245/http://www.search.com/reference/Latvian_Wikipedia |date=26 сакавіка 2010 }} * [http://lv.wikipedia.org/wiki/Special:Statistics?uselang=ru Статыстыка Латышскай Вікіпедыі на цяперашні час] * [http://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias#All_Wikipedias_ordered_by_number_of_articles Спіс усіх Вікіпедый па ліку артыкулаў]{{ref-en}} * [http://mango.delfi.lv/zinas/apraksti/pasakumi/wikipedia-sestdien-svin-10-gadu-jubileju.m?id=36246713 'Wikipedia' sestdien svin 10 gadu jubileju] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110320210933/http://mango.delfi.lv/zinas/apraksti/pasakumi/wikipedia-sestdien-svin-10-gadu-jubileju.m?id=36246713 |date=20 сакавіка 2011 }} ({{lang-lv|У суботу Вікіпедыя святкуе свой 10-летні юбілей}}) * [http://www.ir.lv/2011/1/19/vikipedija-svin-10-gadu-jubileju http://www.ir.lv: "Vikipēdija" svin 10 gadu jubileju] * [http://zz.typepad.com/lv/2009/04/wikipedia-latviesu-valoda.html Выданне «ZZ @ LV»: Wikipedia latviešu valodā. Kāpēc?] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120305070328/http://zz.typepad.com/lv/2009/04/wikipedia-latviesu-valoda.html |date=5 сакавіка 2012 }} ({{lang-lv|Вікіпедыя на латышскай мове. Чаму?}}) * [http://twitter.com/#!/wikipedia_lv Vikipedius Vulgaris у «Твітэры»] * [http://www.diena.lv/arhivs/iekritusi-interneta-13311853 Iekrituši Internetā] ({{lang-lv|Апынуўшыся ў Інтэрнэце}}) {{Вонкавыя спасылкі}} {{перакласці|en|Latvian Wikipedia}} {{Вікіпедыі}} [[Катэгорыя:Вікіпедыя]] [[Катэгорыя:Літаратура на латышскай мове]] [[Катэгорыя:Латышская мова ў інтэрнэце|Вікіпедыя]] 0do8zk5mcu5oj2ovh8fgzhiuqisv9ih 0 49298 5152183 5151940 2026-06-07T13:55:56Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152183 wikitext text/x-wiki [[Image:Emblem of the Ku Klux Klan.svg|thumb|Афіцыйны сімвал ККК]] '''Ку-клукс-клан''', ККК ({{lang-en|Ku Klux Klan, KKK}}) — назва некалькіх былых і існых [[расізм|расісцкіх]] і [[тэрарыст]]ычных арганізацый у [[ЗША]], пераважна ў паўднёвых штатах. Ку-клукс-клан быў створаны ў [[1864]] пасля [[Грамадзянская вайна ў ЗША|Грамадзянскае Вайны]]; афіцыйна добраахвотна расфармаваны ў [[1869]] (гвалт нефармальных груп пад імем ''ККК'' працягваўся да [[1872]] года). Узноўлены ў пачатку [[1920-я|1920-х]]. Першапачаткова ''ККК'' узнікае ў паўднёвых штатах у якасці таемнай арганізацыі, закліканай у нестабільных умовах грамадзянскай вайны абараніць уласнасць і інтарэсы белых грамадзян. Члены ''ККК'' прытрымліваюцца [[пратэстантызм]]у ў [[фундаменталізм|фундаменталісцкай]] форме. У наступным ''ККК'' эвалюцыянуе ў праварадыкальную [[расізм|расісцкую]] арганізацыю, ідэалогія і палітычная дзейнасць якой характарызуюцца як [[антысемітызм|антысеміцкая]], [[антыкамунізм|антыкамуністычная]], [[антыкаталіцызм|антыкаталіцкая]], ''ККК'' прадпрымае напады на чорнаскурых і [[Рэспубліканская партыя ЗША|рэспубліканцаў]], у апошні час салідарызуецца з рухам супраць абортаў, асабліва негатыўна ўспрымае дзейнасць федэральнага ўрада. Складаецца з мноства нешматлікіх незалежных групаў, некаторыя з якіх выяўляюць высокую ступень схільнасці да гвалту. Актывістаў налічваецца ад '''4000''' да '''6500''' (у ЗША, дзе з [[1981]] года колькасць ''ККК'' упала з '''10000'''; '''400''' чалавек знаходзіцца ў KKK Англіі). У руху знаходзяцца пераважна працоўныя сярэдніх гадоў. ККК распаўсюдзіла вобласць аперацый на [[ЗША]], [[Канада|Канаду]], [[Англія|Англію]]. Фінансаванне ажыццяўляецца ў асноўным за лік уласных сродкаў. Тыпы дзеянняў: начныя напады на меншасці (перш за ўсё чарнаскурых), падпалы, выбухі, збіранне зброі і ваеннае навучанне. == Літаратура == {{refbegin}} * {{cite book |title=The International Encyclopedia of Secret Societies & Fraternal Orders |url=https://archive.org/details/internationalenc00axel |last=Axelrod |first=Alan |year=1997 |publisher=Facts On File |location=New York }} * {{cite book |title=Drink: A Social History of America |last=Barr |first=Andrew |year=1999 |publisher=Carroll & Graf |location=New York }} * {{cite book |title=Hooded Americanism: The History of the Ku Klux Klan |url=https://archive.org/details/hoodedamericanis00chal |last=Chalmers |first=David M. |year=1987 |publisher=[[Duke University Press]] |location=Durahm, N.C.|isbn=9780822307303 |page=512}} * Chalmers, David M. (2003) ''Backfire: How the Ku Klux Klan Helped the Civil Rights Movement''. ISBN 0-7425-2310-1 * {{cite book |title=At the Hands of Persons Unknown: The Lynching of Black America |url=https://archive.org/details/athandsofpersons00dray |last=Dray |first=Philip |year=2002 |publisher=[[Random House]] |location=New York }} * {{cite book |title=Speak Now Against the Day: The Generation Before the Civil Rights Movement in the South |url=https://archive.org/details/speaknowagainstd0000eger |last=Egerton |first=John |year=1994 |publisher=Alfred and Knopf Inc. }} * {{cite book |title=Politics, Society, and the Klan in Alabama, 1915-1949 |url=https://archive.org/details/politicssocietyt00feld |last=Feldman |first=Glenn |year=1999 |publisher=[[University of Alabama Press]] |location=Tuscaloosa, Alabama }} * {{cite book |title=Reconstruction: America's Unfinished Revolution, 1863-1877 |url=https://archive.org/details/reconstructionam0000fone |last=Foner |first=Eric |year=1989 |publisher=Perennial (HarperCollins) }} * {{cite book |title=Race and History: Selected Essays 1938-1988 |last=Franklin |first=John Hope |year=1992 |publisher=[[Louisiana State University Press]] }} * {{cite book |title=Invisible Empire: The Story of the Ku Klux Klan, 1866-1871 |last=Horn |first=Stanley F. |year=1939 |publisher=Patterson Smith Publishing Corporation |location=Montclair, New Jersey }} * {{cite book |title=Hoods: The Story of the Ku Klux Klan |url=https://archive.org/details/hoodsstoryofk00inga_0 |last=Ingalls |first=Robert P. |year=1979 |publisher=G.P. Putnam's Sons |location=New York }} * {{cite book |title=The Ku Klux Klan in the City, 1915-1930 |url=https://archive.org/details/kukluxklanincity00jack |last=Jackson |first=Kenneth T. |year=1967; 1992 edition|publisher=[[Oxford University Press]] }} * {{cite book |title=The Klan Unmasked |last=Kennedy |first=Stetson |author-link=Stetson Kennedy |year=1990 |publisher=[[University Press of Florida]] }} * McVeigh, Rory. ''The Rise of the Ku Klux Klan: Right-Wing Movements and National Politics,'' (2009), on 1920s * {{cite book |title=Drinking in America |last=Lender |first=Mark E. |author2=James K. Martin |year=1982 |publisher=Free Press |location=New York }} * {{cite book |title=Freakonomics: A Rogue Economist Explores the Hidden Side of Everything |url=https://archive.org/details/freakonomicsrogu00levi |last=Levitt |first=Stephen D. |author2=Stephen J. Dubner |year=2005 |publisher=William Morrow |location=New York }} * {{cite book |title=Carry Me Home: Birmingham, Alabama, The Climactic Battle of the Civil Rights Revolution |url=https://archive.org/details/isbn_9780743217729 |last=McWhorter |first=Diane |year=2001 |publisher=[[Simon & Schuster]] |location=New York }} * {{cite book |title=Citizen Klansmen: The Ku Klux Klan in Indiana, 1921-1928 |url=https://archive.org/details/citizenklansmenk0000moor |last=Moore |first=Leonard J. |year=1991 |publisher=[[University of North Carolina Press]] |location=Chapel Hill }} * {{cite book|title=The Ku Klux Klan: An Encyclopedia |url=https://archive.org/details/kukluxklanencycl0000newt |last=Newton |first=Michael |author2=Judy Ann Newton|year=1991|publisher=Garland Publishing |location=New York & London }} * {{cite journal |last=Parsons |first=Elaine Frantz |year=2005 |title=Midnight Rangers: Costume and Performance in the Reconstruction-Era Ku Klux Klan |journal=[[The Journal of American History]] |volume=92 |issue=3 |pages=811–836 |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-american-history_2005-12_92_3/page/811|doi=10.2307/3659969 | issn=0021-8723 }} * {{Cite book|last=Prendergast | first=Michael L. | chapter=A History of Alcohol Problem Prevention Efforts in the United States | editor-last=Holder | editor-first=Harold D. | title=Control Issues in Alcohol Abuse Prevention: Strategies for States and Communities | place=Greenwich, Connecticut | publisher=JAI Press | year=1987 }} * {{cite book |title=History of the United States from the Compromise of 1850 to the McKinley-Bryan Campaign of 1896 |volume= 7 |last=Rhodes |first=James Ford |author-link=James Ford Rhodes |year=1920 }} Winner of the 1918 [[Pulitzer Prize]] for [http://www.pulitzer.org/awards/1918 history] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20100701075420/http://www.pulitzer.org/awards/1918 |date=1 ліпеня 2010 }}. * {{cite book |title=Alabama: The History of a Deep South State |last=Rogers |first=William |coauthors=Robert Ward, Leah Atkins and Wayne Flynt |year=1994 |publisher=[[University of Alabama Press]] |location=Tuscaloosa, Alabama }} * {{cite book |title=The man from Missouri; the life and times of Harry S. Truman |url=https://archive.org/details/manfrommissouril00stei |last=Steinberg |first=Alfred |year=1962 |publisher=Putnam |location=New York |oclc=466366 }} * {{cite book |title=Louisiana Reconstructed, 1863-1877 |url=https://archive.org/details/louisianareconst0000tayl |last=Taylor |first=Joe G. |year=1974 |location=Baton Rouge }} * {{cite book |title=My Life in the Klan |url=https://archive.org/details/mylifeinklan00thom |last=Thompson |first=Jerry |year=1982 |publisher=Putnam |location=New York |isbn=0399126953 }} * {{cite book |title=White Terror: The Ku Klux Klan Conspiracy and Southern Reconstruction |url=https://archive.org/details/whiteterrorkuklu0000trel |last=Trelease |first=Allen W. |year=1995 |publisher=[[Louisiana State University Press]] }} * {{cite book |title=The Fiery Cross: The Ku Klux Klan in America |url=https://archive.org/details/fierycrosskuklux0000wade |last=Wade |first=Wyn Craig |year=1987 |publisher=[[Simon and Schuster]] |location=New York }} {{refend}} === Дадатковая літаратура === * {{cite book |title=Women of the Klan |last=Blee |first=Kathleen M. |author-link=Kathleen M. Blee|year=1992 |publisher=[[University of California Press]] |isbn=0-520-07876-4 }} * {{cite news |url=http://www.gainesville.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20070206/WIRE/702050325/-1/news |title=White supremacist groups flourishing |agency=Associated Press |archive-url=https://web.archive.org/web/20180730202916/http://www.gainesville.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20070206%2FWIRE%2F702050325%2F-1%2Fnews |archive-date=30 ліпеня 2018 |url-status=dead }} * {{cite book |title=Terror in the Night: The Klan's Campaign Against the Jews |last=Nelson |first=Jack |author-link=Jack Nelson_(journalist) |year=1993 |publisher=[[Simon & Schuster]] |location=New York |isbn=0-671-69223-2 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/terrorinnightthe00nels }} * {{cite book |title=[http://books.google.com/books?id=ziG-M2q3ckYC&source=gbs_navlinks_s Backfire: how the Ku Klux Klan helped the civil rights movement ] |last=Chalmers |first=David M. |year=2003 |publisher=Rowman & Littlefield|isbn=0742523101}} == Спасылкі == {{commons|Category:Ku Klux Klan|Ку-клукс-клан}} * [http://www.splcenter.org/get-informed/intelligence-files/ideology/ku-klux-klan The Southern Poverty Law Center пра ККК] * [http://www.adl.org/learn/ext_us/KKK.asp?xpicked=4&item=18 The ADL пра KKK] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20060829045351/http://www.adl.org/learn/ext_us/KKK.asp?xpicked=4&item=18 |date=29 жніўня 2006 }} * [http://www.life.com/image/first/in-gallery/25151/life-goes-inside-todays-kkk Inside Today’s KKK] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090716065944/http://www.life.com/image/first/in-gallery/25151/life-goes-inside-todays-kkk |date=16 ліпеня 2009 }} — слайдшоў часопіса ''Life''. * [http://www.foresthistory.org/research/Biltmore_Project/OHIs/HornOHI.pdf Доўгае інтэрв’ю] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20170326190608/http://www.foresthistory.org/research/biltmore_project/ohis/hornohi.pdf |date=26 сакавіка 2017 }} са Станли Хорном, аўтарам кнігі «Нябачная імперыя: Гісторыя ККК, 1866—1871» * [http://www.wckkkk.org/ Рыцары Белай Камеліі Ку-Клукс-Клана] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110208125116/http://www.wckkkk.org/ |date=8 лютага 2011 }} {{Расізм}} [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1865 годзе]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1915 годзе]] [[Катэгорыя:Расізм]] [[Катэгорыя:Гісторыя ЗША]] [[Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі ЗША]] [[Катэгорыя:Правы чалавека ў ЗША]] [[Катэгорыя:Белы нацыяналізм]] [[Катэгорыя:Хрысціянскі тэрарызм]] 1icq1ewyj613zwyhunvh8xe1j89cfpo 0 51182 5152337 5150008 2026-06-07T19:04:20Z Ziv 148479 ([[c:GR|GR]]) [[File:LIE Vaduz COA.svg]] → [[File:LIE Vaduz COA HistLex.svg]] → File replacement: update to new version ([[c:c:GR]]) 5152337 wikitext text/x-wiki [[Выява:Liechtenstein - Gemeinden mit Exklaven.png|thumb|350px|Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Ліхтэнштэйна]] '''Княства [[Ліхтэнштэйн]]''' ў адміністрацыйным дачыненні падзелена на 11 суполак ({{lang-de|Gemeinde(n)}}). Суполкі галоўным чынам складаюцца з аднаго горада. Пяць суполак знаходзяцца ў межах выбарчай акругі Ніжні Ліхтэнштэйн, астатнія шэсць адносяцца да Верхняга Ліхтэнштэйна. == [[Анклаў|Анклавы]] і [[эксклаў|эксклавы]] == Нягледзячы на свой маленькі памер, суполкі маюць вельмі мудрагелістыя формы. Сем суполак, дадаткова да асноўнай тэрыторыі, маюць як мінімум адзін эксклаў. * [[Бальцэрс]]: 2 эксклавы * [[Эшэн]]: 2 эксклавы * [[Гампрын]]: 1 эксклаў * [[Планкен]]: 3 эксклавы, 1 анклаў * [[Шан]]: 4 эксклавы, 2 анклавы * [[Трызенберг]]: 1 эксклаў * [[Вадуц]]: 5 эксклаваў == Суполкі == {| class="standard" ! [[Герб]] ! [[Паштовы індэкс]] и назва суполкі ! Нямецкая назва ! Насельніцтва, чал.<br />''<small>(31.12.2005)</small>'' ! Плошча,<br />км² ! Населеныя пункты |- | colspan=6 align=center bgcolor="#dddddd" | '''Ніжні Ліхтэнштэйн''' |- | align="center" | [[Выява:Wappen Gamprin.svg|35px|Гампрын]] || 9487 [[Гампрын]] || Gamprin || align=right | 1436 || align=right | 6.1 || align=center | Гампрын<br />[[Бендэрн]] |- | align="center" | [[Выява:Wappen Mauren.svg|35px|Маўрэн]] || 9493 [[Маўрэн]] || Mauren || align=right | 3649 || align=right | 7.5 || align=center | Маўрэн<br />[[Шанвальд]] |- | align="center" | [[Выява:Wappen Ruggell.svg|35px|Ругель]] || 9491 [[Ругель]] || Ruggell || align=right | 1925 || align=right | 7.4 || align=center | Ругель |- | align="center" | [[Выява:Wappen Schellenberg.svg|35px|Шэленберг]] || 9488 [[Шэленберг]] || Schellenberg || align=right | 974 || align=right | 3.5 || align=center | Шэленберг |- | align="center" | [[Выява:Wappen Eschen.svg|35px|Эшэн]] || 9492 [[Эшэн]] || Eschen || align=right | 4076 || align=right | 10.3 || align=center | Эшэн<br />[[Нэндэльн]] |- | colspan=6 align=center bgcolor="#dddddd" | '''Верхні Ліхтэнштэйн''' |- | align="center" | [[Выява:LIE Balzers COA.svg|35px|Бальцэрс]] || 9496 [[Бальцэрс]] || Balzers || align=right | 4436 || align=right | 19.6 || align=center | Бальцэрс<br /> [[Мэльс]] |- | align="center" | [[Выява:LIE Vaduz COA HistLex.svg|35px|Вадуц]] || 9490 [[Вадуц]] || Vaduz || align=right | 5047 || align=right | 17.3 || align=center | Вадуц |- | align="center" | [[Выява:Wappen Planken.svg|35px|Планкен]] || 9498 [[Планкен]] || Planken || align=right | 366 || align=right | 5.3 || align=center | Планкен |- | align="center" | [[Выява:Wappen Triesen.svg|35px|Трызен]] || 9495 [[Трызен]] || Triesen || align=right | 4643 || align=right | 26.4 || align=center | Трызен |- | align="center" | [[Выява:Wappen Triesenberg.svg|35px|Трызенберг]] || 9497 [[Трызенберг]] || Triesenberg || align=right | 2542 || align=right | 29.8 || align=center | Трызенберг, [[Мазеша]], [[Сілум]],<br />[[Гафлай]], [[Штэг]] |- | align="center" | [[Выява:Wappen Schaan.svg|35px|Шан]] || 9494 [[Шан]] || Schaan || align=right | 5811 || align=right | 26.8 || align=center | Шан |- bgcolor="#dddddd" | align="center" | [[Выява:Staatswappen-Liechtensteins.svg|35px|Ліхтэнштэйн]] || '''[[Ліхтэнштэйн]]''' || Liechtenstein || align=right | 34905 || align=right | 160,0 || align=center | &nbsp; |} {{Суполкі Ліхтэнштэйна|nocat=1}} {{Еўропа паводле тэм|Адміністрацыйны падзел}} {{Ліхтэнштэйн у тэмах}} [[Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Ліхтэнштэйна| ]] 8cxuo34i7swoz6l4ygy7xtom6klf72b 0 51685 5152333 4668031 2026-06-07T18:58:04Z DzBar 156353 дапаўненне 5152333 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Стар}} {{Музыкант}} '''Рынга Стар''' ({{lang-en|Ringo Starr}}, сапраўднае імя '''Рычард Старкі''', {{lang-en|Richard Starkey}}; {{ДН|7|7|1940}}, {{МН|Ліверпуль||}}) — папулярны [[Вялікабрытанія|брытанскі]] музыкант, аўтар песень, акцёр. Вядомы як ударнік гурта [[The Beatles]]. == Дыскаграфія == Пасля распада the Beatles Стар выпусціў 22 сольных студыных альбома і 5 міні-альбомаў:<ref>{{cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/music/albumreviews/ringo-2012-20120131|title=Ringo Starr: Ringo 2012|magazine=Rolling Stone|last=Dolan|first=Jon|date=31 January 2012|access-date=10 September 2017|archive-date=26 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120826063807/http://www.rollingstone.com/music/albumreviews/ringo-2012-20120131|url-status=live}}</ref> === Альбомы === * ''Sentimental Journey'' (1970) * ''Beaucoups of Blues'' (1970) * ''Ringo'' (1973) * ''Goodnight Vienna'' (1974) * ''Ringo's Rotogravure'' (1976) * ''Ringo the 4th'' (1977) * ''Bad Boy'' (1978) * ''Stop and Smell the Roses'' (1981) * ''Old Wave'' (1983) * ''Time Takes Time'' (1992) * ''Vertical Man'' (1998) * ''I Wanna Be Santa Claus'' (1999) * ''Ringo Rama'' (2003) * ''Choose Love'' (2005) * ''Liverpool 8'' (2008) * ''Y Not'' (2010) * ''Ringo 2012'' (2012) * ''Postcards from Paradise'' (2015) * ''Give More Love'' (2017) * ''What's My Name'' (2019) * ''Look Up'' (2025) * ''Long Long Road'' (2026) === Міні-альбомы === * ''Zoom In'' (2021) * ''Change the World'' (2021) * ''EP3'' (2022) * ''Rewind Forward'' (2023) * ''Crooked Boy'' (2024) == Бібліяграфія == * ''Postcards from the Boys'' (2004) — калекцыя паштовак, адпраўленых Стару іншымі удзельнікамі the Beatles * ''Octopus's Garden'' (2014) — дзіцячая літаратура * ''Photograph'' (2015) — калекцыя з 240 фотаздымкаў, якія складаюцца ў аўтабіяграфію Стара {{Зноскі}} {{Прэмія «Оскар» за найлепшую музыку да фільма}} {{Продкі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Стар Рынга}} [[Катэгорыя:The Beatles]] [[Катэгорыя:Постаці Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар» за «Найлепшую музыку да фільма»]] jna37xbybk4rs5vn3odls4dau396afv 0 56074 5152189 4728330 2026-06-07T14:08:19Z DobryBrat 5701 вікіфікацыя 5152189 wikitext text/x-wiki {{Значэнні|Маконь}} {{Рака |Назва = Маконь |Арыгінальная назва = |Выява = |Подпіс = |Карта = |Подпіс карты = |Даўжыня = 17 |Плошча басейна = 71 |Басейн = Уша (прыток Бярэзіны)/Бярэзіна/Дняпро/Чорнае мора |Расход вады = |Месца вымярэння = |Выток = |Месцазнаходжанне вытоку= за 2 км на паўночны ўсход ад вёскі [[Кляннік]] |Вышыня вытоку = |s_lat_dir = N|s_lat_deg = 53|s_lat_min = 55|s_lat_sec = 59 |s_lon_dir = E|s_lon_deg = 28|s_lon_min = 25|s_lon_sec = 43 |Вусце = Уша (прыток Бярэзіны) |Месцазнаходжанне вусця = на паўднёвай ускраіне вёскі [[Раваніцкая Слабада]] |Вышыня вусця = |m_lat_dir = N|m_lat_deg = 53|m_lat_min = 54|m_lat_sec = 48 |m_lon_dir = E|m_lon_deg = 28|m_lon_min = 33|m_lon_sec = 06 |Ухіл ракі = 0,8 |Краіна = Беларусь |Рэгіён = Мінская вобласць |Раён = Смалявіцкі раён/Чэрвеньскі раён |Катэгорыя на Вікісховішчы = }} '''Мако́нь''' — [[рака]] ў [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкім]] і [[Чэрвеньскі раён|Чэрвеньскім]] раёнах [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]], левы [[прыток]] ракі [[Уша (прыток Бярэзіны)|Уша]] (басейн [[Дняпро|Дняпра]]). Даўжыня ракі 17 км. Плошча [[вадазбор]]у 71 км². Сярэдні [[Ухіл ракі|нахіл воднай паверхні]] 0,8 м/км. Пачынаецца за 2 км на паўночны ўсход ад вёскі [[Кляннік]] Смалявіцкага раёна, вусце на паўднёвай ускраіне вёскі [[Раваніцкая Слабада]] Чэрвеньскага раёна. Вадазбор у межах [[Цэнтральнабярэзінская раўніна|Цэнтральнабярэзінскай раўніны]]. Рэчышча каналізаванае на працягу 5 км (выток — 2 км на паўднёвы ўсход ад вёскі [[Забалоцце (Курганскі сельсавет)|Забалоцце]] Смалявіцкага раёна). == Літаратура == * {{Крыніцы/Блакітная}} * {{Крыніцы/ЭПБ|3|||271}} * {{кніга|загаловак=Республика Беларусь. Минская область: Общегеографический атлас|адказны=Ред. Г. Г. Науменко|месца=Мн.|выдавецтва=РУП «Белкартография»|год=2008|старонкі=16|старонак=48|isbn=978-985-508-054-2|тыраж=10000|мова=ru}} * Ліст карты N-35-81. Выданне 1981 г.{{ref-ru}} * Ліст карты N-35-82. Выданне 1982 г.{{ref-ru}} [[Катэгорыя:Рэкі Смалявіцкага раёна]] [[Катэгорыя:Рэкі Чэрвеньскага раёна]] [[Катэгорыя:Басейн Бярэзіны]] m7du91uheo6swfrngji97n7se7kt1j6 0 56310 5152358 4760144 2026-06-07T19:37:43Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152358 wikitext text/x-wiki {{Часопіс |назва = Куфэрак Віленшчыны |арыгінал назвы = |лагатып = |выява = |шырыня = |подпіс = |спецыялізацыя = |перыядычнасць = |скарачэнне = |мова = [[беларуская мова|беларуская]] |адрас рэдакцыі = |галоўны рэдактар = [[Міхась Казлоўскі]] |заснавальнікі = |выдавец = |краіна = |гісторыя = |заснаванне = 2000 |апошні выпуск = |аб’ём = |камплектацыя = |тыраж = |ISSN = |eISSN = |доступ = |узнагароды = |вэб-сайт = |вікікрыніцы = |вікісховішча = }} '''«Куфэ́рак Ві́леншчыны»''' — гісторыка-краязнаўчы і літаратурна-мастацкі часопіс. Выдаваўся з кастрычніка [[2000]] года ў [[Маладзечна|Маладзечне]] на [[беларуская мова|беларускай мове]] неперыядычна. Змяшчаў матэрыялы, прысвечаныя краязнаўству, гісторыі, фальклору, этнаграфіі, станаўленню асветы на Віленшчыне, прапагандаваў творчасць мясцовых пісьменнікаў і мастакоў. Кожны нумар прысвечаны пэўнай гістарычнай асобе або роду Віленшчыны{{sfn|ЭГБ|2003}}. Рэдактар-выдавец — [[Міхась Казлоўскі]]. З 2000 па 2008 год выйшла 13 нумароў. У 2012 годзе выйшаў 14-ы нумар<ref>{{cite web|author=|last=|first=|authorlink=|coauthors=|date=2012-06-04|url=https://novychas.by/hramadstva/vijsha_al_manah_kuferak_v_lens/|title=Выйшаў альманах «Куфэрак Віленшчыны», прысвечаны Юльяну Сергіевічу|format=|work=|publisher=[[Новы Час (газета)|Новы Час]]|accessdate=2021-09-30|language=|postscript=}}</ref>. У 2013 годзе надрукаваны 15-ы нумар часопіса<ref>{{cite web|author=КМ.|date=2013-08-29|url=https://nn.by/?c=ar&i=114467|title=Свежы «Куфэрак Віленшчыны» — памяці Таццяны Сапач|publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|accessdate=2021-09-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200426180802/https://nn.by/?c=ar&i=114467|archivedate=26 красавіка 2020|url-status=}}</ref>. На думку [[Аляксандр Васілевіч Пашкевіч|Аляксандра Пашкевіча]], многія з матэрыялаў краязнаўчага часопіса можна таксама выкарыстоўваць у акадэмічнай навуцы<ref>{{Артыкул|аўтар=Пашкевіч А.|загаловак=Галасы забытых людзей|спасылка=http://pawet.net/library/history/bel_history/paskevich/105/Галасы_забытых_людзей.html|выданне=[[ARCHE Пачатак]]|тып=|год=2006|нумар=10|старонкі=|issn=}}</ref>. {{зноскі}} == Літаратура == * {{Крыніцы/ЭГБ|6-2|«Куфэрак Віленшчыны»|Казлоўскі М.|403}} == Спасылкі == * {{cite web|url=http://kuferak.iatp.by/|title=Сайт часопіса «Куфэрак Віленшчыны»|accessdate=2021-09-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070728193555/http://kuferak.iatp.by/|archivedate=28 ліпеня 2007|url-status=}} * {{cite web|author=|last=|first=|authorlink=|coauthors=|date=|url=http://kamunikat.org/kuferak_vilenshchyny.html|title=Куфэрак Віленшчыны|format=|work=|publisher=[[Kamunikat.org]]|accessdate=2021-09-30|language=|postscript=|archive-date=21 студзеня 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121212013/http://kamunikat.org/kuferak_vilenshchyny.html|url-status=dead}} [[Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове]] [[Катэгорыя:Часопісы Беларусі]] tnqk6864k2r5nqy0legjf1eyqi73nom 0 59951 5152392 5134052 2026-06-07T21:44:10Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152392 wikitext text/x-wiki {{значэнні2|Ківі}} {{Таксон | name = Ківі | regnum = Жывёлы | image file = | image title = | image descr = | parent = | rang = | latin = Apteryx | author = [[Shaw]], 1813 | syn = | typus = | children name = | children = | range map = NZ-kiwimap ru.PNG | range map caption = | range map width = | range legend = | wikispecies = Apteryx | commons = Category:Apterygidae | itis = 174392 | ncbi = 8819 | eol = 15502407 }} '''Кі́ві''' (''Apteryx''; літаральны пераклад — ''бяскрылы'') — адзіны [[Род (біялогія)|род]] [[Бескілявыя|бескілявых]] [[птушкі|птушак]] у {{bt-bellat|Apterygidae{{!}}аднайменным сямействе|Apterygidae}} і [[Атрад (біялогія)|атрадзе]] {{bt-bellat|Apterygiformes{{!}}ківіпадобныя або бяскры́лыя|Apterygiformes}}. Уключае пяць [[біялагічны від|відаў]], [[эндэмік|эндэмічных]] для [[Новая Зеландыя|Новай Зеландыі]]<ref name=cle>[http://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/Clements%20Checklist%206.3.2%20December%202008.xls/view Clements, J. F. 2007. ''The Clements Checklist of Birds of the World, 6th Edition''. Cornell University Press. Downloadable from Cornell Lab of Ornithology]</ref><ref>Sibley, Charles Gald & Ahlquist, Jon Edward (1990) ''Phylogeny and classification of birds''. Yale University Press, New Haven, Conn</ref>. Усе віды ківі маюць моцныя чатырохпальцыя ногі і доўгую вузкую [[дзюба|дзюбу]] з ноздрамі на самым кончыку. [[Крыло птушкі|Крылы]] не развітыя, хвост адсутнічае. [[Пяро|Пер’е]] ківі больш нагадвае густую [[поўсць]]. Вонкавым выглядам і звычкамі ківі настолькі адрозніваюцца ад іншых птушак, што [[Заалогія|заолаг]] [[Уільям Кальдэр]] даў ім мянушку «ганаровых [[Сысуны|сысуноў]]»{{efn|Да з’яўлення на [[Новая Зеландыя|Новай Зеландыі]] людзей (каля 1300 года) адзінымі [[эндэмік|эндэмічнымі]] сысунамі тут былі тры віды [[кажаны|кажаноў]] (''[[Chalinolobus]]'', футляракрылы {{bt-bellat||Mystacina robusta}} і {{bt-bellat||Mystacina tuberculata}}), а [[Экалагічная ніша|экалагічную нішу]] сысуноў займалі разнастайныя [[птушкі]] і [[рэптыліі]].}}. == Этымалогія == Род Ківі апісаны ўпершыню ў [[1813]] годзе англійскім батанікам і заолагам [[Джордж Шоу|Джорджам Шоу]]. Імя, якое ён надае, ''Apteryx'', азначае «без крылаў»<ref name="knockonwood">{{cite book |title= Какво знаем за птиците |last=Боев |first=Златозар |authorlink= |year=1990 |publisher= Издателство Отечество |location=София |isbn= |pages=58 (197) }}</ref> і мае грэчаскае паходжанне (''α'' — без / не, ''πτέρυξ'' — крыло)<ref>{{cite web|url=http://www.thefreedictionary.com/apteryx|title=apteryx — definition of apteryx by the Free Online Dictionary |accessdate=01/10/2009 |publisher=Dictionary, Encyclopedia and Thesaurus |lang=en }}</ref>. Слова «ківі» ({{lang-en|kiwi}} з вымаўленнем [[Міжнародны фанетычны алфавіт|/ˈkiːwiː/]])<ref>{{cite web | url = http://dictionary.cambridge.org/dictionary/british/kiwi_2 | title= kiwi | accessdate = 20/06/2011 publisher = Cambridge University Press | lang= en }}</ref> паходзіць ад назвы птушкі на мове маоры: ''kiwi''. У сваю чаргу, слова ''kiwi'' мае палінезійскія карані, якія адносяцца да назвы пералётных шпакоў {{bt-bellat||Numenius tahitiensis}}, якія адпачываюць сярод трапічных астравоў [[Палінезія|Палінезіі]]. Першыя пасяленцы Новай Зеландыі паўторна выкарыстоўваюць гэтае слова для абазначэння мясцовых карычневых птушак. Слова змяшчае гукапераймальныя элементы «ki'» і «wi», якія маоры перанялі ад птушкі. Некаторыя віды ківі маюць спецыфічную назву на мове маоры: {{bt-bellat|малы шэры ківі|Apteryx owenii}} вядомы як «пукупуку» (''pukupuku''), {{bt-bellat|вялікі шэры ківі|Apteryx haastii}} — як «рароа» (''roroa'') ці «роа» (''roa''), {{bt-bellat||Apteryx rowi}} — «рові». У цяперашні час прынята афіцыйная назва {{bt-bellat|Паўднёвы ківі{{!}}паўднёвага ківі|Apteryx australis}} з Акарыта — «такаека» (''tokoeka''). == Філагенетычнае паходжанне == Доўгі час меркавалася, што найбліжэйшым сваяком ківі з’яўляецца іншы новазеландскі від нелятаючых птушак — вымерлы [[моа]]. Аднак нядаўнія даследаванні, выкананыя на пачатку [[2000-я|2000-х гадоў]] на аснове параўнання поўных [[Секвеніраванне|паслядоўнасцей]] [[Мітахондрыя|мітахандрыяльнай]] [[Дэзоксірыбануклеінавая кіслата|ДНК]] ківі і іх нелятаючых сваякоў, дазволілі высвятліць, што гэтыя птушкі генетычна бліжэй да [[эму]] і [[казуары|казуараў]], чым да [[страус]]аў, [[нанду]] і моа<ref name="Haddrath">Haddrath, Baker (2001).</ref><ref>Harshman, J. ''et al.'' (2008) [http://www.pnas.org/content/105/36/13462.full.pdf+html Phylogenomic evidence for multiple losses of flight in ratite birds] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20150924145935/http://www.pnas.org/content/105/36/13462.full.pdf+html |date=24 верасня 2015 }}. ''PNAS'' 105:13462-12467.</ref><ref>Hackett S. J. ''et al.'' (2008) [http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/320/5884/1763 A Phylogenomic Study of Birds Reveals Their Evolutionary History]. ''Science'' 320(5884):1763-1768.</ref>. Меркавана, продкі сучасных ківі патрапілі на [[Новая Зеландыя|Новую Зеландыю]] з [[Аўстралазія (геаграфія)|Аўстралазіі]] пазней, чым моа, — каля 30 млн гадоў таму. Па малекулярных даных<ref name="Haddrath" />, гэта магло адбыцца яшчэ раней — каля 62 млн гадоў таму, але ўжо пасля аддзялення Новай Зеландыі ад [[Гандвана|Гандваны]] (не пазней за 75 млн гадоў таму) і [[Дывергенцыя|дывергенцыі]] [[Эвалюцыйнае вучэнне|эвалюцыйнай]] галіны моа (каля 78 млн гадоў таму), што можа сведчыць аб першасным засяленні моа на Новай Зеландыі і другаразовым — ківі. == Вонкавы выгляд == [[Файл:Karuwai at August 2005 Health Check.JPG|thumb|left|180px|Ківі мае вострыя кіпцюры (''Apteryx mantelli'')]] Ківі — [[Нелятаючыя птушкі|нелятаючыя]] бескілявыя птушкі. Памеры невялікія, са звычайную [[курыца|курыцу]]. Характэрны [[палавы дымарфізм]]<ref name="БК">[http://www.zoopicture.ru/kiwi/ Птица киви — жить можно и без крыльев!] {{ref-ru}}</ref>: [[Самка|самкі]] буйней за [[Самец|самцоў]]. Цела ў ківі грушападобнай формы, з маленькай [[Галава|галавой]] і кароткай [[шыя]]й. Важаць ад 1,4 да 4 кг<ref name="БК"/>. Ківі ўласцівая найбольшая рэдукцыя [[Крыло птушкі|крылаў]] сярод птушак: яны ўсяго 5 см у даўжыню і амаль незаўважныя сярод [[Апярэнне, біялогія|апярэння]]<ref name="ПМ">[http://live.1001chudo.ru/newzealand_696.html Почетное млекопитающее] {{ref-ru}}</ref>. Аднак у ківі захавалася звычка, адпачываючы, хаваць [[дзюба|дзюбу]] пад крыло. Цела птушкі раўнамерна пакрыта мяккім, шэрым ці светла-бурым пер’ем, больш падобным на [[поўсць]], у якім адсутнічаюць мікрабарозды<ref name="ПМ"/><ref name="СНЗ">[http://www.nz-nz.com/nz-natural-world/kiwi КИВИ — Символ Новой Зеландии] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120130161734/http://www.nz-nz.com/nz-natural-world/kiwi |date=30 студзеня 2012 }} {{ref-ru}}</ref>. [[Хвост]] адсутнічае<ref name="СНЗ"/>. [[Нага|Ногі]] чатырохпальцыя, кароткія, але вельмі моцныя, з 4 вострымі [[кіпцюр]]амі<ref name="ПМ"/>; іх вага складае прыкладна ⅓ вагі цела. [[Шкілет]] не пнеўматычны, [[Косць|косці]] цяжкія. Трубчастыя косці запоўненыя касцявым мозгам, а не полыя і лёгкія, як у лятучых птушак<ref name="СНЗ"/><ref name="Ки">[http://kremenostrich.com.ua/farming/bird/apteryx.html Киви] {{ref-ru}}</ref>. [[Файл:KiwiSkelettdUrville.jpg|thumb|Шкілет звычайнага ківі (''Apteryx australis'')]] Ківі галоўным чынам спадзяюцца не на [[зрок]] — [[вока|вочы]] ў іх вельмі маленькія, усяго 8 мм дыяметрам, — а на развітыя [[слых]] і [[нюх]]<ref name="БК"/><ref name="ПМ"/>. Сярод птушак больш моцны нюх ёсць толькі ў [[Амерыканскія грыфы#Лад жыцця|кондараў]]. У ківі вельмі доўгая, гнуткая, тонкая, прамая ці злёгку выгнутая [[дзюба]], якая ў самцоў дасягае даўжыні 95—105 мм, а ў самак — 110—120 мм. [[Нос|Ноздры]] ў ківі адкрываюцца на канцы дзюбы (у астатніх птушак — каля яе аснавання)<ref>[http://www.apus.ru/site.xp/057049049124049057057056.html Киви обыкновенный] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20111228112725/http://www.apus.ru/site.xp/057049049124049057057056.html |date=28 снежня 2011 }} {{ref-ru}}</ref>. [[Язык]] [[рудымент]]арны. Каля аснавання дзюбы маюцца [[Орган (біялогія)|органы]] [[дотык]]у — адчувальныя шчацінкі — [[вібрысы]]<ref name="ПМ"/>. Звычайная [[тэмпература цела]] ківі — 38&nbsp;°C, што на два градусы ніжэй, чым у іншых птушак, і бліжэй да тэмпературы цела [[сысуны|сысуноў]]<ref name="Ки"/>. Пер’е ківі мае спецыфічны моцны [[пах]], які нагадвае грыбны. Гэта ў сучасных умовах робіць птушак уразлівымі — наземныя драпежнікі, якія з’явіліся ў Новай Зеландыі, лёгка знаходзяць іх па паху<ref name="desod">{{cite web|date=27 верасня 2010|url=http://www.membrana.ru/lenta/?10811|title=Біёлагі створаць дэзадарант для птушак ківі|publisher=Membrana|accessdate=2010-09-27|lang=ru|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120318184940/http://www.membrana.ru/particle/4485|archivedate=18 сакавіка 2012|url-status=dead}}</ref>. == Спосаб жыцця і харчаванне == [[Файл:Australisk fauna, Kivi, Nordisk familjebok.jpg|thumb|Ківі шукае доўгай дзюбай схаваных у зямлі чарвякоў]] Ківі насяляюць пераважна сырыя [[Вечназялёныя расліны|вечназялёныя]] [[лес|лясы]]; доўгія [[Палец|пальцы]] на нагах дапамагаюць ім не гразнуць у багністым грунце. На найбольш населеных участках на 1 км² прыпадае 4—5 птушак. Лад жыцця яны вядуць выключна змрочны і начны. На працягу дня ківі хаваецца ў выкапанай [[Нара|нары]], дупле ці пад [[Корань расліны|каранямі]] [[Дрэва|дрэў]]. У [[Вялікі шэры ківі|вялікага шэрага ківі]] норы ўяўляюць сабою сапраўдны [[лабірынт]] з некалькімі выхадамі; у іншых ківі норы прасцей, з адным выхадам. На тэрытарыяльным участку ківі можа быць да 50 сховішчаў, якія птушка змяняе кожны дзень. Нару ківі займае толькі праз некалькі тыдняў пасля таго, як вырые, — за гэты час [[трава]] і [[мох]] паспяваюць разрасціся, маскіруючы ўваход<ref name="БК"/>. Часам ківі адмыслова маскіруюць [[гняздо]], затуляючы ўваход [[Ліст|лісцем]] і [[Галіна (батаніка)|галінкамі]]. Днём яны пакідаюць свае сховішчы толькі ў выпадку небяспекі. Скрытныя і нясмелыя днём, уначы гэтыя птушкі становяцца [[Агрэсіўнасць|агрэсіўнымі]]. Ківі — вельмі тэрытарыяльныя птушкі, і шлюбная пара, а асабліва самец, люта абараняе ад канкурэнтаў свой гнездавы ўчастак, які можа займаць ад 2 да 100 га (у [[рові]]). Моцныя ногі і дзюба ківі — небяспечная зброя, і сутычкі паміж птушкамі могуць скончыцца смерцю. Аднак сур’ёзныя бойкі паміж ківі рэдкія; звычайна гнездавы ўчастак змяняе «ўладальніка» толькі пасля натуральнай смерці самца. Межы свайго ўчастка птушкі пазначаюць з дапамогай крыкаў, якія па начах чутныя за некалькі кіламетраў. Меркаванне, што ківі марудлівыя і нязграбныя птушкі, з’яўляецца памылковым — у прыродзе яны рухавыя і за адну ноч абыходзяць увесь гнездавы ўчастак. На паляванне ківі выходзяць прыкладна праз 30 хвілін пасля заходу [[сонца]]. Іх корм складаюць [[насякомыя]], [[малюскі]] і [[Дажджавыя чэрві|земляныя чэрві]], а таксама апалыя [[Ягада|ягады]] і [[плод|плады]]. Здабычу ківі адшукваюць з дапамогай нюху і пачуцця дотыку — разграбаючы зямлю нагамі і глыбока апускаючы ў яе дзюбу, яны літаральна «вынюхваюць» чарвякоў і насякомых. Пры выпадку ківі не адмаўляюцца ад дробных [[Земнаводныя|амфібій]] і [[ракападобныя|ракападобных]]. == Размнажэнне == [[Файл:Kiwi hg.jpg|thumb|left|Ківі з [[яйка]]м. Kauri Museum ([[Новая Зеландыя]])]] Ківі — [[Манагамія|манагамныя]] птушкі, пары ў іх утвараюцца не менш чым на 2—3 шлюбныя сезоны, часам на ўсё жыццё. Пара раз у тры дні сустракаецца ў гнездавой нары і гучна перагукваецца па начах. Асноўны шлюбны сезон у ківі доўжыцца з чэрвеня па сакавік. Праз тры тыдні пасля [[Апладненне|апладнення]] самка зносіць у нары ці пад карані дрэва адно [[яйка]] (радзей — два). Ківі — рэкардсмен сярод птушак па адносных памерах яйкаў: у [[Звычайны ківі|звычайнага ківі]] яно важыць да 450 г, ¼ масы самай птушкі. Яйка белае, колеру [[Слановая косць|слановай косці]] ці зелянявае, гладкае навобмацак<ref name="kiwiweb">{{cite web|url=http://www.chemistry.co.nz/kiwibird.htm|title=The Kiwi Bird, New Zealand's Indigenous Flightless Bird|accessdate=2009-01-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100210185436/http://www.chemistry.co.nz/kiwibird.htm|archivedate=10 лютага 2010|url-status=dead}}</ref>, памерам 135х84 мм, і ўтрымлівае найбольшы працэнт [[Жаўток|жаўтка]] сярод птушыных яйкаў — 65 % (у большасці птушак — 35—40 %)<ref name="СНЗ"/><ref>[http://www.megabook.ru/Article.asp?AID=639372 КИВИ (птицы)] {{ref-ru}}</ref>. Падчас выношвання яйка самка есць у тры разы больш, чым звычайна; за 2—3 дні да адкладвання яйка яна перастае есці, паколькі яйка займае занадта шмат месца ўнутры яе цела<ref>Piper, Ross (2007), Extraordinary Animals: An Encyclopedia of Curious and Unusual Animals, Greenwood Press</ref>. Знесенае яйка наседжвае самец, які пакідае яго толькі на час кармлення, на 2—3 гадзіны; часам яго падмяняе самка. У ківі вострава [[востраў Сцьюарт|Сцьюарт]], якія жывуць не парамі, а невялікімі стабільнымі групамі, [[наседжванне]]м яйка займаюцца не толькі самец і самка, але і іншыя птушкі з групы. Часам праз 25 дзён самка зносіць другое яйка. Інкубацыйны перыяд займае 75—85 дзён; птушаняці патрабуецца 2—3 дні на тое, каб з дапамогай ног і дзюбы выбрацца са шкарлупіны. Птушаняты нараджаюцца пакрытыя не пухам, а пер’ем, і нагадваюць мініяцюрныя копіі дарослых. Бацькі звычайна не клапоцяцца пра нашчадства і пакідаюць яго адразу пасля вылуплення<ref name="БК"/>. Першыя тры дні птушаня не можа стаяць на нагах і не есць — падскурныя запасы жаўтка дазваляюць яму не галадаць<ref name="БК"/>. Да пятага дня яно пачынае выходзіць з гнязда, а да 10—14-га дня — самастойна шукаць ежу. Першыя шэсць тыдняў жыцця птушаня ківі можа карміцца і ў дзённыя часы, затым пераходзіць на начны лад жыцця. Маладыя ківі практычна безабаронныя — да 90 % птушак гінуць у першыя шэсць месяцаў жыцця, з іх 70 % становяцца ахвярай драпежнікаў. Растуць маладыя ківі павольна: толькі ў 4—5 гадоў яны дасягаюць поўнага памеру. Палавая сталасць настае ў самцоў у 18 месяцаў, а ў самак у 2—3 гады. Але адкладаць яйкі самкі звычайна пачынаюць толькі ў 3—5 гадоў. Працягласць жыцця ківі вялікая — да 50—60 гадоў<ref name="БК"/>. У адрозненне ад большасці птушак, у самак ківі функцыянуюць абодва [[яечнік]]і, а не толькі левы. За жыццё самка зносіць да 100 яйкаў<ref name="Ки"/>. == Ступень пагрозы існаванню == [[Файл:kiwi sign.jpg|thumb|250px|Дарожны знак, які папярэджвае аб перасячэнні дарогі ківі]] З-за скрытнага ладу жыцця сустрэць гэту птушку ў прыродзе вельмі складана. Нядзіўна, што катастрафічнае падзенне яе колькасці доўгі час заставалася незаўважаным. Па ацэнках вучоных, каля 1000 гадоў таму больш за 12 млн ківі насяляла лясы Новай Зеландыі; да [[2004]] года іх [[папуляцыя]] скарацілася да 70 000 асобін. Да 1990-х гадоў ківі выміралі з хуткасцю да 6 % папуляцыі ў год: галоўным чынам, з-за завезеных на астравы [[Еўрапейцы|еўрапейцамі]] драпежнікаў — [[Кот свойскі|кошак]], [[Сабака свойскі|сабак]], [[ласка|ласак]], а таксама з-за скарачэння плошчы лясоў. Самі па сабе ківі — вельмі цягавітыя птушкі, мала схільныя да [[Хвароба|хвароб]] і здольныя перажываць сур’ёзныя змены [[Прырода|навакольнага асяроддзя]]. Былі прынятыя меры па аднаўленні колькасці гэтай птушкі — у [[1991]] годзе была распачата дзяржаўная праграма па аднаўленні ківі ({{lang-en|Kiwi Recovery Programme}}). У выніку ахоўных мерапрыемстваў колькасць ківі, якія дажываюць да сталага стану, павялічылася з 5 % (1991 год) да 60 % (1998 год). Мерапрыемствы па паўторным засяленні [[арэал]]а пасялення ківі ўключаюць гадоўлю гэтай птушкі ў няволі (першых птушанят атрымалася вывесці ў няволі толькі ў [[1989]] годзе) і кантроль над колькасцю драпежнікаў. Прафесар Кентэрберыйскага ўніверсітэта Джэймс Брыскі мае намер стварыць дэзадарант для ківі, каб прыбраць пах пер’я, які выдае іх<ref name="desod" />. Тры віды ківі, звычайны, вялікі шэры і малы, занесены ў [[Чырвоная кніга|міжнародную Чырвоную кнігу]] са статусам ''уразлівы'' ({{lang-en2|Vulnerable}}), а новы від паўночнага ківі — як ''від, які знаходзіцца пад пагрозай знікнення'' ({{lang-en2|Endangered}}). Рові мае ''нацыянальна крытычны'' ({{lang-en2|Nationally Critical}}) статус. == Ківі ў заапарках == У 1851 [[Лонданскі заапарк]] стаў першым заапаркам, дзе ўтрымліваюцца ківі. Першае развядзенне ў няволі адбылося ў 1945<ref>{{cite web|url= http://www.doc.govt.nz/upload/documents/science-and-technical/tsop24.pdf|title=Captive management plan for kiwi|date=June 2004|page=10|publisher=[[New Zealand Department of Conservation]]|accessdate=17 August 2009}}</ref> У 2007 годзе ківі жылі толькі ў 13 заапарках па-за межамі Новай Зеландыі<ref>Zoo and Wild Animal Medicine Current Therapy, Murray E. Fowler, R. Eric Miller, Elsevier Health Sciences, 2007, p. 215.</ref>. У {{Нп3|Франкфурцкі заапарк|Франкфурцкім заапарку|ru|Франкфуртский зоопарк}} 12 асобін, у [[Берлінскі заапарк|Берлінскім заапарку]] 7, у {{Нп3|Вальсродэ, птушыны парк|птушыным парку Вальсродэ|ru|Вальсроде (птичий парк)}} 1, у [[Смітсанаўскі Нацыянальны заалагічны парк|Вашынгтонскім заапарку]] 3, у {{Нп3|Vogelpark Avifauna|Vogelpark Avifauna||Vogelpark Avifauna}}, [[Нідэрланды]] — 3, у {{Нп3|Заапарк Сан-Дыега|Заапарку Сан-Дыега|ru|Зоопарк Сан-Диего}} 5, у {{Нп3|San Diego Zoo Safari Park|San Diego Zoo Safari Park|en|San Diego Zoo Safari Park}} 1, у [[Смітсанаўскі Нацыянальны заалагічны парк|Смітсанаўскім Нацыянальным заалагічным парку]] 5, у {{нп3|Смітсанаўскі інстытут аховы прыроды і біялогіі|Смітсанаўскім інстытуце аховы прыроды і біялогіі||Smithsonian Conservation Biology Institute}} 1 і ў {{нп3|Заапарк і акварыум Калумбуса|Заапарку і акварыуме Калумбуса|ru|Columbus Zoo and Aquarium}} ў горадзе [[Калумбус (Агая)|Калумбус]], [[Агая]] 3<ref>Gibson, Eloise (04/29/2010)</ref>. == Людзі і ківі == Ківі — нацыянальная птушка<ref>Гл. [http://www.camacdonald.com/birding/CountryIndex.htm#N пералік] нацыянальных птушак на сайце [http://www.camacdonald.com/ C. A. MacDonald.]</ref> і неафіцыйная [[эмблема]] Новай Зеландыі. З’яўляецца ўпадабаным сімвалам новазеландскай культуры, які адлюстроўваецца на [[манета]]х<ref>{{cite web|url=http://dema.com.ua/Countries_Krause/New_Zealand.html|title=Монети Нової Зеландії|work=Колекція монет Деми Юрія|publisher=Дема Юрій Володимирович|description=Монеты стран мира: Новая Зеландия|lang=uk|accessdate=2010-10-02}}</ref>, [[Паштовая марка|паштовых марках]] і г. д. «Ківі» ({{lang-en|kiwis}}) — жартоўная мянушка саміх новазеландцаў<ref name="la times"/>. У краіне маюцца скульптуры ківі і дарожныя знакі ў месцах яго распаўсюджвання, каб людзі былі ўважлівыя і не перашкаджалі спакою гэтых птушак<ref name="ПМ"/>. Раней на птушак палявалі і рабілі вопратку з іх скурак, але цяпер яны з’яўляюцца аб’ектам аховы<ref name="ПМ"/>. <center><gallery caption="Ківі на [[Гісторыя пошты і паштовых марак Новай Зеландыі|паштовых марках]] і [[манета]]х Новай Зеландыі"> Выява:1898 pictorial 6 pence green (kiwi).JPG|<center><small>[[Паштовая марка]] [[1898]] года</small></center> Выява:1898 kiwi 6d red.JPG|<center><small>Адзін з пазнейшых варыянтаў той жа маркі</small></center> </gallery></center> У [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] ({{coord|51.194141|N|1.715278|W|type:landmark_region:GB|scale=3000}}) па заканчэнні [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]] на працягу двух месяцаў, з лютага па сакавік [[1919]] года, новазеландскімі сапёрамі, якія чакалі дэмабілізацыі, была створана гіганцкая выява ківі агульнай плошчай 6100 м² і вышынёй 127 метраў. Выява нанесена шляхам зразання і выдалення дзёрну з пакатага [[вапняк]]овага ўзгорка, з-за чаго птушка ківі выйшла [[альбінос]]ам.<ref name="СНЗ"/> [[Файл:Kiwis 006eue.jpg|thumb|[[Фрукт]]овая расліна [[Ківі (садавіна)|ківі]] названа ў гонар птушкі]] Расліна [[Ківі (садавіна)|ківі]] атрымала сваю назву за падабенства формы яго апушанага плода з целам аднайменнай птушкі<ref name="la times">{{cite web|author=Emily Green.|url=http://articles.latimes.com/2002/may/08/food/fo-kiwi8|title=Kiwi, Act II|date=May 08, 2002|publisher=Los Angeles Times|accessdate=20 снежня 2009}}</ref>. == Класіфікацыя == Часам ківі аб’ядноўваюць на правах сямейства ў атрад [[Казуарападобныя|казуарападобных]] ці [[Страўсападобныя|страўсападобных]]. Традыцыйна налічваюць тры віды ківі — ''Apteryx australis'', ''A. haastii'' і ''A. owenii''. Аднак паводле найноўшых даных<ref>Sibley, Monroe (1990, 1993); Baker ''et al.'' (1995); Tennyson ''et al.'' (2003).</ref> варта вылучаць пяць відаў: * '''[[Звычайны ківі|Звычайны]]''', ці '''паўднёвы''', '''ківі''' ({{btname|A. australis|[[Shaw]], [[1813]]}}) — {{lang-en|Brown Kiwi}}, ці {{lang-en2|Southern Tokoeka}}, ці {{lang-en2|Haast Tokoeka}}, * '''[[Вялікі шэры ківі]]''' ({{btname|A. haastii|[[Potts]], [[1872]]}}) — {{lang-en|Great Spotted Kiwi}}, * '''[[Паўночны ківі]]''' ({{btname|A. mantelli|[[Bartlett|A. D. Bartlett]], [[1852]]}}) — {{lang-en|North Island Brown Kiwi}}, * '''[[Малы шэры ківі]]''', ці '''ківі Оўэна''' ({{btname|A. owenii|[[Gould]], [[1847]]}}) — {{lang-en|Little Spotted Kiwi}}, * '''[[Рові]]''' ({{btname|Apteryx rowi|A. J. D. Tennyson, R. L. Palma, H. A. Robertson, T. H. Worthy & B. Gill, [[2003]]}}) — {{lang-en|Okarito Brown Kiwi}}. Акрамя таго, звычайны ківі падраздзяляецца на два [[Падвід, біялогія|падвіды]]: * {{btname|A. a. australis|[[Shaw]], [[1813]]}} — {{lang-en|Southern Tokoeka}}, * {{btname|A. a. lowryi|[[Rothschild]], [[1893]]}} — {{lang-en|Stewart Island Tokoeka}}. <center><gallery caption="Галерэя"> Выява:Kiwifugl.jpg|''Apteryx australis'' Выява:TeTuatahianui.jpg| ''Apteryx mantelli'' Выява:Apteryx owenii 0.jpg|''Apteryx owenii'' Выява:Kiwifugl2.jpg|''Apteryx australis'' Выява:Great spotted kiwi, apteryx haastii, Auckland War Memorial Museum.jpg|'' Apteryx haastii'' Выява:Tokoeka.jpg|''Apteryx australis'' Выява:Little spotted kiwi, Apteryx owenii, Auckland War Memorial Museum.jpg|''Apteryx owenii'' </gallery></center> <center> [[Файл:Information icon.svg|16px]] {{#if:{{{1|}}}|''{{{1}}}''|<small>Націсніце на выяву, каб павялічыць</small>}} </center> == [[Генетыка]] == '''[[Карыятып]]:''' 80 [[Храмасома|храмасом]] (2''n'').{{efn|Звесткі прыведзены для [[Звычайны ківі|звычайнага ківі]] (de Boer, 1980).}} '''[[Генетыка#Малекулярная генетыка|Малекулярная генетыка]]:''' * [[Дэпанаванне|Дэпанаваныя]] [[нуклеатыд]]ныя [[Секвеніраванне|паслядоўнасці]] ў [[База даных|базе даных]] EntrezNucleotide, [[:en:GenBank|GenBank]], [[NCBI]], [[ЗША]]: [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?mode=Info&id=8822&lvl=3&lin=f&keep=1&srchmode=1&unlock 289] (па стане на [[23 лютага]] [[2011]]). * Дэпанаваныя [[бялкі|амінакіслотныя]] паслядоўнасці ў базе даных EntrezProtein, GenBank, NCBI, ЗША: [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?mode=Info&id=8822&lvl=3&lin=f&keep=1&srchmode=1&unlock 220] (па стане на [[23 лютага]] [[2011]]). {{familytree/start}} {{familytree | | | | | | | | | | | | | | | | | | | N |N=Продкі ківі}} {{familytree | | | | | |,|-|-|-|-|-|-|v|-|-|-|-|-|-|+|-|-|-|-|-|-|v|-|-|-|-|-|-|.|}} {{familytree | | | | | |!| | | | | | |!| | | | | | |!| | | | | | |!| | | | | | |!|}} {{familytree | | | | | D | | | | | E | | | | | A | | | | | B | | | | | C | D=[[File:Apteryx mantelli.jpg|center|60px]]''Apteryx mantelli''|E=[[File:Kiwi silhouette-by-flomar.svg|center|30px]]''Apteryx rowi''|A= ''Apteryx australis'' |B=[[File:Apteryx haastii.jpg|center|40px]] ''Apteryx haastii'' |C=[[File:Apteryx owenii 0.jpg|center|40px]] ''Apteryx owenii''}} {{familytree | | |F|~|V|A|V|~|7| | | | | | | | |,|-|+|~|V|~|7| | | | | | | | |F|J| |7}} {{familytree | | H |:| J |:| | | | | | | | F |!| G |:| | | | | | | O | | | P | |H=[[File:Kiwi silhouette-by-flomar.svg|center|30px]]''Northland''|J=[[File:Kiwi silhouette-by-flomar.svg|center|30px]]''Eastern''|F=[[File:Kiwi silhouette-by-flomar.svg|center|30px]] ''A. a. australis'' |G=[[File:Kiwi silhouette-by-flomar.svg|center|30px]] ''Northern Fiordland''|O=[[File:Kiwi silhouette-by-flomar.svg|center|30px]] ''A. o. owenii'' |P=[[File:Kiwi silhouette-by-flomar.svg|center|30px]] ''A. o. iredalei''}} {{familytree | | | | |:| | | |:| | | | | | | | | | |!| | | |:|}} {{familytree | | | | I | | K | | | | | | | | | L | | M |I=[[File:Kiwi silhouette-by-flomar.svg|center|30px]]''Coromandel''|K=[[File:Kiwi silhouette-by-flomar.svg|center|30px]]''Western''|L=[[File:Kiwi silhouette-by-flomar.svg|center|30px]] ''A. a. lowryi'' |M=[[File:Kiwi silhouette-by-flomar.svg|center|30px]] ''Southern Fiordland''}} {{familytree/end}} == Гл. таксама == * [[Kiwi!]] (кароткаметражны мультфільм) == Заўвагі == {{notelist}} == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * {{ВСЭ3|Киви (птицы)}} * Calder, W. A. (1979) Kiwi and egg design — evolution as a package deal. ''Bioscience'' 29:461-467. * ''de Boer L. E. M.'' [http://www.nature.com/nature/journal/v287/n5777/abs/287084a0.html Do the chromosomes of the kiwi provide evidence for a monophyletic origin of the ratites?] // Nature. — 1980. — Vol. 287. — No. 5777. — P. 84—85.{{ref-en}} * McLennan, J. A. (1988) [http://www.nzes.org.nz/nzje/free_issues/NZJEcol11_89.pdf Breeding of North Island brown kiwi, ''Apteryx australis mantelli'', in Hawke's Bay, New Zealand]. ''New Zealand Journal of Ecology'' 11:89-97. * ''Sibley C. G., Monroe B. L.'' Distribution and taxonomy of birds of the world. — New Haven: Yale University Press, 1990.{{ref-en}} * Potter, M. & McLennan, J. (1992) Kiwi's egg size and moa. ''Nature'' 358:548. * ''Sibley C. G., Monroe B. L.'' A supplement to 'Distribution and taxonomy of birds of the world'. — New Haven: Yale University Press, 1993.{{ref-en}} * ''Baker A. J., Daugherty C. H., Colbourne R., McLennan J. L.'' [http://www.pnas.org/cgi/reprint/92/18/8254.pdf Flightless Brown Kiwis of New Zealand possess extremely subdivided population structure and cryptic species like small mammals] // Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. — 1995. — Vol. 92. — P. 8254—8258.{{ref-en}} * McLennan, J. A. ''et al.'' (1996) [http://www.nzes.org.nz/nzje/free_issues/NZJEcol20_1_27.pdf Role of predation in the decline of kiwi, ''Apteryx spp.'', in New Zealand]. ''New Zealand Journal of Ecology'' 20:27-35. * Taborsky, B. & Taborsky, M. (1999) [http://www.jstor.org/pss/3677123 The mating system and stability of pairs in kiwi ''Apteryx spp'']. ''Journal of Avian Biology'' 30:143-151. * ''Haddrath O., Baker A. J.'' [http://www.pubmedcentral.nih.gov/picrender.fcgi?artid=1088691&blobtype=pdf Complete mitochondrial DNA genome sequences of extinct birds: ratite phylogenetics and the vicariance biogeography hypothesis]{{Недаступная спасылка}} // Proc. R. Sci. Lond. B. — 2001. — Vol. 268. — No. 1470. — P. 939—945.{{ref-en}} * Cooper, A. ''et al.'' (2001) [http://www.nature.com/nature/journal/v409/n6821/abs/409704a0.html Complete mitochondrial genome sequences of two extinct moas clarify ratite evolution]. ''Nature'' 409:704-707. * ''Tennyson A. J. D., Palma R. L., Robertson H. A., Worthy T. H., Gill B.'' J. A new species of kiwi (Aves, Apterygiformes) from Okarito, New Zealand] // Records of the Auckland Museum. — 2003. — Vol. 40. — P. 55—64.{{ref-en}} * Sales, J. (2005) [http://www.ivb.cz/folia/54/1-2/01-20.pdf The endangered kiwi: a review] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20070926005337/http://www.ivb.cz/folia/54/1-2/01-20.pdf |date=26 верасня 2007 }}. ''Folia Zoologica'' 54:1-20. == Спасылкі == * Факты пра [http://www.kraynov.com/2006/12/30/facts-about-kiwi/ ківі] на сайце [http://www.kraynov.com/ Макса Крайнава] * [http://www.southernencounter.co.nz/animal_info/kiwi.htm Ківі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20070203091408/http://www.southernencounter.co.nz/animal_info/kiwi.htm |date=3 лютага 2007 }} на сайце [http://www.southernencounter.co.nz/index.htm «Southern Encounter Aquarium and Kiwi House»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20070205150136/http://www.southernencounter.co.nz/index.htm |date=5 лютага 2007 }} ([[Новая Зеландыя]]){{ref-en}} * [http://www.oiseaux.net/ Oiseaux.net] : [http://www.oiseaux.net/search.cgi?cx=006619950863001976020:e4ki7c-njoy&cof=FORID%3A9&ie=UTF-8&sa=ok&q=kiwi Kiwi] {{ref-fr}} * [http://nationalzoo.si.edu/default.cfm National Zoological Park] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20100202232244/http://nationalzoo.si.edu/default.cfm |date=2 лютага 2010 }} : [http://nationalzoo.si.edu/Search/default.cfm?hpout=search&xtr= Kiwi]{{ref-en}} * [http://tolweb.org/tree/phylogeny.html Catalogue of Life] : [http://tolweb.org/Apterygidae/26285 Apterygidae] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20111221232051/http://tolweb.org/Apterygidae/26285 |date=21 снежня 2011 }}{{ref-en}} * [http://www.iucnredlist.org/ IUCN Red List of Threatened Species] : [http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/search Apterygidae]{{ref-en}} * [http://ianimal.ru/ Интересни животни]: [http://ianimal.ru/topics/kivi Киви (лат. Apteryx)]{{ref-ru}} === Таксанамічных спасылкі === * [http://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=174393 Apteryx у ITIS] * Род [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?mode=Info&id=8821&lvl=3&lin=f&keep=1&srchmode=1&unlock ''Apteryx''] у [[База даных|базе даных]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?mode=Root Taxonomy Browser], [[:en:National Center for Biotechnology Information|NCBI]], [[ЗША]] * [http://www.uniprot.org/taxonomy/8821 Apteryx у UniProt] === Мультымедыя === * [https://www.forumnauka.bg/topic/3007-%D0%B7%D0%B2%D1%83%D1%86%D0%B8-%D0%BD%D0%B0-%D0%B6%D0%B8%D0%B2%D0%BE%D1%82%D0%BD%D0%B8/page/2/#comment-19847 Гукі малога шэрага ківі (Apteryx owenii)] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120131083220/http://nauka.bg/forum/index.php?act=attach&type=post&id=1185 |date=31 студзеня 2012 }}{{ref-bg}} * Галерэя [http://www.savethekiwi.org.nz/about-the-bird/kiwi-characteristics/kiwi-calls.html вакал у розных тыпаў ківі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110810052955/http://www.savethekiwi.org.nz/about-the-bird/kiwi-characteristics/kiwi-calls.html |date=10 жніўня 2011 }}{{ref-en}} * Відэа [http://www.youtube.com/watch?v=4Be5XYhkEnI Захаванне ківі — Новая Зеландыя]{{ref-en}} * Відэа [http://science.discovery.com/videos/mutant-planet-the-kiwi.html The Science Channel Videos: Mutant Planet: The Kiwi] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110423173659/http://science.discovery.com/videos/mutant-planet-the-kiwi.html |date=23 красавіка 2011 }}{{ref-en}} {{Птушкі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{Добры артыкул|Біялогія}} [[Катэгорыя:Ківіпадобныя| ]] [[Катэгорыя:Роды птушак]] [[Катэгорыя:Птушкі Новай Зеландыі]] [[Катэгорыя:Эндэмікі Новай Зеландыі]] [[Катэгорыя:Птушкі на марках]] [[Катэгорыя:Атрады птушак]] jz3but47xdajvh1p3reqtt78u9zzzlr 0 61417 5152260 4496086 2026-06-07T16:03:11Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152260 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Кісялёў}} {{Дзяржаўны дзеяч | беларускае імя = Кузьма Венедыктавіч Кісялёў | партрэт = Кузьма Венедыктавіч Кісялёў.jpg | шырыня партрэта = | подпіс = | герб = | подпіс герба = | тытул = [[Міністр замежных спраў БССР]] | парадак = 1 | сцяг = Flag of Byelorussian SSR.svg | перыядпачатак = [[15 сакавіка]] [[1946]] | перыядканец = [[14 мая]] [[1966]] | папярэднік = пасада зацверджаная; <br/> ён сам як народны камісар замежных спраў | пераемнік = [[Анатоль Емяльянавіч Гурыновіч]] | прэм'ер = [[Панцеляймон Панамарэнка]] <br/> [[Аляксей Кляшчоў]] <br/> [[Кірыл Мазураў]] <br/> [[Мікалай Аўхімовіч]] <br/> [[Ціхан Кісялёў]] | тытул_2 = [[Народны камісар замежных спраў БССР]] | парадак_2 = 2 | сцяг_2 = Flag of the Byelorussian SSR (1937).svg | перыядпачатак_2 = [[30 сакавіка]] [[1944]] | перыядканец_2 = [[15 сакавіка]] [[1946]] | папярэднік_2 = пасада адноўленая; <br/> [[Аляксандр Чарвякоў]] | пераемнік_2 = пасада скасаваная; <br/> ён сам як міністр замежных спраў | прэм'ер_2 = [[Панцеляймон Панамарэнка]] | тытул_3 = [[Старшыня Савета Народных Камісараў БССР]] | парадак_3 = 6 | сцяг_3 = Flag of the Byelorussian SSR (1937).svg | перыядпачатак_3 = [[28 ліпеня]] [[1938]] | перыядканец_3 = [[28 чэрвеня]] [[1940]] | папярэднік_3 = [[Апанас Кавалёў]] | пераемнік_3 = [[Іван Былінскі]] | тытул_4 = [[Народны камісар аховы здароўя БССР]] | парадак_4 = | сцяг_4 = Flag of the Byelorussian SSR (1937).svg | перыядпачатак_4 = [[1937]] | перыядканец_4 = [[1938]] | папярэднік_4 = | пераемнік_4 = | прэм'ер_4 = [[Апанас Фёдаравіч Кавалёў]] | віцэ-прэзідэнт = | прэзідэнт = | манарх = | губернатар = | віцэ-губернатар = | каментар = | дата нараджэння = | месца нараджэння = | дата смерці = | месца смерці = | пахаваны = | дынастыя = | бацька = | маці = | муж = | жонка = | у шлюбе = | дзеці = | гады службы = | прыналежнасць = | род войскаў = | званне = | камандаваў = | бітвы = | навуковая сфера = | месца працы = | вядомы як = | партыя = [[Камуністычная партыя Беларусі (1918)|Камуністычная партыя Беларусі]] | дзейнасць = | прафесія = | адукацыя = | вучоная ступень = Кандыдат медыцынскіх навук | манаграма = | рэлігія = | аўтограф = | Commons = }} '''Кузьма Венедыктавіч Кісялёў''' ({{ДН|1|11|1903}}, [[Лабковічы (Крычаўскі раён)|Лабковічы]], [[Чэрыкаўскі павет]], [[Магілёўская губерня]] — {{ДС|4|5|1977}}) — беларускі [[палітык]] і [[дыпламат]]. == Біяграфія == Нарадзіўся [[1 лістапада]] [[1903]] года ў вёсцы [[Лабковічы (Крычаўскі раён)|Лабковічы]] [[Чэрыкаўскі павет|Чэрыкаўскага павета]] [[Магілёўская губерня|Магілёўскай губерні]]. Скончыў медыцынскі факультэт Варонежскага дзяржаўнага ўніверсітэта па спецыяльнасці ўрач-неўрапатолаг, Інстытут чырвонай прафесуры ў Маскве. З 1932 па 1937 год К. В. Кісялёў — навуковы супрацоўнік Усесаюзнага інстытута эксперыментальнай медыцыны. У 1936 годзе стаў кандыдатам медыцынскіх навук. З 1937 па 1938 год — народны камісар аховы здароўя БССР, з 1938<ref>{{артыкул|аўтар= |загаловак= Інфармацыйнае паведамленне аб пасяджэнні першай сэссіі Вярхоўнага Савета БССР 1-га склікання 28 ліпеня 1938 года|спасылка= https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/Zviazda.zip/1938-174a.pdf|мова= |выданне= [[Звязда (газета)|Звязда]]|тып= |год= 1938|том= |нумар= 174|старонкі= 1|doi= |issn= |archive-date= 22 мая 2021|archive-url= https://web.archive.org/web/20210522040857/https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/Zviazda.zip/1938-174a.pdf}}</ref> па 1940 год — старшыня [[Савет Народных Камісараў БССР|Савета народных камісараў БССР]]. У 1941—1942 гадах працаваў дырэктарам медыцынскага выдавецтва ў г. Маскве, старшынёй Ульянаўскага абласнога выканаўчага камітэта, з 1943 па 1944 год быў першым намеснікам старшыні Савета народных камісараў Беларускай ССР. З 1944 па 1958 год — першы намеснік старшыні СНК і наркам (з 1946 міністр) замежных спраў БССР. З 1958 па 1966 год — Міністр замежных спраў Беларускай ССР. Меў ранг Надзвычайнага і Паўнамоцнага Пасла. Быў дэпутатам [[Вярхоўны Савет СССР|Вярхоўнага Савета СССР]] (1937—1958), [[Вярхоўны Савет БССР|Вярхоўнага Савета БССР]] (1938—1967) і членам [[Камуністычная партыя Беларусі (1918)|ЦК КПБ]] (1938—1966). Прымаў удзел у XV сесіі [[Генеральная Асамблея ААН|Генеральнай асамблеі ААН]] (1960 год) ад нацыянальнага прадстаўніцтва Беларускай ССР (упершыню) у складзе дэлегацыі СССР<ref>Саўка, З. Беларуская цывілізацыя ў Амэрыцы = Belarusan Civilization in America: пяцьдзясят гадоў Беларуска-Амэрыканскага Задзіночаньня, 1949―1999: падзеі, дакумэнты, успаміны, пэрсаналіі / Зьміцер Саўка; [рэдактар Наталля Гардзіенка; прадмова Лявона Юрэвіча]. — Мінск: Кнігазбор, 2019. — 603 с., XII с. фат., партр.: іл., партр., факсім. — С. 76—77. — Бібліятэка Бацькаўшчыны; Кн. 38). — ISBN 978-985-7207-69-5.</ref>. Аўтар успамінаў «Запіскі савецкага дыпламата» (1974). Памёр [[4 мая]] [[1977]] года. Пахаваны на [[Усходнія могілкі|Усходніх могілках]] у [[Мінск]]у. {{зноскі}} == Літаратура == * {{Крыніцы/Беларусь: энцыклапедычны даведнік (1995)|Кісялёў Кузьма Венедыктавіч|387}} == Спасылкі == * [http://www.mfa.gov.by/rus/index.php?d=publications/collection/rt&id=3 Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь] * [http://www.mfa.gov.by/rus/index.php?d=publications/collection/rt&id=4 Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь] * [http://www.peoples.ru/state/politics/kyzma_kiselev/ www.peoples.ru] {{Кіраўнікі ўрадаў Беларусі}} {{Міністры замежных спраў Беларусі}} {{Кіраўнікі аховы здароўя Беларусі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Кісялёў Кузьма В}} [[Катэгорыя:Старшыні СНК БССР]] [[Катэгорыя:Міністры аховы здароўя БССР]] [[Катэгорыя:Міністры замежных спраў БССР]] [[Катэгорыя:Члены КПСС]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 4-га склікання]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 3-га склікання]] [[Катэгорыя:Дыпламаты Беларусі]] [[Катэгорыя:Дыпламаты СССР]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Крычаўскім раёне]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 1-га склікання]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 2-га склікання]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 3-га склікання]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 4-га склікання]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 5-га склікання]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 6-га склікання]] [[Катэгорыя:Народныя камісары аховы здароўя БССР]] [[Катэгорыя:Народныя камісары замежных спраў БССР]] [[Катэгорыя:Намеснікі Старшыні Савета Міністраў БССР]] aembkphzrpvdsuyzh4hxei3td7nuvyk 0 76712 5152549 4935338 2026-06-08T10:27:49Z CommonsDelinker 151 Replacing Flag_of_Peru_(war).svg with [[File:State_flag_of_Peru.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · This is not the war flag, this is the State flag [ht 5152549 wikitext text/x-wiki {{Картка сцяга |назва = Сцяг Рэспублікі Перу |суб'ект = [[Перу]] |выява = Flag of Peru.svg |подпіс = {{FIAV|010011}} ---- [[Выява:Flag of Peru (state).svg|250px]] <br />{{FIAV|100100}} |заснаваны = {{fd|25|02|1825}} |заснаваны2 = {{fd|25|08|1838}} |прапорцыя = 2:3 |аўтар = [[Хасэ дэ Сан-Марцін]] |выява1 = State flag of Peru.svg |прапорцыя2 = {{FIAV|001000}} 2:3 }} Паводле легенды, генерал [[Хасэ дэ Сан Марцін]], з'явіўшыся ў [[Перу]] ў [[1820]] годзе, убачыў шмат [[фламінга]]. Прыняўшы гэта за добры знак, ён вырашыў, што чырвоны і белы павінны стаць колерамі перуанскага легіёна, які ён стварыў, каб вызваліць Перу. Белы колер сімвалізуе мір, годнасць і прагрэс, чырвоны - вайну і адвагу. {{Паўднёвая Амерыка паводле тэм|Сцяг|Сцягі}} {{Перу ў тэмах}} {{rq|stub|sources}} [[Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Перу]] [[Катэгорыя:Сцягі дзяржаў|Перу]] 5k2jqvdnuoxkg0kel9ag4hahqyp0vtk 0 81186 5152413 4741890 2026-06-08T01:19:34Z ~2026-33754-57 169453 /* Асноўныя публікацыі */ 5152413 wikitext text/x-wiki {{навуковец}} '''Рыгор Рыгоравіч Лазько''' (нар. {{ДН|28|5|1948}}, в. [[Вулька Першая]], [[Лунінецкі раён]], [[Брэсцкая вобласць]]) — беларускі [[гісторык]]. [[Доктар навук|Доктар гістарычных навук]] ([[2003]]), [[прафесар]] ([[2002]]). == Біяграфія == У 1973 годзе скончыў [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт]], аспірантуру (1978), дактарантуру (2001). У 1979 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме: «Польска-французскія адносіны ў гады падрыхтоўкі Германіяй агрэсіі ў Еўропе (1933—1937)», у 2001 годзе — доктарскую дысертацыю па тэме: «Еўрапейская палітыка Польшчы (1932—1939 гг.)». З 1973 года працуе на гістарычным факультэце [[ГДУ імя Ф. Скарыны]], загадчык кафедры усеагульнай гісторыі (у 1984—1998, 2004—2012). Выкладаў курс «Гісторыю новага часу», спецкурсы «Сацыялістычная мадэрнізацыя ў краінах Цэнтральнай і Паўднева-Усходняй Еўропы», «Крах Версальска-Вашынгтонскай сістэмы ва Усходняй Еўропе», «Пытанні новай і найноўшай гісторыі замежных краін у школьным курсе». == Асноўныя публікацыі == * Лазько, Р. Р. Перад патопам. Еўрапейская палітыка Польшчы (1932—1939) / Р. Р. Лазько. — Мн.: БДУ, 2000. — 354 с. * Лазько, Р. Р. Навейшая гісторыя краін Еўропы і Амерыкі 1945—1999 гг. : вучэб.дапам.для гіст.спец. ВНУ / Лазько Р. Р. — Гомель : ГГУ им. Ф.Скорины, 2000—120 c. * Лазько, Г. Г. Авторитарно-бюрократический социализм в европейских странах: становление и крах : пособие для учителей / Лазько Г. Г. — Гомель, 1992 — 37 c. * Сусветная гісторыя навейшага часу, 1945—2005 гг. : вучэбны дапаможнік для 10 класа агульнаадукацыйных устаноў / Г. А. Космач, Р. Р. ЛАЗЬКО, У. В. Тугай. — Мінск : БДУ, 2006. — 239 c. * Беларусь у еўрапейскай палітыцы 1918—1925 гг. : нарысы / Р. Р. Лазько, [[А. М. Кротаў]], [[М. М. Мязга]]. — Гомель : УА «ГДУ імя Ф.Скарыны», 2003. — 126 c. * Лазько, Р. Р. Пілсудскі Ю. // Беларуская энцыклапедыя: ў 18 т. Т.12 / пад рэд. Г. П. Пашкова. — Мн.: БелЭн, 2001. * Лазько, Р. Лісты Антона Луцкевіча з часу Парыжскай мірнай канфэрэнцыі // ARCHE. — 2006. — № 10 * Лазько, Р. Р. «Я сын гэтага краю…» (Ю. Пілсудскі і Беларусь 1918—1935 гг.) // Ю. Пілсудскі ў гісторыі Польшчы і Беларусі. Матэрыялы міжнароднага беларуска-польскага навуковага семінара. — 2002. — С. 85-87 * Лазько, Р. Спробы заключэння беларуска-польскага саюза ў 1919 г. // Беларускі гістарычны зборнік. — 2001. — № 15. * Лазько, Р. Р. Расійскі атрад сусветнай рэвалюцыі ў час «перадышкі» 1918 г. : Известия ГГУ имени Ф.Скорины. Вып. 49 / Р. Р. Лазько. — 2008. — 4 c. * Лазько, Р. Р. Першая спроба стварэння Беларускай Савецкай Рэспублікі : Известия ГГУ имени Ф.Скорины. Вып. 55. Ч.1. / Р. Р. Лазько. — 2009. — 4 c. * Лазько, Р. Р. Нацыянальная палітыка савецкай Расіі на службе сусветнай рэвалюцыі (па ідэалагічных дакументах 13 лістапада — 23 снежня 1918 г.) : Известия ГГУ им. Ф. Скорины. — Т. 63 / Р. Р. Лазько. — 2010. — 6 c. * Лазько, Р. Р. Ідэя самавызначэння народаў у ленінскай палітычнай канцэпцыі ў дакастрычніцкі перыяд : Известия ГГУ имени Ф.Скорины. Вып. 57 / Р. Р. Лазько. — 2009. — 6 c. * Лазько, Р. Р. Беларуская «буферная» рэспубліка ў палітыцы савецкай Расіі ў пачатку 1919 года : Известия ГГУ им. Ф. Скорины. Вып. 35. / Р. Р. Лазько. — 2006. — 2 c. * Лазько Р. Хто знішчыў «Грамаду»: /Р. Лазько // БЕЛАРУСКАЯ МІНУЎШЧЫНА. — 1994. — 2. — С.46-49. * Лазько Р. Ці ўпішацца Польшча ў германскую «жыццёвую прастору»? // БЕЛАРУСКІ ГІСТАРЫЧНЫ ЧАСОПІС. − 2001. — № 1. — С.16-24. * Лазько Р. Яшчэ раз пра беларускую карту Польшчы // ЧЫРВОНАЯ ЗМЕНА. − 1995. — 17 студз. (№ 6). * Лазько Р. Ягелонская ідэя ў Польскай Рэспубліцы пасля Рыжскага міру (1921 г.) / Р. Лазько БЕЛАРУСКІ ГІСТАРЫЧНЫ ЧАСОПІС. − 1995. — 3. — С. 25-37. * Лазько Рыгор Рыгоравіч Крах Версальскай сістэмы ў Еўропе і аб’яднанне Беларусі: Р. Р. Лазько Беларускі гістарычны часопіс. − 2009. — № 11. — С. 3—7 * Лазько Рыгор Рыгоравіч Польска-савецкія перагаворы 1920 г. і лёс Беларусі /Р. Р. Лазько Беларускі гістарычны часопіс. − 2010. — № 12. — С. 5—12. == Літаратура == * {{Крыніцы/ЭГБ|6-2|||404}} == Спасылкі == * [http://history.gsu.by/?page_id=6864 Лазько Рыгор Рыгоравіч] на сайце Гістарычнага факультэта Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Лазько Рыгор Рыгоравіч}} [[Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Выкладчыкі Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта]] ottwpv4w04oy2a4t5mkzs3nyiudb8hm 0 89498 5152405 4833889 2026-06-07T23:47:22Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152405 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Булычоў}} {{Цёзкі2|Мажэйка}} {{Пісьменнік | Імя = Кір Булычоў | Фота = Kir Bulychev 1997.jpg | Шырыня = 250px | Подпіс = Ігар Мажэйка (Кір Булычоў) у 1997 годзе | Імя пры нараджэнні = Ігар Усеваладавіч Мажэйка | Псеўданімы = Ігар Усеваладавіч Усеваладаў, <br /> Мікалай Ложкін,<br /> Сейн Джы Маўн, <br /> Леў Хрыстафоравіч Мінц, <br />Кірыл Булычоў, <br /> Кір Булычоў | Дата нараджэння = | Месца нараджэння = | Дата смерці = | Месца смерці = | Грамадзянства = | Род дзейнасці = | Гады актыўнасці = [[1960]]—[[2003]] | Жанр = [[аповесць]] | Кірунак = [[Фантастыка]], [[усходазнаўства]], [[літаратуразнаўства]] | Дэбют = «Маўнг Джо будзе жыць» | Прэміі = «[[АБС-прэмія]]», «[[прэмія «Аэліта»|Аэліта]]»,<br /> {{Дзяржаўная прэмія СССР|1982}} | Узнагароды = {{ордэн За заслугі перад Айчынай 4 ступені}} | Lib = http://publ.lib.ru/ARCHIVES/B/BULYCHEV_Kir/_Bulychev_K..html | Сайт = [http://rusf.ru/kb/ rusf.ru/kb] }} '''Кір Булычоў''', сапраўднае '''Ігар Усеваладавіч Мажэйка''' ({{lang-ru|Кир Булычёв}}; {{ДН|18|10|1934}} — {{ДС|5|9|2003}}) — савецкі {{празаік|СССР|Расіі}}-фантаст, навуковец-усходазнавец, фалерыст, {{сцэнарыст|СССР|Расіі}}. Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1982). Бацька — Усевалад Мікалаевіч Мажэйка, паходзіў з беларускага шляхецкага роду Мажэйка гербу [[Трубы (герб)|«Трубы»]]{{крыніца?}}. Булычоў — прозвішча маці, Марыі Міхайлаўны Булычовай. {{зноскі}} == Спасылкі == {{commons|Kir Bulychev}} * [http://rusf.ru/kb/index.htm Афіцыйная старонка пісьменніка] * [http://www.rusf.ru/kb/critic/index.htm Спіс рэцэнзій на працы Кіра Булычова] * [http://76-82.ru/other_lit/309.html Кір Булычоў у Энцыклапедыі Нашага Дзяцінства] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090619101714/http://www.76-82.ru/other_lit/309.html |date=19 чэрвеня 2009 }} * {{lib.ru|http://publ.lib.ru/ARCHIVES/B/BULYCHEV_Kir/_Bulychev_K..html}} * [http://barros.rusf.ru/article007.html С. Беражны. «Некалькі галоўных слоў (Штосьці накшталт апалогіі)»] (эсэ) * [http://mirf.ru/Articles/art1707.htm А. Шчарбак-Жукаў. «Чалавек, які пражыў тры жыцці»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20150320183416/http://mirf.ru/Articles/art1707.htm |date=20 сакавіка 2015 }} * [http://ironicpoetry.ru/autors/bulichev-kir/ Вершы Кіра Булычова на сайце іранічнай паэзіі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20111021000201/http://ironicpoetry.ru/autors/bulichev-kir/ |date=21 кастрычніка 2011 }} * [http://bulichevkir.ucoz.ru/ Кнігі, ілюстрацыі, бібліяграфія аўтара] * [http://phantastike.ru/bulychev/ Творы Кіра Булычова ў бібліятэцы «Фантаст»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20100117213216/http://www.phantastike.ru/bulychev |date=17 студзеня 2010 }} * «Кір Булычоў і яго сябры». Серыя «Для вузкага круга». ISBN 5-87184-351-4 * [http://www.q-cartoons.narod.ru/cartoons/children.html Мультфільм па вершы Кіра Булычова «Я прашу дзяцей не ставіць…»] * [http://www.computerra.ru/Authors/156813/ Архіў публікацый Кіра Булычова ў часопісах ІД Камп’ютара]{{Недаступная спасылка}} {{бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Булычоў Кір}} [[Катэгорыя:Асобы, вядомыя пад літаратурнымі псеўданімамі]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі-фантасты СССР]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі-фантасты Расіі]] [[Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі XX стагоддзя]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі Расіі XX стагоддзя]] [[Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі]] [[Катэгорыя:Гісторыкі Расіі]] [[Катэгорыя:Дактары гістарычных навук]] [[Катэгорыя:Усходазнаўцы Расіі]] [[Катэгорыя:Супрацоўнікі Інстытута ўсходазнаўства РАН]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі прозы і драматургіі на рускую мову]] qpke6vpka7wdgtpka33rxheoiay4dpt 0 89563 5152361 3873819 2026-06-07T19:43:41Z ZeWXeilaQ&Q 149058 5152361 wikitext text/x-wiki {{Мастак |фон = |імя = Жорж-Луі Леклерк дэ Бюфон |імя пры нараджэнні = {{lang-fr|Georges-Louis Leclerc}} |партрэт =François Hubert Drouais - Portrait of Buffon.jpg |шырыня = |загаловак = Жорж-Луі Леклерк, граф дэ Бюфон, мастак [[Франсуа-Жубер Друа]]. |дата нараджэння = |месца нараджэння = |дата смерці = |месца смерці = |грамадзянства = |нацыянальнасць = |жанр = |вучоба = |стыль = |працы = |заступнікі = |уплыў = |уплыў на = |узнагароды = |вікісховішча = Category:Georges-Louis Leclerc, comte de Buffon }}{{Сістэматык|Шырыня=285px|Батанік=Buffon|IPNI=1270}} '''Жорж-Луі ле Клерк дэ Бюфон''' ({{lang-fr|Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon}}; [[7 верасня]] [[1707]], [[Горад Манбар, Кот-д’Ор|Манбар]], [[Бургундыя]] — [[16 красавіка]] [[1788]], [[Парыж]]) — [[Французы|французскі]] натураліст, [[Біялогія|біёлаг]], [[Матэматыка|матэматык]], прыродазнавец і [[пісьменнік]] [[18 стагоддзе|XVIII ст.]] {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:Georges-Louis Leclerc, comte de Buffon|выгляд=міні}} * {{Супрацоўнік РАН|49767|графа Жоржа-Луі Леклерка дэ Бюфон}} {{Асветніцтва}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Бюфон Жорж-Луі Леклерк дэ}} [[Катэгорыя:Вучоныя Францыі]] [[Катэгорыя:Мастакі Францыі]] [[Катэгорыя:Метад Монтэ-Карла]] [[Катэгорыя:Біёлагі XVIII стагоддзя]] [[Катэгорыя:Батанікі Францыі]] 4g5v75oha6hpmsz6josa1xs1ul4a3ia 10 95242 5152551 5010529 2026-06-08T10:28:13Z CommonsDelinker 151 Replacing Flag_of_Peru_(war).svg with [[File:State_flag_of_Peru.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · This is not the war flag, this is the State flag [ht 5152551 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|сцягафікацыя/сцяг</noinclude>}}} | памер = {{{памер|}}} | alias = Перу | flag alias = Flag of Peru.svg | flag alias-1825 = Flag of Peru (1825–1950).svg | flag alias-1822 = Flag of Peru (1822–1825).svg | flag alias-1822-мар = Flag of Peru (1822).svg | flag alias-1820 = Flag of Peru (1821-1822).svg | flag alias-ВМС = State flag of Peru.svg | flag alias-армія = State flag of Peru.svg | flag alias-гандлёвы = Flag of Peru (state).svg | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1825 | var2 = 1822 | var3 = 1822-мар | var4 = 1820 | var5 = ВМС | var6 = армія | var7 = гандлёвы </noinclude> }}<noinclude> [[bg:Шаблон:Флагификация/Перу]] </noinclude> lm7fco7y6jd0mozocgvv7ou8gbig8cj 0 96688 5152334 4661609 2026-06-07T19:01:10Z ~2026-33841-17 169440 5152334 wikitext text/x-wiki {{Абраз |назва = Бялыніцкі абраз Божай Маці |арыгінал = |выява = Маці Божая Бялыніцкая. Сноў.jpg |шырыня = 200px |подпіс = Бялыніцкі абраз Маці Божай у Снове, XVII ст. |дата з'яўлення = |іконаграфічны тып = Адзігітрыя |месца знаходжання = [[Бялынічы]] |шанаваныя спісы = |дата святкавання = Каталікі: 8 (20) верасня. Праваслаўныя: 25 (12 па юліянскаму календары) красавіка. |Вікісховішча = }} '''Бялыніцкі абраз Божай Маці''' - Каралевы Беларусі — абраз [[Багародзіца|Багародзіцы]], шануецца каталіцкім, праваслаўным і ўніяцкім насельніцтвам усходняй Беларусі як цудатворны. == Версіі аб паходжанні абраза == Існуюць два розныя паданні — праваслаўнае і каталіцкае, якія апавядаюць пра гісторыю абраза. Праваслаўнае паданне мае дзве версіі. Адна з версій кажа, што пасля разгрому [[Кіеў|Кіева]] татарскімі войскамі [[Батый|Батыя]] некалькі манахаў, узяўшы з сабой старажытны абраз візантыйскага пісання, сышлі, ратуючыся, у лесе. Свой доўгі шлях яны завяршылі на ўзвышшы ля ракі [[Друць]] — правам прытоку Дняпра, дзе і заснавалі царкву св. Іллі Прарока і мужчынскі манастыр. Ужо ў першую ноч на абраным месцы ад іконы пачало зыходзіць незвычайнае ззянне. Цуд паўтараўся і ў наступныя ночы, якія сталі ад ззяння белымі. У памяць аб гэтым цудзе мястэчка, дзе быў заснаваны манастыр, нібыта і атрымала назву [[Бялынічы]]. Пазней абраз быў выкрадзены манахамі-кармелітамі. Па іншай версіі ікона была выкрадзена каталікамі з варот праваслаўнага [[Аршанскі Куцеінскі манастыр|Аршанскага Куцеінскага манастыра]] і перададзена ў кармеліцкі манастыр. [[Бялыніцкі касцёл і кляштар кармелітаў|Бялыніцкі касцёл і кляштар каталіцкага манаскага ордэна кармелітаў абутых]] быў заснаваны [[Леў Сапега|Львом Сапегам]] — вялікім канцлерам літоўскім ў [[1622]] г. лічыцца, што фундацыя была знакам падзякі Богу за перамогу ў [[1618]] г. над войскамі маскоўскага цара. Абедзве версіі каталіцкага падання гавораць, што абраз з'явіўся ў кармеліцкім Бялыніцкім кляштары цудоўным чынам. Па адной версіі ікона была намалявана [[анёл]]ам на аконнай аканіцы. Па іншай — абраз напісаў [[пілігрым]]-жывапісец падчас спеваў манахамі літаніі Божай Маці. Жывапісец завяршыў сваю працу да моманту сканчэння спеваў. Жывапісцам быў [[анёл]]. Большасць гісторыкаў схільныя лічыць, што цудатворны абраз у Бялынічах быў напісаны ў 1634—1635 гг. невядомым мастаком. == Гісторыя == [[Файл:Богоматерь Белыничская.jpg|thumb|Бялыніцкі абраз з фондаў [[Магілёўскі абласны мастацкі музей імя Паўла Масленікава|Магілёўскага абласнога мастацкага музея імя Паўла Масленікава]]. XVIII стагоддзе, палатно, алей, дрэва, разьба, пазалота|left|250px]] У час [[Вайна Расіі з Рэччу Паспалітай (1654—1667)|вайны Рэчы Паспалітай з Маскоўскай дзяржавай]] кармеліты ў [[1655]] г. перавезлі абраз ва ўмацаванае мястэчка — [[Ляхавічы]], якое доўгі час потым знаходзілася ў аблозе войскаў цара Аляксея Міхайлавіча. Аблога Ляхавіч была знятая пасля перамогі польска-літоўскіх [[бітва пад Палонкай|войскаў пад Палонкай]] [[2 ліпеня]] [[1660]]. Вызваленне Ляхавіч было прыпісана камандзірам крэпасці [[Мікалай Уладзіслаў Юдзіцкі|Мікалаем Юдзіцкім]] цудоўнай сіле Бялыніцкай іконы Божай Маці, перад якой быў выкананы падзячны гімн «[[Te Deum]]» («Цябе, Бога хвалім»). [[Файл:Маці Божая Бялыніцкая. Каменная статуя-анёл.jpg|thumb|Маці Божая Бялыніцкая. Каменная статуя-анёл, інагураваная з нагоды [[Дзень беларускага пісьменства|Дня беларускага пісьменства]] ў Бялынічах (6 верасня 2020)|right|250px]] Камісіі [[Віленскі біскуп|Віленскага біскупа]] у [[1755]] г. было прад'яўлена 9 сведчанняў цудаў Бялыніцкай іконы: 1) напісанне яе анёлам; 2) аблога Ляхавіцкі крэпасці; 3-9) сведчанні вылячэнняў ў 1671, 1706, 1720, 1737, 1722 гг. Абраз знаходзіўся ў Ляхавічах да [[1760]]. У 1760 г. абраз урачыста перанеслі ў [[Бялынічы]] ў ізноў пабудаваны касцёл. Яшчэ падчас знаходжання цудатворнага абразу ў Ляхавічах біскуп Віленскі [[Міхаіл Зяньковіч]] атрымаў у [[1754]] дазвол і [[була|булы]] Папы рымскага [[Бенедыкт XIV|Бенедыкта XIV]] на каранацыю абраза. Залатыя кароны з гербамі [[Сапегі|Сапегаў]] і [[Агінскія|Агінскіх]] былі выраблены на сродкі гэтых магнацкіх родаў. Урачыстая каранацыя абраза адбылася [[20 верасня]] [[1761]] г. Для правядзення свята перад домам Агінскіх пабудавалі альтанку з трыўмфальнымі варотамі, куды быў змешчаны абраз. Каранацыю па даручэнні біскупа Зяньковіча здзейсніў біскуп смаленскі [[Ежы Мікалай Гільзен]]. Пропаведзь здзейсніў вядомы дамініканскі прапаведнік — Ваўжынец Аўлачымскі. Пасля ўскладання карон ікона была перанесена ў храм. Свята працягвалася цэлы тыдзень. У ім прымалі ўдзел жыхары [[Шклоў|Шклова]], [[Мсціслаў|Мсціслава]], [[Орша|Оршы]], [[Віцебск]]а. Каранацыя пашырыла славу цудатворнай Бялыніцкай іконы Дзевы Марыі. У манастыр у святы Ушэсця Гасподняга, Сашэсця Святога Духа, Шкаплернай Божай Маці, св. Іллі і Раства Багародзіцы ішлі шматлікія групы паломнікаў з Галоўчына, Кудзіна, Царкавішча, Эсьмон, Цяцерына, Бялевіч, Княжыч. Пасля першага падзелу Рэчы Паспалітай (1773 г.) Бялынічы ўвайшлі ў Расійскую імперыю. Паўстанне 1831 г. паслужыла падставай да закрыцця ў 1832 г. толькі ў Магілёўскай губерні 23 каталіцкіх манастыроў, у тым ліку і ў Бялынічах. Касцёл быў перададзены дысацэзіяльнаму духавенству. У 1861 годзе ў выданне «Pieśni nabožnyja» («Песні набожныя») былі ўключаны такія радкі<ref>«Pieśni nabožnyja», 1861.</ref>: {{Пачатак цытаты}} <poem>Ty Białynicka Najczystsza Dziewa, Świataja Maci sirockaho rodu, Litwy i Rusi možna Karalewa, Uprasi Syna, kab dau nam Swabodu. </poem> {{Канец цытаты}} Пасля паўстання 1863—1864 гг. многія пакінутыя дзеючымі касцёлы былі зачынены і перададзены праваслаўнай царкве. У 1876 г. адбылася перадача Бялыніцкага касцёла з цудатворнай іконай Рускай Праваслаўнай царкве. Лічаць, што апошні парафіяльны святар ксёндз Люцыян Гадлеўскі схаваў арыгінал і пакінуў у касцёле копію. Арыгінал жа, — піша ксёндз Тадэвуш Крагель (Беласток), — па здагадцы некаторых знаходзіцца ў Волі-Гутоўскай. У 1924 г. бальшавікі закрылі царкву. Абраз быў перададзены ў абласны музей Магілёва, дзе захоўваўся разам з Крыжам Ефрасінні Полацкай. Сляды святынь губляюцца у 1941 г. пад час эвакуацыі каштоўнасцей. Глыбокая пашана беларусаў да цудатворнага Бялыніцкага абраза знайшла адлюстраванне ў створаных шматлікіх жывапісных копіях, эстампах, якія беражліва захоўваюцца ў хрысціянскіх храмах. Перад абразом Найсвяцейшай Багародзіцы моляцца аб вылячэнні ад хвароб, аб суцяшэнні ў скрусе. Свята абраза: Каталіцкая царква - 8 (20) верасня. Праваслаўная царква - 25 (12 па юліянскаму календары) красавіка. == Гл. таксама == [[Файл:Царква. Бялынічы.jpg|міні|справа|Царква ў гонар абраза Божай Маці «Бялыніцкі»]] * [[Беларускі іканапіс]] * [[Царква ў гонар Іконы Бялыніцкай Божай Маці]] {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:Bjalynickaja}} {{Цудатворныя абразы Беларусі}} [[Катэгорыя:Абразы Беларусі]] [[Катэгорыя:Іканаграфія Багародзіцы]] [[Катэгорыя:Бялынічы]] 5tztr5xebnvp828dcd1jlv5u1a5vbvq 0 102016 5152439 4747145 2026-06-08T05:38:43Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152439 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Холмс}} {{Баксёр |Імя = Лары Холмс |Фатаграфія = Larry Holmes 2010.jpg |Поўнае імя = Лары Холмс ({{lang-en|Larry Holmes}}) |Мянушка = Усходні забойца ({{lang-en|The Easton Assassin}}), Арахіс, Кілер рынга, Прафесар |Вагавая катэгорыя = Цяжкая (звыш 90,892 кг) |Грамадзянства = {{Сцяг ЗША}} [[ЗША]] |Дата нараджэння = |Месца нараджэння = |Дата смерці = |Месца смерці = |Пражыванне = [[Горад Істан, Пенсільванія|Істан]], [[Пенсільванія]], [[ЗША]] |Першы бой = [[21 сакавіка]] [[1973]] |Апошні бой = [[27 ліпеня]] [[2002]] |Стойка = [[Праўша]] |Рост = 190 гл |Размах рук = 206 гл |Стыль = |Пояс = |Баёў = 75 |Перамог = 69 |Накаўтаў = 44 |Параз = 6 |Нічыіх = |Не адбыліся = |Баёў аматарскіх = |Перамог аматарскіх = |Параз аматарскіх = |Рэйтынг1 = |Пазіцыя1 = |Рэйтынг2 = |Пазіцыя2 = |Рэйтынг3 = |Пазіцыя3 = |Пазіцыя лепшы = |}} '''Лары Холмс''' ({{lang-en|Larry Holmes}}, [[3 лістапада]] [[1949]], Катберт, [[Джорджыя|штат Джорджыя]], [[ЗША]]) — амерыканскі [[бокс|баксёр]]-прафесіянал, які выступаў у цяжкай вагавой катэгорыі. Чэмпіён свету цяжкай вагавой катэгорыі (версія [[WBC]], 1978—1983; версія [[IBF]], 1984—1985). {{зноскі}} == Спасылкі == * [http://www.boxrec.com/boxer_display.php?boxer_id=000150 Паслужны спіс] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20030201025927/http://www.boxrec.com/boxer_display.php?boxer_id=000150 |date=1 лютага 2003 }}{{ref-en}} * [http://www.LarryHolmes.com/ Афіцыйны вэб-сайт Лары Холмса] * [http://allboxing.ru/bios/larry_holmes.html Біяграфія на сайце AllBoxing.ru] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20100305132001/http://allboxing.ru/bios/larry_holmes.html |date=5 сакавіка 2010 }} * [http://allboxing.ru/archives/2004-12-27_16_29.html Эксклюзіўнае інтэрв’ю з Лары Холмсам (частка I) на сайце AllBoxing.ru] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20081104050700/http://allboxing.ru/archives/2004-12-27_16_29.html |date=4 лістапада 2008 }} * [http://allboxing.ru/archives/2004-12-28_19_00.html Эксклюзіўнае інтэрв’ю з Лары Холмсам (частка II) на сайце AllBoxing.ru] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20081104050705/http://allboxing.ru/archives/2004-12-28_19_00.html |date=4 лістапада 2008 }} {{start box}} {{succession box | before= [[Кен Нортан]] | title=[[WBC]] [[Спіс чэмпіёнаў свету па боксе ў цяжкай вазе|Чэмпіёны ў цяжкай вазе]] | years= [[9 чэрвеня]] [[1978]] — [[1983]]<br/>'''Пазбаўлены тытула''' | after= [[Цім Уізерспун]]}} {{succession box | before= Уступны тытул | title=[[IBF]] [[Спіс чэмпіёнаў свету па боксе ў цяжкай вазе|Чэмпіёны ў цяжкай вазе]] | years= [[1984]] — [[21 верасня]] [[1985]] | after= [[Майкл Спінкс]]}} {{end box}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Баксёры 1970-х]] [[Катэгорыя:Баксёры 1980-х]] [[Катэгорыя:Баксёры 1990-х]] [[Катэгорыя:Баксёры 2000-х]] [[Катэгорыя:Баксёры цяжкай вагавай катэгорыі]] [[Катэгорыя:Баксёры ЗША]] {{DEFAULTSORT:Холмс, Лары}} gdxc0v1488qqixkcjxzeoacay95mafl 0 103639 5152480 3766961 2026-06-08T06:45:58Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152480 wikitext text/x-wiki {{Музыкант | Імя = Лаура Паўзіні | Фота = LauraPausini2.jpg | Арыгінал_імя = Laura Pausini | Краіна = Італія | Дата нараджэння = | Месца нараджэння = | Гады = [[1993]] — дагэтуль | Прафесія = | Жанры = [[Поп-музыка|Поп]] | Сайт = [http://www.laurapausini.com/ Афіцыйны сайт]}} '''Лаура Паўзіні''' ({{lang-it|Laura Pausini}}; нар. [[16 мая]] [[1974]]) — сучасная спявачка, неаднаразовая пераможца міжнароднага конкурсу Грэмі, і асабліва Лацінскай Прэміі Грэмі. == Біяграфія == Родам з [[Італія|Італіі]], Лаура ў асноўным папулярная ў краінах Паўднёвай Еўропы і Міжземнамор'я, асабліва Італіі і Іспаніі, а таксама ў краінах Лацінскай Амерыкі. Спявае Лаура ў асноўным на раманскіх мовах (італьянскай, іспанскай, радзей на французскай і партугальскім мовах), у яе рэпертуары ёсць англамоўныя і змешаныя кампазіцыі. Любімы жанр спявачкі — поп, асабліва лірычныя філасофскія і любоўныя балады, з прымешкай [[Рок-музыка|року]] і зрэдку [[кантры]]. Да сакавіка 2009 года было прададзена звыш 45.000.000 дыскаў Лауры Паўзіні па ўсім свеце. == Дыскаграфія == === Альбомы на італьянскай === * [[1993]] — Laura Pausini * [[1994]] — Laura * [[1996]] — Le cose che vivi * [[1998]] — La mia risposta * [[2000]] — Tra te e il mare * [[2001]] — The best of Laura Pausini — E ritorno da te * [[2002]] — From the inside * [[2004]] — Resta in ascolto * [[2005]] — Live in Paris 05 * [[2006]] — Io canto * [[2007]] — San Siro 2007 * [[2008]] — Primavera In Anticipo * [[2011]] — Inedito === Альбомы на іспанскай === * [[1994]] — Laura Pausini * [[1996]] — Las cosas que vives * [[1998]] — Mi respuesta * [[2000]] — Entre tú y mil mares * [[2001]] — Lo mejor de Laura Pausini — Volveré junto a ti * [[2004]] — Resta in ascolto|Escucha * [[2006]] — Yo canto * [[2008]] — Primavera anticipada * [[2011]] — Inédito === Альбомы на англійскай === * [[2002]] — From the inside === Відэакліпы === * [[1993]]: ''La solitudine'' * [[1993]]: ''Non c’è'' * [[1993]]: ''Perché non torna più?'' * [[1994]]: ''Strani amori'' * [[1994]]: ''Se fue (L)'' * [[1994]]: ''Gente'' * [[1995]]: ''Amores extraños'' * [[1995]]: ''Gente'' (на іспанскай) * [[1996]]: ''Incancellabile'' * [[1996]]: ''Inolvidable'' * [[1996]]: ''Inesquecível'' * [[1996]]: ''Le cose che vivi'' * [[1996]]: ''Las cosas que vives'' * [[1997]]: ''Ascolta il tuo cuore'' * [[1997]]: ''Escucha a tu corazón'' * [[1998]]: ''Un'emergenza d'amore'' * [[1998]]: ''Emergencia de amor'' * [[1998]]: ''In assenza di te'' * [[1998]]: ''En ausencia de ti'' * [[1999]]: ''La mia risposta'' * [[1999]]: ''Mi respuesta'' * [[1999]]: ''One more time (L)'' * [[2000]]: ''Tra te e il mare'' * [[2000]]: ''Entre tú y mil mares'' * [[2000]]: ''Il mio sbaglio più grande'' * [[2001]]: ''Un error de los grandes'' * [[2001]]: ''Volevo dirti che ti amo'' * [[2001]]: ''Quiero decirte que te amo'' * [[2001]]: ''Fidati di me'' * [[2001]]: ''Fíate de mi'' * [[2001]]: ''E ritorno da te'' * [[2001]]: ''Volveré junto a ti'' * [[2002]]: ''Una storia che vale'' * [[2002]]: ''Dos historias iguales'' * [[2002]]: ''Sei solo tu'' (с Nek) * [[2002]]: ''Tan sólo tú'' (с Nek) * [[2002]]: ''Surrender'' * [[2003]]: ''Surrender'' (еўрапейская версія) * [[2003]]: ''I need love'' * [[2003]]: ''De tu amor'' * [[2003]]: ''On n'oublie jamais rien on vit avec'' з Элен Сегара * [[2004]]: ''Prendo te'' * [[2004]]: ''Resta in ascolto'' * [[2004]]: ''Escucha atento'' * [[2004]]: ''Vivimi'' * [[2004]]: ''Víveme'' * [[2005]]: ''Resta in ascolto'' (Tommy Vee remix) * [[2005]]: ''Come se non fosse stato mai amore'' * [[2005]]: ''Como si no nos hubiéramos amado'' * [[2005]]: ''Benedetta passione'' * [[2005]]: ''Bendecida pasión'' * [[2005]]: ''La Prospetiva Di Me'' * [[2006]]: ''Dispárame, dispara'' * [[2006]]: ''Io canto'' * [[2006]]: ''Yo canto'' * [[2006]]: ''Dispárame, dispara'' * [[2007]]: ''Spaccacuore'' * [[2007]]: ''Non mi lo so spiegare'' (з Тыцыяна Феро) * [[2007]]: ''No me lo puedo explicar'' (з Тыцыяна Феро) * [[2007]]: ''Destinazione paradiso live '' * [[2007]]: ''Y mi banda toca el rock'' (ужывую) * [[2008]]: ''En cambio no'' * [[2008]]: ''Invece no'' * [[2009]]: ''Primavera anticipada'' (з [[James Blunt|Джэймсам Блантам]]) * [[2009]]: ''Primavera in anticipo'' (з Джэймсам Блантам) * [[2009]]: ''Un fatto ovvio'' * [[2009]]: ''Casomai'' * [[2009]]: ''Menos mal'' * [[2009]]: ''Con la musica alla radio'' * [[2009]]: ''Con la música en la radio'' * [[2009]]: ''Non sono lei'' * [[2009]]: ''Ella no soy'' * [[2011]]: ''Benvenuto'' * [[2011]]: ''Bienvenido'' * [[2011]]: ''Non ho mai smesso'' * [[2011]]: ''Jamás abandoné'' * [[2012]]: ''Bastava'' * [[2012]]: ''Bastaba'' * [[2012]]: ''Mi tengo'' * [[2012]]: ''Me quedo'' * [[2012]]: ''Le cose che non mi aspetto'' * [[2012]]: ''Las cosas que no me espero'' * [[2012]]: ''Celeste'' * [[2012]]: ''Asì Celeste'' * [[2013]]: ''E ti prometterò'' ft Josh Groban * [[2013]]: ''Medley 2013 : La solitudine/Loneliness/La soledad '' == Турнэ == * World Tour 1997 * World Tour 1999 * World Tour 2001—2002 * Special World Tour 2005 * San Siro 2007, Милан * World Tour 2009 * Inedito World Tour 2011—2012 {{зноскі}} == Спасылкі == * [http://www.laurapausini.com/ Афіцыйны сайт Лауры]{{ref-it}}{{ref-es}}{{ref-en}} * [http://www.ilmondodilaura.com/ Il Mondo di Laura] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20071001173134/http://www.ilmondodilaura.com/ |date=1 кастрычніка 2007 }} [[Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Італіі]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Лацінская Грэмі»]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»]] [[Катэгорыя:Аўтары-выканаўцы Італіі]] {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Паўзіні Лаура}} e5x4ne6mniasp59h2zw3bsfiwc1aj2i 0 103884 5152340 4666780 2026-06-07T19:20:05Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152340 wikitext text/x-wiki {{Група астравоў |Назва = Курыльскія астравы |Карта = Kurily.svg |Акваторыя = Ціхі акіян |lat_dir = N|lat_deg = 46|lat_min = 30|lat_sec = |lon_dir = E|lon_deg = 151|lon_min = 30|lon_sec = |region = RU |CoordScale = 10000000 |Колькасць астравоў = 56 |Краіна = Расія |Найбуйнейшы востраў = Ітуруп |Агульная плошча = 10500 |Найвышэйшы пункт = 2339 |Насельніцтва = 18735 |Год перапісу = 2010 |Выява = Kurily_fotokarta_NASA.jpg |Подпіс выявы= Касмічны здымак Курыльскіх астравоў }} '''Курыльскія астравы''' — ланцуг астравоў паміж паўвостравам [[Камчатка]] і [[востраў Хакайда|востравам Хакайда]], крыху выпуклай дугой аддзяляе [[Ахоцкае мора]] ад [[Ціхі акіян|Ціхага акіяна]]. == Геаграфічнае становішча == Працягласць — каля 1200 км. Агульная плошча — 10,5 тыс. км². Уключаюць 30 вялікіх і шмат дробных астраўкоў і скал. Складаюцца з Вялікай (даўжыня 1200 км) і [[Малая Курыльская града|Малой]] (даўжыня 120 км) Курыльскіх град. Астравы падзелены [[Курыльскія пралівы|Курыльскімі пралівамі]]. Глыбокія пралівы Крузенштэрна і Бусоль падзяляюць Вялікую граду на 3 групы астравоў: паўночную ([[Шумшу]], [[Парамушыр]], [[Анекатан]], [[Шыяшкотан]] і інш.), сярэднюю ([[Сімушыр]], [[Кетой]], [[Расшуа]], [[Райкоке]] і інш.), паўднёвую ([[Кунашыр]], [[Ітуруп]], [[Уруп (востраў)|Уруп]] і інш.). На ўсход ад вострава Кунашыр за Паўднёва-Курыльскім пралівам [[Малая Курыльская града]] (востраў [[Шыкатан]] і інш.). Курыльскія астравы ўваходзяць у [[Сахалінская вобласць|Сахалінскую вобласць]] Расіі. Паўднёвыя астравы архіпелага — [[Ітуруп]], [[Кунашыр]], [[Шыкатан]] і так званыя [[Хабамаі]] — аспрэчваюцца [[Японія]]й, якая ўключае іх у склад прэфектуры Хакайда. Спіс астравоў плошчай болей за 1 км² у напрамку з поўначы на поўдзень: {| class="standard" |- class="highlight" !align=center|Назва !align=center|Плошча,<br /> км² !align=center|Максімальная<br /> вышыня, м !align=center|Шырата !align=center|Даўгата |- align=center | colspan=5 class="bright"|<big>'''''Вялікая Курыльская града'''''</big> |- align=center | colspan=5 class="highlight"|'''''Паўночная група''''' |- align=right | [[Востраў Атласава|Атласава]] || 150 || 2339 || 50°52' || 155°34' |- align=right | [[Шумшу]] || 388 || 189 || 50°45' || 156°21' |- align=right | [[Парамушыр]] || 2053 || 1816 || 50°23' || 155°41' |- align=right | [[Востраў Анцыферава|Анцыферава]] || 7 || 747 || 50°12' || 154°59' |- align=right | [[Маканрушы]] || 49 || 1169 || 49°46' || 154°26' |- align=right | [[Анекатан]] || 425 || 1324 || 49°27' || 154°46' |- align=right | [[Харымкатан]] || 68 || 1157 || 49°07' || 154°32' |- align=right | [[Чырынкатан]] || 6 || 724 || 48°59' || 153°29' |- align=right | [[Экарма]] || 30 || 1170 || 48°57' || 153°57' |- align=right | [[Шыяшкотан]] || 122 || 934 || 48°49' || 154°06' |- align=center | colspan=6 class="highlight"|'''''Сярэдняя група''''' |- align=right | [[Райкоке]] || 4,6 || 551 || 48°17' || 153°15' |- align=right | [[Матуа]] || 52 || 1446 || 48°05' || 153°13' |- align=right | [[Расшуа]] || 67 || 948 || 47°45' || 153°01' |- align=right | ''[[Ушышыр|а-вы Ушышыр]]'' || 5 || 388 || — || — |- class="shadow" align=right | [[Рыпанкіча]] || 1,3 || 121 || 47°32' || 152°50' |- class="shadow" align=right | [[Янкіча]] || 3,7 || 388 || 47°31' || 152°49' |- align=right | [[Кетой]] || 91 || 1166 || 47°20' || 152°31' |- align=right | [[Сімушыр]] || 353 || 1539 || 46°58' || 152°00' |- align=right | [[Востраў Броўтана|Броўтана]] || 7 || 800 || 46°43' || 150°44' |- align=right | ''[[Чорныя Браты|а-вы Чорныя Браты]]'' || 37 || 749 || — || — |- class="shadow" align=right | [[Чырпой]] || 21 || 691 || 46°30' || 150°55' |- class="shadow" align=right | [[Брат-Чырпоеў]] || 16 || 749 || 46°28' || 150°50' |- align=center | colspan=6 class="highlight"|'''''Паўднёвая группа''''' |- align=right | [[Уруп (востраў)|Уруп]] || 1450 || 1426 || 45°54' || 149°59' |- align=right | [[Ітуруп]] || 3318,8 || 1634 || 45°00' || 147°53' |- align=right | [[Кунашыр]] || 1495,24 || 1819 || 44°05' || 145°59' |-align=center |colspan=6 class="bright"|<big>'''''[[Малая Курыльская града]]'''''</big> |- align=right | [[Шыкатан]] || 264,13 || 412 || 43°48' || 146°45' |- align=right | [[Востраў Палонскага|Палонскага]] || 11,57 || 16 || 43°38' || 146°19' <!-- |- align=right | ''[[Астравы Асколкі|а-вы Асколкі]]'' || 0,2 || 38 || 43°35' || 146°25'--> |- align=right | [[Зялёны (востраў, Малая Курыльская града)|Зялёны]] || 58,72 || 24 || 43°30' || 146°08' |- align=right | [[Востраў Танфільева|Танфільева]] || 12,92 || 15 || 43°26' || 145°55' |- align=right | [[Юрый (востраў)|Юрый]] || 10,32 || 44 || 43°25' || 146°04' <!-- |- align=right | ''[[Астравы Дзёміна|а-вы Дзёміна]]'' || 0,7 || 34 || 43°25' || 146°10'--> |- align=right | [[Анучына]] || 2,35 || 33 || 43°22' || 146°00' |} == Будова і рэльеф == [[Файл:Fussa ISS cut.jpg|thumb|Вулкан на востраве Парамушыр]] Кожны востраў — вулкан, частка вулкана або ланцуг вулканаў (больш за 160 вулканаў, з іх каля 40 дзеючых), якія зліліся падножжамі або злучаны нізіннымі перашыйкамі. Астравы складзены пераважна з вулканагенных і вулканагенна-асадкавых парод. 3 карысных выкапняў ёсць сера і тэрмальныя воды. Бываюць землетрасенні і [[цунамі]]. Рэльеф гарысты, пераважаюць вышыні 500—1000 м, максімальная — 2339 м (вулкан [[Алаід]] на [[Востраў Атласава|востраве Атласава]])<ref name="bel1">{{Крыніцы/БелЭн|1|Алаід||226}}</ref>. == Клімат == Клімат на астравах марскі, даволі суровы, з халоднай і працяглай зімой, прахалодным летам, высокай вільготнасцю паветра. На паўднёвай частцы Курыльскіх астравоў маразы ўзімку могуць дасягаць −25 °C, сярэдняя тэмпература лютага −8 °C. На паўночнай жа частцы зіма мякчэйшая, з маразамі да −16 °C і −7 °C у лютым. Узімку на астравы ўплывае Алеуцкі барычны мінімум, дзеянне якога слабее да чэрвеня. Сярэдняя тэмпература жніўня на паўднёвай частцы Курыльскіх астравоў — 17 °C, на паўночнай — 10 °C. == Гідраграфія == На значных астравах густая сетка рэк і ручаёў. Шмат азёр, у тым ліку кратэрных. == Глебы, расліннасць і жывёльны свет == Глебы пераважна дзярновыя, лугавыя і алювіяльныя, пад лесам — слабападзолістыя са значнымі дамешкамі вулканічнага матэрыялу. На паўночных астравах альхова-рабінавае крывалессе, [[кедравы сланік]], нізкія кусцікі шыкшы (варанікі). На поўдні трапляецца крывалессе з каменнай бярозы, курыльскі бамбук, ялова-піхтавыя і шыракалістыя лясы з ліянамі і бамбукам, месцамі рэдкалессе з курыльскай лістоўніцы. Для наземнай фаўны характэрны мядзведзь, гарнастай, чорна-бурая і чырвоная лісы, [[бурундук]]. Шмат птушак, асабліва марскіх, на скалах птушыныя базары. Мора багатае рыбай, асабліва ласасёвымі, [[крабы|крабамі]], марскім зверам ([[Кольчатая нерпа|нерпа]], [[сівуч]], [[марскі коцік]], [[калан]]). == Гісторыя == [[Файл:Japanese-Buddhist-Temple-Iturup-Etorofu.png|thumb|Японскія перасяленцы на Ітурупе, Будыйскі храм (раней за 1939)]] Да сярэдзіны ХХ ст. астравы насялялі [[айны]]. Першым з еўрапейцаў астравы наведаў [[Нідэрланды|галандскі]] мараплавец [[М. Г. дэ Фрыз]] у [[1644]] г. На карце [[1644]] г. астравы пазначаны як тэрыторыя [[Японія|японскага]] клана Мацумаэ. У [[Расія|Расіі]] першыя звесткі пра Курыльскія астравы атрыманы ад землепраходца У. Атласава ў [[1697]] г. У [[1711]] г. іх даследаваў, падрабязна апісаў і склаў іх чарцёж расійскі служылы [[беларусы|беларускага]] паходжання [[І. Казырэўскі]]. У [[1721]] г. І. Яўрэінаў (таксама паходзіў з [[Беларусь|Беларусі]]) разам з Ф. Лужыным па заданні [[Пётр I (імператар расійскі)|Пятра I]] правёў [[Геадэзія|геадэзічнае]] вывучэнне Курыльскіх астравоў і ўпершыню пазначыў іх на карце Расіі. У [[1745]] г. большая частка астравоў нанесена на «Генеральную карту Расійскай імперыі» ў Акадэмічным атласе. 3 канца XVIII ст. пачалася расійская і японская каланізацыя. Паводле расійска-японскага дагавора 1855 г. востраў Ітуруп і іншыя астравы на поўдзень ад яго адыходзілі да [[Японія|Японіі]], астатнія Курыльскія астравы прызнаваліся ўладаннем Расіі. У [[1875]] г. у абмен на прызнанне Японіяй расійскага суверэнітэту над востравам [[Востраў Сахалін|Сахалін]] Расія перадала ёй сваю частку Курыльскіх астравоў, якія да [[1945]] г. знаходзіліся пад японскім кіраваннем. У час [[другая сусветная вайна|ІІ сусветнай вайны]] ў адпаведнасці з рашэннем [[Ялцінская канферэнцыя|Крымскай канферэнцыі]] 1945 г. (апублікавана ў лютым 1946 г.) Курыльскія астравы перададзены [[СССР]] і заняты савецкімі войскамі ў час Курыльскай дэсантнай аперацыі 1945 г.; японскае насельніцтва з іх было эвакуіравана і заменена савецкімі перасяленцамі. 3 1947 г. астравы ў складзе [[Сахалінская вобласць|Сахалінскай вобласці]] Расіі. Японія не пагадзілася з перадачай Савецкаму Саюзу паўднёвых Курыльскіх астравоў ([[Ітуруп]], [[Кунашыр]], [[Шыкатан]], града [[Хабамаі]]) і выказвае свае правы на іх, што стала прычынай нязгоды Японіі падпісаць Дагавор аб міры з СССР, а з 1991 г. — з Расіяй як яго правапераемніцай. == Насельніцтва і гаспадарка == Вядзецца рыбалоўства, на поўдні лясная гаспадарка. Развіта рыбаперапрацоўчая і кансервавая прамысловасць. Гарады Курыльск (на востраве Ітуруп), Севера-Курыльск (на востраве Парамушыр). У цяперашні час на Курылах пражывае каля 20 тыс. чалавек, і іх адзінай сувяззю са знешнім светам застаецца паром на востраў Сахалін, які адбывае раз на тыдзень, — авіярэйсы застаюцца занадта дарагімі. Пры гэтым у рэгіёне вельмі дрэнная сітуацыя з доступам да інтэрнэту і сотавай сувязі і маецца ўсяго 13 км асфальтаваных дарог. Урад РФ планаваў развіваць на астравах турызм, аднак гэтаму перашкаджае адсутнасць інфраструктуры ў выглядзе дарог, гасцініц і сувязі. == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|9|Курыльскія астравы|Афнагель І., Нікіцін М.|55-56}} == Спасылкі == {{Commonscat|Kuril Islands}} * [http://www.kurilstour.ru/islands.shtml Геаграфія Курыльскіх астравоў] * [http://www.sakhalin.info/kuriles.ru Навіны Курыльскіх астравоў] * [http://www.pref.hokkaido.lg.jp/sm/hrt/hopporyodo/rosia1.htm Кіраванне па пытаннях Паўночных тэрыторый агульнага дэпартамента губернатарства Хакайда] * [http://www.forcedmigration.org/video/chishima/ru/ Чышыма: межы Сан-Францыска] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110216152209/http://www.forcedmigration.org/video/chishima/ru/ |date=16 лютага 2011 }} * [http://www.kuriles.ru/ Курыльскія астравы] * [http://kurils-history.ru/ Гісторыя курыльскіх астравоў] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110413040453/http://kurils-history.ru/ |date=13 красавіка 2011 }} {{Курыльскія астравы}} {{Ціхі акіян}} {{Геастратэгічныя пункты сусветнага акіяна}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Курыльскія астравы| ]] [[Катэгорыя:Архіпелагі]] [[Катэгорыя:Вулканічныя астравы]] b391ruyp44wcyy6epa5v6v7j5go9oii 0 106414 5152273 5108720 2026-06-07T16:43:19Z ZolaSukhar 169411 /* Выпускнікі */ дапаўненне 5152273 wikitext text/x-wiki {{rq|neutral|renew}} {{Картка факультэта | name = Філалагічны факультэт | university = [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт]] | image = | latin_name = Faculty of philology | motto = | established = 1939 | head = Важнік Сяргей Аляксандравіч | city = {{BLR}}, [[Мінск]], [[Вуліца Карла Маркса (Мінск)|вул. К. Маркса]], 31 | homepage = http://www.philology.bsu.by }} '''Філалагічны факультэт БДУ''' — структурнае падраздзяленне [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта]], галоўны факультэт краіны па падрыхтоўцы філолагаў. * Глыбокія веды ў галіне літаратуры, мовазнаўства і культуры, тэорыі і практыкі перакладаў, камп’ютарных моўных тэхналогій, лінгвістычнай крыміналістыкі і інш; * Найбуйнейшы цэнтр падрыхтоўкі русістаў для замежных студэнтаў; * Рэспубліканскія цэнтры славістыкі і кітайскай філалогіі; * Навуковыя семінары па актуальных праблемах сучаснага мовазнаўства, літаратуразнаўства, лінгвадыдактыкі; * Навучальныя лабараторыі, камп’ютарныя, лінгафонныя і спецыялізаваныя кабінеты для інавацыйнага навучання будучых філолагаў; * Перападрыхтоўка па спецыяльнасці «Руская мова як замежная» з атрыманнем дыплома дзяржаўнага ўзору; * Магістратура для беларускіх і замежных грамадзян па літаратуразнаўстве і мовазнаўстве; аспірантура і дактарантура па розных профілях мовазнаўства і літаратуразнаўства; * Народныя паэты і пісьменнікі Беларусі, вядомыя крытыкі, гісторыкі і тэарэтыкі літаратуры з’яўляюцца выпускнікамі філалагічнага факультэта; * Аматарскія тэатры, дыскусійныя клубы, літаратурныя аб’яднанні, фальклорныя калектывы і кінаклубы; вечары жывой музыкі, балі, турзлёты і нават уласная прэс-служба. == Гісторыя == Падрыхтоўка [[Філалогія|філолагаў]] вядзецца ў [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|БДУ]] з 1921 г. — ад першых дзён заснавання ўніверсітэта<ref name="history"/>. Аднак да 1939 г. асобнага філалагічнага факультэта не існавала. Да 1931 г. спецыялістаў па мове і літаратуры рыхтавалі на этнолага-лінгвістычным аддзяленні (пазней перайменавана ў літаратурна-лінгвістычнае аддзяленне) педагагічнага факультэта. З 1931 г. падрыхтоўка філолагаў у БДУ на восем гадоў была спынена. У 1939 г. роля ўніверсітэта ў навукова-педагагічным жыцці краіны была перагледжана. Адраджэнне філалагічнай адукацыі адбывалася на якасна новым узроўні: у газеце «[[Савецкая Беларусь (газета)|Савецкая Беларусь]]» ад 21 ліпеня 1939 г. было апублікавана паведамленне аб стварэнні самастойнага філалагічнага факультэта з двума аддзяленнямі: беларускай мовы і літаратуры, а таксама рускай мовы і літаратуры. Дэканам філалагічнага факультэта быў прызначаны вядомы вучоны-лінгвіст прафесар [[Цімафей Пятровіч Ломцеў|Ц. П. Ломцеў]], які адначасова з’яўляўся першым загадчыкам кафедры рускай мовы і літаратуры. З пачаткам [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] дзейнасць універсітэта часова прыпынілася. Толькі 15 мая 1943 г. [[Савет Народных Камісараў СССР]] прыняў пастанову аб аднаўленні работы ўніверсітэта на станцыі Сходня Хімкінскага раёна Маскоўскай вобласці. Пасля вызвалення Беларусі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў БДУ вярнуўся ў Мінск. Два наступныя дзесяцігоддзі адзначаліся колькасным і якасным развіццём факультэта: адкрываліся новыя аддзяленні, рэарганізоўваліся кафедры. У канцы 1940-х гг. на факультэце былі два аддзяленні: 1) [[Логіка|логікі]], псіхалогіі і рускай мовы<ref>{{Cite web|url=https://lektsii.net/3-19166.html|title=Создание отделения логики, психологии и русского языка на филфаке БГУ|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150523134406/https://lektsii.net/3-19166.html|archivedate=2015-05-23|lang=ru}}</ref>; 2) журналістыкі (факультэт журналістыкі<ref name=":0" /> быў створаны ў БДУ ў 1944 г., а з 1946 па 1967 г. ён функцыянаваў як аддзяленне філалагічнага факультэта). У 1951 г. пасля чарговай рэарганізацыі ў склад факультэта ўваходзілі чатыры аддзяленні: 1) беларускай мовы і літаратуры; 2) рускай мовы і літаратуры; 3) журналістыкі; 4) логікі і [[Псіхалогія|псіхалогіі]]. З 1957 года размяшчаўся ў [[Дом № 1 БДУ|доме № 1 БДУ]]<ref name="Тамковіч">{{Артыкул|ref=Тамковіч|аўтар=Тамковіч Ю. В.|загаловак=[https://www.academia.edu/68277451/%D0%A1%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%B0_%D1%80%D1%8D%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BA%D1%86%D1%8B%D1%96_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B3%D0%B0_%D0%B4% Спроба рэканструкцыі карты Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта ў 1921-1941 гг.]|год=2021|выданне=[[Беларускі гістарычны часопіс]]|нумар=10 (267), кастрычнік|старонкі=18-27}}</ref>. У чэрвені 1967 г. [[Факультэт журналістыкі БДУ|аддзяленне журналістыкі]] было рэарганізавана ў самастойны факультэт. На філалагічным факультэце засталіся два аддзяленні: 1) беларускай мовы і літаратуры; 2) рускай мовы і літаратуры. Філалагічны факультэт быў самым вялікім ва ўніверсітэце. Так, у 1968/69 нав. г. тут навучаліся 2652 студэнты. Гэта колькасць заставалася амаль нязменнай на працягу наступных сарака гадоў. У канцы 1960-х і ў 1970-я гг. пачынаюць інтэнсіўна развівацца сувязі факультэта з універсітэтамі іншых савецкіх рэспублік, актывізуецца міжнародная дзейнасць. З 1985 г. на факультэце адбываюцца структурныя змены. Для ўдасканалення навукова-даследчай работы былі створаны дзве навукова-даследчыя лабараторыі (НДЛ): 12 лістапада 1985 г. распачала сваю дзейнасць НДЛ беларускага фальклору і дыялекталогіі (навуковы кіраўнік прафесар [[Алег Антонавіч Лойка|А. А. Лойка]], якога пазней змяніў вядомы збіральнік, даследчык і папулярызатар беларускай народнай культуры [[Васіль Ліцьвінка|В. Дз. Ліцьвінка]]); 1 красавіка 1987 г. — НДЛ тэарэтычнай і прыкладной лінгвістыкі (загадчык прафесар У. А. Карпаў)<ref name="history"/>. 24 чэрвеня 1988 г. ад кафедры рускай мовы адгалінаваліся дзве новыя: рускай мовы як замежнай і методыкі выкладання беларускай і рускай мовы і літаратуры. Загадчыкам першай быў абраны доктар філалагічных навук, прафесар У. В. Макараў, а другой — доктар педагагічных навук, прафесар [[Л. А. Мурына]]. Новая старонка ў гісторыі факультэта пачынаецца з 1991 г. На першым этапе адбылася даволі істотная рэарганізацыя структуры факультэта: * на пачатку 1993/94 нав. г. была ўтворана кафедра [[Славістыка|славістыкі]], кафедра беларускай літаратуры падзелена на кафедры тэорыі і гісторыі літаратуры і беларускай літаратуры ХХ ст.; * у 1993 г. адбыўся падзел кафедры беларускай мовы на кафедры сучаснай беларускай мовы і гісторыі беларускай мовы; * на пачатку 1994/95 нав. г. кафедра гісторыі і тэорыі літаратуры падзелена на кафедры тэорыі літаратуры і гісторыі беларускай літаратуры; * на пачатку 1995/96 нав. г. створана кафедра класічнай філалогіі. У 1992 годзе факультэт пераехаў у [[будынак былой Мінскай партыйнай школы]] па [[Вуліца Карла Маркса (Мінск)|вуліцы Карла Маркса]]. У 1993 г. на факультэце пачалася падрыхтоўка славістаў. На дадзены момант{{калі?}} прадстаўлены наступныя напрамкі: [[Польская мова|паланістыка]], [[Украінская мова|украіністыка]], [[Балгарская мова|балгарыстыка]], [[Чэшская мова|багемістыка]], [[Славацкая мова|славакістыка]] і [[Сербская мова|сербістыка]]. У 1994 г. упершыню ва ўніверсітэце быў праведзены набор студэнтаў дзённай формы навучання на спецыяльнасць «Класічныя мовы і літаратуры», у 1995 г. — «Беларуская і нямецкая мовы», «Беларуская і французская мовы», «Беларуская і англійская мовы». Аддзяленні беларускай мовы і літаратуры, рускай мовы і літаратуры пачалі сумесную падрыхтоўку па спецыяльнасці «Беларуская і руская мовы і літаратуры». У 1996 г. дэканам факультэта стала доктар педагагічных навук, прафесар [[Л. А. Мурына]]. Пад яе кіраўніцтвам факультэт працягваў актыўна развівацца. Былі створаны новыя і відазмененыя існуючыя спецыяльнасці. Улічваючы актывізацыю рознабаковых адносін паміж [[Беларусь|Беларуссю]] і [[Кітай|Кітаем]], з 2001 г. на філалагічным факультэце пачалася падрыхтоўка [[Сіналогія|кітаістаў]]. У 2002 г. дэканам факультэта быў абраны доктар філалагічных навук, прафесар [[Іван Сямёнавіч Роўда|І. С. Роўда]]. У гэтыя гады істотна актывізавалася міжнародная дзейнасць, пачалося матэрыяльна-тэхнічнае пераабсталяванне факультэта. Умацаваліся сувязі з пасольствамі тых дзяржаў, мовы якіх вывучаюцца на факультэце. Пры матэрыяльнай падтрымцы гэтых краін быў адкрыты цэлы шэраг спецыялізаваных кабінетаў: польскай філалогіі (2003); аўдыявізуальных сродкаў (2003); кітайскай філалогіі (2003); беларускай філалогіі (2004); украінскай філалогіі (2004); італьянскай філалогіі (2005); рускай філалогіі (2007); нямецкай філалогіі (2009); чэшскай філалогіі (2011); славацкай філалогіі (2011); сербскай філалогіі (2014). З 2006 г. на факультэце функцыянуе кабінет-музей беларускай народнай культуры<ref>{{Cite web |url=http://earchives.bsu.by/handle/link/963 |title=Выставка кукол в музее белорусской народной культуры на филологическом факультете БГУ |access-date=6 жніўня 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190806091028/http://earchives.bsu.by/handle/link/963 |archivedate=6 жніўня 2019 |url-status=dead |lang=ru}}</ref>.<!-- і Цэнтр турэцкай культуры<ref>{{Cite web |url=http://earchives.bsu.by/handle/link/3340 |title=Открытие Центра турецкого языка и культуры |access-date=6 жніўня 2019 |archive-date=5 жніўня 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190805082110/http://earchives.bsu.by/handle/link/3340 |url-status=dead |lang=ru}}</ref> --><!-- іншы факультэт --> З улікам патрэб вучэбнага працэсу лабараторыя беларускага фальклору была рэарганізавана з навуковай у вучэбна-навуковую, створаны Цэнтр інфармацыйных тэхналогій. За апошнія гады тэхнічная база факультэта значна абнавілася: створаны камп’ютарныя класы, лекцыйныя аўдыторыі абсталяваны мультымедыйнымі праектарамі. === Навукоўцы-філолагі === Падрыхтоўка спецыялістаў-філолагаў ва ўніверсітэце пачалася з першага года яго заснавання на этнолага-лінгвістычным аддзяленні факультэта грамадскіх навук БДУ. Пасля працягвалася на літаратурна-лінгвістычным аддзяленні педагагічнага факультэта. На ім працавалі такія вядомыя навукоўцы-філолагі, як акадэмік АН БССР [[Іван Іванавіч Замоцін|І. І. Замоцін]], прафесары [[Яўген Іванавіч Барычэўскі|Я. І. Барычэўскі]], [[Аляксандр Мікалаевіч Вазнясенскі|А. М. Вазнясенскі]], [[Міхаіл Мікалаевіч Піятуховіч|М. М. Піятуховіч]], [[Пётр Апанасавіч Бузук|П. А. Бузук]]. З восені [[1923]] года лекцыі па [[Беларуская мова|беларускай мове]] і методыцы яе выкладання пачаў чытаць выдатны педагог, класік беларускай літаратуры [[Якуб Колас]]. Годам нараджэння самастойнага філалагічнага факультэта стаў [[1939]] год. Першым дэканам быў прызначаны выдатны навуковец-лінгвіст прафесар [[Цімафей Пятровіч Ломцеў]]. Працяглы час дэканам факультэта з’яўляўся доктар філалагічных навук, прафесар [[Міхась Рыгоравіч Ларчанка]] (1943—1945, 1955—1963). У кастрычніку 1968 студэнты-філолагі [[БДУ]], сярод лідараў якіх былі [[Алесь Разанаў]], [[Віктар Ярац]] і [[Леў Барташ]], звярнуліся ў [[ЦК КПБ]] з лістом на імя [[П. М. Машэраў|П. М. Машэрава]] (ліст падпісала некалькі соцень чалавек), дзе патрабавалі вяртання выкладання на беларускай мове. У выніку арганізатары падпісання ліста атрымалі ярлыкі «буржуазных [[Беларускі нацыяналізм|нацыяналістаў]]». Асновай філалагічнага факультэта да сярэдзіны 1990-х гадоў былі два аддзяленні беларускай мовы і літаратуры і рускай мовы і літаратуры (з восені 1947 па восень 1967 года ў склад факультэта ўваходзіла яшчэ і аддзяленне журналістыкі<ref name=":0">{{Cite web |title=История факультета журналистики БГУ |url=https://journ.bsu.by/ob-institute/istoriya.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181106075258/http://www.journ.bsu.by/ob-institute/istoriya.html |archivedate=2018-11-06 |lang=ru}}</ref>). У свой час студэнтамі факультэта, а некаторыя пазней і выкладчыкамі, былі народныя пісьменнікі Беларусі [[Кандрат Крапіва]], [[Іван Мележ]], [[Ніл Гілевіч]], [[Іван Навуменка]], [[Рыгор Барадулін]], акадэмік АН Беларусі [[Аляксандр Падлужны]], член-карэспандэнты АН Беларусі [[Аляксандр Мікалаевіч Булыка|Аляксандр Булыка]], [[Міхась Мушынскі]] і іншыя. === Троху лічбаў<ref>{{Cite web|url=http://www.school7.goroo-orsha.by/index.php/filfak-bgu-zhdet-vas.html|title=Филфак БГУ ждет Вас!|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190806082356/http://www.school7.goroo-orsha.by/index.php/filfak-bgu-zhdet-vas.html |archivedate=6 жніўня 2019 |lang=ru}}</ref> === На філалагічным факультэце навучаецца больш за дзве тысячы студэнтаў, магістрантаў, аспірантаў з Беларусі, а таксама краін блізкага і далёкага замежжа. Навучальны працэс забяспечваюць 17 кафедраў, вучэбна-навуковая лабараторыя беларускага фальклору, лабараторыя тэхнічных сродкаў навучання, 10 спецыялізаваных кабінетаў. Акрамя таго, на базе факультэта функцыянуе цэнтр філалагічнай падрыхтоўкі, які арганізуе заняткі па беларускай, рускай і замежнай мовах, літаратурах, а таксама праводзіць набор на курсы па вывучэнні замежных моў для студэнтаў універсітэта. На факультэце працуе больш за 30 прафесараў, дактароў навук і звыш 120 дацэнтаў, кандыдатаў навук. За гады вучобы ва ўніверсітэце студэнты-філолагі атрымліваюць глыбокія веды па гісторыі нацыянальнай і сусветнай літаратуры, культуры, вывучаюць працэсы гістарычнага развіцця моў, даследуюць іх сучасны стан, а таксама спасцігаюць сакрэты літаратурна-мастацкай дзейнасці, метадаў аўтаматычнай апрацоўкі тэкстаў, тэорыі і практыкі перакладу, камп’ютарных тэхналогій выкладання мовы. Студэнты славянскай, рамана-германскай, усходняй філалогіі праходзяць моўную практыку ў краінах вывучаемай мовы: [[Польшча|Польшчы]], [[Чэхія|Чэхіі]], [[Германія|Германіі]], [[Кітай|Кітая]] і інш. Для студэнтаў і магістрантаў арганізавана каля 80 навуковых спецсемінараў па актуальных праблемах сучаснага [[літаратуразнаўства]] і [[Мовазнаўства|лінгвістыкі]], створаны ўмовы для свабоднага карыстання ў навучальных мэтах рэсурсамі Internet — абсталяваны 3 камп’ютарныя класы на факультэце і 3 міжфакультэцкія медыятэкі. Па жаданні студэнты вывучаюць дадаткова адну са славянскіх ці заходнееўрапейскіх моў на вячэрніх курсах<ref>{{Cite web|url=http://philology.bsu.by/by/facultyinfo/vuchjebny-cjentr-flalagchnaj-padryhtouk|title=Вучэбныя курсы філалагічнага факультэта|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240308104249/https://philology.bsu.by/by/facultyinfo/vuchjebny-cjentr-flalagchnaj-padryhtouk|archivedate=2024-03-08}}</ref>, пасля заканчэння якіх атрымліваюць адпаведнае пасведчанне. Акрамя таго, студэнтам прадстаўляецца магчымасць паралельнага навучання на любым факультэце БДУ для атрымання другой спецыяльнасці. Пасля 3, 4 курсаў, а таксама выпускнікі любога факультэта (спецыяльнасці) ВНУ Рэспублікі Беларусь могуць дадаткова прайсці перападрыхтоўку па спецыяльнасці «Руская мова як замежная» з атрыманнем дыплома дзяржаўнага ўзору. == Міжнароднае супрацоўніцтва == Факультэт мае дагаворы аб супрацоўніцтве з 22 замежнымі ўніверсітэтамі<ref>{{Cite web|url=http://philology.bsu.by/by/facultyinfo/mzhnarodnae-supracounctva/229-perechen-dogovorov-o-nauchnom-sotrudnichestve-s-zarubezhnymi-organizatsiyami|title=Перечень договоров о научном сотрудничестве с зарубежными организациями|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221130105707/https://philology.bsu.by/by/facultyinfo/mzhnarodnae-supracounctva/229-perechen-dogovorov-o-nauchnom-sotrudnichestve-s-zarubezhnymi-organizatsiyami|archivedate=2022-11-30|lang=ru}}</ref>. На факультэце вядзецца падрыхтоўка каля 200 спецыялістаў з замежных краін<ref>{{Cite web|url=http://philology.bsu.by/by/facultyinfo/mzhnarodnae-supracounctva/47-padrykhto-ka-spetsyyalista-z-zamezhnykh-krain|title=Падрыхтоўка спецыялістаў з замежных краін|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221130101837/https://philology.bsu.by/by/facultyinfo/mzhnarodnae-supracounctva/47-padrykhto-ka-spetsyyalista-z-zamezhnykh-krain|archivedate=2022-11-30}}</ref>. Ёсць магчымасць праходжання моўнай практыкі ў краінах вывучаемай мовы. Супрацоўнікі факультэта з’яўляюцца членамі міжнародных таварыстваў і асацыяцый<ref>[http://philology.bsu.by/by/facultyinfo/mzhnarodnae-supracounctva/231-uchastie-v-mezhdunarodnykh-organizatsiyakh-vuzov Участие в международных организациях вузов] {{ref-ru}}</ref>, прымаюць удзел у міжнародных практах<ref>{{Cite web|url=http://philology.bsu.by/by/facultyinfo/mzhnarodnae-supracounctva/232-uchastie-v-realizuemykh-i-novykh-mezhdunarodnykh-proektakh|title=Международный научно-исследовательский проект «Русский язык за пределами России»|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240302210255/https://philology.bsu.by/by/facultyinfo/mzhnarodnae-supracounctva/232-uchastie-v-realizuemykh-i-novykh-mezhdunarodnykh-proektakh|archivedate=2024-03-02|lang=ru}}</ref>. == Газета «Слова» == Газета «Слова» была створана па ініцыятыве Прэс-службы філалагічнага факультэта БДУ як газета для студэнтаў і пра студэнтаў. Першы выпуск газеты быў прысвечаны 94-годдзю [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта]], якое адзначалася [[30 кастрычніка]] 2015 года. На старонках газеты можна пазнаёміцца з творчасцю маладых паэтаў і празаікаў філфака, тут расказваецца пра студэнцкае жыццё і цікавыя падзеі, творчасць і дасягненні, таленты і знакамітыя імёны, размешчана шмат фотаздымкаў з мерапрыемстваў. == Часопіс «Філалогія» == «Часопіс Беларускага дзяржаўнага універсітэта. Філалогія» заснаваны Беларускім дзяржаўным універсітэтам у 1969 годзе. Часопіс арыентаваны на прафесараў, выкладчыкаў, навуковых супрацоўнікаў, аспірантаў, магістрантаў і студэнтаў устаноў вышэйшай адукацыі, якія працуюць у галіне лінгвістыкі, літаратуразнаўства, методыкі выкладання моў і літаратур. Перыядычнасць — 3 разы на год (люты, чэрвень, красавік). Публікацыя бясплатная. Рабочыя мовы — беларуская, руская, англійская. Усе навуковыя артыкулы праходзяць падвойнае сляпое рэцэнзаванне. Да 2017 года выходзіў пад назвай «Веснік БДУ. Серыя 4, Філалогія. Журналістыка. Педагогіка». На працягу ўсіх гадоў выданне захоўвае пазіцыі вядучага ў Рэспубліцы Беларусь акадэмічнага часопіса па фундаментальных тэарэтычных і прыкладных праблемах лінгвістыкі і літаратуразнаўства. Публікуе арыгінальныя навуковыя артыкулы, агляды ў галіне мовазнаўства, літаратуразнаўства, методыкі выкладання моў і літаратур; хранікальныя матэрыялы, рэцэнзіі на манаграфіі, падручнікі і вучэбныя дапаможнікі, а таксама юбілейныя артыкулы. Матэрыялы выдання прысвечаны актуальным праблемам тэорыі літаратуры, беларускай літаратуры, рускай літаратуры, замежнай літаратуры, славянскіх літаратур, класічнай філалогіі, беларускай і іншых славянскіх моў, германскіх, раманскіх, усходніх моў, тэарэтычнага мовазнаўства, прыкладной лінгвістыкі, рыторыкі і методыкі выкладання моў і літаратур, а таксама сумежных дысцыплін. Галоўны рэдактар часопіса — Сяргей Мікалаевіч Запрудскі, кандыдат філалагічных навук, дацэнт, дацэнт кафедры гісторыі беларускай мовы філалагічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Часопіс уключаны ў Пералік навуковых выданняў Рэспублікі Беларусь, рэкамендаваных Вышэйшай атэстацыйнай камісіяй Рэспублікі Беларусь для апублікавання вынікаў дысертацыйных даследаванняў, публікацыі часопіса індэксуюцца ў базах даных Расійскага індэкса навуковага цытавання (РІНЦ). == Структура == === Кафедры === * Англійскага мовазнаўства; * Гісторыі беларускай мовы; * Беларускай літаратуры і культуры; * Гісторыі беларускай літаратуры; * Замежнай літаратуры; * Класічнай філалогіі; * Нямецкага мовазнаўства; * Прыкладной лінгвістыкі; * Раманскага мовазнаўства; * Рускай літаратуры; * Рускай мовы; * Рыторыкі і методыкі выкладання мовы і літаратуры; * Славянскіх літаратур; * Сучаснай беларускай мовы; * Тэарэтычнага і славянскага мовазнаўства; * Тэорыі літаратуры; * Кітайскай філалогіі. === Спецыялізацыі === * Беларуская філалогія; * Руская філалогія; * Класічная філалогія; * Славянская філалогія (польская, балгарская, чэшская, сербская, украінская); * Рамана-германская філалогія (англійская, нямецкая, французская, італьянская); * Усходняя філалогія (кітайская). == Дэканы == * [[Цімафей Пятровіч Ломцеў]] (1939—1941); * [[Міхась Рыгоравіч Ларчанка]] (1943—1945); * [[Міхаіл Іванавіч Жыркевіч]] (1945—1947); * [[Лука Васільевіч Шашкоў]] (1947—1951); * [[Марыя Андрэеўна Жыдовіч]] (1951—1952); * [[Юрый Аляксандравіч Васільеў]] (1952—1955); * [[Міхась Рыгоравіч Ларчанка]] (1955—1963); * [[Рыгор Булацкі|Рыгор Васільевіч Булацкі]] (1963—1967); * [[Аляксей Арсенцьевіч Волк]] (1967—1990); * [[Алег Лойка|Алег Антонавіч Лойка]] (1991—1996); * [[Ларыса Аляксандраўна Мурына]]<ref>{{Cite web |url=http://elib.bsu.by/bitstream/123456789/13970/1/103.pdf |title=Лариса Александровна Мурина |archive-date=6 жніўня 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190806093308/http://elib.bsu.by/bitstream/123456789/13970/1/103.pdf |url-status=live }}</ref> (1996—2002); * [[Іван Сямёнавіч Роўда]] (2002—2021); * Сяргей Аляксандравіч Важнік (з 2021 года)<ref name="history">{{Cite web|url=https://philology.bsu.by/by/facultyinfo/z-gstory|title=З гісторыі|publisher=Філалагічны факультэт БДУ}}</ref>. == Выпускнікі == {{кал|2}} * [[Аксана Аляксееўна Данільчык]] — беларуская [[паэтэса]], [[перакладчыца]], [[Літаратуразнавец|літаратуразнаўца]]; * [[Уладзімір Аляксандравіч Навумовіч]] — беларускі [[літаратуразнавец]], [[крытык]]; * [[Алесь Адамовіч]] — беларускі [[пісьменнік]] і грамадскі дзеяч; * [[Славамір Генрыхавіч Адамовіч|Славамір Адамовіч]] — беларускі паэт, грамадскі дзеяч, адзін з заснавальнікаў [[Таварыства Тутэйшыя|Таварыства маладых літаратараў «Тутэйшыя»]], лідар арганізацыі «Правы рэванш», сябра «Таварыства вольных літаратараў», актывіст Руху салідарнасці «Разам»; * [[Сцяпан Хусейнавіч Александровіч|Сцяпан Аляксандравіч]] — беларускі пісьменнік, [[літаратуразнаўца]], крытык, [[краязнаўца]]; * [[Алена Мікалаеўна Анісім|Алена Анісім]] — беларуская мовазнаўца і палітычная дзяячка; * [[Алесь Бадак]] — беларускі пісьменнік, паэт-песеннік, [[публіцыст]], крытык; * [[Аляксандр Мікалаевіч Булыка|Аляксандр Булыка]] — беларускі мовазнавец, доктар філалагічных навук, прафесар, член-карэспандэнт [[АН Беларусі]]; * [[Генадзь Мікалаевіч Бураўкін|Генадзь Бураўкін]] — беларускі паэт, перакладчык, дзяржаўны і грамадскі дзеяч; * [[Анатоль Іванавіч Бутэвіч|Анатоль Бутэвіч]] — беларускі дзяржаўны дзеяч, [[дыпламат]], пісьменнік, перакладчык, публіцыст, крытык; * [[Валянцін Рыгоравіч Вячорка|Вінцук Вячорка]] — філолаг, выкладчык, журналіст, палітвязень Беларусі; * [[Ніл Сымонавіч Гілевіч|Ніл Гілевіч]] — беларускі паэт, перакладчык, празаік, драматург, літаратуразнавец, [[фалькларыст]] і грамадскі дзеяч; * [[Сцяпан Мітрафанавіч Грабчыкаў|Сцяпан Грабчыкаў]] — беларускі і савецкі мовазнаўца, кандыдат філалагічных навук; * [[Генрых Вацлававіч Далідовіч|Генрых Далідовіч]] — беларускі пісьменнік; * [[Таццяна Мікалаеўна Дасаева|Таццяна Дасаева]] — беларускі літаратуразнавец, крытык; * [[Уладзімір Максімавіч Дамашэвіч|Уладзімір Дамашэвіч]] — беларускі [[празаік]], нарысіст; * [[Аркадзь Іосіфавіч Жураўскі|Аркадзь Жураўскі]] — беларускі мовазнавец; * [[Сяргей Іванавіч Законнікаў|Сяргей Законнікаў]] — беларускі паэт, публіцыст, журналіст, грамадскі дзеяч; * [[Васіль Васілевіч Зуёнак|Васіль Зуёнак]] — беларускі паэт; * [[Вольга Міхайлаўна Іпатава|Вольга Іпатава]] — беларуская пісьменніца, перакладчыца, грамадскі дзеяч; * [[Іна Каліта|Іна У. Каліта]] — беларуская і чэшская лінгвістка, [[славіст]]ка; * [[Генадзь Кляўко]] — беларускі паэт, перакладчык, дзіцячы празаік, журналіст; * [[Арсень Ліс]] — беларускі фалькларыст, літаратуразнавец, літаратар; * [[Хрысціна Аляксееўна Лялько|Хрысціна Лялько]] — беларуская пісьменніца, перакладчыца і [[журналістка]]; * [[Марыя Аляксандраўна Мартысевіч|Марыя Мартысевіч]] — беларуская перакладчыца, паэтэса, [[эсэіст]]ка, літаратуразнавец; * [[Іван Якаўлевіч Навуменка|Іван Навуменка]] — беларускі пісьменнік і літаратуразнавец; * [[Зміцер Альбертавіч Падбярэзскі|Зміцер Падбярэзскі]] — беларускі музычны журналіст і крытык, пісьменнік і тэлевядучы; * [[Алесь Пашкевіч]] — беларускі паэт, празаік, літаратуразнаўца, публіцыст; * [[Мікалай Рыгоравіч Прыгодзіч|Мікалай Прыгодзіч]] — беларускі мовазнавец, доктар філалагічных навук, прафесар, загадчык кафедры гісторыі беларускай мовы філалагічнага факультэта БДУ; * [[Іван Сямёнавіч Роўда|Іван Роўда]] — беларускі мовазнавец, доктар філалагічных навук, прафесар, дэкан філалагічнага факультэта БДУ; * [[Алена Мікалаеўна Рудэнка|Алена Рудэнка]] — беларускі [[філолаг]], мовазнаўца, выкладчык рускай мовы і літаратуры; * [[Мікалай Віктаравіч Рудкоўскі|Мікалай Рудкоўскі]] — беларускі драматург, [[сцэнарыст]], рэжысёр, радыёвядучы; * [[Васіль Якаўлевіч Сахарчук|Васіль Сахарчук]] — беларускі паэт, перакладчык; * [[Давід Рыгоравіч Сімановіч|Давід Сімановіч]] — беларускі паэт, перакладчык; * [[Людміла Дзмітрыеўна Сінькова|Людміла Сінькова]] — літаратуразнаўца, доктар філалагічных навук, [[прафесар]]; * [[Франц Іванавіч Сіўко|Франц Сіўко]] — беларускі пісьменнік; * [[Васіль Дзянісавіч Старычонак|Васіль Старычонак]] — савецкі і беларускі філолаг; * [[Галіна Паўлаўна Тварановіч|Галіна Тварановіч]] — беларускі літаратуразнавец, паэтэса; * [[Мікалай Валянцінавіч Трус|Мікола Трус]] — літаратуразнавец, славіст, перакладчык, публіцыст, спецыяліст музейнай справы; * [[Андрэй Валер’евіч Хадановіч|Андрэй Хадановіч]] — беларускі паэт, перакладчык, філолаг; * [[Кім Хадзееў]] — філосаф, [[культуролаг]], пісьменнік; * [[Іван Аляксеевіч Чарота|Іван Чарота]] — перакладчык, літаратуразнавец, літаратурны крытык, славіст, [[гісторык культуры]], грамадскі дзеяч, выкладчык універсітэта. * [[Іван Фёдаравіч Штэйнер|Іван Штэйнер]] — беларускі літаратуразнавец, доктар філалагічных навук, прафесар. * [[Юры Аляксандравіч Нагорны]] — настаўнік, грамадскі дзеяч, абаронца беларускай мовы і культуры. * [[Яўгенія Лязо]] — беларускі літаратар.{{кал-канец}} == Крыніцы == {{reflist}} == Спасылкі == * [http://www.philology.bsu.by/ Сайт філалагічнага факультэта БДУ] {{Факультэты БДУ}} [[Катэгорыя:1939 год у Мінску]] [[Катэгорыя:Філалагічны факультэт БДУ| ]] g17hlvadxf2wu06u30xcs9v1rc94ery 0 106993 5152329 4525842 2026-06-07T18:52:36Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 выдалена [[Катэгорыя:Буйная рагатая скаціна]]; дададзена [[Катэгорыя:Буйная рагатая жывёла]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5152329 wikitext text/x-wiki {{Таксон |image file=Bos taurus indicus.jpg |image title=Зебу |regnum=Жывёлы |parent=Bos taurus |rang=Падвід |latin=Bos taurus indicus |author=[[Карл Ліней|Linnaeus]], 1758 |syn= |wikispecies=Bos taurus indicus |commons=Category:Bos taurus indicus |itis=183839 |ncbi=9915 |eol=10194521 }} '''Зебу'''<ref name=pr>Напісанне '''Зебу''' ў адпаведнасці з БЭ ў 18 тамах., Т.7. Мн., 1998, С.49</ref> (''Bos taurus indicus'') — падвід дзікага быка, распаўсюджаны на тэрыторыі Індыйскага субкантынента. У адрозненне ад еўрапейскай [[карова|каровы]] зебу не паходзіць ад [[Тур (жывёла)|тура]], а складае асобную галіну, якая адкалолася каля 300 тысяч гадоў таму. Сфера найлепшага прыжывання зебу — рэгіёны з трапічным і субтрапічным кліматам. Зебу больш прыстасаваны да такога клімату, але ў дачыненні да важных для [[сельская гаспадарка|сельскай гаспадаркі]] якасцяў менш удасканалены планамерны развядзеннем, чым еўрапейскія каровы. У [[Афрыка|Афрыцы]] ёсць многа парод, выведзеных скрыжаваннем зебу і еўрапейскіх кароў. З XX стагоддзя зебу часткова спароўваюць з еўрапейскімі каровамі і ў іншых трапічных рэгіёнах, каб павысіць яго цягавітасць пры высокіх тэмпературх і зрабіць менш адчувальным да трапічных хвароб. Чыстакроўныя пароды зебу даюць, як правіла, менш [[малако|малака]] і растуць павольней, чым еўрапейскія каровы. == У геральдыцы == Зебу намаляваны ў гербах гарадоў і дзяржаў Афрыкі. Дзяржавы, на гербе якіх — бык Зебу: <center><gallery> Выява:Coat of arms of Botswana.svg|[[Герб Батсваны]] Выява:Coat of arms of Madagascar.svg|[[Герб Мадагаскара]] Выява:Coat_of_arms_of_Niger.svg|[[Герб Нігера]] </gallery></center> {{зноскі}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе]] [[Катэгорыя:Сапраўдныя быкі]] [[Катэгорыя:Буйная рагатая жывёла]] mqtqed5dp7v4q5sjosgr9iwgn1xkc37 0 113294 5152400 4432625 2026-06-07T22:31:08Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152400 wikitext text/x-wiki {{Таксон |image file = Cornus florida 02 by Line1.jpg |image title = Cornus florida |image descr = {{bt-bellat||Cornus florida}}. <br /> Агульны від расліны падчас цвіцення. <br /> Арбарэтум у Вале-о-Луп. |regnum = Расліны |rang = Род |latin = Cornus |author = [[L.]], 1753 |syn = * {{btname|Afrocrania|([[Harms]]) [[Hutch.]]}} * {{btname|Arctocrania|[[Nakai]]}} * {{btname|Bothrocaryum|([[Koehne]]) [[Pojark.]]}} * {{btname|Macrocarpium|([[Spach]]) [[Nakai]]}} * {{btname|Thelycrania|([[Endl.]]) [[Fourr.]]}} * {{btname|Yinquania|[[Z.Y.Zhu]]}} |typus = |children name = |children = |range map = |range map caption = |range map width = |range legend = |wikispecies = Cornus |commons = Category:Cornus |itis = 27798 |ncbi = 4281 |eol = |grin = 2939 |ipni = 12064-1 }} {{значэнні}} '''Кізіл'''<ref name="Киселевский">{{Крыніцы/Латино-русско-белорусский ботанический словарь|40}}</ref><ref name=pr>'''Кізіл''' у адпаведнасці з БЭ ў 18 тамах., Т.8. Мн., 1999, С.256</ref> (''Córnus'') — [[Род (біялогія)|род]] раслін сямейства [[кізілавыя]], які складаецца прыкладна з 30-50 відаў, уключае 4 падроды. == Апісанне == У асноўным гэта драўняныя лістападныя расліны, жыццёвая форма якіх — дрэвы або кусты; некаторыя віды — травяністыя [[шматгадовыя расліны]], некалькі відаў — драўняныя зімнезялёныя. Лістападныя дрэвы або кусты вышынёй 2,5—10 м. Лісце супраціўнае, яйцападобнае або эліпсоіднае. Кветкі даухполыя, дробныя, залаціста-жоўтыя, па 5—9 у парасоніках. Паяўляюцца да распускання лісця. Плод — цёмна-чырвоная мясістая падоўжаная [[касцянка]]. Драўніна цяжкая, цвёрдая, з прыгожай тэкстурай. == Распаўсюджанне == Пашыраны ў Паўночнай Амерыцы, Паўднёвай і Усходняй Еўропе, на [[Каўказ]]е, у Паўднёва-Усходняй Азіі; на Беларусі інтрадукаваны {{bt-bellat|кізіл звычайны{{!}}кізіл звычайны, або мужчынскі|Cornus mas}}. == Віды == [[Файл:Cornus sericea flower.jpg|thumb|{{bt-bellat||Cornus sericea}}]] Паводле базы даных ''[[The Plant List]]'', род уключае 51 від<ref name="TPL">{{cite web|url=http://www.theplantlist.org/1.1/browse/A/Cornaceae/Cornus/|title=''Cornus''|publisher=[[The Plant List]]. Version 1.1.|date=2013|lang=en|accessdate=2016-10-11}}</ref>: {{кал}} * {{bt-latbel|Cornus × acadiensis|aut=[[Fernald]]|}} * {{bt-latbel|Cornus alba|aut=[[L.]]|Свідзіна белая|Свідзіна татарская}} * {{bt-latbel|Cornus alternifolia|aut=[[L.f.]]|}} * {{bt-latbel|Cornus amomum|aut=[[Mill.]]|}} * {{bt-latbel|Cornus × arnoldiana|aut=[[Rehder]]|}} * {{bt-latbel|Cornus asperifolia|aut=[[Michx.]]|}} * {{bt-latbel|Cornus austrosinensis|aut=[[W.P.Fang]] & [[W.K.Hu]]|}} * {{bt-latbel|Cornus bretschneideri|aut=[[L.Henry]]|}} * {{bt-latbel|Cornus canadensis|aut=[[L.]]|}} * {{bt-latbel|Cornus capitata|aut=[[Wall.]]|}} * {{bt-latbel|Cornus chinensis|aut=[[Wangerin]]|}} * {{bt-latbel|Cornus controversa|aut=[[Hemsl.]]|}} * {{bt-latbel|Cornus darvasica|aut=([[Pojark.]]) [[Pilip.]]|}} * {{bt-latbel|Cornus disciflora|aut=[[Moc.]] & [[Sessé]] ex [[DC.]]|}} * {{bt-latbel|Cornus drummondii|aut=[[C.A.Mey.]]|}} * {{bt-latbel|Cornus excelsa|aut=[[Kunth]]|}} * {{bt-latbel|Cornus eydeana|aut=[[Q.Y.Xiang]] & [[Y.M.Shui]]|}} * {{bt-latbel|Cornus florida|aut=[[L.]]|}} * {{bt-latbel|Cornus foemina|aut=[[Mill.]]|}} * {{bt-latbel|Cornus × friedlanderi|aut=[[W.H.Wagner]]|}} * {{bt-latbel|Cornus glabrata|aut=[[Benth.]]|}} * {{bt-latbel|Cornus hemsleyi|aut=[[C.K.Schneid.]] & [[Wangerin]]|}} * {{bt-latbel|Cornus hongkongensis|aut=[[Hemsl.]]|}} * {{bt-latbel|Cornus iberica|aut=[[Woronow]]|}} * {{bt-latbel|Cornus koehneana|aut=[[Wangerin]]|}} * {{bt-latbel|Cornus kousa|aut=[[F.Buerger]] ex [[Hance]]|}} * {{bt-latbel|Cornus macrophylla|aut=[[Wall.]]|}} * {{bt-latbel|Cornus mas|aut=[[L.]]|Кізіл звычайны|Кізіл мужчынскі}} * {{bt-latbel|Cornus meyeri|aut=([[Pojark.]]) [[Pilip.]]|}} * {{bt-latbel|Cornus multinervosa|aut=([[Pojark.]]) [[Q.Y.Xiang]]|}} * {{bt-latbel|Cornus nuttallii|aut=[[Audubon]] ex [[Torr.]] & [[A.Gray]]|}} * {{bt-latbel|Cornus oblonga|aut=[[Wall.]]|}} * {{bt-latbel|Cornus officinalis|aut=[[Siebold]] & [[Zucc.]]|}} * {{bt-latbel|Cornus oligophlebia|aut=[[Merr.]]|}} * {{bt-latbel|Cornus papillosa|aut=[[W.P.Fang]] & [[W.K.Hu]]|}} * {{bt-latbel|Cornus parviflora|aut=[[S.S.Chien]]|}} * {{bt-latbel|Cornus peruviana|aut=[[J.F.Macbr.]]|}} * {{bt-latbel|Cornus quinquinervis|aut=[[Franch.]]|}} * {{bt-latbel|Cornus racemosa|aut=[[Lam.]]|}} * {{bt-latbel|Cornus rugosa|aut=[[Lam.]]|}} * {{bt-latbel|Cornus sanguinea|aut=[[L.]]|Свідзіна крывава-чырвоная}} * {{bt-latbel|Cornus schindleri|aut=[[Wangerin]]|}} * {{bt-latbel|Cornus sericea|aut=[[L.]]|}} * {{bt-latbel|Cornus sessilis|aut=[[Torr.]]|}} * {{bt-latbel|Cornus × slavinii|aut=[[Rehder]]|}} * {{bt-latbel|Cornus suecica|aut=[[L.]]|}} * {{bt-latbel|Cornus ulotricha|aut=[[C.K.Schneid.]] & [[Wangerin]]|}} * {{bt-latbel|Cornus × unalaschkensis|aut=[[Ledeb.]]|}} * {{bt-latbel|Cornus volkensii|aut=[[Harms]]|}} * {{bt-latbel|Cornus walteri|aut=[[Wangerin]]|}} * {{bt-latbel|Cornus wilsoniana|aut=[[Wangerin]]|}} {{канец кал}} == Выкарыстанне == Выкарыстоўваецца ў жывых агароджах, для замацавання равоў, восыпаў. Пладовыя, дэкаратыўныя, лекавыя, меданосныя і таніданосныя расліны. Драўніна ідзе на такарныя і сталярныя вырабы. {{зноскі}} == Літаратура == * [[Уладзімір Пятровіч Пярэднеў|Пярэднеў У.]] Кізіл // БЭ ў 18 т. Т 8. — Мн.: БелЭн, 1999. == Спасылкі == * [http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=CORNU Кізіл на сайце USDA NRCS] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20081017172055/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=CORNU |date=17 кастрычніка 2008 }} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Кізілавыя]] [[Катэгорыя:Флора Еўразіі]] [[Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі]] i5a9vst24paatf28yk6go5q1wehmome 0 113300 5152402 5089129 2026-06-07T22:33:39Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152402 wikitext text/x-wiki {{Таксон | name = | regnum = Расліны | image file = Cotoneaster-dammeri-berries.JPG | image title = | image descr = {{bt-bellat|Кізільнік Дамера|Cotoneaster dammeri}} | parent = Pyreae | rang = Род | latin = Cotoneaster | author = [[Medik.]] | syn = | children = [[#Віды|Гл. тэкст]] | range map = | range map caption = | range map width = | range legend = | wikispecies = Cotoneaster }} '''Кізільнік'''<ref name="Киселевский">{{Крыніцы/Латино-русско-белорусский ботанический словарь|41}}</ref><ref name=pr>'''Кізільнік''' у адпаведнасці з БЭ ў 18 тамах., Т. 8. — Мн., 1999. — С. 256.</ref> (''Cotoneáster'') — [[род, біялогія|род]] некалючых [[куст]]оў, радзей невялікіх [[Дрэва|дрэў]] сямейства [[ружавыя|ружавых]] (''Rosaceae''). == Назва == Навуковая назва паходзіць ад грэчаскага 'cotonea' — айва, 'aster' — мае выгляд, па падабенстве лісця айвы і аднаго з відаў кізільніка. == Апісанне == [[File:287 Cotoneaster integerrima.jpg|thumb|{{bt-bellat|Кізільнік суцэльнакрайні|Cotoneaster integerrima}}. {{Бат.іл.|Ліндман}}]] Кізільнікі — гэта [[Лістападныя расліны|лістападныя]] або [[Вечназялёныя расліны|вечназялёныя]] [[хмызняк]]і, якія растуць павольна. [[Ліст|Лісцінкі]] маленькія, простыя, чаргавальныя, яйкападобныя, улетку цёмна-зялёныя, увосень — чырванеюць (часцей за ўсё бліскучыя). [[Кветкі]] белыя або ружовыя, дробныя, у [[Шчыток (суквецце)|шчытках]], гронках або адзінкавыя. Плады кізільніка — маленькія яблыкі з 2 — 5 костачкамі, поўнасцю ці амаль поўнасцю аброслыя агульным мя­сі­стым по­кры­вам, ад аран­жава-чырвоных да чор­ных, час­та з шызым на­лё­там. == Пашырэнне == Род налічвае больш за 100 [[Біялагічны від|відаў]], разнавіднасцяў і формаў, якія растуць у [[Еўразія|Еўразіі]], [[Паўночная Афрыка|Паўночнай Афрыцы]]. Асабліва шматлікія ў га­рах Паўднёва-Заходняга Кі­тая, [[Гімалаі|Гі­ма­ла­ях]], Сярэдняй Азіі, у ля­сах і розных супольнасцях хмызнякоў. На тэрыторыі [[Беларусь|Беларусі]] 40 [[Інтрадукцыя|інтрадукаваных]] відаў. Усе кізільнікі непатрабавальныя да якасці і вільготнасці глебы. Растуць марудна. Размнажаюцца [[насенне]]м і [[Вегетатыўнае размнажэнне|вегетатыўна]] (атожылкамі, чаранкамі). Добра прыжываюцца пасля перасадкі і пераносяць абрэзку. == Віды == {{main|Віды роду Кізільнік}} Паводле базы даных ''[[The Plant List]]'' (на жнівень 2016) род уключае 278 відаў<ref name="TPL">{{cite web|url=http://www.theplantlist.org/1.1/browse/A/Rosaceae/Cotoneaster/|title=''Cotoneaster''|publisher=[[The Plant List]]. Version 1.1.|date=2013|lang=en|accessdate=2016-08-04}}</ref>, некаторыя з іх: * {{bt-latbel|Cotoneaster acutifolius|aut=[[Turcz.]]|Кізільнік вастралісты}} * {{bt-latbel|Cotoneaster adpressus|aut=[[Bois]]|}} * {{bt-latbel|Cotoneaster alaunicus|aut=[[Golitsin]]|Кізільнік алаунскі}} * {{bt-latbel|Cotoneaster apiculatus|aut=[[Rehder]] & [[E.H.Wilson]]|}} * {{bt-latbel|Cotoneaster bullatus|aut=[[Bois]]|}} * {{bt-latbel|Cotoneaster dammeri|aut=[[C.K.Schneid.]]|}} * {{bt-latbel|Cotoneaster divaricatus|aut=[[Rehder]] & [[E.H.Wilson]]|}} * {{bt-latbel|Cotoneaster franchetii|aut=[[Bois]]|}} * {{bt-latbel|Cotoneaster horizontalis|aut=[[Decne.]]|}} * {{bt-latbel|Cotoneaster integerrimus|aut=[[Medik.]]|Кізільнік суцэльнакрайні|Кізільнік звычайны}} * {{bt-latbel|Cotoneaster krasnovii|aut=[[Pojark.]]|Кізільнік гронкакветны}} * {{bt-latbel|Cotoneaster lucidus|aut=[[Schltdl.]]|Кізільнік бліскучы}} * {{bt-latbel|Cotoneaster melanocarpus|aut=[[Fisch.]] ex [[A.Blytt]]|Кізільнік чарнаплодны|Цяжное дзерава}} * {{bt-latbel|Cotoneaster microphyllus|aut=[[Wall.]] ex [[Lindl.]]|}} * {{bt-latbel|Cotoneaster mongolicus|aut=[[Pojark.]]|}} * {{bt-latbel|Cotoneaster neopopovii|aut=[[Czerep.]]|}} * {{bt-latbel|Cotoneaster pannosus|aut=[[Franch.]]|}} * {{bt-latbel|Cotoneaster salicifolius|aut=[[Franch.]]|}} * {{bt-latbel|Cotoneaster tenuipes|aut=[[Rehder]] & [[E.H.Wilson]]|}} * {{bt-latbel|Cotoneaster uniflorus|aut=[[Bunge]]|Кізільнік аднакветны}} == Выкарыстанне == Меданосы. Плады некаторых відаў ядомыя. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/ЭПБ|3|Кізільнік|Бабарэка Я. З.|16—17}} == Спасылкі == * {{Плантарыум|44322|Кизильник}} * [http://www.theplantlist.org/1.1/browse/A/Rosaceae/Cotoneaster/ Cotoneaster]{{ref-en}} // [[The Plant List]] * [http://oopt.aari.ru/bio/19669 Cotoneaster // ИАС «ООПТ России»]{{ref-ru}} * [http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=COTON ''Кізільнік'' на сайце USDA NRCS] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130604052133/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=COTON |date=4 чэрвеня 2013 }} {{бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Кізільнік| ]] pgvs0c7naybnsu7nj7blyhzipe0mx6e 0 113979 5152542 4956153 2026-06-08T10:10:25Z CommonsDelinker 151 Replacing Correggio_015.jpg with [[File:Correggio_-_Lo_Sposalizio_mistico_di_Santa_Caterina_-_circa_1518_-_WD_Q3851960.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: r2). 5152542 wikitext text/x-wiki {{музей}} '''Нацыянальныя музей і галерэя Кападымонтэ''' ({{lang-it|Museo e Gallerie Nazionali di Capodimonte}}) — галоўны гарадскі музей і карцінная галерэя [[Неапаль|Неапаля]]. Былы палац і летняя рэзідэнцыя [[Бурбоны|Бурбонаў]] у [[Каралеўства Абедзвюх Сіцылій|Каралеўстве Абедзвюх Сіцылій]]. У зборы знаходзяцца экспанаты італьянскай і неапалітанскай культурнай спадчыны і шырокая калекцыя жывапісу, у тым ліку творы [[Тыцыян]]а, [[Бацічэлі]], [[Мазача]], [[Джавані Беліні|Беліні]], [[Караваджа]] і інш. == Палац Кападымонтэ == Будаўніцтва у [[1738]] годзе пачаў кароль Неапаля і Сіцыліі [[Карл III (кароль Іспаніі)|Карл VII]] (пазней яго абяруць каралём Іспаніі). Спачатку гэта была вялікая лоджыя на ўзгорку Кападымонтэ. Але будаўніцтва перарасло ў [[Вялікі палац (Парыж)|вялікі палац]], таму што старая рэзідэнцыя, [[палацца Парцічы]], была прызнана недастатковай для каралеўскага двара. Да таго ж, яму трэба было размясціць калекцыю жывапісу, якую ён атрымаў у спадчыну ад сваёй маці, [[Елізавета Фарнезэ|Елізаветы Фарнезэ]] з роду князёў [[Парма|Пармы]]. Даручэнне караля атрымалі архітэктары [[Анджэла Карасале]], [[Джавані Антоніа Медрана]] і Антоніа Каневары. Працы пачаліся ў верасні [[1738]] года. Але будаўніцтва расцягнулася надоўга, бо былі праблемы з буд. матэрыяламі, якія везлі з кар’ера ў Піянура. Толькі ў [[1758]] годзе першая чарга палаца была пабудавана. Працы працягнуў сын [[Фердынанд I (кароль Абедзвюх Сіцылій)|Фердынанд I]] і архітэктар Ф.Фуга. У часы акупацыі Неапаля французскім войскам [[Напалеон]]а тут жылі [[Жазеф Банапарт]], а затым маршал [[Іаахім Мюрат]]. Калекцыю перавезлі ў Неапалітанскі Нацыянальны археалагічны музей. У [[XIX]] стагоддзі палац належаў сем’ям князёў Савойскіх і Аоста. Толькі ў [[1920]] годзе яго набылі ва ўласнасць дзяржавы. З [[1950]] года тут размешчаны Нацыянальны музей Кападымонтэ, куды вярнулі значную частку экспанатаў. [[Выява:CarracciHercules.jpg|міні|злева|200пкс|Маст. Анібале Карачы. [[Геркулес на скрыжаванні шляхоў]]. музей Кападымонтэ .]] == Агульная характарыстыка збору == Калекцыя мае ўсе прыкметы каралеўскага збору з партрэтамі, міфалагічнымі і алегарычных карцінамі. Каб дапоўніць збор, тут створана калекцыя работ амаль усіх мастакоў [[Неапалітанская школа жывапісу|неапалітанскай школы]] жывапісу (ад [[Хасэ дэ Рыбера]] да мала вядомых [[Паола Парпора]], сям’і [[Рэка]], [[Руапола]] і інш.) Іншыя мастацкія школы і майстры прадстаўлены няпоўна, але ёсць карціны прадстаўнікоў [[Венецыянская школа жывапісу|Венецыянскай]], [[Фларэнтыйская школа жывапісу|Фларэнційскай]], [[Рымская школа|Рымскай школ]]. Цікавымі ўзорамі прадстаўлены і некаторыя майстры іншых краін — [[Пітэр Брэйгель Старэйшы]], [[Эль Грэка]], [[Клод Ларэн]]. == Калекцыя жывапісу == <center><gallery> Выява:Tartapittura.jpg|Паола Парпора, Жабы і чарапахі. Выява:Recco, Giuseppe - Fiori e cacciagione - c. 1670.jpg|[[Рэка Джузэпэ]], Садавіна і гародніна. Выява:Zucchi, Antonio - Composite Head - c. 1610.jpg|Паслядоўнік [[Арчымбольда]] (Антоніа Цукі) Галава з садавіны. Выява:Battle of Pavia.jpg|Габелен «Бітва ў Павіі». </gallery></center> <center><gallery> Выява:Schedoni Carità.jpg|Барталомеа Скедонэ. Жанчына падае міласціну сляпому. Выява:José de Ribera 039.jpg|Хасэ дэ Рыбера. Св. Еранім. Выява:Mattia Preti 001.jpg|Маціа Прэці. Эпідэмія чумы. Выява:Matteo di Giovanni 002.jpg|Барталамеа дзі Джавані. Збіванне немаўлят па загадзе цара Ірада. </gallery></center> <center><gallery> Выява:Masaccio, polittico di pisa, crocefissione napoli, 83x63 cm.jpg|[[Мазача]], Укрыжаванне. Выява:Masolino, assunzione della vergine, napoli.jpg|Мазаліна. Ушэсце Маці Божай. Выява:Rafael - Retábulo de San Nicola da Tolentino.jpg|Рафаэль Санці, фрагменты карціны. Выява:Colantonio 002.jpg|Францыск Асізскі раздае статут ордэна. </gallery></center> <center><gallery> Выява:Tizian 083.jpg|Ціцыян, Папа Павел III. Выява:Tizian 068.jpg|Ціцыян, Папа Павел III са сваякамі. Выява:Giovanni Bellini - Trasfigurazione di Cristo.jpg|Джавані Беліні, Праабражэнне Гасподняе. Выява:Correggio - Lo Sposalizio mistico di Santa Caterina - circa 1518 - WD Q3851960.jpg|Карэджа. Містычныя заручыны Св. Кацярыны. </gallery></center> {{Зноскі}} == Літаратура == * Nicola Spinosa, ''Capodimonte'', Electa, Milano 1999. * ''Le Guide di Dove — Campania'', Corriere della sera, 2007. * ''Il Museo di Capodimonte, valori di Napoli'', Pubblicomit, 2002. == Спасылкі == {{commonscat-inline|Galleria Nazionale di Capodimonte (Naples)|Нацыянальныя музей і галерэя Кападымонтэ}} * [http://www.museocapodimonte.beniculturali.it/ Афіцыйны сайт] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20170220000740/http://www.museocapodimonte.beniculturali.it/ |date=20 лютага 2017 }} {{ref-en}} {{Славутасці Неапаля}} [[Катэгорыя:Музеі Неапаля]] [[Катэгорыя:Палацы і замкі Неапаля]] 10tzvowflujme9rd1ca4au59pnpfq90 0 115994 5152238 5021672 2026-06-07T15:13:38Z M.L.Bot 261 /* Біяграфія */ 5152238 wikitext text/x-wiki {{Навуковец |Імя = Леў Андрэевіч Арцымовіч |Арыгінал імя = |Фота = 1974 CPA 4316.jpg |Шырыня = |Подпіс = [[Паштовая марка]] <br /> з выявай Л. А. Арцымовіча |Дата нараджэння = |Навуковая сфера = [[фізіка]] |Месца працы = * [[Фізіка-тэхнічны інстытут імя А. Ф. Іофе РАН|Ленінградскі фізіка-тэхнічны інстытут]] * {{s|[[Інстытут атамнай энергіі]]}} * [[Маскоўскі ўніверсітэт]] |Навуковая ступень = {{Навуковая ступень|доктар|фізіка-матэматычных навук}} |Навуковае званне = {{Навуковае званне|АН СССР|0}} |Альма-матэр = [[педагагічны факультэт БДУ|фізіка-матэматычнае аддзяленне педагагічнага факультэта БДУ]] |Навуковы кіраўнік = |Знакамітыя вучні = |Вядомы як = |Вядомая як = |Узнагароды і прэміі = {{{!}} style="background: transparent" {{!}} {{Медаль Серп і Молат|1969}} {{!}}} {{{!}} style="background: transparent" {{!}} {{Ордэн Леніна}} {{!!}} {{Ордэн Леніна}} {{!!}}{{Ордэн Леніна}} {{!}}- {{!}} {{Ордэн Леніна}} {{!!}}{{Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга}} {{!!}} {{Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга}} {{!}}} {{{!}} style="background: transparent" {{!}} {{Ленінская прэмія|1958}} {{!!}} {{Сталінская прэмія|1953}} {{!!}} {{Дзяржаўная прэмія СССР|1971}} {{!}}} |Роспіс = |Шырыня роспісу = |Сайт = |Вікітэка = }} {{цёзкі2|Арцымовіч}} '''Леў Андрэевіч Арцымовіч''' ({{ДН|12|2|1909|25}}, [[Масква]] — {{ДС|1|3|1973}}, [[Масква]]) — савецкі фізік, [[акадэмік]] [[АН СССР]] ([[1953]], член-карэспандэнт з 1946). Член Прэзідыума АН СССР з 1953, акадэмік-сакратар Аддзялення агульнай фізікі і астраноміі АН СССР з 1957. [[Герой Сацыялістычнай Працы]] ([[1969]])<ref name="БС">{{кніга |аўтар = |частка = Арцимович Лев Андреевич |загаловак = Биографический справочник |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданне = |месца = Мн. |выдавецтва = «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки |год = 1982 |том = 5 |старонкі = 31 |старонак = 737 |серыя = |isbn = |тыраж = }}.</ref>. Працы па [[Атамная фізіка|атамнай]] і [[Ядзерная фізіка|ядзернай фізіцы]]. Пад кіраўніцтвам Арцымовіча ўпершыню ў [[СССР]] распрацаваны электрамагнітны метад падзелу [[ізатоп]]аў. Л. А. Арцымовіч быў непасрэдным удзельнікам [[Стварэнне савецкай атамнай бомбы|савецкага атамнага праекта]]<ref>[http://www.rusarchives.ru/evants/exhibitions/atom-kat.shtml Атомный проект СССР. К 60-летию создания ядерного щита России] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090912062525/http://www.rusarchives.ru/evants/exhibitions/atom-kat.shtml |date=12 верасня 2009 }} Каталог экспонатов выставки 24 июля — 20 сентября 2009 г. {{ref-ru}}</ref>. З [[1951]] нязменны кіраўнік даследаванняў па фізіцы высокатэмпературнай [[Плазма|плазмы]] і праблеме [[Кіраваны тэрмаядзерны сінтэз|кіраванага тэрмаядзернага сінтэзу]]. Пад кіраўніцтвам Арцымовіча ўпершыню ў свеце ў лабараторных умовах ажыццёўлена [[тэрмаядзерная рэакцыя]] ва ўстойлівай квазістацыянарнай плазме<ref name="БС"/>. [[Сталінская прэмія|Сталінская прэмія 1-й ступені]] ([[1953]]). [[Ленінская прэмія]] ([[1958]]). [[Дзяржаўная прэмія СССР]] ([[1971]]). Быў старшынёй Кансультатыўнага камітэта [[Еўратам]]а па тэрмаядзернаму сінтэзу. Прафесар [[Оксфардскі ўніверсітэт|Оксфардскага ўніверсітэта]] {{нп3|Крыстафер Луэлін-Сміт|Крыстафер Луэлін-Сміт|en|Christopher Llewellyn Smith}} назваў Л. А. Арцымовіча «прызнаным піянерам і лідарам даследаванняў у гэтай галіне» (лекцыя «На шляху да тэрмаядзернай энергетыцы» у [[Фізічны інстытут імя П. М. Лебедзева РАН|ФІАНе]])<ref>[http://elementy.ru/lib/430807 лекцыя Крыстафера Луэлін-Сміта «На пути к термоядерной энергетике», прачытаная 17 мая 2009 года ў ][[Фізічны інстытут імя П. М. Лебедзева РАН|ФІАНе]].</ref> == Біяграфія == Бацька — [[Андрэй Міхайлавіч Арцымовіч]] — паходзіў са збяднелай дваранскай сям’і, працаваў статыстыкам ва Упраўленні чыгунак Маскоўскага вузла. Маці — Вольга Львоўна Леўен (Левін) — была родам з французскай Швейцарыі, з [[яўрэй]]скай сям’і. Падчас [[Грамадзянская вайна ў Расіі|грамадзянскай вайны]] сям’я вельмі бедавала і ў 1919 годзе з-за цяжкага харчовага становішча пакінула [[Масква|Маскву]] і пераехала ў [[Беларусь]]. Бацькі вымушаны былі аддаць сына ў дзіцячы дом, адкуль ён збег і некаторы час быў беспрытульным. Пасля заканчэння [[Грамадзянская вайна ў Расіі|грамадзянскай вайны]] становішча сям’і паступова палепшылася. У [[1922]] годзе бацька быў запрошаны на пасаду загадчыка кафедры статыстыкі ў [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт]]. У [[1924]] годзе Арцымовіч паступіў на фізіка-матэматычнае аддзяленне [[педагагічны факультэт БДУ|педагагічнага факультэта БДУ]], якое скончыў у [[1928]] годзе<ref>[https://osc.phys.msu.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=14&catid=12&lang=ru-RU Кафедра атомной физики, физики плазмы и микроэлектроники МГУ им. М.В. Ломоносова]</ref>. Пасля заканчэння ўніверсітэта каля года правёў у [[Масква|Маскве]], працуючы ў розных бібліятэках для павышэння адукацыі. У [[1929]] годзе абараніў у Беларускім універсітэце дыпломную працу «Тэорыя [[характарыстычнае выпраменьванне|характарыстычных рэнтгенаўскіх спектраў]]», што дало яму права на атрыманне дыплома замест простага пасведчання аб заканчэнні ўніверсітэта. Неўзабаве пасля абароны дыплома пераехаў у [[Санкт-Пецярбург|Ленінград]] і ў [[1930]] годзе паступіў на працу ў [[Фізіка-тэхнічны інстытут імя А. Ф. Іофе РАН|Ленінградскі фізіка-тэхнічны інстытут (ЛФТІ)]]<ref name="БС"/> на пасаду звышштатнага прэпаратара. Арцымовіч пачаў сваю навуковую працу ў рэнтгенаграфічным аддзеле ЛФТІ, але праз паўгода перайшоў у аддзел электронных з’яў і [[Рэнтгенаўскае выпраменьванне|рэнтгенаўскіх прамянёў]], якім кіраваў [[Пётр Іванавіч Лукірскі|П. І. Лукірскім]]<ref>[http://www.ihst.ru/projects/sohist/document/letters/antistalin.htm Письма деятелей науки и культуры против реабилитации Сталина] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20121116084139/http://www.ihst.ru/projects/sohist/document/letters/antistalin.htm |date=16 лістапада 2012 }} {{ref-ru}}</ref>. == Навуковая дзейнасць == Асноўныя працы па [[Атамная фізіка|атамнай]] і [[Ядзерная фізіка|ядзернай фізіцы]]. Даследаваў працэсы ўзаемадзеяння хуткіх электронаў з рэчывам, атрымаў дадзеныя аб залежнасці інтэнсіўнасці тармазнога выпраменьвання і поўных страт энергіі ад энергіі хуткіх электронаў<ref name="БС"/>, якія пацвердзілі высновы і прадказанні [[Квантавая тэорыя|квантавай тэорыі]], што ў той час мела прынцыповае значэнне. У [[1935]] годзе сумесна з [[Ігар Васільевіч Курчатаў|І. В. Курчатавым]] даказаў захоп [[нейтрон]]а [[пратон]]ам. Сумесна з [[Абрам Іосіфавіч Аліханаў|А. І. Аліханавым]] і [[Арцём Іосіфавіч Аліханьянам|А. І. Аліханьянам]] даказаў захаванне імпульсу пры [[анігіляцыя|анігіляцыі]] [[электрон]]а і [[пазітрон]]а ([[1936]])<ref name="БС"/>. Разам з [[Ігар Васільевіч Курчатаў|Курчатавым]] даследаваў заканамернасці паглынання [[Цеплавыя нейтроны|павольных нейтронаў]] ядрамі розных рэчываў ([[1934]]—[[1941]]). Падчас [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] разам з ЛФТІ быў эвакуіраваны ў [[Казань]], дзе займаўся абароннай тэматыкай. Праводзіў тэарэтычныя даследаванні ў вобласці [[электронная оптыка|электроннай оптыкі]] і па тэорыі выпраменьвання ў [[Паскаральнік зараджаных часціц|Бэтатроне]], займаўся распрацоўкай электронна-аптычных [[Прыбор начнога бачання|сістэм начнога бачання]] ў [[Інфрачырвонае выпраменьванне|інфрачырвонай вобласці спектру]]. У [[1944]] годзе перайшоў на працу ў [[Лабараторыя № 2 АН СССР|Лабараторыю вымяральных прыбораў АН СССР]] (ЛВПАН, ператворана ў [[1955]] годзе ў [[Інстытут атамнай энергіі імя І. В. Курчатава]])<ref name="БС"/>. Пад кіраўніцтвам Арцымовіча ўпершыню ў [[СССР]] распрацаваны электрамагнітны метад [[Падзел ізатопаў|падзелу ізатопаў]]<ref name="БС"/>. У [[1953]] годзе гэтая праца была ўдастоена [[Сталінская прэмія СССР|Сталінскай прэміі 1-й ступені СССР]]. У [[1950]] годзе Арцымовіч узначаліў эксперыментальныя даследаванні ў краіне па [[Кіраваны тэрмаядзерны сінтэз|кіраваным тэрмаядзернага сінтэзу]]<ref name="БС"/>. У [[1952]] годзе ён адкрыў нейтроннае выпраменьванне высокатэмпературнай [[Плазма|плазмы]] (праца атрымала [[Ленінская прэмія|Ленінскую прэмію]] ў [[1958]] годзе). Таксама гэта дасягненне было прызнана як [[адкрыццё|навуковае адкрыццё]] і занесена ў [[Дзяржаўны рэестр адкрыццяў СССР]] пад № 3 з прыярытэтам ад 4 ліпеня 1952 ў наступнай фармулёўцы: ''«Пры даследаванні высокатэмпературнай плазмы ўстаноўлена невядомая раней з’ява, якая складаецца ў тым, што ў плазме, утворанай пры праходжанні магутных імпульсаў току праз дэйтэрый, узнікае нейтроннае выпраменьванне інтэнсіўнасцю каля 10⁸ нейтронаў на разрад. Гэта выпраменьванне абумоўлена з’яўленнем у плазме групы нераўнавесных хуткіх часціц (дэйтронаў)»''<ref>[https://archive.today/20120720171037/ross-nauka.narod.ru/04-fizika.html/ Научные открытия России.]</ref>. Праз некалькі гадоў ([[1956]]) усталяваў нятэрмаядзерную прыроду [[нейтрон]]аў, выпраменьваных у газаразрадных [[пінч]]ах. Арцымовіч кіраваў працай на тэрмаядзерных устаноўках «[[Токамак]]», што завяршылася атрыманнем фізічнай [[тэрмаядзерная рэакцыя|тэрмаядзернай рэакцыі]]. У прыватнасці, на ўстаноўцы «Токамак-4» былі зарэгістраваныя першыя тэрмаядзерныя [[нейтрон]]ы ([[1968]]). Цыкл работ па атрыманні і даследаванню высокатэмпературнай плазмы ў «[[Токамак]]ах» быў удастоены [[Дзяржаўная прэмія СССР|Дзяржаўнай прэміі СССР]] ([[1971]]). У 1932—1936 гадах — дацэнт [[ЛДУ]]. З [[1946]] года — [[прафесар]] кафедры прыкладной ядзернай фізікі [[МІФІ]]. У 1953—1973 гадах — [[прафесар]], заснавальнік кафедры атамнай фізікі [[Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя М. В. Ламаносава|МДУ]]. У 1955 годзе падпісаў «[[Ліст трахсот]]». У 1963—1973 годзе быў намеснікам старшыні [[Расійскі Пагуошскі камітэт|Савецкага Пагуошскага камітэта]] і ўзначальваў [[Нацыянальны камітэт савецкіх фізікаў]]. == Узнагароды і званні == * [[1945]] — [[Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга]] * [[1946]] — Член-карэспандэнт [[АН СССР]] * [[1953]] — Акадэмік [[АН СССР]] * [[1953]] — [[Сталінская прэмія]] першай ступені * [[1957]] — Акадэмік-сакратар Аддзялення агульнай фізікі і астраноміі [[АН СССР]], член Прэзідыума АН СССР * [[1958]] — [[Ленінская прэмія]] * [[1965]] — Ганаровы член [[Акадэмія навук Чэхіі|Чэхаславацкай Акадэміі навук]] * [[1966]] — член [[Амерыканская акадэмія мастацтваў і навук|Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук]] * [[1968]] — Ганаровы член [[Шведская каралеўская акадэмія навук|Шведскай Акадэміі Навук]] * [[1969]] — Ганаровы член Югаслаўскай Акадэміі Навук * [[1969]] — [[Герой Сацыялістычнай Працы]] * [[1969]] — Ганаровы доктар навук [[Заграбскі ўніверсітэт|Заграбскага ўніверсітэта]] (Югаславія) * [[1969]] — замежны член Акадэміі навук ГДР * [[1970]] — Ганаровы грамадзянін [[Тэхас]]а (ЗША) * [[1971]] — [[Дзяржаўная прэмія СССР]] * [[1972]] — Ганаровы доктар [[Варшаўскі ўніверсітэт|Варшаўскага ўніверсітэта]] == Памяць == * [[1973]] — названы [[Ударны кратар|кратар]] на Месяцы * [[1974]] — спушчаны на ваду цеплаход «Акадэмік Арцымовіч» ([[Францыя]]) * [[1985]] — увекавечаны ў назве [[Вуліца Акадэміка Арцымовіча|вуліцы]] ў [[Масква|Маскве]], * З [[1973]] года ўтвораны стыпендыі імя памяці акадэміка Л. А. Арцымовіча студэнтам-выдатнікам фізічных факультэтаў [[МДУ]] і [[МІФІ]]. == Асноўныя працы == * ''Л. А. Арцимович.'' Управляемые термоядерные реакции. 2-е изд. — М.: Физматгиз, 1963. * ''Л. А. Арцимович.'' Замкнутые плазменные конфигурации. — М.: Наука, 1969. * ''Л. А. Арцимович.'' Элементарная физика плазмы. 3-е изд. — М.: Атомиздат, 1969. * ''Л. А. Арцимович, С. Ю. Лукьянов.'' Движение заряженных частиц в электрических и магнитных полях. 2-е изд. — М.: Наука, 1972. * ''Л. А. Арцимович.'' Что каждый физик должен знать о плазме. 2-е изд. — М.: Атомиздат, 1977. * ''Л. А. Арцимович.'' Избранные труды: Атомная физика и физика плазмы. — М.: Наука, 1978. * ''Л. А. Арцимович, [[Раальд Зіннуравіч Сагдзееў|Р. З. Сагдеев]].'' Физика плазмы для физиков. — М.: Атомиздат, 1979. === Некаторыя артыкулы === * ''Л. А. Арцимович.'' [http://ufn.ru/ru/articles/1940/5/f/ Взаимодействие элементарных частиц] // [[УФН]], № 5 (1940). {{ref-ru}} * ''Л. А. Арцимович.'' [http://ufn.ru/ru/articles/1958/12/a/ Исследования по управляемым термоядерным реакциям в СССР] // [[УФН]], Т. 66, № 12 (1958). {{ref-ru}} * ''Л. А. Арцимович.'' [http://ufn.ru/ru/articles/1962/1/b/ О состоянии исследовании по управляемым термоядерным реакциям] // [[УФН]], Т. 76, № 1 (1962). {{ref-ru}} * ''Л. А. Арцимович.'' [http://ufn.ru/ru/articles/1967/3/a/ О перспективах исследований по проблеме управляемого ядерного синтеза] // [[УФН]], Т. 91, № 3 (1967). {{ref-ru}} * ''Л. А. Арцимович.'' [http://ufn.ru/ru/articles/1969/11/i/ О нагреве ионов в установке «Токамак»] // [[УФН]], Т. 99, № 11 (1969). {{ref-ru}} {{зноскі}} == Літаратура == * Академик Лев Андреевич Арцимович. — М.: Знание, 1975. * Воспоминания об академике Л. А. Арцимовиче. — М.: Наука, 1981. * ''[[Юрый Аляксеевіч Храмаў|Ю. А. Храмаў]].'' Физики: Биографический справочник. — 2-е изд. — М.: Наука, 1983. С. 21. == Спасылкі == {{warheroes|id=13809|star = Labor}} * ''А. И. Алиханов.'' [http://ufn.ru/ru/articles/1959/2/f/ Лев Андреевич Арцимович (К пятидесятилетию со дня рождения)] // [[УФН]], Т.67, № 2 (1959). * ''А. П. Александров, А. И. Алиханьян, Б. Б. Кадомцев, М. А. Леонтович.'' [http://ufn.ru/ru/articles/1969/2/g/ Лев Андреевич Арцимович (К шестидесятилетию со дня рождения)] // [[УФН]], Т.97, № 2 (1969). * ''[[Анатоль Пятровіч Аляксандраў|А. П. Александров]], [[Яўген Паўлавіч Веліхаў|Е. П. Велихов]], И. Н. Головин, [[Барыс Барысавіч Кадомцаў|Б. Б. Кадомцев]], [[Пётр Леанідавіч Капіца|П. Л. Капіца]], [[Сяргей Пятровіч Капіца|С. П. Капица]], [[Міхаіл Аляксандравіч Леантовіч|М. А. Леонтович]], [[Раальд Зінуравіч Сагдзееў|Р. З. Сагдеев]], [[Віталь Дзмітрыевіч Шафранаў|В. Д. Шафранов]].'' [http://ufn.ru/ru/articles/1973/8/j/ Памяти Льва Андреевича Арцимовича] // [[УФН]], Т.110, № 8 (1973). * ''[[Аляксандр Аляксеевіч Баярчук|А. А. Боярчук]].'' [http://ufn.ru/ru/articles/1999/7/g/ Академик Лев Андреевич Арцимович] // [[УФН]], Т.169, С. 805—806 (1999). * ''[[Віталь Дзмітрыевіч Шафранаў|В. Д. Шафранов]].'' [http://ufn.ru/ru/articles/1999/7/h/ Перспективы винтовых магнитных систем для УТС] // [[УФН]], Т.169, С. 806—812 (1999). * ''[[Ісаак Маркавіч Халатнікаў|И. М. Халатников]].'' [http://ufn.ru/ru/articles/2009/12/k/ Неслучайные совпадения (Лев Андреевич Арцимович)] // [[УФН]], Т.179, С. 1336—1337 (2009). * ''[[Аляксей Максімавіч Фрыдман|А. М. Фридман]].'' [http://ufn.ru/ru/articles/2009/12/m/ Арцимович и сильнейшие гидродинамические неустойчивости.] // [[УФН]], Т.179, С. 1353—1354 (2009). * [http://www.youtube.com/watch?v=reYbnQF29F4&feature=youtu.be Лев Арцимович говорит о термоядерном синтезе] на сайте [[YouTube]] {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Арцымовіч Леў}} [[Катэгорыя:Фізікі СССР]] [[Катэгорыя:Члены Шведскай каралеўскай акадэміі навук]] [[Катэгорыя:Асобы на марках]] [[Катэгорыя:Выпускнікі педагагічнага факультэта БДУ]] 6yg21xo8rg7w7t5gtyp96pysnnilpfs 5152240 5152238 2026-06-07T15:17:23Z M.L.Bot 261 5152240 wikitext text/x-wiki {{Навуковец |Імя = Леў Андрэевіч Арцымовіч |Арыгінал імя = |Фота = 1974 CPA 4316.jpg |Шырыня = |Подпіс = [[Паштовая марка]] <br /> з выявай Л. А. Арцымовіча |Дата нараджэння = |Навуковая сфера = [[фізіка]] |Месца працы = * [[Фізіка-тэхнічны інстытут імя А. Ф. Іофе РАН|Ленінградскі фізіка-тэхнічны інстытут]] * {{s|[[Інстытут атамнай энергіі]]}} * [[Маскоўскі ўніверсітэт]] |Навуковая ступень = {{Навуковая ступень|доктар|фізіка-матэматычных навук}} |Навуковае званне = {{Навуковае званне|АН СССР|0}} |Альма-матэр = [[педагагічны факультэт БДУ|фізіка-матэматычнае аддзяленне педагагічнага факультэта БДУ]] |Навуковы кіраўнік = |Знакамітыя вучні = |Вядомы як = |Вядомая як = |Узнагароды і прэміі = {{{!}} style="background: transparent" {{!}} {{Медаль Серп і Молат|1969}} {{!}}} {{{!}} style="background: transparent" {{!}} {{Ордэн Леніна}} {{!!}} {{Ордэн Леніна}} {{!!}}{{Ордэн Леніна}} {{!}}- {{!}} {{Ордэн Леніна}} {{!!}}{{Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга}} {{!!}} {{Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга}} {{!}}} {{{!}} style="background: transparent" {{!}} {{Ленінская прэмія|1958}} {{!!}} {{Сталінская прэмія|1953}} {{!!}} {{Дзяржаўная прэмія СССР|1971}} {{!}}} |Роспіс = |Шырыня роспісу = |Сайт = |Вікітэка = }} {{цёзкі2|Арцымовіч}} '''Леў Андрэевіч Арцымовіч''' ({{ДН|12|2|1909|25}}, [[Масква]] — {{ДС|1|3|1973}}, [[Масква]]) — савецкі фізік, [[акадэмік]] [[АН СССР]] ([[1953]], член-карэспандэнт з 1946). Член Прэзідыума АН СССР з 1953, акадэмік-сакратар Аддзялення агульнай фізікі і астраноміі АН СССР з 1957. [[Герой Сацыялістычнай Працы]] ([[1969]])<ref name="БС">{{кніга |аўтар = |частка = Арцимович Лев Андреевич |загаловак = Биографический справочник |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданне = |месца = Мн. |выдавецтва = «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки |год = 1982 |том = 5 |старонкі = 31 |старонак = 737 |серыя = |isbn = |тыраж = }}.</ref>. Працы па [[Атамная фізіка|атамнай]] і [[Ядзерная фізіка|ядзернай фізіцы]]. Пад кіраўніцтвам Арцымовіча ўпершыню ў [[СССР]] распрацаваны электрамагнітны метад падзелу [[ізатоп]]аў. Л. А. Арцымовіч быў непасрэдным удзельнікам [[Стварэнне савецкай атамнай бомбы|савецкага атамнага праекта]]<ref>[http://www.rusarchives.ru/evants/exhibitions/atom-kat.shtml Атомный проект СССР. К 60-летию создания ядерного щита России] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090912062525/http://www.rusarchives.ru/evants/exhibitions/atom-kat.shtml |date=12 верасня 2009 }} Каталог экспонатов выставки 24 июля — 20 сентября 2009 г. {{ref-ru}}</ref>. З 1951 года нязменны кіраўнік даследаванняў па фізіцы высокатэмпературнай [[Плазма|плазмы]] і праблеме [[Кіраваны тэрмаядзерны сінтэз|кіраванага тэрмаядзернага сінтэзу]]. Пад кіраўніцтвам Арцымовіча ўпершыню ў свеце ў лабараторных умовах ажыццёўлена [[тэрмаядзерная рэакцыя]] ва ўстойлівай квазістацыянарнай плазме<ref name="БС"/>. [[Сталінская прэмія|Сталінская прэмія 1-й ступені]] (1953). [[Ленінская прэмія]] (1958). [[Дзяржаўная прэмія СССР]] (1971). Быў старшынёй Кансультатыўнага камітэта [[Еўратам]]а па тэрмаядзернаму сінтэзу. Прафесар [[Оксфардскі ўніверсітэт|Оксфардскага ўніверсітэта]] {{нп3|Крыстафер Луэлін-Сміт|Крыстафер Луэлін-Сміт|en|Christopher Llewellyn Smith}} назваў Л. А. Арцымовіча «прызнаным піянерам і лідарам даследаванняў у гэтай галіне» (лекцыя «На шляху да тэрмаядзернай энергетыцы» у [[Фізічны інстытут імя П. М. Лебедзева РАН|ФІАНе]])<ref>[http://elementy.ru/lib/430807 лекцыя Крыстафера Луэлін-Сміта «На пути к термоядерной энергетике», прачытаная 17 мая 2009 года ў ][[Фізічны інстытут імя П. М. Лебедзева РАН|ФІАНе]].</ref> == Біяграфія == Бацька — [[Андрэй Міхайлавіч Арцымовіч]] — паходзіў са збяднелай дваранскай сям’і, працаваў статыстыкам ва Упраўленні чыгунак Маскоўскага вузла. Маці — Вольга Львоўна Леўен (Левін) — была родам з французскай Швейцарыі, з [[яўрэй]]скай сям’і. Падчас [[Грамадзянская вайна ў Расіі|грамадзянскай вайны]] сям’я вельмі бедавала і ў 1919 годзе з-за цяжкага харчовага становішча пакінула [[Масква|Маскву]] і пераехала ў [[Беларусь]]. Бацькі вымушаны былі аддаць сына ў дзіцячы дом, адкуль ён збег і некаторы час быў беспрытульным. Пасля заканчэння [[Грамадзянская вайна ў Расіі|грамадзянскай вайны]] становішча сям’і паступова палепшылася. У 1922 годзе бацька быў запрошаны на пасаду загадчыка кафедры статыстыкі ў [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт]]. У 1924 годзе Арцымовіч паступіў на фізіка-матэматычнае аддзяленне [[педагагічны факультэт БДУ|педагагічнага факультэта БДУ]], якое скончыў у 1928 годзе<ref>[https://osc.phys.msu.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=14&catid=12&lang=ru-RU Кафедра атомной физики, физики плазмы и микроэлектроники МГУ им. М.В. Ломоносова]</ref>. Пасля заканчэння ўніверсітэта каля года правёў у [[Масква|Маскве]], працуючы ў розных бібліятэках для павышэння адукацыі. У 1929 годзе абараніў у Беларускім універсітэце дыпломную працу «Тэорыя [[характарыстычнае выпраменьванне|характарыстычных рэнтгенаўскіх спектраў]]», што дало яму права на атрыманне дыплома замест простага пасведчання аб заканчэнні ўніверсітэта. Неўзабаве пасля абароны дыплома пераехаў у [[Санкт-Пецярбург|Ленінград]] і ў 1930 годзе паступіў на працу ў [[Фізіка-тэхнічны інстытут імя А. Ф. Іофе РАН|Ленінградскі фізіка-тэхнічны інстытут (ЛФТІ)]]<ref name="БС"/> на пасаду звышштатнага прэпаратара. Арцымовіч пачаў сваю навуковую працу ў рэнтгенаграфічным аддзеле ЛФТІ, але праз паўгода перайшоў у аддзел электронных з’яў і [[Рэнтгенаўскае выпраменьванне|рэнтгенаўскіх прамянёў]], якім кіраваў [[Пётр Іванавіч Лукірскі|П. І. Лукірскім]]<ref>[http://www.ihst.ru/projects/sohist/document/letters/antistalin.htm Письма деятелей науки и культуры против реабилитации Сталина] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20121116084139/http://www.ihst.ru/projects/sohist/document/letters/antistalin.htm |date=16 лістапада 2012 }} {{ref-ru}}</ref>. == Навуковая дзейнасць == Асноўныя працы па [[Атамная фізіка|атамнай]] і [[Ядзерная фізіка|ядзернай фізіцы]]. Даследаваў працэсы ўзаемадзеяння хуткіх электронаў з рэчывам, атрымаў дадзеныя аб залежнасці інтэнсіўнасці тармазнога выпраменьвання і поўных страт энергіі ад энергіі хуткіх электронаў<ref name="БС"/>, якія пацвердзілі высновы і прадказанні [[Квантавая тэорыя|квантавай тэорыі]], што ў той час мела прынцыповае значэнне. У 1935 годзе сумесна з [[Ігар Васільевіч Курчатаў|І. В. Курчатавым]] даказаў захоп [[нейтрон]]а [[пратон]]ам. Сумесна з [[Абрам Іосіфавіч Аліханаў|А. І. Аліханавым]] і [[Арцём Іосіфавіч Аліханьянам|А. І. Аліханьянам]] даказаў захаванне імпульсу пры [[анігіляцыя|анігіляцыі]] [[электрон]]а і [[пазітрон]]а ([[1936]])<ref name="БС"/>. Разам з [[Ігар Васільевіч Курчатаў|Курчатавым]] даследаваў заканамернасці паглынання [[Цеплавыя нейтроны|павольных нейтронаў]] ядрамі розных рэчываў (1934—1941). Падчас [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] разам з ЛФТІ быў эвакуіраваны ў [[Казань]], дзе займаўся абароннай тэматыкай. Праводзіў тэарэтычныя даследаванні ў вобласці [[электронная оптыка|электроннай оптыкі]] і па тэорыі выпраменьвання ў [[Паскаральнік зараджаных часціц|Бэтатроне]], займаўся распрацоўкай электронна-аптычных [[Прыбор начнога бачання|сістэм начнога бачання]] ў [[Інфрачырвонае выпраменьванне|інфрачырвонай вобласці спектру]]. У 1944 годзе перайшоў на працу ў [[Лабараторыя № 2 АН СССР|Лабараторыю вымяральных прыбораў АН СССР]] (ЛВПАН, ператворана ў 1955 годзе ў [[Інстытут атамнай энергіі імя І. В. Курчатава]])<ref name="БС"/>. Пад кіраўніцтвам Арцымовіча ўпершыню ў [[СССР]] распрацаваны электрамагнітны метад [[Падзел ізатопаў|падзелу ізатопаў]]<ref name="БС"/>. У 1953 годзе гэтая праца была ўдастоена [[Сталінская прэмія СССР|Сталінскай прэміі 1-й ступені СССР]]. У 1950 годзе Арцымовіч узначаліў эксперыментальныя даследаванні ў краіне па [[Кіраваны тэрмаядзерны сінтэз|кіраваным тэрмаядзернага сінтэзу]]<ref name="БС"/>. У 1952 годзе ён адкрыў нейтроннае выпраменьванне высокатэмпературнай [[Плазма|плазмы]] (праца атрымала [[Ленінская прэмія|Ленінскую прэмію]] ў 1958 годзе). Таксама гэта дасягненне было прызнана як [[адкрыццё|навуковае адкрыццё]] і занесена ў [[Дзяржаўны рэестр адкрыццяў СССР]] пад № 3 з прыярытэтам ад 4 ліпеня 1952 ў наступнай фармулёўцы: ''«Пры даследаванні высокатэмпературнай плазмы ўстаноўлена невядомая раней з’ява, якая складаецца ў тым, што ў плазме, утворанай пры праходжанні магутных імпульсаў току праз дэйтэрый, узнікае нейтроннае выпраменьванне інтэнсіўнасцю каля 10⁸ нейтронаў на разрад. Гэта выпраменьванне абумоўлена з’яўленнем у плазме групы нераўнавесных хуткіх часціц (дэйтронаў)»''<ref>[https://archive.today/20120720171037/ross-nauka.narod.ru/04-fizika.html/ Научные открытия России.]</ref>. Праз некалькі гадоў (1956) усталяваў нятэрмаядзерную прыроду [[нейтрон]]аў, выпраменьваных у газаразрадных [[пінч]]ах. Арцымовіч кіраваў працай на тэрмаядзерных устаноўках «[[Токамак]]», што завяршылася атрыманнем фізічнай [[тэрмаядзерная рэакцыя|тэрмаядзернай рэакцыі]]. У прыватнасці, на ўстаноўцы «Токамак-4» былі зарэгістраваныя першыя тэрмаядзерныя [[нейтрон]]ы (1968). Цыкл работ па атрыманні і даследаванню высокатэмпературнай плазмы ў «[[Токамак]]ах» быў удастоены [[Дзяржаўная прэмія СССР|Дзяржаўнай прэміі СССР]] (1971). У 1932—1936 гадах — дацэнт [[ЛДУ]]. З 1946 года — [[прафесар]] кафедры прыкладной ядзернай фізікі [[МІФІ]]. У 1953—1973 гадах — [[прафесар]], заснавальнік кафедры атамнай фізікі [[Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя М. В. Ламаносава|МДУ]]. У 1955 годзе падпісаў «[[Ліст трахсот]]». У 1963—1973 годзе быў намеснікам старшыні [[Расійскі Пагуошскі камітэт|Савецкага Пагуошскага камітэта]] і ўзначальваў [[Нацыянальны камітэт савецкіх фізікаў]]. == Узнагароды і званні == * 1945 — [[Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга]] * 1946 — Член-карэспандэнт [[АН СССР]] * 1953 — Акадэмік [[АН СССР]] * 1953 — [[Сталінская прэмія]] першай ступені * 1957 — Акадэмік-сакратар Аддзялення агульнай фізікі і астраноміі [[АН СССР]], член Прэзідыума АН СССР * 1958 — [[Ленінская прэмія]] * 1965 — Ганаровы член [[Акадэмія навук Чэхіі|Чэхаславацкай Акадэміі навук]] * 1966 — член [[Амерыканская акадэмія мастацтваў і навук|Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук]] * 1968 — Ганаровы член [[Шведская каралеўская акадэмія навук|Шведскай Акадэміі Навук]] * 1969 — Ганаровы член Югаслаўскай Акадэміі Навук * 1969 — [[Герой Сацыялістычнай Працы]] * 1969 — Ганаровы доктар навук [[Заграбскі ўніверсітэт|Заграбскага ўніверсітэта]] (Югаславія) * 1969 — замежны член Акадэміі навук ГДР * 1970 — Ганаровы грамадзянін [[Тэхас]]а (ЗША) * 1971 — [[Дзяржаўная прэмія СССР]] * 1972 — Ганаровы доктар [[Варшаўскі ўніверсітэт|Варшаўскага ўніверсітэта]] == Памяць == * 1973 — названы [[Ударны кратар|кратар]] на Месяцы * 1974 — спушчаны на ваду цеплаход «Акадэмік Арцымовіч» ([[Францыя]]) * 1985 — увекавечаны ў назве [[Вуліца Акадэміка Арцымовіча|вуліцы]] ў [[Масква|Маскве]], * З 1973 года ўтвораны стыпендыі імя памяці акадэміка Л. А. Арцымовіча студэнтам-выдатнікам фізічных факультэтаў [[МДУ]] і [[МІФІ]]. == Асноўныя працы == * ''Л. А. Арцимович.'' Управляемые термоядерные реакции. 2-е изд. — М.: Физматгиз, 1963. * ''Л. А. Арцимович.'' Замкнутые плазменные конфигурации. — М.: Наука, 1969. * ''Л. А. Арцимович.'' Элементарная физика плазмы. 3-е изд. — М.: Атомиздат, 1969. * ''Л. А. Арцимович, С. Ю. Лукьянов.'' Движение заряженных частиц в электрических и магнитных полях. 2-е изд. — М.: Наука, 1972. * ''Л. А. Арцимович.'' Что каждый физик должен знать о плазме. 2-е изд. — М.: Атомиздат, 1977. * ''Л. А. Арцимович.'' Избранные труды: Атомная физика и физика плазмы. — М.: Наука, 1978. * ''Л. А. Арцимович, [[Раальд Зіннуравіч Сагдзееў|Р. З. Сагдеев]].'' Физика плазмы для физиков. — М.: Атомиздат, 1979. === Некаторыя артыкулы === * ''Л. А. Арцимович.'' [http://ufn.ru/ru/articles/1940/5/f/ Взаимодействие элементарных частиц] // [[УФН]], № 5 (1940). {{ref-ru}} * ''Л. А. Арцимович.'' [http://ufn.ru/ru/articles/1958/12/a/ Исследования по управляемым термоядерным реакциям в СССР] // [[УФН]], Т. 66, № 12 (1958). {{ref-ru}} * ''Л. А. Арцимович.'' [http://ufn.ru/ru/articles/1962/1/b/ О состоянии исследовании по управляемым термоядерным реакциям] // [[УФН]], Т. 76, № 1 (1962). {{ref-ru}} * ''Л. А. Арцимович.'' [http://ufn.ru/ru/articles/1967/3/a/ О перспективах исследований по проблеме управляемого ядерного синтеза] // [[УФН]], Т. 91, № 3 (1967). {{ref-ru}} * ''Л. А. Арцимович.'' [http://ufn.ru/ru/articles/1969/11/i/ О нагреве ионов в установке «Токамак»] // [[УФН]], Т. 99, № 11 (1969). {{ref-ru}} {{зноскі}} == Літаратура == * Академик Лев Андреевич Арцимович. — М.: Знание, 1975. * Воспоминания об академике Л. А. Арцимовиче. — М.: Наука, 1981. * ''[[Юрый Аляксеевіч Храмаў|Ю. А. Храмаў]].'' Физики: Биографический справочник. — 2-е изд. — М.: Наука, 1983. С. 21. == Спасылкі == * {{warheroes|id=13809|star = Labor}} * ''А. И. Алиханов.'' [http://ufn.ru/ru/articles/1959/2/f/ Лев Андреевич Арцимович (К пятидесятилетию со дня рождения)] // [[УФН]], Т.67, № 2 (1959). * ''А. П. Александров, А. И. Алиханьян, Б. Б. Кадомцев, М. А. Леонтович.'' [http://ufn.ru/ru/articles/1969/2/g/ Лев Андреевич Арцимович (К шестидесятилетию со дня рождения)] // [[УФН]], Т.97, № 2 (1969). * ''[[Анатоль Пятровіч Аляксандраў|А. П. Александров]], [[Яўген Паўлавіч Веліхаў|Е. П. Велихов]], И. Н. Головин, [[Барыс Барысавіч Кадомцаў|Б. Б. Кадомцев]], [[Пётр Леанідавіч Капіца|П. Л. Капіца]], [[Сяргей Пятровіч Капіца|С. П. Капица]], [[Міхаіл Аляксандравіч Леантовіч|М. А. Леонтович]], [[Раальд Зінуравіч Сагдзееў|Р. З. Сагдеев]], [[Віталь Дзмітрыевіч Шафранаў|В. Д. Шафранов]].'' [http://ufn.ru/ru/articles/1973/8/j/ Памяти Льва Андреевича Арцимовича] // [[УФН]], Т.110, № 8 (1973). * ''[[Аляксандр Аляксеевіч Баярчук|А. А. Боярчук]].'' [http://ufn.ru/ru/articles/1999/7/g/ Академик Лев Андреевич Арцимович] // [[УФН]], Т.169, С. 805—806 (1999). * ''[[Віталь Дзмітрыевіч Шафранаў|В. Д. Шафранов]].'' [http://ufn.ru/ru/articles/1999/7/h/ Перспективы винтовых магнитных систем для УТС] // [[УФН]], Т.169, С. 806—812 (1999). * ''[[Ісаак Маркавіч Халатнікаў|И. М. Халатников]].'' [http://ufn.ru/ru/articles/2009/12/k/ Неслучайные совпадения (Лев Андреевич Арцимович)] // [[УФН]], Т.179, С. 1336—1337 (2009). * ''[[Аляксей Максімавіч Фрыдман|А. М. Фридман]].'' [http://ufn.ru/ru/articles/2009/12/m/ Арцимович и сильнейшие гидродинамические неустойчивости.] // [[УФН]], Т.179, С. 1353—1354 (2009). * [http://www.youtube.com/watch?v=reYbnQF29F4&feature=youtu.be Лев Арцимович говорит о термоядерном синтезе] на сайте [[YouTube]] {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Арцымовіч Леў}} [[Катэгорыя:Фізікі СССР]] [[Катэгорыя:Члены Шведскай каралеўскай акадэміі навук]] [[Катэгорыя:Асобы на марках]] [[Катэгорыя:Выпускнікі педагагічнага факультэта БДУ]] 3uhlhgazsrg2lmtqw511egjvs0px789 5152241 5152240 2026-06-07T15:23:11Z M.L.Bot 261 5152241 wikitext text/x-wiki {{Навуковец |Імя = Леў Андрэевіч Арцымовіч |Арыгінал імя = |Фота = 1974 CPA 4316.jpg |Шырыня = |Подпіс = [[Паштовая марка]] <br /> з выявай Л. А. Арцымовіча |Дата нараджэння = |Навуковая сфера = [[фізіка]] |Месца працы = * [[Фізіка-тэхнічны інстытут імя А. Ф. Іофе РАН|Ленінградскі фізіка-тэхнічны інстытут]] * {{s|[[Інстытут атамнай энергіі]]}} * [[Маскоўскі ўніверсітэт]] |Навуковая ступень = {{Навуковая ступень|доктар|фізіка-матэматычных навук}} |Навуковае званне = {{Навуковае званне|АН СССР|0}} |Альма-матэр = [[педагагічны факультэт БДУ|фізіка-матэматычнае аддзяленне педагагічнага факультэта БДУ]] |Навуковы кіраўнік = |Знакамітыя вучні = |Вядомы як = |Вядомая як = |Узнагароды і прэміі = {{{!}} style="background: transparent" {{!}} {{Медаль Серп і Молат|1969}} {{!}}} {{{!}} style="background: transparent" {{!}} {{Ордэн Леніна}} {{!!}} {{Ордэн Леніна}} {{!!}}{{Ордэн Леніна}} {{!}}- {{!}} {{Ордэн Леніна}} {{!!}}{{Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга}} {{!!}} {{Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга}} {{!}}} {{{!}} style="background: transparent" {{!}} {{Ленінская прэмія|1958}} {{!!}} {{Сталінская прэмія|1953}} {{!!}} {{Дзяржаўная прэмія СССР|1971}} {{!}}} |Роспіс = |Шырыня роспісу = |Сайт = |Вікітэка = }} {{цёзкі2|Арцымовіч}} '''Леў Андрэевіч Арцымовіч''' ({{ДН|12|2|1909|25}}, [[Масква]] — {{ДС|1|3|1973}}, [[Масква]]) — савецкі фізік, [[акадэмік]] [[АН СССР]] (1953, член-карэспандэнт з 1946). Член Прэзідыума АН СССР з 1953, акадэмік-сакратар Аддзялення агульнай фізікі і астраноміі АН СССР з 1957. [[Герой Сацыялістычнай Працы]] (1969)<ref name="БС">{{кніга |аўтар = |частка = Арцимович Лев Андреевич |загаловак = Биографический справочник |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданне = |месца = Мн. |выдавецтва = «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки |год = 1982 |том = 5 |старонкі = 31 |старонак = 737 |серыя = |isbn = |тыраж = }}.</ref>. Працы па [[Атамная фізіка|атамнай]] і [[Ядзерная фізіка|ядзернай фізіцы]]. Пад кіраўніцтвам Арцымовіча ўпершыню ў [[СССР]] распрацаваны электрамагнітны метад падзелу [[ізатоп]]аў. Л. А. Арцымовіч быў непасрэдным удзельнікам [[Стварэнне савецкай атамнай бомбы|савецкага атамнага праекта]]<ref>[http://www.rusarchives.ru/evants/exhibitions/atom-kat.shtml Атомный проект СССР. К 60-летию создания ядерного щита России] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090912062525/http://www.rusarchives.ru/evants/exhibitions/atom-kat.shtml |date=12 верасня 2009 }} Каталог экспонатов выставки 24 июля — 20 сентября 2009 г. {{ref-ru}}</ref>. З 1951 года нязменны кіраўнік даследаванняў па фізіцы высокатэмпературнай [[Плазма|плазмы]] і праблеме [[Кіраваны тэрмаядзерны сінтэз|кіраванага тэрмаядзернага сінтэзу]]. Пад кіраўніцтвам Арцымовіча ўпершыню ў свеце ў лабараторных умовах ажыццёўлена [[тэрмаядзерная рэакцыя]] ва ўстойлівай квазістацыянарнай плазме<ref name="БС"/>. [[Сталінская прэмія|Сталінская прэмія 1-й ступені]] (1953). [[Ленінская прэмія]] (1958). [[Дзяржаўная прэмія СССР]] (1971). Быў старшынёй Кансультатыўнага камітэта [[Еўратам]]а па тэрмаядзернаму сінтэзу. Прафесар [[Оксфардскі ўніверсітэт|Оксфардскага ўніверсітэта]] {{нп3|Крыстафер Луэлін-Сміт|Крыстафер Луэлін-Сміт|en|Christopher Llewellyn Smith}} назваў Л. А. Арцымовіча «прызнаным піянерам і лідарам даследаванняў у гэтай галіне» (лекцыя «На шляху да тэрмаядзернай энергетыцы» у [[Фізічны інстытут імя П. М. Лебедзева РАН|ФІАНе]])<ref>[http://elementy.ru/lib/430807 лекцыя Крыстафера Луэлін-Сміта «На пути к термоядерной энергетике», прачытаная 17 мая 2009 года ў ][[Фізічны інстытут імя П. М. Лебедзева РАН|ФІАНе]].</ref> == Біяграфія == Бацька — [[Андрэй Міхайлавіч Арцымовіч]] — паходзіў са збяднелай дваранскай сям’і, працаваў статыстыкам ва Упраўленні чыгунак Маскоўскага вузла. Маці — Вольга Львоўна Леўен (Левін) — была родам з французскай Швейцарыі, з [[яўрэй]]скай сям’і. Падчас [[Грамадзянская вайна ў Расіі|грамадзянскай вайны]] сям’я вельмі бедавала і ў 1919 годзе з-за цяжкага харчовага становішча пакінула [[Масква|Маскву]] і пераехала ў [[Беларусь]]. Бацькі вымушаны былі аддаць сына ў дзіцячы дом, адкуль ён збег і некаторы час быў беспрытульным. Пасля заканчэння [[Грамадзянская вайна ў Расіі|грамадзянскай вайны]] становішча сям’і паступова палепшылася. У 1922 годзе бацька быў запрошаны на пасаду загадчыка кафедры статыстыкі ў [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт]]. У 1924 годзе Арцымовіч паступіў на фізіка-матэматычнае аддзяленне [[педагагічны факультэт БДУ|педагагічнага факультэта БДУ]], якое скончыў у 1928 годзе<ref>[https://osc.phys.msu.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=14&catid=12&lang=ru-RU Кафедра атомной физики, физики плазмы и микроэлектроники МГУ им. М.В. Ломоносова]</ref>. Пасля заканчэння ўніверсітэта каля года правёў у [[Масква|Маскве]], працуючы ў розных бібліятэках для павышэння адукацыі. У 1929 годзе абараніў у Беларускім універсітэце дыпломную працу «Тэорыя [[характарыстычнае выпраменьванне|характарыстычных рэнтгенаўскіх спектраў]]», што дало яму права на атрыманне дыплома замест простага пасведчання аб заканчэнні ўніверсітэта. Неўзабаве пасля абароны дыплома пераехаў у [[Санкт-Пецярбург|Ленінград]] і ў 1930 годзе паступіў на працу ў [[Фізіка-тэхнічны інстытут імя А. Ф. Іофе РАН|Ленінградскі фізіка-тэхнічны інстытут (ЛФТІ)]]<ref name="БС"/> на пасаду звышштатнага прэпаратара. Арцымовіч пачаў сваю навуковую працу ў рэнтгенаграфічным аддзеле ЛФТІ, але праз паўгода перайшоў у аддзел электронных з’яў і [[Рэнтгенаўскае выпраменьванне|рэнтгенаўскіх прамянёў]], якім кіраваў [[Пётр Іванавіч Лукірскі|П. І. Лукірскім]]<ref>[http://www.ihst.ru/projects/sohist/document/letters/antistalin.htm Письма деятелей науки и культуры против реабилитации Сталина] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20121116084139/http://www.ihst.ru/projects/sohist/document/letters/antistalin.htm |date=16 лістапада 2012 }} {{ref-ru}}</ref>. == Навуковая дзейнасць == Асноўныя працы па [[Атамная фізіка|атамнай]] і [[Ядзерная фізіка|ядзернай фізіцы]]. Даследаваў працэсы ўзаемадзеяння хуткіх электронаў з рэчывам, атрымаў дадзеныя аб залежнасці інтэнсіўнасці тармазнога выпраменьвання і поўных страт энергіі ад энергіі хуткіх электронаў<ref name="БС"/>, якія пацвердзілі высновы і прадказанні [[Квантавая тэорыя|квантавай тэорыі]], што ў той час мела прынцыповае значэнне. У 1935 годзе сумесна з [[Ігар Васільевіч Курчатаў|І. В. Курчатавым]] даказаў захоп [[нейтрон]]а [[пратон]]ам. Сумесна з [[Абрам Іосіфавіч Аліханаў|А. І. Аліханавым]] і [[Арцём Іосіфавіч Аліханьянам|А. І. Аліханьянам]] даказаў захаванне імпульсу пры [[анігіляцыя|анігіляцыі]] [[электрон]]а і [[пазітрон]]а ([[1936]])<ref name="БС"/>. Разам з [[Ігар Васільевіч Курчатаў|Курчатавым]] даследаваў заканамернасці паглынання [[Цеплавыя нейтроны|павольных нейтронаў]] ядрамі розных рэчываў (1934—1941). Падчас [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] разам з ЛФТІ быў эвакуіраваны ў [[Казань]], дзе займаўся абароннай тэматыкай. Праводзіў тэарэтычныя даследаванні ў вобласці [[электронная оптыка|электроннай оптыкі]] і па тэорыі выпраменьвання ў [[Паскаральнік зараджаных часціц|Бэтатроне]], займаўся распрацоўкай электронна-аптычных [[Прыбор начнога бачання|сістэм начнога бачання]] ў [[Інфрачырвонае выпраменьванне|інфрачырвонай вобласці спектру]]. У 1944 годзе перайшоў на працу ў [[Лабараторыя № 2 АН СССР|Лабараторыю вымяральных прыбораў АН СССР]] (ЛВПАН, ператворана ў 1955 годзе ў [[Інстытут атамнай энергіі імя І. В. Курчатава]])<ref name="БС"/>. Пад кіраўніцтвам Арцымовіча ўпершыню ў [[СССР]] распрацаваны электрамагнітны метад [[Падзел ізатопаў|падзелу ізатопаў]]<ref name="БС"/>. У 1953 годзе гэтая праца была ўдастоена [[Сталінская прэмія СССР|Сталінскай прэміі 1-й ступені СССР]]. У 1950 годзе Арцымовіч узначаліў эксперыментальныя даследаванні ў краіне па [[Кіраваны тэрмаядзерны сінтэз|кіраваным тэрмаядзернага сінтэзу]]<ref name="БС"/>. У 1952 годзе ён адкрыў нейтроннае выпраменьванне высокатэмпературнай [[Плазма|плазмы]] (праца атрымала [[Ленінская прэмія|Ленінскую прэмію]] ў 1958 годзе). Таксама гэта дасягненне было прызнана як [[адкрыццё|навуковае адкрыццё]] і занесена ў [[Дзяржаўны рэестр адкрыццяў СССР]] пад № 3 з прыярытэтам ад 4 ліпеня 1952 ў наступнай фармулёўцы: ''«Пры даследаванні высокатэмпературнай плазмы ўстаноўлена невядомая раней з’ява, якая складаецца ў тым, што ў плазме, утворанай пры праходжанні магутных імпульсаў току праз дэйтэрый, узнікае нейтроннае выпраменьванне інтэнсіўнасцю каля 10⁸ нейтронаў на разрад. Гэта выпраменьванне абумоўлена з’яўленнем у плазме групы нераўнавесных хуткіх часціц (дэйтронаў)»''<ref>[https://archive.today/20120720171037/ross-nauka.narod.ru/04-fizika.html/ Научные открытия России.]</ref>. Праз некалькі гадоў (1956) усталяваў нятэрмаядзерную прыроду [[нейтрон]]аў, выпраменьваных у газаразрадных [[пінч]]ах. Арцымовіч кіраваў працай на тэрмаядзерных устаноўках «[[Токамак]]», што завяршылася атрыманнем фізічнай [[тэрмаядзерная рэакцыя|тэрмаядзернай рэакцыі]]. У прыватнасці, на ўстаноўцы «Токамак-4» былі зарэгістраваныя першыя тэрмаядзерныя [[нейтрон]]ы (1968). Цыкл работ па атрыманні і даследаванню высокатэмпературнай плазмы ў «[[Токамак]]ах» быў удастоены [[Дзяржаўная прэмія СССР|Дзяржаўнай прэміі СССР]] (1971). У 1932—1936 гадах — дацэнт [[ЛДУ]]. З 1946 года — [[прафесар]] кафедры прыкладной ядзернай фізікі [[МІФІ]]. У 1953—1973 гадах — [[прафесар]], заснавальнік кафедры атамнай фізікі [[Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя М. В. Ламаносава|МДУ]]. У 1955 годзе падпісаў «[[Ліст трахсот]]». У 1963—1973 годзе быў намеснікам старшыні [[Расійскі Пагуошскі камітэт|Савецкага Пагуошскага камітэта]] і ўзначальваў [[Нацыянальны камітэт савецкіх фізікаў]]. == Узнагароды і званні == * 1945 — [[Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга]] * 1946 — Член-карэспандэнт [[АН СССР]] * 1953 — Акадэмік [[АН СССР]] * 1953 — [[Сталінская прэмія]] першай ступені * 1957 — Акадэмік-сакратар Аддзялення агульнай фізікі і астраноміі [[АН СССР]], член Прэзідыума АН СССР * 1958 — [[Ленінская прэмія]] * 1965 — Ганаровы член [[Акадэмія навук Чэхіі|Чэхаславацкай Акадэміі навук]] * 1966 — член [[Амерыканская акадэмія мастацтваў і навук|Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук]] * 1968 — Ганаровы член [[Шведская каралеўская акадэмія навук|Шведскай Акадэміі Навук]] * 1969 — Ганаровы член Югаслаўскай Акадэміі Навук * 1969 — [[Герой Сацыялістычнай Працы]] * 1969 — Ганаровы доктар навук [[Заграбскі ўніверсітэт|Заграбскага ўніверсітэта]] (Югаславія) * 1969 — замежны член Акадэміі навук ГДР * 1970 — Ганаровы грамадзянін [[Тэхас]]а (ЗША) * 1971 — [[Дзяржаўная прэмія СССР]] * 1972 — Ганаровы доктар [[Варшаўскі ўніверсітэт|Варшаўскага ўніверсітэта]] == Памяць == * 1973 — названы [[Ударны кратар|кратар]] на Месяцы * 1974 — спушчаны на ваду цеплаход «Акадэмік Арцымовіч» ([[Францыя]]) * 1985 — увекавечаны ў назве [[Вуліца Акадэміка Арцымовіча|вуліцы]] ў [[Масква|Маскве]], * З 1973 года ўтвораны стыпендыі імя памяці акадэміка Л. А. Арцымовіча студэнтам-выдатнікам фізічных факультэтаў [[МДУ]] і [[МІФІ]]. == Асноўныя працы == * ''Л. А. Арцимович.'' Управляемые термоядерные реакции. 2-е изд. — М.: Физматгиз, 1963. * ''Л. А. Арцимович.'' Замкнутые плазменные конфигурации. — М.: Наука, 1969. * ''Л. А. Арцимович.'' Элементарная физика плазмы. 3-е изд. — М.: Атомиздат, 1969. * ''Л. А. Арцимович, С. Ю. Лукьянов.'' Движение заряженных частиц в электрических и магнитных полях. 2-е изд. — М.: Наука, 1972. * ''Л. А. Арцимович.'' Что каждый физик должен знать о плазме. 2-е изд. — М.: Атомиздат, 1977. * ''Л. А. Арцимович.'' Избранные труды: Атомная физика и физика плазмы. — М.: Наука, 1978. * ''Л. А. Арцимович, [[Раальд Зіннуравіч Сагдзееў|Р. З. Сагдеев]].'' Физика плазмы для физиков. — М.: Атомиздат, 1979. === Некаторыя артыкулы === * ''Л. А. Арцимович.'' [http://ufn.ru/ru/articles/1940/5/f/ Взаимодействие элементарных частиц] // [[УФН]], № 5 (1940). {{ref-ru}} * ''Л. А. Арцимович.'' [http://ufn.ru/ru/articles/1958/12/a/ Исследования по управляемым термоядерным реакциям в СССР] // [[УФН]], Т. 66, № 12 (1958). {{ref-ru}} * ''Л. А. Арцимович.'' [http://ufn.ru/ru/articles/1962/1/b/ О состоянии исследовании по управляемым термоядерным реакциям] // [[УФН]], Т. 76, № 1 (1962). {{ref-ru}} * ''Л. А. Арцимович.'' [http://ufn.ru/ru/articles/1967/3/a/ О перспективах исследований по проблеме управляемого ядерного синтеза] // [[УФН]], Т. 91, № 3 (1967). {{ref-ru}} * ''Л. А. Арцимович.'' [http://ufn.ru/ru/articles/1969/11/i/ О нагреве ионов в установке «Токамак»] // [[УФН]], Т. 99, № 11 (1969). {{ref-ru}} {{зноскі}} == Літаратура == * Академик Лев Андреевич Арцимович. — М.: Знание, 1975. * Воспоминания об академике Л. А. Арцимовиче. — М.: Наука, 1981. * ''[[Юрый Аляксеевіч Храмаў|Ю. А. Храмаў]].'' Физики: Биографический справочник. — 2-е изд. — М.: Наука, 1983. С. 21. == Спасылкі == * {{warheroes|id=13809|star = Labor}} * ''А. И. Алиханов.'' [http://ufn.ru/ru/articles/1959/2/f/ Лев Андреевич Арцимович (К пятидесятилетию со дня рождения)] // [[УФН]], Т.67, № 2 (1959). * ''А. П. Александров, А. И. Алиханьян, Б. Б. Кадомцев, М. А. Леонтович.'' [http://ufn.ru/ru/articles/1969/2/g/ Лев Андреевич Арцимович (К шестидесятилетию со дня рождения)] // [[УФН]], Т.97, № 2 (1969). * ''[[Анатоль Пятровіч Аляксандраў|А. П. Александров]], [[Яўген Паўлавіч Веліхаў|Е. П. Велихов]], И. Н. Головин, [[Барыс Барысавіч Кадомцаў|Б. Б. Кадомцев]], [[Пётр Леанідавіч Капіца|П. Л. Капіца]], [[Сяргей Пятровіч Капіца|С. П. Капица]], [[Міхаіл Аляксандравіч Леантовіч|М. А. Леонтович]], [[Раальд Зінуравіч Сагдзееў|Р. З. Сагдеев]], [[Віталь Дзмітрыевіч Шафранаў|В. Д. Шафранов]].'' [http://ufn.ru/ru/articles/1973/8/j/ Памяти Льва Андреевича Арцимовича] // [[УФН]], Т.110, № 8 (1973). * ''[[Аляксандр Аляксеевіч Баярчук|А. А. Боярчук]].'' [http://ufn.ru/ru/articles/1999/7/g/ Академик Лев Андреевич Арцимович] // [[УФН]], Т.169, С. 805—806 (1999). * ''[[Віталь Дзмітрыевіч Шафранаў|В. Д. Шафранов]].'' [http://ufn.ru/ru/articles/1999/7/h/ Перспективы винтовых магнитных систем для УТС] // [[УФН]], Т.169, С. 806—812 (1999). * ''[[Ісаак Маркавіч Халатнікаў|И. М. Халатников]].'' [http://ufn.ru/ru/articles/2009/12/k/ Неслучайные совпадения (Лев Андреевич Арцимович)] // [[УФН]], Т.179, С. 1336—1337 (2009). * ''[[Аляксей Максімавіч Фрыдман|А. М. Фридман]].'' [http://ufn.ru/ru/articles/2009/12/m/ Арцимович и сильнейшие гидродинамические неустойчивости.] // [[УФН]], Т.179, С. 1353—1354 (2009). * [http://www.youtube.com/watch?v=reYbnQF29F4&feature=youtu.be Лев Арцимович говорит о термоядерном синтезе] на сайте [[YouTube]] {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Арцымовіч Леў}} [[Катэгорыя:Фізікі СССР]] [[Катэгорыя:Члены Шведскай каралеўскай акадэміі навук]] [[Катэгорыя:Асобы на марках]] [[Катэгорыя:Выпускнікі педагагічнага факультэта БДУ]] mjeamph7bwumsem4glmv0mpkacfqf98 0 117966 5152312 4873619 2026-06-07T18:43:19Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152312 wikitext text/x-wiki {{Літаратурны твор |Назва = Курган |Назва-арыгінал = |Выява = М.Басалыга - Курган (1980).jpg |Памер = |Подпіс выявы = Каляровы [[лінарыт]] [[М. Басалыга|М. Басалыг]]і да паэмы Янкі Купалы «Курган» (1980) |Жанр = |Аўтар = [[Янка Купала|Я. Купала]] |Мова арыгіналу = беларуская |Напісаны = 1910 |Публікацыя = [[21 чэрвеня]] [[1912]] |Асобнае выданне = |Выдавецтва = |Серыя = |Колькасць старонак = |Ілюстратар = |Афармленне = |Пераклад = |Перакладчык = |Носьбіт = |Папярэдні твор = |Наступны твор = |ISBN = |Электронная версія = |Вікікрыніцы-тэкст = Курган }} '''Курган''' — паэма-балада [[Янка Купала|Я. Купалы]], якая лічыцца адным з лепшых героіка-рамантычных твораў Купалы і шэдэўрам беларускай літаратуры<ref name="ВПС">[http://cerkov.by/page/vystavka-posvjashhennaja-stoletiju-poemy-kurgan-prohodit-v-gosudarstvennom-literaturnom-muzee-janki-kupaly Выставка, посвященная столетию поэмы «Курган», проходит в Государственном литературном музее Янки Купалы] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210602213151/http://cerkov.by/page/vystavka-posvjashhennaja-stoletiju-poemy-kurgan-prohodit-v-gosudarstvennom-literaturnom-muzee-janki-kupaly |date=2 чэрвеня 2021 }} {{ref-ru}}</ref><ref>[http://www.news.vteme.by/view/972155/ Презентация диска с рок-оперой «Курган» по поэме Янки Купалы]{{Недаступная спасылка}} {{ref-ru}}</ref>. У [[Кастрычніцкая рэвалюцыя на Беларусі|дарэвалюцыйны]] час друкавалася з аўтарскім прысвячэннем «Памяці [[Сяргей Епіфанавіч Палуян|С. Палуяна]]». Рукапіс паэмы захоўваецца ў [[Беларуская бібліятэка і музей імя Францыска Скарыны|Беларускай бібліятэцы і музеі імя Францішка Скарыны]] ў [[Лондан]]е<ref name="ВПС"/><ref name="enc">{{кніга |частка = Курган |загаловак = Янка Купала: Энцыкл. даведнік |месца = Мн. |выдавецтва = БелСЭ |год = 1986 |старонкі = 325—327 }}</ref><ref>{{Cite web|lang=BE|url=https://skaryna.org/140-janka-kupala/|title=Сьвяткуем 140-годзьдзе Янкі Купалы / Celebrating Kupała’s 140th anniversary|website=Беларуская бібліятэка і музэй імя Францішка Скарыны}}</ref>. == Апісанне == Паэма была завершана класікам 23 мая 1910 года ў [[Санкт-Пецярбург|Пецярбургу]] і ўпершыню апублікавана ў газеце «[[Наша ніва (1906)|Наша ніва]]» 21 чэрвеня 1912 года<ref name="ВПС"/>. Гэтай паэмай адкрываецца шэраг фальклорна-рамантычных паэм у творчасці Я. Купалы [[Кастрычніцкая рэвалюцыя на Беларусі|дакастрычніцкага]] часу. У лісце да [[Леў Клейнбарт|Л. Клейнбарта]] [[11 студзеня]] [[1929]] года аўтар аднёс паэму да твораў, спароджаных выключна фантазіяй. Паэма красамоўна сведчыць пра арганічную нацыянальна-фальклорную сутнасць купалаўскага мастацкага бачання свету, скандэнсаванасць народнасці яго мастацкага мыслення і рамантычнага стылю. Гэта класічны ўзор героіка-рамантычнай паэмы<ref name="enc"/>. Паэма прысвечана лёсу мастака ў грамадстве. На вяселле дачкі князь кліча мясцовага Гусляра і патрабуе ад яго песень у сваю хвалу і на пацеху вяльможным гасцям. Ён папярэджвае музыку, што пакарае смерцю, калі той не выканае загад. Але замест пахвалы князю з вуснаў Гусляра гучыць суровая праўда пра бязлітаснасць і чужасць князя народу, цяжкі паднявольны лёс падданых князя. За непакору і непаслухмянасць князь загадвае закапаць Гусляра жывым разам з [[Гуслі|гуслямі]]. Гусляр гіне, але памяць аб ім у народзе вечная, як той [[курган]], што як сімвал народнай памяці ўзнёсся над магілай народнага заступніка<ref name="enc"/>. Ідэя паэмы празрыстая: народнай памяці варты толькі той мастак, які аддае справе народа і свае песні, і сваё жыццё; сапраўднае мастацтва толькі тое, што служыць народу; у службе народнай праўдзе — веліч і прызванне мастака. Па сваім гучанні паэма паліфанічная. Мастацкая форма паэмы выключная па сваёй прыгажосці і ўздзеянні на чытача сваёй надзвычайнай эмацыйнай сілай, яркай палітрай [[метафара|метафар]], [[эпітэт]]аў, [[Гіпербала|гіпербал]], выключна зграбнай кампазіцыяй — як агульнай, страфічнай, так і звязанай з падачай дзеяння ў яго развіцці<ref name="enc"/>. У паэме 12 раздзелаў, кожны з якіх складаецца з 4 [[катрэн]]аў. Змена, рухомасць гучання строфаў суадносяцца з разгортваннем сюжэту. Экспазіцыйны 1 раздзел — частка твору шырокага эпічнага размаху. Пачатак сюжэтнага апавядання ў паэме як бы прыспешаны, але завязка дзеяння ў цэлым непаспешлівая, з падрабязным раскрыццём абставін дзеяння — апісаннем княжацкага замку, «бяседы вялікай у князя» (2 і 3 раздзелы) і з падрабязнай характарыстыкай Гусляра (4 і 5 раздзелы). У цэнтральных, самых драматычна-напружаных раздзелах (6—10) ідзе дыялог князя і Гусляра. Словы Гусляра вытрыманы на самай высокай ноце. У кульмінацыйным 10 раздзеле «Князь стаіць, князь маўчыць, жуда, помста б'е з воч». У 11 раздзеле наступае развязка канфлікту. Заключны раздзел як бы вяртае чытача да першага раздзелу і так узнікае адзінага тону эмацыянальная рамка сюжэтнага дзеяння<ref name="enc"/>. «Курган» — шэдэўр не толькі Я. Купалы, але і ўсёй новай беларускай літаратуры. Уздзеянне паэмы на беларускую літаратуру пачалося адразу ж пасля яе з'яўлення. Асабліва яно прыкметнае у зборніку [[Канстанцыя Буйло|К. Буйло]] «Курганная кветка» ([[1914]]), а таксама на «Абразках» [[Змітрок Бядуля|З. Бядулі]] ([[1913]]), на першай рэдакцыі паэмы [[Якуб Колас|Я. Коласа]] «Сымон-музыка» ([[1918]]) і інш<ref name="enc"/>. == Пераклады == Паэма перакладалася на шматлікія замежныя мовы, у т.л. на [[Азербайджанская мова|азербайджанскую]] — Г. Беюкага, на [[Англійская мова|англійскую]] — [[Вера Рыч|В. Рыч]], на [[Армянская мова|армянскую]] — Г. Баран, на [[Асецінская мова|асецінскую]] — А. Пухаеў, на [[Балгарская мова|балгарскую]] — [[Найдзен Вылчаў|Н. Вылчаў]], на [[Кітайская мова|кітайскую]] — Чжу Цзі, на [[Латышская мова|латышскую]] — С. Еранім, на [[Літоўская мова|літоўскую]] — {{нп3|Эўгеніус Матузявічус|Э. Матузявічус|lt|Eugenijus Matuzevičius}}, на [[Малдаўская мова|малдаўскую]] — П. Дарые, на [[Руская мова|рускую]] — М. Браўн, {{нп3|Міхаіл Сямёнавіч Галодны|М. Галодны|ru|Голодный, Михаил Семёнович}}, [[Сяргей Мітрафанавіч Гарадзецкі|С. Гарадзецкі]], [[Навум Кіслік|Н. Кіслік]], С. Рагавіцкі з Э. Падэрэўскім, на [[Румынская мова|румынскую]] — С. Дэлчу, на [[Узбекская мова|узбекскую]] — {{нп3|Міртэмір|Міртэмір|uz|Tursunov, Mirtemir}}, [[Максуд Шэйхзадэ|М. Шэйхзадэ]], на [[Украінская мова|ўкраінскую]] — {{нп3|Тэрэнь Масенка|Т. Масенка|uk|Масенко Терень}}, [[Паўло Рыгоравіч Тычына|П. Тычына]], {{нп3|Яўген Паўлавіч Фамін|Я. Фамін|uk|Фомін Євген Павлович}}, {{нп3|Мікола Іванавіч Цярэшчанка|М. Цярэшчанка|uk|Терещенко Микола Іванович}}<ref name="enc"/>. == Ушанаванне памяці == У 2010 годзе святкавалася стагоддзе паэмы. З гэтай нагоды ў Дзяржаўным літаратурным музеі імя Я. Купалы праводзілася выстаўка, дзе можна было ўбачыць копію рукапісу паэмы, першую публікацыю паэмы ў газеце «Наша ніва» 1912 года і прыжыццёвыя друкаваныя выданні з паэмай, розныя выданні гэтага твора канца ХХ — пачатку ХХІ стагоддзяў<ref name="ВПС"/><ref>[http://naviny.by/rubrics/culture/2010/09/11/ic_news_117_351882/ Литературный музей Янки Купалы впервые выставил полную рукопись поэмы «Курган»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160306095113/http://naviny.by/rubrics/culture/2010/09/11/ic_news_117_351882/ |date=6 сакавіка 2016 }} {{ref-ru}}</ref>. == Уплыў на культуру == {|align="right" border="1" bordercolor="#AAAAAA" cellpadding="5" style="margin:1em; margin-top:0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse;" |- |[[Выява:Belarus-1996-Bill-100000-Reverse.jpg|285px|center]] |- |[[Выява:100-rubles-Belarus-2000-b.jpg|285px|center]] |- |<center><small>Разліковыя білеты Нацыянальнага банка Рэспублікі<br />Беларусь узораў 1992—1999 і 2000 года адпаведна<br />з выявай на рэверсе сцэны з балета «[[Выбранніца (балет)|Выбранніца]]»</small></center> |} === Выяўленчае мастацтва === Да паэмы звярталіся майстры сучаснага выяўленчага мастацтва [[Беларусь|Беларусі]] (творы [[Міхаіл Самуілавіч Басалыга|М. Басалыгі]]<ref>[http://bel-art.by/pic275.php М. С. Басалыга. «Курган»]</ref><ref>[http://www2.mkrf.ru/qsoft_gallery/fld259/fld264/s26_04_2012_114.jpg ВЫСТАВКА «ЯНКА КУПАЛА И ЯКУБ КОЛАС — БЕЛОРУССКИЕ ПЕСНЯРЫ»]{{Недаступная спасылка}}</ref><ref>[http://www.nlb.by/portal/page/portal/index/content?lang=be&classId=B348E904A77045A29E6DDE730603CB68 Басалыга Міхаіл Самуілавіч] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120721042706/http://www.nlb.by/portal/page/portal/index/content?lang=be&classId=B94D91E852A04B819939F7D580BCD0FB |date=21 ліпеня 2012 }}</ref>, [[М. Бельскі|М. Бельскага]], [[Я. Бусел|Я. Бусла]], [[Леанід Пятровіч Замах|Л. Замаха]], [[Арлен Міхайлавіч Кашкурэвіч|А. Кашкурэвіча]]<ref>[http://www.ozon.ru/multimedia/books_covers/1001958194.jpg Я. Купала. Тры паэмы. Вокладка працы А. Кашкурэвіча]</ref>, [[Мікалай Мікіціч Пушкар|М. Пушкара]], [[Міхаіл Андрэевіч Савіцкі|М. Савіцкага]], [[Пётра Сергіевіч|П. Сергіевіча]], [[Іван Міхайлавіч Сталяроў|І. Сталярова]], [[Валянцін Мікалаевіч Ціхановіч|В. Ціхановіча]], [[Васіль Пятровіч Шаранговіч|В. Шаранговіча]] і інш.) і [[Расія|Расіі]] ([[Яўген Мікалаевіч Чарняцін|Я. Чарняцін]])<ref name="enc"/>. [[Арлен Міхайлавіч Кашкурэвіч|А. М. Кашкурэвіч]] атрымаў дыплом імя Францыска Скарыны Рэспубліканскага і дыплом ІІ ступені Усесаюзнага конкурсаў «Мастацтва кнігі» за ілюстрацыі да выдання паэмы 1967 года<ref>[http://www.nlb.by/portal/page/portal/index/content?lang=be&classId=B2B3C1A887574E0FA1A3F4822DD8A35C Кашкурэвіч Арлен Міхайлавіч. Янка Купала. Курган. 1967.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120721042706/http://www.nlb.by/portal/page/portal/index/content?lang=be&classId=B94D91E852A04B819939F7D580BCD0FB |date=21 ліпеня 2012 }}</ref>. [[Васіль Пятровіч Шаранговіч|В. П. Шаранговіч]] узнагароджаны дыпломам імя Францыска Скарыны Рэспубліканскага і дыпломам ІІ ступені Усесаюзнага конкурсаў «Мастацтва кнігі» за ілюстрацыі да выдання «Паэмы [На ракой Арэсай; Безназоўнае; Яна і я; Магіла льва; Бандароўна; Курган; Адплата кахання; Нікому; Зімою]» 1978 года<ref>[http://www.nlb.by/portal/page/portal/index/content?lang=be&classId=A40835217D7547E69B0F9DF78F561DA2 Шаранговіч Васіль Пятровіч] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120721042706/http://www.nlb.by/portal/page/portal/index/content?lang=be&classId=B94D91E852A04B819939F7D580BCD0FB |date=21 ліпеня 2012 }}</ref>. === Музыка === Да паэмы Янкі Купалы «Курган» не раз звярталіся кампазітары. Ёй прысвечаныя музычныя творы [[Канстанцін Міхайлавіч Галкоўскі|К. Галкоўскага]], [[Яўген Аляксандравіч Глебаў|Я. Глебава]], [[Ігар Міхайлавіч Лучанок|І. Лучанка]], [[Ісак Ісакавіч Любан|І. Любана]], [[Аляксей Яўлампавіч Туранкоў|А. Туранкова]], [[Уладзімір Ілліч Чараднічэнка|У. Чараднічэнкі]]<ref name="enc"/>. [[28 мая]] [[1969]] года ў [[Нацыянальны акадэмічны Вялікі тэатр оперы і балета|Беларускім дзяржаўным тэатры оперы і балета]] адбылася прэм’ера балета ў 3-х дзеяннях «[[Выбранніца (балет)|Выбранніца]]». Лібрэта напісалі [[Анатоль Ільіч Вярцінскі|А. Вярцінскі]] і [[Атар Міхайлавіч Дадзішкіліані|А. Дадзішкіліані]] па матывах паэм [[Янка Купала|Янкі Купалы]] «Магіла льва», «Сон на кургане», «Драматычная паэма», «Курган». Другая рэдакцыя балета «Выбранніца», якую Яўген Глебаў прысвяціў 100-годдзю з дня нараджэння [[Янка Купала|Янкі Купалы]], была пастаўлена Беларускім тэатрам оперы і балета ў 1982 годзе і мела назву «Курган». Лібрэта напісалі {{нп3|Генрых Аляксандравіч Маёраў|Г. Маёраў|ru|Майоров, Генрих Александрович}} і [[Анатоль Ільіч Вярцінскі|А. Вярцінскі]]. У 1960 годзе [[Ігар Міхайлавіч Лучанок|І. Лучанок]] напісаў кантату<ref>{{Cite web |url=http://www.people.su/youtube_video-1960 |title=Игорь Лученок — кантата «Курган» 1960 г |access-date=13 чэрвеня 2012 |archive-date=5 сакавіка 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305033733/http://www.people.su/youtube_video-1960 |url-status=dead }}</ref> «Курган» для хору салістаў і сімфанічнага аркестра<ref>[http://www.belniva.by/news_full.php?id_news=26106 Человек из кургана]{{Недаступная спасылка}} {{ref-ru}}</ref>, на музыку якой Ансамбль «[[Песняры]]» ў 79-м прадставіў рок-оперу, якая ўвайшла ў дваццатку лепшых твораў свету, створаных у стылістыцы [[прагрэсіў-рок]]у<ref>[http://www.rest.ej.by/gunpoint/2011/01/06/_poema_kupaly___kurgan___stala_rok-operoy.html Поэма Купалы «Курган» стала рок-оперой]{{Недаступная спасылка}} {{ref-ru}}</ref>. У 2011 да 100-годдзя напісання паэмы і 70-годдзя з дня нараджэння Уладзіміра Мулявіна быў прадстаўлены мюзікл «Курган» на музыку [[Ігар Міхайлавіч Лучанок|І. Лучанка]] ў аранжыроўцы [[Уладзімір Георгіевіч Мулявін|У. Мулявіна]]<ref>[http://www.tvr.by/rus/culture.asp?id=43860 Культура]{{Недаступная спасылка}} {{ref-ru}}</ref><ref>[http://kurgan-rok-opera.narod.ru/igor_luchenok_foto/ Фатаграфіі мюзікла]</ref>. === Кінематограф === Некаторыя вобразы паэмы ўвайшлі ў кінафільм [[Валерый Давыдавіч Рубінчык|В. Рубінчыка]] [[Магіла льва (фільм)|«Магіла льва (Беларусьфільм)»]] (1971) і тэлеспектакль У. Траццякова [[Папараць-кветка, тэлеспектакль|«Папараць-кветка»]] ([[1981]])<ref name="enc"/>. == Водгукі == {{Цытата|Канчатковы вынік, які выцякае з аналізу кампазыцыйнага пабудаваньня і стылю... паэмаў [«За што», «На куцьцю», «Курган», «Бандароўна», «Магіла льва»], зводзіцца да таго, што гэтымі творамі Я. Купала ўвёў беларускую літаратуру ў галіне гэтага жанру ў агульнае рэчышча літаратуры еўрапейскай.|[[Аляксандр Мікалаевіч Вазнясенскі|Аляксандр Вазнясенскі]]<ref>{{Спасылка | url = http://lekary.iatp.by/mb1c.htm | загаловак = Янка Купала. "Магіла льва" (з народнага падання). 1913 | дата = 3 лістапада 2012 }}{{Недаступная спасылка}}</ref>}} {{зноскі}} == Літаратура == * Янка Купала: Энцыкл. даведнік / БелСЭ; Рэдкал.: [[Іван Пятровіч Шамякін|І. П. Шамякін]] (гал. рэд.) і інш. — Мн., БелСЭ, 1986. — 727 с, 26 л. іл.; Артыкул «Курган» / Аўтар — [[Алег Антонавіч Лойка|А.Лойка]] — C. 325—327. * [[Рыгор Саламонавіч Бярозкін|Бярозкін Р.]] Свет Купалы; Звенні. — Мн., 1981. — С. 98—99. * Вазнясенскі А. Паэмы Янкі Купалы. — Узвышша, 1927, № 1. * Казбярук У. Перачытваючы паэму. — Полымя, 1973, № 10. * [[Міхась Лазарук|Лазарук М.]] Беларуская паэма ў другой палавіне ХІХ- пачатку ХХ стагоддзя. — Мн., 1970. — С.106—107, 167—173. * [[Алег Антонавіч Лойка|Лойка А.]] Гісторыя беларускай літаратуры. Дакастрычніцкі перыяд. Ч.2. — Мн., 1980. — С.160—167. * [[Алесь Макарэвіч|Макарэвіч А.]] Ад песень і думак народных. — Мн., 1965. — С.98—105, 112, 114. * [[Іван Пятровіч Шамякін|Навуменка І.]] Янка Купала. — Мн., 1980. — С.77, 79. * [[Рыгор Васілевіч Шкраба|Шкраба Р.]] Тры паэмы Янкі Купалы. — У яго кн. Сіла слова. — Мн., 1958. * [[Уладзімір Міхайлавіч Юрэвіч|Юрэвіч У.]] Янка Купала. — Мн., 1983. — С. 122—124. * Ярош М. Р. Пясняр роднай зямлі. — Мн., 1982. — С.137—140. == Спасылкі == * [http://illustrators.ru/illustrations/422203 В. Акопаў. Ілюстрацыя да паэмы] {{Янка Купала}} [[Катэгорыя:Творы Янкі Купалы]] [[Катэгорыя:Творы 1910 года]] krqpden8vewwuwveykqovj08o9v8xmb 100 121975 5152251 5151729 2026-06-07T15:51:01Z NirvanaBot 40832 +6 новых 5152251 wikitext text/x-wiki {{Новы артыкул|Андрэй Міхайлавіч Арцымовіч|2026-06-07T15:02:29Z|M.L.Bot}} {{Новы артыкул|Тобі Фокс|2026-06-07T11:29:52Z|Ф-чан}} {{Новы артыкул|Яўгенія Лязо|2026-06-07T10:05:25Z|ZolaSukhar}} {{Новы артыкул|Аляксандр Сяргеевіч Клачко|2026-06-07T08:32:50Z|~2026-33610-84}} {{Новы артыкул|Вольга Аляксандраўна Галаўнёва|2026-06-06T20:42:23Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Wait (песня The Beatles)|2026-06-06T19:33:53Z|Цімур}} {{Новы артыкул|Уладзімір Іванавіч Скрабатун|2026-06-06T11:29:11Z|M.L.Bot}} {{Новы артыкул|Найдзен Тодараў|2026-06-05T21:07:01Z|Thracia77}} {{Новы артыкул|Кенэт Хопкінс|2026-06-05T17:00:41Z|MatthewMCN608}} {{Новы артыкул|Марыян Біскуп|2026-06-05T16:30:01Z|DBatura}} {{Новы артыкул|Гіём Канэ|2026-06-05T13:19:51Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Тамар Новас|2026-06-05T12:26:45Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Багуслаў Гізберт-Студніцкі|2026-06-05T11:55:28Z|Aliaksei Lastouski}} {{Новы артыкул|IC3PEAK|2026-06-05T11:24:49Z|Culamar}} {{Новы артыкул|Сверэ Фарстад|2026-06-05T10:26:45Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Эвеліна Людвігаўна Уланоўская|2026-06-05T08:35:01Z|Aliaksei Lastouski}} {{Новы артыкул|Франсуа Буае|2026-06-05T04:58:55Z|StarDeg}} {{Новы артыкул|Андрэй Канстанцінавіч Мохар|2026-06-04T20:45:48Z|DobryBrat}} {{Новы артыкул|Патрыятычнае таварыства|2026-06-04T13:03:32Z|Aliaksei Lastouski}} {{Новы артыкул|Паўднёвае таварыства|2026-06-04T12:43:39Z|Aliaksei Lastouski}} <noinclude> [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Спісы новых артыкулаў паводле тэм|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 5al6aqm88uyqbwkdohtox8njbew3b6s 0 123457 5152573 5071073 2026-06-08T11:27:31Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152573 wikitext text/x-wiki {{Вуліца Магілёва |назва = |арыгінальная назва = |ранейшыя назвы = Ветраная<br/>Вялікая Садовая<br/>Інжынерная |статус = |на карце = |lat_dir = N |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |фота = Mogilev City Center, Astrologer Statue, 2014.jpg |памер фота = |подпіс = Плошча Зорак на Ленінскай вуліцы |раён = [[Ленінскі раён (Магілёў)|Ленінскі раён]] |гістарычны раён = |метро = |індэкс = |тэлефоны = |шырыня = |працягласць = |пакрыццё = |рух = |класіфікатар = |на карце openstreetmap = |на карце яндэкс = |на карце гугл = |Commons = |sort = }} '''Ленінская вуліца''' (старыя назвы: [[XVI]]—[[XIX]] стст. — '''Ветраная''', з [[XIX ст.]] — '''Вялікая Садовая''', '''Інжынерная'''<ref>Могилёв: Энцикл. справ. / Сов. Энцикл.; Редкол.: И. П. Шамякин (гл. ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 472 с., ил.</ref>) — пешаходная вуліца ў [[гістарычны цэнтр Магілёва|гістарычным цэнтры]] [[Магілёў|Магілёва]]. Бярэ свой пачатак ад [[Плошча Славы (Магілёў)|плошчы Славы]] да вул. Курако. Працягласць вуліцы 1490 м. == Гісторыя == === У часы Вялікага Княства Літоўскага === Вынікі археалагічных даследаванняў і пісьмовыя крыніцы дазваляюць рэканструяваць планіроўку горада на розных этапах яго развіцця. У [[XV ст.]] пачала складвацца планіроўка [[Нагорскі пасад|Старога горада]]. У цэнтры размяшчаўся [[Нагорны пасад]], які складаўся з [[Астрожская сотня|Астрожскай]] і [[Нагорская сотня|Нагорскай соцень]]. Пасад меў невялікія кварталы і скучаную забудову. У той час паступова сталі вылучацца дзве галоўныя вуліцы — [[Першамайская вуліца (Магілёў)|Шклоўская]] (сучасная Першамайская) і Ветраная (Ленінская), што перасякалі тэрыторыю тагачаснага горада з поўдня на поўнач. Менавіта на Ветранай была пабудавана першая драўляная [[магілёўская ратуша|ратуша]] пасля атрымання ў [[1577]] г. горадам [[Магдэбургскае права|Магдэбургскага права]]. Гэта была найбольш прэстыжная частка Магілёва. Тут размяшчаліся галоўныя культавыя збудаванні, ратуша, дом [[войт]]а, сядзібы [[купецтва]], [[магістрат|магістрацкага]] і [[цэх]]авых вярхоў, майстэрні [[рамеснік]]аў<ref name="vestnik"/>. У [[XVI]]—[[XIX]] стст. называлася '''Ветраная'''. Канчаткова сфарміравалася ў канцы [[XVI]]-пачатку [[XVII]] стст. Яе архітэктурны ансамбль склаўся ў [[XVIII ст.]] Пачыналася вуліца ад [[Гандлёвая плошча (Магілёў)|Гандлёвай плошчы]] і цягнулася да абарончых збудаванняў — [[Блізкі вал|Бліжняга або Кругавога валу]] ([[XVI]] — пач. [[XIX]] стст.) У анцы яе знаходзілася [[Ветраная брама (Магілёў)|Ветраная брама]]<ref name="vestnik"/>. Менавіта на гэтай вуліцы знаходзіўся дом пякаркі, у якім у [[1655]] г. стала міраточыць ікона, якая сёння вядома як [[Магілёва-Брацкі абраз|цудатворны абраз Магілёва-Брацкі]], які шануецца як праваслаўнымі, так і католікамі<ref name="vestnik"/>. === Пад расійскай уладай === Пасля [[Першы падзел Рэчы Паспалітай|далучэння]] да [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]] пачынаецца перапланіроўка горада. Аднак план забудовы Магілёва [[1778]] г. і наступныя [[1779]] г., [[1804]]—[[1806]] гг., [[1830]] г. пакінулі нязменнай сярэднявечную планіроўку ў межах Нагорскага пасада: прамую веерную сетку вуліц, тры [[Гарадскія ўмацаванні Магілёва|поясы ўмацаванняў]]. Новай з’яўлялася прамавугольная планіроўка забудовы горада ў межах [[Шклоўскі пасад|Шклоўскага]] і іншага пасадаў з прабіўкай восевай магістралі, паралельнай Шклоўскай вуліцы. Гэта быў працяг вуліцы Ветранай, які пазней атрымаў назву '''Вялікая Садовая'''. Такім чынам, у [[1823]] г. яна набыла выгляд скразной дарогі і праходзіла праз увесь горад. Перакрыжоўвалася з [[Дваранская вуліца (Магілёў)|Дваранскай]], [[Паштовая вуліца (Магілёў)|Паштовай]] вуліцамі, плошчай пад назвай [[Шклоўскі базар]], [[Афіцэрская вуліца (Магілёў)|Афіцэрскай]] вуліцай. Ад яе ішлі [[Спаскі завулак (Магілёў)|Спаскі]], [[Семінарскі завулак (Магілёў)|Семінарскі]] і [[Лютэранскі завулак (Магілёў)|Лютэранскі]] завулкі<ref name="vestnik"/>. У канцы XVIII—XIX стст. ад пачатку Ветранай на ніжніх паверхах мураваных будынкаў (часткова захаваліся) размяшчаўся шэраг невялікіх крам, вёўся гандаль у асноўным [[галантарэя|галантарэйнымі]] і [[харч]]овымі таварамі. [[Крамы]], што знаходзіліся бліжэй да Мураўёўскага сада ([[Сквер імя Герцэна (Магілёў)|Тэатральны сквер]]), былі больш заможнымі і прывабнымі знешне. Сама вуліца з гэтага месца пашыралася і па сваёй чысціні, утульнасці, прыгажосці будынкаў магла лічыцца лепшай у горадзе<ref name="vestnik"/>. Сярод збудаванняў, якія ўпрыгожвалі вуліцу, асабліва вылучаліся [[Будынак гарадской управы (Магілёў)|будынак гарадской управы]], узведзены ў другой палове XIX ст. на падмурках [[гандлёвыя рады|гандлёвых радоў]] [[XVII ст]]., фасад якога і цяпер выходзіць на [[Плошча Славы (Магілёў)|плошчу Славы]], комплекс дамоў ансамбля [[Спаскі манастыр (Магілёў)|Спаскага манастыра]], на тэрыторыі якога з другой паловы [[XVIII ст.]] размяшчаўся [[архірэйскі падворак, Магілёў|архірэйскі падворак]]. У [[1780-я]] гг. быў пабудаваны [[Будынкі Магілёўскай духоўнай семінарыі|комплекс духоўнай семінарыі]]. [[Спаса-Праабражэнская царква (Магілёў)|Спаса-Праабражэнская царква]] была пабудавана ў [[XVIII ст.]] (драўляная існавала з [[XV ст.]]) у стылі [[барока]]. У ёй сярод іншых архірэяў быў пахаваны св. [[Георгій Каніскі]]. З комплексу будынкаў ансамбля Спаскага манастыра захаваліся [[Архірэйскі палац (Магілёў)|архірэйскі дом]] (вул. Ленінская, 11а), пабудаваны ў [[1762]]—[[1785]] гг. паводле праекта архітэктара [[І. Глаўбіц]]а па замове архіепіскапа Г. Каніскага (на доме ўсталявана памятная дошка ў яго гонар), дом № 11 — былы жылы корпус Спаскага манастыра; дамы № 13, 15 — былыя жылыя дамы архірэйскага падворку<ref name="vestnik"/>. На левым баку вуліцы, насупраць комплексу Спаскага манастыра, знаходзіўся адзін з буйнейшых у той час [[Богаяўленскі манастыр (Магілёў)|Богаяўленскі манастыр]], гісторыя якога пачынаецца з 1618 г. і звязана з дзейнасцю [[Магілёўскае праваслаўнае брацтва|праваслаўнага Магілёўскага брацтва]]. У [[1676]] г. кароль [[Ян Сабескі]] даў брацтву прывілей на адкрыццё пры манастыры [[Магілёўская брацкая друкарня|друкарні]], у якой у [[XVII ст.]] працаваў і выдаваў свае кнігі [[Спірыдон Собаль]], і выданне кніг на [[Беларуская мова|беларускай]] і [[Польская мова|польскай мовах]]. З дзейнасцю друкарні звязаны імёны вядомых гравёраў [[Максім Ярмалініч Вашчанка|Максіма]] і [[Васіль Максімавіч Вашчанка|Васіля Вашчанкаў]], [[Ф. Ангілейка|Ф. Ангілейкі]] ды інш<ref name="vestnik"/>. Далей на левым баку вуліцы знаходзіўся пабудаваны ў [[1604]] г. па фундацыі караля [[Жыгімонт III|Жыгімонта III]] [[Касцёл Святога Казіміра (Магілёў)|Фарны касцёл Св. Казіміра]], будынак якога часткова захаваўся да нашага часу і цяпер належыць аблтэлекаму<ref name="vestnik"/>. За перакрыжаваннем вуліцы з Семінарскім завулкам (цяпер [[Вуліца Болдзіна (Магілёў)|вул. Болдзіна]]) на месцы [[Блізкі вал|абарончага вала]] па ініцыятыве [[магілёўскі губернатар|губернатара]] [[Міхаіл Мікалаевіч Мураўёў-Віленскі|М. М. Мураўёва]] ([[1828]]—[[1831]] гг.) быў створаны сад, які атрымаў назву [[Сквер імя Герцэна (Магілёў)|Мураўёўскага]] (сучасная назва — сквер імя Герцэна). Далей, за вуліцай Дваранскай ([[Камсамольская вуліца (Магілёў)|Камсамольская]]), знаходзіўся Шклоўскі пасад<ref name="vestnik"/>. У другой палове [[XIX ст.]] адбылася чарговая перапланіроўка забудовы вуліц, якая паступова стала двух-трохпавярховай і мураванай, змяніла гістарычную планіровачную структуру<ref name="vestnik"/>. === Пад савецкай уладай === У [[1919]] г. вуліца атрымала назву '''Ленінская'''. Сучаснае аблічча вуліцы стала складвацца ў 1930-я гады. Аднак планамерная забудова пачалася пасля [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]], калі па генеральнаму плану Магілёва 1947—1950 гадоў праводзілася рэканструкцыя і аднаўленне цэнтральнай часткі горада. Перапланіроўкі савецкага часу значна паўплывалі на забудову старой часткі Магілёва, але вуліцу Ленінскую яны закранулі толькі часткова<ref name="vestnik">{{Cite web |url=http://www.vestnik-mogileva.info/content/stati/vul-cam-g-starychnyja-nazvy |title=Вуліцам гістарычныя назвы |access-date=28 красавіка 2015 |archive-date=7 лістапада 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151107060201/http://www.vestnik-mogileva.info/content/stati/vul-cam-g-starychnyja-nazvy |url-status=dead }}</ref>. <!--Пасля [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] на пачатку [[1950-я|1950-х]] гг. быў знішчаны галоўны будынак Богаяўленскага манастыра, помнік барока [[XVII ст.]], [[Богаяўленскі манастыр (Магілёў)|Богаяўленская царква]].--> === Сучаснасць === У [[2004]] г. вуліца Ленінская, якая захавала найбольшую колькасць дамоў XIX ст., стала [[пешаходная вуліца|пешаходнай вуліцай]] — зонай адпачынку гараджан. == Забудова == Вялікую ролю ў фарміраванні вуліцы адыгрываюць помнікі гісторыі, жылой і грамадзянскай архітэктуры XVIII — пачатку XX стагоддзяў. === Няцотны бок === * № 1а — [[Магілёўская ратуша]]. У будынку размяшчаецца [[Музей гісторыі Магілёва]]. * № 1 — [[Будынак гарадской управы (Магілёў)|будынак былой гарадской управы]] ([[XVII стагоддзе]]). Цяпер у будынку размяшчаецца Палац грамадзянскіх абрадаў. — {{ГККРБ 4|512Г000023}} * № 3 — [[Дом Ландау (Магілёў, Ленінская вуліца)|двухпавярховы будынак]] [[XIX стагоддзе|XIX стагоддзя]] — {{ГККРБ 4|513Е000001}} * № 5/1 — [[Дом па Ленінскай вуліцы, 5/1 (Магілёў)|двухпавярховы будынак]] [[XIX стагоддзе|XIX стагоддзя]] — {{ГККРБ 4|513Е000001}} * № 5/2 — [[Дом Левінсона|двухпавярховы будынак]] [[XIX стагоддзе|XIX стагоддзя]] — {{ГККРБ 4|513Е000001}} * № 7 — [[Дом па Ленінскай вуліцы, 7 (Магілёў)|двухпавярховы Г-падобны ў плане будынак]] ([[1790]]) — {{ГККРБ 4|512Г000024}} [[Файл:Правы флігель Архірэйскага падворка. Магілёў.jpg|thumb|[[Дом па Ленінскай вуліцы, 11 (Магілёў)|манастырскі корпус]] [[Магілёўскі Спаскі манастыр|Магілёўскага Спаскага манастыра]] (Дом № 11)]] * № 11 — [[Дом па Ленінскай вуліцы, 11 (Магілёў)|манастырскі корпус]] [[Магілёўскі Спаскі манастыр|Магілёўскага Спаскага манастыра]] ([[1785]]) — {{ГККРБ 4|513Е000001}} * № 11а — [[Архірэйскі палац (Магілёў)|былы архірэйскі палац]] ([[1772]]—[[1785]]) — {{ГККРБ 4|511Г000025}} * № 13 — [[Дом па Ленінскай вуліцы, 13 (Магілёў)|жылы дом архірэйскага двара]] (сярэдзіна [[19 ст.]]) — {{ГККРБ 4|513Е000001}} * № 15 — [[дом купца Кітаева]] — {{ГККРБ 4|513Е000001}} * № 19 — трохпавярховы дом Б. Ландау, [[гасцініца «Парыж» (Магілёў)|гасцініца «Парыж»]]{{sfn|Гісторыя Магілёўскага яўрэйства|2002|с=171}} {{ГККРБ 4|513Е000001}} [[Файл:Магілёў пасля Хаўера.jpg|thumb|Скрыжаванне з вуліцай Камсамольскай]] * № 21 (''[[Вуліца Камсамольская (Магілёў)|вуліца Камсамольская]], 3'') — трохпавярховы дом А. Гурэвіча, [[гасцініца «Тульская» (Магілёў)|гасцініца «Тульская»]]{{sfn|Гісторыя Магілёўскага яўрэйства|2002|с=172}} (1867{{sfn|Гісторыя Магілёўскага яўрэйства|2002|с=171}}) — {{ГККРБ 4|513Е000001}} * № 23 (''[[Вуліца Камсамольская (Магілёў)|вуліца Камсамольская]], 12'') — трохпавярховы дом Р. Брэслау, [[гасцініца «Брысталь» (Магілёў)|гасцініца «Брысталь»]]{{sfn|Гісторыя Магілёўскага яўрэйства|2002|с=172}} — {{ГККРБ 4|513Е000001}} * № 25 — [[Архіепіскапскі палац (Магілёў)|палац каталіцкага архібіскупа С. І. Богуша-Сестранцэвіча]]. ([[1780-я]]) — {{ГККРБ 4|513Е000001}} * № 27 — {{ГККРБ 4|513Е000001}} * № 29 — {{ГККРБ 4|513Е000001}} * № 29а — {{ГККРБ 4|513Е000001}} * № 31 (''[[Пажарны завулак (Магілёў)|Пажарны завулак]], 17'') — двухпавярховы [[дом Сімховіча]]{{sfn|Гісторыя Магілёўскага яўрэйства|2002|с=172}} — {{ГККРБ 4|513Е000001}} * № 33 — інтэрнат № 2 [[МДУ імя Куляшова]]. [[Файл:Магілеў, вуліца Ленінская (былая Ветраная) і яе забудова, foto 9 by futureal.jpg|thumb|злева|[[Будынак настаўніцкага інстытута (Магілёў)|Будынак настаўніцкага інстытута]] ]] * № 35 — [[Будынак настаўніцкага інстытута (Магілёў)|будынак настаўніцкага інстытута]] (1853). Цяпер корпус № 2 [[МДУ імя Куляшова|Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Аркадзя Куляшова]]. — {{ГККРБ 4|513Е000001}} * № 37 — [[Дом купца Анташкевіча|былы дом купца Анташкевіча]] (1698). У будынку размяшчаецца [[Музей В. К. Бялыніцкага-Бірулі (Магілёў)|музей Бялыніцкага-Бірулі]] — {{ГККРБ 4|512Г000026}} [[Файл:Магілёўскія відарысы 02.jpg|thumb|Дом № 39]] * № 39 — [[Інтэрнат № 1 Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Аркадзя Куляшова|інтэрнат № 1 МДУ імя Куляшова]]. [[Файл:Мужчынская гімназія. Магілёў 3.jpg|thumb|злева|[[Будынак мужчынскай гімназіі, Магілёў|Будынак мужчынскай гімназіі]]]] * № 41 — [[Будынак мужчынскай гімназіі (Магілёў)|будынак Магілёўскай мужчынскай гімназіі]] (1809), у якой вучыліся будучыя выдаўцы шматтомнага энцыклапедычнага слоўніка браты [[Аляксандр Навумавіч Гранат|Аляксандр]] і [[Ігнацій Навумавіч Гранат|Ігнат Гранат]], першы прэзідэнт сената [[Гаваі|Гавайскіх астравоў]] [[Мікалай Судзілоўскі]], галоўнакамандуючы сербскай арміяй, Туркестанскі генерал-губернатар {{нп3|Міхаіл Рыгоравіч Чарняеў|Міхаіл Чарняеў|ru|Черняев, Михаил Григорьевич}}, матэматык, географ, геафізік, астраном, даследчык Поўначы [[Ота Юльевіч Шміт|Ота Шміт]]. — {{ГККРБ 4|513Е000001}} [[Файл:Новый год в Могилёве - panoramio.jpg|thumb|[[Радзіма (кінатэатр, Магілёў)|Кінатэатр «Радзіма»]]]] * № 47 — [[Радзіма (кінатэатр, Магілёў)|кінатэатр «Радзіма»]]. * № 53 — [[Магілёўскі дзяржаўны музычны каледж імя М. А. Рымскага-Корсакава]]. * № 59 — двухпавярховы інтэрнат Будтрэста № 12 (1952). У пачатку 2014 года прызнаны аварыйным і непрыдатным для жыцця, жыхары пераселены ў іншы інтэрнат. Знесены ўлетку 2018 года, на яго месцы ўзводзіцца паціпавярховы дом з мансардай (арх. [[Уладзіслаў Вадзімавіч Чаховіч|У. Чаховіч]], [[Алена Міхайлаўна Матвіцэўскіх|А. Матвіцэўскіх]]). * № 61 — будынак, які складаецца з 6- і 3-павярховых аб’ёмаў. У будынку размешчаны [[Ліцэй БРУ]] і клуб-рэстаран «Форум». * № 63 — 9-павярховы [[Будынак Тэхналагічнага парку (Магілёў)|будынак]] [[Тэхналагічны парк Магілёў|Тэхналагічнага парку Магілёў]] ([[1985]], архітэктар [[В. Кільчыцкі]]). === Цотны бок === * рэшткі [[Богаяўленскі манастыр (Магілёў)|Богаяўленскага манастыра]] ([[ХVІІ]] — [[ХІХ]] стагоддзі) у квартале, абмежаваным вуліцамі Першамайскай, Ленінскай, Болдзіна — {{ГККРБ 4|513Г000008}} * № 4 — {{ГККРБ 4|513Е000001}} * № 6 — {{ГККРБ 4|513Е000001}} * № 8 — {{ГККРБ 4|513Е000001}} * № 10 — {{ГККРБ 4|513Е000001}} * № 14 — чатырохпавярховы пасляваенны дом. * № 14А — чатырохпавярховы пасляваенны дом. [[Файл:Mahiloŭ, Vietranaja-Šlachieckaja. Магілёў, Ветраная-Шляхецкая (A. Jermakoŭ, 1909) (3).jpg|міні|злева|Ад скрыжавання з Дваранскай (Камсамольскай). Першыя 5 дамоў не захаваліся]] Ад скрыжавання з Камсамольскай раней стаялі дамы Эдэльмана, Граната, Шафрая, К. Гофмана{{sfn|Гісторыя Магілёўскага яўрэйства|2002|с=172}}. У вуглавым доме Эдэльмана знаходзілася вядомая крама братоў Л. і І. Берштэйнаў, да якіх любілі заходзіць, бываючы ў Магілёве, вялікія князёўны, дочкі імператара [[Мікалай II (імператар расійскі)|Мікалая II]]{{sfn|Гісторыя Магілёўскага яўрэйства|2002|с=173}}. * № 16 — двухпавярховы дом Берштэйна{{sfn|Гісторыя Магілёўскага яўрэйства|2002|с=172}} — {{ГККРБ 4|513Е000001}} * № 18 — двухпавярховы дом Ландау{{sfn|Гісторыя Магілёўскага яўрэйства|2002|с=172}} — {{ГККРБ 4|513Е000001}} [[Файл:Mahiloŭ - Centre.jpg|thumb|Дамы № 20 і 22]] * № 20 — трохпавярховы дом А. Магітсана (1884), Ц. Сыркінай{{sfn|Гісторыя Магілёўскага яўрэйства|2002|с=172}} — {{ГККРБ 4|513Е000001}} * № 22 — трохпавярховы дом Махавера{{sfn|Гісторыя Магілёўскага яўрэйства|2002|с=172}} — {{ГККРБ 4|513Е000001}} * ''№ 24'' ([[Пажарны завулак (Магілёў)|Пажарны завулак]], 15) — двухпавярховы [[дом Махавера]]{{sfn|Гісторыя Магілёўскага яўрэйства|2002|с=172}}. Крыло дома, якое выходзіла на Ленінскую, разбурана ў час вайны. — {{ГККРБ 4|513Е000001}} * № 26 — {{ГККРБ 4|513Е000001}} * № 28 — {{ГККРБ 4|513Е000001}} * № 28а — {{ГККРБ 4|513Е000001}} * № 30 — {{ГККРБ 4|513Е000001}} * № 32 — {{ГККРБ 4|513Е000001}} [[Файл:Магілеў, вуліца Ленінская (былая Ветраная) і яе забудова, foto 8 by futureal.jpg|thumb|злева|Дом № 34 да рэстаўрацыі]] * № 34 — {{ГККРБ 4|513Е000001}} [[Файл:Будынак крэдытнага таварыства.jpg|thumb|[[Будынак былога крэдытнага таварыства (Магілёў)|Будынак былога крэдытнага таварыства]]]] * № 36 (''[[завулак Мігая (Магілёў)|зав. Мігая]], 13'') — [[Будынак былога крэдытнага таварыства (Магілёў)|будынак былога крэдытнага таварыства]] (пачатак [[ХХ стагоддзе|ХХ стагоддзя]]) — {{ГККРБ 4|513Г000584}} * № 38 — трохпавярховы будынак — {{ГККРБ 4|513Е000001}} [[Файл:Магілеў, вуліца Ленінская (былая Ветраная) і яе забудова, foto 3 by futureal.jpg|thumb|Дом № 40]] * № 40 — двухпавярховы [[Дом Відаровіча (Магілёў)|дом Відаровіча]] (1910-я) — {{ГККРБ 4|513Е000001}} * № 44 — трохпавярховы будынак. [[Файл:Lepeshinskogo str. - panoramio - Yuriy Tim (1).jpg|злева|thumb|Дом № 46]] * № 46 (''[[вуліца Лепяшынскага (Магілёў)|вул. Лепяшынскага]]'') — трохпавярховы будынак з цэглы — {{ГККРБ 4|513Е000001}} * № 48а — будынак (пачатак [[ХХ стагоддзе|ХХ стагоддзя]]) — {{ГККРБ 4|513Г000027}} * № 50 — будынак банка ([[1904]]) — {{ГККРБ 4|513Г000028 }} [[Файл:Філіял Маскоўскага міжнароднага банка 2.jpg|thumb| [[Будынак Маскоўскага міжнароднага банка (Магілёў)|Будынак былога Маскоўскага міжнароднага банка]]]] * № 50б — [[Будынак Маскоўскага міжнароднага банка (Магілёў)|будынак былога Маскоўскага міжнароднага банка]] (пачатак [[ХХ стагоддзе|ХХ стагоддзя]]) — {{ГККРБ 4|513Г000029}} * № 52 — будынак былога губернскага распарадчага камітэта (другая палова ХІХ стагоддзя) — {{ГККРБ 4|513Г000030}} * № 54 — будынак (другая палова ХІХ стагоддзя) — {{ГККРБ 4|513Г000031}} [[Файл:Жаночая гімназія (Ленінская 56).jpg|thumb|злева|Будынак былой прыватнай жаночай гімназіі]] * № 56 — будынак былой прыватнай жаночай гімназіі (пачатак ХХ стагоддзя) — {{ГККРБ 4|513Г000032}} * № 68а — адміністрацыйны будынак (пачатак ХХ стагоддзя) — {{ГККРБ 4|513Г000033}} Да вуліцы прымыкаюць скверы: [[Сквер імя Герцэна (Магілёў)|Тэатральны]], [[Лютэранскі сквер, Магілёў|Лютэранскі]], [[Камсамольскі сквер (Магілёў)|Камсамольскі]], [[сквер Міронава, Магілёў|Міронава]], [[Сквер 40-годдзя Перамогі (Магілёў)|40-годдзя Перамогі]]. На той частцы вуліцы, дзе дазволены аўтамабільны рух размешчаны [[магілёўскі аўтавакзал]], швейная фабрыка «[[Вяснянка (фабрыка)|Вяснянка]]», [[Строммашына (Магілёў)|Магілёўскі завод «Строммашына»]]. == Славутасці == * У 1957 годзе на [[Будынак гарадской управы (Магілёў)|будынку былой гарадской управы]] (дом № 1) ўстаноўлена мемарыяльная дошка ў гонар [[II Магілёўскі губернскі з’езд Саветаў рабочых і салдацкіх дэпутатаў|II губернскага з’езда Саветаў рабочых і салдацкіх дэпутатаў]]<ref name="ЗП">{{крыніцы/ЗП|Магілёўская}}</ref>. {{зноскі}} == Літаратура == * {{крыніцы/Гісторыя Магілёўскага яўрэйства|1|ref=Гісторыя Магілёўскага яўрэйства}} == Спасылкі == {{commonscat|Lieninskaja Street, Mahilioŭ}} * [http://mguk.mogilev.by/ Магілёўскі дзяржаўны каледж мастацтваў] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120522085729/http://mguk.mogilev.by/ |date=22 мая 2012 }} * [http://muzic.mogilev.by/ Магілёўскі дзяржаўны музычны каледж імя М. А. Рымскага-Корсакава] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130908142329/http://muzic.mogilev.by/ |date=8 верасня 2013 }} * [http://www.vyasnyanka.by/ru/ МШФ «Вяснянка»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110825175001/http://www.vyasnyanka.by/ru/ |date=25 жніўня 2011 }} * [http://strommashina.mogilev.by/ ААТ «Магілёўскі завод „Строммашына“»] * [http://www.mycity.by/content/view/27906/11/ Кінатэатр «Радзіма» будзе працаваць у новым фармаце] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211129143958/https://mycity.by/content/view/27906/11/ |date=29 лістапада 2021 }} {{Славутасці Магілёва}} [[Катэгорыя:Вуліцы Магілёва]] [[Катэгорыя:Пешаходныя вуліцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Ленінская вуліца (Магілёў)| ]] [[Катэгорыя:Стары горад (Магілёў)]] [[Катэгорыя:Вуліцы Беларусі, названыя ў гонар Уладзіміра Леніна]] 9cul6thqpninfwk2o7qpxmtkx2ekpz6 0 124956 5152309 1225793 2026-06-07T18:39:17Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Мэта перасылкі зменена з [[Сельскагаспадарчыя жывёлы]] на [[Буйная рагатая жывёла]] 5152309 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Буйная рагатая жывёла]] hku1xqwe94q951g06cdassn1cailoq2 0 127112 5152167 4768889 2026-06-07T12:31:31Z DzBar 156353 шаблон 5152167 wikitext text/x-wiki {{Гістарычная вобласць}}[[Выява:Gaza WestBank panorama.jpg|thumb|250px|Самарыя]] '''Самарыя''' ({{lang-he|שומרון}} — ''Шамрон'') — гістарычная вобласць [[Ізраіль|Ізраіля]]. Назва вобласці паходзіць ад назвы [[Себастыя|горада Самарыя]], які з'яўляўся сталіцай [[Ізраільскае царства|Ізраільскага царства]] ў [[875 да н.э.|875]] — [[722 да н.э.|722 гады да н.э.]] Самарыя мяжуе на поўначы з [[Ізраільская даліна|Ізраільскай далінай]], на ўсходзе — з [[Іарданская даліна|Іарданскай далінай]], на поўдні — з [[Іўдзейскія горы|Іўдзейскімі гарамі]] і на захадзе — з вобласцю [[Шарон, даліна|Шарон]]. Тэрыторыя Самарыі складаецца ў асноўным з гор і пагоркаў. Кліматычныя ўмовы ў Самарыі даволі спрыяльныя. З часоў [[Ізраільскае царства|Старажытнага Ізраіля]] тут квітнее культура аліў і [[вінаградарства]]. У [[Новы Запавет|Новым Запавеце]] [[Ісус Хрыстос]] распавядае [[Прытча аб добрым Самараніне|Прытчу аб добрым Самараніне]], жыхары Самарыі, які, убачыўшы яўрэя, абабранага бандытамі і кінутага паміраць на дарозе, выратаваў яго, нягледзячы на традыцыйную міжэтнічную розніцу. У цяперашні час буйнымі гарадамі Самарыі з'яўляюцца: [[Наблус]], [[Джэнін]], [[Калькілія]], [[Туль-Карэмэ]] і [[горад Арыэль|Арыэль]]. == Гл. таксама == * [[Самаране]] == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|14|Самарыя||136}} == Спасылкі == {{Commons|Category:Samaria}} * [http://mishmar.info/istoriya-samarii.-samarityane-kto-oni.html Гісторыя Самарыі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110812185611/http://mishmar.info/istoriya-samarii.-samarityane-kto-oni.html |date=12 жніўня 2011 }}. {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Геаграфія Ізраіля]] [[Катэгорыя:Гарады Старажытнага Ізраіля]] [[Катэгорыя:Біблейскія месцы]] [[Катэгорыя:Геаграфія Евангелляў]] [[Катэгорыя:Самарыя]] tl2w0fm17y22hlubrxugomu3q9qqibn 14 136688 5152327 3392779 2026-06-07T18:52:27Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 выдалена [[Катэгорыя:Буйная рагатая скаціна]]; дададзена [[Катэгорыя:Буйная рагатая жывёла]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5152327 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Beef}} {{catmain}} [[Катэгорыя:Мяса]] [[Катэгорыя:Буйная рагатая жывёла]] h6ikztp8o9p3ohlcfflrejnb9li2nb2 0 140559 5152485 4869693 2026-06-08T06:56:47Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152485 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Лахва}} {{НП-Беларусь |статус = [[Вёска]] |беларуская назва = Лахва |арыгінальная назва = |краіна = Беларусь |герб = BIA Łachwa COA.png |сцяг = |гімн = |першае згадванне = [[1493]] |ранейшыя назвы = |вобласць = Брэсцкая |раён = Лунінецкі |сельсавет = Лахвенскі |пасялковы савет = |глава = |плошча = |вышыня = |насельніцтва = 1850 |год перапісу = 2009 |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |двароў = |часавы пояс = +2 |тэлефонны код = +375 1647 |паштовы індэкс = 225640 |аўтамабільны код = |выява = Лахва (Лунінецкі раён). Свята-Раства-Багародзіцкая царква (02).jpg |подпіс = [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Лахва)|Свята-Раства-Багародзіцкая царква]] |lat_dir = N |lat_deg = 52 |lat_min = 12 |lat_sec = 55 |lon_dir = E |lon_deg = 27 |lon_min = 6 |lon_sec = 24 |катэгорыя ў Commons = Lachva (Luniniec District) |сайт = |OpenStreetMap = 243005564 }} '''Ла́хва'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Брэсцкая вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Lachva}}, {{lang-ru|Лахва}}) — [[вёска]] ў [[Лунінецкі раён|Лунінецкім раёне]] [[Брэсцкая вобласць|Брэсцкай вобласці]], на рацэ [[Смердзь]]. Адміністрацыйны цэнтр [[Лахвенскі сельсавет|Лахвенскага сельсавета]]. Насельніцтва 1850 чал. ([[2009]]). Знаходзіцца за 25 км на ўсход ад [[Лунінец|Лунінца]], 2 км ад чыгуначнай [[Лахва (станцыя)|станцыі Лахва]] (лінія [[Лунінец]] — [[Калінкавічы]]); на шашы [[Лунінец]] — [[Мікашэвічы]]. == Назва == На думку беларускага географа [[Вадзім Андрэевіч Жучкевіч|В. Жучкевіча]], тапонім «Лахва», як і адпаведны [[Лахва (рака)|гідронім]], утварыўся ад этноніма [[Палякі|лях]]<ref>{{Крыніцы/Кароткі тапанімічны слоўнік Беларусі|к}} С. 196—197.</ref>. Назва паселішча на іншых мовах: {{lang-pl|Łachwa}}, {{lang-yi|לאכווע}} == Гісторыя == Першы пісьмовы ўспамін пра вёску Лахва датуецца [[1493]]. У [[XVI стагоддзе|XVI ст.]] яна ўвайшла ў склад [[Наваградскі павет|Наваградскага павета]] [[Новагародскае ваяводства|Навагрудскага ваяводства]]. Мясцовасць знаходзілася ва ўладанні [[Спіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікіх князёў]], пазней [[Кішкі|Кішкаў]], [[Радзівілы|Радзівілаў]]. 3 [[XVII стагоддзе|XVII ст.]] Лахва мела статус мястэчка, непадалёку існаваў сядзібны комплекс. У [[XVIII стагоддзе|XVIII ст.]] тут збудавалі палац, у [[1746]] — мураваны касцёл Найсв. Тройцы. У выніку [[другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] ([[1793]]) Лахва апынулася ў складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]], у Мазырскім павеце [[Мінская губерня|Мінскай губерні]]. Мясціна перайшла да [[Вітгенштэйны|Вітгенштэйнаў]]. У пач. [[XIX стагоддзе|XIX ст.]] тут працавалі фабрыкі па вырабу плеценай мэблі. Станам на [[1886]] — 112 двароў, школа, 2 царквы, капліца, 2 сінагогі, 2 крамы. Згодна з [[Рыжскі мірны дагавор 1921 года|Рыжскім мірным дагаворам]] ([[1921]]) Лахва апынулася ў складзе міжваеннай [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]], дзе зрабілася цэнтрам [[Гміна Лахва|гміны]] [[Лунінецкі павет|Лунінецкага павета]] [[Палескае ваяводства|Палескага ваяводства]]. У 1925—1938 гадах у мястэчку знаходзіўся штаб [[Брыгада КАП «Палессе»|брыгады Корпуса аховы памежжа «Палессе»]]. У [[1939]] Лахва ўвайшла ў склад [[БССР]], дзе [[12 кастрычніка]] [[1940]] зрабілася цэнтрам сельсавета Лунінецкага раёна. Статус паселішча панізілі да вёскі. Перад вайной у вёсцы жыло 1840 чалавек у 546 дварах<ref name="Бер">[http://db.narb.by/search/2493 Лахва] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160306074533/http://db.narb.by/search/2493 |date=6 сакавіка 2016 }} {{ref-ru}}</ref>. У [[Другая сусветная вайна|Другую сусветную вайну]] [[3 верасня]] [[1942]] года ў Лахве адбылося адно з першых<ref>Michaeli, Lichstein, Morawczik, and Sklar (eds.). First Ghetto to Revolt: Lachwa. — Tel Aviv: Entsyklopedyah shel Galuyot, 1957.</ref> [[Паўстанне ў гета|паўстанняў]] у [[Гета ў перыяд Другой сусветнай вайны|яўрэйскім]] [[Лахвенскае гета|гета]]. У ліпені 1944 гадах гітлераўцамі было спалена 168 дамоў, забіта 437 чалавек<ref name="Бер"/>. Станам на [[1972]] у вёсцы было 675 двароў, на [[1996]] — 652 двары, на [[2009]] — 683 двары. <center><gallery widths=150 heights=150 caption="Мястэчка на старых здымках" perrow="4"> Выява:Łachva, Kaplica. Лахва, Капліца (S. Bochnig, 1929).jpg|Капліца Выява:Łachva, Trajecki. Лахва, Траецкі (S. Bochnig, 1929).jpg|Касцёл, з боку апсіды Выява:Łachva, Kaplica. Лахва, Капліца (S. Bochnig, 1929) (2).jpg|Каплічка Выява:Lakhva1926.jpg|Вуліца Любажынская </gallery></center> == Насельніцтва == * '''[[XIX стагоддзе]]''': [[1886]] — 892 чал. * '''[[XX стагоддзе]]''': [[1972]] — 2374 чал.; [[1996]] — 1850 чал.<ref>Лахва // {{Крыніцы/ЭГБ|4к}} С. 341.</ref> === Інфраструктура === [[Файл:Lachva, Luniniec District (6).jpg|міні|злева|Забудова]] У Лахве працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, бальніца, Брэсцкі абласны дзіцячы цэнтр медыцынскай рэабілітацыі «Лахва», дом культуры, бібліятэка, пошта. == Турыстычная інфармацыя == === Славутасці === За 2 км ад вёскі знаходзіцца паселішча жалезнага веку. [[Файл:Лахва. Польскія казармы (04).jpg|thumb|Казармы]] [[Файл:Лахва. Польскія казармы (01).jpg|thumb|Казармы]] * Гістарычная забудова (кан. XIX — пач. XX стст.; фрагменты) * Могілкі яўрэйскія * [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Лахва)|Свята-Раства-Багародзіцкая царква]] (1880) === Страчаная спадчына === * Капліца * Касцёл могілкавы * Касцёл Найсв. Тройцы (1746) * Сінагога == Вядомыя асобы == * [[Мар'ян Гутэн-Чапскі]] * {{нп5|Хаім Кантаровіч||en|Haim Kantorovitch}} (1890—1936) — амерыканскі педагог, пісьменнік. * [[Канстанцін Фёдаравіч Шэўчык]] (нар. 1948) — беларускі палітык. * [[Адам Пятровіч Басюкевіч]] (нар. 1949) — беларускі савецкі дзяржаўны і гаспадарчы дзеяч. {{зноскі}} == Літаратура == * {{Крыніцы/ЭГБ|4}} * Łachwa // {{Крыніцы/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|3}} S. [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_V/566 566]—567. == Спасылкі == {{Commons|Category:Lachva (Luniniec District)}} * [http://www.fallingrain.com/world/BO/0/Lakhva.html Агульная інфармацыя] * [http://www.radzima.org/be/miesca/lahva.html Лахва] на [[Radzima.org]] * [http://globustut.by/lahva/index.htm Лахва] на [http://globustut.by Globustut.by] {{Лахвенскі сельсавет}} [[Катэгорыя:Лахвенскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Лунінецкага раёна]] [[Катэгорыя:Лахва (Лунінецкі раён)| ]] [[Катэгорыя:Мястэчкі Новагародскага ваяводства]] mk7izpmiqxu7881ydncaek7ib2u3i3m 0 143994 5152338 4717632 2026-06-07T19:04:21Z Ziv 148479 ([[c:GR|GR]]) [[File:LIE Vaduz COA.svg]] → [[File:LIE Vaduz COA HistLex.svg]] → File replacement: update to new version ([[c:c:GR]]) 5152338 wikitext text/x-wiki {{НК}} {{арфаграфія}} {{Картка:Герб |назва = Герб Вадуца |выява = LIE Vaduz COA HistLex.svg |памер выявы = 250 |сярэдні = |сярэдні_шырыня = |сярэдні_подпіс = |малы = |малы_шырыня = |малы_подпіс = |носьбіт = Вадуц |зацверджаны = |нашлемнік = |шлем = |карона = |шчыт = іспанскі |шчытатрымальнікі = |заснаванне = |дэвіз = |ордэны = |іншыя элементы = |раннія версіі = |выкарыстанне = |аўтары = |аўтар = |ідэя = |праект = |дапрацоўка = |мастак = |дызайн = |кансультант = }} '''Герб Вадуца''' — афіцыйны геральдычны сімвал сталіцы [[Ліхтэнштэйн]]а [[Вадуц]]а. == Апісанне == Герб [[Вадуц]]а уяўляе сабой традыцыйны геральдычны шчыт іспанскай формы, крыжападобна падзелены на 4 раўназначныя часткі. Першае і чацвёртае поле (верхняя правая і ніжняя левая часткі) пафарбаваны ў срэбны (белы) колер, другое і трэцяе (верхняя левая і ніжняя правая часткі) — у чырвоны. На кожнай срэбнай частцы размешчана выява традыцыйнай княжацкай кароны, выканана чырвоным колерам. На чырвоных палях размяшчаюцца аднолькавыя выявы срэбнага царкоўнага [[сцяг]]а і трох кольцаў над ім. Срэбны сцяг на гербе служыць напамінам пра тое, што граф [[Хартман III Вардэнберг-Саргані]] у [[1342]] атрымаў у дар землі, якія на сённяшні час з’яўляюцца тэрыторыяй [[Оберланд]]а, а частка тэрыторыі [[Унтерланд]]. Дагавор, згодна з якім адбылося ўручэнне зямель графу, і стаў пачаткам існавання графства Вадуц. Таксама гэты сімвал служыць указаннем на тое, што графы Вадуца заснавалі царкву Святога Флорына. Герб быў падараваны жыхарам Вадуца кіраўніком дзяржавы ў [[1978]] годзе<ref>[http://www.e-allmoney.ru/capitals/eur/liechtenstein-cap.html Сталіца Ліхтэнштэйна — Вадуц] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120402152544/http://www.e-allmoney.ru/capitals/eur/liechtenstein-cap.html |date=2 красавіка 2012 }}</ref>. {{зноскі}} [[Катэгорыя:Вадуц]] 1phsyl4ihj0ainqjfgv5s8zzan72qh0 0 145743 5152462 5035947 2026-06-08T06:21:37Z Autumndancer 168015 /* Вядомыя ўраджэнцы і жыхары */ дапаўненне 5152462 wikitext text/x-wiki {{значэнні2|Джэксанвіл (значэнні)}} {{НП |статус = Горад |беларуская назва = Джэксанвіл |арыгінальная назва = {{lang-en|Jacksonville}} |падначаленне = |краіна = ЗША |выява = {{Photomontage | photo1a = Jacksonville Terminal Complex, FL, US (10).jpg | photo2a = JaxLanding1.JPG | photo2b = Cummer Museum, Jacksonville, FL, US (02).jpg | photo3a = | photo3b = Dames Point Bridge Lance Asper (Unsplash lsCB9O lUwM).jpg | photo4a = Jacksonville Skyline Panorama 2.jpg | color = white | color_border = white | position = center | spacing = 2 | size = 275 | foot_montage = }} |герб = |сцяг = Flag of Jacksonville, Florida.svg |lat_dir =N |lat_deg =30 |lat_min =19 |lat_sec = |lon_dir =W |lon_deg =81 |lon_min =39 |lon_sec = |CoordAddon = type:city(1348381)_region:US |CoordScale = |памер карты краіны = 250 |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |від рэгіёна = Штат |рэгіён = Фларыда |рэгіён у табліцы = Фларыда (штат){{!}}Фларыда |від раёна = Акруга |раён = Дувал |раён у табліцы = акруга Дувал, Фларыда{{!}}Дувал |від абшчыны = |абшчына = |абшчына ў табліцы = |унутраны падзел = |від главы = |глава = |дата заснавання = 1791 |першае згадванне = |ранейшыя імёны = Коўфард (Cowford) |статус з = |плошча = 2264,5 |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = 6 |клімат = |насельніцтва = 821784 |крыніца насельніцтва = 821784<ref name="09EST">{{cite web|url=http://www.census.gov/popest/cities/tables/SUB-EST2009-01.csv|title=Annual Estimates of the Resident Population for Incorporated Places Over 100,000, Ranked by July 1, 2009 Population|publisher=US Census Bureau|access-date=February 14, 2011|format=PDF|archive-url=https://web.archive.org/web/20100627001318/http://www.census.gov/popest/cities/tables/SUB-EST2009-01.csv|archive-date=27 чэрвеня 2010|url-status=dead}}</ref> |год перапісу = 2010 |шчыльнасць = |агламерацыя = 1 345 596 |нацыянальны склад = [[Белыя людзі|белыя]] — 59,4%, * [[Амерыканцы нямецкага паходжання|немцы]] — 9,6% * [[ірландцы]] — 9% * [[англічане]] — 8,5% * [[італаамерыканцы|італьянцы]] — 3,5% * [[французы]] — 2,2% [[афраамерыканцы]] — 30,7%,<br />[[лацінаамерыканцы]] — 7,7%,<br /> [[азіяты]] — 4,3%,<br /> [[карэнныя амерыканцы]] — 0,4%,<br /> [[гавайцы]] — 0,1%,<br /> змяшаныя росы — 2,9% |канфесійны склад = |этнахаронім = |часавы пояс = -5 |DST = ёсць |тэлефонны код = +1 904 |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = Jacksonville, Florida |сайт = http://www.coj.net |мова сайта = en }} '''Джэксанвіл''' ({{lang-en|Jacksonville}}, мянушка: ''Там, дзе пачынаецца Фларыда'') — самы густанаселены горад у амерыканскім штаце [[Фларыда (штат)|Фларыда]] і трынаццаты па колькасці насельніцтва горад у [[ЗША]]. Тэрытарыяльна належыць да акругі [[Дувал]]. З [[1968]] года горад і акруга маюць адзінае кіраванне, у выніку чаго Джэксанвіл стаў самым буйным па тэрыторыі горадам у ЗША. Паводле звестак 2005 года, у самім горадзе пражывае каля 783 тысяч жыхароў, а разам з ваколіцамі больш 1,3 млн чалавек<ref>http://www.census.gov/popest/cities/files/SUB-EST2005-all.csv</ref><ref>http://www.census.gov/population/www/estimates/metropop/table01.xls</ref>. Джэксанвіл размешчаны на паўночным усходзе штата Фларыда на берагах ракі [[Сент-Джонс (рака)|Сент-Джонс]], якая ўпадае ў [[Атлантычны акіян]] за 30 км ад цэнтральнай часткі гораду ніжэй па цячэнні. Паселішча Коўфард (''Cowford''), будучы Джэксанвіл, узнікла ў [[1791]] годзе і сваю першапачатковаю назву атрымала дзякуючы броду ў вузкім месцы ракі, які выкарыстоўваўся для пераправы кароў (cow — карова, ford — брод). У [[1822]] годзе горад атрымаў сваё сучаснае імя ў гонар [[Эндру Джэксан]]а, першага губернатара Фларыды і пасля сёмага [[прэзідэнт ЗША|прэзідэнта ЗША]]. == Гісторыя == Першае паселішча, празванае Осачыт (''Ossachite''), з’явілася на гэтым месцы каля 6 тысяч гадоў назад, у ім жылі індзейцы племені Тымукуа (''Timucua''). Еўрапейцы ўпершыню з’явіліся на месцы горада ў [[1562]] годзе, калі французскі даследчык [[гугеноты|гугенот]] [[Жан Рыбо]] ўпершыню высадзіўся і нанёс на карце раку Сент-Джонс. А праз два гады пад пачаткам іншага француза [[Рэнэ дэ Ладанір]]а тут было заснавана першае еўрапейскае паселішча — форт Кералайн (''Fort Caroline''). Тэрыторыя Фларыды ўвайшла пад юрысдыкцыю ЗША ў [[1821]] годзе, і ўслед за гэтым горад атрымаў сваё сучаснае імя ў гонар Эндру Джэксана, першага губернатара Фларыды і сёмага прэзідэнта ЗША. [[9 лютага]] [[1832]] года Заканадаўчая рада Фларыды ўхваліла стварэнне гарадской управы. Падчас [[грамадзянская вайна ў ЗША|грамадзянскай вайны]] ў ЗША ў [[1861]]—[[1865]] гадах Джэксанвіл стаў асноўным пастаўшчыком ялавічыны і свініны для войскаў [[Канфедэратыўныя Штаты Амерыкі|Канфедэрацыі]]. Горад быў блакіраваны паўночнікамі і пераходзіў з рук у рукі некалькі разоў. Хоць значных баявых дзеянняў на тэрыторыі гораду не праводзілася, да канца вайны ён прыйшоў у стан значнай дэзарганізацыі. У часы [[перыяд рэканструкцыі|рэканструкцыі]] ([[1867]]—[[1877]]) і «[[Пазалочанае стагоддзе|пазалочанага стагоддзя]]» ([[1870]]—[[1898]]) Джэксанвіл і размешчаны па суседстве горад [[Сент-Огасцін]] сталі папулярнымі зімовымі курортамі для багатых і знакамітых персон. Наведвальнікі прыбывалі сюды на [[параход]]ах, а пазней па [[чыгунка|чыгунцы]]. Да канца стагоддзя, аднак, струмень турыстаў крыху паменшыўся з-за ўспышак [[амарыльная ліхаманка|амарыльнай (жоўтай) ліхаманкі]], а таксама з-за таго, што чыгунка была пракладзена далей на поўдзень паўвострава і частка турыстычных струменяў перамясцілася туды. [[2 мая]] [[1901]] года ў цэнтральнай частцы горада здарыўся буйны пажар, які пачаўся на валаконнай фабрыцы. Гэты пажар стаў адным з самых буйных здарэнняў з катастрафічнымі наступствамі ў гісторыі штата, у выніку быў знішчаны дзелавы цэнтр і каля 10 000 чалавек засталіся без прытулку. У рэканструкцыі горада, якая доўжылася з 1901 па [[1912]] гады, было адноўлена больш за 13 000 будынкаў, большай часткай пад кіраўніцтвам вядомага нью-ёркскага архітэктара [[Генры Клута]]. У [[1910-я]] гады горад стаў папулярным сярод [[кінематограф|кінематаграфістаў]], якіх прыцягвалі цёплы клімат, экзатычныя краявіды, блізкасць чыгункі і танная працоўная сіла. За дзесяцігоддзе ў горадзе размясціліся больш за 30 кінастудый нямога кіно, за што ён быў празваны «зімовай сталіцай сусветнага кінематографу». Аднак са з’яўленнем [[Галівуд]]а цэнтр кінавытворчасці ў выніку перамясціўся туды. У гэтыя жа гады Джэксанвіл стаў буйным банкаўскім і страхавым цэнтрам, тут сталі квітнець такія кампаніі, як Barnett National, Atlantic National, Florida National, Prudential, Gulf Life, Afro-American Insurance, Independent Life і American Heritage Life. Падчас [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]] ў раёне горада былі размешчаныя тры ваенна-марскія базы, і ВМС ЗША сталі адной з эканамічных рухаючых сіл гораду і буйным працадаўцам. Пасля заканчэння вайны горад стаў пакутаваць ад негатыўных наступстваў хуткай урбанізацыі гарадоў за кошт сельскай мясцовасці. У выніку галасавання ў [[1968]] годзе муніцыпалітэты горада і акругі былі аб’яднаныя, у выніку чаго па занятай тэрыторыі горад стаў найбуйнейшым горадам у кантынентальнай частцы ЗША. У цяперашні час горад пакутуе ад вялікай колькасці цяжкіх злачынстваў — за апошнія 17 гадоў горад 12 раз станавіўся лідарам па колькасці [[забойства]]ў<ref>http://www.sptimes.com/2006/08/09/State/Florida_briefly.shtml</ref>. == Геаграфія і клімат == === Геаграфія === [[Выява:JacksonvilleSkyline.jpg|thumb|225px|Цэнтральная частка горада]] Горад Джэксанвіл размешчаны ў паўночна-ўсходняй частцы штата Фларыда, ЗША. Паводле звестак Бюро перапісу ЗША, плошча горада складае 2264,5 км², з якіх 1962,4 км² належаць да сушы і 302,1 км² (13,34 %) да воднай паверхні. === Клімат === Клімат у Джэксанвіле вільготны [[субтропікі|субтрапічны]], мяккі ўзімку і спякотны ўлетку. Сярэднегадавыя высокія тэмпературы вагаюцца ў межах 18-33&nbsp;°C<ref>http://www.climate-zone.com/climate/united-states/florida/jacksonville/</ref>. Самая высокая вядомая тэмпература +43&nbsp;°C была зафіксаваная [[21 ліпеня]] [[1942]] года, самая нізкая −14&nbsp;°C [[21 студзеня]] [[1985]] года. Улетку ў вячэрнія гадзіны часта здараюцца [[навальніца|навальніцы]] — гэта адбываецца з-за моцнага нагрэву зямлі і вады ў камбінацыі з высокай [[вільготнасць|вільготнасцю]]. Узімку здараюцца маразы, але як правіла такія перыяды недоўгачасовыя. Рэдка выпадае снег, але звычайна ён растае яшчэ ў паветры. Джэксанвіл у меншай ступені ў параўнанні з іншымі гарадамі Фларыды пакутуе ад [[ураган]]аў. Прамы ўдар стыхіі быў зафіксаваны толькі аднойчы ў [[1871]] годзе, аднак за ўвесь час больш 12 разоў было абвешчана штармавое папярэджанне ў сувязі з рухам праз тэрыторыю штата ўраганаў з боку Мексіканскага заліва<ref>http://www.hurricanecity.com/city/jacksonville.htm</ref>. Самая вялікая шкода была зафіксавана ў [[1964]] годзе, калі эпіцэнтр урагану Дора прайшоў крыху паўднёвей праз горад [[Сент-Огасцін]]. Сіла ветру складала 177 км/гадзіну, што дало падставу прысвоіць урагану другую катэгорыю па пяцібальнай шкале [[шкала ўраганаў Сафіра-Сімпсана|Сафіра-Сімпсана]]. Колькасць ападкаў у сярэднім складае 1320 мм у год, найбольшая іх колькасць выпадае з чэрвеня па верасень. == Вядомыя ўраджэнцы і жыхары == * [[Крысі Моран]] * [[Джэніфер Фіхтэр]] * [[Бен Ходжэс]], амерыканскі вайсковы дзеяч {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:Jacksonville, Florida|выгляд=міні}} * [http://www.jacksonville.com/tu-online/stories/082500/met_axhandle.html 40 гадоў назад у гэтыя выходныя, Джэксанвіл атрымаў рэпутацыю нацыянальнага горада гвалту] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120606184333/http://jacksonville.com/tu-online/stories/082500/met_axhandle.html |date=6 чэрвеня 2012 }}. ''The Florida Times-Union''. * DeCamp, David (May 3, 2003). [http://jacksonville.com/tu-online/stories/050303/met_glover.shtml Racial graffiti found at Glover’s headquarters] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20070929100128/http://jacksonville.com/tu-online/stories/050303/met_glover.shtml |date=29 верасня 2007 }}. ''The Florida Times-Union''. * Foley, Bill; Wood, Wayne (2001). ''The great fire of 1901'' (1st ed.). Jacksonville, Florida: The Jacksonville Historical Society. ISBN 0-9710261-0-6 [[Катэгорыя:Гарады Фларыды]] o7o25fprv0kc4cqhyr1y5udw00f0mze 0 145815 5152410 4306653 2026-06-08T00:31:41Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152410 wikitext text/x-wiki {{пісьменнік}} {{Цёзкі2|Дубоўскі (значэнні){{!}}Дубоўскі}} '''Кірыл Ігаравіч Дубоўскі''' (нар. {{ДН|2|9|1983}}, {{МН|Мінск||}}) — сучасны беларускі [[пісьменнік]]. == Біяграфія == Скончыў факультэт фінансаў і банкаўскай справы [[БДЭУ]], па адукацыі эканаміст. Працаваў па спецыяльнасці, апошнія гады працуе ў IT-сферы. Жанаты. == Творчасць == Піша ў жанры кароткай прозы на рускай і беларускай мовах. Аўтар зборніка кароткай прозы «Харошы раман» («Логвінаў», 2012), прэзентацыя якога прайшла ў Галерэі «Ў» пры падтрымцы кампаніі «Будзьма беларусамі!». <blockquote>''«Адпачатку аўтар патлумачыў гасцям імпрэзы, чаму зборнік кароткай прозы ён назваў „Харошым раманам“. Такую назву носіць першае апавяданне кнігі, якое абвяргае вядомае сцвярджэнне пра тое, што любы, нават самы благі аўтар, можа напісаць адзін харошы раман пра сваё жыццё. Недарэчны герой „Харошага рамана“, малады графаман, гэтага не патрапіў. Не атрымалася ў яго і яшчэ адна рэч, у якой ён паспрабаваў быць арыгінальным, ахвяраваўшы сваім жыццём (якая менавіта рэч, пакуль расказваць не будзем, хай чытачы прачытаюць пра гэта самі). Нягледзячы на нібыта маркотную фабулу, апавяданні ў кнізе, уключна з „Харошым раманам“ вясёлыя, іранічна-саркастычныя.»''<ref name="test">[http://lit-bel.org/by/news/2997.html Лета пачалося з «Харошага рамана»]{{Недаступная спасылка}} // Навіны: lit-bel.org — 04/06/2012</ref></blockquote> == Узнагароды == Фіналіст конкурсаў маладых літаратараў да 100-годдзя газеты «Наша ніва» (Мінск, 2007), «Слово.doc» (Мінск, 2009), імя Ларысы Геніюш (Мінск, 2010). {{зноскі}} == Спасылкі == * [http://ebooks.prestigioplaza.com/ru/ru/products/eBooks/Prose/Modern_Prose/EBCF000036783RU Кніга «Харошы раман» (электронная версія)] * [http://litradio.by/fanateka/714-kryl-dubosk.html Асобныя творы на Літрадыё, у т.л. у аўтарскім выкананні] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20121102045455/http://litradio.by/fanateka/714-kryl-dubosk.html |date=2 лістапада 2012 }} * Публікацыі ў часопісе «Дзеяслоў»: [http://www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/konk28?OpenDocument] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130619024521/http://www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/konk28?OpenDocument |date=19 чэрвеня 2013 }}[http://www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/konk48?OpenDocument] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130620090016/http://www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/konk48?OpenDocument |date=20 чэрвеня 2013 }} * Пераклады на беларускую мову ў часопісе «Паміж»: [http://bk.baj.by/pamizh/8_2009/article_15.htm] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130321063621/http://bk.baj.by/pamizh/8_2009/article_15.htm |date=21 сакавіка 2013 }}[http://bk.baj.by/pamizh/9_2011/pamizh-9-2011.pdf] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120711065024/http://bk.baj.by/pamizh/9_2011/pamizh-9-2011.pdf |date=11 ліпеня 2012 }} {{DEFAULTSORT:Дубоўскі Кірыл Ігаравіч}} [[Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі]] [[Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты]] [[Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі]] [[Катэгорыя:Рускамоўныя паэты]] [[Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі]] 4q84ztwqzs8dibhfr3pxw336uxiai5u 0 146449 5152487 4487934 2026-06-08T06:59:50Z DzBar 156353 шаблон 5152487 wikitext text/x-wiki {{Картка:Праграма | першы выпуск = 1971 }} {{lowercase}} '''<tt>mount</tt>''' — [[утыліта]] [[Інтэрфейс каманднага радка|каманднага радка]] ў [[UNIX-падобная аперацыйная сістэма|UNIX-падобных сістэмах]]. Ужываецца для [[Манціраванне файлавай сістэмы|манціравання]] [[Файлавая сістэма|файлавых сістэм]]. == Ужыванне == <tt>mount /dev/cdrom /mnt/cdrom</tt> Прылада ''/dev/cdrom'' манціруецца ў каталог ''/mnt/cdrom'', калі ён існуе. Пачынаючы ад моманту манціравання і пакуль карыстальнік не адманціруе файлавую сістэму (або туды не будзе зманціравана нешта іншае) у каталогу ''/mnt/cdrom'' будзе змяшчацца дрэва каталогаў прылады ''/dev/cdrom'' === Разманціраванне камандай umount === Для разманціравання дастаткова ўказаць пункт манціравання або імя прылады. <tt>umount /dev/cdrom</tt> === Манціраванне USB-дыскаў === Для тыповага выпадку, калі USB-дыск мае файлавую сістэму [[FAT32]], каманда манціравання выглядае так: <tt>mount -t vfat -o codepage=866,iocharset=utf8 /dev/sda1 /mnt</tt> Параметр codepage неабходны, каб імёны створаных файлаў карэктна адлюстроўваліся ў старых АС (напрыклад, DOS). Калі дыстрыбутыў выкарыстоўвае ў якасці кадзіроўкі сістэмнай [[лакаль|лакалі]] не UTF-8, то яе неабходна ўказаць у параметры iocharset такім чынам: <tt>mount -t vfat -o codepage=866,iocharset=koi8-r /dev/sda1 /mnt</tt> Вызначыць тып сістэмнай кадзіроўкі можна выканаўшы каманду <tt>[[locale]]</tt>. Карыснымі опцыямі пры манціраванні Flash-дыскаў з'яўляюцца <tt>sync</tt> і <tt>flush</tt>. Першая ажыццяўляе скід на дыск буфера запісу, так што даныя не губляюцца падчас адлучэння flash-дыска без разманціравання. Пабочны эфект такога манціравання — значнае змяншэнне хуткасці запісу. Другая опцыя (даступная толькі ў новых ядрах Linux) прыводзіць да скіду буфера на дыск пасля запісу апошняга файла. Гэта таксама спрыяе захаванню даных у выпадку адключэння дыска без разманціравання, але не выклікае зніжэння хуткасці запісу. === Манціраванне NTFS дыскаў/падзелаў === <tt>mount -t ntfs -o noatime,users,rw,fmask=111,dmask=000,locale=be_BY.UTF-8 /dev/sda1 /mnt/win_xp </tt> === Манціраванне вобразаў дыскаў === Калі маецца вобраз дыска ў выглядзе iso-файла, то для яго манціравання патрэбна ўказаць параметр <tt>-o loop</tt> і, звычайна, тып файлавай сістэмы <tt>-t iso9660</tt> (неабавязкова) (<tt>file.iso</tt> — гэта імя файла вобразу, а <tt>/mnt/iso</tt> — пункт манціравання): <tt>mount -o loop -t iso9660 file.iso /mnt/iso</tt> Манціраванне вобразаў у фарматах, адрозных ад iso патрабуе пераўтварэння ў iso-вобраз або ўжывання эмулятара. Для пераўтварэння можна ўжываць утыліты каманднага радка (гл. ніжэй) або ўтыліту [[kiso]] з графічным інтэрфейсам. [http://linux-ru.blogspot.com/2006/12/linux_28.html Манціраванне вобразаў дыскаў у Linux] ==== Вобразы bin/cue ==== Для пераўтварэння вобраза bin/cue у iso-вобраз можна скарыстацца канвертарам bchunk: <tt>bchunk image.bin image.cue image.iso</tt> === Манціраванне сеткавых дыскаў NFS === <tt>mount 172.22.2.1:/mnt/iso/ /mnt/iso/</tt> === Манціраванне сеткавых дыскаў SMB === Прыклад манціравання сеткавых SMB-рэсурсаў : <tt>mount -t smbfs -o username=user,password=pass //server/dir /mnt/localdir/</tt> <tt>mount -t cifs -o username=user,password=pass //server/dir /mnt/localdir/</tt> (Утыліта smbfs заменена ў ядры linux на сумяшчальную з ёй cifs.) зноскі: * "-t cifs" можна часам не ўказваць, калі імя дыска, які манціруецца мае від "/server/dir" <tt>mount //server/dir /mnt/localdir/ -o username=user,password=pass</tt> * калі для аўтарызацыі патрэбна ўказаць даменнае імя карыстальніка, то ў параметрах каманды mount яно ўказваецца як "-o username=domain\\user", аднак пры ўказанні рэсурсу ў /etc/fstab імя карыстальніка ўказваецца як "domain/user": //server/dir /mnt/localdir/ cifs user=domain/user,password=pass 0 0 === Манціраванне FTP сервераў === <tt>curlftpfs -v -o iocharset=UTF-8 ftp://user:password@ftp.domain.ru/ {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190206060656/http://ftp.domain.ru/ |date=6 лютага 2019 }} /mnt/ftp</tt> === Манціраванне аддаленага каталогу праз ssh === Модуль ядра Fuse (быў прыняты ў афіцыйную галіну ядра пачынаючы з 2.6), дазваляе непрывілеяваным карыстальнікам манціраваць розныя файлавыя сістэмы. Для работы, неабходна дадаць карыстальніка ў групу fuse, зрабіць гэта можна так: <tt>usermod -G -a fuse user</tt> або <tt>adduser user fuse</tt> або ўручную адрэдагаваўшы файл /etc/group. Калі неабходна, прымусова падгрузіць модуль ядра fuse: <tt>modprobe fuse</tt> Пасля гэтага, можна зманціраваць аддалены каталог з дапамогай [[SSHFS|sshfs]]: <br /> <tt>sshfs user@addaleny_server:/tmp ~/addalenaja_tečka</tt> Для адманціравання аддаленага каталога патрэбна ўвесці каманду: <tt>fusermount -u ~/addalenaja_tečka</tt> == Параметры манціравання == Пры неабходнасці для выканання каманды <tt>mount<tt> можна ўказаць дадатковыя параметры манціравання. === -t Тып файлавай сістэмы === Звычайна пры манціраванні тып вызначаецца аўтаматычна ці бярэцца з файла канфігурацыі (гл. ніжэй). Але ў асобных выпадках патрэбна відавочна ўказваць тып файлавай сістэмы. Напрыклад пры манціраванні [[DVD]] дыска з файлавай сістэмай [[Universal Disk Format|UDF]]. <tt>mount /dev/cdrom /mnt/dvd -t udf</tt> Калі няправільна ўказаць тып файлавай сістэмы, то каманда <tt>mount<tt> выдасць паведамленне аб памылцы <pre>mount: wrong fs type, bad option, bad superblock on /dev/cdrom, missing codepage or other error In some cases useful info is found in syslog - try dmesg | tail or so </pre> і параіць паглядзець у канец файла сістэмных паведамленняў. <tt>Unable to identify CD-ROM format.</tt> У выпадку паспяховага манціравання звычайна паведамляецца што кампакт-дыск манціруецца (па змоўчванню) ў рэжыме «толькі чытанне». <tt>mount: block device /dev/cdrom is write-protected, mounting read-only</tt> === -o Атрыбуты доступу === * Доступ «толькі чытанне» (ro) ці на «чытанне і запіс» (rw) * Дазвол ці забарона запуску праграм (noexec) Прыклад 1 (для ўзору, прыведзена манціраванне USB дыска): <tt>mount -t vfat -o rw,noexec,iocharset=utf8,codepage=866 /dev/sda1 /mnt/usb</tt> Прыклад 2 (для ўзору, прыведзена манціраванне ntfs падзела з усталяванай <span data-target="Windows XP" data-text="Windows XP" data-wikitext-offset="6042" data-score="0.8781102895736694">Windows XP</span>): <tt>mount -t ntfs -o noatime,users,rw,fmask=111,dmask=000,locale=be_BY.UTF-8 /dev/sda1 /mnt/win_xp</tt> Прыклад 3 (пераманціраваць прыладу з доступам на «чытанне і запіс» (rw)) <tt>mount -o remount,rw /dev/sda2</tt> == mount --bind == Каманда <tt>mount<tt> з ключом <tt>--bind</tt> ці з кароткім ключом <tt>-B</tt> ужываецца ў сістэмах на [[Linux, ядро|ядры Linux]] (пачынаючы з 2.4.0) для стварэння сіноніма каталога ў дрэве файлавай сістэмы. Напрыклад, каманда: <tt>mount --bind /mnt/cdrom/Files /var/ftp/cdrom</tt> дазваляе звяртацца да файлаў з /mnt/cdrom/Files праз шлях /var/ftp/cdrom, дзе /var/ftp/cdrom — нейкі ўжо існуючы (магчыма пусты) каталог (яго сапраўдны змест будзе недаступны да моманту разманціравання). Можна таксама замест асобнай опцыі <tt>--bind</tt> написаць <tt>-o bind</tt>, што будзе мець такі ж эфект. Таксама гэта дазваляе дадаць правіла ў файл <tt>/etc/fstab</tt> для манціравання пры старце сістэмы: <tt>/olddir /newdir none bind</tt> Перавагай дадзенага спосабу стварэння спасылак на каталогі над [[сімвальная спасылка|сімвальнымі спасылкамі]] з'яўляецца магчымасць абыходзіць абмежаванне доступу да файлавай сістэмы, якое ўзнікае перад працэсамі, што запушчаны ў асяроддзі [[chroot]] ці серверамі, якія выкарыстоўваюць прынцып chroot. Напрыклад, [[FTP]]-сервер [[proftpd]] робіць недаступнымі сімвальныя спасылкі, якія указваюць на файлы і каталогі па-за межамі вызначанага каталога. Дзеянне каманды mount --bind нагадвае DOS-аўскі [[subst]]. == Спіс зманціраваных файлавых сістэм == Пры запуску каманды mount без параметраў выводзіцца спіс зманціраваных файлавых сістэм: /dev/md/5 on / type reiserfs (rw,noatime) proc on /proc type proc (rw) sysfs on /sys type sysfs (rw,nosuid,nodev,noexec) udev on /dev type tmpfs (rw,nosuid) devpts on /dev/pts type devpts (rw,nosuid,noexec) /dev/md/4 on /files type xfs (rw,noatime) /dev/sda3 on /mnt/a type ext3 (rw,noatime) /dev/sdd2 on /mnt/docs type reiserfs (rw,noatime) shm on /dev/shm type tmpfs (rw,noexec,nosuid,nodev) usbfs on /proc/bus/usb type usbfs (rw,noexec,nosuid,devmode=0664,devgid=85) binfmt_misc on /proc/sys/fs/binfmt_misc type binfmt_misc (rw,noexec,nosuid,nodev) nfsd on /proc/fs/nfs type nfsd (rw,noexec,nosuid,nodev) //ax2/i on /mnt/smb type smbfs (0) 172.22.2.1:/files on /mnt/files type nfs (rw,addr=172.22.2.1) У гэтым прыкладзе паказваецца шмат зманціраваных файлавых сістэм (ФС). * у першым радку паведамляецца, што каранёвай ФС з'яўляецца [[RAID]]-масіў, з ФС тыпа reiserfs і параметрамі манціравання: доступ на чытанне і запіс (rw) і ўказаннем не аднаўляць атрыбут часу апошняга доступу (noatime) * <tt>sysfs, udev, devpts</tt> — гэта стандартныя (для сістэм [[Linux]]) віртуальныя ФС * <tt>/dev/sda3</tt> — гэта падзел [[SATA]] дыска * <tt>usbfs</tt> — гэта віртуальная файлавая сістэма для работы з [[USB]] прыладамі * <tt>//ax2/i</tt> — гэта шлях да сеткавага дыска [[SMB]] * <tt>172.22.2.1:/files</tt> — шлях да сеткавага дыска [[Network File System|NFS]], які знаходзіцца на серверы з IP-адрасам 172.22.2.1 == Файл канфігурацыі == {{main|fstab}} Каб палегчыць працэдуру манціравання можна унесці ў файл канфігурацыі <tt>[[fstab|/etc/fstab]]</tt> адпаведныя радкі. Прыкладны змест для гэтага файла: # <fs> <mountpoint> <type> <opts> <dump/pass> # NOTE: If your BOOT partition is ReiserFS, add the notail option to opts. #/dev/BOOT /boot ext2 noauto,noatime 1 2 /dev/sda5 / reiserfs noatime 0 1 /dev/sda1 none swap sw 0 0 /dev/cdrom /mnt/cdrom iso9660 noauto,ro 0 0 #/dev/fd0 /mnt/floppy auto noauto 0 0 # NOTE: The next line is critical for boot! proc /proc proc defaults 0 0 # glibc 2.2 and above expects tmpfs to be mounted at /dev/shm for # POSIX shared memory (shm_open, shm_unlink). # (tmpfs is a dynamically expandable/shrinkable ramdisk, and will # use almost no memory if not populated with files) shm /dev/shm tmpfs nodev,nosuid,noexec 0 0 У далейшым можна будзе ўказваць у камандзе <tt>mount</tt> толькі імя прылады ці пункт манціравання — усе дадатковыя параметры будуць брацца з файла канфігурацыі. Напрыклад (у дачыненні да прыведзенай канфігурацыі) каманда <tt>mount /mnt/cdrom</tt> будзе эквівалентная выкананню каманды <tt>mount /dev/cdrom /mnt/cdrom -t iso9660 -o noauto,ro</tt> Іншае прызначэнне файла канфігурацыі — аўтаматычнае манціраванне файлавых сістэм пры загрузцы сістэмы. Калі не патрабуецца манціраваць пэўныя файлавыя сістэмы, то для іх у файле канфігурацыі трэба ўказаць параметр <tt>noauto</tt>. == Гл. таксама == * [[Праграмы UNIX-падобных аперацыйных сістэм]] == Спасылкі == * [http://linux.die.net/man/8/mount mount (8) (англ.) Linux man page] * [http://www.opennet.ru/man.shtml?topic=mount&category=8 mount (8) Страница руководства на русском] {{каманды Unix}} [[Катэгорыя:Утыліты UNIX]] 7beh8ks616dlmo19wxnwq0dgez2serl 0 146577 5152486 5033404 2026-06-08T06:58:41Z DzBar 156353 дададзена [[Катэгорыя:FTP]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5152486 wikitext text/x-wiki {{картка праграмы | name = Midnight Commander | caption = | developer = Суполка mc | screenshot = | operating_system = [[Кросплатформавае праграмнае забеспячэнне|Кросплатфармавая]] | latest_release_version = 4.8.15 | latest_release_date = 6 лістапада 2015 | latest_preview_version = [http://www.midnight-commander.org/wiki/NightlyBuilds „Начныя зборкі“] | latest_preview_date = | genre = [[Файлавы менеджар|Менеджар файлаў]] | license = [[GNU General Public License|GNU GPL]] | website = [http://www.midnight-commander.org/ midnight-commander.org] }} '''''«Midnight Commander»''''' (''mc'', міднайт-камандар, ''літаральна:'' «паўночны камандзір») — адзін з [[Інтэрфейс каманднага радка|кансольных]] [[файлавы менеджар|файлавых менеджараў]] для [[Unix]]-падобных [[Аперацыйная сістэма|аперацыйных сістэм]], клон ''«[[Norton Commander]]»'' . Асноўны [[Графічны інтэрфейс карыстальніка|інтэрфейс]] складаецца з дзвюх панэляў, на якіх адлюстроўваецца [[файлавая сістэма]]. ''«Midnight Commander»'' мае магчымасць прагляду зместу файлаў RPM-пакетаў, працуе з папулярнымі фарматамі архіваў, нібыта яны проста каталогі, а таксама можа працаваць як кліент [[FTP]] або [[FISH]]. У ''«Midnight Commander»'' убудаваны рэдактар ''mcedit'' (але можна задаць і іншы). Сярод магчымасцяў ''mcedit'' ёсць [[падсвятленне сінтаксісу]] для розных моў, магчымасць работы ў рэжымах [[ASCII]] ці [[HEX]]. ''«Midnight Commander»'' таксама можа пераймяноўваць групы файлаў. Гэта зручна пры маніпуляванні вялікімі групамі файлаў, напрыклад, каб узгадніць іх з новым спосабам наймення. ''«Midnight Commander»'' можа таксама перамяшчаць файлы ў розныя каталогі і адначасова пераймяноўваць іх. Дазваляецца ўказваць уваходныя і выніковыя імёны файлаў з дапамогай падстаноўчых знакаў. Пры гэтым можна карыстацца [[рэгулярныя выразы|рэгулярнымі выразамі]]. Акрамя таго, карыстальнік можа абіраць ці ўжываць магчымасць ''«shell patterns»'' (аўтаматычнае групаванне падстаноўчых знакаў). ''«Midnight Commander»'' у цяперашні час уключаны ў большасць [[Дыстрыбутыўнасць|дыстрыбутываў]] ''Linux'' і мае пашыральнасць пад [[GNU General Public License]]. ''mc'' даволі папулярны на [[Linux]] дзякуючы пабудове на гнуткіх тэкставых інтэрфейсах ([[Ncurses]] альбо S-lang), што дазваляе яму працаваць у звычайнай кансолі, у вакне [[X-тэрмінал]]а, паверх [[SSH]]-злучэння і з усімі відамі аддаленых абалонак. == Магчымасці == * [[свабоднае праграмнае забеспячэнне]] * магчымасць работы з рознымі архівамі, вобразамі [[файлавая сістэма|ФС]], сеткавымі ФС ([[Samba]], [[FTP]], [[SFTP]]) * мае магчымасць выконваць аперацыі капіравання і перасоўвання файлаў у фонавым рэжыме * убудаваны [[тэкставы рэдактар]] з падсвятленнем сінтаксісу * тэкставы рэжым, заснаваны на бібліятэках [[ncurses]] і [[S-Lang]]. Гэта дазваляе праграме працаваць як у кансолі, так і ў разнастайных эмулятарах тэрміналу і праз аддаленыя злучэнні, напрыклад, праз пратакол [[SSH]]. Падтрымлівае [[Камп’ютарная мыш|мыш]]. * падтрымка шматмоўнага інтэрфейсу * падтрымка кадзіровак [[UTF-8]] (пачынаючы з 2009 года) * наладжвальнае карыстальніцкае меню, выклікаецца па F2. Кожны пункт меню выконвае набор каманд абалонкі (shell). Каманды прапісваюцца ў файл ~/.config/mc/.mc.menu (або ~/.config/mc/menu) * спіс каталогаў для хуткага доступу, выклікаецца па Ctrl+\. Наладжваецца непасрэдна ў панэлі хуткага доступу, альбо рэдагаваннем файла ~/.config/mc/hotlist. {{Зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:Midnight Commander}} * [http://www.midnight-commander.org/ Афіцыйны сайт] * [http://mc.linuxinside.com/cgi-bin/dir.cgi Сайт паралельнай галіны mc]{{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110828073927/http://mc.linuxinside.com/cgi-bin/dir.cgi |date=28 жніўня 2011 }} ''(не развіваецца з 2003 году)'' * [http://freenet-homepage.de/franco.bez/mc/mc.html GNU Midnight Commander для Windows] ''(не развіваецца з 2003 году)'' * [http://en.wikipedia.org/wiki/Comparison_of_file_managers Comparison of file managers]{{ref-en}} * [http://server-tuning.info/ru/first-steps/installing-mc.html Усталёўка mc на Fedora/CentOS Linux] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20071120004903/http://server-tuning.info/ru/first-steps/installing-mc.html |date=20 лістапада 2007 }}{{ref-ru}} * Книга [http://www.linuxcenter.ru/lib/books/kostromin/ Linux для пользователя] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20121212235950/http://www.linuxcenter.ru/lib/books/kostromin/ |date=12 снежня 2012 }} — [http://www.linuxcenter.ru/lib/books/kostromin/_index#toc6 Глава 6. Программа Midnight Commander] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130216031430/http://www.linuxcenter.ru/lib/books/kostromin/_index#toc6 |date=16 лютага 2013 }}{{ref-ru}} * [http://ylsoftware.com/?action=news&na=viewfull&news=307 Midnight Commander у дзеянні]{{ref-ru}} * [http://ylsoftware.com/?action=news&na=viewfull&news=340 Некалькі парад па Midnight Commander]{{ref-ru}} * [http://www.winsov.ru/linux009.php Как надо правильно работать в Midnight Commander] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20071119125437/http://www.winsov.ru/linux009.php |date=19 лістапада 2007 }}{{ref-ru}} * [http://docs.linux.org.ua/Debian_Reference/04#.D0.9C.D1.96.D0.B4.D0.BD.D0.B0.D0.B9.D1.82_.D0.9A.D0.BE.D0.BC.D0.BC.D0.B0.D0.BD.D0.B4.D0.B5.D1.80.2C_.D0.9C.D0.9A_.28Midnight_Commander.2C_mc.29 Основи роботи з „Міднайт Коммандером“] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20151024115522/http://docs.linux.org.ua/Debian_Reference/04#.D0.9C.D1.96.D0.B4.D0.BD.D0.B0.D0.B9.D1.82_.D0.9A.D0.BE.D0.BC.D0.BC.D0.B0.D0.BD.D0.B4.D0.B5.D1.80.2C_.D0.9C.D0.9A_.28Midnight_Commander.2C_mc.29 |date=24 кастрычніка 2015 }}{{ref-uk}} ([http://docs.linux.org.ua DLOU]) * [https://www.midnight-commander.org/browser/doc/ Офіційні довідка та керівництво щодо Midnight Commander] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20100620010457/http://midnight-commander.org/browser/doc |date=20 чэрвеня 2010 }}{{ref-en}}{{ref-ru}} {{Файлавыя менеджары}} {{GNU}} [[Катэгорыя:GNU]] [[Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне для Linux]] [[Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне для macOS]] [[Катэгорыя:Файлавыя менеджары]] [[Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне з ліцэнзіяй GNU GPL]] [[Катэгорыя:Кросплатформавае праграмнае забеспячэнне]] [[Катэгорыя:Свабоднае праграмнае забеспячэнне, напісанае на C]] [[Катэгорыя:S-Lang]] [[Катэгорыя:Curses]] [[Катэгорыя:FTP]] gre6048b3fqrkkof30kvfhja7mxu075 0 147167 5152246 5052155 2026-06-07T15:37:04Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152246 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = аграгарадок |беларуская назва = Кублічы |краіна = Беларусь |плошча = |вышыня = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |двароў = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |аўтамабільны код = |выява = |подпіс = |вобласць = Віцебская |раён = Ушацкі |сельсавет = Кубліцкі }} '''Ку́блічы'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Kubličy}}, {{lang-ru|Кубличи}}) — [[аграгарадок]]<ref>{{Cite web|url=https://etalonline.by/document/?regnum=d910v0030531&q_id=4341834|title=Решение Ушачского районного Совета депутатов от 16 марта 2010 года № 149 "О преобразовании сельского населенного пункта в агрогородок"|access-date=2 лістапада 2025|archive-date=27 студзеня 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260127121856/https://etalonline.by/document/?regnum=d910v0030531&q_id=4341834|url-status=dead}}</ref> ва [[Ушацкі раён|Ушацкім раёне]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Кубліцкі сельсавет|Кубліцкага сельсавета]]. Насельніцтва 412 чал. (2000). Знаходзяцца за 20 км ад [[Ушачы|Ушачаў]]. == Гісторыя == Упершыню Кублічы згадваюцца ў XV стагоддзі. Мясцовасць уваходзіла ў склад [[Полацкае ваяводства|Полацкага ваяводства]]. У 1511 годзе [[Спіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікі князь]] [[Жыгімонт Стары]] падараваў 2 службы «''людзей путных у Кублічах''» полацкім баярам М. і І. Невяльскім. У 1552 годзе маёнтак і двор Кублічы — уладанне Ф. Кубліцкага: «''3 дымы к тому двору ему конем служат. 14 дымоў вольных людзей дают яму всякого збожжа четвертую долю''». У 1593 годзе Кублічы сталі цэнтрам воласці. У пачатку XVII стагоддзя мясцовасць перайшла ў валоданне [[Сялявы|Сяляваў]]. У 1622 годзе архімандрыт Нікан Сялява з братамі прадаў маёнтак ротмістру І. Палозчыку. 20 мая 1642 года полацкі стольнік Юзаф Кляноўскі фундаваў у Кублічах касцёл Дабравешчання Дзевы Марыі. З 1667 года маёнтак знаходзіўся ва ўладанні полацкага гараднічага І. Кубліцкага, з 1719 — Гушчаў. У 1783 годзе замест спарахнелага драўлянага ўзвялі новы мураваны касцёл. У выніку [[другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Кублічы апынуліся ў складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]], у Лепельскім павеце [[Віцебская губерня|Віцебскай губерні]]. Паводле інвентару, на 1846 год у [[Дворышча (тып паселішча)|двары]] Кублічы было 20 двароў, аднайменны маёнтак складаўся з 15 вёсак і належаў П. Сяляву (2241 дзесяціна зямлі). У 1846 годзе ў мястэчку адкрылася народнае вучылішча, пры якім збудавалі інтэрнат на 44 вучні. Мелася царкоўна-прыходская школа. Па здушэнні [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|нацыянальна-вызваленчага паўстання]] (1863—1864) 22 лістапада 1867 года расійскія ўлады гвалтоўна перабілі касцёл у царкву [[Маскоўскі патрыярхат|Маскоўскага патрыярхату]]. Станам на 1880 год у Кублічах існавала валасная ўправа, 2 праваслаўныя царквы, 3 яўрэйскія школы, бровар, 2 гарбарныя заводы, заезны двор, 17 крам, праходзілі 3 кірмашы (2 лютага, 29 чэрвеня, 1 кастрычніка) і штотыднёвы торг у сераду. У пачатку XX стагоддзя — 128 двароў. Падчас польскай акупацыі, з 9 лютага 1920 года Кублічы з’яўляліся часовым адміністрацыйным цэнтрам [[Лепельскі павет (ГУУЗ)|Лепельскага павета]] [[Мінская акруга (ГУУЗ)|Мінскай акругі]] [[Грамадзянскае ўпраўленне Усходніх зямель|Грамадзянскага ўпраўлення Усходніх зямель]]<ref>Dz. Urz. ZCZW z 1920 r. Nr 9, poz. 149.{{ref-pl}}</ref>. 20 жніўня 1924 года Кублічы сталі цэнтрам сельсавета Ушацкага раёна. У 1930-я гады ў мястэчку працавала кузня. У 1938 годзе статус паселішча панізілі да вёскі. Станам на 1941 год у вёсцы быў 141 двор, на 1969 года — 123 двары, на 2000 год — 180 двароў. У 1948 годзе знішчаны колішні касцёл XVIII стагоддзя. У 1954 годзе на брацкай магіле савецкіх воінаў і партызан на плошчы паставілі абеліск. == Насельніцтва == * '''XIX стагоддзе''': 1838 год — 376 чал. (203 муж. і 173 жан.), з іх шляхты 3 муж. і 4 жан., духоўнага саслоўя каталіцкага 2 муж., духоўнага саслоўя праваслаўнага 2 муж. і 3 жан., мяшчан-іўдзеяў 112 муж. і 94 жан., сялян памешчыцкіх 29 муж. і 30 жан., сялян скарбовых 50 муж. і 42 жан., аднадворцаў 3 муж., адстаўных салдат 2 муж.{{sfn|Соркіна|2010|с=415}}; 1846 год — 87 чал. у ''двары Кублічы''; 1880 год — 120 чал. у ''двары Кублічы''; 1883 год — 765 чал. у ''мястэчку Кублічы'', у тым ліку 556 іўдзеяў{{sfn|SgKP|1883|s=833}} * '''XX стагоддзе''': 1926 год — 103 чал. у ''двары Кублічы''; 1941 год — 310 чал.; 1969 год — 361 чал.; 2000 год — 412 чал.{{sfn|Памяць. Ушацкі раён|2003}}. === Інфраструктура === У Кублічах працуюць сярэдняя школа, бібліятэка, пошта. == Эканоміка == Лясніцтва, фермерскія гаспадаркі. == Турыстычная інфармацыя == [[Файл:Kubličy. Кублічы (1913).jpg|thumb|Касцёл пасля [[Мураўёўкі|мураўёўскай]] перабудовы]] === Славутасці === * [[Кублічы (археалагічны помнік)|Гарадзішча]] (IV ст. да н.э. — III ст. н. э.) — {{ГККРБ 4|213В000797}} * Могілкі: старыя; старыя хрысціянскія; яўрэйскія * [[Брацкая магіла (Кублічы)|Брацкая магіла]] (1941—1944), вул. Савецкая — {{ГККРБ 4|213Д000799}} === Страчаная спадчына === * Касцёл Звеставання Найсвяцейшай Дзевы Марыі (XVIII ст.; захаваліся падмуркі і рэшткі муроў) * Сядзібна-паркавы комплекс Сяляваў (XVIII ст.) * Царква Святых Кузьмы і Дзям’яна == Выбітныя асобы == * [[Павел Іванавіч Ягужынскі]] (1683—1736) — рускі дзяржаўны дзеяч і дыпламат, паплечнік [[Пётр I (імператар расійскі)|Пятра I]]. * [[Арцём Ігнатавіч Вярыга-Дарэўскі]] (1816—1884) — беларускі пісьменнік-дэмакрат. Пераклаў на беларускую мову паэму [[Адам Міцкевіч|Адама Міцкевіча]] «[[Конрад Валенрод (паэма)|Конрад Валенрод]]». * [[Якаў Львовіч Плаўнік]] (1916—1979) — савецкі паэт<ref>https://stihi1941-1945.ru/item/plavnik-abram</ref>. == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * {{Крыніцы/Памяць/Ушацкі раён}} * {{Крыніцы/Святы Казімір у Паазер’і}} * {{Крыніцы/Мястэчкі Беларусі (2010)}} * {{Крыніцы/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|4|833—834|Kublicze}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Кубліцкі сельсавет}} [[Катэгорыя:Кубліцкі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Ушацкага раёна]] [[Катэгорыя:Мястэчкі Полацкага ваяводства]] [[Катэгорыя:Кублічы| ]] cm905r62zmynxhasnjcd74whb7m4mfa 0 155176 5152432 4433071 2026-06-08T04:33:41Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152432 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = Вёска |беларуская назва = Лактышы |краіна = Беларусь |плошча = |вышыня = |насельніцтва = 414 |год перапісу =2009 |шчыльнасць = |двароў =283 |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |аўтамабільны код = |выява = |подпіс = |вобласць = Брэсцкая |раён = Ганцавіцкі |сельсавет2 = Нацкі |lat_dir = N |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |OpenStreetMap = 243002676 }} '''Лактышы́'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Брэсцкая вобласць|}}. Сустракаецца таксама варыянт '''Ла́ктышы'''</ref> ({{lang-be-trans|Laktyšy}}, {{lang-ru|Локтыши}}) — [[вёска]] ў [[Ганцавіцкі раён|Ганцавіцкім раёне]] [[Брэсцкая вобласць|Брэсцкай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Нацкі сельсавет (Ганцавіцкі раён)|Нацкага сельсавета]]. Размешчаны на левым беразе р. [[Лань (рака)|Лань]], каля [[вадасховішча Лактышы]], за 24 км на паўночны ўсход горада і чыгуначнай станцыі [[Ганцавічы]] (на лініі Лунінец — Баранавічы). У 1940—1954 гадах цэнтр [[Лактышскі сельсавет|Лактышскага сельсавета]]. == Гісторыя == Перад вайной у вёсцы жыло 1126 чалавек у 284 дварах<ref name="Бер">[http://db.narb.by/search/2599 Локтыши] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160306134956/http://db.narb.by/search/2599 |date=6 сакавіка 2016 }} {{ref-ru}}</ref>. Падчас [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] ў сакавіку 1943 года гітлераўцамі было спалена 269 дамоў, забіта 12 чалавек<ref name="Бер"/>. == Насельніцтва == * 283 двары, 414 жыхароў (14.10.2009 г.). {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Нацкі сельсавет (Ганцавіцкі раён)}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Нацкі сельсавет (Ганцавіцкі раён)]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Ганцавіцкага раёна]] [[Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі]] 3d58f805s6ps8wodpxk64kgzbhgcgrt 0 155432 5152478 4695438 2026-06-08T06:44:40Z StarDeg 16311 5152478 wikitext text/x-wiki {{асоба}} '''Эндру Лойд Уэбер''', барон Лойд-Уэбер ({{lang-en|Andrew Lloyd Webber, Baron Lloyd-Webber}}; нар. {{ДН|22|3|1948}}, Кенсінгтан, [[Лондан]], [[Вялікабрытанія]]) — англійскі [[кампазітар]], старэйшы сын арганіста Уільяма Лойда Уэбера і брат віяланчэліста Джуліяна Лойда Уэбера. [[Файл:Upiorwoperze ALWebber.jpg|thumb|злева|Эндру Лойд Уэбер]] Лойд Уэбер пачаў складаць ва ўзросце шасці гадоў, свой першы твор апублікаваў у дзевяць гадоў. Лорд Лойд Уэбер дамогся вялікіх поспехаў на ніве музычнага тэатра. Некаторыя яго [[мюзікл]]ы ідуць больш за дзесяць гадоў як у Вест-Эндзе, так і на Брадвеі. Ён стварыў 18 мюзіклаў, дзве тэмы да кінафільмаў і адзін рэквіем. У 1992 годзе кампазітару быў падараваны тытул рыцара, а затым і тытул сэра. Ён ўладальнік мноства прэстыжных узнагарод. Некалькі з яго песень, у прыватнасці «The Music of the Night» з мюзікла «[[Прывід оперы (мюзікл)|Прывід оперы]]», «I Don’t Know How to Love Him» з [[рок-опера|рок-оперы]] «Ісус Хрыстос — суперзорка», «Don’t Cry for Me, Argentina» з «Эвіты» і "Memory"з «Котак», сталі хітамі. == Зноскі == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Уэбер}} {{Вонкавыя спасылкі}} {{Лаўрэаты ЭГОТ}} [[Катэгорыя:Кампазітары Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лондане]] [[Катэгорыя:Кампазітары — аўтары рэквіемаў]] flta7bn8ibp0wds4xmq221wn86wt50e 0 158212 5152522 3612719 2026-06-08T08:44:10Z Autumndancer 168015 арфаграфія 5152522 wikitext text/x-wiki {{Часопіс |назва = |арыгінал назвы = |лагатып = |выява = |шырыня = |подпіс = |спецыялізацыя = |перыядычнасць = |скарачэнне = |мова = |адрас рэдакцыі = |галоўны рэдактар = |заснавальнікі = |выдавец = |краіна = |гісторыя = |заснаванне = |апошні выпуск = |аб'ём = |камплектацыя = |тыраж = {{num|}} |ISSN = |eISSN = |доступ = |узнагароды = |вэб-сайт = |вікікрыніцы = |вікісховішча = }} '''Gramophone''' ([[грамафон]]) — [[Вялікабрытанія|англійскі]] штомесячны [[часопіс]] пра [[акадэмічная музыка|класічную музыку]]. Заснаваны ў [[1923]] г. пісьменнікам [[Комптан Мак-Кензі|Комптанам Мак-Кензі]] і [[Крыстафер Стоўн (радыёвядучы)|Крыстаферам Стоўнам]] (пасля вядомым радыёвядучым). Адзін з найбольш уплывовых выданняў гэтага роду ў свеце, сустракаючы ў той жа час пастаянныя крытычныя заўвагі (напрыклад, з боку вядомага крытыка [[Норман Лебрэхт|Нормана Лебрэхта]]) з нагоды цесных сувязяў з буйнымі гуказапісвальнымі карпарацыямі (першым чынам, [[EMI]]). Часопіс прысуджае штогадовую прэмію ў галіне гуказапісу [[Gramophone Award]]. == Спасылкі == * [http://www.gramophone.co.uk/ Афіцыйны сайт] {{ref-en}} [[Катэгорыя:Музычныя часопісы]] [[Катэгорыя:Часопісы Вялікабрытаніі]] 9tfpqcefspswydgakusg7t7boep6610 0 158596 5152584 1620195 2026-06-08T11:54:11Z M.L.Bot 261 дапоўнена тэкстам "Лаялізм" створаным Аляксандрам Белым 5152584 wikitext text/x-wiki '''Лаялізм''' (ад {{lang-fr|loyal}} — ''верны'', '''вернападданы''', у сваю чаргу ад {{lang-la|legalis}} — законны) — прыхільнасць законнаму (у фармальным сэнсе, фактычна — існаму дагэтуль, які кантралюе сітуацыю) ураду і дзяржаўнаму ладу сваёй краіны, асабліва ў сітуацыі, калі гэтаму ўраду ці ладу кінуты выклік нейкай іншай унутрыдзяржаўнай сілай. Паняцце '''лаялісты''' ({{lang-en|loyalists}}) звычайна перадае сэнс «асобы, верныя ўраду сваёй краіны»<ref>WebWord Offline English Dictionary (Тлумачальны слоўнік англійскай мовы WebWord)</ref>. Лаялісты супрацьстаўляюцца паўстанцам ці іншым барацьбітам з уладай. У беларускай мове слова «лаяльны» нярэдка выкарыстоўваецца ў некалькі іншым сэнсе — «паблажлівы», што можа прыводзіць да не зусім адэкватнага ўспрымання лаялізму, як з’явы. Лаялістамі называлі розных людзей, якія не падтрымлівалі спробы змяніць дзяржаўны лад у пэўных краінах на розных этапах гісторыі гэтых краін. Пры гэтым лаялісты не заўсёды поўнасцю згаджаліся з дзяржаўнай палітыкай, якая выклікала абурэнне рэвалюцыйна настроеных асоб. Падчас яны выступалі за дыялог і кампраміс з уладай. Таму лаялістаў не магчыма лічыць у поўным сэнсе кансерватарамі ці рэакцыянерамі. У прыватнасці, у эпоху [[Вайна за незалежнасць ЗША|Вайны за незалежнасць]] [[Вайна за незалежнасць ЗША|ЗША 1775—1783 гадоў]] лаялістамі называлі прыхільнікаў Брытанскай манархіі<ref>Lorenzo Sabine. The American Loyalists: Or, Biographical Sketches of Adherents to the British Crown in the War of the Revolution — Boston, 1847.</ref>, у Іспаніі лаялісты ([[Іспанская мова|ісп.]]: ''bando leal'') — адна з назваў лагера рэспубліканцаў у [[Грамадзянская вайна ў Іспаніі|Грамадзянскай вайне 1936—1939 гг]].<ref>Зеленин А. Язык русской эмигрантской прессы, 1919—1939. — СПб.: Златоуст, 2007. — С. 173.</ref> У сучаснай [[Паўночная Ірландыя|Паўночнай Ірландыі]] лаялісты — прыхільнікі яе захавання ў складзе Вялікабрытаніі<ref>David W. Miller. Queen’s Rebels: Ulster loyalism in historical perspective. — Gill and Macmillan, 1978.</ref>. Тэрмін можна таксама ўжывацца ў навуковых і публіцыстычных тэкстах рэтраспектыўна, па аналогіі, ў выпадках, калі самі прыхільнікі адпаведнай опцыі называюць сябе як-небудзь інакш (напрыклад, «ябацькі» ў Беларусі — прыхільнікі захавання ўлады А. Г. Лукашэнкам ў 2020-х гадах, могуць быць названыя лаялістамі). У пэўных абставінах лаялізм можа быць формай праявы канфармізму: як адзначае А. М. Шульман у дачыненні да сучаснай Расіі: «''Лаялізм мае на ўвазе не цвёрдае прытрымліванне вызначанай сістэмы перакананняў, а ўменне гнутка змяняцца ў гармоніі са зменамі начальніцкіх пазіцый і пажаданняў''»<ref>Шульман Е. М. Чем займётся новая Дума // «Ведомости», 11.09.2016.</ref>. == Амерыканскія лаялісты падчас вайны за незалежнасць ЗША == Словам «лаяліст» у [[ЗША]] ў розны час называлі людзей з рознымі перакананнямі, але найчасцей гэты тэрмін прымяняўся да тых, хто не прымаў удзел у [[Вайна за незалежнасць ЗША|рэвалюцыі паўночнаамерыканскіх калоній]] ці ваяваў супраць рэвалюцыйных войскаў. Гэтых амерыканскіх лаялістаў яшчэ звалі «торы» (мянушка партыі кансерватараў у Вялікабрытаніі; апанентамі «торы» доўгі час былі «вігі», члены партыі лібералаў ці літаральна «бунтаўшчыкі», так падчас называлі і амерыканскіх рэвалюцыянераў). Згодна некаторым падлікам, каля 20 % белага насельніцтва 13 паўночнаамерыканскіх калоній [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] ці 500 000 чалавек заставаліся вернымі каралеўскай уладзе<ref name="American History p.79">''An Outline on American History''. Published by US Information Agency, p.79</ref>. Удзельнікамі мясцовых узброеных фарміраванняў апалчэння лаялістаў былі каля 19000 белых жыхароў калоній. Таксама супраць змагароў за незалежнасць і за брытанскія войскі ваявалі атрады індзейцаў. Многія іншыя лічыліся лаялістамі, таму што проста не падтрымлівалі рэвалюцыю па розных прычынах, але не вялі ўзброенай барацьбы. Тым не менш, наяўнасць значнай колькасці жыхароў адной зямлі, якія ваявалі паміж сабой за розныя палітычныя мэты (падчас гэта былі нават сваякі) пабудзіла некаторых амерыканскіх гісторыкаў пісаць, што вайна за незалежнасць была для Злучаных Штатаў і грамадзянскай вайной<ref name="American History p.79"/>. === Розныя групы лаялістаў === * брытанскія чыноўнікі, большасць іх засталася вернай каралеўскай уладзе; * святары [[Англіканская царква|Англіканскай царквы]]; * некаторыя чорныя нявольнікі, некаторыя губернатары калоній Поўдня абяцалі свабоду кожнаму чорнаму рабу, які далучыцца да апалчэння лаялістаў<ref>''An Outline on American History''. Published by US Information Agency, p.72</ref>; * многія індзейцы, паколькі брытанскі ўрад праводзіў у дачыненні іх памяркоўную палітыку і ўвогуле разглядаў усіх свабодных жыхароў сваіх амерыканскіх тэрыторый як роўных падданых, а для паўночнаамерыканскіх каланістаў індзейцы былі праблемай, якая перашкаджала набываць новыя землі на ўсходзе кантынента; * [[квакеры]], а таксама прыхільнікі некаторых іншых пратэстанцкіх цэркваў, для якіх насілле было [[Грэх|грахом]], калі ў 1770-х гг. ўзрасла напружанасць, квакеры [[Пенсільванія|Пенсільваніі]] высылалі каралю [[Георг III|Георгу III]] прапановы мірнага ўрэгулявання канфлікту паміж калоніямі і [[метраполія]]й, але ён праігнараваў іх<ref name="American History p.70">''An Outline on American History''. Published by US Information Agency, p.70</ref><ref>Цікава, што [[Другі Кантынентальны Кангрэс]] таксама не меў адзінай пазіцыі па рашэнню праблем з Лонданам ваеннай сілай, некаторыя члены гэтага Сходу нават прапанавалі мірныя перамовы каралю, так [[Джон Дыкінсан]] распрацаваў дакумент, вядомы як «[[Петыцыя аліўкавай галінкі]]», але кароль адмовіўся ад перамоў з паўстанцамі. Гл.: ''An Outline on American History'', р.72</ref>; * некаторыя нямецкія імігранты, для якіх нямецкае паходжанне брытанскага караля рабіла яго «сваім»; * некаторыя дробныя [[бізнес]]мены, у асноўным фермеры і гандляры, якія адмаўляліся прадаваць харчаванне і іншыя прадметы першай неабходнасці арміі [[Джордж Вашынгтон|Джорджа Вашынгтона]] за папяровыя долары, але прадавалі брытанцам за золата і срэбра<ref name="American History p.70"/>; таксама буйныя плантатары гандлявалі з [[Англія]]й на працягу доўгага часу і не жадалі губляць партнёраў дзеля барацьбы за незалежнасць. === Лёс лаялістаў пасля вайны === Падчас вайны 1775-83 гг. і пасля яе тыя лаялісты, якія актыўна супрацьдзейнічалі рэвалюцыйнаму ўраду і арміі ЗША, падвяргаліся канфіскацыі маёнткаў на карысць змагароў за незалежнасць. Праўда, згодна Парыжскага мірнага пагаднення [[1783]] г., канфіскаваную маёмасць трэба было вярнуць ці выплаціць кампенсацыю пацярпеўшым, што было зроблена ў дачыненні да некаторых нашчадкаў такіх лаялістаў. Прыкладна 100000 лаялістаў пакінулі краіну, многія з іх пераехалі ў [[Канада|Канаду]] ці на [[Багамскія астравы|Багамы]], дзе яны атрымалі зямельныя надзелы за вернасць Кароне. Сярод тых, хто вырашыў уехаць — сын [[Бенджамін Франклін|Б. Франкліна]] [[Уільям Франклін|Уільям]] і адзін з найбольш таленавітых мастакоў на ўсіх паўночнаамерыканскіх уладаннях Вялікабрытаніі [[Джон Сінглтан Коплі]]. Некаторыя эмігранты вярнуліся праз пэўны час, але ў шэрагу штатаў яны не мелі права займаць пэўныя дзяржаўныя пасады. Значная частка лаялістаў засталася ў ЗША і стала служыць новай уладзе. У некаторых выпадках лаялісты добраахвотна пераходзілі на службу рэвалюцыянерам падчас вайны, як былі і выпадкі наадварот. == Лаялізм польска-літоўскай шляхты ў Расійскай імперыі == У розныя перыяды пазіцыя лаялістаў, якія выступалі за захаванне вернасці царызму, мела свае нюансы ў плане аргументацыі, добраахвотнасці, ступені грамадскай падтрымкі і г.д. Напрыклад, напярэдадні вайны 1812 году, а таксама ў першыя гады пасля Венскага кангрэса 1815 году існавалі спадзяванні на істотныя саступкі цара памкненням шляхты да аднаўлення дзяржаўнасці [[Вялікае Княства Літоўскае|ВКЛ]] у той ці іншай форме (гл. [[План Агінскага|План Агінскага 1811 года]], [[Літоўскі асобны корпус]]). Пасля [[Амністыя 1841 года|амністыі 1841 года]] акрэслілася пазіцыя часткі кансерватыўнай шляхты, якая вызначала сябе як «літвінаў» (нязначная меншасць сярод прадстаўнікоў такой ідэнтычнасці), укладаючы ў гэта сэнс непрыняцця ліберальных тэндэнцый развіцця ўласна польскага грамадства і захаванне прыгонніцтва пад скіпетрам цара (гл. [[Пецярбургская катэрыя]]). Тыповымі прыкладамі штодзённай і сістэматычнай лаяльнасці былі губернскія і павятовыя маршалкі шляхты. Гэтыя пасады, хаця запаўняліся мясцовымі землеўладальнікамі, патрабавалі поўнай лаяльнасці царскаму губернатару. Такія асобы, як [[Ян Казімір Вільчынскі]] (вядомы выдавец «Віленскага альбома») або заснавальнік [[Віленскае археалагічнае таварыства|Віленскага археалагічнага таварыства]] і музея старажытнасцяў у Вільні [[Яўстах Тышкевіч]], павінны былі балансаваць паміж палітычнай лаяльнасцю і культурным патрыятызмам, прысвячаючы свае творы царскай сям’і, каб легальна дзейнічаць у Вільні. Пасля падаўлення [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|Паўстання 1863—1864 гадоў]], калі царскі генерал-губернатар Міхаіл Мураўёў («Вешальнік») прымусіў літоўскую шляхту падпісваць гэтак званыя адрасы падзякі і лаяльнасці цару (1863 г.), менавіта лаялісты-маршалкі (часта з-за страху канфіскацыі сваіх маёнткаў) падпісаліся першымі, што выклікала глыбокі маральны раскол у грамадстве. З 1880-х гадоў асноўным друкаваным органам лаялістаў (''ugodowcow)'' быў пецярбургскі часопіс «Kraj», карэспандэнтам якога ў Вільні быў [[Францішак Багушэвіч]]. == Гл. таксама == * [[Вайна за незалежнасць ЗША]] * [[Англа-амерыканская вайна 1812-1814|Другая вайна за незалежнасць ЗША]] * [[Ідэалогія]] == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Вайна за незалежнасць ЗША]] [[Катэгорыя:Артыкулы праекта Літвінскі лексікон]] jl0x6p53pj1ck7bdcj0epfyam7vpmew 5152585 5152584 2026-06-08T11:54:29Z M.L.Bot 261 5152585 wikitext text/x-wiki '''Лаялізм''' (ад {{lang-fr|loyal}} — ''верны'', ''вернападданы'', у сваю чаргу ад {{lang-la|legalis}} — законны) — прыхільнасць законнаму (у фармальным сэнсе, фактычна — існаму дагэтуль, які кантралюе сітуацыю) ураду і дзяржаўнаму ладу сваёй краіны, асабліва ў сітуацыі, калі гэтаму ўраду ці ладу кінуты выклік нейкай іншай унутрыдзяржаўнай сілай. Паняцце '''лаялісты''' ({{lang-en|loyalists}}) звычайна перадае сэнс «асобы, верныя ўраду сваёй краіны»<ref>WebWord Offline English Dictionary (Тлумачальны слоўнік англійскай мовы WebWord)</ref>. Лаялісты супрацьстаўляюцца паўстанцам ці іншым барацьбітам з уладай. У беларускай мове слова «лаяльны» нярэдка выкарыстоўваецца ў некалькі іншым сэнсе — «паблажлівы», што можа прыводзіць да не зусім адэкватнага ўспрымання лаялізму, як з’явы. Лаялістамі называлі розных людзей, якія не падтрымлівалі спробы змяніць дзяржаўны лад у пэўных краінах на розных этапах гісторыі гэтых краін. Пры гэтым лаялісты не заўсёды поўнасцю згаджаліся з дзяржаўнай палітыкай, якая выклікала абурэнне рэвалюцыйна настроеных асоб. Падчас яны выступалі за дыялог і кампраміс з уладай. Таму лаялістаў не магчыма лічыць у поўным сэнсе кансерватарамі ці рэакцыянерамі. У прыватнасці, у эпоху [[Вайна за незалежнасць ЗША|Вайны за незалежнасць]] [[Вайна за незалежнасць ЗША|ЗША 1775—1783 гадоў]] лаялістамі называлі прыхільнікаў Брытанскай манархіі<ref>Lorenzo Sabine. The American Loyalists: Or, Biographical Sketches of Adherents to the British Crown in the War of the Revolution — Boston, 1847.</ref>, у Іспаніі лаялісты ([[Іспанская мова|ісп.]]: ''bando leal'') — адна з назваў лагера рэспубліканцаў у [[Грамадзянская вайна ў Іспаніі|Грамадзянскай вайне 1936—1939 гг]].<ref>Зеленин А. Язык русской эмигрантской прессы, 1919—1939. — СПб.: Златоуст, 2007. — С. 173.</ref> У сучаснай [[Паўночная Ірландыя|Паўночнай Ірландыі]] лаялісты — прыхільнікі яе захавання ў складзе Вялікабрытаніі<ref>David W. Miller. Queen’s Rebels: Ulster loyalism in historical perspective. — Gill and Macmillan, 1978.</ref>. Тэрмін можна таксама ўжывацца ў навуковых і публіцыстычных тэкстах рэтраспектыўна, па аналогіі, ў выпадках, калі самі прыхільнікі адпаведнай опцыі называюць сябе як-небудзь інакш (напрыклад, «ябацькі» ў Беларусі — прыхільнікі захавання ўлады А. Г. Лукашэнкам ў 2020-х гадах, могуць быць названыя лаялістамі). У пэўных абставінах лаялізм можа быць формай праявы канфармізму: як адзначае А. М. Шульман у дачыненні да сучаснай Расіі: «''Лаялізм мае на ўвазе не цвёрдае прытрымліванне вызначанай сістэмы перакананняў, а ўменне гнутка змяняцца ў гармоніі са зменамі начальніцкіх пазіцый і пажаданняў''»<ref>Шульман Е. М. Чем займётся новая Дума // «Ведомости», 11.09.2016.</ref>. == Амерыканскія лаялісты падчас вайны за незалежнасць ЗША == Словам «лаяліст» у [[ЗША]] ў розны час называлі людзей з рознымі перакананнямі, але найчасцей гэты тэрмін прымяняўся да тых, хто не прымаў удзел у [[Вайна за незалежнасць ЗША|рэвалюцыі паўночнаамерыканскіх калоній]] ці ваяваў супраць рэвалюцыйных войскаў. Гэтых амерыканскіх лаялістаў яшчэ звалі «торы» (мянушка партыі кансерватараў у Вялікабрытаніі; апанентамі «торы» доўгі час былі «вігі», члены партыі лібералаў ці літаральна «бунтаўшчыкі», так падчас называлі і амерыканскіх рэвалюцыянераў). Згодна некаторым падлікам, каля 20 % белага насельніцтва 13 паўночнаамерыканскіх калоній [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] ці 500 000 чалавек заставаліся вернымі каралеўскай уладзе<ref name="American History p.79">''An Outline on American History''. Published by US Information Agency, p.79</ref>. Удзельнікамі мясцовых узброеных фарміраванняў апалчэння лаялістаў былі каля 19000 белых жыхароў калоній. Таксама супраць змагароў за незалежнасць і за брытанскія войскі ваявалі атрады індзейцаў. Многія іншыя лічыліся лаялістамі, таму што проста не падтрымлівалі рэвалюцыю па розных прычынах, але не вялі ўзброенай барацьбы. Тым не менш, наяўнасць значнай колькасці жыхароў адной зямлі, якія ваявалі паміж сабой за розныя палітычныя мэты (падчас гэта былі нават сваякі) пабудзіла некаторых амерыканскіх гісторыкаў пісаць, што вайна за незалежнасць была для Злучаных Штатаў і грамадзянскай вайной<ref name="American History p.79"/>. === Розныя групы лаялістаў === * брытанскія чыноўнікі, большасць іх засталася вернай каралеўскай уладзе; * святары [[Англіканская царква|Англіканскай царквы]]; * некаторыя чорныя нявольнікі, некаторыя губернатары калоній Поўдня абяцалі свабоду кожнаму чорнаму рабу, які далучыцца да апалчэння лаялістаў<ref>''An Outline on American History''. Published by US Information Agency, p.72</ref>; * многія індзейцы, паколькі брытанскі ўрад праводзіў у дачыненні іх памяркоўную палітыку і ўвогуле разглядаў усіх свабодных жыхароў сваіх амерыканскіх тэрыторый як роўных падданых, а для паўночнаамерыканскіх каланістаў індзейцы былі праблемай, якая перашкаджала набываць новыя землі на ўсходзе кантынента; * [[квакеры]], а таксама прыхільнікі некаторых іншых пратэстанцкіх цэркваў, для якіх насілле было [[Грэх|грахом]], калі ў 1770-х гг. ўзрасла напружанасць, квакеры [[Пенсільванія|Пенсільваніі]] высылалі каралю [[Георг III|Георгу III]] прапановы мірнага ўрэгулявання канфлікту паміж калоніямі і [[метраполія]]й, але ён праігнараваў іх<ref name="American History p.70">''An Outline on American History''. Published by US Information Agency, p.70</ref><ref>Цікава, што [[Другі Кантынентальны Кангрэс]] таксама не меў адзінай пазіцыі па рашэнню праблем з Лонданам ваеннай сілай, некаторыя члены гэтага Сходу нават прапанавалі мірныя перамовы каралю, так [[Джон Дыкінсан]] распрацаваў дакумент, вядомы як «[[Петыцыя аліўкавай галінкі]]», але кароль адмовіўся ад перамоў з паўстанцамі. Гл.: ''An Outline on American History'', р.72</ref>; * некаторыя нямецкія імігранты, для якіх нямецкае паходжанне брытанскага караля рабіла яго «сваім»; * некаторыя дробныя [[бізнес]]мены, у асноўным фермеры і гандляры, якія адмаўляліся прадаваць харчаванне і іншыя прадметы першай неабходнасці арміі [[Джордж Вашынгтон|Джорджа Вашынгтона]] за папяровыя долары, але прадавалі брытанцам за золата і срэбра<ref name="American History p.70"/>; таксама буйныя плантатары гандлявалі з [[Англія]]й на працягу доўгага часу і не жадалі губляць партнёраў дзеля барацьбы за незалежнасць. === Лёс лаялістаў пасля вайны === Падчас вайны 1775-83 гг. і пасля яе тыя лаялісты, якія актыўна супрацьдзейнічалі рэвалюцыйнаму ўраду і арміі ЗША, падвяргаліся канфіскацыі маёнткаў на карысць змагароў за незалежнасць. Праўда, згодна Парыжскага мірнага пагаднення [[1783]] г., канфіскаваную маёмасць трэба было вярнуць ці выплаціць кампенсацыю пацярпеўшым, што было зроблена ў дачыненні да некаторых нашчадкаў такіх лаялістаў. Прыкладна 100000 лаялістаў пакінулі краіну, многія з іх пераехалі ў [[Канада|Канаду]] ці на [[Багамскія астравы|Багамы]], дзе яны атрымалі зямельныя надзелы за вернасць Кароне. Сярод тых, хто вырашыў уехаць — сын [[Бенджамін Франклін|Б. Франкліна]] [[Уільям Франклін|Уільям]] і адзін з найбольш таленавітых мастакоў на ўсіх паўночнаамерыканскіх уладаннях Вялікабрытаніі [[Джон Сінглтан Коплі]]. Некаторыя эмігранты вярнуліся праз пэўны час, але ў шэрагу штатаў яны не мелі права займаць пэўныя дзяржаўныя пасады. Значная частка лаялістаў засталася ў ЗША і стала служыць новай уладзе. У некаторых выпадках лаялісты добраахвотна пераходзілі на службу рэвалюцыянерам падчас вайны, як былі і выпадкі наадварот. == Лаялізм польска-літоўскай шляхты ў Расійскай імперыі == У розныя перыяды пазіцыя лаялістаў, якія выступалі за захаванне вернасці царызму, мела свае нюансы ў плане аргументацыі, добраахвотнасці, ступені грамадскай падтрымкі і г.д. Напрыклад, напярэдадні вайны 1812 году, а таксама ў першыя гады пасля Венскага кангрэса 1815 году існавалі спадзяванні на істотныя саступкі цара памкненням шляхты да аднаўлення дзяржаўнасці [[Вялікае Княства Літоўскае|ВКЛ]] у той ці іншай форме (гл. [[План Агінскага|План Агінскага 1811 года]], [[Літоўскі асобны корпус]]). Пасля [[Амністыя 1841 года|амністыі 1841 года]] акрэслілася пазіцыя часткі кансерватыўнай шляхты, якая вызначала сябе як «літвінаў» (нязначная меншасць сярод прадстаўнікоў такой ідэнтычнасці), укладаючы ў гэта сэнс непрыняцця ліберальных тэндэнцый развіцця ўласна польскага грамадства і захаванне прыгонніцтва пад скіпетрам цара (гл. [[Пецярбургская катэрыя]]). Тыповымі прыкладамі штодзённай і сістэматычнай лаяльнасці былі губернскія і павятовыя маршалкі шляхты. Гэтыя пасады, хаця запаўняліся мясцовымі землеўладальнікамі, патрабавалі поўнай лаяльнасці царскаму губернатару. Такія асобы, як [[Ян Казімір Вільчынскі]] (вядомы выдавец «Віленскага альбома») або заснавальнік [[Віленскае археалагічнае таварыства|Віленскага археалагічнага таварыства]] і музея старажытнасцяў у Вільні [[Яўстах Тышкевіч]], павінны былі балансаваць паміж палітычнай лаяльнасцю і культурным патрыятызмам, прысвячаючы свае творы царскай сям’і, каб легальна дзейнічаць у Вільні. Пасля падаўлення [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|Паўстання 1863—1864 гадоў]], калі царскі генерал-губернатар Міхаіл Мураўёў («Вешальнік») прымусіў літоўскую шляхту падпісваць гэтак званыя адрасы падзякі і лаяльнасці цару (1863 г.), менавіта лаялісты-маршалкі (часта з-за страху канфіскацыі сваіх маёнткаў) падпісаліся першымі, што выклікала глыбокі маральны раскол у грамадстве. З 1880-х гадоў асноўным друкаваным органам лаялістаў (''ugodowcow)'' быў пецярбургскі часопіс «Kraj», карэспандэнтам якога ў Вільні быў [[Францішак Багушэвіч]]. == Гл. таксама == * [[Вайна за незалежнасць ЗША]] * [[Англа-амерыканская вайна 1812-1814|Другая вайна за незалежнасць ЗША]] * [[Ідэалогія]] == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Вайна за незалежнасць ЗША]] [[Катэгорыя:Артыкулы праекта Літвінскі лексікон]] mci5zczu37xir6cy92ihdduzpgkkrm7 5152586 5152585 2026-06-08T11:55:45Z M.L.Bot 261 5152586 wikitext text/x-wiki '''Лаялізм''' (ад {{lang-fr|loyal}} — ''верны'', ''вернападданы'', у сваю чаргу ад {{lang-la|legalis}} — законны) — прыхільнасць законнаму (у фармальным сэнсе, фактычна — існаму дагэтуль, які кантралюе сітуацыю) ураду і дзяржаўнаму ладу сваёй краіны, асабліва ў сітуацыі, калі гэтаму ўраду ці ладу кінуты выклік нейкай іншай унутрыдзяржаўнай сілай. Паняцце '''лаялісты''' ({{lang-en|loyalists}}) звычайна перадае сэнс «асобы, верныя ўраду сваёй краіны»<ref>WebWord Offline English Dictionary (Тлумачальны слоўнік англійскай мовы WebWord)</ref>. Лаялісты супрацьстаўляюцца паўстанцам ці іншым барацьбітам з уладай. У беларускай мове слова «лаяльны» нярэдка выкарыстоўваецца ў некалькі іншым сэнсе — «паблажлівы», што можа прыводзіць да не зусім адэкватнага ўспрымання лаялізму, як з’явы. Лаялістамі называлі розных людзей, якія не падтрымлівалі спробы змяніць дзяржаўны лад у пэўных краінах на розных этапах гісторыі гэтых краін. Пры гэтым лаялісты не заўсёды поўнасцю згаджаліся з дзяржаўнай палітыкай, якая выклікала абурэнне рэвалюцыйна настроеных асоб. Падчас яны выступалі за дыялог і кампраміс з уладай. Таму лаялістаў не магчыма лічыць у поўным сэнсе кансерватарамі ці рэакцыянерамі. У прыватнасці, у эпоху [[Вайна за незалежнасць ЗША|Вайны за незалежнасць]] [[Вайна за незалежнасць ЗША|ЗША 1775—1783 гадоў]] лаялістамі называлі прыхільнікаў Брытанскай манархіі<ref>Lorenzo Sabine. The American Loyalists: Or, Biographical Sketches of Adherents to the British Crown in the War of the Revolution — Boston, 1847.</ref>, у Іспаніі лаялісты ([[Іспанская мова|ісп.]]: ''bando leal'') — адна з назваў лагера рэспубліканцаў у [[Грамадзянская вайна ў Іспаніі|Грамадзянскай вайне 1936—1939 гг]].<ref>Зеленин А. Язык русской эмигрантской прессы, 1919—1939. — СПб.: Златоуст, 2007. — С. 173.</ref> У сучаснай [[Паўночная Ірландыя|Паўночнай Ірландыі]] лаялісты — прыхільнікі яе захавання ў складзе Вялікабрытаніі<ref>David W. Miller. Queen’s Rebels: Ulster loyalism in historical perspective. — Gill and Macmillan, 1978.</ref>. Паняцце можна таксама ўжывацца ў навуковых і публіцыстычных тэкстах рэтраспектыўна, па аналогіі, у выпадках, калі самі прыхільнікі адпаведнай опцыі называюць сябе як-небудзь інакш (напрыклад, «[[Ябацька|ябацькі]]» ў Беларусі — прыхільнікі захавання ўлады Аляксандрам Лукашэнкам у 2020-х гадах, могуць быць названы лаялістамі). У пэўных абставінах лаялізм можа быць формай праявы канфармізму: як адзначае А. М. Шульман у дачыненні да сучаснай Расіі: «''Лаялізм мае на ўвазе не цвёрдае прытрымліванне вызначанай сістэмы перакананняў, а ўменне гнутка змяняцца ў гармоніі са зменамі начальніцкіх пазіцый і пажаданняў''»<ref>Шульман Е. М. Чем займётся новая Дума // «Ведомости», 11.09.2016.</ref>. == Амерыканскія лаялісты падчас вайны за незалежнасць ЗША == Словам «лаяліст» у [[ЗША]] ў розны час называлі людзей з рознымі перакананнямі, але найчасцей гэты тэрмін прымяняўся да тых, хто не прымаў удзел у [[Вайна за незалежнасць ЗША|рэвалюцыі паўночнаамерыканскіх калоній]] ці ваяваў супраць рэвалюцыйных войскаў. Гэтых амерыканскіх лаялістаў яшчэ звалі «торы» (мянушка партыі кансерватараў у Вялікабрытаніі; апанентамі «торы» доўгі час былі «вігі», члены партыі лібералаў ці літаральна «бунтаўшчыкі», так падчас называлі і амерыканскіх рэвалюцыянераў). Згодна некаторым падлікам, каля 20 % белага насельніцтва 13 паўночнаамерыканскіх калоній [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] ці 500 000 чалавек заставаліся вернымі каралеўскай уладзе<ref name="American History p.79">''An Outline on American History''. Published by US Information Agency, p.79</ref>. Удзельнікамі мясцовых узброеных фарміраванняў апалчэння лаялістаў былі каля 19000 белых жыхароў калоній. Таксама супраць змагароў за незалежнасць і за брытанскія войскі ваявалі атрады індзейцаў. Многія іншыя лічыліся лаялістамі, таму што проста не падтрымлівалі рэвалюцыю па розных прычынах, але не вялі ўзброенай барацьбы. Тым не менш, наяўнасць значнай колькасці жыхароў адной зямлі, якія ваявалі паміж сабой за розныя палітычныя мэты (падчас гэта былі нават сваякі) пабудзіла некаторых амерыканскіх гісторыкаў пісаць, што вайна за незалежнасць была для Злучаных Штатаў і грамадзянскай вайной<ref name="American History p.79"/>. === Розныя групы лаялістаў === * брытанскія чыноўнікі, большасць іх засталася вернай каралеўскай уладзе; * святары [[Англіканская царква|Англіканскай царквы]]; * некаторыя чорныя нявольнікі, некаторыя губернатары калоній Поўдня абяцалі свабоду кожнаму чорнаму рабу, які далучыцца да апалчэння лаялістаў<ref>''An Outline on American History''. Published by US Information Agency, p.72</ref>; * многія індзейцы, паколькі брытанскі ўрад праводзіў у дачыненні іх памяркоўную палітыку і ўвогуле разглядаў усіх свабодных жыхароў сваіх амерыканскіх тэрыторый як роўных падданых, а для паўночнаамерыканскіх каланістаў індзейцы былі праблемай, якая перашкаджала набываць новыя землі на ўсходзе кантынента; * [[квакеры]], а таксама прыхільнікі некаторых іншых пратэстанцкіх цэркваў, для якіх насілле было [[Грэх|грахом]], калі ў 1770-х гг. ўзрасла напружанасць, квакеры [[Пенсільванія|Пенсільваніі]] высылалі каралю [[Георг III|Георгу III]] прапановы мірнага ўрэгулявання канфлікту паміж калоніямі і [[метраполія]]й, але ён праігнараваў іх<ref name="American History p.70">''An Outline on American History''. Published by US Information Agency, p.70</ref><ref>Цікава, што [[Другі Кантынентальны Кангрэс]] таксама не меў адзінай пазіцыі па рашэнню праблем з Лонданам ваеннай сілай, некаторыя члены гэтага Сходу нават прапанавалі мірныя перамовы каралю, так [[Джон Дыкінсан]] распрацаваў дакумент, вядомы як «[[Петыцыя аліўкавай галінкі]]», але кароль адмовіўся ад перамоў з паўстанцамі. Гл.: ''An Outline on American History'', р.72</ref>; * некаторыя нямецкія імігранты, для якіх нямецкае паходжанне брытанскага караля рабіла яго «сваім»; * некаторыя дробныя [[бізнес]]мены, у асноўным фермеры і гандляры, якія адмаўляліся прадаваць харчаванне і іншыя прадметы першай неабходнасці арміі [[Джордж Вашынгтон|Джорджа Вашынгтона]] за папяровыя долары, але прадавалі брытанцам за золата і срэбра<ref name="American History p.70"/>; таксама буйныя плантатары гандлявалі з [[Англія]]й на працягу доўгага часу і не жадалі губляць партнёраў дзеля барацьбы за незалежнасць. === Лёс лаялістаў пасля вайны === Падчас вайны 1775-83 гг. і пасля яе тыя лаялісты, якія актыўна супрацьдзейнічалі рэвалюцыйнаму ўраду і арміі ЗША, падвяргаліся канфіскацыі маёнткаў на карысць змагароў за незалежнасць. Праўда, згодна Парыжскага мірнага пагаднення [[1783]] г., канфіскаваную маёмасць трэба было вярнуць ці выплаціць кампенсацыю пацярпеўшым, што было зроблена ў дачыненні да некаторых нашчадкаў такіх лаялістаў. Прыкладна 100000 лаялістаў пакінулі краіну, многія з іх пераехалі ў [[Канада|Канаду]] ці на [[Багамскія астравы|Багамы]], дзе яны атрымалі зямельныя надзелы за вернасць Кароне. Сярод тых, хто вырашыў уехаць — сын [[Бенджамін Франклін|Б. Франкліна]] [[Уільям Франклін|Уільям]] і адзін з найбольш таленавітых мастакоў на ўсіх паўночнаамерыканскіх уладаннях Вялікабрытаніі [[Джон Сінглтан Коплі]]. Некаторыя эмігранты вярнуліся праз пэўны час, але ў шэрагу штатаў яны не мелі права займаць пэўныя дзяржаўныя пасады. Значная частка лаялістаў засталася ў ЗША і стала служыць новай уладзе. У некаторых выпадках лаялісты добраахвотна пераходзілі на службу рэвалюцыянерам падчас вайны, як былі і выпадкі наадварот. == Лаялізм польска-літоўскай шляхты ў Расійскай імперыі == У розныя перыяды пазіцыя лаялістаў, якія выступалі за захаванне вернасці царызму, мела свае нюансы ў плане аргументацыі, добраахвотнасці, ступені грамадскай падтрымкі і г.д. Напрыклад, напярэдадні вайны 1812 году, а таксама ў першыя гады пасля Венскага кангрэса 1815 году існавалі спадзяванні на істотныя саступкі цара памкненням шляхты да аднаўлення дзяржаўнасці [[Вялікае Княства Літоўскае|ВКЛ]] у той ці іншай форме (гл. [[План Агінскага|План Агінскага 1811 года]], [[Літоўскі асобны корпус]]). Пасля [[Амністыя 1841 года|амністыі 1841 года]] акрэслілася пазіцыя часткі кансерватыўнай шляхты, якая вызначала сябе як «літвінаў» (нязначная меншасць сярод прадстаўнікоў такой ідэнтычнасці), укладаючы ў гэта сэнс непрыняцця ліберальных тэндэнцый развіцця ўласна польскага грамадства і захаванне прыгонніцтва пад скіпетрам цара (гл. [[Пецярбургская катэрыя]]). Тыповымі прыкладамі штодзённай і сістэматычнай лаяльнасці былі губернскія і павятовыя маршалкі шляхты. Гэтыя пасады, хаця запаўняліся мясцовымі землеўладальнікамі, патрабавалі поўнай лаяльнасці царскаму губернатару. Такія асобы, як [[Ян Казімір Вільчынскі]] (вядомы выдавец «Віленскага альбома») або заснавальнік [[Віленскае археалагічнае таварыства|Віленскага археалагічнага таварыства]] і музея старажытнасцяў у Вільні [[Яўстах Тышкевіч]], павінны былі балансаваць паміж палітычнай лаяльнасцю і культурным патрыятызмам, прысвячаючы свае творы царскай сям’і, каб легальна дзейнічаць у Вільні. Пасля падаўлення [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|Паўстання 1863—1864 гадоў]], калі царскі генерал-губернатар Міхаіл Мураўёў («Вешальнік») прымусіў літоўскую шляхту падпісваць гэтак званыя адрасы падзякі і лаяльнасці цару (1863 г.), менавіта лаялісты-маршалкі (часта з-за страху канфіскацыі сваіх маёнткаў) падпісаліся першымі, што выклікала глыбокі маральны раскол у грамадстве. З 1880-х гадоў асноўным друкаваным органам лаялістаў (''ugodowcow)'' быў пецярбургскі часопіс «Kraj», карэспандэнтам якога ў Вільні быў [[Францішак Багушэвіч]]. == Гл. таксама == * [[Вайна за незалежнасць ЗША]] * [[Англа-амерыканская вайна 1812-1814|Другая вайна за незалежнасць ЗША]] * [[Ідэалогія]] == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Вайна за незалежнасць ЗША]] [[Катэгорыя:Артыкулы праекта Літвінскі лексікон]] 05xi7ymz34yzpx6kw7i1dfol5a1rxlb 0 160866 5152412 4797361 2026-06-08T00:49:42Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152412 wikitext text/x-wiki {{футбаліст | імя = Кірыл Алексіян | поўнае імя = Кірыл Генадзевіч Алексіян | фатаграфія = | дата нараджэння = | месца нараджэння = | грамадзянства = {{Сцягафікацыя|Беларусь}} | рост = | вага = | мянушка = | цяперашні клуб = | нумар = | пазіцыя = [[абаронца (футбол)|абаронца]], [[паўабаронца (футбол)|паўабаронца]] | клубы = {{футбольная кар’ера |2008—2013| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК БАТЭ|БАТЭ (Барысаў)]]|6 (0) |2012| {{Арэнда}} {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Дынама Брэст|Брэст]]|8 (0) |2013| {{Арэнда}} {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Гомель|Гомель]]|6 (0) |2013| {{Арэнда}} {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Граніт Мікашэвічы|Граніт (Мікашэвічы)]]|14 (2) |2014| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Граніт Мікашэвічы|Граніт (Мікашэвічы)]]|30 (2) |2015| {{Сцяг|Харватыя||20px}} [[ФК Хрвацкі Драгаволяц|Хрвацкі Драгаволяц]]|7 (0) |2015| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Смалявічы-СТІ|Смалявічы-СТІ]]|6 (1) |2016| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Тарпеда Мінск|Тарпеда (Мінск)]]|22 (1) |2017| {{Сцяг|Літва||20px}} [[ФК Ёнава|Ёнава]]|7 (0) |2017—2019| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Крумкачы Мінск|НФК (Мінск)]]|47 (5) |2020| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Хваля Пінск|Хваля (Пінск)]]|9 (0) |2021| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Орша|Орша]]|8 (0) }} | нацыянальная зборная = {{футбольная кар’ера |2007|{{Сцяг|Беларусь||20px}} [[Зборная Беларусі па футболе U-17|Беларусь (да 17)]]|2 (0) |2012|{{Сцяг|Беларусь||20px}} [[Зборная Беларусі па футболе U-21|Беларусь (да 21)]]|2 (0)}} }} '''Кірыл Алексіян''' (нар. {{ДН|22|1|1991}}, {{МН|Мінск}}) — беларускі [[футбол|футбаліст]], [[абаронца (футбол)|абаронца]]. == Клубная кар’ера == Выхаванец мінскай школы «Змена», пасля трапіў у [[ФК БАТЭ|БАТЭ]]. Гуляў за дубль, з 2009 года пачаў трапляць у асноўную каманду. У 2011 годзе згуляў у хатнім матчы [[Ліга чэмпіёнаў УЕФА|Лігі чэмпіёнаў]] супраць «[[ФК Барселона|Барселоны]]», выйшаўшы на замену на 60-й хвіліне. Другую палову 2012 года правёў у арэндзе ў клубе «[[ФК Дынама Брэст|Брэст]]», а ў лютым 2013 года быў аддадзены ў арэнду «[[ФК Гомель|Гомелю]]»<ref>{{cite web|date = 2013-02-12|url = https://football.by/news/41731 |title = Алексиян отдан в аренду "Гомелю" |website = football.by |access-date = 2024-04-24 |language = ru}}</ref>. Не змог замацавацца ў аснове гомельскага клуба. У жніўні 2013 года на правах арэнды перайшоў у «[[ФК Граніт Мікашэвічы|Граніт]]»<ref>{{cite web|date = 2013-08-15|url = https://football.by/news/48019 |title = Алексиян и Шеряков продолжат в "Граните" |website = football.by |access-date = 2024-04-24 |language = ru}}</ref>, а ў сакавіку 2014 года стаў іграком «Граніта» ўжо на трывалай аснове<ref>{{cite web|date = |url = http://by.tribuna.com/football/158725876.html |title = Хомляк, Евсеенко, Юденков и еще пять футболистов стали игроками «Гранита» |website = by.tribuna.com |access-date = |language = ru}}</ref>. Замацаваўся ў аснове мікашэвіцкага клуба і дапамог яму выйсці ў Вышэйшую лігу. У студзені 2015 года пакінуў «Граніт» па заканчэнні кантракта<ref>{{cite web|date = 2015-01-21|url = https://football.by/news/65969 |title = Лютько, Моложавый, Волков и Алексиян покинули "Гранит". Баскаков и Луцевич на просмотре |website = football.by |access-date = 2024-04-24 |language = ru}}</ref> і адправіўся на прагляд у харвацкі клуб «[[ФК Істра-1961|Істра-1961]]»<ref>{{cite web|date = 2015-01-26|url = https://football.by/news/66125 |title = Кирилл Алексиян на просмотре в хорватской "Истре-1961" (ФОТО) |website = football.by |access-date = 2024-04-24 |language = ru}}</ref>. У выніку падпісаў кантракт з іншым харвацкім клубам «[[ФК Хрвацкі Драгаволяц|Хрвацкі Драгаволяц]]»<ref>{{cite web|date = 2015-02-19|url = https://football.by/news/66891 |title = Кирилл Алексиян подписал соглашение с хорватским клубом |website = football.by |access-date = 2024-04-24 |language = ru}}</ref>. Улетку 2015 года, аднак, пакінуў Харватыю, так і не дамовіўшыся аб пераходзе ў «Істру-1961»<ref>{{cite web|date = |url = http://by.tribuna.com/football/1031598079.html |title = Кирилл Алексиян: «Планировалось, что сезон начну в «Истре», но там арестовали директора. Я в шоке» |website = by.tribuna.com |access-date = |language = ru}}</ref>. Восенню 2015 года вярнуўся ў Беларусь, стаўшы іграком клуба Першай лігі «[[ФК Смалявічы-СТІ|Смалявічы-СТІ]]»<ref>{{cite web|date = 2015-10-10|url = https://football.by/news/76667 |title = Кирилл Алексиян заявлен за "Смолевичи-СТИ" |website = football.by |access-date = 2024-04-24 |language = ru}}</ref>, але ўжо ў студзені 2016 года пакінуў яго<ref>{{cite web |url = http://fcsmolevichi.by/?p=5786 |title = Команда выходит из отпуска |work = Афіцыйны сайт «Смалявічаў-СТІ» |language = ru |url-status = dead |access-date = 19 студзеня 2016 |archive-date = 16 красавіка 2024 |archive-url = https://web.archive.org/web/20240416231602/https://fcsmolevichi.by/?p=5786 }}</ref>. У сакавіку 2016 знаходзіўся на праглядзе ў «[[ФК Граніт Мікашэвічы|Граніце]]», але падпісаннем кантракта ён не скончыўся<ref>{{cite web|date = 2016-03-24|url = https://football.by/news/83294 |title = "Гранит" подписал Бабыря и Голяткина, Алексиян не подошел клубу |website = football.by |access-date = 2024-04-24 |language = ru}}</ref>. У выніку, у красавіку папоўніў склад мінскага «[[ФК Тарпеда Мінск|Тарпеда]]»<ref>{{cite web|date = 2016-04-15|url = https://football.by/news/84402 |title = Пятигорец, Алексиян, Шепетовский и Сапон стали игроками минского "Торпедо" |website = football.by |access-date = 2024-04-24 |language = ru}}</ref>. У снежні 2016 года па заканчэнні кантракта пакінуў сталічны клуб<ref>{{cite web|date = 2016-12-01 |url = http://tarpeda.org.hotei.neolocation.net/?p=7203 |title = ЗМЕНЫ Ў СКЛАДЗЕ ТАРПЕДА |work = Афіцыйны сайт мінскага «Тарпеда» |language = be |archive-url=https://web.archive.org/web/20180129080641/http://tarpeda.org.hotei.neolocation.net/?p=7203 |archive-date=2018-01-29 |url-status = dead}}</ref>. У лютым 2017 года праходзіў прагляд у гродзенскім «[[ФК Нёман Гродна|Нёмане]]»<ref>{{cite web|date = 2017-02-04|url = https://football.by/news/95716 |title = Кирилл Алексиян на просмотре в "Немане" |website = football.by |access-date = 2024-04-24 |language = ru}}</ref>, аднак у выніку падпісаў кантракт з літоўскім клубам «[[ФК Ёнава|Ёнава]]»<ref>{{cite web|date = 2017-02-13|url = https://football.by/news/96047 |title = Кирилл Алексиян подписал контракт на один год с литовской "Лиетавой" |website = football.by |access-date = 2024-04-24 |language = ru}}</ref>. У жніўні 2017 года вярнуўся ў Беларусь, стаўшы іграком сталічных «[[ФК Крумкачы Мінск|Крумкачоў]]»<ref>{{cite web|date = 2017-08-10|url = https://football.by/news/103065 |title = Кирилл Алексиян продолжит карьеру в "Крумкачах" |website = football.by |language = ru |archive-url = https://web.archive.org/web/20170813131239/http://www.football.by/news/103065.html |archive-date = 2017-08-13 |url-status = dead }}</ref>. У складзе «Крумкачоў» стаў асноўным левым абаронцам, аднак у кастрычніку 2017 года выбыў з-за траўмы. Застаўся ў камандзе і ў сезоне 2018, калі яна не была дапушчана да ўдзелу ў Вышэйшай лізе і заявілася ў Другую лігу. Па выніках сезона 2018 дапамог «Крумкачам» выйсці ў Першую лігу. У лютым 2019 года падоўжыў кантракт са сталічным клубам, які змяніў афіцыйную назву на НФК<ref>{{cite web|date = 2019-02-05|url = https://football.by/news/122944 |title = Алексиян остается в НФК |website = football.by |access-date = 2024-04-24 |language = ru}}</ref>. У сезоне 2019 заставаўся іграком стартавага складу, з чэрвеня па жнівень не гуляў з-за траўмы, пасля вярнуўся ў склад. У лютым 2020 года пакінуў сталічны клуб<ref>{{cite web|date = 2020-02-27|url = https://football.by/news/137123 |title = Алексиян покинул НФК |website = football.by |access-date = 2024-04-24 |language = ru}}</ref>. У сакавіку 2020 года папоўніў склад пінскай «[[ФК Хваля Пінск|Хвалі]]»<ref>{{cite web|date = 2020-03-28|url = https://football.by/news/138176 |title = Мирослав Хлебосолов и Кирилл Алексиян стли игроками "Волны" |website = football.by |access-date = 2024-04-24 |language = ru}}</ref>, дзе гуляў да лета. У пачатку 2021 года далучыўся да «[[ФК Орша|Оршы]]», гуляў там да жніўня, пасля чаго завяршыў кар’еру і пераехаў у Грузію, а пазней у Польшчу<ref>{{cite web |date = 2024-02-29 |url = https://by.tribuna.com/be/blogs/footboll/3095338-eti-futbolisty-sexali-iz-belarusi-odin-smenil-pivo-na-kriptu-d/ |title = Гэтыя футбалісты з’ехалі з Беларусі: адзін змяніў піва на крыпту, іншы прарываецца з Мексікі ў ЗША |website = by.tribuna.com |access-date = 2024-04-24 |language = be |archive-date = 24 красавіка 2024 |archive-url = https://web.archive.org/web/20240424072611/https://by.tribuna.com/be/blogs/footboll/3095338-eti-futbolisty-sexali-iz-belarusi-odin-smenil-pivo-na-kriptu-d/ |url-status = dead }}</ref>. == Міжнародная кар’ера == У 2012 годзе згуляў два матчы за [[Моладзевая зборная Беларусі па футболе|моладзевую зборную Беларусі]]. == Дасягненні == * {{Сцяг|Беларусь||20px}} {{Зл}} [[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Чэмпіён Беларусі]] (2): [[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2009|2009]], [[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2011|2011]] * {{Сцяг|Беларусь||20px}} Пераможца [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першай лігі чэмпіянату Беларусі]]: [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2014|2014]] == Крыніцы == {{reflist}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Алексіян Кірыл Генадзевіч}} [[Катэгорыя:Футбалісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК БАТЭ]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Брэст]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Гомель]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Граніт Мікашэвічы]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Хрвацкі Драгаволяц]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Смалявічы]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда Мінск]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Ёнава]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Крумкачы Мінск]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Хваля Пінск]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Орша]] h16hdanmqe5v4qtnpl3al0mvzf57gwt 0 163490 5152374 5015711 2026-06-07T20:14:11Z DobryBrat 5701 дапаўненне, вікіфікацыя 5152374 wikitext text/x-wiki {{DiseaseDisorder infobox | Name = Транссексуалізм | ICD10 = {{ICD10|F|64|0}} | ICD9 = {{ICD9|302.5}} | ICDO = | Image = | Caption = | OMIM = | OMIM_mult = | MedlinePlus = | eMedicineSubj = | eMedicineTopic = | DiseasesDB = | }} {{Гендарная ідэнтычнасць}}{{ЛГБТ}} '''Транссексуальнасць''' (транссексуалізм) — медыцынскі тэрмін, які пазначае стан неадпаведнасці паміж анатамічным полам індывіда і яго [[гендарная ідэнтычнасць|гендарнай ідэнтычнасцю]] (псіхічным полам). Такі стан неадпаведнасці спараджае ў індывіда цяжкі псіхічны дыскамфорт, званы [[гендарная дысфарыя|гендарнай дысфарыяй]], які суправаджаецца [[вялікая дэпрэсія|дэпрэсіяй]], якая можа прывесці да [[самагубства]]. Павышаная частата вялікіх дэпрэсій і самагубстваў у транссексуалаў, якія не падвяргаліся гарманальна-хірургічнаму лячэнню, як у параўнанні з тымі, што падвяргаліся яму, так і з агульнай папуляцыяй пацвярджаецца шматлікімі даследаваннямі<ref>[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?db=pubmed&cmd=Retrieve&dopt=AbstractPlus&list_uids=496624&query_hl=4&itool=pubmed_docsum The aging gender dysphoria (transsexual) patient]</ref>. У апошнія дзесяцігоддзі накопліваецца ўсё больш даных пра тое, што будова некаторых участкаў мозгу транссексуалаў адрозніваецца ад будовы адпаведных участкаў мозгу звычайных мужчын і жанчын і блізка (хоць і не ідэнтычна) да будовы гэтых участкаў у людзей процілеглага анатамічнага полу. Існуе здагадка, што феномен транссексуальнасці звязаны менавіта з гэтым. <ref>[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?db=pubmed&cmd=Retrieve&dopt=AbstractPlus&list_uids=10843193&query_hl=8&itool=pubmed_docsum Male-to-female transsexuals have female neuron numbers in a limbic nucleus]</ref> Па меркаванні шэрагу аўтараў, транссексуальнасць звязана не з біялагічнымі, а з сацыяльнымі прычынамі<ref>Сандра Бем. Лінзы гендара, 1993</ref>. З іх пункта гледжання транссексуальнасць з’яўляецца следствам таго, што грамадства цвёрда злучае біялагічны пол з сацыяльнымі гендарнымі ролямі. З прычыны гэтага адмаўленне традыцыйных гендарных роляў можа суправаджацца адчуваннем прыналежнасці да іншага біялагічнага полу. Аднак, біялагічная тэорыя пра тоеснасць транссексуальнасці прызнаецца большасцю даследчыкаў. Транссексуальнасць не звязана напроста з сексуальнай арыентацыяй: транссексуал можа быць [[гетэрасексуальнасць|гетэрасексуальным]], [[гомасексуальнасць|гомасексуальным]] ці [[бісексуальнасць|бісексуаленым]] адносна псіхічнага полу.<ref>[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?db=pubmed&cmd=Retrieve&dopt=AbstractPlus&list_uids=16298429&query_hl=2&itool=pubmed_docsum Transsexual subtypes: clinical and theoretical significance]</ref> Жыццё транссексуалаў з дзіцячага ўзросту — гэта барацьба за права дамагчыся гармоніі паміж уласнай палавой самасвядомасцю і ўспрыманнем іх атачэннем, за сваё «[[Я, Эга|Я]]», за права змяніць пол.<ref>[http://www.aquarun.ru/psih/psex/ps15p1.html Г.С&nbsp;Васильченко и др. Нарушения психосексуального развития] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080526110543/http://www.aquarun.ru/psih/psex/ps15p1.html |date=26 мая 2008 }}</ref> Немагчымасць змяніць жыццёвую сітуацыю і складанасці сацыяльнай адаптацыі могуць прыводзіць да спроб [[суіцыд]]у<ref>www.aids.ru: [http://www.aids.ru/prevent/privent/trans.shtml Center for AIDS Prevention Studies at the University of California San Franciso] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080412060153/http://www.aids.ru/prevent/privent/trans.shtml |date=12 красавіка 2008 }} (пераклад)</ref><ref>Немагчымасць псіхасацыяльнай адаптацыі і высокая суіцыданебяспека таксама з’яўляецца паказаннем для змянення полу. [http://www.ftmperehod.com/psih_diagn.htm Мінздар Расіі: Мадэлі дыягностыкі і лячэння псіхічных і паводзінскіх расстройстваў] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20131102174203/http://ftmperehod.com/psih_diagn.htm |date=2 лістапада 2013 }}</ref> == Лячэнне == Транссексуальнасць з’яўляецца адным з відаў псіхічных і паводзінскіх расстройстваў асобы (код [[МКБ-10]] F64.0). Гэта расстройства можа быць [[дыягназ|дыягнаставана]], калі ідэнтыфікацыя асобы з іншым полам з’яўляецца стойкай (назіраецца мінімум на працягу 2 гадоў) і не з’яўляецца праявай псіхатычнага расстройства (напрыклад, [[шызафрэнія|шызафрэніі]]) ці [[генетыка|генетычных]] анамалій<ref>Дерягин Г. Б. Криминальная сексология. Курс лекций для юридических факультетов. М., 2008. С. 84. ISBN 978-5-93004-274-0.</ref>. Па меркаванні большасці заходніх спецыялістаў, адзіным дзейсным, на сённяшні дзень, метадам лячэння транссексуальнасці, які дае больш ці менш здавальняючыя вынікі, з’яўляецца хірургічная і гарманальная [[карэкцыя полу]] ў адпаведнасці з гендарнай самаідэнтыфікацыяй, уключаючы замену дакументаў і сацыялізацыю ў новай гендарнай ролі<ref>[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?db=pubmed&cmd=Retrieve&dopt=AbstractPlus&list_uids=9453923&query_hl=8&itool=pubmed_docsum The transsexualism syndrome: clinical aspects and therapeutic prospects]</ref>. У Рэспубліцы Беларусь пастаноўлены дыягназ «Транссэксуалізм» з’яўляецца медыцынскім паказаннем для змены палавой прыналежнасці<ref>[https://pravo.by/document/?guid=3871&p0=W21023106 Постановление Министерства здравоохранения Республики Беларусь от 9 декабря 2010 г. № 163 «Об изменении и коррекции половой принадлежности»]</ref>. == Гл. таксама == * [[Транссексуал]] * [[Карэкцыя полу]] * [[Гармонатэрапія транссексуальнасці]] * [[Трансгендарнасць]] * [[Асексуальнасць]] * [[Бісексуальнасць]] * [[Сексуальная ідэнтычнасць]] * [[Джак’якарцкія прынцыпы]] * [[Трансфобія]] * [[Сексуальнасць чалавека]] * [[Марфалагічная свабода]] == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{крыніцы/БелЭн|15|Транссексуалі́зм|[[Ігар Мікалаевіч Семяненя|Семяненя І. М.]]|511}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Транссексуальнасць| ]] d209i1965bhxmaswonxhihljq4lesw3 0 166653 5152298 5133978 2026-06-07T18:21:48Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152298 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = Вёска |беларуская назва = Купяцічы |арыгінальная назва = |краіна = Беларусь |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |гімн = |першае згадванне = [[1182]] |статус з = |ранейшыя назвы = |вобласць = Брэсцкая |раён = Пінскі |сельсавет2 = Гарадзішчанскі |пасялковы савет = |глава = |плошча = |вышыня = |насельніцтва = 906 |год перапісу = 2005 |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |двароў = |часавы пояс = +2 |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |аўтамабільны код = |выява = Kupiacičy_(3).jpg |подпіс = |lat_dir = N |lat_deg = 52 |lat_min = 10 |lat_sec = 36.55 |lon_dir = E |lon_deg = 26 |lon_min = 11 |lon_sec = 41.42 |катэгорыя ў Commons = |сайт = |OpenStreetMap = 242994346 }} '''Купя́цічы'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Брэсцкая вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Kupiacičy}}, {{lang-ru|Купятичи}}) — [[вёска]] ў [[Пінскі раён|Пінскім раёне]] [[Брэсцкая вобласць|Брэсцкай вобласці]], каля р. [[Ясельда]]. Уваходзіць у склад [[Гарадзішчанскі сельсавет (Пінскі раён)|Гарадзішчанскага сельсавета]]. Насельніцтва 906 жыхароў (2005). Знаходзіцца за 9 км на паўночны ўсход ад [[Пінск]]а, 184 км ад [[Брэст]]а, 13 км ад чыгуначнай станцыі Пінск на лініі [[Пінск]]—[[Лунінец]]. == Гісторыя == У другой палове XV ст. сяло Пінскага княства, з 1470-х гадоў у ліку маёнткаў пінскай княгіні [[Марыя Гаштольд|Марыі Сямёнавай]] і яе сына кн. [[Васіль Сямёнавіч Алелькавіч|Васіля Сямёнавіча]]. У [[1492]] і [[1495]] паводле дарчых грамат землі і людзей у сяле атрымалі баяры Пачапоўскія, Любельскія, Федка Цішкавіч, якому наследавалі Васіль Вядзюшка і яго зяць Міхаіл Барзабагаты. У гэты час згадваецца Багародзіцкая царква, якая атрымала тут дварышча. З [[1500]] — уласнасць князя Ф. І. Яраславіча, ад якога наданні атрымалі Багародзіцкая царква: дварышча «лес лору», «ез на Ясолде», «штогадовую грашовую даніну». У [[1519]] дварышча (Якунеўшчыну) атрымаў зямянін Рыгор Зенкавіч. У [[1515]] тры дварышчы атрымала пінская Фёдараўская праваслаўная царква. У [[1524]] гэтыя наданні пацвердзіў кароль [[Жыгімонт I Стары]]. З [[1521]] — у Пінскім старостве, у складзе маёнткаў каралевы [[Бона Сфорца|Боны Сфорцы]]. У [[1522]] два дварышчы ў сяле атрымалі баяры пінскія Пархвяновічы.[[Файл:Звеставанне. Другая палова ХVІІІ ст. З в. Купяцічы. Пінскі р-н..jpg|міні|злева|Абраз «Звеставанне». Другая палова ХVІІІ ст.]] У сярэдзіне [[XVI стагоддзе|XVI стагоддзя]] — сяло, цэнтр Купяціцкага войтаўства ў складзе гаспадарскага двара Ставецкага. З 1560-х — у [[Пінскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Пінскім павеце]] [[Берасцейскае ваяводства|Берасцейскага ваяводства]] [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], дзяржаўная ўласнасць, цэнтр войтаўства. У [[1568]] прывілей на зямельную маёмасць тут атрымаў [[Рыгор Война]]. У [[1628]]—[[1817]] тут існаваў [[Купяціцкі Увядзенскі манастыр]]. Пасля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) апынуўся ў складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]]. З [[1796]] — у [[Пінскі павет (Расійская імперыя)|Пінскім павеце]] [[Мінская губерня|Мінскай губерні]]. У сярэдзіне [[XIX стагоддзе|XIX стагоддзя]] сяло, цэнтр сельскай грамады. У [[1867]] пабудавана Мікалаеўская царква, працавала народнае вучылішча. У [[1886]] — сяло ў Пінкавіцкай воласці. У [[1921]]—[[1939]] у складзе [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|міжваеннай Польшчы]], вёска ў Купяціцкай гміне Пінскага павета Палескага ваяводства. З [[1939]] у [[БССР|Беларускай ССР]]. З 4 снежня 1939 у Пінскім павеце Пінскай вобласці, з 15 студзеня 1940 у Пінскім раёне. З 12 кастрычніка 1940 у Высакоўскім сельсавеце. Перад вайной у вёсцы жыло 1100 чалавек у 240 дварах<ref name="Бер">[http://db.narb.by/search/2424 Купятичи] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160306083332/http://db.narb.by/search/2424 |date=6 сакавіка 2016 }} {{ref-ru}}</ref>. У [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікую Айчынную вайну]] ў ліпені 1941 — ліпені 1944 акупаваная нямецкімі войскамі, якія ў сакавіку 1943 знішчылі 160 двароў, забілі 41 жыхара<ref name="Бер"/>. У 1940—1954 гадах у складзе [[Высокаўскі сельсавет (Пінскі раён)|Высокаўскага сельсавета]], да 3 чэрвеня 1957 года — у складзе [[Пінкавіцкі сельсавет|Пінкавіцкага сельсавета]], пасля — у складзе Гарадзішчанскага сельсавета<ref name=":1">{{Cite web|url=https://etalonline.by/document/?regnum=r957b0005850&q_id=5378887|title=Решение исполнительного комитета Брестского областного Совета депутатов трудящихся от 3 июня 1957 года № 344 «О частичном изменении в административно-территориальном делении сельских Советов Брестского и Пинского районов и Домачевского поселкового Совета Брестского района»|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=dead}}</ref>. У [[1972]] цэнтр калгасу «Дружба народаў», 8-гадовая школа, бібліятэка, Дом культуры, 2 крамы. == Насельніцтва == * '''[[XIX стагоддзе]]''': [[1886]] — 56 двароў, 533 жыхары; у канцы XIX ст. — 121 двор, 826 жыхароў. * '''[[XX стагоддзе]]''': [[1921]] — 50 двароў, 579 жыхароў; [[1940]] — 218 двароў, 1061 жыхар; [[1960]] — 1131 жыхар; [[1972]] — 1247 жыхароў, 350 гаспадарак; у канцы XX ст. — 333 двары, 878 жыхароў. * '''[[XXI стагоддзе]]''': [[2005]] — 347 гаспадарак, 906 жыхароў<ref>{{Крыніцы/ГВБ|4-2}} </ref> == Славутасці == * [[Свята-Мікалаеўская царква (Купяцічы)|Свята-Мікалаеўская царква]] 1867 г. {{зноскі}} == Літаратура == * {{Крыніцы/ГВБ|4-2}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Гарадзішчанскі сельсавет (Пінскі раён)}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Гарадзішчанскі сельсавет (Пінскі раён)]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Пінскага раёна]] [[Катэгорыя:Купяцічы| ]] sp6kl0keegg6ybjlqcfw4qchm3i4k4u 0 166844 5152342 4769199 2026-06-07T19:21:42Z DenisBorum 139498 5152342 wikitext text/x-wiki [[Выява:Soyuz TMA-03M docking.jpg|300px|thumb|Збліжэнне [[Саюз (касмічны карабель)|карабля «Саюз»]] з [[Міжнародная касмічная станцыя|МКС]]]] '''Стыкоўка''' — працэс (або спосаб) злучэння [[касмічны апарат|касмічных апаратаў]] (КА) з дапамогай стыкоўнага механізму (агрэгата стыкоўкі), які дапускае больш позняе разлучэнне (разстыкоўку) КА і працяг іх палётаў па асобнасці. Пры гэтым ажыццяўляецца механічнае злучэнне, досыць трывалае для кіравання палётам аднаго апарата з дапамогай састыкаванага з ім іншага. Злучэнне электрычных схем і гідраўлічных сістэм апаратаў пры стыкоўцы можа адбывацца, а можа і не адбывацца. Праблема стыкоўкі ўстала перад стваральнікамі касмічных апаратаў ушчыльную ў сувязі з праграмай ажыццяўлення пілатуемых аблётаў [[Месяц (спадарожнік Зямлі)|Месяца]] і высадак на Месяц. Першыя прапановы па стыкоўцы, што тэхнічна рэалізуюцца, ставяцца да [[1962]] года. Стыкоўка дазволіла ажыццявіць [[Апалон (касмічная праграма)|палёт пілатуемых экспедыцый на Месяц]] — была дасягнута эканомія масы за кошт таго, што на Месяц сядаў і з Месяца ўзлятаў не ўвесь экспедыцыйны комплекс, а толькі спецыяльны месяцавы карабель-модуль комплексу, максімальна палегчаны і не здольны да пасадкі на Зямлю. Месяцава-арбітальныя і месяцава-пасадачныя караблі-модулі комплексу выкарыстоўвалі стыкоўку і ў рэалізаванай амерыканскай праграме «Апалон» і ў неажыццёўленай савецкай праграме Л3. Таксама рыхтаваўся да палётаў варыянт карабля «Саюз-Кантакт» для адпрацоўкі сістэмы стыкоўкі «Кантакт» караблёў-модуляў 7К-ЛОК і ЛК савецкага комплексу Л3, але ў сувязі з недаведзенням месяцава-пасадачнай праграмы Л3 да стадыі пілатуемых палётаў, неабходнасць палётаў «Саюз-Кантакту» адпала. [[Выява:Profile of Agena Docking Target - GPN-2000-001345.jpg|300px|thumb|Збліжэнне «Джэміні-8» з «Аджэнай»]] Першую ў свеце стыкоўку ў ручным рэжыме ажыццявіў экіпаж амерыканскага пілатуемага карабля Gemini VIII [[Ніл Армстранг]] і [[Дэвід Скот]] 16 сакавіка 1966 года. Касмічны карабель быў састыкаваны з [[Разгонны блок|разгонным блокам]] RM-81 Agena. Першая ў свеце цалкам аўтаматычная стыкоўка двух касмічных апаратаў (беспілотных караблёў «Саюз» пад назвамі «Космас-186» і «Космас-188») праведзена [[30 кастрычніка]] 1967 года ў [[СССР]]. Першая ў свеце стыкоўка двух пілатуемых караблёў павінна была быць ажыццёўлена ў СССР у красавіку 1967 (караблі «Саюз-1" і "Саюз-2А»), але ў сувязі з аварыйным палётам першага карабля (з гібеллю касманаўта) адбылася пазней - у студзені 1969 (караблі "Саюз-4" і "Саюз-5»). Далей стыкоўкі вельмі шырока выкарыстоўваліся ў месяцавай праграме «[[Апалон (касмічная праграма)|Апалон]]» і для стварэння і забеспячэння арбітальных станцый, як у СССР / Расіі («Салют-ДОС", «Алмаз-АСС», «[[Мір (арбітальная станцыя)|Мір]]»), так і ў ЗША («Скайлэб» ), а ў цяперашні час – [[Міжнародная касмічная станцыя|Міжнароднай касмічнай станцыі]] і станцый Кітая. == Працэс == Працэсу стыкоўкі папярэднічае далёкае збліжэнне, затым блізкае, затым з прычальвання пачынаецца ўласна стыкоўка. Спецыяльныя выступоўцы элементы стыковачных агрэгатаў уваходзяць у механічнае зачапленне, пасля чаго пачынаецца сцягванне аб’ектаў, па заканчэнні якога адбываецца счэпкі замкаў. У гэты момант электра- і гідрараздымы ўжо злучаныя. Далей вырабляецца праверка герметычнасці стыку, пасля чаго можна адкрыць люкі і пераходзіць з аб'екта ў аб’ект. Пры стыкоўцы аб’ектаў вялікай масы (больш масы транспартнага карабля класа «Саюз» або «Прагрэс» - каля 7 тон) стык дадаткова ўзмацняецца знутры здымнымі сцяжкамі. Калі аб’ект будзе знаходзіцца ў сутыкавалі стане досыць доўга, магчымы частковы дэмантаж стыковачных механізмаў і замена іх на кампактныя плоскія люкі. == Стыкоўны агрэгат == Стыкоўныя агрэгаты дзеляцца на два вялікіх класа — актыўна-пасіўныя і ўніверсальныя. '''Актыўна-пасіўныя стыковачныя агрэгаты''' (часцей за ўсё тыпу «загваздка-[[конус]]») адрозніваюцца па канструкцыі і прыладзе на двух стыкуюцца касмічных апаратах. Пры гэтым актыўны карабель не можа састыкавацца з іншым актыўным, а пасіўны — з іншым пасіўным. '''Універсальныя стыковачныя агрэгаты''' (звычайна андрагіна-перыферыйныя) гэтага недахопу пазбаўлены. Аднак, існуючыя сістэмы з універсальнымі стыковачнымі агрэгатамі (напрыклад, Апас-75, створаны па праграме «Саюз-Апалон», і Апас-89, якая прадугледжвае для «Бурана», Апас-95, які выкарыстоўваўся на станцыі «[[Мір (арбітальная станцыя)|Мір]]», а таксама выкарыстоўваўся на [[Міжнародная касмічная станцыя|Міжнароднай касмічнай станцыі]] для Шатлаў і модуляў) саступаюць па масагабарытных параметрах і патрабаванням да дакладнасці навядзення КА больш распаўсюджаным загваздка-конусным сістэмам. Упершыню актыўна-пасіўныя стыковачныя агрэгаты з’явіліся на амерыканскіх КА «Джэміні» і прызначаліся для стыкоўкі з ракетнай прыступкай «Аджэна» з мэтай адпрацоўкі працэсаў збліжэння і стыкоўкі па праграме падрыхтоўкі да праграмы «Апалон». Раннія актыўна-пасіўныя стыковачныя агрэгаты, устаноўленыя на караблях «Джэміні» і караблях «Саюз» з нумарамі 1, 2 (беспілотны карабель), 3, 4, 5, 7, 8, не мелі люка для ўнутранага пераходу, і касманаўтам даводзілася выходзіць у адкрыты космас у [[скафандр]]ах. Такая ж схема была прадугледжана і ў месяцава-арбітальным 7К-ЛОК і месяцава-пасадачным ЛК караблях-модулях комплексу Л3 савецкай месяцавай экспедыцыі дзеля эканоміі масы Стыкоўныя агрэгата. У амерыканскай месяцавай праграме «Апалон» месяцава-арбітальны і месяцава-пасадачны караблі-модулі комплексу выкарыстоўвалі ўдасканалены стыкоўны вузел з унутраным пераходам. У СССР стыковачныя агрэгаты пачалі распрацоўвацца па праграме 7К-9К-11К, мэтай якой быў пілатуемы аблёт Месяца без выкарыстання цяжкай ракеты-носьбіта. Нягледзячы на тое, што праграма была адменена, касмічны карабель «Саюз», які вырас з праекта 7К, быў абсталяваны актыўна-пасіўным стыкоўны агрэгатам і сістэмай пошуку, збліжэння і стыкоўкі «Ігла», якая дазволіла ажыццявіць першую аўтаматычную стыкоўку беспілотных апаратаў. Далей стыковачныя агрэгаты грамадзянскіх («Салют-ДОС», «Мір») і ваенных («Алмаз-АСС») арбітальных станцый і пілатуемых («Саюз») і грузавых («Прагрэс» і ТКС) караблёў і модуляў да іх былі ўніфікаванымі і выкарыстоўвалі ўнутраны пераход. == Літаратура == * {{крыніцы/БелЭн|15|Стыкоўка ў касманаўтыцы|Ларыёнаў У. С.|225}} {{Нябесная механіка}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Астрадынаміка]] 4yugqitt4b1gpqugfsnsfa1x6rzemnx 0 167355 5152247 4259868 2026-06-07T15:38:39Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152247 wikitext text/x-wiki [[Файл:Ice cubes openphoto.jpg|міні|справа|Некалькі кубікаў лёду]] '''Кубікі лёду''', ледзяныя кубікі - маленькія кавалачкі [[Лёд|лёду]] ў [[Куб|кубічнай]] форме, якія выкарыстоўваюцца, у асноўным, для астуджэння [[Напой|напояў]], [[Кактэйль|кактэйляў]]. Могуць важыць ад 13 да 33 [[Грам|грамаў]]. <ref>[http://www.posuda-ice.ru/ice/ Про лёд].</ref> У асноўным яны вырабляюцца шляхам замарозкі [[Вада|вады]] ў формачках у [[халадзільнік|халадзільніку]]. Формачкі для замарозкі лёду вынайшаў Лойд Гроф Копман ([[:en:Lloyd Groff Copeman]]). Існуюць таксама спецыяльныя машыны для іх вырабу. <ref>[http://www.mobiledevice.ru/Ice-Cube-Maker-Machine-mashina-izgotovleniia-kubikov-lda-led-nap.aspx {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20111227051227/http://www.mobiledevice.ru/Ice-Cube-Maker-Machine-mashina-izgotovleniia-kubikov-lda-led-nap.aspx |date=27 снежня 2011 }}</ref>Часам замест чыстай вады выкарыстоўваецца [[сок]], <ref>[http://www.galya.ru/cat_page.php?id=14651 Фруктовые кубики льда] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20180803014617/https://galya.ru/cat_page.php?id=14651 |date=3 жніўня 2018 }}.</ref> а часам ўнутр кубікаў кладуць [[кветкі]] для прыгажосці. <ref>[http://prodomik.ru/?p=211 Цветы в кубиках льда].</ref> Таксама кубікі лёду выкарыстоўваюцца ў касметалогіі <ref>[http://www.medicus.ru/cosmetology/pats/?cont=article&art_id=5061 Кубики льда помогают быть красивой] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20051110084548/http://www.medicus.ru/cosmetology/pats/?cont=article&art_id=5061 |date=10 лістапада 2005 }}.</ref> і вырабе [[Свечка|свечак]]. == Цікавыя факты == * Нейтрынны [[тэлескоп]] IceCube на Паўднёвым полюсе, які выкарыстоўвае ў якасці мішэні кубічны кіламетр лёду, азначае «кубік лёду». * Псеўданім амерыканскага рэпера Ice Cube перакладаецца як «Кубік лёду» * Існуюць спецыяльныя формы для вырабу ледзяных чарак для [[Алкагольныя напоі|моцных]] напояў.<ref>[http://www.gadgetblog.ru/content/view/1293/1/ Ледяные рюмки / Гаджеты. Новости. Hi-Tech / GadgetBlog.ru v2.0]{{Недаступная спасылка}}</ref> {{зноскі}} {{Снег і лёд}} [[Катэгорыя:Лёд]] phnzmt5ym2udpdm7bw3llrfz93254zj 0 168022 5152445 4025605 2026-06-08T05:48:24Z Autumndancer 168015 /* Геграфічныя назвы */ дапаўненне 5152445 wikitext text/x-wiki Назву '''Мельнік''' маюць: * '''[[Мельнік, прафесія|Мельнік]], млынар''' — чалавек, які займаецца вытворчасцю мукі, прыправаў, раслінных алеяў і іншых прадуктаў. == Прозвішча == '''Мельнік''' — беларускае і ўкраінскае прозвішча. * [[Андрэй Апанасавіч Мельнік]] (1890—1964) — палкоўнік арміі [[УНР]]. * [[Вадзім Уладзіміравіч Мельнік]] (нар. 2001) — беларускі футбаліст. * [[Віктар Уладзіміравіч Мельнік]] (нар. 1980) — украінскі футбаліст. * [[Вольга Уладзіміраўна Мельнік]] (нар. 1999) — беларуская спартыўная акрабатка. * [[Леанід Іванавіч Мельнік]] (нар. 1935) — беларускі архітэктар, мастак. * [[Мікалай Ільіч Мельнік]] (1911—1979) — беларускі архітэктар. * [[Міхась Іванавіч Мельнік]] (нар. 1949) — беларускі паэт. * [[Раман Іванавіч Мельнік]] (нар. 1964) — беларускі дзяржаўны дзеяч. * [[Сцяпан Паўлавіч Мельнік]] (1883—1938) — вучоны, [[батанік]] і лесавод. * [[Сяргей Анатолевіч Мельнік]] (нар. 1988) — украінскі футбаліст. * [[Сяргей Мікалаевіч Мельнік]] (нар. 1995) — беларускі футбаліст. * [[Фаіна Рыгораўна Мельнік]] (1945—2016) — савецкая лёгкаатлетка. == Геграфічныя назвы == * [[Мельнік (гміна)|Мельнік]] — вясковая гміна ў Сямятыцкім павеце Падляскага ваяводства Польшчы. * [[Мельнік (Падляскае ваяводства)|Мельнік]] — вёска ў Сямятыцкім павеце Падляскага ваяводства Польшчы. * [[Мельнік (раён)]] * [[Мельнік (Чэхія)|Мельнік]] — горад у Чэхіі. == Гл. таксама == * [[Мельнікі]] * [[Мельнікаў]] {{неадназначнасць}} cavlmr17bq7tx3evb57zkmjyce94pji 0 168156 5152430 4888071 2026-06-08T03:59:45Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152430 wikitext text/x-wiki '''Лазерная фізіка''' або '''фізіка лазераў''' — раздзел [[Фізіка|фізікі]], які займаецца тэорыяй працы [[лазер]]аў і іх ужываннем у навуковых даследаваннях, [[прамысловасць|прамысловасці]], [[Біялогія|біялогіі]], [[Медыцына|медыцыне]], [[Інфарматыка|інфарматыцы]] і для вырашэння іншых задач. Лазерная фізіка злучае ў сабе такія раздзелы фізікі як [[квантавая электроніка]], [[нелінейная оптыка]] і [[квантавая оптыка]]. [[File:Military laser experiment.jpg|thumb|250px|Лазерны эксперымент на [[аптычны стол|аптычным стале]]]] == Агульныя ўяўленні == Асноўнымі пытаннямі, якімі займаецца лазерная фізіка, з’яўляюцца: * канструяванне лазераў, у тым ліку праектаванне аптычных рэзанатараў; * стварэнне інверсіі электронных населенасцей у лазерных асяроддзях; * часовая эвалюцыя светлавых [[Электрамагнітнае поле|палёў]] у лазерах; * распаўсюджванне лазерных пучкоў (асабліва гаўсавых пучкоў); * узаемадзеянне лазернага [[выпраменьванне|выпраменьвання]] з рэчывам. Лазерная фізіка ўзнікла ў 1960-я гады на мяжы [[оптыка|оптыкі]], [[радыёфізіка|радыёфізікі]], [[электроніка|электронікі]] і [[матэрыялазнаўства]]. Атрымала хуткае развіццё з прычыны асаблівых якасцей лазернага промня: яго надзвычай высокіх кагерэнтнасці, монахраматычнасці, накіравальнасці распаўсюджвання, прасторавай і часавай шчыльнасці энергіі, вельмі малой працягласці асобных імпульсаў. Гэтыя якасці, іх спалучэнні і камбінацыі абумовілі развіццё [[лазерная тэхніка|лазернай тэхнікі]] — лазерных сродкаў даследавання розных асяроддзяў і аб’ектаў, выканання разнастайных лазерных тэхналогій, у т.л. тонкіх, стварэння аптычнай сувязі, апрацоўкі, запісу і счытвання інфармацыі ([[аптычны запіс]]). Выкарыстанне лазернага выпрамянення выклікала змены шэрагу паняццяў і ўяўленняў оптыкі і іншых галін ведаў. У выніку выкарыстання лазераў выяўлены і даследаваны такія нелінейна-аптычныя з’явы, як генерацыя гармонік, складанне і адыманне частот, вымушанае [[камбінацыйнае рассеянне]], самафакусіроўка і тунэляванне лазернага пучка, чатырохстопнае змешванне, двухфатоннае паглынанне, амплітудна-фазавая канверсія мадуляцыі, утварэнне [[салітон]]аў і інш. Нелінейна-аптычныя з’явы знайшлі шырокае выкарыстанне для кіравання характарыстыкамі лазернага выпрамянення (пры яго генерацыі і распаўсюджванні), вывучэння структуры рэчыва ([[лазерная спектраскапія]]) і дынамікі розных працэсаў у асяроддзях. У імпульсах лазернага выпрамянення [[фемтасекунда|фемтасекунднай]] працягласці дасягнуты шчыльнасці магутнасці парадку 10^21 Вт/см2. Сілы ўздзеяння такіх імпульсаў на электроны і ядры атамаў істотна перавышаюць сілы іх узаемадзеяння ў ядрах, што дае магчымасць кіроўнага уздзеяння на структуру атамаў і малекул. Лазерныя крыніцы выпрамянення выкарыстоўваюцца ў звычайных аптычных прыладах, што значна паляпшае іх характарыстыкі і пашырае магчымасці, і для стварэння прынцыпова новых прылад і метадаў даследавання, новых тэхнічных сродкаў ([[аптычны дыск|аптычныя дыскі]], лазерныя прынтэры, аудыё- і відэапрайгравальнікі, лініі валаконна-аптычнай сувязі, [[гадаграфія|галаграфічныя]] і кантрольна-вымяральныя прылады). Дасягненні лазернай фізікі шырока выкарыстоўваюцца ў розных галінах навукі, прамысловых тэхналогіях, у ваеннай тэхніцы, касманаўтыцы, медыцыне. == У Беларусі == У Беларусі даследаванні па лазернай фізіцы пачаліся ў 1961 годзе у [[Інстытут фізікі АН БССР|Інстытуце фізікі АН БССР]] пад кіраўніцтвам [[Барыс Іванавіч Сцяпанаў|Б. І. Сцяпанава]]. Праводзяцца ў інстытутах фізічнага і фізіка-тэхнічнага профілю НАН Беларусі, установах адукацыі і прамысловых арганізацыях. Прадказана і атрымана генерацыя на растворах складаных малекул, створана серыя лазераў з плаўнай перастройкай частаты ў шырокім дыяпазоне; прапанаваны метады разліку і кіравання энергетычнымі, часавымі, частотнымі, палярызацыйнымі і вуглавымі характарыстыкамі лазераў і лазернага выпрамянення; створаны новыя тыпы лазерных крыніц святла агульнага і спецыяльнага прызначэння. Распрацаваны фізічныя асновы дынамічнай галаграфіі, вывучаны заканамернасці ўзнікнення і працякання многіх нелінейна аптычных з’яў і распаўсюджвання святла ў нелінейна-аптычных асяроддзях. == Гл. таксама == * [[Лазерная хімія]] == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|9}} * {{Крыніцы/Беларусь: энцыклапедычны даведнік (1995)|Ла́зерная фі́зіка|416|[[Аляксандр Сяргеевіч Рубанаў|Рубанаў А. С.]]}} == Спасылкі == * [http://ifan.basnet.by/?page_id=181 Центр «Лазерно-оптические технологии для медицины и биологии»] [[Інстытут фізікі імя Б. І. Сцяпанава НАН Беларусі|Института физики имени Б. И. Степанова НАН Беларуси]] {{Ref-ru}} * [http://ifan.basnet.by/?page_id=170 Центр «Лазерные промышленные технологии»] [[Інстытут фізікі імя Б. І. Сцяпанава НАН Беларусі|Института физики имени Б. И. Степанова НАН Беларуси]] {{Ref-ru}} * [http://ifan.basnet.by/?page_id=143 Центр испытаний лазерной техники] [[Інстытут фізікі імя Б. І. Сцяпанава НАН Беларусі|Института физики имени Б. И. Степанова НАН Беларуси]] {{Ref-ru}} * [http://dple.by/products/ Центр «Лазерная техника и технологии»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220303012121/http://dple.by/products/ |date=3 сакавіка 2022 }} [[Інстытут фізікі імя Б. І. Сцяпанава НАН Беларусі|Института физики имени Б. И. Степанова НАН Беларуси]] {{Ref-en}} * [http://ifan.basnet.by/?page_id=137 Центр «Квантовая оптика и квантовая информатика»] [[Інстытут фізікі імя Б. І. Сцяпанава НАН Беларусі|Института физики имени Б. И. Степанова НАН Беларуси]] {{Ref-ru}} * [https://physics.bsu.by/ru/departments/kafedra-lazernoj-fiziki-i-spektroskopii/ Кафедра лазернай фізікі і спектраскапіі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220807195433/https://physics.bsu.by/ru/departments/kafedra-lazernoj-fiziki-i-spektroskopii/ |date=7 жніўня 2022 }} {{Ref-ru}} * [http://www.laser.nsc.ru Институт лазерной физики Сибирского отделения Российской академии наук] {{Ref-ru}} * [http://www.iop.kiev.ua/ua/vddl-lazerno-spektroskop/ Аддзел лазернай спектраскапіі Інстытута фізікі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220320045441/http://www.iop.kiev.ua/ua/vddl-lazerno-spektroskop/ |date=20 сакавіка 2022 }} [[НАН Украіны]] {{Ref-uk}} * [http://www.iop.kiev.ua/ua/lazernij-femtosekundnij-kompleks/ Лазерны фемтасекундны комплекс Інстытута фізікі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220320045506/http://www.iop.kiev.ua/ua/lazernij-femtosekundnij-kompleks/ |date=20 сакавіка 2022 }} [[НАН Украіны]] {{Ref-uk}} * [http://www.ire.kharkov.ua/scient-dep/quant-electron-nonlin-optics.html Аддзел квантавай электронікі Інстытута радыёфізікі і электронікі імя А. Я. Усікава] [[НАН Украіны]] {{Ref-uk}} * [http://www.iep.org.ua/?lng=ukr&cont=depart&dep=vke Аддзел квантавай і плазмавай электронікі Інстытута электроннай фізікі] [[НАН Украіны]] {{Ref-uk}} * ''Сташкевіч І. В.'' [https://www.researchgate.net/publication/276288271_Fizika_lazerau  Фізіка лазераў] == Гл. таксама == * [[Фізіка ў Беларусі]] {{Раздзелы фізікі}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Лазерная фізіка| ]] duaxpq82fhayapvmby3d3v0o8hk2cxp 0 168188 5152169 4514316 2026-06-07T12:50:13Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152169 wikitext text/x-wiki [[Файл:Quartz oisan.jpg|міні|справа|Крышталі кварцу]] '''Крышталі''' (ад {{lang-el|κρύσταλλος}}, першапачаткова — [[лёд]], у далейшым — горны крышталь, крышталь) — [[Цвёрдае цела|цвёрдыя целы]], у якіх [[атам]]ы размешчаны заканамерна, утвараючы трохмерна-перыядычную прасторавую кладку — крышталічную рашотку. Крышталі — гэта цвёрдыя рэчывы, якія маюць натуральную знешнюю форму правільных сіметрычных шматграннікаў, заснаваную на іх унутранай структуры, гэта значыць на адным з некалькіх пэўных рэгулярных размяшчэнняў, якія складаюць рэчыва часціц (атамаў, [[Малекула|малекул]], [[іон]]аў). == Крышталічная структура == Крышталічная структура, будучы індывідуальнай для кожнай рэчывы, адносіцца да асноўных фізіка-хімічным уласцівасцям гэтай рэчывы. == [[Крышталічная рашотка]] == Складнікі дадзенай цвёрдай рэчывы часціцы ўтвараюць крышталічную рашотку. Калі крышталічныя рашоткі стэрэаметрычна (прасторава) аднолькавыя або падобныя (маюць аднолькавую сіметрыю), то геаметрычнае адрозненне паміж імі складаецца, у прыватнасці, у розных адлегласцях паміж часціцамі, якія займаюць вузлы рашоткі. Самі адлегласці паміж часціцамі называюцца параметрамі рашоткі. Параметры рашоткі, а таксама вуглы геаметрычных шматграннікаў вызначаюцца фізічнымі метадамі структурнага аналізу, напрыклад, метадамі рэнтгенаўскага структурнага аналізу. Часта цвёрдыя рэчывы ўтвараюць (у залежнасці ад умоў) больш чым адну форму крышталічнай рашоткі; такія формы называюцца паліморфнымі мадыфікацыямі. Напрыклад, сярод простых рэчываў вядомыя рамбічная і монаклінная [[сера]], [[графіт]] і [[алмаз]], якія з’яўляюцца гексаганальнай і кубічнай мадыфікацыямі [[вуглярод]]у, сярод складаных рэчываў — [[кварц]], трыдыміт і крыстабаліт уяўляюць сабой розныя мадыфікацыі дыяксіду крэмнію. == Віды крышталёў == Варта падзяляць ідэальны і рэальны крышталь. === Ідэальны крышталь === З’яўляецца, па сутнасці, матэматычным аб’ектам, які мае поўную, уласцівую яму сіметрыю, ідэальна роўныя гладкія грані. === Рэальны крышталь === Заўсёды мае розныя дэфекты ўнутранай структуры рашоткі, скажэнні і няроўнасці на гранях і мае паніжаную сіметрыю шматгранніка з прычыны спецыфікі ўмоў росту, неаднароднасці сілкавальнага асяроддзя, пашкоджанняў і дэфармацый. Рэальны крышталь не абавязкова мае крышталеграфічныя грані і правільную форму, але ў яго захоўваецца галоўная ўласцівасць — заканамернае размяшчэнне атамаў у крышталічнай рашотцы. == Анізатрапіі крышталёў == Шмат якім крышталям уласціва [[Анізатрапія (геалогія)|анізатрапія]], г. зн. залежнасць іх уласцівасцяў ад напрамку, тады як у ізатропных рэчывах (большасці [[газ]]аў, [[Вадкасць|вадкасцей]], [[Аморфныя целы|аморфных цвёрдых целах]]) або псеўдаізатропных (полікрышталі) целах уласцівасці ад напрамкаў не залежаць. Працэс няпругкага дэфармавання крышталёў заўсёды ажыццяўляецца па цалкам вызначаных сістэмах слізгання, гэта значыць толькі па некаторых крышталеграфічных плоскасцях і толькі ў пэўным крышталеграфічным кірунку. З прычыны неаднароднага і неаднолькавага развіцця дэфармацыі ў розных участках крышталічнага асяроддзя паміж гэтымі ўчасткамі ўзнікае інтэнсіўнае ўзаемадзеянне праз эвалюцыю палёў мікранапружанняў. У той жа час існуюць крышталі, у якіх анізатрапія адсутнічае. Значныя поспехі дасягнуты ў вывучэнні дыслакацыйнай пластычнасці металаў. Тут зразумелыя не толькі асноўныя структурна-фізічныя механізмы рэалізацыі працэсаў няпругкай дэфармацыі, але і створаныя эфектыўныя спосабы іх разліку. == Фізічныя навукі, якія вывучаюць крышталі == * крышталяграфія вывучае ідэальныя крышталі з пазіцый законаў сіметрыі і супастаўляе іх з крышталямі рэальнымі. * структурная крышталяграфія займаецца вызначэннем унутранай структуры крышталёў і класіфікацыяй крышталічных рашотак. * крышталяоптыка вывучае аптычныя ўласцівасці крышталёў. * крышталяхімія вывучае заканамернасці ўтварэння крышталёў з розных рэчываў і ў розных асяроддзях. Наогул, уласцівасці рэальных крышталёў — велізарная навуковая галіна, дастаткова сказаць, што ўсе [[паўправаднік]]овыя⁣ ўласцівасці некаторых крышталёў (на аснове якіх ствараецца дакладная [[электроніка]] і, у прыватнасці, [[камп’ютар]]ы) узнікаюць менавіта за кошт дэфектаў. == Цікавыя факты == * Самыя вялікія крышталі былі знойдзены ў пячоры крышталёў у шахтавым комплексе Найка, у мексіканскім штаце [[Чыўаўа]]<ref>''В. Чернавцев''. Гипсовое чудо света // ''«Вокруг света»''. — № 11, 2008, С. 16-22.</ref>. Некаторыя са знойдзеных там крышталяў [[гіпс]]у дасягаюць 15 метраў у даўжыню, а ў шырыню — 1 метр. == Гл. таксама == * [[Крышталічная рашотка]] * [[Дэфекты крышталёў]] * [[Фізіка цвёрдага цела]] * [[Монакрышталь]] {{зноскі}} == Літаратура == * Химия: Справ. изд. / В. Шретер, К.-Х. Лаутеншлегер, Х. Бибрак и др.: Пер. с нем. — М.: Химия, 1989. * Курс общей физики, книга 3 — И. В. Савельев: Астрель, 2001 — ISBN 5-17-004585-9. * Кристаллы / М. П. Шаскольская, 208 с ил. 20 см, 2-е изд., испр. — М.: Наука, 1985. * ''Лихачёв В. А., Малинин В. Г.'' Структурно-аналитическая теория прочности — СПб: Наука. — 471 с. * ''Зоркий П. М.'' Симметрия молекул и кристаллических структур — М.: изд-во МГУ, 1986. — 232 с. == Спасылкі == * [http://mindraw.web.ru/cristall1.htm Кристаллы минералов], [http://mindraw.web.ru/cristall9.htm Формы природного растворения кристаллов] * [http://dic.academic.ru/dic.nsf/enc3p/168486 Определение понятия «Кристалл» в Большом Энциклопедическом словаре] * [http://www.kristallplant.com Адзіны завод, які вырабляе крышталі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110701075521/http://www.kristallplant.com/ |date=1 ліпеня 2011 }} * [http://youtube.com/#/watch?v=qHkhzjrW0T4 Учебный фильм «Кристаллическое состояние вещества»] {{Станы матэрыі}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Цвёрдае цела]] [[Катэгорыя:Фізіка цвёрдага цела]] [[Катэгорыя:Мінералогія]] [[Катэгорыя:Крышталяграфія]] 14z06cs5bpo4gvp4enzhfk9tu0lqyak 0 172934 5152429 5053545 2026-06-08T03:57:02Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152429 wikitext text/x-wiki [[Выява:LASER.jpg|300px|thumb|справа|Лазер ([[Чырвоны колер|чырвоны]], [[Зялёны колер|зялёны]], [[Сіні колер|сіні]]).]] [[Выява:Laser.jpg|300px|thumb|справа|Лазер (лабараторыя [[НАСА|NASA]]).]] {{значэнні|Лазер (значэнні)}} '''Ла́зер''' ({{lang-en|laser}}, [[акронім]] {{lang-en2|'''l'''ight '''a'''mplification by '''s'''timulated '''e'''mission of '''r'''adiation}} «узмацненне святла з дапамогай [[вымушанае выпраменьванне|вымушанага выпраменьвання]]»), або '''апты́чны ква́нтавы генера́тар''' — гэта прылада, якая пераўтварае [[Энергія|энергію]] накачкі ([[Святло|светлавую]], [[Электрычнасць|электрычную]], [[Цеплыня|цеплавую]], [[Хімія|хімічную]] і інш.) у энергію [[кагерэнтнасць|кагерэнтнага]], [[монахраматычнае выпраменьванне|монахраматычнага]], [[палярызацыя хваль|палярызаванага]] і вузканакіраванага патоку выпраменьвання. Работа лазера заснавана на [[Квантавая механіка|квантавамеханічнай]] з’яве [[вымушанае выпраменьванне|вымушанага (індуцыраванага) выпраменьвання]]. Выпраменьванне лазера можа быць бесперапынным, з пастаяннай [[Магутнасць|магутнасцю]], або [[імпульс]]ным і дасягаць гранічна вялікіх пікавых магутнасцей. У некаторых схемах рабочы элемент лазера выкарыстоўваецца ў якасці аптычнага ўзмацняльніка для выпраменьвання ад іншай крыніцы. Існуе вялікая колькасць відаў лазераў, якія выкарыстоўваюць у якасці рабочага асяроддзя ўсе [[Агрэгатны стан|агрэгатныя станы рэчыва]]. Некаторыя тыпы лазераў, напрыклад, [[лазер на фарбавальніках|лазеры на растворах фарбавальнікаў]] або поліхраматычныя [[цвердацельны лазер|цвердацельныя лазеры]], могуць генераваць цэлы набор частот ([[нармальныя ваганні|мод]] аптычнага рэзанатара) у шырокім спектральным дыяпазоне. Габарыты лазераў адрозніваюцца ад мікраскапічных для шэрагу [[Лазерны дыёд|паўправадніковых лазераў]] да памераў футбольнага поля для некаторых лазераў на [[неадым]]авым шкле. Унікальныя ўласцівасці выпраменьвання лазераў дазволілі выкарыстоўваць іх у розных галінах [[Навука|навукі]] і [[Тэхніка|тэхнікі]], а таксама ў [[Побыт|побыце]], пачынаючы з чытання і запісу [[CD|кампакт-дыскаў]] і заканчваючы даследаваннямі ў галіне [[кіруемы тэрмаядзерны сінтэз|кіруемага тэрмаядзернага сінтэзу]]. == Асноўныя даты == {{Галоўны артыкул|Гісторыя вынаходства лазераў}} * [[1916]]: [[А. Эйнштэйн]] прадказвае існаванне з’явы [[вымушанае выпраменьванне|вымушанага выпраменьвання]] — фізічнай асновы работы любога лазера<ref>{{артыкул | аўтар = Ельяшевич М. А.| загаловак = Эйнштейна коэффициенты| спасылка = http://www.femto.com.ua/articles/part_2/4608.html| аўтар выдання = под. ред.А. М. Прохорова| выданне = Физическая энциклопедия| месца = М.| выдавецтва = Советская энциклопедия| год = 1998| том = 5|старонкі =497 }}</ref>. * Строгае тэарэтычнае абгрунтаванне ў рамках [[Квантавая механіка|квантавай механікі]] гэта з’ява атрымала ў працах [[Поль Дзірак|П. Дзірака]] ў [[1927]]—[[1930]] гг.<ref name="krugosvet">{{cite web |author = С. Транковский |url = http://www.krugosvet.ru/enc/nauka_i_tehnika/tehnologiya_i_promyshlennost/LAZER.html |title = ЛАЗЕР (оптический квантовый генератор) |publisher = Krugosvet.ru |access-date = 2009-07-28 |archive-url = https://www.webcitation.org/61AmEoXUP?url=http://www.krugosvet.ru/enc/nauka_i_tehnika/tehnologiya_i_promyshlennost/LAZER.html |archive-date = 24 жніўня 2011 |url-status = live }}</ref><ref>{{cite conference | last = Dirac P. A. M. | year = 1927 | title = The Quantum Theory of the Emission and Absorption of Radiation | journal = Proceedings of the Royal Society A | volume = 114 | pages = 243–265 }} {{en icon}}</ref> * [[1928]]: эксперыментальнае пацверджанне Р. Ладенбургам і Г. Копферманам існавання вымушанага выпраменьвання<ref name="popmech"/>. * У [[1940]] г. В. Фабрыкантам і Ф. Бутаевай была прадказана магчымасць выкарыстання вымушанага выпраменьвання асяроддзя з інверсіяй населенасцей для ўзмацнення [[Электрамагнітнае выпраменьванне|электрамагнітнага выпраменьвання]]<ref name="popmech">{{cite web |author = Алексей Левин |datepublished = 2006-06-01 |url = http://www.popmech.ru/article/381-kvantovyiy-svetoch/ |title = Квантовый светоч: История одного из самых важных изобретений XX века – лазера |publisher = Popmech.ru |access-date = 2009-07-28 |archive-url = https://www.webcitation.org/61AmFZljR?url=http://www.popmech.ru/article/381-kvantovyiy-svetoch/ |archive-date = 24 жніўня 2011 |url-status = live }}</ref>. * [[1950]]: [[Альфрэд Кастлер|А. Кастлер]] ([[Нобелеўская прэмія па фізіцы]] [[1966]]) прапануе метад аптычнай накачкі асяроддзя для стварэння ў ім інверснай населенасці. Рэалізаваны на практыцы ў [[1952]] годзе Бросэлем, Кастлерам і Вінтэрам<ref>{{cite web |author = Ivar Waller |datepublished = 1972 |url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1966/press.html |title = The Nobel Prize in Physics 1966: Presentation Speech |publisher = Elsevier Publishing Company |access-date = 2009-07-20 |lang = en |archive-url = https://www.webcitation.org/61AmJwDO7?url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1966/press.html |archive-date = 24 жніўня 2011 |url-status = live }}</ref>. Да стварэння квантавага генератара заставаўся адзін крок: увесці ў асяроддзе станоўчую зваротную сувязь, гэта значыць змясціць гэтае асяроддзе ў [[рэзанатар]]<ref name="popmech" />. * [[1954]]: першы [[мікрахвалевае выпраменьванне|мікрахвалевы]] генератар — [[мазер]] на [[аміяк]]у ([[Чарлз Хард Таўнс|Ч. Таунс]], [[Мікалай Генадзевіч Басаў|Басаў М. Г.]] і [[Аляксандр Міхайлавіч Прохараў|Прохараў А. М.]] — [[Нобелеўская прэмія па фізіцы]] [[1964]]). Ролю зваротнай сувязі выконваў [[аб'ёмны рэзанатар]], памеры якога былі парадку 12,6 мм ([[даўжыня хвалі]], што выпраменьвалася пры пераходзе аміяку з узбуджанага вагальнага [[энергетычны ўзровень|ўзроўню]] на асноўны)<ref name="popmech" />. Для ўзмацнення электрамагнітнага выпраменьвання [[бачнае выпраменьванне|аптычнага дыяпазону]] неабходна было стварыць аб’ёмны рэзанатар, памеры якога былі б каля [[мікрон]]а. З-за звязаных з гэтым тэхналагічных цяжкасцей многія навукоўцы ў той час лічылі, што стварыць генератар бачнага выпраменьвання немагчыма<ref name="fundamentals">{{cite web |author = François Balembois et Sébastien Forget |url = http://prn1.univ-lemans.fr/prn1/siteheberge/optique/M1G1_FBalembois_ang/co/Contenu_02.html |title = Laser : Fundamentals // Some important dates |publisher = Prn1.univ-lemans.fr |access-date = 2009-07-28 |lang = en |archive-url = https://web.archive.org/web/20080606023828/http://prn1.univ-lemans.fr/prn1/siteheberge/optique/M1G1_FBalembois_ang/co/Contenu_02.html |archive-date = 6 чэрвеня 2008 |url-status = dead}}</ref>. * [[1960]]: [[16 мая]] [[Тэадор Майман|Т. Майман]] прадэманстраваў працу першага аптычнага квантавага генератара — лазера<ref>{{cite journal | last=Maiman | first=T.H. | author-link=Майман, Тэадор | year=1960 | title=Stimulated optical radiation in ruby | url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1960-08-06_187_4736/page/492 | journal=Nature | volume=187 | issue=4736 | pages=493–494 |doi=10.1038/187493a0|issn=0028-0836 }}</ref>. У якасці актыўнага асяроддзя выкарыстоўваўся [[крышталь]] штучнага [[рубін]]у ([[аксід алюмінію]] Al₂O₃ з невялікай прымешкай [[хром]]у Cr), а аб’ёмным рэзанатарам служыў [[рэзанатар Фабры-Пяро]], утвораны сярэбранымі люстранымі пакрыццямі, нанесенымі на тарцы крышталя. Гэты лазер працаваў у імпульсным рэжыме на даўжыні хвалі 694,3 нм<ref name="popmech" />. У снежні таго ж года быў створаны [[гелій]]-[[неон]]авы лазер, які выпраменьваў у бесперапынным рэжыме (А. Джаван, У. Бэнет, Д. Хэрыят). Першапачаткова лазер працаваў у [[Інфрачырвонае выпраменьванне|інфрачырвоным]] дыяпазоне, затым быў мадыфікаваны для выпраменьвання бачнага чырвонага святла<ref name="fundamentals" />. * Фізіка лазераў і па сённяшні дзень інтэнсіўна развіваецца. З моманту вынаходства лазера амаль кожны год з’яўляліся ўсё новыя яго віды, прыстасаваныя для розных мэт<ref name="fundamentals" />. У [[1961]] г. быў створаны лазер на неадымавым шкле, а на працягу наступных пяці гадоў былі распрацаваны [[Лазерны дыёд|лазерныя дыёды]], лазеры на фарбавальніках, лазеры на [[Двухвокіс вугляроду|двухвокісе вугляроду]], хімічныя лазеры. У [[1963]] г. [[Жарэс Іванавіч Алфёраў|Ж. Алфёраў]] і [[Герберт Кромер|Г. Кромер]] ([[Нобелеўская прэмія па фізіцы]] [[2000]] г.) распрацавалі тэорыю [[паўправаднік]]овых гетэраструктур, на аснове якіх былі створаны многія лазеры<ref name="popmech" />. == Прынцып дзеяння == Фізічнай асновай працы лазера служыць з’ява [[вымушанае выпраменьванне|вымушанага (індуцыраванага) выпраменьвання]]<ref>{{кніга |аўтар = Сивухин Д. В. |загаловак = Общий курс физики. Оптика |месца = М. |выдавецтва = Наука |год = 1985 |том = 4 |старонак = 735 |старонкі = 704-706 }}</ref>. Сутнасць з’явы складаецца ў тым, што ўзбуджаны [[атам]] здольны выпраменьваць [[фатон]] пад дзеяннем іншага фатона без яго паглынання, калі энергія апошняга складае рознасць [[Энергія|энергій]] узроўняў атама да і пасля выпраменьвання. Пры гэтым выпраменены фатон кагерэнтны фатону, які выклікаў выпраменьванне (з’яўляецца яго «дакладнай копіяй»). Такім чынам адбываецца ўзмацненне [[Святло|святла]]. Гэтым з’ява адрозніваецца ад спантаннага выпраменьвання, у якім выпрамененыя фатоны маюць выпадковыя напрамкі распаўсюджвання, [[палярызацыя хваль|палярызацыю]] і [[фаза ваганняў|фазу]]<ref name="small_encyclopaedia">{{артыкул | аўтар = А. Н. Ораевский | загаловак = Лазер | аўтар выдання = под. ред. М. Е. Жаботинского | выданне = Квантовая электроника. Маленькая энциклопедия | месца = М. | выдавецтва = «Советская энциклопедия» | год = 1969 | старонкі = 89-118 }}</ref><ref>{{кніга |аўтар = Р. Фейнман, Р. Лейтон, М. Сэндс |частка = 3 - излучение, волны, кванты; 4 - кинетика, теплота, звук |загаловак = Фейнмановские лекции по физике |выданне = 3-е изд |месца = М. |выдавецтва = Мир |год = 1976 |том = 1 |старонкі = 311-315 |старонак = 496 }}</ref>. [[Выява:Laser DSC09088.JPG|250px|thumb|злева|[[Гелій-неонавы лазер]]. Яркі прамень у цэнтры — гэта не ўласна лазерны прамень, а электрычны разрад, які спараджае свячэнне, прыкладна так, як гэта адбываецца ў неонавых лямпах. Прамень праецыруецца на экран справа ў выглядзе чырвонай кропкі, што свеціцца.]] [[Імавернасць]] таго, што выпадковы [[фатон]] выкліча індуцыраванае выпраменьванне ўзбуджанага атама, дакладна роўная імавернасці паглынання гэтага фатона [[атам]]ам, які знаходзіцца ў неўзбуджаным стане<ref>{{cite journal |last = Einstein А. |year = 1916 |title = Strahlungs-emission und -absorption nach der Quantentheorie |journal = Verhandlungen der Deutschen Physikalischen Gesellschaft |volume = 18 | pages = 318}} {{de icon}}</ref>. Таму для ўзмацнення святла неабходна, каб узбуджаных атамаў у асяроддзі было больш, чым неўзбуджаных (так званая інверсія насельніцтва). У стане [[Тэрмадынамічная раўнавага|тэрмадынамічнай раўнавагі]] гэтая ўмова не выконваецца, таму выкарыстоўваюцца розныя сістэмы накачкі актыўнага асяроддзя лазера ([[Оптыка|аптычныя]], [[Электрычнасць|электрычныя]], [[Хімія|хімічныя]] і інш.)<ref name="physical_encyclopaedia">{{артыкул | аўтар = А. Н. Ораевский | загаловак = Лазер | спасылка = http://www.femto.com.ua/articles/part_1/1892.html | аўтар выдання = под. ред. А. М. Прохорова | выданне = Физическая энциклопедия | месца = М. | выдавецтва = «Советская энциклопедия» | год = 1988 | том = 2 }}</ref>. Першакрыніцай генерацыі з’яўляецца працэс спантаннага выпраменьвання, таму для забеспячэння пераемнасці пакаленняў фатонаў неабходна існаванне [[станоўчая зваротная сувязь|станоўчай зваротнай сувязі]], за кошт якой фатоны выклікаюць наступныя акты індуцыраванага выпраменьвання. Для гэтага актыўнае асяроддзе лазера змяшчаецца ў [[аптычны рэзанатар]]. У найпрасцейшым выпадку ён уяўляе сабой два люстэркі, адно з якіх напаўпразрыстае — праз яго прамень лазера часткова выходзіць з рэзанатара. Адлюстроўваючыся ад люстэркаў, пучок выпраменьвання шматразова праходзіць па рэзанатару, выклікаючы ў ім індуцыраваныя пераходы. Выпраменьванне можа быць як бесперапынным, так і імпульсным. Пры гэтым, выкарыстоўваючы розныя прыборы ([[прызма, оптыка|прызмы]], што верцяцца, ячэйки Кера і інш.) для хуткага выключэння і ўключэння зваротнай сувязі і памяншэння тым самым перыяду імпульсаў, можна стварыць умовы для генерацыі выпраменьвання вельмі вялікай магутнасці (так званыя [[гіганцкія імпульсы]])<ref name="small_encyclopaedia" />. Гэты рэжым работы лазера называюць рэжымам мадуляванай [[дыхтоўнасць|дыхтоўнасці]]. Выпраменьванне, якое генеруецца лазерам, з’яўляецца [[монахраматычнае выпраменьванне|монахраматычным]] (г.зн. яго [[спектр выпраменьвання|спектр]] складаецца з адной або з дыскрэтнага набору [[Даўжыня хвалі|даўжынь хваль]]), бо імавернасць выпраменьвання фатона вызначанай даўжыні хвалі большая, чым блізка размешчанай, звязанай з пашырэннем спектральнай лініі, а, адпаведна, і імавернасць індуцыраваных пераходаў на гэтай [[Частата|частаце]] таксама мае максімум. Таму паступова ў працэсе генерацыі фатоны дадзенай даўжыні хвалі будуць пераважаць над усімі астатнімі фатонамі<ref name="physical_encyclopaedia" />. Акрамя гэтага, з-за адмысловага размяшчэння люстэркаў у лазерным прамені захоўваюцца толькі тыя фатоны, якія распаўсюджваюцца ў кірунку, паралельным [[аптычная вось|аптычнай восі]] рэзанатара на невялікай адлегласці ад яе, астатнія фатоны хутка пакідаюць аб’ём рэзанатара. Такім чынам прамень лазера мае вельмі малы вугал разыходнасці<ref>{{cite web |author = François Balembois et Sébastien Forget |url = http://prn1.univ-lemans.fr/prn1/siteheberge/optique/M1G1_FBalembois_ang/co/Contenu_09.html |title = Laser : Fundamentals // Spatial characteristics of the emitted laser beam |publisher = Prn1.univ-lemans.fr |access-date = 2009-07-30 |lang = en |archive-url = https://web.archive.org/web/20080606150121/http://prn1.univ-lemans.fr/prn1/siteheberge/optique/M1G1_FBalembois_ang/co/Contenu_09.html |archive-date = 6 чэрвеня 2008 |url-status = dead}}</ref>. Нарэшце, прамень лазера мае строга вызначаную [[палярызацыя святла|палярызацыю]]. Для гэтага ў рэзанатар уводзяць розныя [[палярызатар]]ы, напрыклад, імі могуць служыць плоскія шкляныя пласцінкі, устаноўленыя пад [[вугал Брустэра|вуглом Брустэра]] да кірунку распаўсюджвання прамяня лазера<ref>{{кніга |аўтар = Редкин Ю. Н. |частка = Часть 5. Физика атома, твёрдого тела и атомного ядра |загаловак = Курс общей физики |месца = Киров |выдавецтва = ВятГГУ |год = 2006 |старонкі = 57 |старонак = 152 }}</ref>. == Будова лазера == [[Выява:Laser.svg|275px|thumb|справа|На схеме пазначаны: 1 — актыўнае асяроддзе; 2 — энергія накачкі лазера; 3 — непразрыстае люстэрка; 4 — напаўпразрыстае люстэрка; 5 — лазерны прамень.]] Усе лазеры складаюцца з трох асноўных частак: * актыўнага (рабочага) асяроддзя; * сістэмы накачкі (крыніца энергіі); * аптычнага рэзанатара (можа адсутнічаць, калі лазер працуе ў рэжыме ўзмацняльніка). Кожная з іх забяспечвае выкананне сваіх пэўных функцый. === Актыўнае асяроддзе === У цяперашні час у якасці рабочага асяроддзя лазера выкарыстоўваюцца розныя [[агрэгатныя станы]] рэчыва: [[Цвёрдае цела|цвёрдае]], [[Вадкасць|вадкае]], [[газ]]ападобнае, [[плазма]]<ref name="ruby_laser">Сивухин Д. В. Общий курс физики. — Издание 2-е. — М.: Наука, 1985. — Т. IV. Оптика. — С. 714—721. — 735 с.</ref>. У звычайным стане лік атамаў, якія знаходзяцца на ўзбуджаных энергетычных узроўнях, вызначаецца [[размеркаванне Больцмана|размеркаваннем Больцмана]]<ref name="sivuhin_principles">Сивухин Д. В. Общий курс физики. — Издание 2-е. — М.: Наука, 1985. — Т. IV. Оптика. — С. 703—714. — 735 с.</ref>: <center><math>~N=N_0 \exp (-E/kT),</math></center> тут : ''N'' — колькасць [[атам]]аў, якія знаходзяцца ва ўзбуджаным стане з энергіяй ''E'', : ''N''₀ — лік атамаў, якія знаходзяцца ў асноўным стане, : ''k'' — [[пастаянная Больцмана]], : ''T'' — тэмпература асяроддзя. Іншымі словамі, узбуджаных атамаў менш, чым атамаў у асноўным стане, таму [[імавернасць]] таго, што [[фатон]], распаўсюджваючыся ў асяроддзі, выкліча вымушанае выпраменьванне, таксама малая ў параўнанні з імавернасцю яго паглынання. Таму [[электрамагнітная хваля]], праходзячы ў [[Рэчыва|рэчыве]], расходуе сваю [[Энергія|энергію]] на ўзбуджэнне атамаў. [[Інтэнсіўнасць (фізіка)|Інтэнсіўнасць]] выпраменьвання пры гэтым спадае па [[Закон Бугера — Ламберта — Бера|закону Бугера]]<ref name="krugosvet" />: <center><math>~I_l=I_0 \exp (-a_1l),</math></center> тут : ''I''₀ — пачатковая інтэнсіўнасць, : ''I''_l — інтэнсіўнасць выпраменьвання, якое прайшло адлегласць ''l'' ў рэчыве, : ''a''₁ — [[паказчык паглынання]] рэчыва. Залежнасць [[экспаненцыяльная функцыя|экспаненцыяльная]], таму выпраменьванне вельмі хутка паглынаецца. У тым выпадку, калі ўзбуджаных атамаў больш, чым неўзбуджаных (гэта значыць, у стане інверсіі насельніцтва), сітуацыя прама процілеглая. Акты вымушанага выпраменьвання пераважаюць над паглынаннем, і выпраменьванне ўзмацняецца па закону<ref name="krugosvet" />: <center><math>~I_l=I_0 \exp (a_2l),</math></center> дзе ''a''₂ — каэфіцыент квантавага ўзмацнення. У рэальных лазерах узмацненне адбываецца да таго часу, пакуль велічыня энергіі, якая паступае за кошт вымушанага выпраменьвання энергіі, не стане роўнай велічыні энергіі, якая губляецца ў рэзанатары<ref name="physical_dictionary">{{артыкул | аўтар = М. Е. Жаботинский | загаловак = Лазер (оптический квантовый генератор) | аўтар выдання = под. ред. А. М. Прохорова | выданне = Физический энциклопедический словарь | месца = М. | выдавецтва = «Советская энциклопедия» | год = 1984 | старонкі = 337-340 }}</ref>. Гэтыя страты звязаны з насычэннем метастабільнага ўзроўню рабочага рэчыва, пасля чаго энергія накачкі ідзе толькі на яго разагрэў, а таксама з наяўнасцю мноства іншых фактараў (рассейванне на неаднастайнасць асяроддзя, паглынанне [[прымешка, хімія|прымешкамі]], неідэальнасць люстэркаў, карыснае і непажаданае выпраменьванне ў навакольнае асяроддзе і інш.)<ref name="krugosvet" />. === Сістэма накачкі === Для стварэння інверснай населенасці асяроддзя лазера выкарыстоўваюцца розныя механізмы. У цвердацельных лазерах яна ажыццяўляецца за кошт апраменьвання магутнымі [[газаразрадная лямпа|газаразраднымі лямпамі-ўспышкамі]], сфакусіраваным [[Сонца|сонечным]] выпраменьваннем (так званая аптычная накачка) і выпраменьваннем іншых лазераў (у прыватнасці, [[паўправаднік]]овых)<ref name="small_encyclopaedia" /><ref name="solid-state_laser">{{артыкул | аўтар = И. А. Щербаков | загаловак = Твердотельный лазер | спасылка = http://www.femto.com.ua/articles/part_2/3985.html | аўтар выдання = под. ред. А. М. Прохорова | выданне = Физическая энциклопедия | месца = М. | выдавецтва = «Советская энциклопедия» | год = 1988 | том = 5 }}</ref>. Пры гэтым магчыма праца толькі ў імпульсным рэжыме, бо патрабуюцца вельмі вялікія [[шчыльнасць энергіі|шчыльнасці энергіі]] накачкі, якія выклікаюць пры працяглым уздзеянні моцны разагрэў і разбурэнне стрыжня рабочага рэчыва<ref>{{артыкул | аўтар = А. В. Францессон | загаловак = Накачка | спасылка = http://www.femto.com.ua/articles/part_2/2395.html | аўтар выдання = под. ред. А. М. Прохорова | выданне = Физическая энциклопедия | месца = М. | выдавецтва = «Советская энциклопедия» | год = 1988 | том = 3 }}</ref>. У газавых і вадкасных лазерах (гл. [[гелій-неонавы лазер]], [[лазер на фарбавальніках]]) выкарыстоўваецца накачка электрычным разрадам. Такія лазеры працуюць у бесперапынным рэжыме. Накачка хімічных лазераў адбываецца з дапамогай [[Хімічная рэакцыя|хімічных рэакцый]] у іх актыўным асяроддзі. Пры гэтым інверсія насельніцтва ўзнікае альбо непасрэдна ў прадуктах рэакцыі, альбо ў адмыслова ўведзеных прымешках з адпаведнай структурай энергетычных узроўняў. Накачка паўправадніковых лазераў адбываецца пад дзеяннем моцнага прамога [[Электрычны ток|току]] праз [[p-n пераход]], а таксама пучком [[электрон]]аў. Існуюць і іншыя метады накачкі (газадынамічныя, заснаваныя на рэзкім ахалоджванні папярэдне нагрэтых газаў; [[фотадысацыяцыя]], асобны выпадак хімічнай накачкі і інш.)<ref name="physical_dictionary" />. [[Выява:Lasers pumping.jpg|275px|thumb|злева|На малюнку: а — трохузроўневая і б — чатырохузроўневая схемы накачкі актыўнага асяроддзя лазера.]] Класічная трохузроўневая сістэма накачкі рабочага асяроддзя выкарыстоўваецца, напрыклад, у [[рубін]]авым лазеры. Рубін уяўляе сабой [[крышталь]] [[карунд]]у Al₂O₃, [[легіраванне|легіраваны]] невялікай колькасцю [[іон]]аў хрому Cr³⁺, якія і з’яўляюцца крыніцай лазернага выпраменьвання. З-за ўплыву электрычнага поля крышталічнай рашоткі карунду знешні энергетычны ўзровень хрому E₂ расшчэплены (гл. [[эфект Штарка]]). Іменна гэта робіць магчымым выкарыстанне немонахраматычнага выпраменьвання ў якасці накачкі<ref name="small_encyclopaedia" />. Пры гэтым [[атам]] пераходзіць з асноўнага стану з [[энергія]]й ''E''₀ ва ўзбуджаны з энергіяй каля ''E''₂. У гэтым стане атам можа знаходзіцца параўнальна нядоўга (парадку 10⁻⁸ с), амаль адразу адбываецца пераход без выпраменьвання на ўзровень ''E''₁, на якім атам можа знаходзіцца значна даўжэй (да 10⁻³ с), гэта так званы метастабільны ўзровень. Узнікае магчымасць ажыццяўлення індуцыраванага выпраменьвання пад уздзеяннем іншых выпадковых [[фатон]]аў. Як толькі атамаў, якія знаходзяцца ў метастабільным стане становіцца больш, чым у асноўным, пачынаецца працэс генерацыі<ref name="physical_dictionary" /><ref>{{cite web |author = François Balembois et Sébastien Forget |url = http://prn1.univ-lemans.fr/prn1/siteheberge/optique/M1G1_FBalembois_ang/co/Contenu_08.html |title = Laser : Fundamentals // Spectroscopic systems used to create a laser |publisher = Prn1.univ-lemans.fr |access-date = 2009-07-28 |lang = en |archive-url = https://web.archive.org/web/20080606183012/http://prn1.univ-lemans.fr/prn1/siteheberge/optique/M1G1_FBalembois_ang/co/Contenu_08.html |archive-date = 6 чэрвеня 2008 |url-status = dead}}</ref>. Варта адзначыць, што стварыць інверсію населенасцей атамаў хрому Cr з дапамогай накачкі непасрэдна з узроўню ''E''₀ на ўзровень ''E''₁ нельга. Гэта звязана з тым, што калі паглынанне і вымушанае выпраменьванне адбываюцца паміж двума ўзроўнямі, то абодва гэтыя працэсы працякаюць з аднолькавай хуткасцю. Таму ў дадзеным выпадку накачка можа толькі зраўнаваць населенасці двух узроўняў, чаго недастаткова для ўзнікнення генерацыі<ref name="small_encyclopaedia" />. У некаторых лазерах, напрыклад у [[неадым]]авым, ў яком генерацыя выпраменьвання адбываецца на іонах [[неадым]]у Nd³⁺, выкарыстоўваецца чатырохузроўневая схема накачкі. Тут паміж метастабільным ''E''₂ і асноўным узроўнем ''E''₀ маецца прамежкавы — рабочы ўзровень ''E''₁. Вымушанае выпраменьванне адбываецца пры пераходзе атама паміж узроўнямі ''E''₂ і ''E''₁. Перавага гэтай схемы заключаецца ў тым, што ў дадзеным выпадку лёгка выканаць умову інверснай населенасці, бо час жыцця верхняга рабочага ўзроўню (''E''₂) на некалькі парадкаў большы за час жыцця ніжняга ўзроўню (''E''₁). Гэта значна зніжае патрабаванні да крыніцы накачкі<ref name="physical_dictionary" />. Акрамя таго, падобная схема дазваляе ствараць магутныя лазеры, якія працуюць у бесперапынным рэжыме, што вельмі важна для некаторых прымяненняў<ref name="ruby_laser" />. Аднак падобныя лазеры маюць істотны недахоп у выглядзе нізкага квантавага [[Каэфіцыент карыснага дзеяння|ККД]], які вызначаецца як дзель энергіі выпрамененага фатона на энергію паглынутага фатона накачкі (η_{квантавае} = hν_{выпраменьвання}/hν_{накачкі}) === Аптычны рэзанатар === [[Выява:Oscillators spectrum.jpg|275px|thumb|злева|У шырыню [[спектральная лінія|спектральнай лініі]], намаляванай на рысунку зялёным колерам, укладваецца тры ўласныя частаты рэзанатара. У гэтым выпадку выпраменьванне, што генеруецца лазерам, будзе трохмодавым. Для фіялетавай лініі выпраменьванне будзе чыста монахраматычным.]] Люстэркі лазера не толькі забяспечваюць існаванне станоўчай зваротнай сувязі, але і працуюць як рэзанатар, падтрымліваючы тыя моды, якія адпавядаюць [[Хваля стаячая|стаячым хвалям]] дадзенага рэзанатара<ref>{{кніга |аўтар = Сивухин Д. В. |загаловак = Общий курс физики. Электричество |месца = М. |выдавецтва = Наука |год = 1985 |том = 3 |старонкі = 624-627 |старонак = 713 }}</ref>, і падаўляючы іншыя<ref name="sivuhin_principles" />. Калі на [[аптычная даўжыня шляху|аптычнай даўжыні]] ''L'' рэзанатара ўкладваецца цэлы лік паўхваль ''n'': <center><math>~2L = n \lambda,</math></center> то такія хвалі, праходзячы па рэзанатары, не мяняюць сваёй фазы і, дзякуючы [[інтэрферэнцыя святла|інтэрферэнцыі]], узмацняюць адзін аднаго. Усе астатнія, блізка размешчаныя хвалі, паступова гасяць адна адну. Такім чынам спектр уласных частот аптычнага рэзанатара вызначаецца суадносінамі: <center><math>\nu_n = \frac{c}{2L} n,</math></center> тут ''c'' — [[хуткасць святла]] ў вакууме. Інтэрвалы паміж суседнімі частотамі рэзанатара аднолькавыя і роўныя: <center><math>\vartriangle \nu_r = \frac{c}{2L}.</math></center> Лініі ў спектры выпраменьвання з розных прычын ([[доплераўскае зрушэнне|доплераўскае пашырэнне]], знешнія [[Электрычнае поле|электрычныя]] і [[Магнітнае поле|магнітнае палі]], [[Квантавая механіка|квантавамеханічныя эфекты]] і інш.) заўсёды маюць пэўную шырыню <math>\vartriangle \nu_l</math>. Таму могуць узнікаць сітуацыі, калі на шырыню [[спектральная лінія|спектральнай лініі]] ўкладваецца некалькі ўласных частот рэзанатара. У гэтым выпадку выпраменьванне лазера будзе шматмодавым<ref>{{cite web |author = François Balembois et Sébastien Forget |url = http://prn1.univ-lemans.fr/prn1/siteheberge/optique/M1G1_FBalembois_ang/co/Contenu_11.html |title = Laser : Fundamentals // Operating conditions for the cavity |publisher = Prn1.univ-lemans.fr |access-date = 2009-07-31 |lang = en |archive-url = https://web.archive.org/web/20080606150126/http://prn1.univ-lemans.fr/prn1/siteheberge/optique/M1G1_FBalembois_ang/co/Contenu_11.html |archive-date = 6 чэрвеня 2008 |url-status = dead}}</ref>. Сінхранізацыя гэтых мод дазваляе дабіцца таго, каб выпраменьванне ўяўляла сабой паслядоўнасць кароткіх і магутных імпульсаў. Калі ж <math>\vartriangle \nu_l < \vartriangle \nu_r</math>, то ў выпраменьванні лазера будзе прысутнічаць толькі адна [[частата]], у дадзеным выпадку рэзанансныя ўласцівасці сістэмы люстэркаў слаба выяўлены на фоне рэзанансных уласцівасцей спектральнай лініі<ref name="physical_encyclopaedia" />. Пры больш строгім разліку неабходна ўлічваць, што ўзмацняюцца хвалі, якія распаўсюджваюцца не толькі паралельна аптычнай восі рэзанатара, але і пад малым вуглом <math>\varphi</math> да яе. Умова ўзмацнення тады прымае выгляд<ref name="sivuhin_principles" />: <center><math>~2L \cos \varphi = n \lambda.</math></center> Гэта прыводзіць да таго, што [[Інтэнсіўнасць (фізіка)|інтэнсіўнасць]] пучка прамянёў лазера розная ў розных кропках [[Плоскасць|плоскасці]], перпендыкулярнай гэтаму пучку. Тут назіраецца сістэма светлых плям, падзеленых цёмнымі вузлавымі лініямі. Для ліквідацыі гэтых непажаданых эфектаў выкарыстоўваюць розныя [[дыяфрагма, оптыка|дыяфрагмы]], рассейвальныя ніткі, а таксама выкарыстоўваюць розныя схемы аптычных рэзанатараў<ref>{{артыкул | аўтар = В. П. Быков | загаловак = Оптический резонатор | спасылка = http://www.femto.com.ua/articles/part_2/2643.html | аўтар выдання = под. ред. А. М. Прохорова | выданне = Физическая энциклопедия | месца = М. | выдавецтва = «Советская энциклопедия» | год = 1988 | том = 3 }}</ref>. == Класіфікацыя лазераў == * [[Цвердацельны лазер|Цвердацельныя лазеры]] на [[Люмінесцэнцыя|люмінесцэнтных]] [[Цвёрдае цела|цвёрдых асяроддзях]] (дыэлектрычныя крышталі і шкла). У якасці актыватараў звычайна выкарыстоўваюцца [[іон]]ы [[Рэдказямельныя элементы|рэдказямельных элементаў]] або іоны групы [[жалеза]] Fe. Накачка, аптычная і ад [[лазерны дыёд|паўправадніковых лазераў]], ажыццяўляецца па трох- ці чатырохузроўневай схеме. Сучасныя цвердацельныя лазеры здольныя працаваць у імпульсным, бесперапынным і квазібесперапынным рэжымах<ref name="solid-state_laser" />. * [[Паўправадніковы лазер|Паўправадніковыя лазеры]]. Фармальна таксама з’яўляюцца цвердацельнымі, але традыцыйна вылучаюцца ў асобную групу, бо маюць іншы механізм накачкі (інжэкцыя лішкавых носьбітаў зараду праз [[p-n пераход]] або гетэрапераход, электрычны прабой у моцным полі, бамбардзіроўка хуткімі электронамі), а квантавыя пераходы адбываюцца паміж дазволенымі энергетычнымі зонамі, а не паміж дыскрэтнымі ўзроўнямі энергіі. Паўправадніковыя лазеры — найбольш ужывальны ў побыце від лазераў<ref>{{артыкул | аўтар = Елисеев П. Г. | загаловак = Полупроводниковый лазер | спасылка = http://www.femto.com.ua/articles/part_2/2979.html | аўтар выдання = под. ред. А. М. Прохорова | выданне = Физическая энциклопедия | месца = М. | выдавецтва = «Советская энциклопедия» | год = 1988 | том = 4 }}</ref>. Акрамя гэтага ўжываюцца ў [[Спектраскапія|спектраскапіі]], у сістэмах накачкі іншых лазераў, а таксама ў [[Медыцына|медыцыне]] (гл. [[фотадынамічная тэрапія]]). * [[Лазер на фарбавальніках|Лазеры на фарбавальніках]]. Тып лазераў, які выкарыстоўвае ў якасці актыўнага асяроддзя [[раствор]] флюарэсцыруючых з утварэннем шырокіх [[спектр]]аў арганічных фарбавальнікаў. Лазерныя пераходы ажыццяўляюцца паміж рознымі вагальнымі падузроўнямі першага ўзбуджанага і асноўнага сінглетных электронных станаў. Накачка аптычная, могуць працаваць у бесперапынным і імпульсным рэжымах. Асноўнай асаблівасцю з’яўляецца магчымасць перастройкі даўжыні хвалі выпраменьвання ў шырокім дыяпазоне. Прымяняюцца ў спектраскапічных даследаваннях<ref>{{артыкул | аўтар = А. Н. Рубинов | загаловак = Лазеры на красителях | спасылка = http://www.femto.com.ua/articles/part_1/1905.html | аўтар выдання = под. ред. А. М. Прохорова | выданне = Физическая энциклопедия | месца = М. | выдавецтва = [[Советская энциклопедия|«Советская энциклопедия»]] | год = 1988 | том = 2 }}</ref>. * [[Газавы лазер|Газавыя лазеры]] — лазеры, актыўным асяроддзем якіх з’яўляецца сумесь [[газ]]аў і [[пар]]оў. Адрозніваюцца высокай магутнасцю, монахраматычнасцю, а таксама вузкай скіраванасцю выпраменьвання. Працуюць у бесперапынным і імпульсным рэжымах. У залежнасці ад сістэмы накачкі газавыя лазеры падзяляюць на газаразрадныя лазеры, газавыя лазеры з аптычным узбуджэннем і ўзбуджэннем зараджанымі часціцамі (напрыклад, лазеры з ядзернаю накачкай<ref>{{артыкул | аўтар = С. И. Яковленко | загаловак = Лазер с ядерной накачкой | спасылка = http://www.femto.com.ua/articles/part_1/1893.html | аўтар выдання = под. ред. А. М. Прохорова | выданне = Физическая энциклопедия | месца = М. | выдавецтва = «Советская энциклопедия» | год = 1988 | том = 2 }}</ref>, у пачатку 80-х праводзіліся выпрабаванні сістэм супрацьракетнай абароны на іх аснове<ref>{{cite journal |first=Jeff |last=Hecht |title=The history of the x-ray laser |journal=Optics and Photonics News |volume=19 |issue=5 |date=May 2008 |publisher=Optical Society of America |pages=26–33}} {{en icon}}</ref>, аднак, без асаблівага поспеху<ref>{{cite web |url = http://www.nv.doe.gov/library/publications/historical/DOENV_209_REV15.pdf |title = United States Nuclear Tests 1945-1992 |format = pdf |publisher = United States Department of Energy |access-date = 2009-08-16 |lang = en |archive-url = https://www.webcitation.org/61AmMY7mJ?url=http://www.nv.doe.gov/library/publications/historical/DOENV_209_REV15.pdf |archive-date = 24 жніўня 2011 |url-status = dead }}</ref>), газадынамічныя і хімічныя лазеры. Па тыпу лазерных пераходаў адрозніваюць газавыя лазеры на атамных пераходах, іонныя лазеры, малекулярныя лазеры на электронных, вагальных і круцільных пераходах [[Малекула|малекул]] і эксімерныя лазеры<ref>{{артыкул | аўтар = Г. Г. Петраш | загаловак = Газовый лазер | спасылка = http://www.femto.com.ua/articles/part_1/0645.html | аўтар выдання = под. ред. А. М. Прохорова | выданне = Физическая энциклопедия | месца = М. | выдавецтва = «Советская энциклопедия» | год = 1988 | том = 1 }}</ref>. * [[Газадынамічны лазер|Газадынамічныя лазеры]] — газавыя лазеры з цеплавой накачкі, інверсія насельніцтваў у якіх ствараецца паміж узбуджанымі вагальна-круцільнымі ўзроўнямі гетэраядзерных малекул шляхам адыябатычнага пашырэння газавай сумесі, якая рухаецца з высокай хуткасцю (часцей N₂+CO₂+He або N₂+CO₂+Н₂О, рабочае рэчыва — [[Вуглякіслы газ|CO₂]])<ref>{{артыкул | аўтар = А. С. Бирюков | загаловак = Газодинамический лазер | спасылка = http://www.femto.com.ua/articles/part_1/0647.html | аўтар выдання = под. ред. [[Прохоров, Александр Михайлович|А. М. Прохорова]] | выданне = [[Физическая энциклопедия]] | месца = М. | выдавецтва = [[Советская энциклопедия|«Советская энциклопедия»]] | год = 1988 | том = 1 }}</ref>. * [[Эксімерны лазер|Эксімерныя лазеры]] — разнавіднасць газавых лазераў, якія працуюць на энергетычных пераходах эксімерных малекул (дымеры высакародных газаў, а таксама іх монагалагенідаў), здольных існаваць толькі некаторы час ва ўзбуджаным стане. Накачка ажыццяўляецца прапусканнем праз газавую сумесь пучка электронаў, пад дзеяннем якіх атамы пераходзяць ва ўзбуджаны стан з утварэннем эксімераў, якія фактычна прадстаўляюць сабой асяроддзе з інверсіяй населенасцей. Эксімерныя лазеры адрозніваюцца высокімі энергетычнымі характарыстыкамі, малым роскідам [[Даўжыня хвалі|даўжыні хвалі]] генерацыі і магчымасці яе плыўнай перастройкі ў шырокім дыяпазоне<ref>{{артыкул | аўтар = А. В. Елецкий | загаловак = Эксимерный лазер | спасылка = http://www.femto.com.ua/articles/part_2/4625.html | аўтар выдання = под. ред. А. М. Прохорова | выданне = Физическая энциклопедия | месца = М. | выдавецтва = «Советская энциклопедия» | год = 1988 | том = 5 }}</ref>. * [[Хімічны лазер|Хімічныя лазеры]] — разнавіднасць лазераў, крыніцай энергіі для якіх служаць хімічныя рэакцыі паміж кампанентамі рабочага асяроддзя (сумесі газаў). Лазерныя пераходы адбываюцца паміж узбуджанымі вагальна-круцільнымі і асноўнымі ўзроўнямі састаўных малекул прадуктаў рэакцыі. Для ажыццяўлення хімічных рэакцый у асяроддзі неабходна пастаянная прысутнасць свабодных радыкалаў, для чаго выкарыстоўваюцца розныя спосабы ўздзеяння на малекулы для іх дысацыяцыі. Адрозніваюцца шырокім спектрам генерацыі ў блізкай ІЧ-вобласці, вялікай магутнасцю бесперапыннага і імпульснага выпраменьвання<ref>{{артыкул | аўтар = А. В. Елецкий | загаловак = Химический лазер | спасылка = http://www.femto.com.ua/articles/part_2/4470.html | аўтар выдання = под. ред. А. М. Прохорова | выданне = Физическая энциклопедия | месца = М. | выдавецтва = «Советская энциклопедия» | год = 1988 | том = 5 }}</ref>. * [[Лазер на свабодных электронах|Лазеры на свабодных электронах]] — лазеры, актыўным асяроддзем якіх з’яўляецца паток свабодных [[электрон]]аў, якія вагаюцца ў вонкавым [[Электрамагнітнае поле|электрамагнітным полі]] (за кошт чаго ажыццяўляецца выпраменьванне) і распаўсюджваюцца з рэлятывісцкай хуткасцю ў кірунку выпраменьвання. Асноўнай асаблівасцю з’яўляецца магчымасць плаўнай шырокадыяпазоннай перастройкі частаты генерацыі. Адрозніваюць убітроны і скатроны, накачка першых ажыццяўляецца ў прасторава-перыядычным статычным полі андулятара, другіх — магутным полем электрамагнітнай хвалі. Існуюць таксама мазеры на цыклатронным рэзанансе і страфатроны, заснаваныя на тармазным выпраменьванні электронаў, а таксама фліматроны, якія выкарыстоўваюць [[Эфект Вавілава — Чаранкова]] і пераходнага выпраменьванняў. Кожны электрон выпраменьвае да 10⁸ фатонаў, таму лазеры на свабодных электронах з’яўляюцца, па сутнасці, класічнымі прыборамі і апісваюцца законамі [[Класічная электрадынаміка|класічнай электрадынамікі]]<ref>{{артыкул | аўтар = В. Л. Братман, Н. С. Гинзбург | загаловак = Лазеры на свободных электронах | спасылка = http://www.femto.com.ua/articles/part_1/1906.html | аўтар выдання = под. ред. А. М. Прохорова | выданне = Физическая энциклопедия | месца = М. | выдавецтва = «Советская энциклопедия» | год = 1988 | том = 2 }}</ref>. * [[Квантавы каскадны лазер|Квантавыя каскадныя лазеры]] − паўправадніковыя лазеры, якія выпраменьваюць у сярэднім і далёкім [[інфрачырвоны дыяпазон|інфрачырвоным дыяпазоне]]<ref>{{cite journal |last= Faist |first= Jerome |author2=Federico Capasso|author3=Deborah L. Sivco|author4=Carlo Sirtori|author5=Albert L. Hutchinson|author6=Alfred Y. Cho |date=April 1994 |title= Quantum Cascade Laser |journal=Science |volume=264 |issue=5158 |pages=553–556 |doi=10.1126/science.264.5158.553 |url=http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/264/5158/553 |access-date=2007-02-18 |format= abstract |pmid= 17732739}} {{en icon}}</ref>. У адрозненне ад звычайных паўправадніковых лазераў, якія выпраменьваюць з дапамогай вымушаных пераходаў паміж дазволенымі [[электрон]]нымі і дзіркавымі ўзроўнямі, падзеленымі [[забароненая зона|забароненай зонай]] [[паўправаднік]]а, выпраменьванне квантавых каскадных лазераў узнікае пры пераходзе электронаў паміж слаямі гетэраструктур паўправадніка і складаецца з двух тыпаў прамянёў, прычым другасны прамень мае вельмі незвычайныя ўласцівасці і не патрабуе вялікіх выдаткаў энергіі<ref>{{cite journal |last= Kazarinov |first= R.F |author2=Suris, R.A. |date=April 1971 |title= Possibility of amplification of electromagnetic waves in a semiconductor with a superlattice |journal= Fizika i Tekhnika Poluprovodnikov |volume=5 |issue=4 |pages=797–800}} {{en icon}}</ref>. * [[Валаконны лазер]] — лазер, рэзанатар якога пабудаваны на базе [[аптычнае валакно|аптычнага валакна]], усярэдзіне якога поўнасцю або часткова генеруецца выпраменьванне. Пры цалкам валаконнай рэалізацыі такой лазер называецца цэльнавалаконным, пры камбінаваным выкарыстанні валаконных і іншых элементаў у канструкцыі лазера ён называецца валаконна-дыскрэтным або гібрыдным. * [[Вертыкальна-выпраменьваючыя лазеры]] (VCSEL) — «Павярхоўна-выпраменьваючы лазер з вертыкальным рэзанатарам» — разнавіднасць дыёднага паўправадніковага лазера, які выпраменьвае [[святло]] ў кірунку, перпендыкулярным паверхні крышталя, у адрозненне ад звычайных лазерных дыёдаў, выпраменьваючых у плоскасці, паралельнай паверхні пласцін. * Іншыя віды лазераў, развіццё прынцыпаў якіх на дадзены момант з’яўляецца прыярытэтнай задачай даследаванняў ([[рэнтгенаўскі лазер|рэнтгенаўскія лазеры]]<ref>{{артыкул | аўтар = А. В. Андреев | загаловак = Рентгеновский лазер | спасылка = http://www.femto.com.ua/articles/part_2/3418.html | аўтар выдання = под. ред. А. М. Прохорова | выданне = Физическая энциклопедия | месца = М. | выдавецтва = «Советская энциклопедия» | год = 1988 | том = 4 }}</ref>, [[гама-лазер]]ы<ref>{{артыкул | аўтар = А. В. Андреев | загаловак = Гамма-лазер | спасылка = http://www.femto.com.ua/articles/part_1/0676.html | аўтар выдання = под. ред. А. М. Прохорова | выданне = Физическая энциклопедия | месца = М. | выдавецтва = «Советская энциклопедия» | год = 1988 | том = 1 }}</ref> і інш.). == Выкарыстанне лазераў == [[Выява:Classical spectacular laser effects.jpg|250px|thumb|справа|Лазернае суправаджэнне музычных канцэртаў (лазернае шоу)]] З моманту свайго вынаходства лазеры зарэкамендавалі сябе як «гатовыя рашэнні яшчэ невядомых праблем»<ref>{{кніга |аўтар = Charles H. Townes. |частка = The first laser |загаловак = A Century of Nature: Twenty-One Discoveries that Changed Science and the World |спасылка = http://www.press.uchicago.edu/Misc/Chicago/284158_townes.html |выдавецтва = University of Chicago Press |год = 2003 |старонкі = 107–112 |isbn = 0-226-28413-1 }} {{en icon}}</ref>. З-за ўнікальных уласцівасцей лазернага выпраменьвання, лазеры шырока прымяняюцца ў многіх галінах [[Навука|навукі]] і [[Тэхніка|тэхнікі]], а таксама ў [[Побыт|побыце]] (прайгравальнікі [[кампакт-дыск]]аў, [[лазерны прынтар|лазерныя прынтары]], счытвальнікі [[штрых-код]]аў, [[лазерная ўказка|лазерныя ўказкі]] і інш.) Лёгка дасягальная высокая шчыльнасць энергіі выпраменьвання дазваляе выконваць лакальную тэрмічную апрацоўку і звязаную з ёй механічную апрацоўку (рэзанне, зварку, пайку, гравіроўку). Дакладны кантроль зоны нагрэву дазваляе зварваць матэрыялы, якія немагчыма зварыць звычайнымі спосабамі (да прыкладу, [[Кераміка|кераміку]] і [[метал]]). Прамень лазера можна сфакусіраваць у кропку дыяметрам парадку [[мікрон]]а, што дазваляе выкарыстоўваць яго ў [[мікраэлектроніка|мікраэлектроніцы]] для прэцызійнай механічнай апрацоўкі матэрыялаў (рэзка паўправадніковых крышталёў, свідравання асабліва тонкіх адтулін у пячатных платах)<ref>{{cite web |url = http://www.laser-reserv.ru/ltech/rezka_proshivka_ot/ |title = Лазерная резка и прошивка отверстий |publisher = Laser-reserv.ru |access-date = 2009-08-06 |archive-url = https://www.webcitation.org/61AmN3krm?url=http://www.laser-reserv.ru/ltech/rezka_proshivka_ot/ |archive-date = 24 жніўня 2011 |url-status = live }}</ref>. Шырокае прымяненне атрымала таксама лазерная маркіроўка і мастацкая гравіроўка вырабаў з розных матэрыялаў<ref>{{cite web |author = А. Найдёнов |datepublished = 2008-01-24 |url = http://www.i-laser.ru/content/view/158/1/ |title = А что ещё можно сделать из натурального дерева с помощью лазера? |publisher = I-laser.ru |access-date = 2009-08-07 |archive-url = https://www.webcitation.org/64vYoYcKk?url=http://www.i-laser.ru/content/view/158/1/ |archive-date = 24 студзеня 2012 |url-status = live }}</ref> (у тым ліку аб’ёмная гравіроўка празрыстых матэрыялаў). Лазеры выкарыстоўваюцца для атрымання паверхневых пакрыццяў матэрыялаў (лазернае легіраванне, лазерная наплаўка, вакуумна-лазернае напыленне) з мэтай павышэння іх зносаўстойлівасці. Пры лазернай апрацоўцы матэрыялаў на іх не аказваецца механічнае ўздзеянне, зона нагрэву малая, таму ўзнікаюць толькі нязначныя тэрмічныя дэфармацыі. Акрамя таго, увесь тэхналагічны працэс можна цалкам аўтаматызаваць. Таму лазерная апрацоўка характарызуецца высокай дакладнасцю і прадукцыйнасцю. [[Выява:Laser from printer.jpg|250px|thumb|справа|Паўправадніковы лазер, які прымяняецца ў вузле генерацыі малюнка [[прынтар]]а Hewlett-Packard]] Лазеры прымяняюцца ў [[галаграфія|галаграфіі]] для стварэння саміх галаграм і атрымання галаграфічнага аб’ёмнага малюнка. Некаторыя лазеры, напрыклад лазеры на фарбавальніках, здольныя генераваць монахраматычнае святло практычна любой даўжыні хвалі, пры гэтым імпульсы выпраменьвання могуць дасягаць 10⁻¹⁶ с, а значыць і вялікіх магутнасцей (так званыя гіганцкія імпульсы). Гэтыя ўласцівасці выкарыстоўваюцца ў [[Спектраскапія|спектраскапіі]], а таксама пры вывучэнні нелінейных аптычных эфектаў. З дапамогай лазера ўдалося вымераць адлегласць да [[Месяц (спадарожнік Зямлі)|Месяца]] з дакладнасцю да некалькіх [[сантыметр]]аў. Лазерная лакацыя касмічных аб’ектаў удакладніла значэнні шэрагу фундаментальных астранамічных пастаянных і спрыяла ўдакладненню параметраў касмічнай навігацыі, пашырыла прадстаўленні аб будове [[Атмасфера|атмасферы]] і паверхні планет [[Сонечная сістэма|Сонечнай сістэмы]]<ref name="physical_dictionary" />. У астранамічных [[тэлескоп]]ах, забяспечаных адаптыўнай аптычнай сістэмай карэкцыі атмасферных скажэнняў, лазер выкарыстоўваюць для стварэння штучных апорных зорак у верхніх пластах атмасферы. Прымяненне лазераў у [[Метралогія|метралогіі]] і вымяральнай тэхніцы не абмяжоўваецца вымярэннем адлегласцей. Лазеры знаходзяць тут разнастайныя прымяненні: для вымярэння [[час]]у, [[ціск]]у, [[Тэмпература|тэмпературы]], хуткасці патокаў [[Вадкасць|вадкасцей]] і [[газ]]аў, [[Вуглавая хуткасць|вуглавой хуткасці]] ([[лазерны гіраскоп]]), канцэнтрацыі рэчываў, аптычнай шчыльнасці, разнастайных аптычных параметраў і характарыстык, у вібраметрыі і інш. Звышкароткія імпульсы лазернага выпраменьвання выкарыстоўваюцца ў [[фотахімія|лазернай хіміі]] для запуску і аналізу [[Хімічная рэакцыя|хімічных рэакцый]]. Тут лазернае выпраменьванне дазваляе забяспечыць дакладную лакалізацыю, дазіраванне, абсалютную стэрыльнасць і высокую хуткасць уводу энергіі ў сістэму<ref>{{артыкул | аўтар = Н. В. Карлов | загаловак = Лазерная химия | аўтар выдання = под. ред. А. М. Прохорова | выданне = Физический энциклопедический словарь | месца = М. | выдавецтва = «Советская энциклопедия» | год = 1984 | старонкі = 340-341 }}</ref>. У цяперашні час распрацоўваюцца розныя сістэмы лазернага ахалоджвання<ref>{{cite web |url = http://www.isan.troitsk.ru/win/LLS/lctna.htm |title = Лазерное охлаждение и пленение нейтральных атомов |publisher = Институт спектроскопии РАН |access-date = 2009-08-06 |archive-url = https://www.webcitation.org/61AmNhMyO?url=http://www.isan.troitsk.ru/win/LLS/lctna.htm |archive-date = 24 жніўня 2011 |url-status = live }}</ref>, разглядаюцца магчымасці ажыццяўлення з дапамогай лазераў [[кіруемы тэрмаядзерны сінтэз|кіруемага тэрмаядзернага сінтэзу]]. Лазеры выкарыстоўваюцца і ў ваенных мэтах, напрыклад, у якасці сродкаў навядзення і прыцэльвання. Разглядаюцца варыянты стварэння на аснове магутных лазераў баявых сістэм абароны паветранага, марскога і наземнага базіравання<ref>{{cite web |author = В. Саков |datepublished = 2009-03-21 |url = http://www.3dnews.ru/news/boevoi_100_kvt_lazer_northrop_grumman_pochti_portativnii/ |title = Боевой 100-кВт лазер Northrop Grumman. Почти портативный |publisher = 3dnews.ru |access-date = 2009-08-07 |archive-url = https://web.archive.org/web/20090707155530/http://www.3dnews.ru/news/boevoi_100_kvt_lazer_northrop_grumman_pochti_portativnii/ |archive-date = 7 ліпеня 2009 |url-status = dead }}</ref><ref>{{артыкул | аўтар = Pae, Peter | загаловак = Northrop Advance Brings Era Of The Laser Gun Closer | мова = en | выданне = [[Los Angeles Times]] | год = 2009-03-19 | старонкі = B2 }}</ref>. [[Выява:S&W .357 Magnum With Laser Sight.jpg|thumb|Рэвальвер, аснашчаны лазерным цэлеўказчыкам]] У [[Медыцына|медыцыне]] лазеры прымяняюцца як бяскроўныя скальпелі, выкарыстоўваюцца пры лячэнні афтальмалагічных захворванняў ([[катаракта]], [[адслаенне сятчаткі]], [[лазерная карэкцыя зроку]] і інш.). Шырокае прымяненне атрымалі таксама ў касметалогіі (лазерная эпіляцыя, лячэнне сасудзістых і пігментных дэфектаў скуры, лазерны пілінг, выдаленне [[Татуіроўка|татуіровак]] і пігментных плям)<ref>{{cite web |url = http://www.medlaser.ru/applic.htm |title = Лазеры для хирургии и косметологии |publisher = Medlaser.ru |access-date = 2009-08-07 |archive-url = https://www.webcitation.org/61AmOHxMk?url=http://www.medlaser.ru/applic.htm |archive-date = 24 жніўня 2011 |url-status = live }}</ref>. У цяперашні час бурна развіваецца так званая ''лазерная сувязь''. Вядома, што чым вышэйшая апорная частата канала сувязі, тым большая яго прапускная здольнасць<ref name="krugosvet" />. Таму ў [[радыёсувязь|радыёсувязі]] імкнуцца пераходзіць на ўсё больш кароткія даўжыні хваль. Даўжыня светлавой хвалі ў сярэднім на шэсць парадкаў меншая за даўжыню хвалі радыёдыяпазону, таму з дапамогай лазернага выпраменьвання магчыма перадача значна большага аб’ёму інфармацыі. Лазерная сувязь ажыццяўляецца як па адкрытых, так і па закрытых святлаводных структурах, напрыклад, па аптычнаму валакну. Святло за кошт з’явы поўнага ўнутранага адлюстравання можа распаўсюджвацца па ім на вялікія адлегласці, практычна не слабеючы<ref>{{артыкул | аўтар = А. В. Иевский, М. Ф. Стельмах | загаловак = Оптическая связь | спасылка = http://bse.sci-lib.com/article084692.html | аўтар выдання = под. ред. А. М. Прохорова | выданне = Большая советская энциклопедия | месца = М. | выдавецтва = «Советская энциклопедия» | год = 1977 }}</ref>. Для вывучэння ўзаемадзеяння лазернага выпраменьвання з рэчывам і атрымання кіруемага тэрмаядзернага сінтэзу будуюць вялікія лазерныя комплексы, магутнасць якіх можа пераўзыходзіць 1 ПВт. == Бяспека лазераў == Любы, нават маламагутны лазер, уяўляе небяспеку для зроку чалавека. Лазер часта ўжываецца ў побыце, на канцэртах, музычных мерапрыемствах. Зафіксавана мноства выпадкаў атрымання апёкаў сятчаткі вока<ref>https://www.msk.kp.ru/daily/24128.5/349669/</ref>, што прыводзіла да часовай ці поўнай слепаты. == Фільмы == * У [[1985]] году кінастудыяй «[[Леннаучфильм]]» выпушчаны навукова-папулярны фільм «Канструктары прамянёў», (рэжысёр — А. Слабадской, аператар В. Пятроў). Фільм прысвечаны даследаванням у галіне лазераў [[АН СССР|Інстытута агульнай фізікі АН СССР]] на чале з акадэмікам [[Аляксандр Міхайлавіч Прохараў|А. М. Прохаравым]]. * Таямніцы забытых перамог. Праўнікі праменя<ref>https://yandex.by/video/search?text=%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B8%20%D0%BB%D1%83%D1%87%D0%B0&filmId=84216853-00</ref> . Дакументальны фільм. Рэжысёр Аляксей Вахрушаў. Тэкст чытае Васіль Ланавой. ЗАТ «Інтэлект». {{зноскі}} == Літаратура == * {{кніга | аўтар = Тарасов Л. В. | загаловак = Физика процессов в генераторах когерентного оптического излучения | спасылка = http://www.krelib.com/nauchnye_trudy/4528 | месца = М. | выдавецтва = Радио и связь | год = 1981 | старонак = 440 }} * {{кніга |аўтар = Кондиленко И. И., Коротков П. А., Хижняк А. И. |загаловак = Физика лазеров |спасылка = http://www.yugzone.ru/x/kondilenko-i-i-i-dr-fizika-lazerov/ |год = 1984 |выдавецтва = Вища школа |месца = Киев |старонак = 232 }}{{Недаступная спасылка}} * {{кніга | аўтар = Звелто О. | загаловак = Принципы лазеров | спасылка = http://www.tnu.in.ua/study/books.php?do=file&id=2512 | год = 1990 | выдавецтва = Мир | месца = М. | старонак = 559 | isbn = 5-03-001053-X }} * {{кніга | аўтар = Бруннер В. | загаловак = Справочник по лазерной технике: Пер. с нем | спасылка = http://www.toroid.ru/brunnerV.html | год = 1991 | выдавецтва = Энергоатомиздат | месца = М. | старонак = 544 | isbn = 5-283-02480-6 }} * {{кніга | загаловак = Квантовая электроника. Маленькая энциклопедия ''под. ред. М. Е. Жаботинского'' | месца = М. | выдавецтва = «Советская энциклопедия» | год = 1969 | старонак = 500 }} * {{кніга |автар = Тарасов Л. В. |загаловак = Лазеры. Действительность и надежды |спасылка = http://ilib.mirror1.mccme.ru/djvu/bib-kvant/kvant42.htm |месца = М. |выдавецтва = Наука |год = 1985 |том = 42 |старонак = 176 |серыя = Библиотечка "Квант" |archive-url = https://web.archive.org/web/20100225071354/http://ilib.mirror1.mccme.ru/djvu/bib-kvant/kvant42.htm |archive-date = 25 лютага 2010 |archivedate = 25 лютага 2010 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20100225071354/http://ilib.mirror1.mccme.ru/djvu/bib-kvant/kvant42.htm }} * {{кніга | аўтар = William T. Silfvast. | загаловак = Laser Fundamentals | год = 1996 | выдавецтва = Cambridge University Press | месца = New York | isbn = 0-521-55617-1 }} {{en icon}} * {{артыкул | загаловак = К 50-летию создания лазеров | спасылка = http://ufn.ru/ru/articles/2011/1/ | мова = ru | выданне = УФН | год = 2011 | том = 181 }} * [http://www.hanel-photonics.com/laser_diode_market.html ''Полупроводниковый лазер — Различные типы ''] — Доступные длины волн полупроводниковых лазеров == Спасылкі == {{Вікіслоўнік|Лазер}} {{Вікісховішча|Лазер}} * [http://ufn.ru/ru/pacs/42.55.-f/ Список статей], опубликованных в УФН по теме «Лазеры» (PACS: 42.55.-f Lasers) * [http://www.popmech.ru/article/381-kvantovyiy-svetoch/ Квантовый светоч: история одного из самых важных изобретений XX века — лазера]{{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110901060521/http://www.popmech.ru/article/381-kvantovyiy-svetoch/ |date=1 верасня 2011 }} * [http://www.laser-portal.ru Лазерный портал] * [http://www.nsu.ru/srd/lls/russian/lls-teach.htm Образовательные материалы НГУ по лазерам и фотонике] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090410191557/http://www.nsu.ru/srd/lls/russian/lls-teach.htm |date=10 красавіка 2009 }} * [http://laserfaq.ru/ Sam’s Laser FAQ: Практическое руководство по лазерам для экспериментаторов и любителей] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140111054317/http://laserfaq.ru/ |date=11 студзеня 2014 }} (частичный русский перевод) * [http://www.repairfaq.org/sam/lasersam.htm Sam’s Laser FAQ: A Practical Guide to Lasers for Experimenters and Hobbyists] {{en icon}} * [http://prn1.univ-lemans.fr/prn1/siteheberge/optique/M1G1_FBalembois_ang/co/M1G1_anglais_web.html Sources. Laser: Fundamentals (François BALEMBOIS — et Sébastien FORGET)] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090418025117/http://prn1.univ-lemans.fr/prn1/siteheberge/optique/M1G1_FBalembois_ang/co/M1G1_anglais_web.html |date=18 красавіка 2009 }} {{en icon}} * [http://habrahabr.ru/blogs/DIY/61109/ Мощный лазер своими руками за один вечер] * [http://www.physics-online.ru/PaperLogos/6337/%C2%FB%F1%EE%EA%EE%FD%ED%E5%F0%E3%E5%F2%E8%F7%E5%F1%EA%E8%E5%20%EB%E0%E7%E5%F0%FB.pdf Из истории создания высокоэнергетических лазеров и лазерных систем в СССР]{{Недаступная спасылка}}, профессор, к.ф.м.н П. В. Зарубин, д.т. н. С. Д. Польских * [http://elementy.ru/news/431618 Лазер на основе биологической клетки] {{Нарматыўны кантроль}} {{Добры артыкул|Фізіка}} [[Катэгорыя:Лазеры|*]] [[Катэгорыя:Лазерная фізіка]] [[Катэгорыя:Электрамагнетызм]] [[Катэгорыя:Электрамагнітнае выпраменьванне]] [[Катэгорыя:Фізічныя прылады]] [[Катэгорыя:Крыніцы святла]] [[Катэгорыя:Квантавая оптыка]] [[Катэгорыя:Квантавая электроніка]] [[Катэгорыя:Абсталяванне для фізічных эксперыментаў]] [[Катэгорыя:Вынаходніцтвы СССР]] jc528ob4z2p0afcyq7d5k5wtivg58i5 0 174694 5152409 4752437 2026-06-08T00:18:50Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152409 wikitext text/x-wiki {{Этнічная група| group = <center>Кіргізы <br /> (''кыргыздар'')</center> | image = [[Выява:Kyrgyz family Sary-Mogol.jpg|300px]] | caption = <div style="background-color:#fee8ab">Сям'я кіргізаў з поўдня Кыргызстана<small> | poptime = 4 527 тыс. | popplace = {{Сцягафікацыя|Кыргызстан}} — 3 854 тыс.<br /> {{Сцягафікацыя|Кітай}} — 226 тыс.<br /> {{Сцягафікацыя|Узбекістан}} — 250 тыс.<br /> {{Сцягафікацыя|Таджыкістан}} — 61 тыс.<br /> {{Сцягафікацыя|Афганістан}} — 1100<br /> {{Сцягафікацыя|Расія}} — 105 тыс.<br /> {{Сцягафікацыя|Беларусь}} — 95<br /> | langs = [[Кыргызская мова|кіргізская]] | rels = [[іслам]] | related = [[шорцы]], [[хакасы]], [[тувінцы]], [[алтайцы]] }} '''Кіргі́зы''' ({{lang-ky|кыргыздар}}) — народ, асноўнае насельніцтва [[Кыргызстан]]а. Кампактна жывуць у [[Таджыкістан]]е, [[Узбекістан]]е, крайнім паўночным усходзе [[Афганістан]]а і на захадзе [[Кітай|Кітая]]. У выніку міграцыйных працэсаў склалася значная абшчына кіргізаў у [[Расія|Расіі]], значна меншыя па колькасці — у [[Турцыя|Турцыі]], [[Туркменістан]]е, [[Украіна|Украіне]] і іншых краінах. Агульная колькасць (2013 г.) — 4 527 тыс.<ref>[http://www.joshuaproject.net/peoples.php?peo3=12933 Kyrgyz]</ref> == Паходжанне і гісторыя == У другой палове 3 тысячагоддзя да н. э. — першай палове 1 тысячагоддзя н. э. аснову насельніцтва заходняй часткі [[Цянь-Шань]] складалі прадстаўнікі [[Арыі|індаіранскіх народаў]], што пацвярджаецца шматлікімі [[археалогія|археалагічнымі]] знаходкамі, а таксама сучаснымі [[генетыка|генетычнымі]] даследаваннямі, якія выявілі, што 63 % кіргізаў маюць [[ДНК]]-спадчыну, характэрную для ўсходніх [[індаеўрапейцы|індаеўрапейскіх]] народаў<ref>[http://kyrgyz.traveler.uz/about-kyrgyzstan/37-about-kyrgyzstan/51-kyrgyzstan-history History of Kyrgyzstan] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20141206055820/http://kyrgyz.traveler.uz/about-kyrgyzstan/37-about-kyrgyzstan/51-kyrgyzstan-history |date=6 снежня 2014 }}</ref>. З другой паловы 1 тысячагоддзя да н. э. з усходу на тэрыторыю [[Кыргызстан]]а мігрыравалі [[цюркскія народы|цюркскія]] плямёны [[Цюркскі каганат|цюркітаў]], [[вусуні|вусуняў]], [[Карлукі|карлукаў]] і інш. Назва кіргізаў паходзіць з [[цюркскія мовы|цюркскіх моў]], і, як мяркуецца, утворана ад кораня ''кырк'' («сорак») або ''кырг'' («светлы», «паўднёвы») і канчатка ''-ыз'', які можа значыць прыналежнасць да цюркаў-агузаў<ref>{{Cite web |url=http://www.welcome.kg/ru/history/dr/gn/ |title=Этноним «кыргыз» и этнические корни кыргызов |access-date=25 верасня 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170912000057/http://www.welcome.kg/ru/history/dr/gn/ |archivedate=12 верасня 2017 |url-status=dead }}</ref>. Упершыню кіргізы ўзгадваліся [[кітай]]скім гісторыкам [[Сыма Цянь|Сымам Цянем]] (каля [[145 да н.э.|145]] г. да н. э. — [[90 да н.э.|90]] г. да н. э.) як племя ва Усходняй [[Манголія|Манголіі]], падначаленае [[гуны|гунамі]]. У другой палове 1 тысячагоддзя да н. э. [[енісейскія кіргізы]] стварылі на поўдні [[Сібір]]ы магутную дзяржаву<ref>[http://history.novosibdom.ru/?q=node/30 Енисейские кыргызы. Кыргызский каганат]</ref><ref>[http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1341001380 Т. Акеров: Енисейские кыргызы и Великий Кыргызский каганат (VIII—X века)] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120702231850/http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1341001380 |date=2 ліпеня 2012 }}</ref>, якая ў [[840]] г. знішчыла дзяржаву старажытных [[уйгуры|уйгураў]], і падчас паходу супраць іх дасягнулі [[Цэнтральная Азія|Цэнтральнай Азіі]]. Да нашага часу створана некалькі навуковых [[гіпотэза|гіпотэз]] аб паходжанні цянь-шаньскіх кіргізаў<ref>[http://www.kyrgyz.ru/?page=223 Рустам Абдуманапов, ИСТОРИОГРАФИЧЕСКИЙ ОБЗОР ПРОБЛЕМЫ ПРОИСХОЖДЕНИЯ КИРГИЗОВ] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20141221203128/http://www.kyrgyz.ru/?page=223 |date=21 снежня 2014 }}</ref>: * Кіргізы з’яўляюцца прамымі нашчадкамі [[енісейскія кіргізы|енісейскіх кіргізаў]], частка якіх была адсунута на паўднёвы захад з Сібіры падчас мангольскага заваявання ([[13 стагоддзе|XIII]] ст.) або ў пазнейшы час — [[Джунгарскае ханства|джунгарамі]]. * Кіргізы сфарміраваліся на аснове сярэднявечнага цюркскага насельніцтва і перанялі назву енісейскіх кіргізаў, якія з’явіліся тут у [[9 стагоддзе|IX]] ст. * Продкамі кіргізаў з’яўляюцца старажытныя насельнікі Цянь-Шань, а таксама нашчадкі енісейскіх кіргізаў, якія ў XIII — [[15 стагоддзе|XV]] стст. займалі землі ўсходняй часткі Цянь-Шань і ў далейшым прасунуліся на захад. * Кіргізы сфарміраваліся на ўсходзе Цянь-Шань пасля мангольскага заваявання на аснове цюркскай кіпчакскай супольнасці, а ў [[16 стагоддзе|XVI]] ст. прасунуліся на захад, дзе [[Асіміляцыя (сацыялогія)|асімілявалі]] мясцовых жыхароў. Згодна вусным паданням і назвам некаторых кыргызскіх плямёнаў, іх продкамі былі кіпчакі<ref>[http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1281936480 А.Гончаров: От рода к этносу? Кто такие киргизы] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20150519061257/http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1281936480 |date=19 мая 2015 }}</ref>, [[калмыкі]] або джунгары (''калмак''), [[казахі]] (''чала-казак''), [[манголы]] і інш. У пісьмовых крыніцах кіргізы на тэрыторыі Кыргызстана фіксуюцца не раней за XVI ст. У [[1685]] г. яны былі заваяваны джунгарамі. Пасля разгрому джунгарскай дзяржавы ў сярэдзіне [[18 стагоддзе|XVIII]] ст. [[маньчжуры|маньчжурамі]] паўночная частка кіргізскіх плямёнаў трапіла пад уплыў [[Імперыя Цын|імперыі Цын]], а паўднёвая — у склад [[Какандскае ханства|Какандскага ханства]]. Да [[1831]] г. какандскія ханы падпарадкавалі паўночных кіргізаў. У [[1855]]—[[1876]] гг. Какандскае ханства было далучана да [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]]. Захопу расійскімі войскамі [[Чуйская даліна|Чуйскай даліны]] садзейнічала моцнае паўстанне мясцовых кіргізаў супраць какандцаў<ref>[http://www.scout-kg.narod.ru/library/istoria_ks/is_ks4.html Завершение процесса формирования киргизской народности]</ref>. З пачатку [[20 стагоддзе|XX]] ст. адбывалася перасяленне [[рускія|рускага]] цывільнага насельніцтва (пераважна рабочых) на тэрыторыю Кыргызстана. Расійскія імперскія ўлады ўжывалі назву «кіргізы» не толькі ў дачыненні да саміх кіргізаў, але і іх суседзяў-[[казахі|казахаў]] ({{lang-ru|киргиз-кайсаки}})<ref>{{Cite web |url=http://www.kazakh.ru/news/articles/?a=363 |title=Как казахи стали киргизами. К истории одной терминологической путаницы |access-date=25 верасня 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200219173152/http://www.kazakh.ru/news/articles/?a=363 |archivedate=19 лютага 2020 |url-status=dead }}</ref>, што часам выклікала пэўную блытаніну. У [[1916]] г. адбылося паўстанне кіргізаў супраць расійскай адміністрацыі. Яно было жорстка задушана. Частка насельніцтва была вымушана мігрыраваць ў суседнія раёны [[Кітай|Кітая]]. У [[1918]]—[[1924]] гг. тэрыторыя былой Расійскай імперыі, населеная кіргізамі, уваходзіла ў склад [[Туркестанская Аўтаномная Соцыялістычная Савецкая Республіка|Туркестанскай АССР]]. У 1924 г. была створана Кіргізская аўтаномная вобласць у складзе [[РСФСР]]. У [[1926]] г. яна была пераўтворана ў Кіргізскую АССР у складзе РСФСР. У [[1936]] г. была абвешчана [[Кіргізская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка]] ў складзе [[СССР]]. [[31 жніўня]] [[1991]] г. была абвешчана незалежная Кыргызская Рэспубліка. == Традыцыйная культура == [[Файл:Kyrgyz355.jpg|thumb|Кіргіз каля юрты]] === Гаспадарка === Асноўным заняткам кіргізаў доўгі час заставалася качавая [[жывёлагадоўля]]. Трымалі пераважна [[конь свойскі|коней]], курдзючных [[авечка свойская|авечак]], нізкарослых [[карова|кароў]], [[Вярблюд двухгорбы|двухгорбых вярблюдаў]], на [[Памір]]ы — [[як]]аў. Кожнае племя і род качавалі на вызначанай для іх тэрыторыі ў вертыкальным кірунку з нізкіх [[гара|горных]] далін да высакагорных [[Альпійскі пояс|альпійскіх]] паш ''жайлоа'' і зваротна. Зімовыя пашы падзяляліся на набліжаныя для жытла ''кыгітоа'' і аддаленыя ''атор''. На апошніх пасвілі большую частку жывёлы. На ''кыгітоа'' трымалі толькі кароў і неабходных коней. Багатыя наймалі ў зімовы перыяд пастухоў звонку. Астатнія сямейныя гаспадаркі былі вымушаны аб’ядноўваць свае намаганні. Авечак і кароў трымалі на паўднёвых схілах гор, не замеценых [[снег]]ам, а коней, якія ўмелі здабываць траву з-пад гурбаў, — на паўночных. На пашу жывёлу пускалі па парадку. Першымі ішлі коні, потым каровы і толькі за імі — авечкі. Увесну статкі пераганялі ў нізкія месцы, улетку — да ''жайлоа'', увосень — на асобныя восеньскія пашы. Даўжыня качавых шляхоў у розных раёнах была неаднолькавая, яна вагалася ад некалькіх дзясяткаў да 100—120 км, а месцамі дасягала 150—200 км<ref>[http://lib7.com/narody-srednej-azii-i-kazahstana/1586-selskoe-hozjajstvo-kirgizov-v-proshlom.html Сельское хозяйство киргизов в прошлом] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140313073826/http://lib7.com/narody-srednej-azii-i-kazahstana/1586-selskoe-hozjajstvo-kirgizov-v-proshlom.html |date=13 сакавіка 2014 }}</ref>. З [[19 стагоддзе|XIX]] ст. класічная качавая гаспадарка пачала змяняцца адгоннай<ref>[https://docplayer.com/29024064-Opyt-tipologizacii-skotovodcheskogo-hozyaystva-u-kirgizov.html Симаков Г. Н., Опыт типологизации скотоводческого хозяйства у киргизов] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220208105609/https://docplayer.com/29024064-Opyt-tipologizacii-skotovodcheskogo-hozyaystva-u-kirgizov.html |date=8 лютага 2022 }}</ref>. У нашы дні адгонам жывёлы ў [[Кыргызстан]]е займаецца да 700 тысяч чалавек<ref>[http://focus.ua/foreign/199669/ Карта мира. Неисправимые кочевники. Путешествие в Кыргызстан]</ref>. [[Земляробства]] вядома ў кіргізаў з [[17 стагоддзе|XVII]] — [[18 стагоддзе|XVIII]] стст.<ref>{{Cite web |title=С. М. Абрамзон Киргизы и их этногенетические и историко-культурные связи |url=https://kzref.org/s-m-abramzon-kirgizi-i-ih-etnogeneticheskie-i-istoriko-kuletur.html?page=5 |accessdate=8 лютага 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220208110303/https://kzref.org/s-m-abramzon-kirgizi-i-ih-etnogeneticheskie-i-istoriko-kuletur.html?page=5 |archivedate=8 лютага 2022 |url-status=dead }}</ref> У асноўным засявалі [[збожжавыя культуры]], за якімі назіралі на працягу цёплых сезонаў. На поўдні вырошчвалі [[рыс]], [[бавоўна|бавоўнік]], [[гародніна|гародніну]] і г. д. Каля [[Ферганская даліна|Ферганскай даліны]] меліся даволі складаныя [[ірыгацыя|ірыгацыйныя]] збудаванні. Доўгі час земляробства захоўвала дапаможны характар. Пасля далучэння земляў кіргізаў да [[Расійская імперыя|Расіі]] царскі ўрад садзейнічаў пашырэнню аселасці, але імкнуўся захаваць састарэлыя формы землекарыстання<ref>[http://bizdin.kg/elib/jurnaldar/vik/2011_3/bolponova.doc А. Болпонова, Процесс оседания кыргызов в конце XIX — начале ХХ вв.]{{Недаступная спасылка}}</ref>. У пачатку [[20 стагоддзе|XX]] ст. у раёне [[Бішкек]]а жыло ўсяго 15,1 % аселых<ref>[http://kirgizy.ru/osnzankirg/smeshannoe-khozyaystvo/ Смешанное хозяйство] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160304100614/http://kirgizy.ru/osnzankirg/smeshannoe-khozyaystvo/ |date=4 сакавіка 2016 }}</ref>. Аднак у [[СССР|савецкі]] час земляробства стала адыгрываць вызначальную ролю ў развіцці [[сельская гаспадарка|сельскай гаспадаркі]]. З’явіліся [[пчалярства]], птушкагадоўля, вырошчванне [[садавіна|садавіны]], шаўкаводства. Багатая прырода дазваляла кіргізам займацца [[паляванне]]м. У кіргізскім народным [[каляндар]]ы пяць месяцаў носяць назовы прамысловых жывёл. Палявалі з лоўчымі [[птушка]]мі і са [[стрэльба]]мі, ставілі жалезныя кап­каны і пасткі. На [[Муфлон азіяцкі|горных бараноў]] і [[Архар|казлоў]] арганізоўвалі калектыўныя аблавы. З дапамогай навучаных [[беркут]]аў і [[Сабака свойскі|сабак]] здабывалі [[Лісы|лісіц]], [[Воўк|ваўкоў]], [[Казулі|казуль]]<ref>[http://su.gumilev-center.ru/okhota-kyrgyzov-domashnie-promysly-i-remesla-okhota-rybolovstvo-shelkovodstvo/ Охота Кыргызов. Домашние промыслы и ремесла. Охота, рыболовство, шелководство]</ref>. [[Рыбалоўства]] ўзнікла позна пад уздзеяннем [[рускія|рускіх]] перасяленцаў. У нашы дні лоў [[рыбы]] мае вялікае значэнне для жыхароў [[Ісык-Куль|возера Ісык-Куль]]. Традыцыйныя [[рамяство|рамёствы]] звязаны ў першую чаргу з забеспячэннем гаспадаркі і прадстаўлены апрацоўкай [[воўна|воўны]], [[драўніна|драўніны]], [[метал]]аў, шыццём [[вопратка|вопраткі]] і г. д. === Жытло === Асноўным тыпам паселішча кіргізаў доўгі час быў ''аіл'', качавы стан, які складалася з пераносных [[юрта|юрт]] ''уй''. Кіргізскія аілы былі вялікамі, да 200 жытлаў. Чальцамі кожнага качавога паселішча звычайна былі сваякі па мужчынскай лініі. Жывёла і юрты належалі асобным [[сям'я|сем’ям]], але землі, на якіх пасвілі статкі і спыняліся качэўнікі, лічыліся абшчыннымі. Юрты заставаліся асноўным жытлом нават аселых кіргізаў амаль да сярэдзіны [[20 стагоддзе|XX]] ст. Іх можна бачыць паабапал дарог у Кыргызстане і ў нашы дні. Юрта складаецца з [[драўніна|драўляных]] рашэцістых сцен ''керэге'', якія ставяцца па колу, на яго ў форме [[купал]]а ставяцца драўляныя жэрдкі ''уук'', умацаваныя зверху вобадам ''тундук'' з мацаваннямі ''чэгір''. Вобад падпіраюць тычкамі ''бакан''. На спецыяльную ўваходную раму вешаюць двухстворкавыя [[дзверы]] або цыноўку. Сцены накрываюцца [[лямец|лямцам]] ''ора кіііз'' і цыноўкамі, потым сцягваліся вяроўкамі ''чалма бао'' і ''кырчао''<ref>[https://archive.today/20130928232827/turkolog.narod.ru/info/I281.htm АЛЫМБАЕВА Б., Юрта киргизов в прошлом и настоящем]</ref>. Іншымі распаўсюджанымі тыпамі жытла былі [[будан]]ы, малыя юрты ''алачык'' або ''кош'', падстрэшкі, крытыя загоны, з канца [[19 стагоддзе|XIX]] ст. — [[цэгла|цагляныя]] будынкі на [[фундамент|фундаменце]] і г. д. === Народная вопратка === Кіргізскія народныя строі захоўваюць прыстасаванасць да качавога ладу жыцця і верхавой язды. Яны доўгія, шырокія, з запашнымі крысамі, абцягнутыя на стане [[тканіна|тканым]] поясам або [[скура]]ным рамянём. Раней вопратку шылі з тонкага [[лямец|лямцу]], [[воўна|ваўняных]] тканін. Традыцыйная жаночая вопратка — [[сукенка|сукенкі]] ''кайнок'', распашная [[спадніца]] ''белдэмчы'', галаўны ўбор ''элечэк'', [[капялюш]]ыкі ''шакуло'' і ''кеп такыя'', мяккія скураныя боты з лёгкай падэшвай ''ічыг'' або ''маас''. Мужчынскае традыцыйнае адзенне ўключае штаны са скуры або замшы ''чалбар, кандагай, жаргак шым'', лямцавы халат ''кементай'', футра ''ічык'', галаўны ўбор ''цебецей'', ''калпак'', ''малакай'', паўботы ''чакой'' і ''чарык'', ''пайчэк'' з недубленай скуры<ref>[http://bishkek-on.narod.ru/odezhda.html Кыргызская национальная одежда]</ref>. === Кухня === Для харчавання кіргізаў-качэўнікаў былі характэрны [[малако|малочныя]] і [[мяса|мясныя]] стравы. Мяса звычайна варылі без спецый. Конскае мяса і ў нашы дні выкарыстоўваецца пераважна як рытуальная ежа, з яго робяць каўбасу з тлушчам ''чучук''. Старадаўняй стравай лічыцца ''бешбармак'' — вараная [[бараніна]] з [[булён]]ам і [[лапша|лапшой]]. Малако кіпяцілі або кіслілі, дадавалі да іншай ежы, рабілі сухі [[тварог]]. З прадуктаў расліннага паходжання пераважалі [[проса]], [[ячмень]], [[пшаніца]]. Проса, якое вырошчвалі здаўна, ішло на прыгатаванне [[каша|кашы]], заціркі, здробненай масы ''талкан''. З [[мука|мукі]] гатавалі смажаныя кавалкі цеста ''баарсок''. З другой паловы [[19 стагоддзе|XIX]] ст. у кіргізскай [[кулінарыя|кухні]] з’явіліся стравы, запазычаныя ў суседніх народаў: [[плоў]], [[:ru:лагман|лагман]], [[суп]] ''шарпо'', пельмені ''манты'', [[шашлык]], розныя [[салат]]ы і г. д. Развіццё [[земляробства]] і [[пчалярства]] садзейнічала абагачэнню кулінарных традыцый стравамі з [[садавіна|садавіны]] і [[гародніна|гародніны]], [[бульба|бульбы]], [[яйка|яек]], [[мёд]]у, [[птушкі|птушынага]] мяса, у меншай ступені — [[рыбы]]. На поўдні Кыргызстана асаблівай папулярнасцю карыстаюцца [[гарбуз]]ы. У нашы дні выкарыстоўваюцца разнастайныя метады прыгатавання. Нягледзячы на значныя змены, у наш час захоўваецца звычай есці сытныя мясныя стравы ўвечары. Найбольш папулярны напой — [[чай]], які п’юць некалькі разоў на дзень з закускамі, малаком і вяршкамі. З проса робяць напой ''базо'', з малака — ''кымыз'', са [[спецыі|спецыямі]] — ''бал''<ref>Современная киргизская кухня. / Сост. С. Ш. Ибрагимова. — Ф., 1991. С. 3—5</ref><ref>[http://kulinar.np.by/recipes-list-270 kulinar.np.by] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20131006205234/http://kulinar.np.by/recipes-list-270 |date=6 кастрычніка 2013 }}</ref>. З [[алкагольныя напоі|алкагольных напояў]] найчасцей ужываецца [[гарэлка]]. === Сацыяльная арганізацыя === Да [[19 стагоддзе|XIX]] ст. у кіргізаў склалася вельмі складаная сацыяльная і племянная арганізацыя. Яны падзяляліся на тры значныя групы племянных аб’яднанняў ''атуз уул'', ''канурат'' і ''ічкілік''<ref>[http://www.ethnomuseum.ru/glossary/?%CA%E8%F0%E3%E8%E7%FB ethnomuseum.ru] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20070814094414/http://www.ethnomuseum.ru/glossary/?%CA%E8%F0%E3%E8%E7%FB |date=14 жніўня 2007 }}</ref>, якія адрознівалі сябе па паходжанню. Знутры іх вылучаліся галіны плямёнаў і асобныя плямёны. Апошнія падзяляліся на роды. Кожнае аб’яднанне, галіна племені і род мелі свой сацыяльны статус, часцяком адрозніваліся месцам пражывання або заняткамі. У наш час гэты падзел мала ўздзейничае на штодзённае жыццё, аднак працягвае аказваць істотны ўплыў на палітычны і эканамічны лад<ref>[http://www.ariana.su/?S=8.0612010038 М.Оленев: Роды и кланы Средней Азии] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20131212231956/http://www.ariana.su/?S=8.0612010038 |date=12 снежня 2013 }}</ref><ref>[http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1289509260 Д.Орлов: Широкие крылья киргизского народа и Проклятие Коканда]{{Недаступная спасылка}}</ref><ref>[http://www.paruskg.info/2011/04/26/42941 Сыргак Аттокуров, Кыпчаки, ичкилики, саяки, сарбагыши. Кыргызстану не выбраться из трясины феодализма и племенных отношений] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160806101127/http://www.paruskg.info/2011/04/26/42941 |date=6 жніўня 2016 }}</ref>. Асноўнай малой сацыяльнай адзінкай была малая нуклеарная [[сям'я]] з бацькі, маці, дзяцей, часам старых бацькоў. У багатых сем’ях практыкавалася [[палігінія]]. Існавалі розныя формы сватаўства і [[шлюб]]най дамовы, у тым ліку дамова аб шлюбе нованароджаных, выдача ўдавы замуж за малодшага брата яе памерлага мужа і жаніцьба ўдаўца на малодшай сястры памерлай жонкі, абмен сёстрамі або сваячніцамі без выплаты, але найчасцей шлюбу папярэднічала дамова, згодна з якой бацькі нявесты атрымоўвалі ад жаніха выкуп. Перавагай карысталіся шлюбы з сваякамі па лініі маці, у тым ліку шлюбы дзяцей сясцёр і нават шлюбы з сястрой маці. Брат жанчыны адыгрываў значную ролю ў выхаванні дзяцей. Нявеста прыходзіла ў сям’ю мужа з пасагам<ref>[http://lib7.com/narody-srednej-azii-i-kazahstana/1597-semja-i-brak-kirgizov.html Семья и брак киргизов] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160305010437/http://lib7.com/narody-srednej-azii-i-kazahstana/1597-semja-i-brak-kirgizov.html |date=5 сакавіка 2016 }}</ref>. Главой кіргізскай сям’і лічыцца бацька. Маёмасць у мінулым перадавалася толькі па мужчынскай лініі. У наш час [[Закон (права)|закон]] гарантуе роўныя правы спадкаемцаў, незалежна ад полу. Вялікую сацыяльную важнасць у асяроддзі качэўнікаў мелі пэўныя звычаі — гасціннасці, падарункаў і ўзаемадапамогі<ref>{{Cite web |url=http://www.welcome.kg/ru/kyrgyzstan/culture/knwe/ |title=Обычаи и обряды |access-date=25 верасня 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140915121123/http://www.welcome.kg/ru/kyrgyzstan/culture/knwe/ |archivedate=15 верасня 2014 |url-status=dead }}</ref>. Госця гаспадар заўсёды сустракаў каля [[юрта|юрты]], прапаноўвалі найлепшую ежу і начлег. Слава пра гасціннасць гаспадара падвышала яго статус у вачах іншых. Звычай падарункаў ''белек'' злучаў розныя катэгорыі насельніцтва. Даравалі жывёлу, паляўнічых [[птушка|птушак]], конскую збрую, [[музычны інструмент|музычныя інструменты]], ювелірныя вырабы і іншыя каштоўнасці. Абавязковую ўзаемадапамогу аказвалі ў першую чаргу бліжэйшыя сваякі і чальцы рода. === Фальклор === Кіргізская вусная народная творчасць уключае вялікую колькасць [[міф]]аў, [[легенда|легенд]], [[казка|казак]], самы аб’ёмны ў свеце [[эпас]] «[[Манас]]», некаторыя малыя эпічныя творы. Вылучаецца прафесія казачнікаў-''манасчы''. Акрамя таго, у мінулым было папулярна мастацтва народных паэтаў ''акын''аў, якія падзяляліся на імправізатараў і пісьменнікаў<ref>[http://www.welcome.kg/ru/kyrgyzstan/culture/ccssn/ Акынская поэзия]</ref>. Яны складалі працяжныя [[песня|песні]]. Народная [[музыка]] мае дыятанічную аснову. Распаўсюджаныя [[музычны інструмент|музычныя інструменты]] — [[варган]] ''камуз'', [[флейта]] ''чаор'', смычковы інструмент ''кыяк'' і г. д. == Мова == [[Кіргізская мова]] адносіцца да кыпчакскай групы [[цюркскія мовы|цюркскіх моў]], з’яўляецца дзяржаўнай у [[Кыргызстан]]е<ref>{{Cite web |url=http://elib.bsu.by/bitstream/123456789/12778/1/%D0%94%D0%90%20%D0%9F%D0%AB%D0%A2%D0%90%D0%9D%D0%9D%D0%AF%20%D0%90%D0%91%20%D0%97%D0%90%D0%91%D0%95%D0%A1%D0%9F%D0%AF%D0%A7%D0%AD%D0%9D%D0%9D%D0%86%20%D0%A0%D0%9E%D0%8E%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%A6%D0%86%20%D0%94%D0%97%D0%AF%D0%A0%D0%96%D0%90%D0%8E%D0%9D%D0%AB%D0%A5%20%D0%9C%D0%9E%D0%8E%20%D0%A3%20%D0%A0%D0%AD%D0%A1%D0%9F%D0%A3%D0%91%D0%9B%D0%86%D0%A6%D0%AB%20%D0%91%D0%95%D0%9B%D0%90%D0%A0%D0%A3%D0%A1%D0%AC.pdf |title=Самарын В. І., ДА ПЫТАННЯ АБ ЗАБЕСПЯЧЭННІ РОЎНАСЦІ ДЗЯРЖАЎНЫХ МОЎ У РЭСПУБЛІЦЫ БЕЛАРУСЬ |access-date=25 верасня 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211210013815/https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/12778/1/%d0%94%d0%90%20%d0%9f%d0%ab%d0%a2%d0%90%d0%9d%d0%9d%d0%af%20%d0%90%d0%91%20%d0%97%d0%90%d0%91%d0%95%d0%a1%d0%9f%d0%af%d0%a7%d0%ad%d0%9d%d0%9d%d0%86%20%d0%a0%d0%9e%d0%8e%d0%9d%d0%90%d0%a1%d0%a6%d0%86%20%d0%94%d0%97%d0%af%d0%a0%d0%96%d0%90%d0%8e%d0%9d%d0%ab%d0%a5%20%d0%9c%d0%9e%d0%8e%20%d0%a3%20%d0%a0%d0%ad%d0%a1%d0%9f%d0%a3%d0%91%d0%9b%d0%86%d0%a6%d0%ab%20%d0%91%d0%95%d0%9b%d0%90%d0%a0%d0%a3%d0%a1%d0%ac.pdf |archivedate=10 снежня 2021 |url-status=dead }}</ref>. Падзяляецца на шэраг мясцовых [[дыялект]]аў. Да [[1928]] г. у Кыргызстане, а ў [[кітай|Кітаі]] і ў нашы дні — [[пісьмо]]васць на аснове [[арабскі алфавіт|арабскай графікі]]. У [[1928]]—[[1940]] гг. у Кыргызстане выкарыстоўвалася [[лацінскі алфавіт|лацінка]]. Сучасная [[літаратурная мова]] на аснове [[кірыліца|кірыліцы]]. == Рэлігія == У сучасных кіргізаў захаваліся толькі некаторыя звычаі і вераванні, звязаныя з іх старажытнай [[рэлігія]]й — [[шаманізм]]ам<ref>[http://www.abirus.ru/content/564/623/624/639/11455/11460.html Казахи и другие народности тюркской языковой группы]</ref>, у форме шанавання [[гара|гор]], [[рака|рэк]], [[астраномія|астранамічных]] аб’ектаў, вера ў [[магія|магію]] і духаў. [[Іслам]] на тэрыторыі сучаснага [[Кыргызстан]]а вядомы з [[8 стагоддзе|VIII]] — [[10 стагоддзе|X]] стст.<ref>[http://www.krsu.edu.kg/vestnik/2002/v4/a03.html М. Н. Абу Хасан, НАЧАЛО РАСПРОСТРАНЕНИЯ ИСЛАМА НА ТЕРРИТОРИИ КЫРГЫЗСТАНА (середина VIII—X вв.)] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110205202808/http://krsu.edu.kg/vestnik/2002/v4/a03.html |date=5 лютага 2011 }}</ref> Адным з першых распаўсюджвальнікаў ісламу непасрэдна сярод саміх кіргізаў быў [[суфізм|суфій]] Хаджы Ісхак ([[16 стагоддзе|XVI]] ст.)<ref>[https://elbilge.ucoz.ru/publ/4-1-0-9 Исторические предпосылки развития ислама среди кыргызов]</ref>. У [[17 стагоддзе|XVII]] — [[18 стагоддзе|XVIII]] стст. пад ціскам [[Джунгарскае ханства|джунгараў]] частка кіргізаў перасялілася ў [[Ферганская даліна|Ферганскую даліну]], дзе сталыя кантакты з мясцовымі [[мусульмане|мусульманамі]] садзейнічалі ўкараненню новай веры. Барацьба супраць джунгараў таксама праходзіла як змаганне з «нявернымі». Аднак мусульманскія аўтары з іншых краін доўгі час сумняваліся ў шчырым спавяданні ісламу большасцю кіргізаў<ref>[http://www.kirghiz.ru/enc/verovaniya_traditsii_obychai_705/ ВЕРОВАНИЯ, ТРАДИЦИИ, ОБЫЧАИ]</ref>. Умацаванне мусульманскіх традыцый адбылося толькі ў перыяд панавання [[Какандскае ханства|Какандскага ханства]]. Большасць сучасных вернікаў-кіргізаў з’яўляюцца мусульманамі-[[суніты|сунітамі]]. Хаця [[дзяржава]] захоўвае нейтралітэт у дачыненні да рэлігіі, пасля [[1991]] г. адбылося імклівае адраджэнне суніцкай абшчыны<ref>[https://ifsh.de/file-CORE/documents/yearbook/english/10/SeifertUsubaliev-en.pdf ARNE C. SEIFERT, ESEN USUBALIEV, Kyrgyzstan: Relations Between the State and the Muslim Community]</ref>. [[Канстытуцыя]] Кыргызстана [[1993]] г. прызнае мусульманскую спадчыну народа<ref>[http://www.islamawareness.net/CentralAsia/Kyrgyzstan/iskyr.html Islam in Kyrgyzstan]</ref>. == Памірскія кіргізы == Памірскія кіргізы — група кіргізаў з аддзялення ''ічкілік'', якія насяляюць адносна ізаляваныя высакагорныя землі Усходняга [[Памір]]а з [[16 стагоддзе|XVI]] — [[18 стагоддзе|XVIII]] стст.<ref>[https://knews.kg/2012/04/19/istoriya-byit-i-nyineshnee-polojenie-pamirskih-kyirgyizov-v-afganistane-foto/ История, быт и нынешнее положение памирских кыргызов в Афганистане (Фото)]</ref> [[генетыка|Генетычна]] яны бліжэй да [[сібір]]скіх продкаў, чым цянь-шаньскія кіргізы<ref>[http://www.med-gen.ru/ar/ar_BalaganskayaOA.doc О. А. Балаганская. Полиморфизм Y-хромосомы у тюркоязычного населения Алтая, Саян, Тянь-шаня и Памира в контексте взаимодействия генофондов западной и восточной Евразии]</ref>. У [[1892]] г. колькасць кіргізаў на Паміры, які трапіў у склад [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]], — 10 тысяч чал.<ref>[http://www.afganista.ru/a/pamirskie_kirgizyi Памирские киргизы]</ref> Усталяванне [[СССР|савецкай улады]] на Паміры ў 1920-ыя гг. вымусіла частку качэўнікаў перасяліцца на поўдзень, на тэрыторыю суседняга [[Афганістан]]а. У [[2010]] г. у [[Таджыкістан]]е жыло ўсяго 60 715 кіргізаў<ref>[http://www.stat.tj/ru/img/526b8592e834fcaaccec26a22965ea2b_1355501132.pdf Ҳайати миллӣ, донистани забонҳо ва шаҳрвандии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон. Ҷилди III. — Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, 2012.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20131014054442/http://www.stat.tj/ru/img/526b8592e834fcaaccec26a22965ea2b_1355501132.pdf |date=14 кастрычніка 2013 }} — С. 7</ref>. Аднак большасць іх прадстаўляюць кіргізы поўначы гэтай краіны. У Афганістане ў наш час жыве каля 1100 кіргізаў<ref>[http://www.joshuaproject.net/people-profile.php?peo3=12933&rog3=AF Kyrgyz of Afghanistan]</ref>. У адрозненне ад народаў Заходняга Паміра, кіргізы займаюцца выключна [[жывёлагадоўля]]й, трымаюць [[як]]аў, [[авечка свойская|авечак]], радзей [[конь свойскі|коней]], [[Вярблюд двухгорбы|вярблюдаў]] і [[Свойскі асёл|аслоў]]. Важную ролю адыгрывае [[паляванне]]. Мясцовы лад жыцця, прыстасаваны да суровых умоў [[пустыня|пустынных]] [[гара|горных]] [[даліна|далін]], найлепей захаваўся сярод памірскіх кіргізаў Афганістана. У зімовы сезон яны будуюць [[Зямлянка|зямлянкі]] з тоўстымі [[сцяна|сценамі]] ў цёплай паўднёвай частцы даліны, улетку перамяшчаюцца разам з жывёлай на поўнач, дзе жывуць у часовых [[юрта]]х. Вядуць [[Бартар|менавы гандаль]] з суседзямі з Афганістана, [[Пакістан]]а і Таджыкістана. Адзінкай абмену звычайна з’яўляецца авечка<ref>[http://www.sary-kol.ru/stati/pamir/osevshie-na-kryshe-mira.html ОСЕВШИЕ НА КРЫШЕ МИРА]</ref>. У другой палове XX ст. для памірскіх кіргізаў Афганістана важным з’яўляўся гандаль з савецкімі і [[Расія|расійскімі]] памежнікамі<ref>[http://svgbdvr.ru/istoriya/dostoyanie-istorii Абрамов Виктор Николаевич, Достояние истории]</ref>. У мясцовай [[кулінарыя|кухні]] адсутнічаюць многія стравы, характэрныя для [[Кыргызстан]]а. Звычайнай ежай лічацца вараны [[рыс]], прэсны жытні [[хлеб]], [[вяршкі]], цвёрды [[сыр]] ''курут'', зрэдку [[мяса]]<ref>[http://www.sary-kol.ru/stati/pamir/item/1671-%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%C3%83%C2%AF%C3%82%C2%BF%C3%82%C2%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5-%D0%BA%D0%B8%D1%C3%83%C2%AF%C3%82%C2%BF%C3%82%C2%BD%D0%B3%D0%B8%D0%B7%D1%C3%83%C2%AF%C3%82%C2%BF%C3%82%C2%BD-%D0%B0%D1%C3%83%C2%AF%C3%82%C2%BF%C3%82%C2%BD%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%C3%83%C2%AF%C3%82%C2%BF%C3%82%C2%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B0 ПАМИРСКИЕ КИРГИЗЫ АФГАНИСТАНА]</ref>. У таджыкскім Паміры распаўсюджаны сталыя паселішчы з дамамі, якія будуюць з [[прыродны камень|каменю]] і [[гліна|гліны]], [[дах]]і з-за малой колькасці ападкаў робяць плоскімі<ref>[http://www.sary-kol.ru/stati/pamir/ozero-i-poselok-karakul-vostochnyi-pamir.html ОЗЕРО И ПОСЕЛОК КАРАКУЛЬ (ВОСТОЧНЫЙ ПАМИР)]</ref>. Жывёлагадоўля мае сезонны адгонны характар, пастухі жывуць як у юртах, так і часовых хацінах з каменю. == Кіргізы ў Беларусі == У [[2009]] г. у [[Беларусь|Беларусі]] жыло 95 кіргізаў<ref>[https://web.archive.org/web/20100918165045/http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/vihod_tables/5.8-0.pdf belstat.gov.by]</ref>. 33 з іх лічылі сваёй роднай мовай [[Кыргызская мова|кіргізскую]], 7 — [[беларуская мова|беларускую]]. Найбольш вядомым кіргізам-жыхаром Беларусі з’яўляецца [[Курманбек Бакіеў]], зрынуты прэзідэнт [[Кыргызстан]]а, які атрымаў у [[2010]] г. у Беларусі прытулак і грамадзянства<ref>[http://telegraf.by/by/2013/02/kurmanbek-bakiev-v-belarusi-po-sledam-hana-tohtamisha Курманбек Бакіеў у Беларусі: па слядах хана Тахтамыша]{{Недаступная спасылка}}</ref>. == Славутыя кіргізы == * [[Аскар Акаеў]] — [[навука|вучоны]] і [[палітыка|палітычны]] дзеяч, першы прэзідэнт [[Кыргызстан]]а. * [[Роза Атунбаева]] — кіргізскі палітык і [[дыпламат]], прэзідэнт Кыргызстана. * [[Чынгіз Тарэкулавіч Айтматаў|Чынгіз Айтматаў]] — кіргізскі [[пісьменнік]]. == Зноскі == {{reflist|2}} {{Commonscat|Kyrgyz people}} {{Цюркскія народы}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Цюркскія народы]] [[Катэгорыя:Народы Азіі]] [[Катэгорыя:Народы Кыргызстана]] [[Катэгорыя:Народы Таджыкістана]] [[Катэгорыя:Народы Кітая]] [[Катэгорыя:Народы Узбекістана]] swpgvc58zoyv7rdf0tl7go8l78hknhr 0 179758 5152479 5060123 2026-06-08T06:45:50Z DzBar 156353 шаблон 5152479 wikitext text/x-wiki {{Спартыўная арганізацыя}}[[Выява:MotoGP final race.jpg|thumb|250px|Адзін з заездаў чэмпіянату свету]] '''Чэмпіянат свету па шашэйна-кальцавых матагонках''' ({{lang-en|FIM Road Racing World Championship Grand Prix}}) — вышэйшая катэгорыя спартыўных гонак на [[матацыкл]]ах. Праводзіцца [[Міжнародная матацыклетная федэрацыя|Міжнароднай матацыклетнай федэрацыяй]] з [[1949]] года. == Рэгламент == [[Выява:2006YamahaYZR-M1-001.jpg|thumb|Матацыкл завадской каманды [[Ямаха]]]] === Тэхнічны === Чэмпіянат свету па матагонках падзяляецца на тры класа — Moto3, Moto2, MotoGP. Да [[2002]] года вышэйшым класам была класа 500 см³, але з-за таго, што ў ім выкарыстоўваліся 2-тактавыя [[рухавік]]і і матацыклы падобнай схемы не ўжываліся больш нідзе, яго было вырашана замяніць класам MotoGP, дзе выкарыстоўваюцца 4-тактавыя маторы да 990 см³, з [[2007]] па [[2011]] гады з-за небяспекі іх хуткасцей іх аб’ём быў паменшаны да 800 см³, пасля чаго ў 2012 годзе вярнуліся да «літровых» спартыўных прататыпаў. === Спаборніцкі === Старт гонак праводзіцца з месца. Дыстанцыя вар’іруецца паводле класаў, гэта значыць для Moto3 дыстанцыя складае 100 км, Moto2 — 110 км, МотоGP — 120 км. Налічэнне пунктаў вырабляецца паводле звычайнай для кальцавых матагонак сістэме, як узнагароджваюцца першыя 15 пілотаў, якія атрымліваюць ад 25 пунктаў да 1 паводле наступнай схемы 25-20-16-13-11-10-9-8-7-6-5-4-3-2-1. У залік марак ідзе лепшы вынік паводле маркаў. == Чэмпіёны == [[Выява:Casey Stoner 2011 Brno 1.jpg|thumb|250px|[[Кейсі Стоўнер]] на гран-пры ў [[Брно]]]] === Класы МотоGP === * [[Нікі Хейдэн]] (2006) * [[Кейсі Стоўнер]] (2007) * [[Валянціна Росі]] (2008) * [[Валянціна Росі]] (2009) * [[Хорхэ Ларэнса]] (2010) * [[Кейсі Стоўнер]] (2011) * [[Хорхэ Ларэнса]] (2012) === Класы Moto2 === * [[Хорхэ Ларэнса]] (2006) * [[Хорхэ Ларэнса]] (2007) * [[Марка Сіманчэлі]] (2008) * [[Хіросі Ааяма]] (2009) * [[Тоні Эліяс]] (2010) * [[Штэфан Брадль]] (2011) * [[Марк Маркес]] (2012) === Класы Moto3 === * [[Альвара Баўтыста]] (2006) * [[Габар Талмашы]] (2007) * [[Майк Дзі Мельё]] (2008) * [[Хуліян Сімон]] (2009) * [[Марк Маркес]] (2010) * [[Нікалас Тэроль]] (2011) * [[Сандра Картэзэ]] (2012) == Спасылкі == {{Commons}} * {{Афіцыйны сайт}} {{Вонкавыя спасылкі}} {{Ізаляваны артыкул}} [[Катэгорыя:MotoGP]] [[Катэгорыя:Спартыўныя спаборніцтвы]] at4qj74rjqjesq83w6urhcdfjc3dych 0 180037 5152174 4178405 2026-06-07T13:19:54Z DzBar 156353 шаблон 5152174 wikitext text/x-wiki {{Партыя | лагатып = Plaid Cymru logo.gif | подпіс = стылізаваная выява жоўтага мака — эмблема партыі з 2009 года }} '''Plaid Cymru — Па́ртыя Уэ́льса''' ({{lang-cy|Plaid Cymru}}; {{IPA|/plaɪd ˈkəmrɨ̞/}}) — левацэнтрысцкая [[палітычная партыя]] [[уэльс|валійскіх]] [[Нацыяналізм|нацыяналістаў]]. Адстойвае ідэі аддзялення Уэльса ад [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] і стварэння [[Суверэнітэт|незалежнай]] дзяржавы. Звычайна найбольшую падтрымку атрымлівае ў сельскіх раёнах паўночнага і заходняга Уэльса, сярод насельніцтва, якое размаўляе на [[Валійская мова|валійскай]]. На [[Парламенцкія выбары ў Вялікабрытаніі (2010)|парламенцкіх выбарах Вялікабрытаніі ў 2010]] Партыя Уэльса атрымала 11,3 % галасоў усіх выбаршчыкаў Уэльса<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/shared/election2010/results/region/10.stm Вынікі на сайце BBC]</ref>. Партыя мае адно дэпутацкае месца ў [[Еўрапейскі парламент|Еўрапарламенце]] з чатырох месцаў ад Уэльса, тры з 40 уэльскіх месцаў у [[Палата абшчын Вялікабрытаніі|палаце абшчын]] парламента Вялікабрытаніі, і 11 з 60 месцаў ва [[Нацыянальная асамблея Уэльса|Уэльскай Асамблеі]]. Усяго ў шэрагах партыі налічваецца каля 10 тысяч чалавек. «Plaid» цесна супрацоўнічае з [[Шатландская нацыянальная партыя|Шатландскай нацыянальнай партыяй]]: яны ўтвараюць кааліцыю ў брытанскім парламенце, а таксама бяруць удзел у дзейнасці [[Еўрапейскі свабодны альянс|Еўрапейскага свабоднага альянсу]]. {{зноскі}} == Спасылкі == * [http://www.plaidcymru.org/ Plaid Cymru] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20141209051103/http://www.plaidcymru.org/ |date=9 снежня 2014 }} — афіцыйны сайт {{Партыі Вялікабрытаніі}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Палітычныя партыі Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:Палітыка Уэльса]] [[Катэгорыя:Партыі, якія прадстаўляюць нацыянальныя меншасці]] [[Катэгорыя:Сепаратысцкія партыі|Уэльс]] [[Катэгорыя:Левацэнтрысцкія партыі]] 8yfrcpdekd34sfpgehc70yd60dtw58f 0 188401 5152488 4433301 2026-06-08T07:01:15Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152488 wikitext text/x-wiki {{НП |статус = горад |беларуская назва = Лахты |арыгінальная назва = {{lang-fi|Lahti}} |краіна = Фінляндыя |герб = Lahti.vaakuna.svg |сцяг = |шырыня герба = 100 |шырыня сцяга = 150 |lat_dir = N |lat_deg = 60 |lat_min = 59 |lat_sec = 0 |lon_dir = E |lon_deg = 25 |lon_min = 39 |lon_sec = 20 |CoordAddon = region:FI_type:city(98797) |CoordScale = 100000 |памер карты краіны = 150 |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |від рэгіёна = ляні |рэгіён = Паўднёвая Фінляндыя |рэгіён у табліцы = Паўднёвая Фінляндыя |від раёна = правінцыя |раён = Пяят-Хямэ |раён у табліцы = Пяят-Хямэ |унутраны падзел = |від главы = Глава горада |глава = Юркі Мюлювірта <ref>[http://www.lahti.fi/www/bulletin.nsf/PEBD/D3CF1C09678838C6C22572AD0028C4C3 Myllyvirta is Lahti's new mayor]</ref> |дата заснавання = |першае згадванне = 1445 |ранейшыя імёны = |статус з = 1905 |плошча = 154,51 |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |клімат = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = 102 000 |год перапісу = 2008 |шчыльнасць = 730,10 |агламерацыя = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |этнахаронім = |часавы пояс = +2 |DST = +3 |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = Lahti |сайт = http://www.lahti.fi/ |мова сайта = fi |мова сайта 2 = en |мова сайта 3 = de |мова сайта 4 = fr |мова сайта 5 = ru }} '''Ла́хты''' ({{lang-fi|Lahti}}, {{lang-sv|Lahtis}}) — горад і камуна ў [[Фінляндыя|Фінляндыі]], [[Адміністрацыйны падзел Фінляндыі|адміністрацыйны цэнтр]] правінцыі [[Пяят-Хямэ]] губерні [[Паўднёвая Фінляндыя]]. Размяшчаецца на беразе заліва ў паўднёвай частцы возера [[Весіярві]], якое ўваходзіць у сістэму азёр [[Пяянэ]]. Насельніцтва горада — 102 000 чалавек (2011).<!--<ref>[http://www.vrk.fi/vrk/files.nsf/files/029EEED89C84611BC22575350052CE3A/$file/081231.html Vaestorekisterikeskus — Насельніцтва па губернях на 31 снежня 2008] {{ref-fi}}, {{ref-sv}}</ref> памылка 404--> == Назва == '''Лахты''' у перакладзе з фінскага азначае «заліў». == Гісторыя == [[Файл:Lahti-Vesijärveltä-1913.jpg|thumb|left|Лахты ў [[1913]] годзе, краявід з возера Весіярві. Будынак са шпілем злева — Гістарычны музей горада, справа ўзвышаецца гарадская ратуша.]] Упершыню Лахты згадваецца ў дакументах [[1445]] года, як вёска [[Воласць, Расія|воласці]] [[Холала]]. Размяшчалася на гандлёвым шляху таго часу — Верхняй выбаргскай дарозе ({{lang-fi|Ylinen Viipurintie}})<ref>[http://www.fort.fi/kartat_ylinen.html Ylinen Viipurintie] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140227205854/http://www.fort.fi/kartat_ylinen.html |date=27 лютага 2014 }}</ref>, якая злучала [[Хяменліна|Хяменліну]] і [[Выбарг]]. У пазямельнай кнізе [[Хямэ]] ад [[1558]] года згадваецца, што ў вёсцы Лахты 24 хаты.<br /> Статус горада Лахты атрымаў у 1905 годзе, калі ў горадзе было меней за тры тысячы жыхароў. == Геаграфія == == Насельніцтва == Горад знаходзіцца на восьмым месцы па колькасці насельніцтва ў Фінляндыі.<ref>[http://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_kunnista_v%C3%A4kiluvun_mukaan Luettelo Suomen kunnista väkiluvun mukaan]</ref> <div style="font-size: 80%"> {|class="wikitable" align=right border=1 style="border-collapse: collapse; margin-left: 10pt; margin-right: 1pt" !colspan=4|Рост насельніцтва Лахты, 1906—2008 |- !Год!!Насельніцтва!!Год!!Насельніцтва |- ||1906||align=right|2779||1965||align=right|79 829| |- ||1910||align=right|5996||1970||align=right|88 393 |- ||1915||align=right|4974||1975||align=right|94 862 |- ||1920||align=right|5212||1980||align=right|94 767 |- ||1925||align=right|8315||1985||align=right|94 447 |- ||1930||align=right|10 083||1990||align=right|93 151 |- ||1935||align=right|21 167||1995||align=right|95 119 |- ||1940||align=right|24 757||2000||align=right|96 921 |- ||1945||align=right|33 725||2005||align=right|98 349 |- ||1950||align=right|43 571||2006||align=right|98 413 |- ||1955||align=right|48 112||2007||align=right|99 236 |- ||1960||align=right|65 210||2008||align=right|100 095 |} </div> == Прамысловасць і эканоміка == Прамысловасць: дрэваапрацоўчая, тэкстыльная, абутковая, шкляная, харчовая. Акрамя таго, у горадзе Лахты знаходзіцца завод зварачнага абсталявання, якое выпускаецца пад сусветна вядомай маркай Kemppi. Дзейнічае завод канцэрна [[Pilkington]].<ref>{{YLE-N|3440564|Pilkington плануе зачыніць свой завод у Юлёярві, без працы могуць застацца 320 чалавек|26|10|2012|27|10|2012}}</ref> == Культура == У Лахты штогод праходзяць міжнародныя фестывалі [[Арган|арганнай]] і [[джаз]]авай музыкі, выстаўкі [[плакат]]аў, семінары паэтаў і пісьменнікаў. У ліпені ўжо на працягу некалькіх гадоў праходзіць гарадскі фестываль «Ночы Лахты» (Lahden Yöt). З 2003 года ў горадзе праходзіць фестываль [[Хіп-хоп, музычны жанр|хіп-хоп]]- і [[рэгі]]- музыкі [[Summer Up]], які збірае некалькі дзясяткаў тысяч наведвальнікаў.<ref>{{YLE-N|3431333|У выходныя разнастайныя падзеі набралі вялікую колькасць наведвальнікаў|8|7|2012|8|7|2012}}</ref> Шырока вядомы, у тым ліку і за мяжой, гарадскі аркестр «[[Сімфанічны аркестр Лахты|Сімфонія Лахты]]» пад кіраўніцтвам дырыжора [[Осма Вянскя]]. === Sibeliustalo === У Лахты размешчаны самая буйная ў Паўночнай Еўропе канцэртная зала і кангрэс-хол з дрэва — '''Зала Сібеліуса''' ({{lang-fi|Sibeliustalo}}, арх. [[Райма Расанен]]). Там рэгулярна іграе гарадскі [[сімфанічны аркестр Лахты]] ({{lang-fi|Sinfonia Lahti}}). У кастрычніку [[2006]] года там прайшоў нефармальны [[саміт]] Расія-ЕС<ref>[http://www.newsru.com/arch/world/20oct2006/rasskazal.html Нефармальны саміт Расія-ЕС, NEWSru.com, 20 кастрычніка 2006 г.]</ref>. === Музеі === [[Выява:Lahden hiihtomuseo.JPG|thumb|Лыжны музей.]] * Гарадскі гістарычны музей ({{lang-fi|Lahden historiallinen museo}}). * Мастацкі музей Лахты ({{lang-fi|Lahden taidemuseo}}). Сумесна з ім працуе Музей плаката ({{lang-fi|Julistemuseo}}), дзе раз у два гады праходзіць Міжнароднае [[біенале]] плаката. * Лыжны музей ({{lang-fi|Hiihtomuseo}}). * Музей радыё і тэлебачання ({{lang-fi|Radio- ja tv-museo}}). * Музеі ваеннай музыкі і ваеннай медыцыны. == Спорт == [[Выява:Lahti-MM-1989.jpg|left|150px]] [[Выява:Lahti skijumps.jpg|thumb|Лыжныя трампліны ў спартыўным цэнтры Лахты]] Лахты вядомы ў міжнародным маштабе сваім чэмпіянатам свету па лыжным спорце «Салпаўселян кісат» ({{lang-fi|Salpausselan kisat}}, {{lang-en|Lahti Ski Games}}), які праводзіцца пачынаючы з [[1923]] года, а з [[1926]] стаў міжнародным. Спаборніцтвы праводзяцца напачатку сакавіка<ref>[http://www.lahtiskigames.com/fi/ Salpausselan kisat] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120108033633/http://www.lahtiskigames.com/fi/ |date=8 студзеня 2012 }}</ref>. Горад тройчы падаваў заяўку (разам са шведскім [[Орэ, горналыжны курорт|Орэ]]) на арганізацыю [[Зімовыя Алімпійскія гульні 1964|Зімовых Алімпійскіх гульняў 1964]]<ref>[http://www.olympic.org/uk/games/past/index_uk.asp?OLGT=2&OLGY=1964 Olympic Committee — Innsbruck 1964]</ref>, [[Зімовыя Алімпійскія гульні 1968|1968]]<ref>[http://www.olympic.org/uk/games/past/index_uk.asp?OLGT=2&OLGY=1968 Olympic Committee — Grenoble 1968]</ref> і [[Зімовыя Алімпійскія гульні 1972|1972]]<ref>[http://www.olympic.org/uk/games/past/index_uk.asp?OLGT=2&OLGY=1972 Olympic Committee — Sapporo 1972]</ref> гадоў, аднак саступіў [[Інсбрук]]у, [[Грэнобль|Грэноблю]] і [[Сапара]] адпаведна.<ref>[http://www.aldaver.com/votes.html International olympic committee — Vote history] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080525070757/http://www.aldaver.com/votes.html |date=25 мая 2008 }}</ref> Спартыўны цэнтр размешчаны недалёка ад цэнтра горада. Тут пабудаваны стадыёны, басейны і комплекс [[Трампліны Салпаўселькі]] ({{lang-fi|Salpausselän hyppyrimäet}}) з трох лыжных трамплінаў, які стаў, пасля шматлікіх міжнародных спаборніцтваў, сімвалам горада. У Лахты неаднаразова праходзілі міжнародныя чэмпіянаты па [[біятлон]]у і [[лыжны спорт|лыжнаму спорту]]. [[Выява:F1 Powerboat Racing.Lahti of Finland.20080607.15 55 51 EEST.ojp.JPG|thumb|Балід водна-маторнай «F1» на возеры Весіярві, 7 чэрвеня 2008]] У чэрвені [[2009]] года ў Лахты на возеры Весіярві прайшоў этап [[Формула-1, водна-маторны спорт|«Формулы-1» на вадзе]]<ref>[http://www.f1lahti.com/ F1 BOAT GRAND PRIX 2009 LAHTI] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090422191031/http://f1lahti.com/ |date=22 красавіка 2009 }}</ref>. У наваколлях горада маюцца таксама чатыры пляцоўкі для гульні ў [[гольф]]. == Транспарт == [[Выява:Railway Kerava Lahti opening.20060901 PM.lahti of finland.ojp.jpg|thumb]] У цэнтры горада знаходзіцца чыгуначны вакзал. Цягнікі ходзяць у трох кірунках: [[Хельсінкі]] праз [[Керава|Кераву]], [[Рыіхімякі]], [[Коўвала]].<ref>{{Cite web |url=http://www.vr.fi/heo/eng/aika/freittikartat.htm |title=VR — Passenger Rail Network |access-date=21 студзеня 2014 |archive-date=14 красавіка 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090414075737/http://www.vr.fi/heo/eng/aika/freittikartat.htm |url-status=dead }}</ref> Таксама на станцыі Лахты спыняюцца цягнікі «[[Allegro, цягнік|Allegro]]» і «[[Леў Талстой, цягнік|Леў Талстой]]». Чыгуначная лінія-выпрастанне ({{lang-fi|oikorata}}) Лахты—Керава працягласцю 75 км была адкрыта [[1 верасня]] [[2006]] года (рух пачаўся з 3 верасня).<ref>[http://www.travel.ru/news/2006/09/01/93564.html Цягнікі ў Фінляндыю пойдуць хутчэй]</ref> Гэта сучасная двухшляховая лінія з трыма станцыямі. {{also|:fi:Lahden oikorata}} == Сувязь == === Радыёвяшчанне === У горадзе знаходзіцца радыёстанцыя Voima, якая вяшчае на ўсю правінцыю Пяят-Хямэ. (Пяят-Хямэ — 98,6 МГц, Кюменлаакса — 91,0 МГц, Заходняе Хямэ (Іта-Хямэ) — 94,9 МГц)<ref>[http://www.ess.fi/?article=180144 Radio Voimaa Päijät Hämeessä!]</ref> == Вядомыя ўраджэнцы і жыхары == * [[Яры Пуйканен]], фінскі скакун з трампліна == [[Гарады-пабрацімы]]<ref>[http://www.lahti.fi/www/cms.nsf/pages/04EFD6075E5D7C18C22571FE003817E3 Гарады-пабрацімы Лахты] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20100220013129/http://www.lahti.fi/www/cms.nsf/pages/04EFD6075E5D7C18C22571FE003817E3 |date=20 лютага 2010 }}</ref> == * {{Сцяг Ісландыі |20px}} [[Акюрэйры]], [[Ісландыя]] * {{Сцяг Кітая |20px}} [[Дэян]], [[Кітай]] * {{Сцяг Германіі |20px}} [[Гарміш-Партэнкірхен]], [[Германія]] * {{Сцяг Расіі |20px}} [[Калуга]], [[Расія]] * {{Сцяг Эстоніі |20px}} [[Нарва]], [[Эстонія]] * {{Сцяг Венгрыі |20px}} [[Печ (Венгрыя)|Печ]], [[Венгрыя]] * {{Сцяг Даніі |20px}} [[Ранерс]], [[Данія]] * {{Сцяг Германіі |20px}} [[Зуль]], [[Германія]] * {{Сцяг Швецыі |20px}} [[Вестэрас]], [[Швецыя]] * {{Сцяг Украіны |20px}} [[Запарожжа]], [[Украіна]] * {{Сцяг Нарвегіі |20px}} [[Олесун]], [[Нарвегія]] * {{Сцяг Англіі |20px}} [[графства Вустэршыр]], [[Англія]] {{зноскі}} == Спасылкі == * [http://www.lahti.fi/ Lahti.fi — Афіцыйны сайт] {{ref-fi}}, {{ref-en}}, {{ref-de}}, {{ref-fr}}, {{ref-ru}} {{Гарады Фінляндыі}} [[Катэгорыя:Гарады Фінляндыі]] [[Катэгорыя:Лахты| ]] pgf3clb9cnseibyvx6chiljfpgir1ui 0 190559 5152531 5149067 2026-06-08T09:22:17Z CommonsDelinker 151 Removing [[:c:File:Zbigniew_cybulski_1966.jpg|Zbigniew_cybulski_1966.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No permission since 31 May 2026. 5152531 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Цыбульскі}} {{Кінематаграфіст |імя = Збігнеў Цыбульскі |арыгінал імя = Zbigniew Cybulski |выява = |шырыня = 200px |апісанне выявы = |імя пры нараджэнні = Zbigniew Cybulski |дата нараджэння = |месца нараджэння = |дата смерці = |месца смерці = |прафесія = |грамадзянства = {{POL}} |гады актыўнасці = 1954 — 1967 |кірунак = |кінастудыя = |узнагароды = }} '''Збігнеў Цыбульскі''' ({{Lang-pl|Zbigniew Hubert Cybulski}}; {{ДН|3|11|1927}}, [[Княжэ, Івана-Франкоўская вобласць|Княжэ]], {{Месца нараджэння|Станіслаўскае ваяводства|у Снятынскім раёне|Івана-Франкоўская вобласць}}, [[Польшча]] — {{ДС|8|1|1967}}, {{МС|Уроцлаў|ва Уроцлаве|}}) — польскі {{акцёр|Польшчы|XX стагоддзя}} кіно. Скончыў у Кракаве Дзяржаўную вышэйшую тэатральную школу (1953). Працаваў у тэатрах [[Гданьск]]а, Варшавы. У 1954 дэбютаваў у кіно. Вядомасць Цыбульскаму прынеслі ролі ў фільмах рэжысёраў [[Анджэй Вайда|А. Вайды]] «[[Попел і дыямент]]» (1958) і Е. Кавалеровіча «Цягнік» (1959). Цыбульскі належаў да рамантычнай школы, яго творчасць адрознівалася адкрытым праяўленнем пачуццяў, імпульсіўнасцю, напружанай эмацыянальнасцю. Акцёр увасобіў на экране біяграфію пакалення, да якога належаў сам, з яго пошукамі, імкненнем да ісціны. Сярод іншых роляў: Рысь («Каханне дваццацігадовых»), Віктар («Як быць каханай») — абодва ў 1962; капітан Зентэк («Злачынца і дзяўчына», 1963), Янак («Поўны наперад», 1967). {{зноскі}} == Спасылкі == * {{imdb name|0194193|name=Збігнеў Цыбульскі}} * [http://www.filmpolski.pl/fp/index.php/114705 Zbigniew Cybulski]{{ref-pl}} на сайце filmpolski.pl {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Цыбульскі}} [[Катэгорыя:Выпускнікі Дзяржаўнай вышэйшай тэатральнай школы ў Кракаве]] [[Катэгорыя:Ахвяры наезду цягніка]] [[Катэгорыя:Пахаваныя ў Катавіцах]] 71okmnhmafbq434ftgmvxgyig30iyyd 0 191901 5152516 5141217 2026-06-08T08:32:55Z HistoryBelarus2004 124165 5152516 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Анішчанка}} {{навуковец}} '''Яўге́н Канстанці́навіч Ані́шчанка''' ({{ДН|27|10|1955}}, в. [[Бранцава]], [[Аршанскі раён]], [[Віцебская вобласць]] — {{ДС|16|5|2021}}) — [[беларусы|беларускі]] [[Гісторыя|гісторык]]. [[Кандыдат навук|Кандыдат гістарычных навук]] (1989). Даследаваў гісторыю [[Падзелы Рэчы Паспалітай|падзелаў Рэчы Паспалітай]] і іншыя тэмы па [[гісторыя Беларусі|гісторыі Беларусі]] XVIII—XIX стст. З’яўляецца аўтарам 27 кніг і больш за 400 навуковых артыкулаў<ref name=BSMU>[http://www.bsmu.by/page/3/871/Спіс супрацоўнікаў кафедры грамадскага здароўя і аховы здароўя БДМУ.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140829064412/http://www.bsmu.by/page/3/871/|date=29 жніўня 2014}} (рус.)</ref>. Адзін з арганізатараў [[Грамадскае аб’яднанне|ГА]] «[[Асацыяцыя свабодных беларускіх гісторыкаў]]». == Біяграфія == Пасля шасці класаў васьмігадовай школы у вёсцы Бранцава скончыў [[Гімназія-каледж мастацтваў імя І. В. Ахрэмчыка|Рэспубліканскую школу-інтэрнат па музыцы і выяўленчым мастацтве]] (клас [[жывапіс]]у разам з вядомымі мастакамі [[Аляксандр Анатолевіч Ісачоў|Аляксандрам Ісачовым]] і [[Андрэй Мікалаевіч Смаляк|Андрэем Смаляком]]), затым — на выдатна [[гістарычны факультэт БДУ]]. Пасля двухгадовай службы камандзірам узвода ва [[Узброеныя Сілы СССР|Узброеных Сілах СССР]], працаваў у Мінску [[настаўнік]]ам у СШ № 43, 73 і 116 (1981—1983), выкладчыкам у [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт культуры і мастацтваў|Мінскім інстытуце культуры]]. З 1986 года — у [[Інстытут гісторыі НАНБ|Інстытуце гісторыі АН БССР]] (з 1991 года — [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|НАН Беларусі]]): [[Аспірантура|аспірант]], [[малодшы навуковы супрацоўнік]], [[старшы навуковы супрацоўнік]]. У 1989 годзе абараніў [[кандыдат навук|кандыдацкую]] [[дысертацыя|дысертацыю]] па тэме «Земельные отношения в Восточной Белоруссии в кон. XVIII — нач. XIX вв.». У 2004 годзе абараніў [[доктар навук|доктарскую]] дысертацыю па тэме «Палітычная гісторыя Беларусі ў часы падзелу Рэчы Паспалітай», якая, аднак, не была зацверджана [[Вышэйшая атэстацыйная камісія Рэспублікі Беларусь|ВАК РБ]]<ref name=NN>[http://nashaniva.by/index.php?c=ar&i=6877 Яўген Анішчанка: «За Каваленем Інстытут гісторыі ператварыўся ў магілу»]{{Недаступная спасылка}} — артыкул на сайце газеты «[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]»</ref>. 19 лютага 2007 года атэстацыйная камісія Інстытута гісторыі прызнала, што Анішчанка не адпавядае пасадзе старшэйшага навуковага супрацоўніка, якую ён займаў: яму было ўказана на адсутнасць рэцэнзій на публікацыі калег і слабую прэзентацыю вынікаў сваіх даследаванняў на навуковых канферэнцыях. На наступны дзень вучоны падаў заяву аб звальненні з Інстытута, таму што па выніках атэстацыі яму не было прапанавана ні выправіць недахопы ў працы, ні перавесціся на іншую пасаду. На думку Анішчанкі, сапраўднай прычынай такога рашэння атэстацыйнай камісіяй у адносінах да яго з’яўляліся тэматыка і вынікі яго даследаванняў<ref>{{Cite web|url=http://naviny.by/rubrics/society/2007/02/27/ic_news_116_267422|title=Из Института истории НАН Беларуси уволен ученый Евгений Анищенко|website=naviny.by|date=2007-02-27|access-date=2026-06-08}}</ref>, якія не адпавядаюць дзяржаўнай [[ідэалогія|ідэалогіі]], адкрытая крытыка з яго боку палітыкі кіраўніцтва Інстытута, накіраванай на ліквідацыю рэшткаў акадэмічных свабод, а таксама яго актыўная грамадзянская і прафесійная пазіцыя<ref name=NN/>. Пасля звальнення Яўген Анішчанка пэўны час працаваў дворнікам (сцвярджаў, што праз грамадскі рэзананс, звязаны з яго звальненнем, яго не бралі нават настаўнікам у школу<ref>[http://www.polskieradio.pl/zagranica/by/news/artykul49055.html ''Гарачка Г.'' Беспрацоўны гісторык // Беларуская служба Польскага радыё для замежжа. — 01.03.2007]{{Недаступная спасылка}}</ref>). Паміж 2007—2009 гадамі быў галоўным архівістам і вядучым навуковым супрацоўнікам [[Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі|Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі]], у 2010—2013 гадах працаваў выкладчыкам у [[Інстытут парламентарызму і прадпрымальніцтва|Інстытуце парламентарызму і прадпрымальніцтва]]<ref>''Корзенко, Г. В.'' Историки Беларуси в начале XXI столетия. Биобиблиографический справочник. Мн.: Белорусская наука.2007. С. 14; Институт истории НАН Беларуси в лицах. 1929—2008 гг. Бибиблиографический справочник. Мн.: Беларуская навука. 2008. С. 111, 371, 386, 391.</ref>. Станам на 2014 год працаваў выкладчыкам гісторыі медыцыны на пасадзе [[дацэнт]]а кафедры грамадскага здароўя і аховы здароўя [[Беларускі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт|Беларускага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта]]<ref name=BSMU/>. Памёр 16 мая 2021 года ад наступстваў [[COVID-19|каранавіруснай інфекцыі]]<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/272989|title=Памёр гісторык Яўген Анішчанка|website=Наша Ніва|date=2021-05-16|access-date=2026-06-08}}</ref>. == Бібліяграфія == {{Загатоўка раздзела}} * Анішчанка, Я. К. Інкарпарацыя: Літоўская правінцыя ў падзелах Рэчы Паспалітай / Я. К. Анішчанка. — Мн. : Хурсік, 2003. — 470 с. * Анішчанка, Я. К. Палітычная гісторыя у часы падзелу Рэчы Паспалітай : Доктарская дысертацыя / Я. К. Анішчанка. — Мн. : [[Віктар Уладзіміравіч Хурсік|Хурсік]], 2006. — 256 с. * Анішчанка, Я. К. Збор твораў : у 6 т. / Я. К. Анішчанка. — Мн. : [[Віктар Уладзіміравіч Хурсік|Выд. В. Хурсік]], 2004—2010. — Т. 4: Ураднікі беларускіх земляў ВКЛ пры Станіславе Панятоўскім: спісы на рус. мове. — 2008. — 532 с. * Анішчанка, Я. К. Збор твораў : у 6 т. / Я. К. Анішчанка. — Мн. : [[Віктар Уладзіміравіч Хурсік|Выд. В. Хурсік]], 2004—2010. — Т. 5: Абывацелі правінцыі: Інструкцыі шляхецкіх сеймікаў беларускіх земляў ВКЛ (Літоўская правінцыя). Зб. дакум. — 2009. — 532 с. * Анищенко, Е. К. Шляхта Мстиславского воеводства: Список XVIII ст. / Е. К. Анищенко. — Мн. : В. Хурсик, 2013. — 308 с. ISBN 978-985-7025-01-5 * Анищенко Е. К. Шляхта Речицкого повета. Список XVIII ст. Мн. : В. Хурсик, 2014. — 230 с. {{зноскі}} == Літаратура == * Корзенко, Г. В. Историки Беларуси в начале XXI столетия. Биобиблиографический справочник / Г. В. Корзенко. — Мн. : [[Беларуская навука (выдавецтва)|Белорусская наука]]. — 2007. {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Анішчанка, Яўген Канстанцінавіч}} [[Катэгорыя:Кандыдаты гістарычных навук]] [[Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Архівісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Памерлі ад каранавіруснай інфекцыі COVID-19]] bu5kparxig3nlxbiif6jpfndsfwfzx5 5152527 5152516 2026-06-08T09:18:00Z HistoryBelarus2004 124165 5152527 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Анішчанка}} {{навуковец}} '''Яўге́н Канстанці́навіч Ані́шчанка''' ({{ДН|27|10|1955}}, в. [[Бранцава]], [[Аршанскі раён]], [[Віцебская вобласць]] — {{ДС|16|5|2021}}) — [[беларусы|беларускі]] [[Гісторыя|гісторык]]. [[Кандыдат навук|Кандыдат гістарычных навук]] (1989). Даследаваў гісторыю [[Падзелы Рэчы Паспалітай|падзелаў Рэчы Паспалітай]] і іншыя тэмы па [[гісторыя Беларусі|гісторыі Беларусі]] XVIII—XIX стст. З’яўляецца аўтарам 27 кніг і больш за 400 навуковых артыкулаў, у тым ліку ў часопісах «[[Беларускі гістарычны часопіс]]», «[[Полымя (часопіс)|Полымя]]»<ref name="BSMU">[http://www.bsmu.by/page/3/871/Спіс Супрацоўнікаў кафедры грамадскага здароўя і аховы здароўя БДМУ.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140829064412/http://www.bsmu.by/page/3/871/|date=29 жніўня 2014}} (рус.)</ref>. Адзін з аўтараў «[[Энцыклапедыя гісторыі Беларусі|Энцыклапедыі гісторыі Беларусі]]», «Нарысы гісторыі Беларусі» (ч. 1, Мн. : [[Беларусь (выдавецтва)|Беларусь]], 1994), «Гісторыя сялянства Беларусі» (Т. 1, Мн. : [[Беларуская навука (выдавецтва)|Беларуская навука]], 1997). Адзін з арганізатараў [[Грамадскае аб’яднанне|ГА]] «[[Асацыяцыя свабодных беларускіх гісторыкаў]]». == Біяграфія == Нарадзіўся ў сям’і [[Аграномія|агранома]] і [[Калгас|калгасніцы]]. Пасля шасці класаў васьмігадовай школы у вёсцы Бранцава скончыў [[Гімназія-каледж мастацтваў імя І. В. Ахрэмчыка|Рэспубліканскую школу-інтэрнат па музыцы і выяўленчым мастацтве]], клас [[жывапіс]]у разам з вядомымі [[Мастак|мастакамі]] [[Аляксандр Анатолевіч Ісачоў|Аляксандрам Ісачовым]] і [[Андрэй Мікалаевіч Смаляк|Андрэем Смаляком]] (1968—1972), затым — на выдатна [[гістарычны факультэт БДУ]] (1973—1978). Пасля двухгадовай службы камандзірам узвода ва [[Узброеныя Сілы СССР|Узброеных Сілах СССР]], працаваў у Мінску [[настаўнік]]ам у СШ № 43, 73 і 116 (1981—1983), выкладчыкам у [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт культуры і мастацтваў|Мінскім інстытуце культуры]] (1983—1985). З 1985 года — у [[Інстытут гісторыі НАНБ|Інстытуце гісторыі АН БССР]] (з 1991 года — [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|НАН Беларусі]]): у 1985—1986 гадах — старшы лабарант, у 1986—1989 гадах — [[Аспірантура|аспірант]], у 1989—1992 гадах — [[малодшы навуковы супрацоўнік]], у 1992—1993 гадах — [[навуковы супрацоўнік]], у 1993—2007 гадах — [[старшы навуковы супрацоўнік]]. У 1989 годзе абараніў [[кандыдат навук|кандыдацкую]] [[дысертацыя|дысертацыю]] па тэме «Земельные отношения в Восточной Белоруссии во второй половине XVIII — начале XIX вв.» (навуковы кіраўнік [[Васіль Іванавіч Мялешка|В.]] [[Васіль Іванавіч Мялешка|І. Мялешка]]). У 2004 годзе абараніў [[доктар навук|доктарскую]] дысертацыю па тэме «Палітычная гісторыя Беларусі ў часы падзелу Рэчы Паспалітай», якая, аднак, не была зацверджана [[Вышэйшая атэстацыйная камісія Рэспублікі Беларусь|ВАК РБ]]<ref name=NN>[http://nashaniva.by/index.php?c=ar&i=6877 Яўген Анішчанка: «За Каваленем Інстытут гісторыі ператварыўся ў магілу»]{{Недаступная спасылка}} — артыкул на сайце газеты «[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]»</ref>. 19 лютага 2007 года атэстацыйная камісія Інстытута гісторыі прызнала, што Анішчанка не адпавядае пасадзе старшэйшага навуковага супрацоўніка, якую ён займаў: яму было ўказана на адсутнасць рэцэнзій на публікацыі калег і слабую прэзентацыю вынікаў сваіх даследаванняў на навуковых канферэнцыях. На наступны дзень вучоны падаў заяву аб звальненні з Інстытута, таму што па выніках атэстацыі яму не было прапанавана ні выправіць недахопы ў працы, ні перавесціся на іншую пасаду. На думку Анішчанкі, сапраўднай прычынай такога рашэння атэстацыйнай камісіяй у адносінах да яго з’яўляліся тэматыка і вынікі яго даследаванняў<ref>{{Cite web|url=http://naviny.by/rubrics/society/2007/02/27/ic_news_116_267422|title=Из Института истории НАН Беларуси уволен ученый Евгений Анищенко|website=naviny.by|date=2007-02-27|access-date=2026-06-08}}</ref>, якія не адпавядаюць дзяржаўнай ідэалогіі, адкрытая крытыка з яго боку палітыкі кіраўніцтва Інстытута, накіраванай на ліквідацыю рэшткаў акадэмічных свабод, а таксама яго актыўная грамадзянская і прафесійная пазіцыя<ref name=NN/>. Пасля звальнення Яўген Анішчанка ў 2009—2010 гадах працаваў дворнікам (сцвярджаў, што праз грамадскі рэзананс, звязаны з яго звальненнем, яго не бралі нават настаўнікам у школу<ref>[http://www.polskieradio.pl/zagranica/by/news/artykul49055.html ''Гарачка Г.'' Беспрацоўны гісторык // Беларуская служба Польскага радыё для замежжа. — 01.03.2007]{{Недаступная спасылка}}</ref>). У 2007—2009 гадах быў галоўным архівістам і вядучым навуковым супрацоўнікам [[Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі|Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі]], у 2010—2013 гадах працаваў на пасадзе [[дацэнт]]а кафедры права і паліталогіі ў [[Інстытут парламентарызму і прадпрымальніцтва|Інстытуце парламентарызму і прадпрымальніцтва]]<ref>Корзенко, Г. В. Историки Беларуси в начале XXI столетия. Биобиблиографический справочник. — Мн. : [[Беларуская навука (выдавецтва)|Белорусская наука]], 2007. — С. 14; Институт истории НАН Беларуси в лицах. 1929—2008 гг. Биобиблиографический справочник. — Мн.: [[Беларуская навука (выдавецтва)|Беларуская навука]], 2008. — С. 111, 371, 386, 391.</ref>. З 2013 года працаваў выкладчыкам гісторыі медыцыны на пасадзе [[дацэнт]]а кафедры грамадскага здароўя і аховы здароўя [[Беларускі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт|Беларускага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта]]<ref name=BSMU/>. Памёр 16 мая 2021 года ад наступстваў [[COVID-19|каранавіруснай інфекцыі]]<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/272989|title=Памёр гісторык Яўген Анішчанка|website=Наша Ніва|date=2021-05-16|access-date=2026-06-08}}</ref>. == Сям’я == Жонка (трэцяя) Ажгірэй Аліна, дзеці Дзяніс і Аляксандр. == Бібліяграфія == {{Загатоўка раздзела}} * Анішчанка, Я. К. Інкарпарацыя: Літоўская правінцыя ў падзелах Рэчы Паспалітай / Я. К. Анішчанка. — Мн. : Хурсік, 2003. — 470 с. * Анішчанка, Я. К. Палітычная гісторыя у часы падзелу Рэчы Паспалітай : Доктарская дысертацыя / Я. К. Анішчанка. — Мн. : [[Віктар Уладзіміравіч Хурсік|Хурсік]], 2006. — 256 с. * Анішчанка, Я. К. Збор твораў : у 6 т. / Я. К. Анішчанка. — Мн. : [[Віктар Уладзіміравіч Хурсік|Выд. В. Хурсік]], 2004—2010. — Т. 4: Ураднікі беларускіх земляў ВКЛ пры Станіславе Панятоўскім: спісы на рус. мове. — 2008. — 532 с. * Анішчанка, Я. К. Збор твораў : у 6 т. / Я. К. Анішчанка. — Мн. : [[Віктар Уладзіміравіч Хурсік|Выд. В. Хурсік]], 2004—2010. — Т. 5: Абывацелі правінцыі: Інструкцыі шляхецкіх сеймікаў беларускіх земляў ВКЛ (Літоўская правінцыя). Зб. дакум. — 2009. — 532 с. * Анищенко, Е. К. Шляхта Мстиславского воеводства: Список XVIII ст. / Е. К. Анищенко. — Мн. : В. Хурсик, 2013. — 308 с. ISBN 978-985-7025-01-5 * Анищенко, Е. К. Шляхта Речицкого повета. Список XVIII ст. — Мн. : В. Хурсик, 2014. — 230 с. {{зноскі}} == Літаратура == * Корзенко, Г. В. Историки Беларуси в начале XXI столетия. Биобиблиографический справочник / Г. В. Корзенко. — Мн. : [[Беларуская навука (выдавецтва)|Белорусская наука]]. — 2007. {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Анішчанка, Яўген Канстанцінавіч}} [[Катэгорыя:Кандыдаты гістарычных навук]] [[Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Архівісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Памерлі ад каранавіруснай інфекцыі COVID-19]] sh9os3ifir8b2hq3wg73n3i025mu7hj 5152529 5152527 2026-06-08T09:20:01Z HistoryBelarus2004 124165 5152529 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Анішчанка}} {{навуковец}} '''Яўге́н Канстанці́навіч Ані́шчанка''' ({{ДН|27|10|1955}}, в. [[Бранцава]], [[Аршанскі раён]], [[Віцебская вобласць]] — {{ДС|16|5|2021}}) — [[беларусы|беларускі]] [[Гісторыя|гісторык]]. [[Кандыдат навук|Кандыдат гістарычных навук]] (1989). Даследаваў гісторыю [[Падзелы Рэчы Паспалітай|падзелаў Рэчы Паспалітай]] і іншыя тэмы па [[гісторыя Беларусі|гісторыі Беларусі]] XVIII—XIX стст. З’яўляецца аўтарам 27 кніг і больш за 400 навуковых артыкулаў, у тым ліку ў часопісах «[[Беларускі гістарычны часопіс]]», «[[Полымя (часопіс)|Полымя]]»<ref name="BSMU">[http://www.bsmu.by/page/3/871/Спіс Супрацоўнікаў кафедры грамадскага здароўя і аховы здароўя БДМУ.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140829064412/http://www.bsmu.by/page/3/871/|date=29 жніўня 2014}} (рус.)</ref>. Адзін з аўтараў «[[Энцыклапедыя гісторыі Беларусі|Энцыклапедыі гісторыі Беларусі]]», «Нарысы гісторыі Беларусі» (ч. 1, Мн. : [[Беларусь (выдавецтва)|Беларусь]], 1994), «Гісторыя сялянства Беларусі» (Т. 1, Мн. : [[Беларуская навука (выдавецтва)|Беларуская навука]], 1997). Адзін з арганізатараў [[Грамадскае аб’яднанне|ГА]] «[[Асацыяцыя свабодных беларускіх гісторыкаў]]». == Біяграфія == Нарадзіўся ў сям’і [[Аграномія|агранома]] і [[Калгас|калгасніцы]]. Пасля шасці класаў васьмігадовай школы у вёсцы Бранцава скончыў [[Гімназія-каледж мастацтваў імя І. В. Ахрэмчыка|Рэспубліканскую школу-інтэрнат па музыцы і выяўленчым мастацтве]], клас [[жывапіс]]у разам з вядомымі [[Мастак|мастакамі]] [[Аляксандр Анатолевіч Ісачоў|Аляксандрам Ісачовым]] і [[Андрэй Мікалаевіч Смаляк|Андрэем Смаляком]] (1968—1972), затым — на выдатна [[гістарычны факультэт БДУ]] (1973—1978). Пасля двухгадовай службы камандзірам узвода ва [[Узброеныя Сілы СССР|Узброеных Сілах СССР]], працаваў у Мінску [[настаўнік]]ам у СШ № 43, 73 і 116 (1981—1983), выкладчыкам у [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт культуры і мастацтваў|Мінскім інстытуце культуры]] (1983—1985). З 1985 года — у [[Інстытут гісторыі НАНБ|Інстытуце гісторыі АН БССР]] (з 1991 года — [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|НАН Беларусі]]): у 1985—1986 гадах — старшы лабарант, у 1986—1989 гадах — [[Аспірантура|аспірант]], у 1989—1992 гадах — [[малодшы навуковы супрацоўнік]], у 1992—1993 гадах — [[навуковы супрацоўнік]], у 1993—2007 гадах — [[старшы навуковы супрацоўнік]]. У 1989 годзе абараніў [[кандыдат навук|кандыдацкую]] [[дысертацыя|дысертацыю]] па тэме «Земельные отношения в Восточной Белоруссии во второй половине XVIII — начале XIX вв.» (навуковы кіраўнік [[Васіль Іванавіч Мялешка|В. І. Мялешка]]). У 2004 годзе абараніў [[доктар навук|доктарскую]] дысертацыю па тэме «Палітычная гісторыя Беларусі ў часы падзелу Рэчы Паспалітай», якая, аднак, не была зацверджана [[Вышэйшая атэстацыйная камісія Рэспублікі Беларусь|ВАК РБ]]<ref name=NN>[http://nashaniva.by/index.php?c=ar&i=6877 Яўген Анішчанка: «За Каваленем Інстытут гісторыі ператварыўся ў магілу»]{{Недаступная спасылка}} — артыкул на сайце газеты «[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]»</ref>. 19 лютага 2007 года атэстацыйная камісія Інстытута гісторыі прызнала, што Анішчанка не адпавядае пасадзе старшэйшага навуковага супрацоўніка, якую ён займаў: яму было ўказана на адсутнасць рэцэнзій на публікацыі калег і слабую прэзентацыю вынікаў сваіх даследаванняў на навуковых канферэнцыях. На наступны дзень вучоны падаў заяву аб звальненні з Інстытута, таму што па выніках атэстацыі яму не было прапанавана ні выправіць недахопы ў працы, ні перавесціся на іншую пасаду. На думку Анішчанкі, сапраўднай прычынай такога рашэння атэстацыйнай камісіяй у адносінах да яго з’яўляліся тэматыка і вынікі яго даследаванняў<ref>{{Cite web|url=http://naviny.by/rubrics/society/2007/02/27/ic_news_116_267422|title=Из Института истории НАН Беларуси уволен ученый Евгений Анищенко|website=naviny.by|date=2007-02-27|access-date=2026-06-08}}</ref>, якія не адпавядаюць дзяржаўнай ідэалогіі, адкрытая крытыка з яго боку палітыкі кіраўніцтва Інстытута, накіраванай на ліквідацыю рэшткаў акадэмічных свабод, а таксама яго актыўная грамадзянская і прафесійная пазіцыя<ref name=NN/>. Пасля звальнення Яўген Анішчанка ў 2009—2010 гадах працаваў дворнікам (сцвярджаў, што праз грамадскі рэзананс, звязаны з яго звальненнем, яго не бралі нават настаўнікам у школу<ref>[http://www.polskieradio.pl/zagranica/by/news/artykul49055.html ''Гарачка Г.'' Беспрацоўны гісторык // Беларуская служба Польскага радыё для замежжа. — 01.03.2007]{{Недаступная спасылка}}</ref>). У 2007—2009 гадах быў галоўным архівістам і вядучым навуковым супрацоўнікам [[Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі|Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі]], у 2010—2013 гадах працаваў на пасадзе [[дацэнт]]а кафедры права і паліталогіі ў [[Інстытут парламентарызму і прадпрымальніцтва|Інстытуце парламентарызму і прадпрымальніцтва]]<ref>Корзенко, Г. В. Историки Беларуси в начале XXI столетия. Биобиблиографический справочник. — Мн. : [[Беларуская навука (выдавецтва)|Белорусская наука]], 2007. — С. 14; Институт истории НАН Беларуси в лицах. 1929—2008 гг. Биобиблиографический справочник. — Мн.: [[Беларуская навука (выдавецтва)|Беларуская навука]], 2008. — С. 111, 371, 386, 391.</ref>. З 2013 года працаваў выкладчыкам гісторыі медыцыны на пасадзе [[дацэнт]]а кафедры грамадскага здароўя і аховы здароўя [[Беларускі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт|Беларускага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта]]<ref name=BSMU/>. Памёр 16 мая 2021 года ад наступстваў [[COVID-19|каранавіруснай інфекцыі]]<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/272989|title=Памёр гісторык Яўген Анішчанка|website=Наша Ніва|date=2021-05-16|access-date=2026-06-08}}</ref>. == Сям’я == Жонка (трэцяя) Ажгірэй Аліна, дзеці Дзяніс і Аляксандр. == Бібліяграфія == {{Загатоўка раздзела}} * Анішчанка, Я. К. Інкарпарацыя: Літоўская правінцыя ў падзелах Рэчы Паспалітай / Я. К. Анішчанка. — Мн. : Хурсік, 2003. — 470 с. * Анішчанка, Я. К. Палітычная гісторыя у часы падзелу Рэчы Паспалітай : Доктарская дысертацыя / Я. К. Анішчанка. — Мн. : [[Віктар Уладзіміравіч Хурсік|Хурсік]], 2006. — 256 с. * Анішчанка, Я. К. Збор твораў : у 6 т. / Я. К. Анішчанка. — Мн. : [[Віктар Уладзіміравіч Хурсік|Выд. В. Хурсік]], 2004—2010. — Т. 4: Ураднікі беларускіх земляў ВКЛ пры Станіславе Панятоўскім: спісы на рус. мове. — 2008. — 532 с. * Анішчанка, Я. К. Збор твораў : у 6 т. / Я. К. Анішчанка. — Мн. : [[Віктар Уладзіміравіч Хурсік|Выд. В. Хурсік]], 2004—2010. — Т. 5: Абывацелі правінцыі: Інструкцыі шляхецкіх сеймікаў беларускіх земляў ВКЛ (Літоўская правінцыя). Зб. дакум. — 2009. — 532 с. * Анищенко, Е. К. Шляхта Мстиславского воеводства: Список XVIII ст. / Е. К. Анищенко. — Мн. : В. Хурсик, 2013. — 308 с. ISBN 978-985-7025-01-5 * Анищенко, Е. К. Шляхта Речицкого повета. Список XVIII ст. — Мн. : В. Хурсик, 2014. — 230 с. {{зноскі}} == Літаратура == * Корзенко, Г. В. Историки Беларуси в начале XXI столетия. Биобиблиографический справочник / Г. В. Корзенко. — Мн. : [[Беларуская навука (выдавецтва)|Белорусская наука]]. — 2007. {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Анішчанка, Яўген Канстанцінавіч}} [[Катэгорыя:Кандыдаты гістарычных навук]] [[Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Архівісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Памерлі ад каранавіруснай інфекцыі COVID-19]] 1b5txkj6e5f52hr9lmrvb4cmhd8gcyq 100 193297 5152252 5151730 2026-06-07T15:51:11Z NirvanaBot 40832 +3 новых 5152252 wikitext text/x-wiki {{Новы артыкул|Кайданкі|2026-06-07T07:03:16Z|DobryBrat}} {{Новы артыкул|Кайданы|2026-06-06T18:18:03Z|DobryBrat}} {{Новы артыкул|Сасна веймутава ў сядзібе акадэміка В. В. Пашкевіча|2026-06-05T20:06:18Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Макадамія|2026-06-03T13:00:41Z|Culamar}} {{Новы артыкул|Аўсяніца лугавая|2026-06-01T18:05:49Z|JerzyKundrat}} {{Новы артыкул|Лебядзіны заказнік|2026-06-01T17:09:53Z|JerzyKundrat}} {{Новы артыкул|Падсады (заказнік)|2026-06-01T17:04:19Z|JerzyKundrat}} {{Новы артыкул|Дакудаўскі заказнік|2026-06-01T16:42:53Z|JerzyKundrat}} {{Новы артыкул|Салтан Кекезавіч Магаметаў|2026-06-01T14:43:13Z|DBatura}} {{Новы артыкул|Луі Жан Мары Дабантон|2026-06-01T09:14:56Z|JerzyKundrat}} {{Новы артыкул|Мінскі японскі сад|2026-05-30T10:51:22Z|Γλωσσολαλιά}} {{Новы артыкул|Пушча|2026-05-25T06:46:19Z|M.L.Bot}} {{Новы артыкул|Фёдар Сяргеевіч Фешчанка|2026-05-24T20:34:52Z|DobryBrat}} {{Новы артыкул|Горкі каштан васьмітычынкавы|2026-05-23T11:14:21Z|JerzyKundrat}} {{Новы артыкул|Апельсін (плод)|2026-05-22T15:26:11Z|Γλωσσολαλιά}} {{Новы артыкул|Тамара Амвросьеўна Будкевіч|2026-05-22T08:10:36Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Уладзімір Пятровіч Заманскі|2026-05-17T17:40:15Z|StarDeg}} {{Новы артыкул|Векавы дуб (Шыпілавічы)|2026-05-06T15:10:21Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Векавы вяз (Мар’іна Горка)|2026-05-06T14:54:52Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Шыракалістае насаджэнне Старадарожскага лясгаса|2026-05-06T14:52:43Z|Чаховіч Уладзіслаў}} <noinclude> [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Спісы новых артыкулаў паводле тэм|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 2any38dua4u23p0r2ax7z1w6fn2exth 0 199283 5152239 4619708 2026-06-07T15:15:47Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152239 wikitext text/x-wiki {{Нацыянальны чэмпіянат| |лагатып = [[Выява:Кубак Беларусі 2014-15.jpg|200px]] |памер = |подпіс = |час = [[22 мая]] [[2014]] — [[24 мая]] [[2015]] |назва = |удзельнікаў = 53 |гарады = |стадыёны = |чэмпіён = [[ФК БАТЭ|БАТЭ (Барысаў)]] |разоў = 3 |2 месца = [[ФК Шахцёр Салігорск|Шахцёр (Салігорск)]] |3 месца = |дублёры = |гульняў = 58 |галоў = 173 |гледачоў = |бамбардзір = [[Юрый Мархель]] ([[ФК Смаргонь|Смаргонь]]) |бгалоў = 5 |лепшы = |папярэдні сезон =[[Кубак Беларусі па футболе 2013/2014|2013/14]] |наступны сезон =[[Кубак Беларусі па футболе 2015/2016|2015/16]] }} '''Кубак Беларусі па футболе 2014—2015''' — 24-ы розыгрыш [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]]. Пераможцам Кубка (трэці раз у гісторыі) стаў футбольны клуб [[ФК БАТЭ|БАТЭ]] з [[Барысаў|Барысава]], які ў фінальным матчы 24 мая 2015 года на гомельскім стадыёне [[Цэнтральны (стадыён, Гомель)|«Цэнтральны»]] перамог салігорскі [[ФК Шахцёр Салігорск|«Шахцёр»]] з лікам 4:1. == Рэгламент == Пачынаючы з сезона 2014/2015, змяніўся фармат правядзення [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка краіны]] сярод мужчынскіх каманд. На стадыях ¼ і ½ фіналу камандам трэба будзе гуляць па два матчы (дома і на выездзе). Гэта змяненне абумоўлена пашырэннем [[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Вышэйшай лігі]] да чатырнаццаці каманд, што прывядзе да скарачэння колькасці тураў да дваццаці шасці<ref>[http://www.bff.by/news/4139.html Пасяджэнне Выканкама АБФФ]</ref>. == Каляндар == {| class="wikitable" ! Раўнд !! Дата !! Колькасць матчаў !! width=100 | Колькасць клубаў !! Новыя клубы |- align=center | Папярэдні раўнд|| 22 мая 2014 || 1 || 53 → 52 || 2 |- align=center | 1/64 фіналу|| 25—27 мая 2014 || 12 || 52 → 40 || 23 |- align=center | 1/32 фіналу|| 10—11 чэрвеня 2014 || 12 || 40 → 28 || 12 |- align=center | 1/16 фіналу|| 25—27 ліпеня 2014 || 12 || 28 → 16 || 12 |- align=center | 1/8 фіналу|| 23 жніўня — 13 кастрычніка 2014 || 8 || 16 → 8 || 4 |- align=center | Чвэрцьфіналы|| 21 сакавіка — 4 красавіка 2015 || 8 || 8 → 4 || няма |- align=center | Паўфіналы || 15 — 29 красавіка 2015 || 4 || 4 → 2 || няма |- align=center | Фінал || 24 мая 2015 || 1 || 2 → 1 || няма |} == Удзельнікі == У розыгрышы [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]] 2014/15 прымае ўдзел рэкордная колькасць клубаў, 53 каманды. Дагэтуль самым масавым быў розыгрыш [[Кубак Беларусі па футболе 2008/2009|Кубка Беларусі 2008/09]], у якім прыняла ўдзел 51 каманда. {| class="wikitable" style="font-size:95%;line-height:15px;" |- !Умоўныя каляровыя абазначэнні |- bgcolor="#87CEFF" |Клубы, пачынаюць з 1/8 фіналу |- bgcolor="#76EEC6" |Клубы, пачынаюць з 1/16 фіналу |- bgcolor="#EEEE00" |Клубы, пачынаюць з 1/32 фіналу |- bgcolor="#EEC591" |Клубы, пачынаюць з 1/64 фіналу |- bgcolor="#CDB5CD" |Клубы, пачынаюць з папярэдняга раўнда |} <small> '''Тлустым''' шрыфтам вылучаны пераможца мінулага розыгрышу.</small> {| class="wikitable" style="font-size: 95%;line-height:15px;" width="100%" |- !width=20% bgcolor="#"|[[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2014|Вышэйшая ліга 2014]]<br />12 клубаў !width=20% bgcolor="#"|[[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2014|Першая ліга 2014]]<br />15 клубаў !width=20% bgcolor="#"|[[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2014|Другая ліга 2014]]<br />22 клубы !width=20% bgcolor="ghostwhite"|Пераможцы рэгіянальных кубкаў<br />4 клубы |- |bgcolor="#87CEFF"|[[ФК БАТЭ|БАТЭ (Барысаў)]] |bgcolor="#76EEC6"|[[ФК Славія Мазыр|Славія (Мазыр)]] |bgcolor="#EEEE00"|[[ФК Жлобін|Жлобін]] |bgcolor="#EEC591"|[[ФК Энергазбыт-БДАТУ|Энергазбыт-БДАТУ (Мінск)]] |- |bgcolor="#87CEFF"|'''[[ФК Шахцёр Салігорск|Шахцёр (Салігорск)]]''' |bgcolor="#76EEC6"|[[ФК Іслач|Іслач (Мінскі раён)]] |bgcolor="#EEC591"|[[ФК СКВІЧ|СКВІЧ (Мінск)]] |bgcolor="#EEC591"|[[ФК Горкі|Горкі]] |- |bgcolor="#87CEFF"|[[ФК Дынама Мінск|Дынама (Мінск)]] |bgcolor="#76EEC6"|[[ФК Віцебск|Віцебск]] |bgcolor="#EEC591"|[[ФК Нёман Масты|Нёман (Масты)]] |bgcolor="#EEC591"|ФСК Гродзенскі ([[Гродзенскі раён]]) |- |bgcolor="#87CEFF"|[[ФК Нёман Гродна|Нёман (Гродна)]] |bgcolor="#76EEC6"|[[ФК Рэчыца-2014|Рэчыца-2014]] |bgcolor="#EEC591"|[[ФК Баранавічы|Баранавічы]] |bgcolor="#EEC591"|Ружаны |- |bgcolor="#76EEC6"|[[ФК Тарпеда-БелАЗ|Тарпеда-БелАЗ (Жодзіна)]] |bgcolor="#EEEE00"|[[ФК Бяроза-2010|Бяроза-2010]] |bgcolor="#EEC591"|[[ФК Орша|Орша]] |bgcolor="#efefef" rowspan="22"| |- |bgcolor="#76EEC6"|[[ФК Гомель|Гомель]] |bgcolor="#EEEE00"|[[ФК Смаргонь|Смаргонь]] |bgcolor="#EEC591"|[[ФК Кобрын|Кобрын]] |- |bgcolor="#76EEC6"|[[ФК Белшына|Белшына (Бабруйск)]] |bgcolor="#EEEE00"|[[ФК Граніт Мікашэвічы|Граніт (Мікашэвічы)]] |bgcolor="#EEC591"|[[ФК Лівадыя Дзяржынск|Лівадыя (Дзяржынск)]] |- |bgcolor="#76EEC6"|[[ФК Дынама Брэст|Дынама-Брэст]] |bgcolor="#EEEE00"|[[ФК Смалявічы-СТІ|Смалявічы-СТІ]] |bgcolor="#EEC591"|[[ФК Асіповічы|Асіповічы]] |- |bgcolor="#76EEC6"|[[ФК Мінск|Мінск]] |bgcolor="#EEEE00"|[[ФК Гарадзея|Гарадзея]] |bgcolor="#EEC591"|[[ФК Маладзечна-2013|Маладзечна-2013]] |- |bgcolor="#76EEC6"|[[ФК Нафтан|Нафтан (Наваполацк)]] |bgcolor="#EEEE00"|[[ФК Хімік Светлагорск|Хімік (Светлагорск)]] |bgcolor="#EEC591"|[[ФК Партызан Мінск|Партызан-2002 (Мінск)]] |- |bgcolor="#76EEC6"|[[ФК Дняпро Магілёў|Дняпро (Магілёў)]] |bgcolor="#EEEE00"|[[ФК Ліда|Ліда]] |bgcolor="#EEC591"|[[ФК Прамень Мінск|Прамень (Мінск)]] |- |bgcolor="#76EEC6"|[[ФК Слуцк|Слуцк]] |bgcolor="#EEEE00"|[[ФК Хваля Пінск|Хваля (Пінск)]] |bgcolor="#EEC591"|[[ФК Тарпеда Мінск|Тарпеда (Мінск)]] |- |bgcolor="#efefef" rowspan="10"| |bgcolor="#EEEE00"|[[ФК Слонім|Слонім]] |bgcolor="#EEC591"|[[ФК Рагачоў|Рагачоў]] |- |bgcolor="#EEEE00"|[[ФК Гомельчыгунтранс|Гомельчыгунтранс (Гомель)]] |bgcolor="#EEC591"|[[ФК Вертыкаль Калінкавічы|Вертыкаль (Калінкавічы)]] |- |bgcolor="#EEEE00"|[[ФК Зорка-БДУ|Зорка-БДУ (Мінск)]] |bgcolor="#EEC591"|[[ФК Прыазёр’е Верхнядзвінск|Прыазёр'е (Верхнядзвінск)]] |- |bgcolor="#efefef" rowspan="7"| |bgcolor="#EEC591"|[[ФК Ждановічы|Ждановічы (Мінск)]] |- |bgcolor="#EEC591"|[[ФК Славянін Мінск|Славянін (Мінск)]] |- |bgcolor="#EEC591"|[[ФК Крумкачы|Крумкачы (Мінск)]] |- |bgcolor="#EEC591"|[[ФК Беліта-Вітэкс|Беліта-Вітэкс (Узда)]] |- |bgcolor="#EEC591"|[[ФК ЮА-Строй Жыткавічы|ЮА-Строй (Жыткавічы)]] |- |bgcolor="#CDB5CD"|[[ФК Колас-Дружба|Колас-Дружба (Баранавіцкі р-н)]] |- |bgcolor="#CDB5CD"|[[ФК Клецк|Клецк]] |} == Папярэдні раўнд == 8 мая 2014 года Дэпартамент па правядзенню спаборніцтваў прадставіў каляндар папярэдняга і 1-га кваліфікацыйнага раўндаў [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]] 2014/15. На першых этапах у барацьбу ўступілі: 21 каманда другой лігі і 4 каманды — пераможцы рэгіянальных Кубкаў.<ref>[http://www.football.by/news/57691.html Каляндар папярэдняга і 1-га кваліфікацыйнага раўндаў Кубка Беларусі 2014/15 на football.by]</ref><ref>[http://www.bff.by/news/4350.html Каляндар папярэдняга і 1-га кваліфікацыйнага раўндаў Кубка Беларусі 2014/15 на bff.by]</ref> === Удзельнікі папярэдняга раўнда === {| bgcolor="#FFE7BA" | |- | * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК Колас-Дружба|Колас-Дружба (Баранавіцкі раён)]] (Д3) * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК Клецк|Клецк]] (Д3) |} <small>''' [[Выява:Sub on.svg|10px]] Прайшлі ў наступны раўнд.''' ''' [[Выява:Sub off.svg|10px]] Выбылі з турніру.'''</small> === Матч папярэдняга раўнда === === Першы кваліфікацыйны раўнд === {| class="wikitable" style="font-size:95%;line-height:15px;" ! align=center width=70 | Дата ! align=center width=300 | Каманда 1 ! align=center width=70 | Лік ! align=center width=300 | Каманда 2 |- | align=center |<small>[[22 мая]] [[2014]]</small> | style="text-align:right;"|'''[[ФК Колас-Дружба|Колас-Дружба (Баранавіцкі раён)]] <small>(Д3)</small>''' | align=center |4:4<br/><small>(11:10 пен.)</small> |[[ФК Клецк|Клецк]] <small>(Д3)</small> |} {{Hider |title = '''Папярэдні раўнд''' |title-style = background-color: Silver; font-weight: bold; |content-style = background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden = 1 |content = ---- {{Футбольныматч | bg=#EEE9E9 | дата=[[22 мая]] [[2014]] | час= 15:00 | стадыён='''Стадыён:''' ДЮСШ,<br/>[[Гарадзішча (Баранавіцкі раён)|Гарадзішча]] | гледачоў=50 | арбітр= Сяргей Гараюцін ([[Мінск]]) | каманда1=[[ФК Колас-Дружба|Колас-Дружба (Баранавіцкі раён)]]<br/> <small>Д3</small> | каманда2=[[ФК Клецк|Клецк]]<br/> <small>Д3</small> | лік=4:4 <small>(2:1, 0:1, 1:2, 1:0)</small><br/><small>11:10 ({{Comment|пен|Па пенальці}})</small> | галы1= Ян Касцючык {{гол|12}}<br/>Арцём Кунтуш {{гол|32}}<br/>Сяргей Карпеш {{гол|100}}<br/>Ігар Паўлючэнка {{гол|112}}<br/><br/>Ян Касцючык [[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]]<br/>Ягор Дзмітрачкоў [[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]]<br/>Андрэй Міцэвіч [[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]]<br/>Ігар Герман [[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]]<br/>Ігар Паўлючэнка [[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]]<br/>Дзяніс Шумейка [[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]]<br/>Дзмітрый Абрамовіч [[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]]<br/>Аляксей Мацуль [[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]]<br/>Яўген Тайкевіч [[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]]<br/>Ян Касцючык [[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]]<br/>Аляксей Мацуль [[Выява:Soccerball shade cross.svg|14px]]<br/>Ягор Дзмітрачкоў [[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]] | галы2= Павел Зуевіч {{гол|16}}<br/>Ігар Анцыпаў {{гол|58|пен}} {{гол|95|пен}}<br/>Аляксей Кулікоў {{гол|92}}<br/><br/><br/>[[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]] Сяргей Аляксейчык<br/>[[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]] Алег Белаш<br/>[[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]] Аляксей Кулікоў<br/>[[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]] Ігар Анцыпаў<br/>[[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]] Раман Фёдараў<br/>[[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]] Павел Зуевіч<br/>[[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]] Васіль Клачкоў<br/>[[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]] Андрэй Шалік<br/>[[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]] Дзмітрый Пальчык<br/>[[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]] Сяргей Аляксейчык<br/>[[Выява:Soccerball shade cross.svg|14px]] Андрэй Шалік<br/>[[Выява:Soccerball shade cross.svg|14px]] Аляксей Кулікоў | справаздача= [http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/1/1/ Справаздача] }} }} == 1-ы кваліфікацыйны раўнд (1/64) == Гульні прайшлі з [[25 мая|25]] па [[27 мая]] [[2014]].<br /> ''Згодна з рэгламентам, на дадзенай стадыі пераможца вызначаецца па выніку аднаго матча.'' === Удзельнікі 1-га кваліфікацыйнага раўнда === У 1-ым кваліфікацыйным раўндзе прынялі ўдзел 24 клубы: * 1 пераможца папярэдняга раўнда; * 19 клубаў Другой Лігі (Д3). * 4 пераможцы рэгіянальных Кубкаў (Д4 — КФК); Прадстаўнік [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другой Лігі (Д3)]] — [[ФК Жлобін|«Жлобін»]] пачынае з наступнага раўнда, фарм-клуб [[ФК Віцебск-2|«Віцебск-2»]] і шклоўскі [[ФК Спартак Шклоў|«Спартак»]] не ўдзельнічалі ў розыгрышу Кубка. {| bgcolor="#FFE7BA" | |- | * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК Нёман Масты|Нёман Масты]] (Д3) * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК Лівадыя Дзяржынск|Лівадыя Дзяржынск]] <small>(Д3)</small> * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК СКВІЧ|СКВІЧ Мінск]] (Д3) * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК Кобрын|Кобрын]] (Д3) * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК Вертыкаль Калінкавічы|Вертыкаль <small>Калінкавічы</small>]] <small>(Д3)</small> * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК ЮА-Строй Жыткавічы|ЮА-Строй Жыткавічы]] (Д3) | * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК Баранавічы|Баранавічы]] (Д3) * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК Прамень Мінск|Прамень Мінск]] (Д3) * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК Асіповічы|Асіповічы]] (Д3) * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК Беліта-Вітэкс|Беліта-Вітэкс Узда]] (Д3) * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК Колас-Дружба|<small>Колас-Дружба Гарадзішча</small>]] <small>(Д3)</small> * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК Славянін|Славянін Мінск]] (Д3) | * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК Маладзечна-2013|Маладзечна-2013]] (Д3) * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК Прыазёр’е Верхнядзвінск|Прыазёр'е <small>Верхнядзвінск</small>]] <small>(Д3)</small> * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК Орша|Орша]] (Д3) * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК Рагачоў|Рагачоў]] (Д3) * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК Партызан Мінск|Партызан-2002 Мінск]] (Д3) * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК Крумкачы|Крумкачы Мінск]] (Д3) | * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК Ждановічы|Ждановічы Мінск]] (Д3) * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК Тарпеда Мінск|Тарпеда Мінск]] (Д3) * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК Энергазбыт-БДАТУ|Энергазбыт-БДАТУ <small>Мінск</small>]] <small>(КФК)</small> * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК Горкі|Горкі]] (КФК) * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК Ружаны|Ружаны]] (КФК) * [[Выява:Sub on.svg|10px]] ФСК Гродзенскі (КФК) |} <small>''' [[Выява:Sub on.svg|10px]] Прайшлі ў наступны раўнд.''' ''' [[Выява:Sub off.svg|10px]] Выбылі з турніру.'''</small> === Матчы 1-га кваліфікацыйнага раўнда === {{Hider |title = '''1-ы кваліфікацыйны раўнд (1/64 фіналу)''' |title-style = background-color: Silver; font-weight: bold; |content-style = background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden = 1 |content = ---- {{Футбольныматч | bg=#EEE9E9 | дата=[[25 мая]] [[2014]] | час= 14:00 | стадыён='''Стадыён:''' Мухавец,<br/>[[Выява:Coat of Arms of Pružany, Belarus.svg|18px]] [[Пружаны]] | гледачоў=250 | арбітр=Сяргей Чыстоў ([[Мінск]]) | каманда1=Ружаны<br/><small>(КФК)</small> | каманда2=[[ФК Нёман Масты|Нёман Масты]]<br/><small>(Д3)</small> | лік=1:0 <small>(0:0)</small> | галы1= Дзмітрый Мілеўскі {{гол|57}} | галы2= | справаздача= [http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/2/1/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#FFFAFA | дата=[[25 мая]] [[2014]] | час= 14:00 | стадыён='''Стадыён:''' Гарадскі стадыён,<br/>[[Выява:Coat of Arms of Dziaržynsk, Belarus.svg|18px]] [[Дзяржынск]] | гледачоў=150 | арбітр=[[Сяргей Лабацэвіч]] ([[Віцебск]]) | каманда1=[[ФК Лівадыя Дзяржынск|Лівадыя Дзяржынск]]<br/><small>(Д3)</small> | каманда2=[[ФК СКВІЧ|СКВІЧ Мінск]]<br/><small>(Д3)</small> | лік=2:0 <small>(1:0)</small> | галы1= Дзмітрый Стомаль {{гол|22}} <br/>Уладзімір Пугачоў {{гол|66}} | галы2= | справаздача= [http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/2/2/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#EEE9E9 | дата=[[25 мая]] [[2014]] | час= 15:00 | стадыён='''Стадыён:''' Нёман (штучнае поле),<br/>[[Выява:Coat of arms of Hrodna.svg|18px]] [[Гродна]] | гледачоў=50 | арбітр=Кірыл Піліпавец ([[Маладзечна]]) | каманда1=ФСК Гродзенскі<br/><small>(КФК)</small> | каманда2=[[ФК Кобрын|Кобрын]]<br/><small>(Д3)</small> | лік=4:0 <small>(1:0)</small> | галы1= Павел Разумовіч {{гол|40}} <br/>Сяргей Клімец {{гол|56}} {{гол|60}} {{гол|73}} | галы2= | справаздача= [http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/2/3/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#FFFAFA | дата=[[25 мая]] [[2014]] | час= 16:00 | стадыён='''Стадыён:''' Юнацтва,<br/>[[Выява:Coat of Arms of Kalinkavičy, Belarus.svg|18px]] [[Калінкавічы]] | гледачоў=800 | арбітр=Уладзімір Ішчанка ([[Рэчыца]]) | каманда1=[[ФК Вертыкаль Калінкавічы|Вертыкаль Калінкавічы]]<br/><small>(Д3)</small> | каманда2=[[ФК ЮА-Строй Жыткавічы|ЮА-Строй Жыткавічы]]<br/><small>(Д3)</small> | лік=4:0 <small>(3:0)</small> | галы1= Дзяніс Ціханоўскі {{гол|15}}<br/>Сяргей Качэня {{гол|36}}<br/>Яўген Будовіч {{гол|45+1}}<br/>Яўген Міхаленка {{гол|84}} | галы2= | справаздача= [http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/2/4/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#EEE9E9 | дата=[[25 мая]] [[2014]] | час= 16:00 | стадыён='''Стадыён:''' Лакаматыў,<br/>[[Выява:Coat of arms Baranavičy.svg|18px]] [[Баранавічы]] | гледачоў=600 | арбітр=Дзмітрый Доля ([[Гродна]]) | каманда1=[[ФК Баранавічы|Баранавічы]]<br/><small>(Д3)</small> | каманда2=[[ФК Прамень Мінск|Прамень Мінск]]<br/><small>(Д3)</small> | лік=2:1 <small>(1:0)</small> | галы1= Артур Чудук {{гол|36}}<br/>Аляксандр Даўгілевіч {{гол|60}} | галы2= Аляксей Цітоў {{гол|64}} | справаздача= [http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/2/5/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#FFFAFA | дата=[[25 мая]] [[2014]] | час= 16:00 | стадыён='''Стадыён:''' Юнацтва,<br/>[[Выява:Coat of Arms of Asipovičy.svg|18px]] [[Асіповічы]] | гледачоў=200 | арбітр=Міхаіл Лаўскі ([[Гомель]]) | каманда1=[[ФК Асіповічы|Асіповічы]]<br/><small>(Д3)</small> | каманда2=[[ФК Беліта-Вітэкс|Беліта-Вітэкс Узда]]<br/><small>(Д3)</small> | лік=1:2 <small>(0:0, 1:1, 0:1, 0:0)</small><br/><small>({{Comment|Д.Ч.|Дадатковы час}})</small> | галы1= Юрый Мінькоў {{гол|88}} | галы2= Сяргей Барадаенка {{гол|72}}<br/>Анатолій Ціхончык {{гол|103}} | справаздача= [http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/2/6/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#EEE9E9 | дата=[[25 мая]] [[2014]] | час= 17:00 | стадыён='''Стадыён:''' [[Стадыён ДЮСШ, Гарадзішча|ДЮСШ]],<br/> [[Гарадзішча]] | гледачоў=100 | арбітр=Аляксей Абялеўскі ([[Гродна]]) | каманда1=[[ФК Колас-Дружба|Колас-Дружба (Баранавіцкі р-н)]]<br/><small>(Д3)</small> | каманда2=[[ФК Славянін|Славянін Мінск]]<br/><small>(Д3)</small> | лік=7:4 <small>(4:1)</small> | галы1= Яўген Пыжык {{гол|7}} {{гол|70}}<br/>Арцём Кунтуш {{гол|9}} {{гол|10}}<br/>Ягор Дзмітрачкоў {{гол|41}}<br/>Віталь Рушніцкі {{гол|53|пен}}<br/>Ігар Паўлючэнка {{гол|65}} | галы2= Януш Ладуцька {{гол|6}} {{гол|79}} {{гол|82|пен}}<br/>Аляксей Суханаў {{гол|87|пен}} | справаздача= [http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/2/7/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#FFFAFA | дата=[[25 мая]] [[2014]] | час= 17:00 | стадыён='''Стадыён:''' Гарадскі стадыён,<br/>[[Выява:Coat of Arms of Maładečna, Belarus.svg|18px]] [[Маладзечна]] | гледачоў=140 | арбітр=Іван Сафар'ян ([[Мінск]]) | каманда1=[[ФК Маладзечна-2013|Маладзечна-2013]]<br/><small>(Д3)</small> | каманда2=[[ФК Прыазёр’е Верхнядзвінск|Прыазёр'е Верхнядзвінск]]<br/><small>(Д3)</small> | лік=0:0 <small>(0:0, 0:0, 0:0, 0:0)</small><br/><small>6:5 ({{Comment|пен|Па пенальці}})</small> | галы1= Вячаслаў Грынцэвіч [[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]]<br/>Алег Трубіла [[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]]<br/>Павел Суман [[Выява:Soccerball shade cross.svg|14px|Брамнік]]<br/>Андрэй Авіжэнь [[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]]<br/>Андрэй Лявончык [[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]]<br/>Віктар Мурашка [[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]]<br/>Алег Галаўнёў [[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]] | галы2= [[Выява:Soccerball shade cross.svg|14px|Штанга/Ашэстак]] Вадзім Каранеўскі<br/>[[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]] Яўген Кулёнак<br/>[[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]] Андрэй Кузняцоў<br/>[[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]] Аляксей Волкаў<br/>[[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]] Артур Талсташоў<br/>[[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]] Антон Барэйка<br/>[[Выява:Soccerball shade cross.svg|14px|Брамнік]] Арцём Гарбаценка<br/> | справаздача= [http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/2/8/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#EEE9E9 | дата=[[25 мая]] [[2014]] | час= 17:00 | стадыён='''Стадыён:''' Спутнік,<br/>[[Выява:Coat of Arms of Horki, Belarus.svg|18px]] [[Горкі]] | гледачоў=200 | арбітр=Валянцін Блізнюк ([[Мінск]]) | каманда1=[[ФК Горкі|Горкі]]<br/><small>(КФК)</small> | каманда2=[[ФК Орша|Орша]]<br/><small>(Д3)</small> | лік=2:1 <small>(2:0)</small> | галы1= Аляксей Грыг. Волкаў {{гол|9}}<br/>Ігар Бубелеў {{гол|44}} | галы2= Андрэй Ламака {{гол|61}} | справаздача= [http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/2/9/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#FFFAFA | дата=[[25 мая]] [[2014]] | час= 17:00 | стадыён='''Стадыён:''' ДЮСШ-1,<br/>[[Выява:Coat of Arms of Rahačoŭ, Belarus.svg|18px]] [[Рагачоў]] | гледачоў=1100 | арбітр= Валерый Галамзік ([[Бабруйск]]) | каманда1=[[ФК Рагачоў|Рагачоў]]<br/><small>(Д3)</small> | каманда2=[[ФК Партызан Мінск|Партызан-2002 Мінск]]<br/><small>(Д3)</small> | лік=0:2 <small>(0:0)</small> | галы1= | галы2= Сяргей Валкарэзаў {{гол|55}}<br/>Яўген Навакоўскі {{гол|77}} | справаздача= [http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/2/10/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#EEE9E9 | дата=[[26 мая]] [[2014]] | час= 18:30 | стадыён='''Стадыён:''' РЦАП-БДУ,<br/>[[Выява:Coat of arms of Minsk.svg|18px]] [[Мінск]] | гледачоў=150 | арбітр=Віктар Шымусік ([[Асіповічы]]) | каманда1=[[ФК Ждановічы|Ждановічы Мінск]]<br/><small>(Д3)</small> | каманда2=[[ФК Тарпеда Мінск|Тарпеда Мінск]]<br/><small>(Д3)</small> | лік=1:0 <small>(0:0, 0:0, 1:0, 0:0)</small><br/><small>({{Comment|Д.Ч.|Дадатковы час}})</small> | галы1= Ілья Курчак {{гол|96}} | галы2= | справаздача= [http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/2/11/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#FFFAFA | дата=[[27 мая]] [[2014]] | час= 17:30 | стадыён='''Стадыён:''' БДАТУ,<br/>[[Выява:Coat of arms of Minsk.svg|18px]] [[Мінск]] | гледачоў=350 | арбітр=Мікалай Васько ([[Мінск]]) | каманда1=[[ФК Энергазбыт-БДАТУ|Энергазбыт-БДАТУ Мінск]]<br/><small>(КФК)</small> | каманда2=[[ФК Крумкачы|Крумкачы Мінск]]<br/><small>(Д3)</small> | лік=0:3 <small>(0:0, 0:0, 0:2, 0:1)</small><br/><small>({{Comment|Д.Ч.|Дадатковы час}})</small> | галы1= | галы2= Кірыл Мармыль {{гол|101}}<br/>Віталь Шапятоўскі {{гол|105}} {{гол|115}} | справаздача= [http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/2/12/ Справаздача] }} }} == 2-і кваліфікацыйны раўнд (1/32) == Лёсаванне 2-га адборачнага раўнда адбылося ў Доме футбола 28 мая 2014 года а 12:00.<ref>[http://www.bff.by/news/4396.html Лёсаванне 1/32 фіналу Кубка Беларусі 2014/15 на bff.by]</ref> Гульні прайшлі [[10 чэрвеня|10]] і [[11 чэрвеня]] [[2014]].<br /> ''Згодна з рэгламентам, на дадзенай стадыі пераможца вызначаецца па выніку аднаго матча.'' === Удзельнікі 2-га кваліфікацыйнага раўнда === У 2-ім кваліфікацыйным раўндзе прынялі ўдзел 24 клубы: * 12 пераможцаў 1/64 фіналу; * 1 прадстаўнік [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другой Лігі (Д3)]] — [[ФК Жлобін|«Жлобін»]]; * 11 клубаў [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першай Лігі (Д2)]]. Прадстаўнікі [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першай Лігі]]: [[ФК Славія Мазыр|«Славія» (Мазыр)]], [[ФК Рэчыца-2014|«Рэчыца-2014»]], [[ФК Іслач|«Іслач» (Мінскі раён)]] і [[ФК Віцебск|«Віцебск»]] пачынаюць з наступнага раўнда, фарм-клуб [[ФК Мінск-2|«Мінск-2»]] не ўдзельнічаў ў розыгрышу Кубка. {| bgcolor="#FFE7BA" | |- | * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК Граніт Мікашэвічы|Граніт <small>Мікашэвічы</small>]] <small>(Д2)</small> * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК Гарадзея|Гарадзея]] (Д2) * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК Ліда|Ліда]] (Д2) * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК Хімік Светлагорск|Хімік <small>Светлагорск</small>]] <small>(Д2)</small> * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК Смаргонь|Смаргонь]] (Д2) * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК Хваля Пінск|Хваля Пінск]] (Д2) | * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК Смалявічы-СТІ|Смалявічы-СТІ]] (Д2) * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК Слонім|Слонім]] (Д2) * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК Бяроза-2010|Бяроза-2010]] (Д2) * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК Гомельчыгунтранс|Гомельчыгунтранс]] <small>(Д2)</small> * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК Зорка-БДУ|Зорка-БДУ Мінск]] (Д2) * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК Жлобін|Жлобін]] (Д3) | * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК Баранавічы|Баранавічы]] (Д3) * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК Лівадыя Дзяржынск|Лівадыя Дзяржынск]] (Д3) * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК Маладзечна-2013|Маладзечна-2013]] (Д3) * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК Вертыкаль Калінкавічы|Вертыкаль <small>Калінкавічы</small>]] <small>(Д3)</small> * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК Партызан Мінск|Партызан-2002 Мінск]] <small>(Д3)</small> * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК Беліта-Вітэкс|Беліта-Вітэкс Узда]] (Д3) | * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК Колас-Дружба|Колас-Дружба <small>Гарадзішча</small>]] (Д3) * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК Крумкачы Мінск|Крумкачы Мінск]] (Д3) * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК Ждановічы|Ждановічы Мінск]] (Д3) * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК Горкі|Горкі]] (КФК) * [[Выява:Sub off.svg|10px]] Ружаны (КФК) * [[Выява:Sub on.svg|10px]] ФСК Гродзенскі [[Скідаль]] (КФК) |} <small>''' [[Выява:Sub on.svg|10px]] Прайшлі ў наступны раўнд.''' ''' [[Выява:Sub off.svg|10px]] Выбылі з турніру.'''</small> === Матчы 2-га кваліфікацыйнага раўнда === {{Hider |title = '''2-і кваліфікацыйны раўнд (1/32 фіналу)''' |title-style = background-color: Silver; font-weight: bold; |content-style = background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden = 1 |content = ---- {{Футбольныматч | bg=#EEE9E9 | дата=[[10 чэрвеня]] [[2014]] | час= 15:00 | стадыён='''Стадыён:''' САК "Алімпійскі",<br/>[[Выява:Coat of arms of Minsk.svg|18px]] [[Мінск]] | гледачоў=300 | арбітр= Сяргей Лабацэвіч ([[Віцебск]]) | каманда1=[[ФК Партызан|Партызан-2002 Мінск]]<br/><small>(Д3)</small> | каманда2=[[ФК Жлобін|Жлобін]]<br/><small>(Д3)</small> | лік=1:1 <small>(0:0, 1:1, 0:0, 0:0)</small><br/><small>3:1 ({{Comment|пен|Па пенальці}})</small> | галы1= [[Дзяніс Казючыц|Дз. Казючыц]] {{гол|73}}<br/><br/>[[Сяргей Гурэнка]] [[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]]<br/>[[Павел Каральчук]] [[Выява:Soccerball shade cross.svg|14px]]<br/>[[Аляксей Саковіч]] [[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]]<br/>[[Сяргей Валкарэзаў]] [[Выява:Soccerball shade cross.svg|14px]]<br/>[[Максім Жыбуль]] [[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]]<br/> | галы2= [[Амін Кургхелі|А. Кургхелі]] {{гол|87}}<br/><br/>[[Выява:Soccerball shade cross.svg|14px|Брамнік]] [[Міхаіл Торап]]<br/>[[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]] [[Сяргей Захаранка]]<br/>[[Выява:Soccerball shade cross.svg|14px|Брамнік]] [[Мікіта Лапатко]]<br/>[[Выява:Soccerball shade cross.svg|14px|Брамнік]] [[Сяргей Маліноўскі]] | справаздача=[http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/3/1/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#FFFAFA | дата=[[11 чэрвеня]] [[2014]] | час= 15:00 | стадыён='''Стадыён:''' Нёман (штучнае поле),<br/>[[Выява:Coat of arms of Hrodna.svg|18px]] [[Гродна]] | гледачоў= 200 | арбітр= Уладзімір Русакоў ([[Мінск]]) | каманда1=ФСК Гродзенскі<br/><small>(КФК)</small> | каманда2=[[ФК Смалявічы-СТІ|Смалявічы-СТІ]]<br/><small>(Д2)</small> | лік=1:0 <small>(1:0)</small> | галы1= [[Павел Разумовіч|П. Разумовіч]] {{гол|36|пенальці}} | галы2= | справаздача= [http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/3/2/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#EEE9E9 | дата=[[11 чэрвеня]] [[2014]] | час= 17:00 | стадыён='''Стадыён:''' Лакаматыў,<br/>[[Выява:Coat of arms Baranavičy.svg|18px]] [[Баранавічы]] | гледачоў=1100 | арбітр= Дзмітрый Доля ([[Гродна]]) | каманда1=[[ФК Баранавічы|Баранавічы]]<br/><small>(Д3)</small> | каманда2=[[ФК Бяроза-2010|Бяроза-2010]]<br/><small>(Д2)</small> | лік=1:1 <small>(1:1, 0:0, 0:0, 0:0)</small><br/><small>3:2 ({{Comment|пен|Па пенальці}})</small> | галы1= [[Аляксандр Мяць|А. Мяць]] {{гол|21}}}<br/><br/>[[Аляксандр Мяць]] [[Выява:Soccerball shade cross.svg|14px|Міма брамы]]<br/>[[Аляксандр Даўгілевіч]] [[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]]<br/>[[Сяргей Каток]] [[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]]<br/>[[Андрэй Арцюх]] [[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]] | галы2= [[Цярэнцій Луцэвіч|Ц. Луцэвіч]] {{гол|10}}<br/><br/>[[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]] [[Яўген Азёрскі]]<br/>[[Выява:Soccerball shade cross.svg|14px|Брамнік]] [[Сяргей Валянцінавіч Бандарэнка|Сяргей В. Бандарэнка]]<br/>[[Выява:Soccerball shade cross.svg|14px|Брамнік]] [[Ягор Гудзель]]<br/>[[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]] [[Цярэнцій Луцэвіч]]<br/>[[Выява:Soccerball shade cross.svg|14px|Брамнік]] [[Аляксей Залескі]] | справаздача= [http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/3/3/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#FFFAFA | дата=[[11 чэрвеня]] [[2014]] | час= 17:00 | стадыён='''Стадыён:''' [[Стадыён ДЮСШ, Гарадзішча|ДЮСШ]],<br/> [[Гарадзішча (Баранавіцкі раён)|Гарадзішча]] | гледачоў=70 | арбітр= Андрэй Сарока ([[Смалявічы]]) | каманда1=[[ФК Колас-Дружба|Колас-Дружба Баранавіцкі раён]]<br/><small>(Д3)</small> | каманда2=[[ФК Ліда|Ліда]]<br/><small>(Д2)</small> | лік=0:3 <small>(0:0)</small> | галы1= | галы2= [[Дзмітрый Тарашчык|Дз. Тарашчык]] {{гол|54}}<br/>[[Леанід Кулакоўскі|Л. Кулакоўскі]] {{гол|73}}<br/>[[Артур Бомбель|А. Бомбель]] {{гол|90}} | справаздача= [http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/3/4/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#EEE9E9 | дата=[[11 чэрвеня]] [[2014]] | час= 17:00 | стадыён='''Стадыён:''' САК "Алімпійскі",<br/>[[Выява:Coat of arms of Minsk.svg|18px]] [[Мінск]] | гледачоў=150 | арбітр= Андрэй Дзівакоў ([[Магілёў]]) | каманда1=[[ФК Крумкачы|Крумкачы Мінск]]<br/><small>(Д3)</small> | каманда2=[[ФК Хімік Светлагорск|Хімік Светлагорск]]<br/><small>(Д2)</small> | лік=0:3 <small>(0:2)</small> | галы1= | галы2= [[Аляксандр Цішуроў|А. Цішуроў]] {{гол|4}} {{гол|9}}<br/>[[Ілья Наздрын-Плотніцкі|І. Наздрын-Плотніцкі]] {{гол|75}} | справаздача= [http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/3/5/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#FFFAFA | дата=[[11 чэрвеня]] [[2014]] | час= 18:00 | стадыён='''Стадыён:''' СДЮШАР-2,<br/>[[Выява:Coat of Arms of Kalinkavičy, Belarus.svg|18px]] [[Калінкавічы]] | гледачоў=500 | арбітр= Кірыл Піліпавец ([[Маладзечна]]) | каманда1=[[ФК Вертыкаль Калінкавічы|Вертыкаль Калінкавічы]]<br/><small>(Д3)</small> | каманда2=[[ФК Граніт Мікашэвічы|Граніт Мікашэвічы]]<br/><small>(Д2)</small> | лік=0:6 <small>(0:2)</small> | галы1= | галы2= [[Яўген Лебедзеў|Я. Лебедзеў]] {{гол|35}} {{гол|59}}<br/>[[Ілья Калпачук|І. Калпачук]] {{гол|41}}<br/>[[Яўген Шыдлоўскі|Я. Шыдлоўскі]] {{гол|54}}<br/>[[Ягор Мацвееў|Я. Мацвееў]] {{гол|76}} {{гол|90+1}} | справаздача= [http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/3/6/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#EEE9E9 | дата=[[11 чэрвеня]] [[2014]] | час= 18:00 | стадыён='''Стадыён:''' Гарадскі стадыён,<br/>[[Выява:Coat of arms of Uzda.svg|18px]] [[Узда]] | гледачоў=550 | арбітр= Міхаіл Лаўскі ([[Гомель]]) | каманда1=[[ФК Беліта-Вітэкс|Беліта-Вітэкс Узда]]<br/><small>(Д3)</small> | каманда2=[[ФК Зорка-БДУ|Зорка-БДУ Мінск]]<br/><small>(Д2)</small> | лік=0:5 <small>(0:2)</small> | галы1= | галы2= [[Аляксей Хадневіч|А. Хадневіч]] {{гол|14|пенальці}} <br/>[[Сяргей Русецкі|С. Русецкі]] {{гол|43}}<br/>[[Уладзіслаў Жук|У. Жук]] {{гол|82}} {{гол|86}}<br/>[[Аляксандр Віктаравіч Комлеў|А. Комлеў]] {{гол|90}} | справаздача= [http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/3/7/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#FFFAFA | дата=[[11 чэрвеня]] [[2014]] | час= 18:00 | стадыён='''Стадыён:''' Гарадскі стадыён,<br/>[[Выява:Coat of Arms of Dziaržynsk, Belarus.svg|18px]] [[Дзяржынск]] | гледачоў=400 | арбітр= Уладзімір Ішчанка ([[Рэчыца]]) | каманда1=[[ФК Лівадыя Дзяржынск|Лівадыя Дзяржынск]]<br/><small>(Д3)</small> | каманда2=[[ФК Хваля Пінск|Хваля Пінск]]<br/><small>(Д2)</small> | лік=0:1 <small>(0:0)</small> | галы1= | галы2= [[Аляксандр Калацэй|А. Калацэй]] {{гол|52}} | справаздача= [http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/3/8/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#EEE9E9 | дата=[[11 чэрвеня]] [[2014]] | час= 18:00 | стадыён='''Стадыён:''' Мухавец,<br/>[[Выява:Coat of Arms of Pružany, Belarus.svg|18px]] [[Пружаны]] | гледачоў=200 | арбітр= Сяргей Сцяцурын ([[Брэст]]) | каманда1=Ружаны<br/><small>(КФК)</small> | каманда2=[[ФК Смаргонь|Смаргонь]]<br/><small>(Д2)</small> | лік=0:11 <small>(0:5)</small> | галы1= | галы2= [[Мікалай Рындзюк|М. Рындзюк]] {{гол|13}} {{гол|19}} {{гол|33}}<br/>[[Аляксей Сквярнюк|А. Сквярнюк]] {{гол|14}}<br/>[[Юрый Мархель|Ю. Мархель]] {{гол|41}} {{гол|48}} {{гол|69|пенальці}} {{гол|74}} {{гол|84}}<br/>[[Сяргей Равіна|С. Равіна]] {{гол|85}}<br/>[[Аляксандр Сяргеевіч Сямёнаў|А. Сямёнаў]] {{гол|89}} | справаздача= [http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/3/9/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#FFFAFA | дата=[[11 чэрвеня]] [[2014]] | час= 18:30 | стадыён='''Стадыён:''' РЦАП-БДУ,<br/>[[Выява:Coat of arms of Minsk.svg|18px]] [[Мінск]] | гледачоў=200 | арбітр= Аляксей Кульбакоў ([[Гомель]]) | каманда1=[[ФК Ждановічы|Ждановічы Мінск]]<br/><small>(Д3)</small> | каманда2=[[ФК Слонім|Слонім]]<br/><small>(Д2)</small> | лік=0:0 <small>(0:0, 0:0, 0:0, 0:0)</small><br/><small>6:5 ({{Comment|пен|Па пенальці}})</small> | галы1= <br/>[[Кірыл Самахвал]] [[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]]<br/>[[Уладзімір Паркалаў]] [[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]]<br/>[[Алег Дыбаль]] [[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]]<br/>[[Сяргей Лінскі]] [[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]]<br/>[[Дзмітрый Калечыц]] [[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]]<br/>[[Кірыл Насановіч]] [[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]] | галы2= <br/>[[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]] [[Яўген Курловіч]]<br/>[[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]] [[Дзмітрый Юзвовіч]]<br/>[[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]] [[Мікалай Каленік]]<br/>[[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]] [[Андрэй Арочка]]<br/>[[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]] [[Аляксандр Красій]]<br/>[[Выява:Soccerball shade cross.svg|14px|Міма брамы]] [[Дзмітрый Юр’евіч Харытончык|Дзмітрый Харытановіч]] | справаздача= [http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/3/10/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#EEE9E9 | дата=[[11 чэрвеня]] [[2014]] | час= 18:30 | стадыён='''Стадыён:''' Гарадскі стадыён,<br/>[[Выява:Coat of Arms of Horki, Belarus.svg|18px]] [[Горкі]] | гледачоў=250 | арбітр= Дзмітрый Дзігілевіч ([[Жодзіна]]) | каманда1=[[ФК Горкі|Горкі]]<br/><small>(КФК)</small> | каманда2=[[ФК Гомельчыгунтранс|Гомельчыгунтранс]]<br/><small>(Д2)</small> | лік=0:7 <small>(0:1)</small> | галы1= | галы2= [[Ілья Федарэнка|І. Федарэнка]] {{гол|12}} {{гол|50}} {{гол|54}}<br/>[[Аляксандр Юдзянкоў|А. Юдзянкоў]] {{гол|76}}<br/>[[Сяргей Пырх|С. Пырх]] {{гол|80}}<br/>[[Сяргей Хмялёў|С. Хмялёў]] {{гол|81}}<br/>[[Ілья Заценка|І. Заценка]] {{гол|87}} | справаздача= [http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/3/11/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#FFFAFA | дата=[[11 чэрвеня]] [[2014]] | час= 19:00 | стадыён='''Стадыён:''' Гарадскі стадыён,<br/>[[Выява:Coat of Arms of Maładečna, Belarus.svg|18px]] [[Маладзечна]] | гледачоў=200 | арбітр= Алег Мурашкевіч ([[Наваполацк]]) | каманда1=[[ФК Маладзечна-2013|Маладзечна-2013]]<br/><small>(Д3)</small> | каманда2=[[ФК Гарадзея|Гарадзея]]<br/><small>(Д2)</small> | лік=0:2 <small>(0:0)</small> | галы1= | галы2= [[Дзмітрый Чалей|Дз. Чалей]] {{гол|26}}<br/>[[Антон Сарока|А. Сарока]] {{гол|38}} | справаздача= [http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/3/12/ Справаздача] }} }} == 3-і кваліфікацыйны раўнд (1/16) == Лёсаванне 3-га кваліфікацыйнага раўнда адбылося ў Доме футбола 17 чэрвеня 2014 года а 12:00.<ref>{{Cite web |url=http://bff.by/news/4431.html |title=Лёсаванне 3-га кваліфікацыйнага раўнда (1/16 фіналу) Кубка Беларусі 2014/15 на bff.by |access-date=13 чэрвеня 2014 |archive-date=25 ліпеня 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140725065200/http://bff.by/news/4431.html |url-status=dead }}</ref><ref>[http://football.by/news/58857.html Состоялась жеребьевка 1/16 финала Кубка страны]</ref> Гульні прайшлі з [[25 ліпеня|25]] па [[27 ліпеня]] [[2014]].<br /> ''Згодна з рэгламентам, на дадзенай стадыі пераможца вызначаецца па выніку аднаго матча.'' === Удзельнікі 3-га кваліфікацыйнага раўнда === У 3-ім кваліфікацыйным раўндзе прынялі ўдзел 24 клубы: * 12 пераможцаў 1/32 фіналу; * 4 прадстаўніка [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першай Лігі (Д2)]]: [[ФК Славія Мазыр|«Славія» (Мазыр)]], [[ФК Рэчыца-2014|«Рэчыца-2014»]], [[ФК Іслач|«Іслач» (Мінскі раён)]] і [[ФК Віцебск|«Віцебск»]]; * 8 клубаў [[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Вышэйшай Лігі (Д1)]]. Прадстаўнікі [[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Вышэйшай Лігі]]: [[ФК БАТЭ|БАТЭ]], [[ФК Дынама Мінск|«Дынама» (Мінск)]], [[ФК Шахцёр Салігорск|«Шахцёр» (Салігорск)]] і [[ФК Нёман Гродна|«Нёман» (Гродна)]] пачынаюць з наступнага раўнда. {| bgcolor="#FFE7BA" | |- | * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК Тарпеда-БелАЗ|Тарпеда-БелАЗ (Жодзіна)]] (Д1) * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК Гомель|Гомель]] (Д1) * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК Белшына|Белшына (Бабруйск)]] (Д1) * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК Мінск|Мінск]] (Д1) * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК Нафтан|Нафтан (Наваполацк)]] (Д1) * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК Дынама Брэст|Дынама-Брэст]] (Д1) | * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК Дняпро Магілёў|Дняпро (Магілёў)]] (Д1) * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК Слуцк|Слуцк]] (Д1) * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК Славія Мазыр|Славія (Мазыр)]] (Д2) * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК Рэчыца-2014|Рэчыца-2014]] (Д2) * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК Віцебск|Віцебск]] (Д2) * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК Іслач|Іслач (Мінскі раён)]] (Д2) | * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК Граніт Мікашэвічы|Граніт (Мікашэвічы)]] (Д2) * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК Гарадзея|Гарадзея]] (Д2) * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК Ліда|Ліда]] (Д2) * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК Хімік Светлагорск|Хімік (Светлагорск)]] (Д2) * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК Смаргонь|Смаргонь]] (Д2) * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК Хваля Пінск|Хваля (Пінск)]] (Д2) | * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК Зорка-БДУ|Зорка-БДУ (Мінск)]] (Д2) * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК Гомельчыгунтранс|Гомельчыгунтранс (Гомель)]] (Д2) * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК Баранавічы|Баранавічы]] (Д3) * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК Партызан Мінск|Партызан-2002 (Мінск)]] (Д3) * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК Ждановічы|Ждановічы (Мінск)]] (Д3) * [[Выява:Sub off.svg|10px]] ФСК Гродзенскі ([[Гродзенскі раён]]) (КФК) |} <small>''' [[Выява:Sub on.svg|10px]] Прайшлі ў наступны раўнд.''' ''' [[Выява:Sub off.svg|10px]] Выбылі з турніру.'''</small> === Матчы 3-га кваліфікацыйнага раўнда === {{Hider |title = '''3-і кваліфікацыйны раўнд (1/16 фіналу)''' |title-style = background-color: Silver; font-weight: bold; |content-style = background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden = 1 |content = ---- {{Футбольныматч | bg=#EEE9E9 | дата=[[25 ліпеня]] [[2014]] | час= 18:00 | стадыён='''Стадыён:''' Старт,<br/>[[Выява:Coat of Arms of Lidy, Belarus.svg|18px]] [[Ліда]] | гледачоў=500 | арбітр=Яўген Навумаў ([[Мінск]]) | каманда1=[[ФК Ліда|Ліда]]<br/><small>(Д2)</small> | каманда2=[[ФК Слуцк|Слуцк]]<br/><small>(Д1)</small> | лік=0:1 <small>(0:0)</small> | галы1= | галы2= [[Сяргей Глябко|С. Глябко]] {{гол|74}} | справаздача=[http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/4/1/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#FFFAFA | дата=[[25 ліпеня]] [[2014]] | час= 18:00 | стадыён='''Стадыён:''' Папернік,<br/>[[Выява:Coat of Arms of Svietlahorsk.svg|18px]] [[Светлагорск]] | гледачоў=1550 | арбітр=Уладзімір Русакоў ([[Мінск]]) | каманда1=[[ФК Хімік Светлагорск|Хімік Светлагорск]]<br/><small>(Д2)</small> | каманда2=[[ФК Гомель|Гомель]]<br/><small>(Д1)</small> | лік=1:2 <small>(0:2)</small> | галы1= [[Ілья Наздрын-Платніцкі|І. Наздрын-Платніцкі]] {{гол|79}} | галы2= [[Павел Сітко|П. Сітко]] {{гол|1}} {{гол|16}} | справаздача=[http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/4/2/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#EEE9E9 | дата=[[26 ліпеня]] [[2014]] | час= 14:30 | стадыён='''Стадыён:''' РЦАП-БДУ,<br/>[[Выява:Coat of arms of Minsk.svg|18px]] [[Мінск]] | гледачоў=300 | арбітр=Дзмітрый Яўневіч ([[Мінск]]) | каманда1=[[ФК Зорка-БДУ|Зорка-БДУ Мінск]]<br/><small>(Д2)</small> | каманда2=[[ФК Мінск|Мінск]]<br/><small>(Д1)</small> | лік=1:0 <small>(0:0)</small> | галы1= [[Аляксей Хадневіч|А. Хадневіч]] {{гол|67}} | галы2= | справаздача=[http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/4/3/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#FFFAFA | дата=[[26 ліпеня]] [[2014]] | час= 17:00 | стадыён='''Стадыён:''' Лакаматыў,<br/>[[Выява:Coat of arms Baranavičy.svg|18px]] [[Баранавічы]] | гледачоў=1600 | арбітр=Уладзімір Кузьмін ([[Мінск]]) | каманда1=[[ФК Баранавічы|Баранавічы]]<br/><small>(Д3)</small> | каманда2=[[ФК Дынама Брэст|Дынама-Брэст]]<br/><small>(Д1)</small> | лік=1:2 <small>(1:1)</small> | галы1= [[Дзмітрый Федарцоў|Дз. Федарцоў]] {{гол|44}} | галы2= [[Раман Васілюк|Р. Васілюк]] {{гол|19}}<br/>[[Аляксандр Перапечка|А. Перапечка]] {{гол|55|пенальці}} | справаздача=[http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/4/4/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#EEE9E9 | дата=[[26 ліпеня]] [[2014]] | час= 17:30 | стадыён='''Стадыён:''' Хваля,<br/>[[Выява:Coat of Arms of Pinsk, Belarus.svg|18px]] [[Пінск]] | гледачоў=630 | арбітр=Павел Рудзянкоў ([[Гомель]]) | каманда1=[[ФК Хваля Пінск|Хваля Пінск]]<br/><small>(Д2)</small> | каманда2=[[ФК Іслач|Іслач Мінскі р-н]]<br/><small>(Д2)</small> | лік=2:4 <small>(2:4)</small> | галы1= [[Сяргей Грыневіч|С. Грыневіч]] {{гол|18}}<br/>[[Уладзіслаў Знак|У. Знак]] {{гол|20}} | галы2= [[Аляксандр Халадзінскі|А. Халадзінскі]] {{гол|11}}<br/>[[Віталь Шапятоўскі|В. Шапятоўскі]] {{гол|12}}<br/>[[Мікалай Барсукоў|М. Барсукоў]] {{гол|27}}<br/>[[Артур Слабашэвіч|А. Слабашэвіч]] {{гол|30}} | справаздача=[http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/4/5/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#FFFAFA | дата=[[26 ліпеня]] [[2014]] | час= 18:00 | стадыён='''Стадыён:''' Алімпійскі,<br/>[[Выява:Coat of arms of Minsk.svg|18px]] [[Мінск]] | гледачоў=400 | арбітр=Андрэй Васілевіч ([[Мазыр]]) | каманда1=[[ФК Ждановічы|Ждановічы Мінск]]<br/><small>(Д3)</small> | каманда2=[[ФК Нафтан|Нафтан]]<br/><small>(Д1)</small> | лік=0:4 <small>(0:4)</small> | галы1= | галы2= [[Андрэй Якімаў|А. Якімаў]] {{гол|4}}<br/>[[Алег Керчу|А. Керчу]] {{гол|16|пенальці}}<br/>[[Вадзім Дземідовіч|В. Дземідовіч]] {{гол|20|пенальці}} {{гол|32}} | справаздача=[http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/4/6/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#EEE9E9 | дата=[[26 ліпеня]] [[2014]] | час= 18:00 | стадыён='''Стадыён:''' СДЮШАР-8,<br/>[[Выява:Coat of Arms of Homiel, Belarus.svg|18px]] [[Гомель]] | гледачоў=350 | арбітр=Сяргей Лабацэвіч ([[Віцебск]]) | каманда1=[[ФК Гомельчыгунтранс|Гомельчыгунтранс]]<br/><small>(Д2)</small> | каманда2=[[ФК Славія Мазыр|Славія Мазыр]]<br/><small>(Д2)</small> | лік=2:1 <small>(1:0)</small> | галы1= [[Сяргей Хмялёў|С. Хмялёў]] {{гол|31}}<br/>[[Іван Жосткін|І. Жосткін]] {{гол|89|пенальці}} | галы2= [[Дзмітрый Юр’евіч Харытончык|Дз. Харытончык]] {{гол|59}} | справаздача=[http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/4/7/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#FFFAFA | дата=[[26 ліпеня]] [[2014]] | час= 18:00 | стадыён='''Стадыён:''' Гарадзея,<br/>[[Выява:BIA Horodziej COA.png|18px]] [[Гарадзея]] | гледачоў=600 | арбітр=Сяргей Сцяцурын ([[Брэст]]) | каманда1=[[ФК Гарадзея|Гарадзея]]<br/><small>(Д2)</small> | каманда2=[[ФК Тарпеда-БелАЗ|Тарпеда-БелАЗ Жодзіна]]<br/><small>(Д1)</small> | лік=0:0 <small>(0:0, 0:0, 0:0, 0:0)</small><br/><small>3:2 ({{Comment|пен|Па пенальці}})</small> | галы1= <br/><br/>[[Дзмітрый Лебедзеў]] [[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]]<br/>[[Дзмітрый Шматко]] [[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]]<br/>[[Аляксандр Ядзешка]] [[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]]<br/>[[Ігар Мальцаў]] [[Выява:Soccerball shade cross.svg|14px|Брамнік]] | галы2= <br/><br/>[[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]] [[Дзмітрый Платонаў]]<br/>[[Выява:Soccerball shade cross.svg|14px]] [[Артур Лявіцкі]]<br/>[[Выява:Soccerball shade cross.svg|14px|Міма брамы]] [[Руслан Івашка]]<br/>[[Выява:Soccerball shad check.svg|14px|Брамнік]] [[Аляксандр Сялява]]<br/>[[Выява:Soccerball shade cross.svg|14px|Міма брамы]] [[Сяргей Казека]] | справаздача=[http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/4/8/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#EEE9E9 | дата=[[26 ліпеня]] [[2014]] | час= 18:00 | стадыён='''Стадыён:''' Юнацтва,<br/>[[Выява:Coat of Arms of Smarhoń, Belarus.svg|18px]] [[Смаргонь]] | гледачоў=300 | арбітр=[[Кірыл Піліпавец]] ([[Маладзечна]]) | каманда1=[[ФК Смаргонь|Смаргонь]]<br/><small>(Д2)</small> | каманда2=[[ФК Дняпро Магілёў|Дняпро Магілёў]]<br/><small>(Д1)</small> | лік=0:2 <small>(0:1)</small> | галы1= | галы2= [[Дзмітрый Цярэшчанка|Дз. Цярэшчанка]] {{гол|45+1}}<br/>[[Сяргей Шуманаў|С. Шуманаў]] {{аўтагол|50}} | справаздача=[http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/4/9/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#FFFAFA | дата=[[26 ліпеня]] [[2014]] | час= 18:00 | стадыён='''Стадыён:''' ЦСК Нёман (штучнае поле),<br/>[[Выява:Coat of arms of Hrodna.svg|18px]] [[Гродна]] | гледачоў=500 | арбітр=Павел Каранец ([[Жодзіна]]) | каманда1=[[ФСК Гродзенскі|ФСК Гродзенскі Скідзель]]<br/><small>(КФК)</small> | каманда2=[[ФК Белшына Бабруйск|Белшына Бабруйск]]<br/><small>(Д1)</small> | лік=1:4 <small>(0:1)</small> | галы1= [[Павел Разумовіч|П. Разумовіч]] {{гол|73}} | галы2= [[Антон Бурко|А. Бурко]] {{гол|13}}<br/>[[Аляксей Цімашэнка|А. Цімашэнка]] {{гол|56}}<br/>[[Аляксандр Кардаш|А. Кардаш]] {{аўтагол|58}}<br/>[[Арцём Камінскі|А. Камінскі]] {{гол|77}} | справаздача=[http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/4/10/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#EEE9E9 | дата=[[26 ліпеня]] [[2014]] | час= 18:30 | стадыён='''Стадыён:''' Палессе,<br/>[[Выява:Coat of Arms of Łuniniec, Belarus.svg|18px]] [[Лунінец]] | гледачоў=300 | арбітр=Дзмітрый Доля ([[Гродна]]) | каманда1=[[ФК Граніт Мікашэвічы|Граніт Мікашэвічы]]<br/><small>(Д2)</small> | каманда2=[[ФК Рэчыца-2014|Рэчыца-2014]]<br/><small>(Д2)</small> | лік=1:0 <small>(0:0)</small> | галы1= [[Дзмітрый Мікалаевіч Ігнаценка|Дз. Ігнаценка]] {{гол|70}} | галы2= | справаздача=[http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/4/11/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#FFFAFA | дата=[[27 ліпеня]] [[2014]] | час= 15:30 | стадыён='''Стадыён:''' САК Алімпійскі,<br/>[[Выява:Coat of arms of Minsk.svg|18px]] [[Мінск]] | гледачоў=350 | арбітр=Сяргей Краснікаў ([[Гродна]]) | каманда1=[[ФК Партызан|Партызан-2002 Мінск]]<br/><small>(Д3)</small> | каманда2=[[ФК Віцебск|Віцебск]]<br/><small>(Д2)</small> | лік=1:3 <small>(0:0)</small> | галы1= [[Аляксей Саковіч|А. Саковіч]] {{гол|82|пенальці}} | галы2= [[Аляксандр Дзегцяроў|А. Дзегцяроў]] {{гол|62}}<br/>[[Валерый Лянічка|В. Лянічка]] {{гол|67}}<br/>[[Андрэй Баранок|А. Баранок]] {{гол|74}} | справаздача=[http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/4/12/ Справаздача] }} }} == 1/8 фіналу == Лёсаванне 1/8 фіналу адбылося ў Доме футбола 28 ліпеня 2014 года а 12:00.<ref>[http://bff.by/news/4533.html Лёсаванне 1/8 фіналу Кубка Беларусі 2014/15 на bff.by]{{Недаступная спасылка}}</ref><ref>[http://football.by/news/60217.html Определились пары 1/8 финала Кубка Беларуси]</ref>. 31 ліпеня БФФ задаволіла просьбу некаторых клубаў аб пераносе іх матчаў 1/8 фіналу на больш позні тэрмін<ref>[http://football.by/news/60351.html Матчи 1/8 финала Кубка Беларуси c участием БАТЭ и минского "Динамо" перенесены на более поздний срок]</ref>. Гульні прайшлі [[23 жніўня|23]] і [[24 жніўня]] [[2014]], тры перанесеныя матчы — у верасні і кастрычніку.<br /> ''Згодна з рэгламентам, на дадзенай стадыі пераможца вызначаецца па выніку аднаго матча.'' === Удзельнікі 1/8 фіналу === У 1/8 фіналу прынялі ўдзел 16 клубаў: * 12 пераможцаў 1/16 фіналу; * 4 прадстаўніка [[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Вышэйшай Лігі]]: [[ФК БАТЭ|БАТЭ]], [[ФК Дынама Мінск|«Дынама» (Мінск)]], [[ФК Шахцёр Салігорск|«Шахцёр» (Салігорск)]] і [[ФК Нёман Гродна|«Нёман» (Гродна)]]. {| bgcolor="#FFE7BA" | |- | * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК БАТЭ|БАТЭ (Барысаў)]] (Д1) * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК Шахцёр Салігорск|Шахцёр (Салігорск)]] (Д1) * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК Дынама Мінск|Дынама (Мінск)]] (Д1) * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК Нёман Гродна|Нёман (Гродна)]] (Д1) | * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК Гомель|Гомель]] (Д1) * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК Белшына|Белшына (Бабруйск)]] (Д1) * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК Нафтан|Нафтан (Наваполацк)]] (Д1) * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК Дынама Брэст|Дынама-Брэст]] (Д1) | * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК Дняпро Магілёў|Дняпро (Магілёў)]] (Д1) * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК Слуцк|Слуцк]] (Д1) * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК Віцебск|Віцебск]] (Д2) * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК Іслач|Іслач (Мінскі раён)]] (Д2) | * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК Граніт Мікашэвічы|Граніт (Мікашэвічы)]] (Д2) * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК Гарадзея|Гарадзея]] (Д2) * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК Зорка-БДУ|Зорка-БДУ (Мінск)]] (Д2) * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК Гомельчыгунтранс|Гомельчыгунтранс (Гомель)]] (Д2) |} <small>''' [[Выява:Sub on.svg|10px]] Прайшлі ў наступны раўнд.''' ''' [[Выява:Sub off.svg|10px]] Выбылі з турніру.'''</small> === Матчы 1/8 фіналу === {{Hider |title = '''1/8 фіналу''' |title-style = background-color: Silver; font-weight: bold; |content-style = background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden = 1 |content = ---- {{Футбольныматч | bg=#EEE9E9 | дата=[[23 жніўня]] [[2014]] | час= 13:00 (+ 20 хвілін спазнення) | стадыён='''Стадыён:''' САК "Алімпійскі",<br/>[[Выява:Coat of arms of Minsk.svg|18px]] [[Мінск]] | гледачоў=100 | арбітр=Алег Мурашкевіч ([[Наваполацк]]) | каманда1=[[ФК Іслач|Іслач Мінскі р-н]]<br/><small>(Д2)</small> | каманда2=[[ФК Граніт Мікашэвічы|Граніт Мікашэвічы]]<br/><small>(Д2)</small> | лік=1:1 <small>(1:0, 0:1, 0:0, 0:0)</small><br/><small>4:5 ({{Comment|пен|Па пенальці}})</small> | галы1= [[Віталь Шапятоўскі|В. Шапятоўскі]] {{гол|41|пенальці}}<br/><br/>[[Андрэй Місюк|А. Місюк]] [[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]]<br/>[[Антон Бубноў|А. Бубноў]] [[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]]<br/>[[Аляксандр Георгіевіч Лебедзеў|А. Лебедзеў]] [[Выява:Soccerball shade cross.svg|14px|Брамнік]]<br/>[[Віталь Шапятоўскі|В. Шапятоўскі]] [[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]]<br/>[[Уладзімір Шыбека|У. Шыбека]] [[Выява:Soccerball shade cross.svg|14px|Брамнік]]<br/>[[Мікіта Рочаў|М. Рочаў]] [[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]]<br/>[[Сяргей Лынько|С. Лынько]] [[Выява:Soccerball shade cross.svg|14px|Міма брамы]]<br/>[[Аляксандр Кротаў|А. Кротаў]] [[Выява:Soccerball shade cross.svg|14px|Брамнік]] | галы2= [[Кірыл Алексіян|К. Алексіян]] {{гол|65}}<br/><br/>[[Выява:Soccerball shade cross.svg|14px|Брамнік]] [[Андрэй Шаракоў|А. Шаракоў]]<br/>[[Выява:Soccerball shade cross.svg|14px|Брамнік]] [[Ігар Трухаў|І. Трухаў]]<br/>[[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]] [[Раман Хаваўка|Р. Хаваўка]]<br/>[[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]] [[Кірыл Алексіян|К. Алексіян]]<br/>[[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]] [[Дзмітрый Мікалаевіч Ігнаценка|Дз. Ігнаценка]]<br/>[[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]] [[Аляксей Халецкі|А. Халецкі]]<br/>[[Выява:Soccerball shade cross.svg|14px|Міма брамы]] [[Ягор Мацвееў|Я. Мацвееў]]<br/>[[Выява:Soccerball shad check.svg|14px]] [[Яўген Кунцэвіч|Я. Кунцэвіч]] | справаздача=[http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/5/1/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#FFFAFA | дата=[[23 жніўня]] [[2014]] | час= 16:00 | стадыён='''Стадыён:''' [[Атлант (стадыён, Наваполацк)|Атлант]],<br/>[[Выява:Coat of Arms of Navapołack, Belarus.svg|18px]] [[Наваполацк]] | гледачоў=1000 | арбітр=Іван Сафар'ян ([[Мінск]]) | каманда1=[[ФК Нафтан|Нафтан Наваполацк]]<br/><small>(Д1)</small> | каманда2=[[ФК Віцебск|Віцебск]]<br/><small>(Д2)</small> | лік= 1:2 <small>(0:2)</small> | галы1= [[Алег Шкабара|А. Шкабара]] {{гол|79|пенальці}} | галы2= [[Уладзімір Шакаў|У. Шакаў]] {{гол|26|пенальці}} {{гол|30}} | справаздача= [http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/5/2/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#EEE9E9 | дата=[[23 жніўня]] [[2014]] | час= 17:00 | стадыён='''Стадыён:''' [[Спартак (стадыён, Бабруйск)|Спартак]],<br/>[[Выява:Coat of Arms of Babruisk, Belarus.svg|18px]] [[Бабруйск]] | гледачоў=600 | арбітр=Ігар Крук ([[Маладзечна]]) | каманда1=[[ФК Белшына|Белшына Бабруйск]]<br/><small>(Д1)</small> | каманда2=[[ФК Зорка-БДУ|Зорка-БДУ Мінск]]<br/><small>(Д2)</small> | лік= 1:0 <small>(0:0)</small> | галы1= [[Дзмітрый Турлін|Дз. Турлін]] {{гол|54}} | галы2= | справаздача= [http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/5/3/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#FFFAFA | дата=[[24 жніўня]] [[2014]] | час= 16:00 | стадыён='''Стадыён:''' [[Нёман (спартыўны комплекс, Гродна)|ЦСК «Нёман»]],<br/>[[Выява:Coat of arms of Hrodna.svg|18px]] [[Гродна]] | гледачоў=1000 | арбітр=Дзяніс Шчарбакоў ([[Мінск]]) | каманда1=[[ФК Нёман Гродна|Нёман Гродна]]<br/><small>(Д1)</small> | каманда2=[[ФК Гомель|Гомель]]<br/><small>(Д1)</small> | лік= 5:4 <small>(0:3, 4:1, 1:0, 0:0)</small><br/><small>({{Comment|д.ч.|У дадатковы час}})</small> | галы1= [[Павел Рыбак|П. Рыбак]] {{гол|58}}<br/>[[Дзмітрый Рэкіш|Дз. Рэкіш]] {{гол|60}}<br/>[[Дзмітрый Кавалёнак|Дз. Кавалёнак]] {{гол|65}}<br/>[[Аляксей Лягчылін|А. Лягчылін]] {{гол|78}}<br/>[[Павел Савіцкі|П. Савіцкі]] {{гол|97}} | галы2= [[Дзмітрый Камароўскі|Дз. Камароўскі]] {{гол|8}}<br/>[[Антон Яўгенавіч Мацвеенка|А. Мацвеенка]] {{гол|28}}<br/>[[Павел Сітко|П. Сітко]] {{гол|39}}<br/>[[Заза Чэлідзэ|З. Чэлідзэ]] {{гол|84}} | справаздача= [http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/5/4/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#EEE9E9 | дата=[[24 жніўня]] [[2014]] | час= 17:00 | стадыён='''Стадыён:''' СДЮШАР-8,<br/>[[Выява:Coat of Arms of Homiel, Belarus.svg|18px]] [[Гомель]] | гледачоў=500 | арбітр=[[Вадзім Панчанка]] ([[Магілёў]]) | каманда1=[[ФК Гомельчыгунтранс|Гомельчыгунтранс]]<br/><small>(Д2)</small> | каманда2=[[ФК Дынама Брэст|Дынама-Брэст]]<br/><small>(Д1)</small> | лік=0:2 <small>(0:2)</small> | галы1= | галы2= [[Вадзім Курловіч|В. Курловіч]] {{гол|13}}<br/>[[Сяргей Семянюк|С. Семянюк]] {{гол|29}} | справаздача=[http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/5/5/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#FFFAFA | дата=[[24 верасня]] [[2014]] | час= 18:30 | стадыён='''Стадыён:''' [[Будаўнік (стадыён, Салігорск)|Будаўнік]],<br/>[[Выява:Coat of Arms of Salihorsk, Belarus.svg|18px]] [[Салігорск]] | гледачоў=600 | арбітр=Ігар Крук ([[Маладзечна]]) | каманда1=[[ФК Шахцёр Салігорск|Шахцёр Салігорск]]<br/><small>(Д1)</small> | каманда2=[[ФК Гарадзея|Гарадзея]]<br/><small>(Д2)</small> | лік=1:0 <small>(1:0)</small> | галы1= [[Саўлюс Мікалюнас|С. Мікалюнас]] {{гол|8}} | галы2= | справаздача=[http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/5/6/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#EEE9E9 | дата=[[11 кастрычніка]] [[2014]] | час= 17:00 | стадыён='''Стадыён:''' [[Гарадскі стадыён (Барысаў)|Гарадскі стадыён]],<br/>[[Барысаў]] | гледачоў=2300 | арбітр=Ігар Крук ([[Маладзечна]]) | каманда1=[[ФК БАТЭ|БАТЭ Барысаў]]<br/><small>(Д1)</small> | каманда2=[[ФК Слуцк|Слуцк]]<br/><small>(Д1)</small> | лік= 2:1 <small>(0:0, 1:1, 0:0, 1:0)</small><br/><small>({{Comment|д.ч.|У дадатковы час}})</small> | галы1= [[Няманя Тубіч|Н. Тубіч]] {{гол|86}}<br/>[[Мікалай Сігневіч|М. Сігневіч]] {{гол|108}} | галы2= [[Ясуке Сайта|Я. Сайта]] {{гол|61}} | справаздача= [http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/5/7/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#FFFAFA | дата=[[13 кастрычніка]] [[2014]] | час= 19:00 | стадыён='''Стадыён:''' [[Спартак (стадыён, Магілёў)|Спартак]],<br/>[[Выява:Coat of Arms of Mahiloŭ.svg|18px]] [[Магілёў]] | гледачоў=1000 | арбітр=Алег Мурашкевіч ([[Наваполацк]]) | каманда1=[[ФК Дняпро Магілёў|Дняпро Магілёў]]<br/><small>(Д1)</small> | каманда2=[[ФК Дынама Мінск|Дынама Мінск]]<br/><small>(Д1)</small> | лік= 0:1 <small>(0:0)</small> | галы1= | галы2= [[Эрнан Фігерэда|Э. Фігерэда]] {{гол|50}} | справаздача= [http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/5/8/ Справаздача] }} }} == Чвэрцьфіналы == Лёсаванне чвэрцьфіналу адбылося ў Доме футбола 16 кастрычніка 2014 года а 12:00.<ref>[http://football.by/news/62545.html Жеребьевка 1/4 финала Кубка Беларуси состоится в четверг]</ref><ref>[http://football.by/news/62616.html Кубок Беларуси, 1/4 финала. БАТЭ сыграет с "Неманом", минское "Динамо" - "Витебск" и другие пары]</ref>. Першыя матчы прайшлі [[21 сакавіка|21]] і [[22 сакавіка]] [[2015]], адказныя — [[4 красавіка]] [[2015]].<br /> ''Згодна з рэгламентам, на дадзенай стадыі пераможца вызначаецца па выніку двух матчаў.'' === Удзельнікі чвэрцьфіналаў === У 1/4 фіналу прынялі ўдзел 8 клубаў: * 8 пераможцаў 1/8 фіналу; {| bgcolor="#FFE7BA" | |- | * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК БАТЭ|БАТЭ (Барысаў)]] (Д1) * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК Шахцёр Салігорск|Шахцёр (Салігорск)]] (Д1) * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК Дынама Мінск|Дынама (Мінск)]] (Д1) * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК Нёман Гродна|Нёман (Гродна)]] (Д1) | * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК Белшына|Белшына (Бабруйск)]] (Д1) * [[Выява:Sub on.svg|10px]] [[ФК Дынама Брэст|Дынама-Брэст]] (Д1) * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК Віцебск|Віцебск]] (Д1) * [[Выява:Sub off.svg|10px]] [[ФК Граніт Мікашэвічы|Граніт (Мікашэвічы)]] (Д1) |} <small>''' [[Выява:Sub on.svg|10px]] Прайшлі ў наступны раўнд.''' ''' [[Выява:Sub off.svg|10px]] Выбылі з турніру.'''</small> === Вынікі матчаў чвэрцьфіналу === {| class="wikitable" style="font-size:95%;line-height:15px;" ! align=center width=300 | Каманда 1 ! align=center width=70 | Лік ! align=center width=300 | Каманда 2 ! align=center width=70 | 1-ы матч ! align=center width=70 | 2-і матч |- | style="text-align:right;"|[[ФК Граніт Мікашэвічы|Граніт (Мікашэвічы)]] <small>(Д1)</small> | align=center |0:3 |'''[[ФК Шахцёр Салігорск|Шахцёр (Салігорск)]]''' <small>(Д1)</small> | align=center |0:0 | align=center |0:3 |- | style="text-align:right;"|[[ФК Белшына|Белшына (Бабруйск)]] <small>(Д1)</small> | align=center |1:2 |'''[[ФК Дынама Брэст|Дынама-Брэст]]''' <small>(Д1)</small> | align=center |0:0 | align=center |1:2 |- | style="text-align:right;"|'''[[ФК Дынама Мінск|Дынама (Мінск)]]''' <small>(Д1)</small> | align=center |4:3 <small>({{Comment|д.ч.|у дадатковы час}})</small> |[[ФК Віцебск|Віцебск]] <small>(Д1)</small> | align=center |1:2 | align=center |3:1 <small>({{Comment|д.ч.|у дадатковы час}})</small> |- | style="text-align:right;"|'''[[ФК БАТЭ|БАТЭ (Барысаў)]]''' <small>(Д1)</small> | align=center |3:1 |[[ФК Нёман Гродна|Нёман (Гродна)]] <small>(Д1)</small> | align=center |1:0 | align=center |2:1 |} === Першыя матчы === {{Hider |title = '''1/4 фіналу (Першыя матчы)''' |title-style = background-color: Silver; font-weight: bold; |content-style = background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden = 1 |content = ---- {{Футбольныматч | bg=#EEE9E9 | дата=[[21 сакавіка]] [[2015]] | час= 14:00 | стадыён='''Стадыён:''' КФП ФК «Мінск»,<br/>[[Выява:Coat of arms of Minsk.svg|18px]] [[Мінск]] | гледачоў=1000 | арбітр=Алег Мурашкевіч ([[Наваполацк]]) | каманда1=[[ФК Белшына|Белшына Бабруйск]] | каманда2=[[ФК Дынама Брэст|Дынама Брэст]] | лік= 0:0 <small>(0:0)</small> | галы1= | галы2= | справаздача= [http://stat.football.by/stat/belarus/cup2014/6/1/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#FFFAFA | дата=[[21 сакавіка]] [[2015]] | час= 19:30 | стадыён='''Стадыён:''' [[Барысаў-Арэна]],<br/>[[Барысаў]] | гледачоў=5127 | арбітр=Вадзім Панчанка ([[Магілёў]]) | каманда1=[[ФК БАТЭ|БАТЭ Барысаў]] | каманда2=[[ФК Нёман Гродна|Нёман Гродна]] | лік= 1:0 <small>(1:0)</small> | галы1= [[Дзмітрый Бага|Дз. Бага]] {{гол|41}} | галы2= | справаздача= [http://stat.football.by/stat/belarus/cup2014/6/2/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#EEE9E9 | дата=[[22 сакавіка]] [[2015]] | час= 14:00 | стадыён='''Стадыён:''' КФП ФК «Мінск»,<br/>[[Выява:Coat of arms of Minsk.svg|18px]] [[Мінск]] | гледачоў=1950 | арбітр=Ігар Крук ([[Маладзечна]]) | каманда1=[[ФК Дынама Мінск|Дынама Мінск]] | каманда2=[[ФК Віцебск|Віцебск]] | лік= 1:2 <small>(1:1)</small> | галы1= [[Сяргей Паліцевіч|С. Паліцевіч]] {{гол|45}} | галы2= [[Арцём Скітоў|А. Скітоў]] {{гол|26}}<br/>[[Яўген Лебедзеў|Я. Лебедзеў]] {{гол|50}} | справаздача= [http://stat.football.by/stat/belarus/cup2014/6/3/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#FFFAFA | дата=[[22 сакавіка]] [[2015]] | час= 16:00 | стадыён='''Стадыён:''' [[Палессе (стадыён, Лунінец)|Палессе]],<br/>[[Выява:Coat of Arms of Łuniniec, Belarus.svg|18px]] [[Лунінец]] | гледачоў=1000 | арбітр=Дзяніс Шчарбакоў ([[Мінск]]) | каманда1=[[ФК Граніт Мікашэвічы|Граніт Мікашэвічы]] | каманда2=[[ФК Шахцёр Салігорск|Шахцёр Салігорск]] | лік= 0:0 <small>(0:0)</small> | галы1= | галы2= | справаздача= [http://stat.football.by/stat/belarus/cup2014/6/4/ Справаздача] }} }} === Другія матчы === {{Hider |title = '''1/4 фіналу (Другія матчы)''' |title-style = background-color: Silver; font-weight: bold; |content-style = background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden = 1 |content = ---- {{Футбольныматч | bg=#EEE9E9 | дата=[[4 красавіка]] [[2015]] | час= 13:00 | стадыён='''Стадыён:''' [[Віцебскі цэнтральны спартыўны комплекс|ЦСК]],<br/>[[Выява:Coat of Arms of Viciebsk, Belarus.svg|18px]] [[Віцебск]] | гледачоў=5500 | арбітр=Віталь Севасцьянік ([[Гродна]]) | каманда1=[[ФК Віцебск|Віцебск]] | каманда2=[[ФК Дынама Мінск|Дынама Мінск]] | лік=1:3 <small>(0:2, 1:0, 0:1, 0:0)</small><br/><small>({{Comment|Д.Ч.|Дадатковы час}})</small> | галы1= [[Арцём Салавей|А. Салавей]] {{гол|47}} | галы2= [[Фатас Бечырай|Ф. Бечырай]] {{гол|10}} {{гол|41}} {{гол|92}} | справаздача= [http://stat.football.by/stat/belarus/cup2014/7/1/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#FFFAFA | дата=[[4 красавіка]] [[2015]] | час= 14:00 | стадыён='''Стадыён:''' [[Барысаў-Арэна]],<br/>[[Барысаў]] | гледачоў=800 | арбітр=Ігар Крук ([[Маладзечна]]) | каманда1=[[ФК Дынама Брэст|Дынама Брэст]] | каманда2=[[ФК Белшына|Белшына Бабруйск]] | лік= 2:1 <small>(2:1)</small> | галы1= [[Кірыл Прамудраў|К. Прамудраў]] {{гол|30}} <br/>[[Раман Васілюк|Р. Васілюк]] {{гол|42}} | галы2= [[Аляксандр Шагойка|А. Шагойка]] {{гол|18}} | справаздача= [http://stat.football.by/stat/belarus/cup2014/7/2/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#EEE9E9 | дата=[[4 красавіка]] [[2015]] | час= 16:00 | стадыён='''Стадыён:''' [[Нёман (спартыўны комплекс, Гродна)|ЦСК «Нёман»]],<br/>[[Выява:Coat of arms of Hrodna.svg|18px]] [[Гродна]] | гледачоў=1500 | арбітр=Міхаіл Лаўскі ([[Гомель]]) | каманда1=[[ФК Нёман Гродна|Нёман Гродна]] | каманда2=[[ФК БАТЭ|БАТЭ Барысаў]] | лік= 1:2 <small>(0:0)</small> | галы1= [[Павел Забелін|П. Забелін]] {{гол|82}} | галы2= [[Віталь Радзівонаў|В. Радзівонаў]] {{гол|48}}<br/>[[Міхаіл Гардзяйчук|М. Гардзяйчук]] {{гол|55}} | справаздача= [http://stat.football.by/stat/belarus/cup2014/7/3/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#FFFAFA | дата=[[4 красавіка]] [[2015]] | час= 16:30 | стадыён='''Стадыён:''' [[Будаўнік (стадыён, Салігорск)|Будаўнік]],<br/>[[Выява:Coat of Arms of Salihorsk, Belarus.svg|18px]] [[Салігорск]] | гледачоў=1500 | арбітр=Сяргей Цынкевіч ([[Асіповічы]]) | каманда1=[[ФК Шахцёр Салігорск|Шахцёр Салігорск]] | каманда2=[[ФК Граніт Мікашэвічы|Граніт Мікашэвічы]] | лік= 3:0 <small>(1:0)</small> | галы1= [[Арцём Старгародскі|А. Старгародскі]] {{гол|16|пенальці}}<br/>[[Мікалай Януш|М. Януш]] {{гол|74}} {{гол|76}} | галы2= | справаздача= [http://stat.football.by/stat/belarus/cup2014/7/4/ Справаздача] }} }} == Паўфіналы == Лёсаванне паўфіналу адбылося ў Доме футбола 6 красавіка 2015 года а 12:00<ref>[http://by.tribuna.com/football/1028602353.html «Шахтер», БАТЭ, брестское и минское «Динамо» вышли в полуфинал Кубка Беларуси]</ref><ref>[http://football.by/news/68336.html Кубок Беларуси, 1/2 финала. БАТЭ сыграет с минским "Динамо", "Шахтер" - "Динамо" (Брест)]</ref>. Першыя матчы пройдуць [[15 красавіка]] [[2015]], адказныя — [[29 красавіка]] [[2015]].<br /> ''Згодна з рэгламентам, на дадзенай стадыі пераможца вызначаецца па выніку двух матчаў.'' === Вынікі матчаў паўфіналу === {| class="wikitable" style="font-size:95%;line-height:15px;" ! align=center width=300 | Каманда 1 ! align=center width=70 | Лік ! align=center width=300 | Каманда 2 ! align=center width=70 | 1-ы матч ! align=center width=70 | 2-і матч |- | style="text-align:right;"|'''[[ФК Шахцёр Салігорск|Шахцёр (Салігорск)]]''' <small>(Д1)</small> | align=center |2:1 |[[ФК Дынама Брэст|Дынама-Брэст]] <small>(Д1)</small> | align=center |0:0 | align=center |2:1 |- | style="text-align:right;"|'''[[ФК БАТЭ|БАТЭ (Барысаў)]]''' <small>(Д1)</small> | align=center |3:1 |[[ФК Дынама Мінск|Дынама (Мінск)]] <small>(Д1)</small> | align=center |0:0 | align=center |3:1 |} === Першыя матчы === {{Hider |title = '''1/2 фіналу (Першыя матчы)''' |title-style = background-color: Silver; font-weight: bold; |content-style = background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden = 1 |content = ---- {{Футбольныматч | bg=#EEE9E9 | дата=[[15 красавіка]] [[2015]] | час= 18:30 | стадыён='''Стадыён:''' [[Будаўнік (стадыён, Салігорск)|Будаўнік]],<br/>[[Выява:Coat of Arms of Salihorsk, Belarus.svg|18px]] [[Салігорск]] | гледачоў=1400 | арбітр=Віталь Севасцьянік ([[Гродна]]) | каманда1=[[ФК Шахцёр Салігорск|Шахцёр Салігорск]] | каманда2=[[ФК Дынама Брэст|Дынама Брэст]] | лік= 0:0 <small>(0:0)</small> | галы1= | галы2= | справаздача= [http://stat.football.by/stat/belarus/cup2014/8/1/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#FFFAFA | дата=[[15 красавіка]] [[2015]] | час= 19:30 | стадыён='''Стадыён:''' [[Барысаў-Арэна]],<br/>[[Барысаў]] | гледачоў=5421 | арбітр=[[Сяргей Цынкевіч]] ([[Асіповічы]]) | каманда1=[[ФК БАТЭ|БАТЭ Барысаў]] | каманда2=[[ФК Дынама Мінск|Дынама Мінск]] | лік= 0:0 <small>(0:0)</small> | галы1= | галы2= | справаздача= [http://stat.football.by/stat/belarus/cup2014/8/2/ Справаздача] }} }} === Другія матчы === {{Hider |title = '''1/2 фіналу (Другія матчы)''' |title-style = background-color: Silver; font-weight: bold; |content-style = background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden = 1 |content = ---- {{Футбольныматч | bg=#EEE9E9 | дата=[[29 красавіка]] [[2015]] | час= 17:30 | стадыён='''Стадыён:''' [[Трактар (стадыён, Мінск)|Трактар]],<br/>[[Выява:Coat of arms of Minsk.svg|18px]] [[Мінск]] | гледачоў=2500 | арбітр=Вадзім Панчанка ([[Магілёў]]) | каманда1=[[ФК Дынама Мінск|Дынама Мінск]] | каманда2=[[ФК БАТЭ|БАТЭ Барысаў]] | лік= 1:3 <small>(0:0)</small> | галы1= [[Фатас Бечырай|Ф. Бечырай]] {{гол|78}} | галы2= {{гол|51}} {{гол|69}} [[Міхаіл Гардзяйчук|М. Гардзяйчук]]<br/>{{гол|58}} [[Віталь Радзівонаў|В. Радзівонаў]] | справаздача= [http://stat.football.by/stat/belarus/cup2014/9/1/ Справаздача] }} ---- {{Футбольныматч | bg=#FFFAFA | дата=[[29 красавіка]] [[2015]] | час= 20:00 | стадыён='''Стадыён:''' [[ДАСК «Брэсцкі»]],<br/>[[Выява:Coat of Arms of Brest, Belarus.svg|18px]] [[Брэст]] | гледачоў=2800 | арбітр=Дзяніс Шчарбакоў ([[Мінск]]) | каманда1=[[ФК Дынама Брэст|Дынама Брэст]] | каманда2=[[ФК Шахцёр Салігорск|Шахцёр Салігорск]] | лік= 1:2 <small>(0:2)</small> | галы1= [[Кірыл Прамудраў|К. Прамудраў]] {{гол|81}} | галы2= {{гол|26}} [[Арцём Старгародскі|А. Старгародскі]]<br/>{{аўтагол|45}} [[Уладзімір Шчэрба|У. Шчэрба]] | справаздача= [http://stat.football.by/stat/belarus/cup2014/9/2/ Справаздача] }} }} == Фінал == {{main|Фінал Кубка Беларусі па футболе 2015}} {{Футбольныматч | bg=#FFD700 | дата=<small>[[24 мая]] [[2015]]</small> | час=17:00 | стадыён='''Стадыён:''' [[Цэнтральны (стадыён, Гомель)|Цэнтральны]],<br/>[[Гомель]] | гледачоў= 9100 | арбітр=Ігар Крук ([[Маладзечна]]) | каманда1=[[ФК БАТЭ|БАТЭ Барысаў]] | каманда2=[[ФК Шахцёр Салігорск|Шахцёр Салігорск]] | лік= 4:1 <small>(0:0)</small> | галы1= [[Міхаіл Гардзяйчук|М. Гардзяйчук]] {{гол|52}}<br/>[[Віталь Радзівонаў|В. Радзівонаў]] {{гол|61}}<br/>[[Аляксандр Карніцкі|А. Карніцкі]] {{гол|65}}<br/>[[Мікалай Сігневіч|М. Сігневіч]] {{гол|73}} | галы2= {{гол|72}} [[Дзмітрый Камароўскі|Дз. Камароўскі]] | справаздача= [http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/10/1/ справаздача] }} == Статыстыка == === Бамбардзіры === ;5 галоў {| |- | * {{Сцяг Беларусі|20px}} [[Юрый Мархель]] <small>{{Comment|(Смаргонь)|Смаргонь (Д2)}}</small> |} ;4 галы {| |- | * {{Сцяг Чарнагорыі|20px}} [[Фатас Бечырай]] <small>{{Comment|(Дынама Мінск)|Дынама Мінск (Д1)}}</small> * {{Сцяг Беларусі|20px}} [[Віталь Шапятоўскі]] <small>({{Comment|Крумкачы|Крумкачы (Д3)}}, {{Comment|Іслач|Іслач (Д2)}})</small> * {{Сцяг Беларусі|20px}} [[Міхаіл Гардзяйчук]] <small>{{Comment|(БАТЭ)|БАТЭ (Д1)}}</small> |} ;3 галы {| |- | * {{Сцяг Беларусі|20px}} [[Сяргей Клімец]] <small>{{Comment|(ФСК Гродзенскі)|ФСК Гродзенскі (КФК)}}</small> * {{Сцяг Беларусі|20px}} [[Павел Разумовіч]] <small>{{Comment|(ФСК Гродзенскі)|ФСК Гродзенскі (КФК)}}</small> * {{Сцяг Беларусі|20px}} [[Мікалай Рындзюк]] <small>{{Comment|(Смаргонь)|Смаргонь (Д2)}}</small> * {{Сцяг Беларусі|20px}} [[Яўген Лебедзеў]] <small>({{Comment|Граніт|Граніт Мікашэвічы (Д2)}}, {{Comment|Віцебск|Віцебск (Д1)}})</small> * {{Сцяг Беларусі|20px}} [[Павел Сітко]] <small>{{Comment|(Гомель)|Гомель (Д1)}}</small> | * {{Сцяг Беларусі|20px}} [[Ілья Федарэнка]] <small>{{Comment|(Гомельчыгунтранс)|Гомельчыгунтранс (Д2)}}</small> * {{Сцяг Беларусі|20px}} [[Арцём Кунтуш]] <small>{{Comment|(Колас-Дружба)|Колас-Дружба Баранавіцкі раён (Д3)}}</small> * {{Сцяг Беларусі|20px}} [[Януш Ладуцька]] <small>{{Comment|(Славянін)|Славянін Мінск (Д2)}}</small> * {{Сцяг Беларусі|20px}} [[Віталь Радзівонаў]] <small>{{Comment|(БАТЭ)|БАТЭ (Д1)}}</small> |} ''Крыніца'': [http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/scorers.html football.by] {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" |- !Пераможца Кубка Беларусі<br />'''2015''' |- |<br />'''[[ФК БАТЭ|БАТЭ (Барысаў)]]</big>'''<br />'''<small>Трэці кубак</small>''' |} {{зноскі}} == Спасылкі == * [http://www.stat.football.by/stat/belarus/cup2014/ football.by] {{Футбол у Беларусі}} [[Катэгорыя:Кубак Беларусі па футболе|2014/2015]] [[Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2014 годзе]] [[Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2015 годзе]] [[Катэгорыя:2014 год у футболе]] [[Катэгорыя:2015 год у футболе]] tthiy2t6iltgestv7u6v5yrm8orv1vb 0 203090 5152293 4999302 2026-06-07T18:18:20Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Чаховіч Уладзіслаў перанёс старонку [[Апаясвальны лішай]] у [[Апяразвальны лішай]]: паводле БЭ 4999302 wikitext text/x-wiki {{Хвароба | Name = Апаясвальны лішай (''herpes zoster'') | ICD10 = {{ICD10|B|02}} | ICD9 = {{ICD9|053}} | ICDO = | Image = Herpes zoster neck.png | Caption = Пухіры пры апаясвальным лішаі на шыі і плячы | OMIM = | MedlinePlus = 000858 | eMedicineSubj = med | eMedicineTopic = 1007 | eMedicine_mult = {{eMedicine2|derm|180}} {{eMedicine2|emerg|823}} {{eMedicine2|oph|257}} {{eMedicine2|ped|996}} | DiseasesDB = 29119 }} '''Апаясвальны (апяразальны) лішай''' — [[запаленне]] [[нерв]]овых вузлоў ([[ганглій]]) і [[Скура|скуры]] праз [[Інфекцыя|заражэнне]] [[вірусы|вірусам]] [[Ветраная воспа|вятранкі]] ў [[дарослы]]м узросце. Найчасцей здараецца пасля 50 гадоў. У выніку ўскладнення хваробы назіраецца [[неўралгія]], рухальныя парушэнні, зніжэнне адчувальнасці, паніжэнне вастрынні [[зрок]]у, пагаршэнне [[слых]]у і [[бактэрыя]]льнае заражэнне ([[стрэптакок]], [[стафілакок]]). == Папярэджанне == [[Хвароба]] прадухіляецца праз штодзённыя [[шпацыр]]ы на свежым паветры, устойлівы расклад харчавання, штодзённае ўжыванне кісламалочных вырабаў, белага [[мяса]], [[рыбы]] ([[ласось]] і [[селядзец]]) і алею (аліўкавага). Таксама ў харчаванні маюць прысутнічаць [[арэхі]], [[бабовыя]], [[брокалі]], [[гарбуз]], [[кабачкі]], [[морква]], зяленіва, [[цытрусавыя]] і зялёная [[гарбата]]. == Прычыны == Запаленню спрыяе аслаблены [[імунітэт]], [[стрэс]], цялеснае раненне, [[пераахаладжэнне]], [[Гармоны|гарманальная]] і прамянёвая тэрапія, [[хіміятэрапія]] пры [[Рак, захворванне|раку]] крыві. == Праявы == Хвароба пачынаецца з моцнага, калючага [[Боль|болю]] ў [[Спіна|спіне]], {{нп3|Паясніца|паясніцы|en|Lumbar}} або ў вобласці [[Рабро|рэбраў]]. Адзначаецца слабасць і млоснасць. Затым на скуры ўзнікаюць невыразныя ружаватыя плямы. Праз суткі на іх месцы з'яўляюцца вадзяністыя пухіры, якія паступова падсыхаюць і ўтвараюць скарынкі. Пры пашырэнні заражэння на [[трайчасты нерв]] высыпанні ўзнікаюць на [[твар]]ы, [[Слізістая абалонка|слізістай абалонцы]] [[нос]]а і [[Вока|вочным]] яблыку. Пры распаўсюдзе заражэння на [[Вуха|вушы]] ружаватыя плямы ўзнікаюць на [[вушная ракавіна|вушной ракавіне]] і вакол яе, у {{нп3|Вонкавы слыхавы праход|вонкавым слыхавым праходзе|en|Ear canal}}<ref>{{Артыкул|аўтар=[[Вольга Кулінковіч]].|загаловак=Апаясвальны лішай|спасылка=http://old.zviazda.by/ru/pril/article.php?id=74069|выданне=[[Краіна здароўя]]|тып=|год=9 лютага 2011|нумар=[http://old.zviazda.by/ru/pril/?id=29&prilid=74067 7 (243)]|старонкі=[http://old.zviazda.by/a2ttachments/74096/9lut-5.indd.pdf 3]|issn=}}{{Недаступная спасылка}}</ref>. {| style="margin:auto;" |+ Развіццё сыпу па днях ! Першы !! Другі !! Пяты !! Шосты |- valign="top" | [[Выява:ShinglesDay1.JPG|143px]] | [[Выява:ShinglesDay2 ed.JPG|120px]] | [[Выява:ShinglesDay5 ed.JPG|145px]] | [[Выява:ShinglesDay6 ed.JPG|149px]] |} {{Зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Вірусныя інфекцыі]] [[Катэгорыя:Захворванні скуры і яе прыдаткаў]] 4bi8myhv4xf3uzup337is6w4suj7d7o 5152295 5152293 2026-06-07T18:19:08Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5152295 wikitext text/x-wiki {{Хвароба | Name = Апяразвальны лішай (''herpes zoster'') | ICD10 = {{ICD10|B|02}} | ICD9 = {{ICD9|053}} | ICDO = | Image = Herpes zoster neck.png | Caption = Пухіры пры апяразвальным лішаі на шыі і плячы | OMIM = | MedlinePlus = 000858 | eMedicineSubj = med | eMedicineTopic = 1007 | eMedicine_mult = {{eMedicine2|derm|180}} {{eMedicine2|emerg|823}} {{eMedicine2|oph|257}} {{eMedicine2|ped|996}} | DiseasesDB = 29119 }} '''Апяразвальны лішай'''<ref>{{Крыніцы/БЭ|том=1|старонка=442|артыкул=Апяразвальны лішай}}</ref> — [[запаленне]] [[нерв]]овых вузлоў ([[ганглій]]) і [[Скура|скуры]] праз [[Інфекцыя|заражэнне]] [[вірусы|вірусам]] [[Ветраная воспа|вятранкі]] ў [[дарослы]]м узросце. Найчасцей здараецца пасля 50 гадоў. У выніку ўскладнення хваробы назіраецца [[неўралгія]], рухальныя парушэнні, зніжэнне адчувальнасці, паніжэнне вастрынні [[зрок]]у, пагаршэнне [[слых]]у і [[бактэрыя]]льнае заражэнне ([[стрэптакок]], [[стафілакок]]). == Папярэджанне == [[Хвароба]] прадухіляецца праз штодзённыя [[шпацыр]]ы на свежым паветры, устойлівы расклад харчавання, штодзённае ўжыванне кісламалочных вырабаў, белага [[мяса]], [[рыбы]] ([[ласось]] і [[селядзец]]) і алею (аліўкавага). Таксама ў харчаванні маюць прысутнічаць [[арэхі]], [[бабовыя]], [[брокалі]], [[гарбуз]], [[кабачкі]], [[морква]], зяленіва, [[цытрусавыя]] і зялёная [[гарбата]]. == Прычыны == Запаленню спрыяе аслаблены [[імунітэт]], [[стрэс]], цялеснае раненне, [[пераахаладжэнне]], [[Гармоны|гарманальная]] і прамянёвая тэрапія, [[хіміятэрапія]] пры [[Рак, захворванне|раку]] крыві. == Праявы == Хвароба пачынаецца з моцнага, калючага [[Боль|болю]] ў [[Спіна|спіне]], {{нп3|Паясніца|паясніцы|en|Lumbar}} або ў вобласці [[Рабро|рэбраў]]. Адзначаецца слабасць і млоснасць. Затым на скуры ўзнікаюць невыразныя ружаватыя плямы. Праз суткі на іх месцы з’яўляюцца вадзяністыя пухіры, якія паступова падсыхаюць і ўтвараюць скарынкі. Пры пашырэнні заражэння на [[трайчасты нерв]] высыпанні ўзнікаюць на [[твар]]ы, [[Слізістая абалонка|слізістай абалонцы]] [[нос]]а і [[Вока|вочным]] яблыку. Пры распаўсюдзе заражэння на [[Вуха|вушы]] ружаватыя плямы ўзнікаюць на [[вушная ракавіна|вушной ракавіне]] і вакол яе, у {{нп3|Вонкавы слыхавы праход|вонкавым слыхавым праходзе|en|Ear canal}}<ref>{{Артыкул|аўтар=[[Вольга Кулінковіч]].|загаловак=Апаясвальны лішай|спасылка=http://old.zviazda.by/ru/pril/article.php?id=74069|выданне=[[Краіна здароўя]]|тып=|год=9 лютага 2011|нумар=[http://old.zviazda.by/ru/pril/?id=29&prilid=74067 7 (243)]|старонкі=[http://old.zviazda.by/a2ttachments/74096/9lut-5.indd.pdf 3]|issn=}}{{Недаступная спасылка}}</ref>. {| style="margin:auto;" |+ Развіццё сыпу па днях ! Першы !! Другі !! Пяты !! Шосты |- valign="top" | [[Файл:ShinglesDay1.JPG|143px]] | [[Файл:ShinglesDay2 ed.JPG|120px]] | [[Файл:ShinglesDay5 ed.JPG|145px]] | [[Файл:ShinglesDay6 ed.JPG|149px]] |} == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Вірусныя інфекцыі]] [[Катэгорыя:Захворванні скуры і яе прыдаткаў]] jp46f3g3xl22njudzw88um4xb8apvcq 0 204142 5152380 4836333 2026-06-07T20:54:49Z Siliyiw 169172 5152380 wikitext text/x-wiki {{Славутасць |Тып = Палацава-паркавы комплекс |Беларуская назва = Палацава-паркавы комплекс Валовічаў |Арыгінальная назва = | Выява = Śviacak. Сьвяцак (2006).jpg | Подпіс выявы = | Шырыня выявы = |Статус = {{ГККРБ 4|413Г000212}} |Краіна = Беларусь |Краіна2 = |Назва месцазнаходжання = Вёска |Месцазнаходжанне = Свяцк |lat_dir = |lat_deg = 53|lat_min = 47|lat_sec =50.75 |lon_dir = |lon_deg = 23|lon_min = 39|lon_sec = 39.10 |region = |CoordScale = 1000 |Канфесія = |Епархія = |Добрапрыстойнасць = |Тып кляштара = |Тып будынка = |Архітэктурны стыль = [[барока]] |Аўтар праекта = [[Дж. Сака]] |Будаўнік = |Заснавальнік = [[Ю. Валовіч]] |Першае згадванне = |Заснаванне = |Асноўныя даты = {{Славутасць/Даты||||||}} |Скасаваны = |Пачатак будаўніцтва = 1779 |Заканчэнне будаўніцтва = 1779 |Будынкі = {{Славутасць/Будынкі|палац|два флігелі|парк|капліца|склад|}} |Вядомыя жыхары = |Рэліквіі = |Настаяцель = |Стан = |Сайт = |На карце = Беларусь Гродзенскі раён |Commons = }} '''Свяцкая сядзіба''' — помнік архітэктуры і садова-паркавага мастацтва другой паловы XVIII — пачатку XIX стагоддзяў. Размешчаны ў в. [[Свяцк]], цяпер [[Гродзенскі раён]], у былым маёнтку [[Валовічы|Валовічаў]], на маляўнічай узгорыстай мясцовасці. Не трэба блытаць з маёнткам [[Сядзіба Гурскіх, Радзівілкі|«Свяцк Гурскіх»]] або «Малы Свяцк», размешчаным каля 6,5 км далей у вёсцы [[Радзівілкі]]. == Гісторыя == Створаны паводле праекту італьянскага архітэктара [[Дж. Сака]] пры [[маршалак гродзенскі|гродзенскім маршалку]] [[Юрый Валовіч|Юрыі Валовічу]] і яго сыне [[Антоній Валовіч|Антоніі]]. Фармаваўся ў два этапы: на першым у [[1779]] годзе — будаўніцтва і афармленне інтэр’ера палаца ў [[Класіцызм|раннекласіцыстычным стылі]], на другім у пачатку XIX стагоддзя — дапаўненне агульнай кампазіцыі бакавымі флігелямі з галерэямі-каланадамі<ref name=":0">{{Кніга|аўтар=Aftanazy R.|загаловак=Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej|год=1992|месца=Wrocław|выдавецтва=Zakład Narodowy im. Ossolińskich|том=3|старонкі=140|старонак=414|isbn=8304039478}}</ref>. Вялікую шкоду маёнтку нанесла [[Першая сусветная вайна]], у выніку якой палац быў разрабаваны, а інтэр’еры моцна панішчаныя<ref name=":0" />. === Палац у міжваенны перыяд === [[Файл:Swiack 1933.jpg|thumb|left|300px|Свяцкі палац у 1933 годзе]] У 1920-я гады ўладальнікі Свяцка [[Мірэцкія]] прадаюць яго [[Гумніцкія|Гумніцкім]], якія падверглі маёнтак [[парцэляцыя|парцэляцыі]], а палац давялі да стану руінаў. У 1929 годзе ўладальнікі хацелі яго разабраць на цэглу, але палацу пашанцавала: яго выкупіла [[Міністэрства аховы здароўя Польшчы]] з мэтай стварыць тут наркалагічны санаторый. У 1930—1933 гадах палац быў рэканструяваны па праекце архітэктарам [[Оскар Сасноўскі|Оскарам Сасноўскім]]. Згодна з праектам Сасноўскага і [[Ю. Рачыньскі|Ю. Рачыньскага]], свяцкаму палацу быў пакінуты стылістычны выгляд XVIII стагоддзя, старанна адрэстаўраваны [[інтэр’ер]], некалі адкрытая калонная [[галерэя]] была аформлена шклом. Па звестках [[М. Арловіч]]а, рэстаўрацыя палаца каштавала дзяржаве каля 1 млн. [[Польскі злоты|злотых]]. <center><gallery widths="180" caption="Рэкламная брашура лячэбніцы-санаторыя. 1930-я гады"> Файл:Świack-zakład-leczniczy-broszura-01.png|alt= Файл:Świack-zakład-leczniczy-broszura-02.png|alt= Файл:Świack-zakład-leczniczy-broszura-03.png|alt= Файл:Świack-zakład-leczniczy-broszura-04.png|alt= </gallery></center> У кастрычніку 1933 г. у палацы адкрылася мужчынская лячэбніца-санаторый «Свяцк» для наркаманаў, алкаголікаў і нэрвова хворых людзей. Гэта была адзіная ўстанова такога тыпу ў міжваеннай Польшчы ў той час. У пансіянаце ад [[марфін]]авай і іншай залежнасці лячыліся сярод іншых прадстаўнікі гродзенскіх творчых колаў<ref name="grsu">{{cite web|author = [[Аляксей Загідулін]]|last = |first = |authorlink = |coauthors = |date = |url = http://www.elib.grsu.by/katalog/165401-363537.pdf |title = Рэстаўрацыя і кансервацыя помнікаў архітэктуры ў Заходняй Беларусі (1921 – 1939 гг.)|format = |work = |publisher = |accessdate = 2020-04-18|language = be|postscript = }}</ref>. Лячылі людзей самымі сучаснымі на той момант сродкамі — ад псіхааналізу да гідратэрапіі, сонечных ваннаў і тэрапіі працай<ref name=":1">{{Cite web|lang=be|url=https://hrodna.life/articles/yak-adnaulyali-palac-u-svyacku/|title=Выратавалі шмат, але не ўсё: як аднаўлялі палац у Свяцку ў міжваенны час|website=[[Hrodna.life]]|date=2023-07-27|access-date=2023-07-27}}</ref>. <center><gallery widths="220" heights="140" caption="Абсталяванне лячэбніцы-санаторыя ў былым палацы. 1930-я гады"> Файл:Świack-zakład-leczniczy-broszura-05.png|alt= Файл:Świack-zakład-leczniczy-broszura-06.png|alt= Файл:Świack-zakład-leczniczy-broszura-07.png|alt= </gallery></center> === Палац у савецкі і паслясавецкі час === У час Другой сусветнай вайны ў палацы размяшчаўся шпіталь, у пасляваенны час — санаторый «Свяцк» для хворых на [[сухоты]]<ref name=":2">{{Кніга|аўтар=Федорук А. Т.|загаловак=Старинные усадьбы Гродненщины. Берестовицкий—Ивьевский районы|год=2014|месца=Минск|выдавецтва=[[Беларусь (выдавецтва)|Беларусь]]|старонкі=357—364|старонак=543|isbn=978-985-01-1091-6}}</ref>. У 1985 годзе парк адноўлены паводле спецыяльнага праекту. Старадаўні інтэр’ер быў знішчаны. У 2000-х гадах санаторый быў выведзены з будынкаў палацу, а палац перададзены на баланс упраўлення адукацыі гарадзенскага райвыканкама. Палацавы комплекс апынуўся ў занядбаным стане<ref>[http://harodnia.com/f11.php Палац Валовічаў у Свяцку развальваецца на вачах] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20081223014313/http://harodnia.com/f11.php |date=23 снежня 2008 }} // [http://harodnia.com Архітэктура Гродна. Гісторыя і сучаснасць], 15 красавіка 2007.</ref><ref>[http://harodnia.com/a124.php Свяцк — разбурэнне працягваецца] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080915161404/http://harodnia.com/a124.php |date=15 верасня 2008 }} // [http://harodnia.com Архітэктура Гродна. Гісторыя і сучаснасць], 10 лютага 2008.</ref>. Праз разбурэнне сістэмы вадасцёкаў у сценах з’явіліся глыбокія прамыіны, сцены пакрыліся цвіллю, пачала развальвацца цагляная кладка<ref name=":1" />. === Рэканструкцыя комплексу ў 2009—2023 гг. === У 2009 годзе закінуты палац перадалі на баланс ААТ "Санаторый «Азёрны», які з’яўляецца камерцыйнай структурай [[Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь|Нацыянальнага банка]]<ref>{{Cite web|lang=ru|url=http://www.tio.by/info/novosti/kogda-otrestavriruyut-dvorczovyj-kompleks-volovichej-v-svyatske/|title=Когда отреставрируют дворцовый комплекс Воловичей в Святске?|website=www.tio.by|access-date=2023-07-27}}</ref>. У 2011—2012 гадах рэканструявалі водную сістэму з чатырох спалучаных каскадных вадаёмаў, расчысцілі парк<ref name=":2" /><ref>{{Cite web|url=https://proregion24.by/ru/culture/v-svyatske-vo-dvortsovo-parkovom-ansamble-stroiteli-pristupili-k-rekonstruktsii-dvortsa.html|title=В Святске во дворцово-парковом ансамбле строители приступили к реконструкции дворца {{!}} Культура {{!}} Газета «Перспектива»|website=proregion24.by|access-date=2023-07-27|url-status=dead}}</ref>. Гэта пацягнула выдаткі каля 800 тыс. долараў, пасля чаго вольныя сродкі санаторыя скончыліся і ўласнік, разам з раённымі ўладамі, спадзяваўся атрымаць на працяг прац грант Еўрасаюза ў межах транспамежнага супрацоўніцтва з польскай гмінай Хорашч<ref>{{Cite web|url=https://proregion24.by/ru/society/dvortsovyj-perevorot-chto-svetit-zhemchuzhine-arkhitektury-rajona.html|title=Дворцовый переворот: Что светит жемчужине архитектуры района? {{!}} Общество {{!}} Газета «Перспектива»|website=proregion24.by|access-date=2023-07-27|archive-date=27 ліпеня 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230727085212/https://proregion24.by/ru/society/dvortsovyj-perevorot-chto-svetit-zhemchuzhine-arkhitektury-rajona.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://proregion24.by/ru/culture/chto-pomozhet-ozhivit-avgustovskij-kanal.html|title=Что поможет оживить Августовский канал {{!}} Культура {{!}} Газета «Перспектива»|website=proregion24.by|access-date=2023-07-27|archive-date=27 ліпеня 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230727085213/https://proregion24.by/ru/culture/chto-pomozhet-ozhivit-avgustovskij-kanal.html|url-status=dead}}</ref>. У студзене 2017 года пачаўся рэканструкцыя з частковай рэстаўрацыяй будынкаў палацава-паркавага комплексу пад шматфункцыянальны аздараўленчы комплекс. У левым флігелі быў зроблены новы дах, пакрыты чарапіцай. У правым флігелі быў узмоцнены падмурак, зроблены маналітныя сцены, заменена пакрыццё даху. Былі перакладзены вонкавыя сцены дваровых і паркавых фасадаў галерэй, а таксама быў перакладзены падмурак правай галерэі<ref>[https://hrodna.life/2017/12/09/fota-yak-pratsyagvaetstsa-rekanstruktsyiya-palatsa-u-svyatsku/ Фота: як працягваецца рэканструкцыя палаца ў Свяцку]</ref>. Згодна з праектам левы флігель комплексу будзе функцыянаваць як [[гасцініца]]. У цэнтральнай частцы палаца каля ля параднай лесвіцы, што вядзе на другі паверх, падчас даследавання слаёў тынкоўкі былі раскрыты фрагменты гістарычнага [[роспіс]]у сценаў з выявай рыцара са шчытом у руках. Таксама будзе адноўлены роспіс рамантычнай залы з выявай неба на столі і пейзажных замалёвак на сценах. Пры галоўным ўваходзе адноўлены спадзістыя карэтныя спускі паабапал шырокай лесвіцы<ref>[https://hrodna.life/2019/05/11/rekanstrukcyiya-palaca-u-svyacku-vyiyavili-gistaryichnyiya-rospisyi-scenau/ Рэканструкцыя палаца ў Свяцку: выявілі гістарычныя роспісы сценаў]</ref>. Палацава-паркавы комплекс афіцыйна адкрылі пасля рэканструкцыі 15 мая 2023 года, калі былі скончаны працы першай чаргі рэканструкцыі<ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://ru.hrodna.life/2023/05/15/otkryli-sviatsk/|title=Дворец в Святске открыли после реконструкции|last=|website=Hrodna.life|date=2023-05-15|access-date=2023-07-27}}</ref>. Аднак яшчэ ў чэрвені патрапіць на тэрыторыю турысты не маглі, бо комплекс не мог адкрыцца праз праблемы з арганізацыяй харчавання і пошукам персанала<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://hrodna.life/articles/karanik-buda-nictva/|title=Аднаўленне Фары Вітаўта - “блюзнерства”, а лёс гасцініцы “Гродна” вырашаць у Кітаі. Што Уладзімір Каранік сказаў падчас прамога эфіру|website=Hrodna.life|date=2023-07-27|access-date=2023-07-27}}</ref>. Ад 21 ліпеня комплекс адкрыты для турыстаў з пятніцы да нядзелі. Уваход на тэрыторыю платны. У палацы працягваюцца ўнутраныя працы. Побач працуе рэстаран «Свяцкі бровар» з уласнай міні-піваварняй<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://hrodna.life/2023/07/25/svjack-adkryccjo-brovara/|title=Палац у Свяцку пачаў прымаць гасцей: з крафтавым півам, расійскай музыкай і платным уваходам|last=antonio|website=Hrodna.life|date=2023-07-25|access-date=2023-07-27}}</ref>. ==== Знаходкі ==== Падчас рэканструкцыя палацава-паркавага комплексу ў Свяцку будаўнікі выпадкова знайшлі бутэлькі з 200-гадовым віном. Яно знаходзілася ў невялікім асобным будынку вінакурні. У зямлі былі закапаны 15 закаркаваных бутэлек, якія былі аднолькавыя, але крыху розніліся адна ад адной вышынёй і дыяметрам. Калі бутэлькі дасталі з зямлі, то яны змянілі колер. З сінявата-чорнага яны пераўтварыліся да карычнева-зялёнага з залацістым адлівам проста на вачах у будаўнікоў<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://hrodna.life/articles/wine-in-svyatsk/|title=Якое на смак 200-гадовае віно? Пад Гроднам выпадкова знайшлі старажытныя бутэлькі|website=Hrodna.life|date=2024-02-13|access-date=2024-02-13}}</ref>. Іх не адчынялі, а аддалі на экспертызу ў Дзяржаўны камітэт судовых экспертыз па Гродзенскай вобласці. == Архітэктура == === Палац === [[Файл:Свяцкі палац (01).jpg|міні|злева|250пкс|Выгляд палаца ў 2015 годзе]] Палац, які знаходзіцца на ўзвышшы, уяўляе сабой двухпавярховы мураваны будынак з [[цокаль|цокальным паверхам]], накрыты высокім ламаным [[мансарда|мансардавым дахам]]. Галоўны фасад расчлянёны трыма [[рызаліт]]амі, цэнтральны — чатырохкалонны з трохвугольным, бакавыя — з лучковымі [[франтон]]амі. Дваровы з пяцігранным [[эркер]]ам, дэкарыраваны [[пілястра]]мі і завершаны гранёным [[Шацёр (архітэктура)|шатровым дахам]]. У дэкоры будынка выкарыстаныя дробныя [[пілястры]], [[партал]]ы ўваходаў, вузкія [[рызаліт]]ы. ==== Інтэр’ер ==== Планіроўка першага паверху калідорная, другога — [[анфілада|анфіладная]]. У цэнтры — [[вестыбюль]] з параднай трохмаршавай [[лесвіца]]й, на другім паверсе — парадная васьмігранная зала з [[калона]]мі. Першы паверх, выразна ніжэйшы за другі, быў задуманы як жылыя памяшканні для гаспадароў і пакоі для прыватных сустрэч. Другі паверх з вышэйшай столлю і высокімі вокнамі задумваўся як [[бельэтаж]] з багата ўпрыгожанымі заламі для прыёму гасцей<ref name=":0" />. У аздобе інтэр’ераў выкарыстаныя [[рэльеф]]ы, [[ліштвы]] дзвярэй, [[ніша|нішы]] з [[камін]]амі і [[скульптура]]й, [[роспіс]]ы сцен ([[Рамантызм|рамантычныя]] [[пейзаж]]ы, антычныя статуі, [[ваза|вазы]]; мастакі [[Т. Манькоўскі]], [[Ф. Смуглевіч]]; не захаваліся); мелася зала ў [[пампеі|пампейскім стылі]]. Элементы інтэр’ера (панэлі, каміны, дзверы, люстры, [[Кансоль (архітэктура)|кансолі]], [[Вазон (архітэктура)|вазоны]], [[супрапорт]]ы, мэбля) былі зроблены па эскізах і пад кіраўніцтвам Сакі. <center><gallery caption="Інтэр'еры палаца" widths=220 heights=150> Выява:Śviacak, Vałovič. Сьвяцак, Валовіч (1933) (3).jpg| Выява:Śviacak, Vałovič. Сьвяцак, Валовіч (1933) (2).jpg| Выява:Śviacak, Vałovič. Сьвяцак, Валовіч (1919-39).jpg| </gallery></center> === Флігелі === [[Файл:Свяцкі палац (06).jpg|thumb|Флігель і аркадная галерэя]] Флігелі ў стылі класіцызму былі прыбудаваныя ўжо пасля сканчэння асноўнага аб’ёму палаца, магчыма ў пачатку XIX ст<ref name=":0" />. Яны пастаўленыя перпендыкулярна да асноўнага корпуса, накрытыя [[вальмавы дах|вальмавымі дахамі]], аздобленыя [[руст]]аванымі [[Лапатка (архітэктура)|лапаткамі]]; адзін выкарыстоўваўся пад жыллё, у другім — [[манеж]]. З асноўным корпусам злучаныя паўцыркульнымі [[галерэя]]мі ў выглядзе [[Аркада (архітэктура)|аркад]]. Галерэі пачаткова былі адкрытымі, іх зашклілі ў час рэканструкцыі комплексу ў 1930—1933 гады. === Гаспадарчыя пабудовы === На ўсход ад палаца, за [[Свяцкі парк|паркам]], знаходзіцца вялікая (двухпавярховая, даўжынёй больш за 100 метраў) гаспадарчая пабудова ў форме літары Г, узнесеная ў 1841 годзе з бутавага каменю. Вуглы выкладзены з чырвонай цэглы, франтон таксама цагляны. === Капліца === [[Выява:Свяцкі палац. Капліца.jpg|thumb|Капліца]] {{асноўны|Капліца Божай Міласэрнасці (Свяцк)}} Насупраць палацу ў 1889 годзе ў [[Неагатычны стыль|рэтраспектыўна-гатычным стылі]] пабудаваная [[капліца]]. Капліца ўяўляе сабой кампактны і прыземісты кубападобны аб’ём з трохсценнай алтарнай часткай. Спічастыя вокны на галоўным фасадзе (суцэльны двухгранны [[Шчыт (архітэктура)|шчыт]]-[[вімперг]]) разам са спічастым уваходным парталам ствараюць урачыстасць фасаду і імітуюць грандыёзную трохнефную базіліку. Гатычную вертыкальнасць будынку надае таксама высокі двухсхільны дах<ref>А. Вашкевіч, Дз. Нарэль. Паміж Ласоснай і Чорнай Ганчай. Гісторыя каталіцкіх парафій у паўднёва-ўсходняй частцы Аўгустоўскай пушчы. — Мінск, 2006. — С. 92.</ref>. За савецкім часам капліца не дзейнічала. Наноў яе асвяцілі 6 жніўня 1996 года. У наш час капліцу абслугоўвае Сапоцкінская парафія Сапоцкінскага дэканата<ref>[http://grodnensis.by/new/index.php?option=com_content&task=view&id=26&Itemid=66&limit=1&limitstart=6. Гродзенская Рымска-Каталіцкая Дыяцэзія на Беларусі — XIII. Дэканат Сапоцкін.]{{Недаступная спасылка}}</ref>. Аднак капліца не з’яўляецца ўласнасцю парафіі, а належыць, як і ўвесь палацава-паркавы комплекс, санаторыю «Азёрны». У капліцы здарыўся пажар 28 студзеня 2020 года. У выніку часткова быў знішчаны інтэр’ер, закураны сцены і столь<ref>{{Cite web|lang=be-by|url=https://grodnensis.by/nawiny/9191-u-svyatsku-garela-starada-nyaya-kaplitsa.html|title=У Свяцку гарэла старадаўняя капліца|website=Гродзенская дыяцэзія|date=2020-01-29|access-date=2023-08-04}}</ref>. Паводле стану на пачатак жніўня 2023 года рамонт у капліцы працягваецца. == Парк == [[Файл:Свяцкі палац. Сажалка.jpg|thumb|Сажалка ў парку]] {{асноўны|Свяцкі парк}} Парк пейзажнага тыпу, плошча 12 га; закладзены ў канцы XVIII — пачатку XIX стагоддзяў. Размешчаны на двух пагорках, у лагчыне — сістэма з чатырох каскадных [[вадаём]]аў, размешчаных на ручаі, які ўпадае ў [[Аўгустоўскі канал|Агустоўскі канал]]. За вадаёмамі — [[лес|лясны масіў]]. Цэнтр кампазіцыі — палац з [[Партэр (садова-паркавае мастацтва)|партэрам]] перад ім. Праз парк праходзіць уязная алея, якая плаўна выгібаецца і вядзе да палаца. Парк не мае выразных межаў і візуальна плаўна пераходзіць у ландшафт навокал. Часткай парку быў пладовы сад, размешчаны паміж будынкам палаца і гаспадарчай пабудовай. Сёння насаджэнні парку прадстаўлены перадусім мясцовымі відамі раслін<ref name=":2" />. {{зноскі}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|14|Свяцкі палацава-паркавы ансамбль|[[Васіль Рыгоравіч Анціпаў|Анціпаў В. Р.]], [[Анатоль Мікалаевіч Кулагін|Кулагін А. М.]]|283}} * {{крыніцы/Дойлідства Беларусі|}} * {{крыніцы/ЗП|}} * {{крыніцы/ЭГБ|6}} == Спасылкі == {{ГККРБ|412Г000212}} {{Commons|Category:}} * {{radzima|1541}} * {{ГБ|http://globustut.by/svyatsk/index.htm#manor_main}} * {{Архіварта|palacava-parkavy-kompleks-valovichau}} [[Катэгорыя:Палацы Беларусі]] [[Катэгорыя:Славутасці Гродзенскага раёна]] [[Катэгорыя:Свяцк]] [[Катэгорыя:Валовічы]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1779 годзе]] [[Катэгорыя:Палацава-паркавыя і сядзібна-паркавыя ансамблі Беларусі]] [[Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі барока]] [[Катэгорыя:1779 год у Беларусі]] s369vmzhx71yzmnzfi67pa9innpl1xr 5152381 5152380 2026-06-07T20:55:46Z Siliyiw 169172 5152381 wikitext text/x-wiki {{Славутасць |Тып = Палацава-паркавы комплекс |Беларуская назва = Палацава-паркавы комплекс Валовічаў |Арыгінальная назва = | Выява = Śviacak. Сьвяцак (2006).jpg | Подпіс выявы = | Шырыня выявы = |Статус = {{ГККРБ 4|412Г000212}} |Краіна = Беларусь |Краіна2 = |Назва месцазнаходжання = Вёска |Месцазнаходжанне = Свяцк |lat_dir = |lat_deg = 53|lat_min = 47|lat_sec =50.75 |lon_dir = |lon_deg = 23|lon_min = 39|lon_sec = 39.10 |region = |CoordScale = 1000 |Канфесія = |Епархія = |Добрапрыстойнасць = |Тып кляштара = |Тып будынка = |Архітэктурны стыль = [[барока]] |Аўтар праекта = [[Дж. Сака]] |Будаўнік = |Заснавальнік = [[Ю. Валовіч]] |Першае згадванне = |Заснаванне = |Асноўныя даты = {{Славутасць/Даты||||||}} |Скасаваны = |Пачатак будаўніцтва = 1779 |Заканчэнне будаўніцтва = 1779 |Будынкі = {{Славутасць/Будынкі|палац|два флігелі|парк|капліца|склад|}} |Вядомыя жыхары = |Рэліквіі = |Настаяцель = |Стан = |Сайт = |На карце = Беларусь Гродзенскі раён |Commons = }} '''Свяцкая сядзіба''' — помнік архітэктуры і садова-паркавага мастацтва другой паловы XVIII — пачатку XIX стагоддзяў. Размешчаны ў в. [[Свяцк]], цяпер [[Гродзенскі раён]], у былым маёнтку [[Валовічы|Валовічаў]], на маляўнічай узгорыстай мясцовасці. Не трэба блытаць з маёнткам [[Сядзіба Гурскіх, Радзівілкі|«Свяцк Гурскіх»]] або «Малы Свяцк», размешчаным каля 6,5 км далей у вёсцы [[Радзівілкі]]. == Гісторыя == Створаны паводле праекту італьянскага архітэктара [[Дж. Сака]] пры [[маршалак гродзенскі|гродзенскім маршалку]] [[Юрый Валовіч|Юрыі Валовічу]] і яго сыне [[Антоній Валовіч|Антоніі]]. Фармаваўся ў два этапы: на першым у [[1779]] годзе — будаўніцтва і афармленне інтэр’ера палаца ў [[Класіцызм|раннекласіцыстычным стылі]], на другім у пачатку XIX стагоддзя — дапаўненне агульнай кампазіцыі бакавымі флігелямі з галерэямі-каланадамі<ref name=":0">{{Кніга|аўтар=Aftanazy R.|загаловак=Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej|год=1992|месца=Wrocław|выдавецтва=Zakład Narodowy im. Ossolińskich|том=3|старонкі=140|старонак=414|isbn=8304039478}}</ref>. Вялікую шкоду маёнтку нанесла [[Першая сусветная вайна]], у выніку якой палац быў разрабаваны, а інтэр’еры моцна панішчаныя<ref name=":0" />. === Палац у міжваенны перыяд === [[Файл:Swiack 1933.jpg|thumb|left|300px|Свяцкі палац у 1933 годзе]] У 1920-я гады ўладальнікі Свяцка [[Мірэцкія]] прадаюць яго [[Гумніцкія|Гумніцкім]], якія падверглі маёнтак [[парцэляцыя|парцэляцыі]], а палац давялі да стану руінаў. У 1929 годзе ўладальнікі хацелі яго разабраць на цэглу, але палацу пашанцавала: яго выкупіла [[Міністэрства аховы здароўя Польшчы]] з мэтай стварыць тут наркалагічны санаторый. У 1930—1933 гадах палац быў рэканструяваны па праекце архітэктарам [[Оскар Сасноўскі|Оскарам Сасноўскім]]. Згодна з праектам Сасноўскага і [[Ю. Рачыньскі|Ю. Рачыньскага]], свяцкаму палацу быў пакінуты стылістычны выгляд XVIII стагоддзя, старанна адрэстаўраваны [[інтэр’ер]], некалі адкрытая калонная [[галерэя]] была аформлена шклом. Па звестках [[М. Арловіч]]а, рэстаўрацыя палаца каштавала дзяржаве каля 1 млн. [[Польскі злоты|злотых]]. <center><gallery widths="180" caption="Рэкламная брашура лячэбніцы-санаторыя. 1930-я гады"> Файл:Świack-zakład-leczniczy-broszura-01.png|alt= Файл:Świack-zakład-leczniczy-broszura-02.png|alt= Файл:Świack-zakład-leczniczy-broszura-03.png|alt= Файл:Świack-zakład-leczniczy-broszura-04.png|alt= </gallery></center> У кастрычніку 1933 г. у палацы адкрылася мужчынская лячэбніца-санаторый «Свяцк» для наркаманаў, алкаголікаў і нэрвова хворых людзей. Гэта была адзіная ўстанова такога тыпу ў міжваеннай Польшчы ў той час. У пансіянаце ад [[марфін]]авай і іншай залежнасці лячыліся сярод іншых прадстаўнікі гродзенскіх творчых колаў<ref name="grsu">{{cite web|author = [[Аляксей Загідулін]]|last = |first = |authorlink = |coauthors = |date = |url = http://www.elib.grsu.by/katalog/165401-363537.pdf |title = Рэстаўрацыя і кансервацыя помнікаў архітэктуры ў Заходняй Беларусі (1921 – 1939 гг.)|format = |work = |publisher = |accessdate = 2020-04-18|language = be|postscript = }}</ref>. Лячылі людзей самымі сучаснымі на той момант сродкамі — ад псіхааналізу да гідратэрапіі, сонечных ваннаў і тэрапіі працай<ref name=":1">{{Cite web|lang=be|url=https://hrodna.life/articles/yak-adnaulyali-palac-u-svyacku/|title=Выратавалі шмат, але не ўсё: як аднаўлялі палац у Свяцку ў міжваенны час|website=[[Hrodna.life]]|date=2023-07-27|access-date=2023-07-27}}</ref>. <center><gallery widths="220" heights="140" caption="Абсталяванне лячэбніцы-санаторыя ў былым палацы. 1930-я гады"> Файл:Świack-zakład-leczniczy-broszura-05.png|alt= Файл:Świack-zakład-leczniczy-broszura-06.png|alt= Файл:Świack-zakład-leczniczy-broszura-07.png|alt= </gallery></center> === Палац у савецкі і паслясавецкі час === У час Другой сусветнай вайны ў палацы размяшчаўся шпіталь, у пасляваенны час — санаторый «Свяцк» для хворых на [[сухоты]]<ref name=":2">{{Кніга|аўтар=Федорук А. Т.|загаловак=Старинные усадьбы Гродненщины. Берестовицкий—Ивьевский районы|год=2014|месца=Минск|выдавецтва=[[Беларусь (выдавецтва)|Беларусь]]|старонкі=357—364|старонак=543|isbn=978-985-01-1091-6}}</ref>. У 1985 годзе парк адноўлены паводле спецыяльнага праекту. Старадаўні інтэр’ер быў знішчаны. У 2000-х гадах санаторый быў выведзены з будынкаў палацу, а палац перададзены на баланс упраўлення адукацыі гарадзенскага райвыканкама. Палацавы комплекс апынуўся ў занядбаным стане<ref>[http://harodnia.com/f11.php Палац Валовічаў у Свяцку развальваецца на вачах] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20081223014313/http://harodnia.com/f11.php |date=23 снежня 2008 }} // [http://harodnia.com Архітэктура Гродна. Гісторыя і сучаснасць], 15 красавіка 2007.</ref><ref>[http://harodnia.com/a124.php Свяцк — разбурэнне працягваецца] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080915161404/http://harodnia.com/a124.php |date=15 верасня 2008 }} // [http://harodnia.com Архітэктура Гродна. Гісторыя і сучаснасць], 10 лютага 2008.</ref>. Праз разбурэнне сістэмы вадасцёкаў у сценах з’явіліся глыбокія прамыіны, сцены пакрыліся цвіллю, пачала развальвацца цагляная кладка<ref name=":1" />. === Рэканструкцыя комплексу ў 2009—2023 гг. === У 2009 годзе закінуты палац перадалі на баланс ААТ "Санаторый «Азёрны», які з’яўляецца камерцыйнай структурай [[Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь|Нацыянальнага банка]]<ref>{{Cite web|lang=ru|url=http://www.tio.by/info/novosti/kogda-otrestavriruyut-dvorczovyj-kompleks-volovichej-v-svyatske/|title=Когда отреставрируют дворцовый комплекс Воловичей в Святске?|website=www.tio.by|access-date=2023-07-27}}</ref>. У 2011—2012 гадах рэканструявалі водную сістэму з чатырох спалучаных каскадных вадаёмаў, расчысцілі парк<ref name=":2" /><ref>{{Cite web|url=https://proregion24.by/ru/culture/v-svyatske-vo-dvortsovo-parkovom-ansamble-stroiteli-pristupili-k-rekonstruktsii-dvortsa.html|title=В Святске во дворцово-парковом ансамбле строители приступили к реконструкции дворца {{!}} Культура {{!}} Газета «Перспектива»|website=proregion24.by|access-date=2023-07-27|url-status=dead}}</ref>. Гэта пацягнула выдаткі каля 800 тыс. долараў, пасля чаго вольныя сродкі санаторыя скончыліся і ўласнік, разам з раённымі ўладамі, спадзяваўся атрымаць на працяг прац грант Еўрасаюза ў межах транспамежнага супрацоўніцтва з польскай гмінай Хорашч<ref>{{Cite web|url=https://proregion24.by/ru/society/dvortsovyj-perevorot-chto-svetit-zhemchuzhine-arkhitektury-rajona.html|title=Дворцовый переворот: Что светит жемчужине архитектуры района? {{!}} Общество {{!}} Газета «Перспектива»|website=proregion24.by|access-date=2023-07-27|archive-date=27 ліпеня 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230727085212/https://proregion24.by/ru/society/dvortsovyj-perevorot-chto-svetit-zhemchuzhine-arkhitektury-rajona.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://proregion24.by/ru/culture/chto-pomozhet-ozhivit-avgustovskij-kanal.html|title=Что поможет оживить Августовский канал {{!}} Культура {{!}} Газета «Перспектива»|website=proregion24.by|access-date=2023-07-27|archive-date=27 ліпеня 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230727085213/https://proregion24.by/ru/culture/chto-pomozhet-ozhivit-avgustovskij-kanal.html|url-status=dead}}</ref>. У студзене 2017 года пачаўся рэканструкцыя з частковай рэстаўрацыяй будынкаў палацава-паркавага комплексу пад шматфункцыянальны аздараўленчы комплекс. У левым флігелі быў зроблены новы дах, пакрыты чарапіцай. У правым флігелі быў узмоцнены падмурак, зроблены маналітныя сцены, заменена пакрыццё даху. Былі перакладзены вонкавыя сцены дваровых і паркавых фасадаў галерэй, а таксама быў перакладзены падмурак правай галерэі<ref>[https://hrodna.life/2017/12/09/fota-yak-pratsyagvaetstsa-rekanstruktsyiya-palatsa-u-svyatsku/ Фота: як працягваецца рэканструкцыя палаца ў Свяцку]</ref>. Згодна з праектам левы флігель комплексу будзе функцыянаваць як [[гасцініца]]. У цэнтральнай частцы палаца каля ля параднай лесвіцы, што вядзе на другі паверх, падчас даследавання слаёў тынкоўкі былі раскрыты фрагменты гістарычнага [[роспіс]]у сценаў з выявай рыцара са шчытом у руках. Таксама будзе адноўлены роспіс рамантычнай залы з выявай неба на столі і пейзажных замалёвак на сценах. Пры галоўным ўваходзе адноўлены спадзістыя карэтныя спускі паабапал шырокай лесвіцы<ref>[https://hrodna.life/2019/05/11/rekanstrukcyiya-palaca-u-svyacku-vyiyavili-gistaryichnyiya-rospisyi-scenau/ Рэканструкцыя палаца ў Свяцку: выявілі гістарычныя роспісы сценаў]</ref>. Палацава-паркавы комплекс афіцыйна адкрылі пасля рэканструкцыі 15 мая 2023 года, калі былі скончаны працы першай чаргі рэканструкцыі<ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://ru.hrodna.life/2023/05/15/otkryli-sviatsk/|title=Дворец в Святске открыли после реконструкции|last=|website=Hrodna.life|date=2023-05-15|access-date=2023-07-27}}</ref>. Аднак яшчэ ў чэрвені патрапіць на тэрыторыю турысты не маглі, бо комплекс не мог адкрыцца праз праблемы з арганізацыяй харчавання і пошукам персанала<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://hrodna.life/articles/karanik-buda-nictva/|title=Аднаўленне Фары Вітаўта - “блюзнерства”, а лёс гасцініцы “Гродна” вырашаць у Кітаі. Што Уладзімір Каранік сказаў падчас прамога эфіру|website=Hrodna.life|date=2023-07-27|access-date=2023-07-27}}</ref>. Ад 21 ліпеня комплекс адкрыты для турыстаў з пятніцы да нядзелі. Уваход на тэрыторыю платны. У палацы працягваюцца ўнутраныя працы. Побач працуе рэстаран «Свяцкі бровар» з уласнай міні-піваварняй<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://hrodna.life/2023/07/25/svjack-adkryccjo-brovara/|title=Палац у Свяцку пачаў прымаць гасцей: з крафтавым півам, расійскай музыкай і платным уваходам|last=antonio|website=Hrodna.life|date=2023-07-25|access-date=2023-07-27}}</ref>. ==== Знаходкі ==== Падчас рэканструкцыя палацава-паркавага комплексу ў Свяцку будаўнікі выпадкова знайшлі бутэлькі з 200-гадовым віном. Яно знаходзілася ў невялікім асобным будынку вінакурні. У зямлі былі закапаны 15 закаркаваных бутэлек, якія былі аднолькавыя, але крыху розніліся адна ад адной вышынёй і дыяметрам. Калі бутэлькі дасталі з зямлі, то яны змянілі колер. З сінявата-чорнага яны пераўтварыліся да карычнева-зялёнага з залацістым адлівам проста на вачах у будаўнікоў<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://hrodna.life/articles/wine-in-svyatsk/|title=Якое на смак 200-гадовае віно? Пад Гроднам выпадкова знайшлі старажытныя бутэлькі|website=Hrodna.life|date=2024-02-13|access-date=2024-02-13}}</ref>. Іх не адчынялі, а аддалі на экспертызу ў Дзяржаўны камітэт судовых экспертыз па Гродзенскай вобласці. == Архітэктура == === Палац === [[Файл:Свяцкі палац (01).jpg|міні|злева|250пкс|Выгляд палаца ў 2015 годзе]] Палац, які знаходзіцца на ўзвышшы, уяўляе сабой двухпавярховы мураваны будынак з [[цокаль|цокальным паверхам]], накрыты высокім ламаным [[мансарда|мансардавым дахам]]. Галоўны фасад расчлянёны трыма [[рызаліт]]амі, цэнтральны — чатырохкалонны з трохвугольным, бакавыя — з лучковымі [[франтон]]амі. Дваровы з пяцігранным [[эркер]]ам, дэкарыраваны [[пілястра]]мі і завершаны гранёным [[Шацёр (архітэктура)|шатровым дахам]]. У дэкоры будынка выкарыстаныя дробныя [[пілястры]], [[партал]]ы ўваходаў, вузкія [[рызаліт]]ы. ==== Інтэр’ер ==== Планіроўка першага паверху калідорная, другога — [[анфілада|анфіладная]]. У цэнтры — [[вестыбюль]] з параднай трохмаршавай [[лесвіца]]й, на другім паверсе — парадная васьмігранная зала з [[калона]]мі. Першы паверх, выразна ніжэйшы за другі, быў задуманы як жылыя памяшканні для гаспадароў і пакоі для прыватных сустрэч. Другі паверх з вышэйшай столлю і высокімі вокнамі задумваўся як [[бельэтаж]] з багата ўпрыгожанымі заламі для прыёму гасцей<ref name=":0" />. У аздобе інтэр’ераў выкарыстаныя [[рэльеф]]ы, [[ліштвы]] дзвярэй, [[ніша|нішы]] з [[камін]]амі і [[скульптура]]й, [[роспіс]]ы сцен ([[Рамантызм|рамантычныя]] [[пейзаж]]ы, антычныя статуі, [[ваза|вазы]]; мастакі [[Т. Манькоўскі]], [[Ф. Смуглевіч]]; не захаваліся); мелася зала ў [[пампеі|пампейскім стылі]]. Элементы інтэр’ера (панэлі, каміны, дзверы, люстры, [[Кансоль (архітэктура)|кансолі]], [[Вазон (архітэктура)|вазоны]], [[супрапорт]]ы, мэбля) былі зроблены па эскізах і пад кіраўніцтвам Сакі. <center><gallery caption="Інтэр'еры палаца" widths=220 heights=150> Выява:Śviacak, Vałovič. Сьвяцак, Валовіч (1933) (3).jpg| Выява:Śviacak, Vałovič. Сьвяцак, Валовіч (1933) (2).jpg| Выява:Śviacak, Vałovič. Сьвяцак, Валовіч (1919-39).jpg| </gallery></center> === Флігелі === [[Файл:Свяцкі палац (06).jpg|thumb|Флігель і аркадная галерэя]] Флігелі ў стылі класіцызму былі прыбудаваныя ўжо пасля сканчэння асноўнага аб’ёму палаца, магчыма ў пачатку XIX ст<ref name=":0" />. Яны пастаўленыя перпендыкулярна да асноўнага корпуса, накрытыя [[вальмавы дах|вальмавымі дахамі]], аздобленыя [[руст]]аванымі [[Лапатка (архітэктура)|лапаткамі]]; адзін выкарыстоўваўся пад жыллё, у другім — [[манеж]]. З асноўным корпусам злучаныя паўцыркульнымі [[галерэя]]мі ў выглядзе [[Аркада (архітэктура)|аркад]]. Галерэі пачаткова былі адкрытымі, іх зашклілі ў час рэканструкцыі комплексу ў 1930—1933 гады. === Гаспадарчыя пабудовы === На ўсход ад палаца, за [[Свяцкі парк|паркам]], знаходзіцца вялікая (двухпавярховая, даўжынёй больш за 100 метраў) гаспадарчая пабудова ў форме літары Г, узнесеная ў 1841 годзе з бутавага каменю. Вуглы выкладзены з чырвонай цэглы, франтон таксама цагляны. === Капліца === [[Выява:Свяцкі палац. Капліца.jpg|thumb|Капліца]] {{асноўны|Капліца Божай Міласэрнасці (Свяцк)}} Насупраць палацу ў 1889 годзе ў [[Неагатычны стыль|рэтраспектыўна-гатычным стылі]] пабудаваная [[капліца]]. Капліца ўяўляе сабой кампактны і прыземісты кубападобны аб’ём з трохсценнай алтарнай часткай. Спічастыя вокны на галоўным фасадзе (суцэльны двухгранны [[Шчыт (архітэктура)|шчыт]]-[[вімперг]]) разам са спічастым уваходным парталам ствараюць урачыстасць фасаду і імітуюць грандыёзную трохнефную базіліку. Гатычную вертыкальнасць будынку надае таксама высокі двухсхільны дах<ref>А. Вашкевіч, Дз. Нарэль. Паміж Ласоснай і Чорнай Ганчай. Гісторыя каталіцкіх парафій у паўднёва-ўсходняй частцы Аўгустоўскай пушчы. — Мінск, 2006. — С. 92.</ref>. За савецкім часам капліца не дзейнічала. Наноў яе асвяцілі 6 жніўня 1996 года. У наш час капліцу абслугоўвае Сапоцкінская парафія Сапоцкінскага дэканата<ref>[http://grodnensis.by/new/index.php?option=com_content&task=view&id=26&Itemid=66&limit=1&limitstart=6. Гродзенская Рымска-Каталіцкая Дыяцэзія на Беларусі — XIII. Дэканат Сапоцкін.]{{Недаступная спасылка}}</ref>. Аднак капліца не з’яўляецца ўласнасцю парафіі, а належыць, як і ўвесь палацава-паркавы комплекс, санаторыю «Азёрны». У капліцы здарыўся пажар 28 студзеня 2020 года. У выніку часткова быў знішчаны інтэр’ер, закураны сцены і столь<ref>{{Cite web|lang=be-by|url=https://grodnensis.by/nawiny/9191-u-svyatsku-garela-starada-nyaya-kaplitsa.html|title=У Свяцку гарэла старадаўняя капліца|website=Гродзенская дыяцэзія|date=2020-01-29|access-date=2023-08-04}}</ref>. Паводле стану на пачатак жніўня 2023 года рамонт у капліцы працягваецца. == Парк == [[Файл:Свяцкі палац. Сажалка.jpg|thumb|Сажалка ў парку]] {{асноўны|Свяцкі парк}} Парк пейзажнага тыпу, плошча 12 га; закладзены ў канцы XVIII — пачатку XIX стагоддзяў. Размешчаны на двух пагорках, у лагчыне — сістэма з чатырох каскадных [[вадаём]]аў, размешчаных на ручаі, які ўпадае ў [[Аўгустоўскі канал|Агустоўскі канал]]. За вадаёмамі — [[лес|лясны масіў]]. Цэнтр кампазіцыі — палац з [[Партэр (садова-паркавае мастацтва)|партэрам]] перад ім. Праз парк праходзіць уязная алея, якая плаўна выгібаецца і вядзе да палаца. Парк не мае выразных межаў і візуальна плаўна пераходзіць у ландшафт навокал. Часткай парку быў пладовы сад, размешчаны паміж будынкам палаца і гаспадарчай пабудовай. Сёння насаджэнні парку прадстаўлены перадусім мясцовымі відамі раслін<ref name=":2" />. {{зноскі}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|14|Свяцкі палацава-паркавы ансамбль|[[Васіль Рыгоравіч Анціпаў|Анціпаў В. Р.]], [[Анатоль Мікалаевіч Кулагін|Кулагін А. М.]]|283}} * {{крыніцы/Дойлідства Беларусі|}} * {{крыніцы/ЗП|}} * {{крыніцы/ЭГБ|6}} == Спасылкі == {{ГККРБ|412Г000212}} {{Commons|Category:}} * {{radzima|1541}} * {{ГБ|http://globustut.by/svyatsk/index.htm#manor_main}} * {{Архіварта|palacava-parkavy-kompleks-valovichau}} [[Катэгорыя:Палацы Беларусі]] [[Катэгорыя:Славутасці Гродзенскага раёна]] [[Катэгорыя:Свяцк]] [[Катэгорыя:Валовічы]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1779 годзе]] [[Катэгорыя:Палацава-паркавыя і сядзібна-паркавыя ансамблі Беларусі]] [[Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі барока]] [[Катэгорыя:1779 год у Беларусі]] 53zivqfzf71ayqi3o4hdw7mx23wzitv 0 204145 5152382 4502983 2026-06-07T21:01:14Z Siliyiw 169172 5152382 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = вёска |беларуская назва = Свяцк |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = Śviacak. Сьвяцак (2006).jpg |подпіс = [[Палацава-паркавы комплекс Валовічаў (Свяцк)|Палацава-паркавы комплекс Валовічаў, Свяцк]] |lat_dir = |lat_deg = 53|lat_min = 47|lat_sec = 53 |lon_dir = |lon_deg = 23|lon_min = 39|lon_sec = 52 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Гродзенская |раён = Гродзенскі |сельсавет = Сапоцкінскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = 32 |год перапісу = 2010 |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = 231738 |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 487131645 }} '''Свяцк'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гродзенская вобласць|}}. Сустракаецца таксама варыянт '''Свя́цак'''</ref> ({{lang-be-trans|Sviack}}, {{lang-ru|Святск}}) — [[вёска]] ў [[Гродзенскі раён|Гродзенскім раёне]] [[Гродзенская вобласць|Гродзенскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Сапоцкінскі сельсавет|Сапоцкінскага сельсавета]]. Насельніцтва 32 чал. ([[2010]]). Знаходзіцца за 24 км на паўночны захад ад [[Гродна]]. Галоўная славутасць Свяцка — палацава-паркавы комплекс [[Валовічы|Валовічаў]], адзін з найлепшых архітэктурных твораў стыляў [[барока]] і [[класіцызм]]у на тэрыторыі сучаснай Беларусі<ref>[[Вольга Князева]]. Свяцк // {{Крыніцы/ЭГБ|6-1к}} С. 273.</ref>. == Гісторыя == Упершыню Свяцк згадваецца ў [[XVI стагоддзе|XVI ст.]] як двор [[Гарадзенскі павет|Гарадзенскага павета]], які з [[1521]] знаходзіўся пад кіраваннем старосты гарадзенскага Ю. Радзівіла. У сярэдзіне [[XVI стагоддзе|XVI ст.]] існавала два паселішчы пад назвай ''Двор Свяцк'' — уладанні Ф. Валовіча і Веламоўскага адпаведна. Пад [[1639]] Свяцк згадваецца як асочніцкая вёска Пераломскага лясніцтва, тут было 10 валокаў зямлі і 19 радзінаў сялян-[[Асочнікі|асочнікаў]]. У 2-й палове [[XVIII стагоддзе|XVIII ст.]] маршалак Ю. Валовіч выкупіў увесь маёнтак Свяцк (частку атрымаў у спадчыну), у [[1779]] яго сын Антоній пашырыў уладанне (набыў 2 суседнія фальваркі). У [[1779]] — пачатку [[XIX стагоддзе|XIX ст.]] тут збудавалі мураваны палац паводле праекту італьянскага архітэктара Дж. Сака. У выніку [[Трэці падзел Рэчы Паспалітай|трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай]] (1795) Свяцк апынуўся ў [[Каралеўства Прусія|Прусіі]], з 1807 года — у [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]], у [[Аўгустоўскі павет, Расійская імперыя|Аўгустоўскім павеце]] [[Царства Польскае|Царства Польскага]], з 1837 года — у Аўгустоўскай, з 1867 года — у Сувалкаўскай губерні. У 2-й палове [[XIX стагоддзе|XIX ст.]] маёнткам валодаў Ю. Гурскі. Былое ўладанне роду Валовічаў распалася на 5 частак: ''Свяцк-Горны'' або ''Свяцк Гурскіх'' (фальварак, палац, сад, 4 вёскі), ''Свяцк Шаняўскіх'', ''Свяцк-Шымкаўцы'', ''Свяцк «Ясудаў»'' і ''Свяцк-Кулакоўшчына''. У Свяцку-Горным у 1887—1914 гадах працаваў патачны завод, які вырабляў вінаградны [[цукар]], бульбяную патаку, [[Глюкоза|глюкозу]]{{sfn|БелЭн|2002}}. Згодна з [[Рыжскі мірны дагавор|Рыжскім мірным дагаворам]] (1921) Свяцк апынуўся ў складзе міжваеннай [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]], у Валавічоўскай гміне Аўгустоўскага павета Беластоцкага ваяводства. Станам на 1921 год існавалі фальваркі ''Свяцк Гурскіх'' (8 дамоў) і Свяцк Вялікі (7 дамоў). У 1939 годзе Свяцк увайшоў у [[БССР]], у Гродзенскі раён. Станам на 2000 год у вёсцы было 32 двары. Да 1 верасня 1959 года вёска ўваходзіла ў склад [[Рачыцкі сельсавет|Рачыцкага сельсавета]]<ref>Рашэнне выканкома Гродзенскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 1 верасня 1959 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1959, № 13.</ref>, пасля — у склад [[Навумавіцкі сельсавет|Навумавіцкага сельсавета]]. <center><gallery caption="Палац на старых здымках" widths=150 heights=150 perrow="4"> Выява:Śviacak, Vałovič. Сьвяцак, Валовіч (1933).jpg|Агульны выгляд Выява:Śviacak, Vałovič. Сьвяцак, Валовіч (1919-39) (5).jpg|Першы паверх Выява:Śviacak, Vałovič. Сьвяцак, Валовіч (1933) (3).jpg|Заля Выява:Śviacak, Vałovič. Сьвяцак, Валовіч (1933) (2).jpg|Інтэр'ер </gallery></center> == Насельніцтва == * '''[[XIX стагоддзе]]''': [[1827]] — 29 чал. у ''Свяцку Гурскіх'', 41 чал. у ''Свяцку «Ясудаў»'' і 40 чал. у ''Свяцку-Кулакоўшчыне''; [[1870]] — 55 чал. у ''Свяцку Гурскіх'' і 80 чал. у ''Свяцку Ясудаў''<ref>Świack // {{Крыніцы/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|11}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XI/634 634].</ref> * '''[[XX стагоддзе]]''': [[1921]] — 168 чал. у ''Свяцку Гурскіх'' і 94 чал. у ''Свяцку Вялікім''<ref>[[Вольга Князева]]. Свяцк // {{Крыніцы/ЭГБ|6-1к}} С. 274.</ref>; [[1999]] — 63 чал.; [[2000]] — 57 чал. * '''[[XXI стагоддзе]]''': [[2010]] — 32 чал. == Інфрастуктура == У Свяцку працуюць бібліятэка і пошта. == Славутасці == * [[Свяцкая сядзіба|Палацава-паркавы комплекс Валовічаў]] (1779 год, пачатак ХІХ стагоддзя, 1930 год) — {{ГККРБ 4|412Г000212}}. ** Палац; ** Інтэр’ер палаца: тры драўляныя лесвіцы, 5 камінаў, 2 печкі, дзверы, вокны, люстры, дэкаратыўнае аздабленне сцен і столі; ** Два флігелі; ** Парк; ** Капліца; ** Гаспадарчая пабудова (былы склад). {{Зноскі}} == Літаратура == * {{Крыніцы/ЭГБ|6-1}} * Świack // {{Крыніцы/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|11}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XI/634 634]. * {{Крыніцы/БелЭн|14|Свяцкі патачны завод||283}} == Спасылкі == {{Commons}} * [http://radzima.org/pub/miesta.php?lang=by&miesta_id1=hrhrsvia Свяцк] на [[Radzima.org]] {{Сапоцкінскі сельсавет}} [[Катэгорыя:Сапоцкінскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна]] [[Катэгорыя:Свяцк| ]] 0fgpbm61dgs0nrpd1o9q7ceqvvrsuqv 0 205205 5152515 4484288 2026-06-08T08:24:25Z Makenzis 56337 5152515 wikitext text/x-wiki {{Картка ФК | Назва = Валета | Лагатып = | ПоўнаяНазва = {{lang-en|Valletta Football Club}} | Мянушкі = ''Lily Whites'' | Горад = [[Валета]], [[Мальта]] | Заснаваны = [[1943]] | Стадыён = [[Нацыянальны стадыён (Мальта)|Та-Калі]], [[Та-Калі]] | Умяшчальнасць = 17 797 | Прэзідэнт = | Трэнер = [[Танэ Мікалеф]] | Чэмпіянат = [[Мальтыйская Прэм’ер-ліга|Прэм’ер-ліга]] | Сезон = 2025/26 | Месца = 4 месца | Сайт = http://www.vallettafc.net/ | pattern_la1 = _whiteshoulders | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _srb18h | pattern_b2 = _srb18h | pattern_ra2 = _srb18h | pattern_sh2 = _srb18h | pattern_so2 = | leftarm2 = FF0000 | body2 = FF0000 | rightarm2 = FF0000 | shorts2 = FF0000 | socks2 = FF0000 }} '''«Валета»''' ({{lang-en|Valletta Football Club}}) — [[Мальта|мальтыйскі]] футбольны клуб з горада [[Валета]]. == Дасягненні == * '''[[Чэмпіянат Мальты па футболе|Чэмпіянат Мальты]]:''' ** '''Пераможца (25):''' 1915, 1932, 1945, 1946, 1948, 1959, 1960, 1963, 1974, 1978, 1980, 1984, 1990, 1992, 1997, 1998, 1999, 2001, 2008, 2011, 2012, 2014, 2016, 2018, 2019 * '''[[Кубак Мальты па футболе|Кубак Мальты]]:''' ** '''Уладальнік (14):''' 1960, 1964, 1975, 1977, 1978, 1991, 1995, 1996, 1997, 1999, 2001, 2010, 2014, 2018 * '''[[Суперкубак Мальты па футболе|Суперкубак Мальты]]:''' ** '''Уладальнік (13):''' 1990, 1995, 1997, 1998, 1999, 2001, 2008, 2010, 2011, 2012, 2016, 2018, 2019 == Спасылкі == * [http://vallettafc.net/ Афіцыйны сайт] {{ref-en}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Футбольныя клубы Мальты|Валета]] [[Катэгорыя:ФК Валета| ]] 1x94njinz2ddysvzo0yzdrkq1ihqieo 0 210414 5152581 4958628 2026-06-08T11:46:47Z Makenzis 56337 5152581 wikitext text/x-wiki {{Картка:ФК | Назва = Ювентус | Лагатып = Juventus FC - logo black (Italy, 2020).svg | ШырыняЛагатыпа = 120px | ПоўнаяНазва = Акцыянернае таварыства<br />футбольны клуб «Ювентус» <br />({{lang-it|Juventus Football Club S.p.A.}}) | Мянушкі = ''Старая Сіньёра'' ({{lang-it|Vecchia Signora}})<br />''Чорна-белыя'' ({{lang-it|Bianconeri}})<br />''Зебры'' ({{lang-it|Zebre}}) | КароткаяНазва = | Заснаваны = {{Нарадзіўся|1|11|1897|115}} | Расфармаваны = | Горад = [[Турын]], [[Італія]] | Стадыён = [[Ювентус (стадыён)|Ювентус]] | Умяшчальнасць = 41 507 | Прэзідэнт = | Трэнер = | Чэмпіянат = [[Серыя A]] | Сезон = [[Серыя A 2025/2026|2025/26]] | Месца = 6 месца | Сайт = http://www.juventus.com/it | pattern_la1 = _juventus2425h | pattern_b1 = _juventus2425h | pattern_ra1 = _juventus2425h | pattern_sh1 = _juventus2425h | pattern_so1 = | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _juventus2425a | pattern_b2 = _juventus2425a | pattern_ra2 = _juventus2425a | pattern_sh2 = _juventus2425a | pattern_so2 = | leftarm2 = fffd37 | body2 = fffd37 | rightarm2 = fffd37 | shorts2 = | socks2 = ffffff | pattern_la3 = _juventus2425t | pattern_b3 = _juventus2425t | pattern_ra3 = _juventus2425t | pattern_sh3 = _juventus2425t | pattern_so3 = _juventus2425tl | leftarm3 = 000030 | body3 = 000030 | rightarm3 = 000030 | shorts3 = 000030 | socks3 = 181818 }} '''«Юве́нтус»''' (таксама: '''Ювэ''', ад {{lang-la|iuventus}} — «юнацтва») — [[Італія|італьянскі]] [[футбольны клуб]] з [[Турын]]а. З’яўляецца самым тытулаваным клубам Італіі па колькасці чэмпіёнстваў ва ўнутраным першынстве і перамог у [[Кубак Італіі па футболе|Кубку Італіі]]. Клуб быў заснаваны ў [[1897]] годзе групоўкай маладых турынскіх студэнтаў<ref>[https://web.archive.org/web/20080729181702/http://www.juventus.com/site/eng/CLUB_storia.asp «Juventus Football Club: The History»]. Juventus Football Club S.p.A</ref>, сярод іх, быў і першы прэзідэнт клуба, [[Эўджэніа Канфары]], і яго брат Энрыка, аўтар гістарычнай памяці<ref>[http://www.juventus.com/wps/portal/en/news/2010/5/news_newseventi_1ab43f7d10c541439c7e7381a98df073.asp/!ut/p «Andrea Agnelli: the 25th chairman of Juventus»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120124021050/http://www.juventus.com/wps/portal/en/news/2010/5/news_newseventi_1ab43f7d10c541439c7e7381a98df073.asp/!ut/p |date=24 студзеня 2012 }}. Juventus F.C. S.p.A</ref>; Клуб належыць сям’і бізнесменаў [[Аньелі]] з 1923 года, што з’яўляецца найстарэйшым спартыўным партнёрствам у Італіі, у выніку чаго «Ювентус» стаў першым прафесійным клубам у краіне<ref>Hazzard, Patrick; Gould, David (2001). «''Fear and loathing in world football''». Berg Publishers. pp. 209, 215. ISBN 1-85973-463-4.</ref>. З часам клуб стаў сімвалам нацыянальнай культуры<ref>[http://www.corrieredellosport.it/serie_a/inter/2010/10/02-131598/Inter-Juve,+resto+del+Mondo+contro+il+made+in+Italy «Inter-Juve, resto del mondo contro il made in Italy»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130829104412/http://www.corrieredellosport.it/serie_a/inter/2010/10/02-131598/Inter-Juve,+resto+del+Mondo+contro+il+made+in+Italy |date=29 жніўня 2013 }}. Corriere dello Sport.</ref><ref>Giovanni Arpino. [http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/action,viewer/Itemid,3/page,0019/articleid,0128_01_1969_0277_0019_4979044/ «Quando si dice Juventus…»]. La Stampa. p. 19.</ref>, у сувязі з іхнымі поспехамі, некаторыя з якіх зрабілі значны ўплыў у італьянскім грамадстве, асабліва ў 1930-я гады і ў першыя пасляваенныя дзесяцігоддзі, ідэалагічнай палітыцы і сацыяльна-эканамічнаму паходжанню тых, хто спачувае клубу. Колькасць заўзятараў клуба з’яўляецца не толькі самай вялікай у [[Італія|Італіі]], але і адной з найбуйнейшых у свеце. Падтрымка «Ювентуса» шырока распаўсюджана па ўсёй краіне і за мяжой, у асноўным у краінах са значнай прысутнасцю італьянскіх імігрантаў<ref>[http://www.borsaitaliana.it/borsa/notizie/mf-dow-jones/italia-dettaglio.html?newsId=778384&lang=it «Juventus F.C.: nasce l’Associazione Piccoli Azionisti»]. Borsa Italiana S.p.A. 24</ref>. «Ювентус» гістарычна з’яўляецца самым паспяховым клубам у італьянскім футболе і адным з самых тытулаваных у свеце<ref>[http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=107733.html#juventus+building+bridges+serie+b «Juventus building bridges in Serie B»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20150223013708/http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=107733.html#juventus+building+bridges+serie+b |date=23 лютага 2015 }}. Fédération Internationale de Football Association.</ref>. «Ювентус» мае рэкордныя 36 нацыянальных чэмпіёнскіх тытулаў, рэкордныя 14 перамог у розыгрышах [[Кубак Італіі па футболе|італьянскага кубка]] і 9 перамог у нацыянальным [[Суперкубак Італіі па футболе|Суперкубку]], а таксама адзінаццаць перамог у міжнародных спаборніцтвах. У адпаведнасці з рэйтынгам апублікаваным у 2009 годзе [[Міжнародная федэрацыя футбольнай гісторыі і статыстыкі|Міжнароднай федэрацыяй футбольнай гісторыі і статыстыкі]], арганізацыі, што падначалена [[ФІФА]], клуб, паводле вынікаў выступаў у міжнародных спаборніцтвах, быў прызнаны найлепшым клубам Італіі і другім клубам Еўропы XX стагоддзя<ref>[http://www.iffhs.de/?a413f0e03790c443e0f40390b41be8b01905fdcdc3bfcdc0aec70aeedb883ccb05ff1d «Europe’s club of the Century»] {{Архівавана|url=https://archive.today/20120524184019/http://www.iffhs.de/?a413f0e03790c443e0f40390b41be8b01905fdcdc3bfcdc0aec70aeedb883ccb05ff1d |date=24 мая 2012 }}. International Federation of Football History & Statistics.</ref>. == Дасягненні == * [[Чэмпіянат Італіі па футболе|Чэмпіён Італіі]] (36): 1905, 1926, 1931, 1932, 1933, 1934, 1935, 1950, 1952, 1958, 1960, 1961, 1967, 1972, 1973, 1975, 1977, 1978, 1981, 1982, 1984, 1986, 1995, 1997, 1998, 2002, 2003, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020 * Уладальнік [[Кубак Італіі па футболе|Кубка Італіі]] (14): 1938, 1942, 1959, 1960, 1965, 1979, 1983, 1990, 1995, 2015, 2016, 2017, 2018, 2021 * Уладальнік [[Суперкубак Італіі па футболе|Суперкубка Італіі]] (9): 1995, 1997, 2002, 2003, 2012, 2013, 2015, 2018, 2020 * Уладальнік [[Ліга чэмпіёнаў УЕФА|Кубка чэмпіёнаў]]: 1985, 1996 * Уладальнік [[Кубак уладальнікаў кубкаў УЕФА|Кубка кубкаў]]: 1984 * Уладальнік [[Кубак УЕФА|Кубка УЕФА]]: 1977, 1990, 1993 * Уладальнік [[Суперкубак УЕФА|Суперкубка УЕФА]]: 1984, 1996 * Уладальнік [[Міжкантынентальны кубак па футболе|Міжкантынентальнага кубка]]: 1985, 1996 == Склад == ''Станам на люты 2024 года.'' {{Склад}} {{Ігрок|1|{{Сцяг|Польшча}}|Бр|[[Войцех Шчэнсны]]||1990}} {{Ігрок|2|{{Сцяг|Італія}}|Аб|[[Мація Дэ Шылья]]||1992}} {{Ігрок|3|{{Сцяг|Бразілія}}|Аб|[[Глейсан Брэмір|Брэмір]]||1997}} {{Ігрок|4|{{Сцяг|Італія}}|Аб|[[Федэрыка Гаці]]||1998}} {{Ігрок|5|{{Сцяг|Італія}}|ПА|[[Мануэль Лакатэлі]]||1998}} {{Ігрок|6|{{Сцяг|Бразілія}}|Аб|[[Данілу Луіс да Сілва|Данілу]]|[[капітан (футбол)|капітан]]|1991}} {{Ігрок|7|{{Сцяг|Італія}}|ПА|[[Федэрыка К’еза]]||1997}} {{Ігрок|9|{{Сцяг|Сербія}}|Нап|[[Душан Улахавіч]]||2000}} {{Ігрок|10|{{Сцяг|Францыя}}|ПА|[[Поль Пагба]]||1993}} {{Ігрок|11|{{Сцяг|Сербія}}|ПА|[[Філіп Косціч]]||1992}} {{Ігрок|12|{{Сцяг|Бразілія}}|Аб|[[Алекс Сандру]]||1991}} <!--{{Ігрок|13|{{Сцяг|Нідэрланды}}|Аб|[[Дзін Хюійсен]]||2005}}--> {{Ігрок|14|{{Сцяг|Польшча}}|Нап|[[Аркадыюш Мілік]]||1994}} {{Ігрок|15|{{Сцяг|Турцыя}}|Нап|[[Кенан Йылдыз]]||2005}} {{Ігрок|16|{{Сцяг|ЗША}}|ПА|[[Уэстан Мак-Кені]]||1998}} {{Падзел складу}} {{Ігрок|17|{{Сцяг|Англія}}|ПА|[[Сэмюэл Ілінг-Джуніяр]]||2003}} <!--{{Ігрок|17|{{Сцяг|Італія}}|Аб|[[Лука Пелегрыні]]||1999}}--> {{Ігрок|18|{{Сцяг|Італія}}|Нап|[[Мойзэ Кін]]||2000}} {{Ігрок|20|{{Сцяг|Італія}}|ПА|[[Фабіа Мірэці]]||2003}} {{Ігрок|21|{{Сцяг|Італія}}|ПА|[[Нікола Фальёлі]]||2001}} <!--{{Ігрок|21|{{Сцяг|Бразілія}}|Нап|[[Каю Жоржы]]||2002}}--> {{Ігрок|22|{{Сцяг|ЗША}}|Нап|[[Цімаці Веа]]||2000}} {{Ігрок|23|{{Сцяг|Італія}}|Бр|[[Карла Пінсолья]]||1990}} {{Ігрок|24|{{Сцяг|Італія}}|Аб|[[Даніэле Ругані]]||1995}} {{Ігрок|25|{{Сцяг|Францыя}}|ПА|[[Адрыен Раб’ё]]||1995}} {{Ігрок|26|{{Сцяг|Аргенціна}}|ПА|[[Карлас Алькарас (футбаліст)|Карлас Алькарас]]||2002}} {{Ігрок|27|{{Сцяг|Італія}}|Аб|[[Андрэа Камб’яза]]||2000}} <!--{{Ігрок|29|{{Сцяг|Бразілія}}|ПА|[[Артур Мелу|Артур]]||1996}}--> <!--{{Ігрок|30|{{Сцяг|Аргенціна}}|Нап|[[Маціяс Суле]]||2003}}--> {{Ігрок|33|{{Сцяг|Партугалія}}|Аб|[[Т’ягу Джало]]||2000}} <!--{{Ігрок|33|{{Сцяг|Францыя}}|Нап|[[Марле Аке]]||2001}}--> {{Ігрок|36|{{Сцяг|Італія}}|Бр|[[Мація Перын]]||1992}} <!--{{Ігрок|38|{{Сцяг|Італія}}|Аб|[[Джанлука Фработа]]||1999}}--> {{Ігрок|41|{{Сцяг|Італія}}|ПА|[[Ханс Нікалусі]]||2000}} {{Ігрок|42|{{Сцяг|Італія}}|Бр|[[Джавані Гарафані]]||2002}} <!--{{Ігрок||{{Сцяг|Харватыя}}|Нап|[[Марка П’яца]]||1995}}--> {{Канец складу}} == Фінансавыя махінацыі == 20 студзеня 2023 года Федэральны апеляцыйны суд Італіі прыняў рашэнне пакараць «Ювентус» за фінансавыя махінацыі папярэдняга кіраўніцтва. Клуб быў пазбаўлены 15 ачкоў у сезоне [[Серыя A 2022/2023|Серыі A сезона 2022/2023]]. Былыя дырэктары турынскага клуба адхілены ад футбольнай дзейнасці: [[Андрэа Аньелі]] — на 2 гады, [[Маўрыцыа Арывабенэ]] — на 2 гады, [[Федэрыка Курубіні]] — на 1 год і 4 месяцы, [[Павел Недвед]] — на 8 месяцаў.<ref>https://www.ansa.it/sito/notizie/sport/calcio/2023/01/20/plusvalenze-stangata-della-corte-federale-juventus-penalizzata-di-15-punti_6351629e-c3a6-4885-988d-03c44fdf2c1a.html</ref> == Крыніцы == {{reflist}} == Спасылкі == {{Commons}} * [http://juventus.it Афіцыйны сайт] {{Бібліяінфармацыя}} {{Склад ФК Ювентус}} {{Серыя А}} {{Чэмпіёны Італіі па футболе}} {{Пераможцы Лігі чэмпіёнаў УЕФА}} {{Пераможцы Лігі Еўропы УЕФА}} [[Катэгорыя:Футбольныя клубы Італіі|Ювентус]] [[Катэгорыя:ФК Ювентус| ]] 379z8dic3xl7bbbsz599aogic5c1eu2 0 210976 5152330 4666616 2026-06-07T18:52:43Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 выдалена [[Катэгорыя:Буйная рагатая скаціна]]; дададзена [[Катэгорыя:Буйная рагатая жывёла]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5152330 wikitext text/x-wiki {{Таксон |range map = Bovine range-2013-14-02.png |name = Свойскі бык |image file = Krowa.jpg |image title = |image descr = |regnum = Жывёлы |rang = Падвід |parent = Bos taurus |latin = Bos taurus taurus |author = [[L.]], 1758 |syn = |wikispecies = Bos taurus taurus |commons = Category:Bos taurus taurus |itis = 898717 |ncbi = |eol = 7009174 }} '''Свойскі бык''' (''Bos taurus taurus'') — від [[Парнакапытныя|парнакапытнай]] жывёлы, разводзіцца для атрымання [[Малако|малака]] і [[мяса]]. Вылучаюць мясныя, мяса-малочныя і малочныя пароды свойскіх быкоў. == Паходжанне == Продкам свойскага быка быў [[дзікі бык]], у прыватнасці яго вымерлы ў дзікай прыродзе падвід — [[Тур (жывёла)|тур]]. Буйная рагатая жывёла, і, у прыватнасці, бык адыгрываюць значную ролю ў чалавечай гісторыі. Адамашненне пачалося ў часы ранняга [[неаліт]]у, прыкладна 8500 гадоў таму, услед за адамашненнем [[Каза свойская|коз]], [[авечка|авечак]] і [[свойская свіння|свіней]]. Пытанне, ці з’яўляюцца тэрыторыя сучаснай Турцыі і паўночнага [[Месапатамія|Міжрэчча]] адзіным цэнтрам адамашнення (не лічачы адамашнення [[зебу]] на тэрыторыі [[Індастан]]а), застаецца адкрытым. Праведзеныя ў 1994 годзе генетычныя даследаванні паказалі, што сучасныя быкі не належаць, як доўгі час лічылася, адной радавой лініі. == Біялагічныя асаблівасці == Самая характэрная біялагічная асаблівасць буйной рагатай жывёлы — здольнасць кароў даваць [[малако]] (лакціраваць) на працягу доўгага часу. Працягласць жыцця кароў у сярэднім 18—20 гадоў, але выкарыстоўваць іх у гаспадарцы мэтазгодна толькі да 10-гадовага ўзросту. Пасля 7—8 лактацый плоднасць і ўдоі кароў зніжаюцца, аднак бываюць і выключэнні. Палавая спеласць у бычкоў і цёлак настае ў 6—9-месячным узросце, але фізічнай спеласці жывёла да гэтага часу яшчэ не дасягае і на практыцы цёлак упершыню асемяняюць у 1,5-гадовым узросце пры жывой масе 350—380 кг. Цельнасць у больш раннім узросце пры нізкай жывой масе можа затрымаць рост і развіццё жывёлы, прывесці да нараджэння слабага цяляці і быць прычынай нізкай малочнай прадукцыйнасці. Найбольш плённае асемяненне кароў і цёлак толькі ў перыяд ахвоты, які настае і паўтараецца праз пэўны час пасля ацёлу ў кароў і пасля наступлення палавой спеласці ў цёлак і цягнецца 18—20 гадз. (часам, 6—48 гадз). Каровы прыходзяць у ахвоту звычайна на 21-ы дзень (ваганні 18—25 дзён) пасля ацёлу. Візуальна гэта можна вызначыць па паводзінах жывёлы і па вонкавым выглядзе яе палавых органаў. Выяўленне кароў (цёлак), якія прыйшлі ў ахвоту, праводзяць не менш як тры разы ў суткі: раніцай і ўдзень у час прагулкі або вечарам у час даення і догляду жывёлы. Асемяняюць кароў перад даеннем у першую ахвоту пасля ацёлу двойчы: пасля выяўлення ахвоты і праз 10—12 гадз. пры яе наяўнасці. Пасля асемянення кароў і цёлак неабходна трымаць у стойле да знікнення ахвоты. Кароў, якія не прыйшлі ў ахвоту праз 45 дзён пасля ацёлу, абавязкова трэба паказаць ветэрынару. Цельнасць у кароў цягнецца ў сярэднім 285 дзён. Адхіленне ў той ці іншы бок (у межах 260—312 дзён) залежыць ад кармлення і догляду, скараспеласці, полу плода, індывідуальных уласцівасцей жывёлы і іншых прычын. Карова рэдка прыводзіць больш як адно цялё. Яго жывая маса 25—40 кг (бычкі звычайна важаць на 1—2 кг больш за цёлак). Рост і развіццё жывёлы цягнецца да 5 гадоў. У дарослай жывёлы 32 зубы, паводле тэрмінаў іх змены і формы сцірання вызначаюць яе ўзрост. Нармальная тэмпература 38,6 °C, пульс 50—60 удараў у мінуту. У буйной рагатай жывёлы чатырохкамерны [[страўнік]], добра прыстасаваны да ператраўлівання сена, саломы і іншых фубых кармоў. Першыя тры аддзелы страўніка (рубец, кніжка, сетка) не маюць залоз і называюцца перадстраўнікамі. Сапраўдным страўнікам з’яўляецца чацвёрты аддзел — сычуг, слізістая абалонка якога багатая залозамі. У рубцы, які па аб’ёму складае 80 % ад усіх камер страўніка, на корм уздзейнічаюць мікраарганізмы, якія клятчатку грубых раслінных кармоў ператвараюць у даступныя стрававальным залозам рэчывы. 3 рубца размякчаны корм адрыгваецца ў ротавую поласць, зноў перажоўваецца і праглынаецца. Гэты працэс называецца жвачкай (адсюль назва «жвачныя жывёлы»). Потым корм трапляе ў наступныя аддзелы страўніка і ў кішэчнік, дзе канчаткова ператраўляецца і засвойваецца. == Гаспадарчае значэнне == [[Файл:CH cow 2.jpg|thumb|злева|150px|Карова на лузе ў швейцарскіх Альпах]] Існуе больш за тысячу парод і пародных груп буйной рагатай жывёлы, але ўсе іх умоўна можна падзяліць на спецыялізаваныя (малочныя, мясныя) і камбінаваныя, або пароды падвойнай прадукцыйнасці (малочна-мясныя, мяса-малочныя). У свеце налічваецца каля 1,3 млрд галоў буйной рагатай жывёлы, пераважна — кароў. Найбольшае пагалоўе ў [[Індыя|Індыі]] (каля 400 млн.), [[Бразілія|Бразіліі]] і [[Кітай|Кітаі]] (па 150 млн.). У [[Беларусь|Беларусі]] на 1.1.2007 налічвалася 3,9 млн галоў буйной рагатай жывёлы, у тым ліку 1,5 млн. — каровы. Па вытворчасці малака на душу насельніцтва краіна займае 1-е месца ў [[Садружнасць Незалежных Дзяржаў|СНД]] і 4-е ў [[Еўропа|Еўропе]]. Больш за 98 % мяса і малака беларускія гаспадаркі атрымліваюць ад развядзення чорна-пярэстых кароў. Карова ў сялянскай сям’і здаўна ўвасабляла багацце і дастатак. Страціць карову, асабліва ў неўраджайныя гады, для сялян было раўназначна катастрофе. Таму карову ў глыбінцы заўсёды вельмі паважалі, усяляк засцерагалі, клапаціліся, ставіліся да яе ласкава<ref>[http://lechebnik.info/516/30.htm Молоко — древнейшее лекарство] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110812003235/http://lechebnik.info/516/30.htm |date=12 жніўня 2011 }}{{ref-ru}}</ref>. Раней на Беларусі хлеў для ўтрымання кароў называўся [[кароўнік]], [[пуня]] ці [[абора]]. Гадоўляй кароў займаецца [[жывёлагадоўля]], пераважаючая жывёлагадоўчая галіна. Малочныя і мяса-малочныя пароды разводзяць дзеля атрымання малака, ялавічыны, скураў. Адходы жыццядзейнасці каровы, [[гной]], выкарыстоўваюць у якасці добрага ўгнаення. У 2009 годзе быў расшыфраваны [[геном]] каровы<ref>[http://www.membrana.ru/articles/global/2009/04/27/185700.html Геном коровы ускорит эволюцию сельского хозяйства] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20100715144614/http://www.membrana.ru/articles/global/2009/04/27/185700.html |date=15 ліпеня 2010 }}{{ref-ru}}</ref>, што дазволіць палепшыць і паскорыць вывядзенне парод з патрабаванымі для сельскай гаспадаркі ўласцівасцямі. == Культ каровы == У [[Індыя|Індыі]] са старажытнасці карову лічаць святой жывёлай, увасабленнем Вялікай маці [[Адзіці]] і зямлі, а часам нават усяго Сусвету. [[Веды (індуізм)|Веды]] звязваюць іх са світанкам і сонцам, называючы маці, якая ўладарыць над патройнай прыродай свету. Карова абараняецца Сусветнымі законамі і Вішну асабіста, за забойства каровы магчыма таксама трапіць у пекла, таму гэта забаронена: «Забойцам кароў прыгатавана гніць у пекле столькі гадоў, колькі было валасінак на целе каровы»<ref>[http://www.vyasa.ru/books/?id=718 Лилы Господа Чайтаньи Махапрабху в юности.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20101227203915/http://www.vyasa.ru/books/?id=718 |date=27 снежня 2010 }} гл. 17, тэкст 166 {{ref-ru}}</ref>. У [[міфалогія|міфалогіі]] розных народаў карова выконвае [[Космас (філасофія)|касмічную]] функцыю: у [[старажытны Егіпет|егіпцян]] нябесная карова [[нут, міфалогія|нут]], якая спарадзіла неба, увасабляла ''Нябесны акіян''. У [[Мемфіс (Егіпет)|Мемфісе]] яна выступала сімвалам пасіўнай сілы, увасабленнем [[Афрадыта|Венеры]]. Менавіта карову па радзе [[аракул]]а легендарны [[Кадм]] вывеў да месца, дзе былі заснаваны [[Фівы (Егіпет)|Фівы]]. [[Цяжарнасць|Цельная]] карова лічыцца жаночым сімвалам жыватворчай і сілкавальнай сілы зямлі, а ў пары з быком яны ўвасабляюць сімвал бажаства — жаночага і мужчынскага, які спараджаючага і выкормліваючага. Напрыклад, у [[Старажытная Грэцыя|Старажытнай Грэцыі]] карову часцяком малявалі з [[цяля|цялём]], які смакчыць вымя, што азначала множанне чароўнай сілы, сілкавальнай сябе саму. == Захворванні == [[Захворванне|Захворванні]] кароў бываюць розныя. Часцей за ўсё сустракаецца каровіны рак крыві — [[лейкоз]]. Заражоныя лейкозам каровы небяспечныя тым, што пераносяць хваробу праз [[кроў]] і [[малако]]. Каб пазбегнуць заражэння кароў лейкозам, ім штогод робяць [[прышчэпка|прышчэпкі]] і абследуюць іх ад гэтай і іншых хвароб. Калі карова здаровая, ёй выдаюць адмысловы пашпарт на дазвол спажывання малака. Збіраць малакапрадукты малаказавод можа толькі тады, калі ёсць пашпарт. Акрамя таго, карова можа пераносіць [[сухоты]], [[шаленства]] і [[язва|язву]]. Часта пад скурай кароў жывуць [[лічынка|лічынкі]] [[сляпень|слепняў]] і іншых [[насякомыя|насякомых]]. Гэтыя лічынкі сілкуюцца крывёй кароў і здольныя паменшыць колькасць крыві ў каровы амаль на адзін працэнт. == Уплыў на навакольнае асяроддзе == === Угнаенні === Каровіны [[перагной]] з’яўляецца адным з найлепшых [[угнаенне|угнаенняў]]<ref>[http://www.gpu.ua/index.php?&id=170094&eid=397 Агрус добре вродить через чотири роки]. Gazeta.ua</ref>. У памёце каровы часцяком пасяляюцца [[мурашкі]] і [[рыжыя мурашы]]. Памёт каровы для ўгнаення разносяць [[жук-гнаявік|жукі-гнаявікі]]. [[Мухі]] адкладваюць у ім свае [[яйка|яйкі]]. Акрамя таго, куры, раскрываючы памёт быка, знаходзяць там шмат пажыўных рэчываў. === Выкіды метану === [[Файл:Hereford bull large.jpg|thumb|200px|Дарослы бык племянной пароды]] Навукоўцы выявілі, што каровы вылучаюць [[метан]]. Яго колькасць залежыць ад рацыёну каровы. [[Харчовая і сельскагаспадарчая арганізацыя ААН]] пацвердзіла гэтыя звесткі. Падрабязна гэту праблему даследавалі ў [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]]. Даследчыкі прыйшлі да высновы, што кожны дзень кожная з 10 мільёнаў брытанскіх кароў вылучае прыблізна 100—200 літраў метану<ref name="day-kiev">[http://www.day.kiev.ua/184339/ Корови і глобальне потепління]. Щоденна всеукраїнська газета «День»</ref>. У ходзе праекта навукоўцы таксама разглядалі магчымыя метады скарачэння ў кароў выдзялення [[аміяк]]у — яшчэ аднаго парніковага газу<ref name="day-kiev"/>. Задачай вучоных з’яўляецца распрацаваць нейкі новы [[рацыён]] для кароў, каб у працэсе іх стрававання вылучалася менш газу. [[Майкл Эбертан]] з Інстытута даследаванняў [[Уэльс]]а ў [[Аберыстуіт|Аберыстуіце]] называе некалькі магчымых варыянтаў корму кароў, якія здольныя паменшыць выкіды [[газ]]у: [[райграс]] з высокім утрыманнем [[цукар|цукру]], [[белая канюшына]] і [[лядвянец]]. [[Кабінет міністраў Вялікабрытаніі|Брытанскі ўрад]] вылучыў на гэты праект, які будзе ажыццяўляцца тры гады, 750 тысяч фунтаў, што складае прыкладна 1,51 млн долараў ЗША. Галоўная база даследаванняў — універсітэт Уэльса ў Аберыстуіце. == Гл. таксама == * [[Святая карова]] * [[Дзікі бык]] * [[Баявы бык]] * [[Ялавічына]] {{зноскі}} == Літаратура == * Энцыклапедыя сельскага гаспадара / Рэдкал М. А. Ткачоў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелЭн, 1993. — 736 с.: іл. ISBN 3-85700-079-3 {{Хатнія жывёлы}} {{Гербавыя фігуры}} {{бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Свойскія жывёлы]] [[Катэгорыя:Сапраўдныя быкі]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы]] [[Катэгорыя:Буйная рагатая жывёла]] 7c3cil3w2djf4hjcskpoedyqni5kwpl 0 219975 5152194 4425872 2026-06-07T14:15:27Z DobryBrat 5701 /* Населеныя пункты */ вікіфікацыя, удакладненне 5152194 wikitext text/x-wiki Назву '''Забало́цце''' маюць: == Населеныя пункты == '''Забалоцце''' — распаўсюджаная назва населеных пунктаў. === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Забалоцце (Браслаўскі раён)|Забалоцце]] — вёска ў [[Браслаўскі раён|Браслаўскім раёне]] ** [[Забалоцце (Галубіцкі сельсавет)|Забалоцце]] — былы хутар у [[Галубіцкі сельсавет (Глыбоцкі раён)|Галубіцкім сельсавеце]] [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкага раёна]] ** [[Забалоцце (Пліскі сельсавет)|Забалоцце]] — вёска ў [[Пліскі сельсавет (Глыбоцкі раён)|Пліскім сельсавеце]] [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкага раёна]] ** [[Забалоцце (Празароцкі сельсавет)|Забалоцце]] — вёска ў [[Празароцкі сельсавет|Празароцкім сельсавеце]] [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкага раёна]] ** [[Забалоцце (Перабродскі сельсавет)|Забалоцце]] — вёска ў [[Перабродскі сельсавет|Перабродскім сельсавеце]] [[Мёрскі раён|Мёрскага раёна]] ** [[Забалоцце (Туркоўскі сельсавет)|Забалоцце]] — вёска ў [[Туркоўскі сельсавет|Туркоўскім сельсавеце]] [[Мёрскі раён|Мёрскага раёна]] ** [[вёска Забалоцце, Язненскі сельсавет|Забалоцце]] — былая вёска ў [[Язненскі сельсавет|Язненскім сельсавеце]] [[Міёрскі раён|Міёрскага раёна]] ** [[Забалоцце (Ветрынскі сельсавет)|Забалоцце]] — вёска ў [[Ветрынскі сельсавет|Ветрынскім сельсавеце]] [[Полацкі раён|Полацкага раёна]] ** [[Забалоцце (Маласітнянскі сельсавет)|Забалоцце]] — вёска ў [[Маласітнянскі сельсавет|Маласітнянскім сельсавеце]] [[Полацкі раён|Полацкага раёна]] ** [[вёска Забалоцце, Расонскі раён|Забалоцце]] — былая вёска ў [[Расонскі раён|Расонскім раёне]] * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Забалоцце (Гродзенскі раён)|Забалоцце]] — вёска ў [[Гродзенскі раён|Гродзенскім раёне]] ** [[Забалоцце (Смаргонскі раён)|Забалоцце]] — вёска ў [[Смаргонскі раён|Смаргонскім раёне]] ** [[Забалоцце (Шчучынскі раён)|Забалоцце]] — вёска ў [[Шчучынскі раён|Шчучынскім раёне]] * [[Гомельская вобласць]]: ** [[Забалоцце (Буда-Кашалёўскі раён)|Забалоцце]] — вёска ў [[Буда-Кашалёўскі раён|Буда-Кашалёўскім раёне]] ** [[Забалоцце (Жлобінскі раён)|Забалоцце]] — вёска ў [[Жлобінскі раён|Жлобінскім раёне]] * [[Магілёўская вобласць]]: ** [[Забалоцце (Бялыніцкі раён)|Забалоцце]] — вёска ў [[Бялыніцкі раён|Бялыніцкім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Забалоцце (Маісееўшчына)|Забалоцце]] — былая вёска, цяпер з’яўляецца часткай [[Маісееўшчына|Маісееўшчыны]] ([[Барысаўскі раён]]) ** [[Забалоцце (Барысаўскі раён)|Забалоцце]] — вёска ў [[Весялоўскі сельсавет|Весялоўскім сельсавеце]] [[Барысаўскі раён|Барысаўскага раёна]] ** [[Забалоцце (Карсакавіцкі сельсавет)|Забалоцце]] — былая вёска, знаходзілася на ўсход ад [[Карсакавічы|Карсакавічаў]] ([[Барысаўскі раён]]) ** [[Забалоцце (Валожынскі раён)|Забалоцце]] — вёска ў [[Валожынскі раён|Валожынскім раёне]] ** [[Забалоцце (Капыльскі раён)|Забалоцце]] — пасёлак у [[Капыльскі раён|Капыльскім раёне]] ** [[Забалоцце (Крупскі раён)|Забалоцце]] — вёска ў [[Крупскі раён|Крупскім раёне]] ** [[Забалоцце (Лагойскі раён)|Забалоцце]] — былая вёска ў [[Лагойскі раён|Лагойскім раёне]] ** [[Забалоцце (Мінскі раён)|Забалоцце]] — вёска ў [[Мінскі раён|Мінскім раёне]] ** [[Забалоцце (Забалоцкі сельсавет)|Забалоцце]] — аграгарадок ў [[Забалоцкі сельсавет (Смалявіцкі раён)|Забалоцкім сельсавеце]] [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкага раёна]] ** [[Забалоцце (Курганскі сельсавет)|Забалоцце]] — вёска ў [[Курганскі сельсавет (Смалявіцкі раён)|Курганскім сельсавеце]] [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкага раёна]] === Расія === * [[Забалоцце (Рослаўльскі раён)]] === [[Украіна]] === * [[Валынская вобласць]]: ** [[Забалоцця (Ратнэўскі раён)|Забалоцця]] ці Забалоцце — пасёлак гарадскога тыпу ў [[Ратнэўскі раён|Ратнэўскім раёне]] == Падвойныя назвы == * [[Вялікае Забалоцце]] * [[Малое Забалоцце]] * [[Новае Забалоцце]] == Гл. таксама == * [[Забалацце]] * [[Забалотнае]] * [[Забалотніца]] * [[Забалотня]] * [[Забалоцінка]] * [[Забалоцкае]] * [[Забалоцкі]] {{Неадназначнасць}} g6odm6bfi0ac2j6136288d50g7pzzld 0 220643 5152508 4831874 2026-06-08T08:16:25Z Autumndancer 168015 /* Украіна */ +1 5152508 wikitext text/x-wiki Назву '''Зара''' маюць: * [[Зара]] — змена афарбоўкі неба, якая суправаджае ўсход і заход [[Сонца]]. == Населеныя пункты == === Беларусь === * [[Зара (Верхнядзвінскі раён)|Зара]] — вёска ў [[Верхнядзвінскі раён|Верхнядзвінскім раёне]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]]. * [[Зара (Чашніцкі раён)|Зара]] — вёска ў [[Чашніцкі раён|Чашніцкім раёне]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]]. * [[Зара (Буда-Кашалёўскі раён)|Зара]] — пасёлак у [[Буда-Кашалёўскі раён|Буда-Кашалёўскім раёне]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]]. * [[Зара (Чачэрскі раён)|Зара]] — былы пасёлак у [[Чачэрскі раён|Чачэрскім раёне]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]]. * [[Зара (Глускі раён)|Зара]] — пасёлак у [[Глускі раён|Глускім раёне]] [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай вобласці]]. * [[Зара (Круглянскі раён)|Зара]] — вёска ў [[Круглянскі раён|Круглянскім раёне]] [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай вобласці]]. * [[Зара (Чэрыкаўскі раён)|Зара]] — пасёлак у [[Чэрыкаўскі раён|Чэрыкаўскім раёне]] [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай вобласці]]. * [[Зара (Любанскі раён)|Зара]] — пасёлак у [[Любанскі раён|Любанскім раёне]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. * [[Зара (Пухавіцкі раён)|Зара]] — вёска ў [[Пухавіцкі раён|Пухавіцкім раёне]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. === Германія === * [[Зара (Шмёльн)]] === Казахстан === * [[Зара (Паўладарская вобласць)|Зара]] — сяло ў [[Паўладарскі раён|Паўладарскім раёне]] [[Паўладарская вобласць|Паўладарскай вобласці]]. === Расія === * [[Зара (Рослаўльскі раён)]] * [[Зара (Угранскі раён)]] === Украіна === * [[Зара (Васылькіўскі раён)]] * [[Зара (Дніпроўскі раён)]] * [[Зара (Уладзімір-Валынскі раён)]] == Газеты == * [[Заря (газета)|Зара]] — абласная [[газета]] [[Брэсцкая вобласць|Брэсцкай вобласці]] ў 1940—1941 гадах. * [[Зара (газета)|Зара]] — раённая газета [[Бешанковіцкі раён|Бешанковіцкага раёна]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]]. * [[Зара (кіраўская раённая газета)|Зара]] — назва раённай газеты [[Кіраўскі раён|Кіраўскага раёна]] [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай вобласці]] ў 1962—1969 гадах. {{Неадназначнасць}} m2b3854p2haje44wkh7dtow0osbofku 0 221663 5152217 4462977 2026-06-07T14:43:47Z Siliyiw 169172 5152217 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = пасёлак |беларуская назва = Усяж |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = Хэ.щлб.JPG |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 54|lat_min = 04|lat_sec = 41 |lon_dir = |lon_deg = 28|lon_min = 00|lon_sec = 35 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Мінская |раён = Смалявіцкі |сельсавет = Усяжскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = 3300 |год перапісу = 2021 |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = UTC+3 |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс =222212 |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = Этнахаронім |add1 = усяжцы, усяжчанін, усяжчанка |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |<!--старшыня сельвыканкама гэта кіраўнік не пасёлка, а сельсавета-->каардынаты = 54.083713,28.014557<!--каардынаты трэба пералічыць з сотых на градусы-->}} [[File:The baptism of the cross by water in the village of Usyazh (Minsk region, Belarus), 2015.jpg|thumb|Асвячэнне крыжа]] '''У́сяж'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Мінская вобласць|}}. Сустракаецца таксама варыянт '''Ву́сяж'''</ref> ({{lang-be-trans|Usiaž}}, {{lang-ru|Усяж}}) — [[пасёлак]] у [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкім раёне]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. Адміністрацыйны цэнтр [[Усяжскі сельсавет|Усяжскага сельсавета]]. За 8 кіламетраў на паўночны захад ад Смалявіч і 9 кіламетраў ад чыгуначнай станцыі [[Смалявічы (станцыя)|Смалявічы]], 35 кіламетраў ад [[Мінск]]а. == Гісторыя == Пасёлак Усяж знаходзіцца ў раёне невялікай ракі [[Усяжа (рака)|Усяжа]], ад якой верагодна атрымаў назву. Пастановай [[СНК БССР]] № 28 ад 07.01.1941 г. і [[СНК СССР]] № 277 ад 08.02.1941 г. в 35 км ад беларускай сталіцы пачалося будаўніцтва торфабрыкетнага завода і электрастанцыі на тарфяным урочышчы «Усяж». Да чэрвеня 1941 г. былі ўзведзены падмурак галоўнага корпуса завода і некалькі жылых дамоў. Вайна спыніла будаўніцтва завода і жылых дамоў. У жніўні 1944 года будаўніцтва аднавілася. Першыя работнікі і тэхніка размяшчаліся ў бліжэйшых вёсках Емяльянава, Шпакоўшчына, Трубічына. Адначасова вялося будаўніцтва завода і пасёлка. [[File:Красный дом.JPG|thumb|Красный дом]] [[File:Здание 4-хэтажки.jpg|thumb|Школьная вуліца]] * 1946 год — праведзена асушванне першачарговага ўчастка торфаздабычы, пабудаваны два жылых бараку, часавы будынак заводакіраўніцтва, сталовая. * 1947—1949 годы — вядзецца будаўніцтва тарфяных палёў. Пачалася першая здабыча торфу. Пабудаваныя лазня і тры 18-кватэрныя дамы па вул. Паркавая. * 1950 год — уведзены ў эксплуатацыю механічны цэх і аўтагараж, вядзецца будаўніцтва жылых дамоў па вуліцы Першамайская, Савецкая і Камсамольская. * 1952 год — 27 чэрвеня завод выпусціў першыя тоны брыкетаў. У гэтым жа годзе былі пабудаваны будынка пажарнага дэпо і сярэдняй школы. Завяршылася будаўніцтва некалькіх жылых дамоў. * 1953 год — адкрылася бальніца і крамы. Пабудаваны дзіцячы сад. * 1954 год — здабыча торфу і выпуск брыкетаў павялічылася ў некалькі разоў. Пабудаваны і здадзены ў эксплуатацыю Дом культуры і заводакіраўніцтва. * 1966—1968 гг. — пачатак інтэнсіўнага будаўніцтва пасёлка. Завершана будаўніцтва жылых дамоў па вул. Першамайская і вуліцы Савецкая. Быў пабудаваны і пушчаны ў эксплуатацыю завод сілікатных вырабаў. Ішла падрыхтоўка да будаўніцтва жылых дамоў па вуліцы Прамысловая. Так паступова рос пасёлак, прыязджалі з усіх куткоў краіны людзі, працягвалася будаўніцтва і азеляненне вуліц. За наступныя гады было завершана будаўніцтва жылых дамоў па вул. Паркавай і яе добраўпарадкаванне. Планавалася будаўніцтва дамоў па вул. Першамайская і вул. Прамысловая. * 1980 годы — спланавалася будаўніцтва індывідуальных дамоў па вул. Паркавая і пакладзен пачатак будаўніцтву завулка Школьнага. * 1990—2000 годы — завершана будаўніцтва жылых дамоў зав. Школьнага. Збудаваны і здадзены ў эксплуатацыю фізкультурна — аздараўленчы комплекс. Вядзецца будаўніцтва індывідуальных дамоў па вул. Зялёная. Завершана будаўніцтва 8 вуліц і завулкаў: Паркавая, Савецкая, Камсамольская, Першамайская, Садовая, Зялёная, Прамысловая; зав.: Школьны, Завадскі. У 2008 годзе адміністрацыйны цэнтр Усяжскага сельсавета перанесены з пасёлка Усяж у аграгарадок [[Куркава (Смалявіцкі раён)|Куркава]]<ref name=":1">{{Cite web|url=https://etalonline.by/document/?regnum=d908n0015278&q_id=107337|title=Решение Смолевичского районного Совета депутатов от 5 марта 2008 года № 66 "О преобразовании некоторых сельских населенных пунктов в агрогородки"|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=}}</ref>. У 2013 годзе адміністрацыйны цэнтр Усяжскага сельсавета перанесены з аграгарадка Куркава ў пасёлак Усяж<ref name=":0">{{Cite web|url=https://etalonline.by/document/?regnum=d913n0060696&q_id=107143|title=Решение Смолевичского районного Совета депутатов от 24 сентября 2013 года № 172 "О переносе административного центра Усяжского сельсовета в поселок Усяж"|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=}}</ref>. == Насельніцтва == * 2,3 тыс. жыхароў, 612 двароў (па дадзеных 2014 года) == Інфраструктура == ААТ «ТБЗ Усяж», РУП «Завод сілікатных вырабаў», ЗУПВП «Завод цеплаабменных абсталявання», прадпрыемства «Амкадор-Усяж» — кіруючая кампанія холдынгу, ААТ «ПарадХiмСтрой», КУП «ЖКХ аддзялення п. Усяж», «Белтопгазкомплект», урачэбная амбулаторыя, аддзяленне сувязі, аддзяленне «[[Беларусбанк]]а», парк адпачынку, прыход храма Увядзення ў храм Прысвятой Багародзіцы, лясніцтва.[[File:Кафе-бар.jpg|thumb|Кафе-бар]] === Гандаль і паслугі === Кафэ, сталовая, крама «На гары», крама «Спадарожнік», крама Прадуктовая, крама «Белтопгазкомплект», крама «прамтаварных», крама «Мяса-малако», крама «Вясна», крама «Зялёны», крама «Універсам», мінімаркет «Дабраном», сталовая, цэнтар бытавога абслугоўвання, лазня-саўна, цырульня, салон-цырульня, аптэка. Працуе выязны гандаль. == Адукацыя і культура == === Школа === На тэрыторыі пасёлка працуе Усяжская сярэдняя школа. [[File:СОШ п.УСЯЖ.JPG|thumb|СОШ п. УСЯЖ]] Узнікла школа як ''Емяльянаўская няпоўная сямігадовая школа'' ў 1922 годзе. Па дадзеных архіву такі адрас і такую характарыстыку мела раней Усяжскага СШ, а першапачаткова 80 гадоў таму назад — Емяльянаўская няпоўная 7-гадовая школа. З дня заснавання Емяльянаўская НСШ абслугоўвае наступныя населеныя пункты: Емяльянава, Трубічына, Шпакоўшчына, Дубовік, калгас «Перамога», Малае Залужжа, Каменка, калгас «Зара». Школьны будынак першапачаткова ўяўляла сабой некалькі прыстасаваных драўляных памяшканняў без электрычнасці, ацяпланае трымя топкамі. На 1940—1941 нав. год у Емяльянаўскай НСШ было 6 класных пакояў, 1 фізічны кабінет, 1 настаўніцкая, 2 калідора, 1 кватэра дырэктара (22 м ²), 2 кватэры настаўнікаў, 1 кухня, бібліятэка (663 кнігі). Усяго на пачатак 1940—1941 нав. года ў школе было 290 навучэнцаў, 53 піянера, 7 членаў УЛКСМ, 1 платны піянерскі важаты. Заняткі праходзілі ў дзве змены: 1 змена — 205 чалавек, 2 змена — 85 чалавек. Усяго было 9 клас-камплектаў. У школе працавалі гурткі — літаратурны — 37 чалавек, харавы — 33 чалавекі, драматычны — 17 чалавек, тры балетных — 35 чалавек. Нягледзячы на цяжкія ўмовы, большасць навучэнцаў мелі добрыя і выдатныя адзнакі. У прадваенным 1941 з 23 выпускнікоў сёмага класа — 8 вучняў мела толькі выдатныя адзнакі. Першым дырэктарам быў Ярмак Уладзімір Іванавіч (загінуў на фронце ў час вайны), затым Холад В. А., а яго намеснік Славецкі В. Ф. Першыя настаўніка: Леановіч В. М., Руды А. Я., Славецкая З. І., Сташэўская В. П., Васковец М. Б., Зязюля Т. Ф., Крепская Э. У., Крес М. І., Шулер Р. А., Хоціна В. А. Вайна перапыніла заняткі. Школа ў перыяд з 1941 па 1944 не працавала. У кастрычніку 1944 яна аднавіла сваю працу. Заняткі праходзілі ў тых жа будынках.      З 1945 па 1973 дырэктарам школы працаваў Падбярозка Фёдар Рыгоравіч. Ён нарадзіўся ў 1918 годзе ў в. Трубічына. У 1935 годзе скончыў Емяльянаўскую НСШ, у 1938 — Смалявіцкую сярэднюю школу, скончыў [[Аршанскі настаўніцкі інстытут]].      У 1951 годзе быў закладзены новы школьны цагляны будынак на 280 вучнёўскіх месцаў у п. Усяж. У жніўні 1952 будаўніцтва было скончана і ў верасні таго ж года Емельяновская школа была пераведзена ў пасёлак Усяж і атрымала статус сярэдняй школы. Выпускнікі 1955 атрымалі атэстат аб сярэдняй адукацыі.      У 1964—1965 гады ў школе працавала 33 настаўнікі, вышэйшую адукацыю мела 13 чалавек, Няскончанае вышэйшае — 8 чалавек, сярэдне-спецыяльную — 12 чалавек.      У лютым 1976 пачалося будаўніцтва прыбудовы да школы на 320 вучнёўскіх месцаў са спартыўным і актавай заламі, сталовай.      У 1978 прыбудаваны будынак здадзены ў эксплуатацыю.      З 1973 па 1986 гады — дырэктарам школы працаваў Казак Мікалай Уласавіч.      З 1994 па 1998 гады — пасаду дырэктара школы меў Лагуцік Віктар Адольфавіч.          У цяперашні час педагагічны калектыў складае 38 настаўнікаў. Вышэйшую адукацыю маюць 32 настаўнікі, сярэдне-спецыяльную — 6 настаўнікаў. За 50 гадоў сярэднюю адукацыю атрымалі 1258 навучэнцаў. З іх медалістаў — 50 чалавек. Матэрыяльна-тэхнічную базу школы складаюць: спартыўная зала, актавая зала, сталовая, бібліятэка, камп’ютарны клас, неабходныя ТСО, стадыён. Школа мае прышкольны ўчастак. === Дзіцячы сад === [[File:Йцукенгггггрпавыф.jpg|thumb|Дзяцячы сад]] У кастрычніку 1953 года здадзены ў эксплуатацыю будынкі дзіцячай дашкольнай установы. Два тыпавых будынка праектнай магутнасцю — 60 месцаў. У будынку дзіцячых ясляў размясціліся два групавыя пакоя, кабінет медыцынскай сястры, кладоўкі для бялізны і прадуктаў. У другім будынку — два групавыя пакоя, кабінет загадчыцы, кухня. Групавыя пакоі былі разлічаны: адна — утрыманне і выхаванне дзяцей ранняга ўзросту, тры — для дзяцей дашкольнага ўзросту. З моманту адкрыцця дашкольнай установы і многія наступныя гады ўзначальвала працу ўстановы Чаткова Марыя Іванаўна. У педагагічным калектыве былі такія выхавальнікі як: Мытнік Вера Мікалаеўна, Зязюля Лідзія Андрэеўна, Яноўская Зінаіда Мікалаеўна, Катлярская Людміла Васільеўна, Барыс Серафіма Паўлаўна, Дзядовіч Ніна Іванаўна, Серадюк Ганна Рыгораўна.      У канцы 1988 года было здадзена ў эксплуатацыю новы 2-павярховы будынак дзіцячай дашкольнай установы праектнай магутнасцю — 115 месцаў. У будынку размясціліся: 6 групавых пакояў, музычная зала, харчаблок, некалькі кабінетаў, пральня.      У цяперашні час узначальвае працу дашкольнай адукацыйнай установы Дайлід Святлана Валер’еўна — малады, энергічны кіраўнік і малады гурт педагогаў: Кізіна Валянціна Уладзіміраўна, Бароўская Ірына Уладзіміраўна, Сакалоўская Святлана Іванаўна, Даніловіч Таццяна Іванаўна, Фраловіч Ірына Міхайлаўна. У штатным раскладзе ДДУ прадугледжаны: памочнікі выхавальнікаў, медыцынская сястра, кухары, кастэлянша, дворнік, вартаўнікі, прыбіральшчыцы, рабочыя. === Дом культуры === [[File:Дом культ.JPG|thumb|Дом культуры]]І у кастрычніку 1954 года быў здадзены ў эксплуатацыю новы тыпавы будынак Дома культуры.      Рэгулярна працавала бібліятэка. Працаваў харавой гурток. Актыўную працу вяла більярдная. У 1963 годзе пачаў працаваць духавы аркестр, які ўзначаліў Казімір Станіслававіч Скуратовіч. У 1970 годзе пачаў сваю дзейнасць вакальна-інструментальны ансамбль «Равеснік». У 1980 годзе пасаду дырэктара заняла Раіса Аляксандраўна Язвінскі. Яна ўнесла вялікі ўклад у працу Дома культуры. Аднавіла харавы калектыў, запрасіўшы маладога спецыяліста Лілію Уладзіміраўну Ерашэвіч. З 1985 года працягнуў кіраваць харавым калектывам Леў Самуілавіч Шехтман. Калектыў пачаў выязджаць у раён, наведваць розныя конкурсы і за межамі раёна. Нядоўгі час прапрацавалі кіраўнікамі калектыву Дома культуры: Зінаіда Уладзіміраўна Паддубная, Алена Іванаўна Мыцько, Наталля Сцяпанаўна Сіўко, Людміла Мар’янаўна Сухадольская, Уладзімір Цімафеевіч Серадюк. [[File:Маладзічкі.jpg|thumb|Маладзічкі]]У 1999 годзе дырэктарам Дома культуры стала Святлана Рыгораўна Гушчанская, мастацкі кіраўнік — Наталля Іванаўна Сташкевіч. Неаднаразова калектыў Дома культуры прымаў удзел у розных конкурсах і фестывалях раённага, абласнога і рэспубліканскага маштабу. Былі ўзнагароджаны ганаровымі граматамі і каштоўнымі падарункамі.         Са студзеня месяца 2007 Дом культуры перайшоў з Усяжскага сельскага Савета ў ведамства раённага аддзела культуры Смалявіцкага раённага выканаўчага камітэта. У цяперашні час дырэктарам Дома культуры з’яўляецца Наталля Іванаўна Сташкевіч. Мастацкі кіраўнік — Святлана Рыгораўна Гушчанская. ;У Доме культуры дзейнічае 23 гурткі: * «Журавінка» — харавыя і сольныя спевы * «Фантазія» — праца з падручным матэрыялам * «Інтэлектуал» — развіццё інтэлекту * «Забаўлянка» — драматычная дзейнасць * «Рандэву» — эстрадныя танцы * «Элегія» — стылізаваныя танцы * «Вясёлка» — дзіцячыя танцы * «Ля-ля-фа» — сольны спеў[[File:ДК п.Усяж.JPG|thumb|ДК п. Усяж]] «Чытанка» — дэкламацыя * «Маладзічкі» — народны фальклорны ансамбль * «Лявоніха» — драматызацыя * «Альфа» — сольныя спевы * «Ало» — вакальнае трыа * «Just go» — рэп-гурт * «M.J.» — рэп-гурт * «Kastalia» — дзіцячы эстрадны ансамбль * «Камея» — дзіцячая вакальная група * «Фабрыка» — вакальнае трыа «Равеснік» — вакальна-інструментальны ансамбль * «У коле сяброў» — аматарскае аб’яднанне * «Моладзь XXI стагоддзя» — аматарскае аб’яднанне * «Новая зорка» — аматарскае аб’яднанне * «Патрыёт» — аматарскае аб’яднанне На базе Дома культуры актыўна прымаюць удзел людзі рознай узроставай катэгорыі ў агульным складзе — 400 чалавек. ==Спорт== * Фізкультурна-аздараўленчы комплекс == Памятныя мясціны == * Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан. Усталяваны манумент у 1963 годзе. У магіле пахаваны 21 ваенны. 17 партызан і 155 невядомых. == Эканоміка == Прамысловасць пасёлка прадстаўлена прадпрыемствамі па вырабе паліўных брыкетаў на аснове [[торф]]у, па вырабе колаў для кар’ерных самазвалаў вялікай і асабліва вялікай грузападымальнасці, па вытворчасці медна-латуневых радыятараў для астуджэння вады, масла і паветра ў розных сістэмах рухавікоў магутнасцю ад 200 кВт да 5000 кВт, гэтак жа прадпрыемства па выпуску спецыяльных машын высокага тэхнічнага ўзроўню. == Легенды == У некалькі кілометраў ад Усяжа, знаходзіцца «Замкавая гара», з якою звязана даволі цікавая таямнічая легенда. Непадалёку ад Усяжа знаходзіцца вялікі лес, а ў ім «Каменскае» возера. У даўнешнія часы ля возера на высокай гарэ стаяў замак. Жыла ў ім княжна, дзяўчына незвычайнай прыгажосці. Яна да ўсіх была ласкава, ніколі нікога не пакрыўдзіла. І вось аднойчы пасватаўся да яе Чорны рыцар. Сам ён заўжды быў і чорны, і жорсткі, ніколі нікаму не спачуваў. Сказаў Чорны рыцар дзяўчыне, калі яна яму адмовіць, то спаліць ён замак, людзей зарэжа, а яе возьме сілай. Сабрала княгіня ў вечары народ і сказала: — «Не хачу я выходзіць за яго замуж, гэта жорсткі чалавек і я з ім прападу. Але ёсць у мяне адна мэта — калі вы хочыце застацца жывымі, дык тады я вас выпушчу з замка, а сама загіну, уйду пад зямлю разам з замкам». Жыхары замка адмовіліся пакідаць сваю гаспадыню і з першымі промнямі сонца ўзнялася дзяўчына на сцену замка, узняла ў гору рукі, зямля раступілася і паглынула замак разам з людзьмі. У цяперашні час, жыхары, якім па 70-80 гадоў на Сарокавым полі летам косяць сена. Кажуць мужыкі, калі раніцай выйсці на гэта поле з касой, то можна ўбачыць, як з гары выходзіць залатая дзяўчына і валасы ў яе дадолу залатыя. Паглядзіць яна па старанам, а тады ціхенька-ціхенька падымаецца на самую вышыню гары. Калі прыкладзеш вуха да гэтай гары і доўга-доўга будзеш слухаць, то можна пачуць званы калакалоў. {{зноскі}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|16}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Усяжскі сельсавет}} [[Катэгорыя:Усяжскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Смалявіцкага раёна]] 5nj4i6e6b8s9qek0jebe98eznvkkzo4 5152221 5152217 2026-06-07T14:45:06Z Siliyiw 169172 5152221 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = пасёлак |беларуская назва = Усяж |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = Хэ.щлб.JPG |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 54|lat_min = 04|lat_sec = 41 |lon_dir = |lon_deg = 28|lon_min = 00|lon_sec = 35 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Мінская |раён = Смалявіцкі |сельсавет = Усяжскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = 3300 |год перапісу = 2021 |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = UTC+3 |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс =222212 |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = Этнахаронім |add1 = усяжцы, усяжчанін, усяжчанка |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |<!--старшыня сельвыканкама гэта кіраўнік не пасёлка, а сельсавета-->каардынаты = 54.083713,28.014557<!--каардынаты трэба пералічыць з сотых на градусы-->}} [[File:The baptism of the cross by water in the village of Usyazh (Minsk region, Belarus), 2015.jpg|thumb|Асвячэнне крыжа]] '''У́сяж'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Мінская вобласць|}}. Сустракаецца таксама варыянт '''Ву́сяж'''</ref> ({{lang-be-trans|Usiaž}}, {{lang-ru|Усяж}}) — [[пасёлак]] у [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкім раёне]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. Адміністрацыйны цэнтр [[Усяжскі сельсавет|Усяжскага сельсавета]]. За 8 кіламетраў на паўночны захад ад Смалявіч і 9 кіламетраў ад чыгуначнай станцыі [[Смалявічы (станцыя)|Смалявічы]], 35 кіламетраў ад [[Мінск]]а. == Гісторыя == Пасёлак Усяж знаходзіцца ў раёне невялікай ракі [[Усяжа (рака)|Усяжа]], ад якой верагодна атрымаў назву. Пастановай [[СНК БССР]] № 28 ад 07.01.1941 г. і [[СНК СССР]] № 277 ад 08.02.1941 г. в 35 км ад беларускай сталіцы пачалося будаўніцтва торфабрыкетнага завода і электрастанцыі на тарфяным урочышчы «Усяж». Да чэрвеня 1941 г. былі ўзведзены падмурак галоўнага корпуса завода і некалькі жылых дамоў. Вайна спыніла будаўніцтва завода і жылых дамоў. У жніўні 1944 года будаўніцтва аднавілася. Першыя работнікі і тэхніка размяшчаліся ў бліжэйшых вёсках Емяльянава, Шпакоўшчына, Трубічына. Адначасова вялося будаўніцтва завода і пасёлка. [[File:Красный дом.JPG|thumb|Красный дом]] [[File:Здание 4-хэтажки.jpg|thumb|Школьная вуліца]] * 1946 год — праведзена асушванне першачарговага ўчастка торфаздабычы, пабудаваны два жылых бараку, часавы будынак заводакіраўніцтва, сталовая. * 1947—1949 годы — вядзецца будаўніцтва тарфяных палёў. Пачалася першая здабыча торфу. Пабудаваныя лазня і тры 18-кватэрныя дамы па вул. Паркавая. * 1950 год — уведзены ў эксплуатацыю механічны цэх і аўтагараж, вядзецца будаўніцтва жылых дамоў па вуліцы Першамайская, Савецкая і Камсамольская. * 1952 год — 27 чэрвеня завод выпусціў першыя тоны брыкетаў. У гэтым жа годзе былі пабудаваны будынка пажарнага дэпо і сярэдняй школы. Завяршылася будаўніцтва некалькіх жылых дамоў. * 1953 год — адкрылася бальніца і крамы. Пабудаваны дзіцячы сад. * 1954 год — здабыча торфу і выпуск брыкетаў павялічылася ў некалькі разоў. Пабудаваны і здадзены ў эксплуатацыю Дом культуры і заводакіраўніцтва. * 1966—1968 гг. — пачатак інтэнсіўнага будаўніцтва пасёлка. Завершана будаўніцтва жылых дамоў па вул. Першамайская і вуліцы Савецкая. Быў пабудаваны і пушчаны ў эксплуатацыю завод сілікатных вырабаў. Ішла падрыхтоўка да будаўніцтва жылых дамоў па вуліцы Прамысловая. Так паступова рос пасёлак, прыязджалі з усіх куткоў краіны людзі, працягвалася будаўніцтва і азеляненне вуліц. За наступныя гады было завершана будаўніцтва жылых дамоў па вул. Паркавай і яе добраўпарадкаванне. Планавалася будаўніцтва дамоў па вул. Першамайская і вул. Прамысловая. * 1980 годы — спланавалася будаўніцтва індывідуальных дамоў па вул. Паркавая і пакладзен пачатак будаўніцтву завулка Школьнага. * 1990—2000 годы — завершана будаўніцтва жылых дамоў зав. Школьнага. Збудаваны і здадзены ў эксплуатацыю фізкультурна — аздараўленчы комплекс. Вядзецца будаўніцтва індывідуальных дамоў па вул. Зялёная. Завершана будаўніцтва 8 вуліц і завулкаў: Паркавая, Савецкая, Камсамольская, Першамайская, Садовая, Зялёная, Прамысловая; зав.: Школьны, Завадскі. У 2008 годзе адміністрацыйны цэнтр Усяжскага сельсавета перанесены з пасёлка Усяж у аграгарадок [[Куркава (Смалявіцкі раён)|Куркава]]<ref name=":1">{{Cite web|url=https://etalonline.by/document/?regnum=d908n0015278&q_id=107337|title=Решение Смолевичского районного Совета депутатов от 5 марта 2008 года № 66 "О преобразовании некоторых сельских населенных пунктов в агрогородки"|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=}}</ref>. У 2013 годзе адміністрацыйны цэнтр Усяжскага сельсавета перанесены з аграгарадка Куркава ў пасёлак Усяж<ref name=":0">{{Cite web|url=https://etalonline.by/document/?regnum=d913n0060696&q_id=107143|title=Решение Смолевичского районного Совета депутатов от 24 сентября 2013 года № 172 "О переносе административного центра Усяжского сельсовета в поселок Усяж"|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=}}</ref>. == Насельніцтва == * 2,3 тыс. жыхароў, 612 двароў (па дадзеных 2014 года) == Інфраструктура == ААТ «ТБЗ Усяж», РУП «Завод сілікатных вырабаў», ЗУПВП «Завод цеплаабменных абсталявання», прадпрыемства «Амкадор-Усяж» — кіруючая кампанія холдынгу, ААТ «ПарадХiмСтрой», КУП «ЖКХ аддзялення п. Усяж», «Белтопгазкомплект», урачэбная амбулаторыя, аддзяленне сувязі, аддзяленне «[[Беларусбанк]]а», парк адпачынку, прыход храма Увядзення ў храм Прысвятой Багародзіцы, лясніцтва.[[File:Кафе-бар.jpg|thumb|Кафе-бар]] === Гандаль і паслугі === Кафэ, сталовая, крама «На гары», крама «Спадарожнік», крама Прадуктовая, крама «Белтопгазкомплект», крама «прамтаварных», крама «Мяса-малако», крама «Вясна», крама «Зялёны», крама «Універсам», мінімаркет «Дабраном», сталовая, цэнтар бытавога абслугоўвання, лазня-саўна, цырульня, салон-цырульня, аптэка. Працуе выязны гандаль. == Эканоміка == Прамысловасць пасёлка прадстаўлена прадпрыемствамі па вырабе паліўных брыкетаў на аснове [[торф]]у, па вырабе колаў для кар’ерных самазвалаў вялікай і асабліва вялікай грузападымальнасці, па вытворчасці медна-латуневых радыятараў для астуджэння вады, масла і паветра ў розных сістэмах рухавікоў магутнасцю ад 200 кВт да 5000 кВт, гэтак жа прадпрыемства па выпуску спецыяльных машын высокага тэхнічнага ўзроўню. == Адукацыя і культура == === Школа === На тэрыторыі пасёлка працуе Усяжская сярэдняя школа. [[File:СОШ п.УСЯЖ.JPG|thumb|СОШ п. УСЯЖ]] Узнікла школа як ''Емяльянаўская няпоўная сямігадовая школа'' ў 1922 годзе. Па дадзеных архіву такі адрас і такую характарыстыку мела раней Усяжскага СШ, а першапачаткова 80 гадоў таму назад — Емяльянаўская няпоўная 7-гадовая школа. З дня заснавання Емяльянаўская НСШ абслугоўвае наступныя населеныя пункты: Емяльянава, Трубічына, Шпакоўшчына, Дубовік, калгас «Перамога», Малае Залужжа, Каменка, калгас «Зара». Школьны будынак першапачаткова ўяўляла сабой некалькі прыстасаваных драўляных памяшканняў без электрычнасці, ацяпланае трымя топкамі. На 1940—1941 нав. год у Емяльянаўскай НСШ было 6 класных пакояў, 1 фізічны кабінет, 1 настаўніцкая, 2 калідора, 1 кватэра дырэктара (22 м ²), 2 кватэры настаўнікаў, 1 кухня, бібліятэка (663 кнігі). Усяго на пачатак 1940—1941 нав. года ў школе было 290 навучэнцаў, 53 піянера, 7 членаў УЛКСМ, 1 платны піянерскі важаты. Заняткі праходзілі ў дзве змены: 1 змена — 205 чалавек, 2 змена — 85 чалавек. Усяго было 9 клас-камплектаў. У школе працавалі гурткі — літаратурны — 37 чалавек, харавы — 33 чалавекі, драматычны — 17 чалавек, тры балетных — 35 чалавек. Нягледзячы на цяжкія ўмовы, большасць навучэнцаў мелі добрыя і выдатныя адзнакі. У прадваенным 1941 з 23 выпускнікоў сёмага класа — 8 вучняў мела толькі выдатныя адзнакі. Першым дырэктарам быў Ярмак Уладзімір Іванавіч (загінуў на фронце ў час вайны), затым Холад В. А., а яго намеснік Славецкі В. Ф. Першыя настаўніка: Леановіч В. М., Руды А. Я., Славецкая З. І., Сташэўская В. П., Васковец М. Б., Зязюля Т. Ф., Крепская Э. У., Крес М. І., Шулер Р. А., Хоціна В. А. Вайна перапыніла заняткі. Школа ў перыяд з 1941 па 1944 не працавала. У кастрычніку 1944 яна аднавіла сваю працу. Заняткі праходзілі ў тых жа будынках.      З 1945 па 1973 дырэктарам школы працаваў Падбярозка Фёдар Рыгоравіч. Ён нарадзіўся ў 1918 годзе ў в. Трубічына. У 1935 годзе скончыў Емяльянаўскую НСШ, у 1938 — Смалявіцкую сярэднюю школу, скончыў [[Аршанскі настаўніцкі інстытут]].      У 1951 годзе быў закладзены новы школьны цагляны будынак на 280 вучнёўскіх месцаў у п. Усяж. У жніўні 1952 будаўніцтва было скончана і ў верасні таго ж года Емельяновская школа была пераведзена ў пасёлак Усяж і атрымала статус сярэдняй школы. Выпускнікі 1955 атрымалі атэстат аб сярэдняй адукацыі.      У 1964—1965 гады ў школе працавала 33 настаўнікі, вышэйшую адукацыю мела 13 чалавек, Няскончанае вышэйшае — 8 чалавек, сярэдне-спецыяльную — 12 чалавек.      У лютым 1976 пачалося будаўніцтва прыбудовы да школы на 320 вучнёўскіх месцаў са спартыўным і актавай заламі, сталовай.      У 1978 прыбудаваны будынак здадзены ў эксплуатацыю.      З 1973 па 1986 гады — дырэктарам школы працаваў Казак Мікалай Уласавіч.      З 1994 па 1998 гады — пасаду дырэктара школы меў Лагуцік Віктар Адольфавіч.          У цяперашні час педагагічны калектыў складае 38 настаўнікаў. Вышэйшую адукацыю маюць 32 настаўнікі, сярэдне-спецыяльную — 6 настаўнікаў. За 50 гадоў сярэднюю адукацыю атрымалі 1258 навучэнцаў. З іх медалістаў — 50 чалавек. Матэрыяльна-тэхнічную базу школы складаюць: спартыўная зала, актавая зала, сталовая, бібліятэка, камп’ютарны клас, неабходныя ТСО, стадыён. Школа мае прышкольны ўчастак. === Дзіцячы сад === [[File:Йцукенгггггрпавыф.jpg|thumb|Дзяцячы сад]] У кастрычніку 1953 года здадзены ў эксплуатацыю будынкі дзіцячай дашкольнай установы. Два тыпавых будынка праектнай магутнасцю — 60 месцаў. У будынку дзіцячых ясляў размясціліся два групавыя пакоя, кабінет медыцынскай сястры, кладоўкі для бялізны і прадуктаў. У другім будынку — два групавыя пакоя, кабінет загадчыцы, кухня. Групавыя пакоі былі разлічаны: адна — утрыманне і выхаванне дзяцей ранняга ўзросту, тры — для дзяцей дашкольнага ўзросту. З моманту адкрыцця дашкольнай установы і многія наступныя гады ўзначальвала працу ўстановы Чаткова Марыя Іванаўна. У педагагічным калектыве былі такія выхавальнікі як: Мытнік Вера Мікалаеўна, Зязюля Лідзія Андрэеўна, Яноўская Зінаіда Мікалаеўна, Катлярская Людміла Васільеўна, Барыс Серафіма Паўлаўна, Дзядовіч Ніна Іванаўна, Серадюк Ганна Рыгораўна.      У канцы 1988 года было здадзена ў эксплуатацыю новы 2-павярховы будынак дзіцячай дашкольнай установы праектнай магутнасцю — 115 месцаў. У будынку размясціліся: 6 групавых пакояў, музычная зала, харчаблок, некалькі кабінетаў, пральня.      У цяперашні час узначальвае працу дашкольнай адукацыйнай установы Дайлід Святлана Валер’еўна — малады, энергічны кіраўнік і малады гурт педагогаў: Кізіна Валянціна Уладзіміраўна, Бароўская Ірына Уладзіміраўна, Сакалоўская Святлана Іванаўна, Даніловіч Таццяна Іванаўна, Фраловіч Ірына Міхайлаўна. У штатным раскладзе ДДУ прадугледжаны: памочнікі выхавальнікаў, медыцынская сястра, кухары, кастэлянша, дворнік, вартаўнікі, прыбіральшчыцы, рабочыя. === Дом культуры === [[File:Дом культ.JPG|thumb|Дом культуры]]І у кастрычніку 1954 года быў здадзены ў эксплуатацыю новы тыпавы будынак Дома культуры.      Рэгулярна працавала бібліятэка. Працаваў харавой гурток. Актыўную працу вяла більярдная. У 1963 годзе пачаў працаваць духавы аркестр, які ўзначаліў Казімір Станіслававіч Скуратовіч. У 1970 годзе пачаў сваю дзейнасць вакальна-інструментальны ансамбль «Равеснік». У 1980 годзе пасаду дырэктара заняла Раіса Аляксандраўна Язвінскі. Яна ўнесла вялікі ўклад у працу Дома культуры. Аднавіла харавы калектыў, запрасіўшы маладога спецыяліста Лілію Уладзіміраўну Ерашэвіч. З 1985 года працягнуў кіраваць харавым калектывам Леў Самуілавіч Шехтман. Калектыў пачаў выязджаць у раён, наведваць розныя конкурсы і за межамі раёна. Нядоўгі час прапрацавалі кіраўнікамі калектыву Дома культуры: Зінаіда Уладзіміраўна Паддубная, Алена Іванаўна Мыцько, Наталля Сцяпанаўна Сіўко, Людміла Мар’янаўна Сухадольская, Уладзімір Цімафеевіч Серадюк. [[File:Маладзічкі.jpg|thumb|Маладзічкі]]У 1999 годзе дырэктарам Дома культуры стала Святлана Рыгораўна Гушчанская, мастацкі кіраўнік — Наталля Іванаўна Сташкевіч. Неаднаразова калектыў Дома культуры прымаў удзел у розных конкурсах і фестывалях раённага, абласнога і рэспубліканскага маштабу. Былі ўзнагароджаны ганаровымі граматамі і каштоўнымі падарункамі.         Са студзеня месяца 2007 Дом культуры перайшоў з Усяжскага сельскага Савета ў ведамства раённага аддзела культуры Смалявіцкага раённага выканаўчага камітэта. У цяперашні час дырэктарам Дома культуры з’яўляецца Наталля Іванаўна Сташкевіч. Мастацкі кіраўнік — Святлана Рыгораўна Гушчанская. ;У Доме культуры дзейнічае 23 гурткі * «Журавінка» — харавыя і сольныя спевы * «Фантазія» — праца з падручным матэрыялам * «Інтэлектуал» — развіццё інтэлекту * «Забаўлянка» — драматычная дзейнасць * «Рандэву» — эстрадныя танцы * «Элегія» — стылізаваныя танцы * «Вясёлка» — дзіцячыя танцы * «Ля-ля-фа» — сольны спеў[[File:ДК п.Усяж.JPG|thumb|ДК п. Усяж]] «Чытанка» — дэкламацыя * «Маладзічкі» — народны фальклорны ансамбль * «Лявоніха» — драматызацыя * «Альфа» — сольныя спевы * «Ало» — вакальнае трыа * «Just go» — рэп-гурт * «M.J.» — рэп-гурт * «Kastalia» — дзіцячы эстрадны ансамбль * «Камея» — дзіцячая вакальная група * «Фабрыка» — вакальнае трыа «Равеснік» — вакальна-інструментальны ансамбль * «У коле сяброў» — аматарскае аб’яднанне * «Моладзь XXI стагоддзя» — аматарскае аб’яднанне * «Новая зорка» — аматарскае аб’яднанне * «Патрыёт» — аматарскае аб’яднанне На базе Дома культуры актыўна прымаюць удзел людзі рознай узроставай катэгорыі ў агульным складзе — 400 чалавек. ==Спорт== * Фізкультурна-аздараўленчы комплекс == Славутасць == === Памятныя мясціны === * Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан. Усталяваны манумент у 1963 годзе. У магіле пахаваны 21 ваенны. 17 партызан і 155 невядомых. == Легенды == У некалькі кілометраў ад Усяжа, знаходзіцца «Замкавая гара», з якою звязана даволі цікавая таямнічая легенда. Непадалёку ад Усяжа знаходзіцца вялікі лес, а ў ім «Каменскае» возера. У даўнешнія часы ля возера на высокай гарэ стаяў замак. Жыла ў ім княжна, дзяўчына незвычайнай прыгажосці. Яна да ўсіх была ласкава, ніколі нікога не пакрыўдзіла. І вось аднойчы пасватаўся да яе Чорны рыцар. Сам ён заўжды быў і чорны, і жорсткі, ніколі нікаму не спачуваў. Сказаў Чорны рыцар дзяўчыне, калі яна яму адмовіць, то спаліць ён замак, людзей зарэжа, а яе возьме сілай. Сабрала княгіня ў вечары народ і сказала: — «Не хачу я выходзіць за яго замуж, гэта жорсткі чалавек і я з ім прападу. Але ёсць у мяне адна мэта — калі вы хочыце застацца жывымі, дык тады я вас выпушчу з замка, а сама загіну, уйду пад зямлю разам з замкам». Жыхары замка адмовіліся пакідаць сваю гаспадыню і з першымі промнямі сонца ўзнялася дзяўчына на сцену замка, узняла ў гору рукі, зямля раступілася і паглынула замак разам з людзьмі. У цяперашні час, жыхары, якім па 70-80 гадоў на Сарокавым полі летам косяць сена. Кажуць мужыкі, калі раніцай выйсці на гэта поле з касой, то можна ўбачыць, як з гары выходзіць залатая дзяўчына і валасы ў яе дадолу залатыя. Паглядзіць яна па старанам, а тады ціхенька-ціхенька падымаецца на самую вышыню гары. Калі прыкладзеш вуха да гэтай гары і доўга-доўга будзеш слухаць, то можна пачуць званы калакалоў. {{зноскі}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|16}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Усяжскі сельсавет}} [[Катэгорыя:Усяжскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Смалявіцкага раёна]] 1yf6cv7vwylh96vaqrmt046kyrsb3kq 0 225287 5152561 4995455 2026-06-08T11:05:21Z Makenzis 56337 5152561 wikitext text/x-wiki {{Значэнні2|Аталанта (значэнні)}} {{Футбольны клуб |Назва = Аталанта |Лагатып = AtalantaBC.png |ШырыняЛагатыпа = 145px |ПоўнаяНазва = Atalanta Bergamasca Calcio |Мянушкі = |Заснаваны = [[1907]] |Расфарміраваны = |Горад = [[Бергама]], [[Італія]] |Стадыён = [[Атлеці Адзуры д’Італія]] |Умяшчальнасць = 21 300 |Прэзідэнт = |Трэнер = |Чэмпіянат = [[Серыя A]] |Сезон = [[Серыя A 2025/2026|2025/26]] |Месца = 7 месца |Сайт = http://www.atalanta.it/ | pattern_la1 = _atalanta2324h | pattern_b1 = _atalanta2324h | pattern_ra1 = _atalanta2324h | pattern_sh1 = _atalanta2324h | pattern_so1 = _atalanta2324hl | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _atalanta2324a | pattern_b2 = _atalanta2324a | pattern_ra2 = _atalanta2324a | pattern_sh2 = _atalanta2324a | pattern_so2 = _atalanta2324al | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = }} '''«Атала́нта»''' ({{lang-it|Atalanta Bergamasca Calcio}}) — італьянскі [[футбольны клуб]] з горада [[Бергама]], які размяшчаецца ў рэгіёне [[Ламбардыя]]. Сваё прозвішча «нерадзуры» яны арымалі дзякуючы выступам у кашулях з сіне-чорнымі вертыкальнымі палосамі, а таксама чорным трусам і чорным шкарпэткам. Хатнія матчы клуб праводзіць на стадыёне [[Атлеці Адзуры д’Італія|«Атлеці Адзуры д’Італія»]], які здольны змясціць больш за 24 тысячы чалавек. У Італіі «Аталанту» часам называюць «каралева правінцыйных клубаў» ({{lang-it|Regina delle provinciali}}) каб падкрэсліць той факт, што клуб гістарычна з’яўляецца адным з найлепшых сярод каманд, якія не базуюцца ў вялікіх гарадах краіны. У [[Серыя B 2010/2011|сезоне 2010/11]] клуб атрымаў заахвочванне ў [[Серыя A|Серыю A]]. «Аталанта» дасягала паўфіналу [[Кубак уладальнікаў кубкаў УЕФА|Кубка ўладальнікаў кубкаў]] у 1988 годзе, калі яшчэ выступала ў другім па значнасці дывізіёне Італіі. Гэта па-ранейшаму з’яўляецца найлепшым паказчыкам выступу клубаў не з першага дывізіёна ў буйных турнірах [[УЕФА]], гэта значыць такі ж вынік мае і англійскі [[ФК Кардыф Сіці|«Кардыф Сіці»]]. == Гісторыя == Першым футбольным клубам горада [[Бергама]] быў «Бергама», заснаваны ў 1903 годзе швейцарскімі імігрантамі і выступаў у зоне Ламбардыі чэмпіянату Італіі. 17 кастрычніка 1907 года група ў складзе Эўджэніа Ур’я, Джуліа і Феруча Амаці, Алесандра Фарліні і Джавані Раберці ўтварыла спартыўнае таварыства «Атланта», якое атрымала сваю назву ў гонар гераіні старажытнагрэчаскай міфалогіі. У 1913 годзе ў грамадстве была ўтворана футбольная секцыя, а ў 1914 годзе «Атланта» была прызнана [[Італьянская федэрацыя футбола|Італьянскай федэрацыяй футбола]] і пачала ўдзельнічаць у другой групе чэмпіянату Ламбардыі. У 1920 годзе каманда паднялася ў першую групу. Раней, у лютым 1920 года спартыўнае таварыства «Аталанта» і спартыўна-фехтавальнае таварыства «Бергамаска», якія паглынулі ў 1913 годзе футбольны клуб «Бергама», аб’ядналіся ў футбольны клуб «Аталанта». Быў прыняты кампрамісны чорна-сіні варыянт колераў клуба (колеры таварыства «Аталанта» былі чорна-белымі, а таварыства «Бергамаска» — сіне-белымі). Першым трэнерам стаў натуралізавы аргенцінец [[Чэзарэ Лаваці]]. У 1928 годзе спецыяльна для клуба быў пабудаваны стадыён, названы ў гонар фашыста [[Марыа Брумана|Марыа Бруманы]], пазней перайменаваны ў «[[Атлеці Адзуры д’Італія]]». У дэбютным сезоне 1928/29 у нацыянальным чэмпіянаце «Аталанта» стала толькі 14-й у сваёй падгрупе і на наступны год была размеркавана ў створаную [[Серыя B|Серыю B]]. У сезоне 1932/33 з-за праблем з фінансаваннем «Аталанта» ледзь не знялася з чэмпіянату. Толькі дзякуючы продажу ў [[ФК Інтэрнацыянале Мілан|«Амбразіяну-Інтэр»]] галкіпера зборнай [[Карла Чэрэзолі]] клуба ўдалося дагуляць турнір. Першы раз патрапіць у [[Серыя A|Серыю A]] атрымалася ў 1937 годзе, аднак паводле вынікаў гэтага года «Аталанта» вярнулася назад у Серыю B, але пры гэтым здолела зарабіць 120 тысяч лір на продажы ў [[ФК Рома|«Рому»]] свайго найлепшага паўабаронцы [[Джузэпэ Баномі]]. Пасля клуб часцяком зарабляў на продажы сваіх лідараў у вядучыя каманды краіны. Вяртанне ў эліту адбылося ў 1940 годзе. «Аталанта» трывала замацавалася ў Серыі А і набыла рэпутацыю «правінцыйнага жаху». У 1948 годзе бергамаскі пад кіраўніцтвам [[Іва Фіярэнціні]] занялі рэкордны для сябе пяты радок у чэмпіянаце. У 1952 годзе «Аталанта» адзначылася чарговым гучным продажам: шведскі форвард [[Хасэ Епсан]] быў прададзены ў [[ФК Напалі|«Напалі»]] за 105 млн лір, для чаго спатрэбіўся ўдзел мэра горада. У 1955 годзе матч «Аталанты» супраць [[ФК Трыесціна|«Трыесціны»]] быў паказаны па [[тэлебачанне|тэлебачанні]] ўпершыню ў гісторыі бергамскага клуба. Праз тры гады каманда змагалася за выжыванне, але была прымусова адпраўлена ў Серыю B «за парушэнне спартыўных прынцыпаў», у 1960 годзе бергамаскі былі рэабілітаваны, але да таго часу яны ўжо і так вярнуліся ў Серыю А. 2 чэрвеня 1963 года на поле [[мілан]]скага [[Сан-Сіра|«Сан-Сіра»]] «Аталанта» заваявала першы трафей у сваёй гісторыі, абыграўшы ў фінале [[Кубак Італіі па футболе|Кубка Італіі]] [[ФК Тарына|«Тарына»]] з лікам 3:1, дзякуючы хет-трыку будучага [[чэмпіянат Еўропы па футболе|чэмпіёна Еўропы]] і віцэ-чэмпіёну свету [[Анджэла Даменгіні]]. У наступным сезоне адбыўся дэбют у [[Кубак уладальнікаў кубкаў УЕФА|Кубку ўладальнікаў кубкаў]], дзе ў першым раўндзе ў дадатковы час ігракі бергамскага клуба саступілі будучаму пераможцу — лісабонскаму [[ФК Спортынг Лісабон|«Спортынгу»]]. == Дасягненні == * Уладальнік [[Кубак Італіі па футболе|Кубка Італіі]]: 1963 * Пераможца [[Ліга Еўропы УЕФА|Лігі Еўропы]]: [[Ліга Еўропы УЕФА 2023/2024|2024]] == Склад == ''Станам на люты 2024 года.'' {{Склад}} {{Ігрок|1|{{Сцяг|Аргенціна}}|Аб|[[Хуан Муса]]||1994}} {{Ігрок|2|{{Сцяг|Італія}}|Аб|[[Рафаэл Талой]]|[[капітан (футбол)|капітан]]|1990}} {{Ігрок|3|{{Сцяг|Швецыя}}|Аб|[[Эміль Хольм]]||2000}} {{Ігрок|4|{{Сцяг|Швецыя}}|Аб|[[Ісак Хін]]||1999}} <!--{{Ігрок|5|{{Сцяг|Італія}}|Аб|[[Калеб Аколі]]||2001}}--> {{Ігрок|6|{{Сцяг|Аргенціна}}|Аб|[[Хасэ Луіс Паламіна]]||1990}} {{Ігрок|7|{{Сцяг|Нідэрланды}}|ПА|[[Цён Копмейнерс]]||1998}} {{Ігрок|8|{{Сцяг|Харватыя}}|ПА|[[Марыа Пашаліч]]||1995}} {{Ігрок|10|{{Сцяг|Малі}}|Нап|[[Эль-Білаль Турэ]]||2001}} {{Ігрок|11|{{Сцяг|Нігерыя}}|ПА|[[Адэмола Лукман]]||1997}} {{Ігрок|13|{{Сцяг|Бразілія}}|ПА|[[Эдэрсан (футбаліст, 1999)|Эдэрсан]]||1999}} {{Ігрок|15|{{Сцяг|Нідэрланды}}|ПА|[[Мартэн дэ Рон]]||1991}} {{Ігрок|17|{{Сцяг|Бельгія}}|ПА|[[Шарль Дэ Кетэларэ]]||2001}} {{Падзел складу}} {{Ігрок|19|{{Сцяг|Албанія}}|Аб|[[Берат Джымсіці]]||1993}} {{Ігрок|20|{{Сцяг|Нідэрланды}}|Аб|[[Мітчэл Бакер]]||2000}} <!--{{Ігрок|20|{{Сцяг|Украіна}}|ПА|[[Віктар Віктаравіч Каваленка|Віктар Каваленка]]||1996}}--> <!--{{Ігрок|21|{{Сцяг|Італія}}|Аб|[[Надзір Цартэа]]||1999}}--> {{Ігрок|22|{{Сцяг|Італія}}|Аб|[[Матэа Руджэры]]||2002}} {{Ігрок|23|{{Сцяг|Боснія і Герцагавіна}}|Аб|[[Сеад Калашынац]]||1993}} <!--{{Ігрок|23|{{Сцяг|Італія}}|Нап|[[Нікало Камб’ягі]]||2000}}--> {{Ігрок|25|{{Сцяг|Францыя}}|ПА|[[Мішэль Адапо]]||2000}} {{Ігрок|29|{{Сцяг|Італія}}|Бр|[[Марка Карнесекі]]||2000}} <!--{{Ігрок|30|{{Сцяг|Італія}}|Аб|[[Марка Варньер]]||1998}}--> {{Ігрок|31|{{Сцяг|Італія}}|Бр|[[Франчэска Росі]]||1991}} {{Ігрок|33|{{Сцяг|Нідэрланды}}|Аб|[[Ханс Хатэбур]]||1994}} <!--{{Ігрок|41|{{Сцяг|Італія}}|Аб|[[Давідэ Гісландзі]]||2001}}--> {{Ігрок|42|{{Сцяг|Італія}}|Аб|[[Джорджа Скальвіні]]||2003}} {{Ігрок|59|{{Сцяг|Расія}}|ПА|[[Аляксей Міранчук]]||1995}} <!--{{Ігрок|60|{{Сцяг|Італія}}|ПА|[[Якопа Да Рыва]]||2000}}--> {{Ігрок|77|{{Сцяг|Італія}}|Аб|[[Давідэ Дзапакоста]]||1992}} {{Ігрок|90|{{Сцяг|Італія}}|Нап|[[Джанлука Скамака]]||1999}} <!--{{Ігрок|90|{{Сцяг|Гамбія}}|Нап|[[Эбрыма Колі]]||2000}}--> <!--{{Ігрок|91|{{Сцяг|Калумбія}}|Нап|[[Дуван Сапата]]||1991}}--> <!--{{Ігрок|93|{{Сцяг|Францыя}}|Аб|[[Брандон Сапі]]||2002}}--> <!--{{Ігрок|95|{{Сцяг|Італія}}|Бр|[[П’ерлуіджы Галіні]]||1995}}--> <!--{{Ігрок|99|{{Сцяг|Гвінея}}|Нап|[[Мустафа Сісэ]]||2003}}--> <!--{{Ігрок|99|{{Сцяг|Італія}}|Нап|[[Раберта Піколі]]||2001}}--> <!--{{Ігрок||{{Сцяг|Чэхія}}|Нап|[[Лукаш Ворліцкі]]||2002}}--> {{Канец складу}} == Спасылкі == {{Commons}} * [http://www.atalanta.it/ Афіцыйны сайт клуба]{{ref-it}} * [http://www.atalantini.com/ Сайт заўзятараў клуба] {{Бібліяінфармацыя}} {{Серыя A}} [[Катэгорыя:Футбольныя клубы Італіі|Аталанта]] [[Катэгорыя:ФК Аталанта| ]] n7uiqilqne0ge1n42ndzv0qge06jvwc 0 225292 5152538 4841582 2026-06-08T10:00:17Z Makenzis 56337 5152538 wikitext text/x-wiki {{Футбольны клуб |Назва = Лацыа |Лагатып = <!--SS Lazio.png--> |ШырыняЛагатыпа = 165px |ПоўнаяНазва = Società Sportiva Lazio S.p.A. |Заснаваны = [[9 студзеня]] [[1900]] |Горад = [[Рым]], [[Італія]] |Стадыён = [[Стадыа Алімпіка]] |Умяшчальнасць = 70 634 |Прэзідэнт = |Трэнер = |Чэмпіянат = [[Серыя A]] |Сезон = [[Серыя A 2025/2026|2025/26]] |Месца = 9 месца |Сайт = http://www.sslazio.it/ |pattern_la1= _lazio2324H |pattern_b1 = _lazio2324H |pattern_ra1= _lazio2324H |pattern_sh1= _lazio2324H |pattern_so1= _lazio2324Hl |leftarm1 = 80C6FF |body1 = 80C6FF |rightarm1 = 80C6FF |shorts1 = FFFFFF |socks1 = FFFFFF |pattern_la2= _lazio2324A |pattern_b2 = _lazio2324A |pattern_ra2= _lazio2324A |pattern_sh2= _lazio2324A |pattern_so2= _lazio2324Al |leftarm2 = 1D274A |body2 = 1D274A |rightarm2 = 1D274A |shorts2 = 1D274A |socks2 = 1D274A |pattern_la3= _lazio2324T |pattern_b3 = _lazio2324T |pattern_ra3= _lazio2324T |pattern_sh3= _lazio2324T |pattern_so3= _lazio2324Tl |leftarm3 = FFFFFF |body3 = FFFFFF |rightarm3 = FFFFFF |shorts3 = 1D274A |socks3 = 1D274A }} '''«Ла́цыа»''' ({{lang-it|S.S. Lazio}}) — італьянскі футбольны клуб з горада [[Рым]]. Заснаваны ў [[1900]] годзе. Двухразовы [[Чэмпіянат Італіі па футболе|чэмпіён Італіі]] (1974, 2000), сяміразовы ўладальнік [[Кубак Італіі па футболе|Кубка Італіі]]. Уладальнік [[Кубак уладальнікаў кубкаў УЕФА|Кубка ўладальнікаў кубкаў УЕФА]] (1999) і [[Суперкубак УЕФА|Суперкубка УЕФА]] (1999). Каманда была заснавана ў 1900 годзе, і большую частку сваёй гісторыі праводзіць найвышэйшай лігі краіны [[Серыя A|Серыі A]]. Клуб меў першы буйны поспех у 1958 годзе, калі перамог у [[Кубак лігі Італіі па футболе|Кубку лігі]]. У 1974 годзе яны выйгралі свой першы тытул Серыі А. Апошнія 15 гадоў былі самым паспяховым перыядам у гісторыі «Лацыа», калі яны перамаглі ў [[Кубак уладальнікаў кубкаў УЕФА|Кубку ўладальнікаў кубкаў]] і [[Суперкубак УЕФА|Суперкубку УЕФА]] ў 1999 годзе, чэмпіянат Італіі ў [[2000]] годзе, некалькі кубкаў лігі і дасягнулі да фіналу [[Кубак УЕФА|Кубка УЕФА]] ў 1998 годзе. «Лацыа» традыцыйна мае блакітныя кашулі і шорты з белымі шкарпэткамі. Іх стадыён [[Стадыа Алімпіка]] мае ўмяшчальнасць у 72 689 чалавек<ref>[http://www.uefa.com/competitions/ucl/finals/newsid=739497.html «Stadio Olimpico»]. uefa.com.</ref>, які яны падзеляюць з [[ФК Рома|«Ромай»]]. «Лацыа» мае даўнюю канкурэнцыю з «Ромай», дэрбі паміж гэтымі клубамі называецца [[Рымскае дэрбі|Рымскім дэрбі]], супрацьстаянне вядзецца з 1929 года<ref>[http://www.cbc.ca/sports/indepth/feature-soccer-rome.html «Il Derby della Capitale»]. cbc.ca.</ref>. Клуб «Лацыа» з’яўляецца спартыўным клубам, які аб’ядноўвае каманды ў сарака спартыўных дысцыплін, больш чым любое іншае спартыўнае аб’яднанне ў свеце<ref>[http://www.sslazio.it/societa/storia.html «La Storia»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20100830153627/http://www.sslazio.it/societa/storia.html |date=30 жніўня 2010 }}. S.S. Lazio.</ref>. == Гісторыя == [[Файл:Targalazio.jpg|thumb|200px|злева|Дошка ў памяць стварэння Лацыа на плошчы Свабоды ў Рыме]] Спартыўная арганізацыя «Società Podistica Lazio» была заснавана [[9 студзеня]] [[1900]] года ў раёне Праці ў [[Рым]]е былым ваенным Луіджы Біджарэлі<ref>[http://www.sslazio.it/societa/storia.html «Club info»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20100830153627/http://www.sslazio.it/societa/storia.html |date=30 жніўня 2010 }}. S.S. Lazio.</ref>. «Лацыа» з’яўляецца першай футбольнай камандай з Рыма, якая пачала ўдзельнічаць у розыгрышу лігі ў 1912 годзе, як толькі [[Італьянская федэрацыя футбола]] стала арганізоўваць чэмпіянаты ў цэнтры і на поўдні Італіі. Клуб у першыя гады існавання лігі выходзіў у фінал плей-оф нацыянальнага чэмпіянату тры разы, але гэтак ніводнага разу не атрымліваў перамогу, прайграўшы ў 1913 годзе клубу «Про Верчэлі», у 1914 годзе — «Казале», а ў 1923 годзе — [[ФК Джэноа|«Джэноа»]]. У 1927 годзе клуб быў адзінай буйной рымскай камандай, якая супраціўляўся спробам [[фашызм|фашысцкага]] рэжыму на аб’яднанне ўсіх клубаў горада ў адзіную каманду [[ФК Рома|«Рома»]]. Клуб гуляў у першым сезоне [[Серыя A|Серыі А]], якая была арганізавана ў 1929 годзе, на чале з легендарным італьянскім нападнікам [[Сільвіа Піёла]]й<ref>[http://cronologia.leonardo.it/sport/crono34.htm «Silvio Piola»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110702214359/http://cronologia.leonardo.it/sport/crono34.htm |date=2 ліпеня 2011 }}. cronologia.leonardo.it.</ref>. Найвышэйшай выніковай пазіцыяй клуба ў даваенныя часы ёсць другое месца ў 1937 годзе. У 1950-я гады клуб займаў пазіцыі ў сярэдзіне ці верхняй палове выніковай табліцы, а таксама атрымаў перамогу ў [[Кубак Італіі па футболе 1958|Кубку Італіі 1958]]. «Лацыа» ўпершыню вылецела з вышэйшага дывізіёна італьянскага чэмпіянату ў 1961 годзе ў [[Серыя B|Серыю B]], але вярнулася ў вышэйшы дывізіён праз два гады. Пасля шэрагу фінішаў у сярэдзіне табліцы, клуб зноў атрымаў паніжэнне ў класе ў [[Серыя A 1970/1971|сезоне 1970/71]]<ref>[http://www.rsssf.com/tablesi/ital71.html «Italy 1970/71»]. RSSSF.</ref>. Вярнуўшыся ў Серыю А ў [[Серыя A 1972/1973|сезоне 1972/73]], «Лацыа» адразу ж нечакана стала адным з прэтэндэнтаў на скудэта, разам з [[ФК Мілан|«Міланам»]] і [[ФК Ювентус|«Ювентусам»]], толькі параза ў апошні дзень чэмпіянату не дазволіла камандзе заняць першае месца. У тыя часы за клуб гулялі такія ігракі, як капітан [[Джузэпэ Уілсан]], а таксама паўабаронцы [[Лучана Рэ Чэконі]] і [[Марыа Фрусталупі]] і нападнік [[Джорджа Чыналья]]. Пасаду галоўнага трэнера займаў [[Тамаза Маэстрэлі]]<ref>[http://www.vecchiasignora.com/lofiversion/index.php/t26959.html «La Lazio di Re Cecconi»]{{Недаступная спасылка}}. Vecchiasignora.com.</ref>. == Тытулы == * '''[[Чэмпіянат Італіі па футболе|Чэмпіён Італіі]]: (2)''' ** 1974, 2000 * '''Уладальнікі [[Кубак Італіі па футболе|Кубка Італіі]]: (7)''' ** 1958, 1998, 2000, 2004, 2009, 2013, 2019 * '''Уладальнікі [[Суперкубак Італіі па футболе|Суперкубка Італіі]]: (5)''' ** 1998, 2000, 2009, 2017, 2019 * '''Уладальнікі [[Кубак уладальнікаў кубкаў УЕФА|Кубак уладальнікаў Кубкаў]]:''' ** 1999 * '''Уладальнікі [[Суперкубак УЕФА|Суперкубка УЕФА]]:''' ** 1999 == Склад == ''Станам на люты 2024 года.'' {{Склад}} <!--{{Ігрок|1|{{Сцяг|Партугалія}}|Бр|[[Луіш Машыміяну]]||1999}}--> {{Ігрок|3|{{Сцяг|Італія}}|Аб|[[Лука Пелегрыні]]||1999}} {{Ігрок|4|{{Сцяг|Іспанія}}|Аб|[[Патрысіа Габарон]]||1993}} {{Ігрок|5|{{Сцяг|Уругвай}}|ПА|[[Маціяс Весіна]]||1991}} {{Ігрок|6|{{Сцяг|Японія}}|ПА|[[Даіці Камада]]||1996}} {{Ігрок|7|{{Сцяг|Бразілія}}|Нап|[[Феліпі Андэрсан Перэйра Гоміс|Феліпі Андэрсан]]||1993}} {{Ігрок|8|{{Сцяг|Францыя}}|ПА|[[Матэа Гендузі]]||1999}} <!--{{Ігрок|8|{{Сцяг|Бразілія}}|ПА|[[Маркус Антоніу Сілва Сантус|Маркус Антоніу]]||2000}}--> <!--{{Ігрок|8|{{Сцяг|Кот-д’Івуар}}|ПА|[[Жан-Даніэль Акпа-Акпро]]||1992}}--> {{Ігрок|9|{{Сцяг|Іспанія}}|Нап|[[Педра Радрыгес Ледэсма|Педра Радрыгес]]||1987}} <!--{{Ігрок|9|{{Сцяг|Італія}}|Нап|[[Алесандра Росі]]||1997}}--> {{Ігрок|10|{{Сцяг|Іспанія}}|ПА|[[Луіс Альберта]]||1992}} <!--{{Ігрок|11|{{Сцяг|Італія}}|Нап|[[Матэа Канчэльеры]]||2002}}--> {{Ігрок|13|{{Сцяг|Італія}}|Аб|[[Алесіа Раманьёлі]]||1995}} {{Ігрок|15|{{Сцяг|Італія}}|Аб|[[Нікола Казале]]||1998}} <!--{{Ігрок|16|{{Сцяг|Сербія}}|Аб|[[Дымітрые Каменавіч]]||2000}}--> {{Ігрок|17|{{Сцяг|Італія}}|Нап|[[Чыра Імобіле]]|[[капітан (футбол)|капітан]]|1990}} {{Ігрок|18|{{Сцяг|Данія}}|Нап|[[Густаў Ісаксен]]||2001}} {{Ігрок|19|{{Сцяг|Аргенціна}}|Нап|[[Валентын Кастэльянас]]||1998}} {{Падзел складу}} {{Ігрок|20|{{Сцяг|Італія}}|ПА|[[Мація Цаканьі]]||1995}} {{Ігрок|22|{{Сцяг|Парагвай}}|Нап|[[Дыега Гансалес (футбаліст, 2003)|Дыега Гансалес]]||2003}} {{Ігрок|23|{{Сцяг|Албанія}}|Аб|[[Эльсеід Хюсай]]||1994}} <!--{{Ігрок|26|{{Сцяг|Харватыя}}|ПА|[[Тома Башыч]]||1996}}--> <!--{{Ігрок|27|{{Сцяг|Іспанія}}|Нап|[[Рауль Мора]]||2002}}--> {{Ігрок|28|{{Сцяг|Італія}}|ПА|[[Андрэ Андэрсан]]||1999}} {{Ігрок|29|{{Сцяг|Італія}}|Аб|[[Мануэль Ладзары]]||1993}} <!--{{Ігрок|31|{{Сцяг|Літва}}|Бр|[[Марус Адамоніс]]||1997}}--> {{Ігрок|32|{{Сцяг|Італія}}|ПА|[[Даніла Катальдзі]]||1994}} {{Ігрок|33|{{Сцяг|Італія}}|Бр|[[Луіджы Сепэ]]||1991}} {{Ігрок|34|{{Сцяг|Іспанія}}|Аб|[[Марыа Хіла]]||2000}} {{Ігрок|35|{{Сцяг|Грэцыя}}|Бр|[[Хрыстас Мандас]]||2001}} <!--{{Ігрок|44|{{Сцяг|Італія}}|Аб|[[Рамана Фларыяні Мусаліні]]||2003}}--> <!--{{Ігрок|50|{{Сцяг|Італія}}|ПА|[[Марка Берціні]]||2002}}--> {{Ігрок|65|{{Сцяг|Італія}}|ПА|[[Нікола Равела]]||2001}} {{Ігрок|77|{{Сцяг|Чарнагорыя}}|ПА|[[Адам Марушыч]]||1992}} {{Ігрок|87|{{Сцяг|Італія}}|Нап|[[Крысціяна Ламбардзі]]||1995}} {{Ігрок|94|{{Сцяг|Італія}}|Бр|[[Іван Праведэль]]||1994}} <!--{{Ігрок|96|{{Сцяг|Алжыр}}|ПА|[[Махамед Фарэс]]||1996}}--> {{Канец складу}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} * [http://www.sslazio.it/ Афіцыйны сайт]{{ref-it}} * [http://www.sslazio.ru Расійскі фан-клуб] {{Бібліяінфармацыя}} {{Склад ФК Лацыа}} {{Серыя A}} {{Чэмпіёны Італіі па футболе}} [[Катэгорыя:Футбольныя клубы Італіі|Лацыа]] [[Катэгорыя:ФК Лацыа| ]] gblpiq73mdbyk91zh5rfplstyx8yfas 0 232339 5152489 4315545 2026-06-08T07:02:27Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152489 wikitext text/x-wiki {{Старажытны горад | беларуская назва = Лахіш | арыгінальная назва = לכיש | назва месца раскопак = Тэль-эд-Дувейр | краіна = Ізраіль | дата заснавання = II тысячагоддзе да н.э. | дата разбурэння = | імя заснавальніка = | прычыны разбурэння = | першае згадванне = | альтэрнатыўныя імёны = | нацыянальны склад = | колькасць насельніцтва = | фота руін = LachishFrontGate.jpg | шырыня фота = | подпіс фота = Вароты горада Лахіш |lat_dir = N |lat_deg = 31 |lat_min = 33 |lat_sec = 53 |lon_dir = E |lon_deg = 34 |lon_min = 50 |lon_sec = 58 |CoordAddon = |CoordScale = | катэгорыя ў Commons = Lachish }} '''Лахіш''' ({{lang-he|לכיש}}, {{lang-el|Λαχις}}, {{lang-la|Lachis}}) — старажытны біблейскі горад, які размяшчаўся ў паўднёвай [[Палесціна|Палесціне]], цяпер [[Тэль-эд-Дувейр]] у дзяржаве [[Ізраіль]]. Упершыню згадваецца ў [[Амарнскі архіў|амарнскіх таблічках]] як Лакіша (EA 287, 288, 328, 329, 335). Заснаваны ў 2-м тыс. да н.э, разбураны [[Ісус Навін|Ісусам Навінам]]. Адноўлены ў эпоху цара [[Саламон]]а, і з гэтага часу з'яўляўся важным умацаваным пунктам на паўднёвай мяжы [[Іўдзейскае царства|Іўдзейскага царства]] на караванным шляху з поўдня [[Міжземнае мора|Міжземнаморскага]] ўзбярэжжа ў [[Іўдзейскія горы]]. Горад згадваецца ў [[Біблія|Бібліі]] ў спісе гарадоў, умацаваных царом [[Іўдзейскае царства|Іўдзейскага царства]] [[Раваам]]ам (Параліпаменан 2, 11, 7), быў разбураны падчас паходу фараона Шэшонка, потым адноўлены. У [[760 да н.э.|760 годзе да н.э.]], у часы кіраванне іўдзейскага цара [[Озія|Озіі]], горад быў пашкоджаны землетрасеннем, і зноў адноўлены. Наступнае разбурэнне горада адбылося ў [[701 да н.э.|701 годзе да н.э.]] падчас паходу асірыйскага цара [[Сінахерыб]]а на [[Іўдзейскае царства|Іўдзейскага царства]]. Барэльеф, які захаваў узяцце Лахіша, быў адкрыты англійскімі археолагамі ў [[Ніневія|Ніневіі]], сталіцы [[Асірыя|Асірыі]] і перавезены ў Брытанскі музей, дзе знаходзіцца дагэтуль. Насып, які быў створаны асірыйскімі салдатамі для падвозу тарана і іншых аблогавых прылад пад сцены горада Лахіша, раскапана археолагамі. Лахіш быў ізноў адноўлены і канчаткова разбураны ў [[586 да н.э.|586 годзе да н.э.]] падчас паходу [[Навухаданосар II|Навухаданосара]] на [[Іўдзейскае царства]]. Падчас раскопак у Лахішы выяўлена вялікая колькасць астраканаў з яўрэйскімі надпісамі палеаяўрэйскім шрыфтам, так званыя «лахішскія пісьмы». Гэтыя астраканы з'яўляюцца каштоўным сведчаннем, якое пралівае святло на паўсядзённае жыццё горада. Пасля вяртання іўдзеяў з [[Вавілонскі палон|Вавілонскага палон]]у, Лахіш быў адбудаваны, але заставаўся невялікім гарадком, які канчаткова страціў сваё значэнне ў эліністычны перыяд і пакінутым жыхарамі. Размешчаны за 30 км на паўднёвы ўсход ад [[Ашкелон]]а і 23 км на захад ад [[Хеўрон]]а. У 1994 годзе абвешчаны Ізраілем археалагічным паркам нацыянальнага значэння. == Спасылкі == {{Commons|Category:}} * {{з ВСЭ|http://slovari.yandex.ru/dict/bse/article/00041/36800.htm}} * {{ЭЯЭ|12338|Лахіш}} * [http://holyland-pictures.com/category/shephela-judea/lachish/ Фота горада Лахіш] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20170704161045/https://holyland-pictures.com/category/shephela-judea/lachish/ |date=4 ліпеня 2017 }} {{ref-en}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты ў Ізраілі]] [[Катэгорыя:Старажытныя гарады Блізкага Усходу]] [[Катэгорыя:Гарады Іўдзеі]] [[Катэгорыя:Нацыянальныя паркі Ізраіля]] [[Катэгорыя:Колішнія гарады]] tm81b12u0pkub6skm7rbtwir66upmcr 0 234977 5152408 5145775 2026-06-08T00:13:05Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152408 wikitext text/x-wiki {{значэнні2|Кіраўская}} {{НП-Беларусь |статус = аграгарадок |беларуская назва = Кіраўская |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 55|lat_min = 11|lat_sec = 21 |lon_dir = |lon_deg = 30|lon_min = 06|lon_sec = 32 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Віцебская |раён = Віцебскі |сельсавет = Лятчанскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 243035546 }} '''Кі́раўская'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Kiraŭskaja}}, {{lang-ru|Кировская}}) — [[аграгарадок]]<ref>{{Cite web|url=https://etalonline.by/document/?regnum=d911v0039808&q_id=5855145|title=Решение Витебского районного Совета депутатов 13 марта 2008 года № 89 «О преобразовании сельских населенных пунктов Витебского района в агрогородки»}}</ref> у [[Віцебскі раён|Віцебскім раёне]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Лятчанскі сельсавет|Лятчанскага сельсавета]]. За 2,5 км на захад ад [[Віцебск]]а, 8 км ад чыгуначнай станцыі Віцебск, на аўтадарозе Віцебск — Полацк. У 2011 годзе частка тэрыторыі аграгарадка ўключана ў склад Віцебска<ref>{{Cite web|url=https://etalonline.by/document/?regnum=p31100018&q_id=11200899|title=Указ Президента Республики Беларусь от 14 января 2011 года № 18 «О некоторых вопросах административно-территориального устройства г. Витебска и Витебского района»|archive-url=https://web.archive.org/web/20240614212659/https://etalonline.by/document/?regnum=p31100018&q_id=11200899|archive-date=14 чэрвеня 2024|access-date=|url-status=dead}}</ref>. == Гісторыя == Заснавана ў 1963 годзе ў калгасе імя Кірава. У канцы 1980-х гадоў у вёсцы створаны квартал сучаснай мнагаэтажнай забудовы і дзіцячы сад. У 1991 годзе ўзведзены новы будынак школы на 264 месцы. У лістападзе 1993 года калгас пераўтвораны ў асацыяцыю кааператываў сялянскіх гаспадарак «Адраджэнне». З 27 снежня 1995 года цэнтр сельскагаспадарчага ЗАТ «Адраджэнне». З 2006 года аграгарадок. == Насельніцтва == * 232 гаспадаркі, 739 жыхароў (1997) * 360 гаспадарак, 1049 жыхароў (2018) == Інфраструктура == ААТ «Адраджэнне», сярэдняя школа, дзіцячыя яслі-сад, філіял Старасельскай дзіцячай школы мастацтваў, сельскі клуб, бібліятэка, ФАП, аддзяленне сувязі, 2 магазіны. == Славутасць == * Праваслаўная царква Святой Алены. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/Гарады і вёскі Беларусі|10-2}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Лятчанскі сельсавет}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Лятчанскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Віцебскага раёна]] 7ubjsnzxnacw2xem7j19vw7d834hl0h 0 235176 5152304 4915919 2026-06-07T18:35:27Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Чаховіч Уладзіслаў перанёс старонку [[Быкі]] у [[Быкі (вёска)]]: неасноўнае значэнне 4915919 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = вёска |беларуская назва = Быкі |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 55|lat_min = 40|lat_sec = 33 |lon_dir = |lon_deg = 29|lon_min = 59|lon_sec = 49 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Віцебская |раён = Гарадоцкі |сельсавет = Бычыхінскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 243043045 }} '''Быкі́'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Byki}}, {{lang-ru|Быки}}) — [[вёска]] ў [[Гарадоцкі раён|Гарадоцкім раёне]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Бычыхінскі сельсавет|Бычыхінскага сельсавета]]. == Памятныя месцы == * Абеліск на месцы гібелі [[Мікалай Мартынавіч Рудык|Мікалая Рудыка]], на поўнач вёскі<ref>{{Cite web|url=https://savehistory.by/karta/5290-severnee-d-byki-obelisk-geroyu-sovetskogo-soyuza-rudyk-n-m/|title=Обелиск Герою Советского Союза Рудык Н. М., севернее д. Быки, Городокский район, Витебская область}}</ref>. * Помнік у памяць [[Іван Мікалаевіч Антонаў|Івана Антонава]]<ref>{{Cite web|url=https://savehistory.by/karta/2752-d-byki-pamyatnik-geroyu-sovetskogo-soyuza-antonovu-i-n/|title=Памятник Герою Советского Союза Антонову И.Н., д. Быки, Городокский район, Витебская область}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Бычыхінскі сельсавет}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Бычыхінскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадоцкага раёна]] tdqhyo62essaisoc1lqiw37g8l4utup 0 235588 5152344 4895343 2026-06-07T19:26:11Z Siliyiw 169172 5152344 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Пунькі}} {{НП-Беларусь |скасаваны = так |статус = хутар |беларуская назва = Пунькі |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Віцебская |раён = Глыбоцкі |сельсавет = Падсвільскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = }} '''Пу́нькі'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Puńki}}, {{lang-ru|Пуньки}}) — былы [[хутар]] у [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкім раёне]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]]. Уваходзіў у склад [[Падсвільскі сельсавет|Падсвільскага сельсавета]]. == Гісторыя == У 1921—1939 гадах вёска ў складзе [[Пліса (гміна)|гміны Пліса]] [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскага павета]] [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскага ваяводства]] [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]]<ref>Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1938, wolumin — 1, s. 6.</ref><ref>https://www.senat.gov.pl/gfx/senat/pl/senatopracowania/70/plik/m-631.pdf {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220427214757/https://www.senat.gov.pl/gfx/senat/pl/senatopracowania/70/plik/m-631.pdf |date=27 красавіка 2022 }}</ref><ref>https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/;3950665</ref><ref>Piotr Eberhardt, ''Formowanie się polskiej granicy wschodniej po II wojnie światowej'', «Dzieje Najnowsze», Rocznik L — 2018 (2), 2018, s. 95-100.</ref>. Да 15 кастрычніка 1960 года хутар уваходзіў у склад [[Галубіцкі сельсавет (Пліскі раён)|Галубіцкага сельсавета]]<ref>Рашэнне выканкома Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 15 кастрычніка 1960 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1960, № 31.</ref>. [[Файл:Засценак Пунькі. 1924.jpg|міні|Засценак Пунькі. 1924.]] Ліквідаваны ў 2018 годзе<ref>[http://www.pravo.by/document/?guid=12551&p0=D918v0091184&p1=1 Решение Глубокского районного Совета депутатов от 30 августа 2018 г. № 28 Об упразднении сельских населенных пунктов Глубокского района]</ref>. == Насельніцтва == * 1921 год — 5 жыхароў, 1 двор<ref name="skorowidz2">Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej — Tom VII — Część II — Ziemia Wileńska — Powiaty: Brasław, Duniłowicze, Brasław i Wilejka, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923, s 67.</ref>. * 1931 год — 15 жыхароў, 3 двары<ref>Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1938, wolumin — 1, s. 22</ref>. == Вядомыя асобы == * [[Язэп Нарцызавіч Драздовіч]] (1888—1954) — беларускі мастак, скульптар, этнограф, археолаг, педагог, пісьменнік. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Заліўка НП-Беларусь}} 4ysfnpa08wga1lesa2gyy5lelqzz8n3 5152348 5152344 2026-06-07T19:29:13Z Siliyiw 169172 5152348 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Пунькі}} {{НП-Беларусь |скасаваны = так |статус = хутар |беларуская назва = Пунькі |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Віцебская |раён = Глыбоцкі |сельсавет = Падсвільскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = }} '''Пу́нькі'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Puńki}}, {{lang-ru|Пуньки}}) — былы [[хутар]] у [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкім раёне]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]]. Уваходзіў у склад [[Падсвільскі сельсавет|Падсвільскага сельсавета]]. == Гісторыя == У 1921—1939 гадах вёска ў складзе [[Пліса (гміна)|гміны Пліса]] [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскага павета]] [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскага ваяводства]] [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]]<ref>Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1938, wolumin — 1, s. 6.</ref><ref>https://www.senat.gov.pl/gfx/senat/pl/senatopracowania/70/plik/m-631.pdf {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220427214757/https://www.senat.gov.pl/gfx/senat/pl/senatopracowania/70/plik/m-631.pdf |date=27 красавіка 2022 }}</ref><ref>https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/;3950665</ref><ref>Piotr Eberhardt, ''Formowanie się polskiej granicy wschodniej po II wojnie światowej'', «Dzieje Najnowsze», Rocznik L — 2018 (2), 2018, s. 95-100.</ref>. Да 15 кастрычніка 1960 года хутар уваходзіў у склад [[Галубіцкі сельсавет (Пліскі раён)|Галубіцкага сельсавета]]<ref>Рашэнне выканкома Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 15 кастрычніка 1960 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1960, № 31.</ref>. [[Файл:Засценак Пунькі. 1924.jpg|міні|Засценак Пунькі. 1924.]] Ліквідаваны ў 2018 годзе<ref>[http://www.pravo.by/document/?guid=12551&p0=D918v0091184&p1=1 Решение Глубокского районного Совета депутатов от 30 августа 2018 г. № 28 Об упразднении сельских населенных пунктов Глубокского района]</ref>. == Насельніцтва == * 1921 год — 5 жыхароў, 1 двор<ref name="skorowidz2">Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej — Tom VII — Część II — Ziemia Wileńska — Powiaty: Brasław, Duniłowicze, Brasław i Wilejka, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923, s 67.</ref>. * 1931 год — 15 жыхароў, 3 двары<ref>Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1938, wolumin — 1, s. 22</ref>. == Славутасць == * Да 130-й гадавіны з дня нараджэння [[Язэп Драздовіч|Я.]] [[Язэп Драздовіч|Драздовіча]] 10 кастрычніка 2018 года на месцы яго нараджэння — былога хутара Пунькі Глыбоцкага раёна усталяваны памятны знак. == Вядомыя асобы == * [[Язэп Нарцызавіч Драздовіч]] (1888—1954) — беларускі мастак, скульптар, этнограф, археолаг, педагог, пісьменнік. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Заліўка НП-Беларусь}} dcpiuf4tdqufxd7mua6aksj3qgqbzha 5152351 5152348 2026-06-07T19:29:40Z Siliyiw 169172 5152351 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Пунькі}} {{НП-Беларусь |скасаваны = так |статус = хутар |беларуская назва = Пунькі |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Віцебская |раён = Глыбоцкі |сельсавет = Падсвільскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = }} '''Пу́нькі'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Puńki}}, {{lang-ru|Пуньки}}) — былы<ref name=":0" /> [[хутар]] у [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкім раёне]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]]. Уваходзіў у склад [[Падсвільскі сельсавет|Падсвільскага сельсавета]]. == Гісторыя == У 1921—1939 гадах вёска ў складзе [[Пліса (гміна)|гміны Пліса]] [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскага павета]] [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскага ваяводства]] [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]]<ref>Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1938, wolumin — 1, s. 6.</ref><ref>https://www.senat.gov.pl/gfx/senat/pl/senatopracowania/70/plik/m-631.pdf {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220427214757/https://www.senat.gov.pl/gfx/senat/pl/senatopracowania/70/plik/m-631.pdf |date=27 красавіка 2022 }}</ref><ref>https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/;3950665</ref><ref>Piotr Eberhardt, ''Formowanie się polskiej granicy wschodniej po II wojnie światowej'', «Dzieje Najnowsze», Rocznik L — 2018 (2), 2018, s. 95-100.</ref>. Да 15 кастрычніка 1960 года хутар уваходзіў у склад [[Галубіцкі сельсавет (Пліскі раён)|Галубіцкага сельсавета]]<ref>Рашэнне выканкома Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 15 кастрычніка 1960 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1960, № 31.</ref>. [[Файл:Засценак Пунькі. 1924.jpg|міні|Засценак Пунькі. 1924.]] Ліквідаваны ў 2018 годзе<ref name=":0">[http://www.pravo.by/document/?guid=12551&p0=D918v0091184&p1=1 Решение Глубокского районного Совета депутатов от 30 августа 2018 г. № 28 Об упразднении сельских населенных пунктов Глубокского района]</ref>. == Насельніцтва == * 1921 год — 5 жыхароў, 1 двор<ref name="skorowidz2">Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej — Tom VII — Część II — Ziemia Wileńska — Powiaty: Brasław, Duniłowicze, Brasław i Wilejka, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923, s 67.</ref>. * 1931 год — 15 жыхароў, 3 двары<ref>Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1938, wolumin — 1, s. 22</ref>. == Славутасць == * Да 130-й гадавіны з дня нараджэння [[Язэп Драздовіч|Я.]] [[Язэп Драздовіч|Драздовіча]] 10 кастрычніка 2018 года на месцы яго нараджэння — былога хутара Пунькі Глыбоцкага раёна усталяваны памятны знак. == Вядомыя асобы == * [[Язэп Нарцызавіч Драздовіч]] (1888—1954) — беларускі мастак, скульптар, этнограф, археолаг, педагог, пісьменнік. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Заліўка НП-Беларусь}} qt7d9kvny8ihp53liwtxlpwuhsgch2y 0 239910 5152505 5031526 2026-06-08T08:00:55Z Makenzis 56337 5152505 wikitext text/x-wiki {{Картка ФК | Назва = Хіберніянс | Лагатып = | ПоўнаяНазва = {{lang-en|Hibernians Football Club}} | Мянушкі = ''Hibs''<br/>''Hibees''<br/>''The Cabbage'' | Горад = [[Паала]], [[Мальта]] | Заснаваны = [[1922]] | Стадыён = [[Хіберніянс Граўнд]], [[Паала]] | Умяшчальнасць = 4 000 | Прэзідэнт = | Трэнер = | Чэмпіянат = [[Мальтыйская Прэм’ер-ліга|Прэм’ер-ліга]] | Сезон = 2025/26 | Месца = 7 месца | Сайт = https://www.hiberniansfc.mt/ | pattern_la1 = _hibernians17h | pattern_b1 = _hibernians17h | pattern_ra1 = _hibernians17h | pattern_sh1 = _bragantino15A | pattern_so1 = | leftarm1 = 000000 | body1 = FFFFFF | rightarm1 = 000000 | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _swansea1617h | pattern_b2 = _hibernians17a | pattern_ra2 = _swansea1617h | pattern_sh2 = _bragantino15H | pattern_so2 = | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF }} '''«Хіберніянс»''' ({{lang-en|Hibernians Football Club}}) — [[Мальта|мальтыйскі]] футбольны клуб з горада [[Паала]]. == Гісторыя == Клуб быў заснаваны ў [[1922]] годзе. == Дасягненні == * '''[[Чэмпіянат Мальты па футболе|Чэмпіянат Мальты]]:''' ** '''Пераможца (13):''' 1960/61, 1966/67, 1968/69, 1978/79, 1980/81, 1981/82, 1993/94, 1994/95, 2001/02, 2008/09, 2014/15, 2016/17, 2021/22 * '''[[Кубак Мальты па футболе|Кубак Мальты]]:''' ** '''Уладальнік (10):''' 1961/62, 1969/70, 1970/71, 1979/80, 1981/82, 1997/98, 2005/06, 2006/07, 2011/12, 2012/13 * '''[[Суперкубак Мальты па футболе|Суперкубак Мальты]]:''' ** '''Уладальнік (3):''' 1994, 2007, 2015 == Статыстыка выступленняў == {|class="wide collapsible collapsed" |- !colspan="9" style="background: #000000; color:#FFFFFF| '''«Хіберніянс» у еўракубках''' |- ! Сезон ! Кубак ! Раўнд ! colspan=2|Клуб ! Першыя матчы ! Адказныя матчы ! colspan=2|Вынік |- |align="center"|[[Кубак еўрапейскіх чэмпіёнаў 1961/1962|1961—1962]] |[[Кубак еўрапейскіх чэмпіёнаў]] |align="center"|Папярэдні раўнд |align="center"|{{Сцяг|Швейцарыя||23x16px}} |[[ФК Сервет Жэнева|Сервет]] |align="center"|0:5 ({{Comment|Г|Гасцявы}}) |align="center"|1:2 ({{Comment|Х|Хатні}}) | align="center"|'''1:7'''|| [[Выява:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |align="center" rowspan="2"|[[Кубак уладальнікаў Кубкаў УЕФА 1962/1963|1962—1963]] |rowspan="2"|[[Кубак уладальнікаў Кубкаў УЕФА]] |align="center"|Папярэдні раўнд |align="center"|{{Сцяг|Грэцыя|1828}} |[[ФК Алімпіякос Пірэй|Алімпіякос]] |align="center" colspan="3"|Тэхнічная перамога || [[Выява:Symbol confirmed.svg|17px]] |- |align="center"|1 раўнд |align="center"|{{Сцяг|Іспанія|1945}} |[[ФК Атлетыка Мадрыд|Атлетыка Мадрыд]] |align="center"|0:4 ({{Comment|Г|Гасцявы}}) |align="center"|0:1 ({{Comment|Х|Хатні}}) | align="center"|'''0:5''' || [[Выява:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |align="center"|[[Кубак еўрапейскіх чэмпіёнаў 1967/1968|1967—1968]] |[[Кубак еўрапейскіх чэмпіёнаў]] |align="center"|1 раўнд |align="center"|{{Сцяг|Англія}} |[[ФК Манчэстэр Юнайтэд|Манчэстэр Юнайтэд]] |align="center"|0:4 ({{Comment|Г|Гасцявы}}) |align="center"|0:0 ({{Comment|Х|Хатні}}) | align="center"|'''0:4'''|| [[Выява:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |align="center"|[[Кубак кірмашоў 1968/1969|1968—1969]] |[[Кубак кірмашоў]] |align="center"|1 раўнд |align="center"|{{Сцяг|Грэцыя|1828}} |[[ФК Арыс Салонікі|Арыс]] |align="center"|0:1 ({{Comment|Г|Гасцявы}}) |align="center"|0:6 ({{Comment|Х|Хатні}}) | align="center"|'''0:7'''|| [[Выява:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |align="center"|[[Кубак еўрапейскіх чэмпіёнаў 1969/1970|1969—1970]] |[[Кубак еўрапейскіх чэмпіёнаў]] |align="center"|1 раўнд |align="center"|{{Сцяг|Чэхія}} |[[ФК Спартак Трнава|Спартак (Трнава)]] |align="center"|2:2 ({{Comment|Х|Хатні}}) |align="center"|0:4 ({{Comment|Г|Гасцявы}}) | align="center"|'''2:6'''|| [[Выява:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |align="center"|[[Кубак уладальнікаў Кубкаў УЕФА 1970/1971|1970—1971]] |[[Кубак уладальнікаў Кубкаў УЕФА]] |align="center"|1 раўнд |align="center"|{{Сцяг|Іспанія|1945}} |[[ФК Рэал Мадрыд|Рэал Мадрыд]] |align="center"|0:0 ({{Comment|Х|Хатні}}) |align="center"|0:5 ({{Comment|Г|Гасцявы}}) | align="center"|'''0:5'''|| [[Выява:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |align="center" rowspan="2"|[[Кубак уладальнікаў Кубкаў УЕФА 1971/1972|1971—1972]] |rowspan="2"|[[Кубак уладальнікаў Кубкаў УЕФА]] |align="center"|Папярэдні раўнд |align="center"|{{Сцяг|Ісландыя}} |[[ФК Фрам|Фрам]] |align="center"|3:0 ({{Comment|Г|Гасцявы}}) |align="center"|0:2 ({{Comment|Х|Хатні}}) | align="center"|'''3:2''' || [[Выява:Symbol confirmed.svg|17px]] |- |align="center"|1 раўнд |align="center"|{{Сцяг|Румынія|1965}} |[[ФК Сцяўа Бухарэст|Сцяўа]] |align="center"|0:0 ({{Comment|Х|Хатні}}) |align="center"|0:1 ({{Comment|Г|Гасцявы}}) | align="center"|'''0:1''' || [[Выява:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |align="center"|[[Кубак УЕФА 1974/1975|1974—1975]] |[[Кубак УЕФА]] |align="center"|1 раўнд |align="center"|{{Сцяг|Нідэрланды}} |[[ФК Амстэрдам|Амстэрдам]] |align="center"|0:5 ({{Comment|Г|Гасцявы}}) |align="center"|0:7 ({{Comment|Х|Хатні}}) | align="center"|'''0:12'''|| [[Выява:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |align="center"|[[Кубак УЕФА 1976/1977|1976—1977]] |[[Кубак УЕФА]] |align="center"|1 раўнд |align="center"|{{Сцяг|Швейцарыя||23x16px}} |[[ФК Грасхопер Цюрых|Грасхопер]] |align="center"|0:7 ({{Comment|Г|Гасцявы}}) |align="center"|0:2 ({{Comment|Х|Хатні}}) | align="center"|'''0:9'''|| [[Выява:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |align="center"|[[Кубак УЕФА 1978/1979|1978—1979]] |[[Кубак УЕФА]] |align="center"|1 раўнд |align="center"|{{Сцяг|Партугалія}} |[[ФК Брага|Брага]] |align="center"|0:5 ({{Comment|Г|Гасцявы}}) |align="center"|3:2 ({{Comment|Х|Хатні}}) | align="center"|'''3:7'''|| [[Выява:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |align="center"|[[Кубак еўрапейскіх чэмпіёнаў 1979/1980|1979—1980]] |[[Кубак еўрапейскіх чэмпіёнаў]] |align="center"|1 раўнд |align="center"|{{Сцяг|Ірландыя}} |[[ФК Дандалк|Дандалк]] |align="center"|0:2 ({{Comment|Г|Гасцявы}}) |align="center"|1:0 ({{Comment|Х|Хатні}}) | align="center"|'''1:2'''|| [[Выява:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |align="center"|[[Кубак уладальнікаў Кубкаў УЕФА 1980/1981|1980—1981]] |[[Кубак уладальнікаў Кубкаў УЕФА]] |align="center"|1 раўнд |align="center"|{{Сцяг|Ірландыя}} |[[ФК Уотэрфард|Уотэрфард]] |align="center"|1:0 ({{Comment|Х|Хатні}}) |align="center"|0:4 ({{Comment|Г|Гасцявы}}) | align="center"|'''1:4'''|| [[Выява:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |align="center"|[[Кубак еўрапейскіх чэмпіёнаў 1981/1982|1981—1982]] |[[Кубак еўрапейскіх чэмпіёнаў]] |align="center"|1 раўнд |align="center"|{{Сцяг|СФРЮ}} |[[ФК Црвена Звезда|Црвена Звезда]] |align="center"|1:2 ({{Comment|Х|Хатні}}) |align="center"|1:8 ({{Comment|Г|Гасцявы}}) | align="center"|'''2:10'''|| [[Выява:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |align="center"|[[Кубак еўрапейскіх чэмпіёнаў 1982/1983|1982—1983]] |[[Кубак еўрапейскіх чэмпіёнаў]] |align="center"|1 раўнд |align="center"|{{Сцяг|Польшча}} |[[ФК Відзаў Лодзь|Відзаў (Лодзь)]] |align="center"|1:4 ({{Comment|Х|Хатні}}) |align="center"|1:3 ({{Comment|Г|Гасцявы}}) | align="center"|'''2:7'''|| [[Выява:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |align="center"|[[Кубак УЕФА 1986/1987|1986—1987]] |[[Кубак УЕФА]] |align="center"|1 раўнд |align="center"|{{Сцяг|Балгарыя|1971}} |[[ФК Боцеў Плоўдзіў|Тракія]] |align="center"|0:2 ({{Comment|Х|Хатні}}) |align="center"|0:8 ({{Comment|Г|Гасцявы}}) | align="center"|'''0:10'''|| [[Выява:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |align="center"|[[Кубак УЕФА 1990/1991|1990—1991]] |[[Кубак УЕФА]] |align="center"|1 раўнд |align="center"|{{Сцяг|СФРЮ}} |[[ФК Партызан Бялград|Партызан]] |align="center"|0:3 ({{Comment|Х|Хатні}}) |align="center"|0:2 ({{Comment|Г|Гасцявы}}) | align="center"|'''0:5'''|| [[Выява:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |align="center"|[[Кубак УЕФА 1994/1995|1994—1995]] |[[Кубак УЕФА]] |align="center"|Папярэдні раўнд |align="center"|{{Сцяг|Беларусь|1991}} |[[ФК Дынама Мінск|Дынама (Мінск)]] |align="center"|1:3 ({{Comment|Г|Гасцявы}}) |align="center"|4:3 (<small>{{Comment|д.ч.|Дадатковы час}}</small>) ({{Comment|Х|Хатні}}) | align="center"|'''5:6'''|| [[Выява:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |align="center"|[[Кубак УЕФА 1995/1996|1995—1996]] |[[Кубак УЕФА]] |align="center"|Папярэдні раўнд |align="center"|{{Сцяг|Украіна}} |[[ФК Чарнаморац Адэса|Чарнаморац (Адэса)]] |align="center"|2:5 ({{Comment|Х|Хатні}}) |align="center"|0:2 ({{Comment|Г|Гасцявы}}) | align="center"|'''2:7'''|| [[Выява:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |align="center" rowspan="4"|[[Кубак Інтэртота 1996|1996]] |rowspan="4"|[[Кубак Інтэртота]] |align="center" rowspan="4"|Група 11 |align="center"|{{Сцяг|Расія}} |[[ФК Урал Екацярынбург|Уралмаш]] |align="center" colspan="2"|1:2 ({{Comment|Х|Хатні}}) |align="center" rowspan="4"|'''5-е месца''' || rowspan="4"| [[Выява:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |align="center"|{{Сцяг|Балгарыя}} |[[ФК ЦСКА Сафія|ЦСКА (Сафія)]] |align="center" colspan="2"|1:4 ({{Comment|Г|Гасцявы}}) |- |align="center"|{{Сцяг|Францыя}} |[[ФК Страсбур|Страсбур]] |align="center" colspan="2"|0:2 ({{Comment|Х|Хатні}}) |- |align="center"|{{Сцяг|Турцыя}} |[[ФК Каджаэліспор|Каджаэліспор]] |align="center" colspan="2"|3:5 ({{Comment|Г|Гасцявы}}) |- |align="center"|[[Кубак уладальнікаў Кубкаў УЕФА 1997/1998|1997—1998]] |[[Кубак уладальнікаў Кубкаў УЕФА]] |align="center"|Кв. раўнд |align="center"|{{Сцяг|Ісландыя}} |[[ФК Вестманаэяр|Вестманаэяр]] |align="center"|0:1 ({{Comment|Х|Хатні}}) |align="center"|0:3 ({{Comment|Г|Гасцявы}}) | align="center"|'''0:4'''|| [[Выява:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |align="center"|[[Кубак уладальнікаў Кубкаў УЕФА 1998/1999|1998—1999]] |[[Кубак уладальнікаў Кубкаў УЕФА]] |align="center"|Кв. раўнд |align="center"|{{Сцяг|Польшча}} |[[ФК Аміка Уронкі|Аміка (Уронкі)]] |align="center"|0:4 ({{Comment|Г|Гасцявы}}) |align="center"|0:1 ({{Comment|Х|Хатні}}) | align="center"|'''0:5'''|| [[Выява:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |align="center"|[[Кубак Інтэртота 2001|2001]] |[[Кубак Інтэртота]] |align="center"|1 раўнд |align="center"|{{Сцяг|Польшча}} |[[ФК Заглэмбе Любін|Заглэмбе (Любін)]] |align="center"|0:4 ({{Comment|Г|Гасцявы}}) |align="center"|1:0 ({{Comment|Х|Хатні}}) | align="center"|'''1:4'''|| [[Выява:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |align="center" rowspan="2"|[[Ліга чэмпіёнаў УЕФА 2002/2003|2002—2003]] |rowspan="2"|[[Ліга чэмпіёнаў УЕФА|Ліга чэмпіёнаў]] |align="center"|1 к/р |align="center"|{{Сцяг|Ірландыя}} |[[ФК Шэлбурн|Шэлбурн]] |align="center"|2:2 ({{Comment|Х|Хатні}}) |align="center"|1:0 ({{Comment|Г|Гасцявы}}) | align="center"|'''3:2'''|| [[Выява:Symbol confirmed.svg|17px]] |- |align="center"|2 к/р |align="center"|{{Сцяг|Партугалія}} |[[ФК Баавішта|Баавішта]] |align="center"|0:4 ({{Comment|Г|Гасцявы}}) |align="center"|3:3 ({{Comment|Х|Хатні}}) | align="center"|'''3:7'''|| [[Выява:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |align="center"|[[Кубак Інтэртота 2003|2003]] |[[Кубак Інтэртота]] |align="center"|1 раўнд |align="center"|{{Сцяг|Фінляндыя}} |[[ФК Аліансі|Аліансі]] |align="center"|0:1 ({{Comment|Г|Гасцявы}}) |align="center"|1:1 ({{Comment|Х|Хатні}}) | align="center"|'''1:2'''|| [[Выява:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |align="center"|[[Кубак Інтэртота 2004|2004]] |[[Кубак Інтэртота]] |align="center"|1 раўнд |align="center"|{{Сцяг|Харватыя}} |[[ФК Славен Бялупа|Славен Бялупа]] |align="center"|2:1 ({{Comment|Х|Хатні}}) |align="center"|0:3 ({{Comment|Г|Гасцявы}}) | align="center"|'''2:4'''|| [[Выява:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |align="center"|[[Кубак УЕФА 2005/2006|2005—2006]] |[[Кубак УЕФА]] |align="center"|1 к/р |align="center"|{{Сцяг|Кіпр}} |[[ФК Амонія Нікасія|Амонія Нікасія]] |align="center"|0:3 ({{Comment|Г|Гасцявы}}) |align="center"|0:3 ({{Comment|Х|Хатні}}) | align="center"|'''0:6'''|| [[Выява:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |align="center"|[[Кубак УЕФА 2006/2007|2006—2007]] |[[Кубак УЕФА]] |align="center"|1 к/р |align="center"|{{Сцяг|Румынія}} |[[ФК Дынама Бухарэст|Дынама (Бухарэст)]] |align="center"|0:4 ({{Comment|Х|Хатні}}) |align="center"|1:5 ({{Comment|Г|Гасцявы}}) | align="center"|'''1:9'''|| [[Выява:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |align="center"|[[Кубак УЕФА 2007/2008|2007—2008]] |[[Кубак УЕФА]] |align="center"|1 к/р |align="center"|{{Сцяг|Сербія}} |[[ФК Вайводзіна|Вайводзіна]] |align="center"|1:5 ({{Comment|Г|Гасцявы}}) |align="center"|0:2 ({{Comment|Х|Хатні}}) | align="center"|'''1:7'''|| [[Выява:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |align="center"|[[Кубак Інтэртота 2008|2008]] |[[Кубак Інтэртота]] |align="center"|1 раўнд |align="center"|{{Сцяг|Славенія}} |[[ФК Горыца|Горыца]] |align="center"|0:3 ({{Comment|Х|Хатні}}) |align="center"|0:0 ({{Comment|Г|Гасцявы}}) | align="center"|'''0:3'''|| [[Выява:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |align="center" |[[Ліга чэмпіёнаў УЕФА 2009/2010|2009—2010]] |[[Ліга чэмпіёнаў УЕФА|Ліга чэмпіёнаў]] |align="center"|1 к/р |align="center"|{{Сцяг|Чарнагорыя}} |[[ФК Могрэн|Могрэн]] |align="center"|0:2 ({{Comment|Х|Хатні}}) |align="center"|0:4 ({{Comment|Г|Гасцявы}}) | align="center"|'''0:6'''|| [[Выява:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |align="center"|[[Ліга Еўропы УЕФА 2012/2013|2012—2013]] |[[Ліга Еўропы УЕФА|Ліга Еўропы]] |align="center"|1 к/р |align="center"|{{Сцяг|Боснія і Герцагавіна}} |[[ФК Сараева|Сараева]] |align="center"|2:5 ({{Comment|Г|Гасцявы}}) |align="center"|4:4 ({{Comment|Х|Хатні}}) | align="center"|'''6:9''' || [[Выява:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |align="center"|[[Ліга Еўропы УЕФА 2013/2014|2013—2014]] |[[Ліга Еўропы УЕФА|Ліга Еўропы]] |align="center"|1 к/р |align="center"|{{Сцяг|Сербія}} |[[ФК Вайводзіна|Вайводзіна]] |align="center"|1:4 ({{Comment|Х|Хатні}}) |align="center"|2:3 ({{Comment|Г|Гасцявы}}) | align="center"|'''3:7''' || [[Выява:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |align="center"|[[Ліга Еўропы УЕФА 2014/2015|2014—2015]] |[[Ліга Еўропы УЕФА|Ліга Еўропы]] |align="center"|1 к/р |align="center"|{{Сцяг|Славакія}} |[[ФК Спартак Трнава|Спартак (Трнава)]] |align="center"|2:4 ({{Comment|Х|Хатні}}) |align="center"|0:5 ({{Comment|Г|Гасцявы}}) | align="center"|'''2:9''' || [[Выява:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |align="center" |[[Ліга чэмпіёнаў УЕФА 2015/2016|2015—2016]] |[[Ліга чэмпіёнаў УЕФА|Ліга чэмпіёнаў]] |align="center"|1 к/р |align="center"|{{Сцяг|Ізраіль}} |[[ФК Макабі Тэль-Авіў|Макабі (Тэль-Авіў)]] |align="center"|2:1 ({{Comment|Х|Хатні}}) |align="center"|1:5 ({{Comment|Г|Гасцявы}}) | align="center"|'''3:6'''|| [[Выява:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |align="center"|[[Ліга Еўропы УЕФА 2016/2017|2016—2017]] |[[Ліга Еўропы УЕФА|Ліга Еўропы]] |align="center"|1 к/р |align="center"|{{Сцяг|Славакія}} |[[ФК Спартак Трнава|Спартак (Трнава)]] |align="center"|0:3 ({{Comment|Г|Гасцявы}}) |align="center"|0:3 ({{Comment|Х|Хатні}}) | align="center"|'''0:6''' || [[Выява:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |align="center" rowspan="2"|[[Ліга чэмпіёнаў УЕФА 2017/2018|2017—2018]] |rowspan="2"|[[Ліга чэмпіёнаў УЕФА|Ліга чэмпіёнаў]] |align="center"|1 к/р |align="center"|{{Сцяг|Эстонія}} |[[ФК ФКІ Талін|ФКІ Талін]] |align="center"|2:0 ({{Comment|Х|Хатні}}) |align="center"|1:0 ({{Comment|Г|Гасцявы}}) | align="center"|'''3:0'''|| [[Выява:Symbol confirmed.svg|17px]] |- |align="center"|2 к/р |align="center"|{{Сцяг|Аўстрыя}} |[[ФК Рэд Бул Зальцбург|Рэд Бул (Зальцбург)]] |align="center"|0:3 ({{Comment|Х|Хатні}}) |align="center"|0:3 ({{Comment|Г|Гасцявы}}) | align="center"|'''0:6'''|| [[Выява:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |align="center"|[[Ліга Еўропы УЕФА 2019/2020|2019—2020]] |[[Ліга Еўропы УЕФА|Ліга Еўропы]] |align="center"|1 к/р |align="center"|{{Сцяг|Беларусь}} |[[ФК Шахцёр Салігорск|Шахцёр (Салігорск)]] |align="center"|0:1 ({{Comment|Г|Гасцявы}}) |align="center"|0:1 ({{Comment|Х|Хатні}}) | align="center"|'''0:2'''|| [[Выява:Symbol delete vote.svg|17px]] |} {{Зноскі}} == Спасылкі == * [https://www.hiberniansfc.mt/ Афіцыйны сайт] {{ref-en}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Футбольныя клубы Мальты|Хіберніянс]] [[Катэгорыя:ФК Хіберніянс| ]] pd9dlcibl8n5qqlbzs9gbuo3rn07ckd 4 240646 5152192 3502640 2026-06-07T14:14:09Z DobryBrat 5701 вікіфікацыя 5152192 wikitext text/x-wiki У спісе прыведзены ўсе населеныя пункты Рэспублікі Беларусь паводле нарматыўных даведнікаў Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь, якія былі выдадзены ў 2003—2010 гг. Некаторыя з прыведзеных населеных пунктаў былі ліквідаваны пасля выдання даведнікаў. == Спіс == * [[горад Віцебск ]] * [[горад Новаполацк ]] * [[горад Орша ]] * [[горад Полацк ]] * [[гарадскі пасёлак Балбасава, Аршанскі гарадскі савет]] * [[горад Барань, Аршанскі гарадскі савет]] * [[вёска Барсукі, Аршанскі гарадскі савет]] * [[гарадскі пасёлак Руба, Віцебскі гарадскі савет]] * [[гарадскі пасёлак Баравуха, Наваполацкі гарадскі савет]] * [[пасёлак Міжрэчча, Наваполацкі гарадскі савет]] * [[гарадскі пасёлак Арэхаўск]] * [[гарадскі пасёлак Копысь]] * [[вёска Андрэеўшчына, Андрэеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Анібалева, Андрэеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Берасценава, Андрэеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Міцькаўшчына, Андрэеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Кудаева, Андрэеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Міцькаўшчына, Андрэеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Прыдняпроўе, Андрэеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Солаўе, Андрэеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Брухава, Арэхаўскі сельсавет]] * [[вёска Верацея, Арэхаўскі сельсавет]] * [[вёска Карабішчы, Арэхаўскі сельсавет]] * [[вёска Краснабель, Арэхаўскі сельсавет]] * [[вёска Рагозіна, Арэхаўскі сельсавет]] * [[вёска Халмы, Арэхаўскі сельсавет]] * [[вёска Бабічы, Барздоўскі сельсавет]] * [[вёска Барздоўка, Барздоўскі сельсавет]] * [[вёска Баяры, Барздоўскі сельсавет]] * [[вёска Браздзечына, Барздоўскі сельсавет]] * [[вёска Будзішча, Барздоўскі сельсавет]] * [[вёска Гараны, Барздоўскі сельсавет]] * [[вёска Есіпава, Барздоўскі сельсавет]] * [[вёска Загарэльскія, Барздоўскі сельсавет]] * [[вёска Крашына, Барздоўскі сельсавет]] * [[вёска Кушэўка, Барздоўскі сельсавет]] * [[вёска Лявонаўка, Барздоўскі сельсавет]] * [[вёска Макараўка, Барздоўскі сельсавет]] * [[вёска Маркавічы, Барздоўскі сельсавет]] * [[вёска Печышча, Барздоўскі сельсавет]] * [[вёска Прыгузкі, Барздоўскі сельсавет]] * [[вёска Пугляі, Барздоўскі сельсавет]] * [[вёска Сідараўка, Барздоўскі сельсавет]] * [[вёска Суднікі, Барздоўскі сельсавет]] * [[вёска Турлаі, Барздоўскі сельсавет]] * [[вёска Чурылава, Барздоўскі сельсавет]] * [[вёска Барань, Вусценскі сельсавет]] * [[вёска Бараўцы, Вусценскі сельсавет]] * [[вёска Белева, Вусценскі сельсавет]] * [[вёска Бранцава, Вусценскі сельсавет]] * [[вёска Вусце, Вусценскі сельсавет]] * [[вёска Вязавая, Вусценскі сельсавет]] * [[вёска Клюшнікава, Вусценскі сельсавет]] * [[вёска Красны Бераг, Вусценскі сельсавет]] * [[вёска Ленькавічы, Вусценскі сельсавет]] * [[вёска Ліпкі, Вусценскі сельсавет]] * [[вёска Малінаўка, Вусценскі сельсавет]] * [[вёска Марозаўка, Вусценскі сельсавет]] * [[вёска Наваселле, Вусценскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Вусценскі сельсавет]] * [[вёска Сасноўка, Вусценскі сельсавет]] * [[вёска Селішча, Вусценскі сельсавет]] * [[вёска Тарчылава, Вусценскі сельсавет]] * [[вёска Хімінічы, Вусценскі сельсавет]] * [[вёска Целянцеева, Вусценскі сельсавет]] * [[вёска Чэрвіна, Вусценскі сельсавет]] * [[станцыя Чэрвіна, Вусценскі сельсавет]] * [[вёска Яромкавічы, Вусценскі сельсавет]] * [[вёска Абухава, Высокаўскі сельсавет]] * [[вёска Барсукі, Высокаўскі сельсавет]] * [[вёска Вусы, Высокаўскі сельсавет]] * [[вёска Высокае, Высокаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Высокае, Высокаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Бабіна, Высокаўскі сельсавет]] * [[вёска Грышаны, Высокаўскі сельсавет]] * [[вёска Купёлка, Высокаўскі сельсавет]] * [[вёска Людкаўшчына, Высокаўскі сельсавет]] * [[вёска Малое Бабіна, Высокаўскі сельсавет]] * [[вёска Пісаршчына, Высокаўскі сельсавет]] * [[вёска Селішча, Высокаўскі сельсавет]] * [[вёска Селякта, Высокаўскі сельсавет]] * [[вёска Сядрычына, Высокаўскі сельсавет]] * [[станцыя Хлусава, Высокаўскі сельсавет]] * [[вёска Чапеліна, Высокаўскі сельсавет]] * [[вёска Арлоўшчына, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Горная Веравойша, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Грабянёва, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Даўжаніцы, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Дачная, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Забалацце, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Зайцава, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Заслонаўка, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Ламачына, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Ніжняя Веравойша, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Новае Хорабрава, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Падгайшчына, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Пузырова, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Стар, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Старое Хорабрава, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Татарск, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Туравічы, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Дроздава, Задроўеўскі сельсавет]] * [[вёска Дубавое, Задроўеўскі сельсавет]] * [[вёска Жалезнякі, Задроўеўскі сельсавет]] * [[вёска Задроўе, Задроўеўскі сельсавет]] * [[вёска Зайцава, Задроўеўскі сельсавет]] * [[вёска Засеклі, Задроўеўскі сельсавет]] * [[вёска Казлова, Задроўеўскі сельсавет]] * [[вёска Пагост, Задроўеўскі сельсавет]] * [[вёска Пагосцік, Задроўеўскі сельсавет]] * [[вёска Панізоўе, Задроўеўскі сельсавет]] * [[вёска Рагазіна, Задроўеўскі сельсавет]] * [[вёска Роскі Сялец, Задроўеўскі сельсавет]] * [[вёска Хлусава, Задроўеўскі сельсавет]] * [[вёска Зубава, Зубаўскі сельсавет]] * [[вёска Краснапольцы, Зубаўскі сельсавет]] * [[вёска Лешча, Зубаўскі сельсавет]] * [[вёска Ляўкі, Зубаўскі сельсавет]] * [[вёска Садовая, Зубаўскі сельсавет]] * [[вёска Светачоўка, Зубаўскі сельсавет]] * [[вёска Смётанка, Зубаўскі сельсавет]] * [[вёска Балотавічы, Зубрэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Барэйшава, Зубрэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Вярхоўе, Зубрэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Дзятлава, Зубрэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Дубраўка, Зубрэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Зубрэвічы, Зубрэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Казекі, Зубрэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Лісуны, Зубрэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Мацнава, Зубрэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Мезенава, Зубрэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Прокшына, Зубрэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Тумінічы, Зубрэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Хадулы, Зубрэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Хімы, Зубрэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Арашкі, Клюкаўскі сельсавет]] * [[вёска Дзевіна, Клюкаўскі сельсавет]] * [[вёска Замасточча, Клюкаўскі сельсавет]] * [[вёска Іванькова, Клюкаўскі сельсавет]] * [[вёска Клюкаўка, Клюкаўскі сельсавет]] * [[вёска Лісоўскія, Клюкаўскі сельсавет]] * [[вёска Рамальдава, Клюкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сармацк, Клюкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сафіёўка, Клюкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сімахі, Клюкаўскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Клюкаўскі сельсавет]] * [[вёска Старына, Клюкаўскі сельсавет]] * [[вёска Чарняўскія, Клюкаўскі сельсавет]] * [[вёска Барадуліна, Крапівенскі сельсавет]] * [[вёска Брылі, Крапівенскі сельсавет]] * [[вёска Гацькаўшчына, Крапівенскі сельсавет]] * [[вёска Гразіўка, Крапівенскі сельсавет]] * [[вёска Загарадная, Крапівенскі сельсавет]] * [[вёска Згарда, Крапівенскі сельсавет]] * [[вёска Крапіўна, Крапівенскі сельсавет]] * [[вёска Ларынаўка, Крапівенскі сельсавет]] * [[вёска Пашына, Крапівенскі сельсавет]] * [[вёска Рымкі, Крапівенскі сельсавет]] * [[вёска Савішчына, Крапівенскі сельсавет]] * [[вёска Стахоўка, Крапівенскі сельсавет]] * [[вёска Сяглава, Крапівенскі сельсавет]] * [[вёска Шатравіна, Крапівенскі сельсавет]] * [[вёска Шугайлава, Крапівенскі сельсавет]] * [[вёска Азярок, Межаўскі сельсавет]] * [[вёска Аланцьева, Межаўскі сельсавет]] * [[вёска Баякоўшчына, Межаўскі сельсавет]] * [[вёска Глінішча, Межаўскі сельсавет]] * [[вёска Гразіна, Межаўскі сельсавет]] * [[вёска Дубніцы, Межаўскі сельсавет]] * [[вёска Дубраўка, Межаўскі сельсавет]] * [[вёска Заполле, Межаўскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Межаўскі сельсавет]] * [[вёска Зоськава, Межаўскі сельсавет]] * [[вёска Івашкава, Межаўскі сельсавет]] * [[вёска Ізмайлава, Межаўскі сельсавет]] * [[вёска Казечкі, Межаўскі сельсавет]] * [[вёска Казечына, Межаўскі сельсавет]] * [[вёска Калатоўкі, Межаўскі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Межаўскі сельсавет]] * [[вёска Канавалава, Межаўскі сельсавет]] * [[вёска Кашына, Межаўскі сельсавет]] * [[вёска Лагі, Межаўскі сельсавет]] * [[вёска Лужкі, Межаўскі сельсавет]] * [[станцыя Лужкі, Межаўскі сельсавет]] * [[вёска Ляснічыя, Межаўскі сельсавет]] * [[вёска Малотынь, Межаўскі сельсавет]] * [[вёска Мальжонкава, Межаўскі сельсавет]] * [[вёска Межава, Межаўскі сельсавет]] * [[вёска Монькава, Межаўскі сельсавет]] * [[вёска Мядзведнікі, Межаўскі сельсавет]] * [[вёска Новае Сяло, Межаўскі сельсавет]] * [[вёска Рубашына, Межаўскі сельсавет]] * [[вёска Свістуны, Межаўскі сельсавет]] * [[станцыя Смаляны, Межаўскі сельсавет]] * [[вёска Стайкі, Межаўскі сельсавет]] * [[вёска Стапурэва, Межаўскі сельсавет]] * [[вёска Стаўбуны, Межаўскі сельсавет]] * [[вёска Ферма, Межаўскі сельсавет]] * [[вёска Чаркасова, Межаўскі сельсавет]] * [[вёска Шэмберава, Межаўскі сельсавет]] * [[вёска Юрцава, Межаўскі сельсавет]] * [[вёска Антонаўка, Панізоўскі сельсавет]] * [[вёска Бабінічы, Панізоўскі сельсавет]] * [[вёска Звёздная, Панізоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Лясны, Панізоўскі сельсавет]] * [[вёска Марозава, Панізоўскі сельсавет]] * [[вёска Нарэйкава, Панізоўскі сельсавет]] * [[вёска Панізоўе, Панізоўскі сельсавет]] * [[вёска Руміна, Панізоўскі сельсавет]] * [[вёска Свісцёлкі, Панізоўскі сельсавет]] * [[вёска Стаўры, Панізоўскі сельсавет]] * [[вёска Сцяпкова, Панізоўскі сельсавет]] * [[вёска Харкаўка, Панізоўскі сельсавет]] * [[вёска Чарное, Панізоўскі сельсавет]] * [[вёска Чырвоная Харкаўка, Панізоўскі сельсавет]] * [[вёска 10-ы Блок Пост, Пішчалаўскі сельсавет]] * [[вёска Антавіль, Пішчалаўскі сельсавет]] * [[вёска Асінаўка, Пішчалаўскі сельсавет]] * [[вёска Багрынава, Пішчалаўскі сельсавет]] * [[вёска Барадзіно, Пішчалаўскі сельсавет]] * [[вёска Гадавічы, Пішчалаўскі сельсавет]] * [[вёска Гародня, Пішчалаўскі сельсавет]] * [[вёска Дрыбіна, Пішчалаўскі сельсавет]] * [[вёска Еліна, Пішчалаўскі сельсавет]] * [[вёска Корава, Пішчалаўскі сельсавет]] * [[станцыя Мажэеўка, Пішчалаўскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Ліпкі, Пішчалаўскі сельсавет]] * [[вёска Масееўка, Пішчалаўскі сельсавет]] * [[вёска Машкова, Пішчалаўскі сельсавет]] * [[вёска Муханава, Пішчалаўскі сельсавет]] * [[вёска Немерава, Пішчалаўскі сельсавет]] * [[вёска Папоўка, Пішчалаўскі сельсавет]] * [[вёска Пішчалава, Пішчалаўскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Пішчалаўскі сельсавет]] * [[вёска Хлусава, Пішчалаўскі сельсавет]] * [[вёска Агранамічная, Смальянскі сельсавет]] * [[вёска Бабрамынічы, Смальянскі сельсавет]] * [[вёска Васнева, Смальянскі сельсавет]] * [[вёска Вязьмічы, Смальянскі сельсавет]] * [[вёска Ганышава, Смальянскі сельсавет]] * [[вёска Гаравыя Паршні, Смальянскі сельсавет]] * [[вёска Жвікава, Смальянскі сельсавет]] * [[вёска Казённыя Паршні, Смальянскі сельсавет]] * [[вёска Камякі, Смальянскі сельсавет]] * [[вёска Карпаўшчына, Смальянскі сельсавет]] * [[вёска Кучына, Смальянскі сельсавет]] * [[вёска Масюкі, Смальянскі сельсавет]] * [[вёска Паркавая, Смальянскі сельсавет]] * [[вёска Парэчча, Смальянскі сельсавет]] * [[вёска Руклі, Смальянскі сельсавет]] * [[вёска Рэпухава, Смальянскі сельсавет]] * [[вёска Смальяны, Смальянскі сельсавет]] * [[вёска Соманава, Смальянскі сельсавет]] * [[вёска Спаскае, Смальянскі сельсавет]] * [[вёска Ступавое, Смальянскі сельсавет]] * [[вёска Субачава, Смальянскі сельсавет]] * [[вёска Сялец, Смальянскі сельсавет]] * [[пасёлак Трудавы, Смальянскі сельсавет]] * [[вёска Ціханы, Смальянскі сельсавет]] * [[вёска Цюльпін, Смальянскі сельсавет]] * [[вёска Шанькава, Смальянскі сельсавет]] * [[вёска Шыбекі, Смальянскі сельсавет]] * [[вёска Засценкі, Якаўлевіцкі сельсавет]] * [[вёска Казловічы 1, Якаўлевіцкі сельсавет]] * [[вёска Казловічы 2, Якаўлевіцкі сельсавет]] * [[вёска Лешча, Якаўлевіцкі сельсавет]] * [[вёска Люціны, Якаўлевіцкі сельсавет]] * [[вёска Лямна, Якаўлевіцкі сельсавет]] * [[вёска Магераўка, Якаўлевіцкі сельсавет]] * [[вёска Раманоўка, Якаўлевіцкі сельсавет]] * [[вёска Якаўлевічы, Якаўлевіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Якаўлевічы, Якаўлевіцкі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Бешанковічы]] * [[вёска Абухава, Астровенскі сельсавет]] * [[вёска Александрова, Астровенскі сельсавет]] * [[вёска Астроўна, Астровенскі сельсавет]] * [[вёска Белае, Астровенскі сельсавет]] * [[вёска Бузаны, Астровенскі сельсавет]] * [[вёска Вядзерава, Астровенскі сельсавет]] * [[вёска Гародна, Астровенскі сельсавет]] * [[вёска Горкі, Астровенскі сельсавет]] * [[вёска Данілаўка, Астровенскі сельсавет]] * [[вёска Дзягілева, Астровенскі сельсавет]] * [[вёска Доўгае, Астровенскі сельсавет]] * [[вёска Жаркі, Астровенскі сельсавет]] * [[вёска Жыгалы, Астровенскі сельсавет]] * [[вёска Замашэнне, Астровенскі сельсавет]] * [[вёска Замялочча, Астровенскі сельсавет]] * [[вёска Застарынне, Астровенскі сельсавет]] * [[вёска Камлі, Астровенскі сельсавет]] * [[вёска Клішы, Астровенскі сельсавет]] * [[вёска Крупеніна, Астровенскі сельсавет]] * [[вёска Купіна, Астровенскі сельсавет]] * [[вёска Латыгава, Астровенскі сельсавет]] * [[вёска Латышы, Астровенскі сельсавет]] * [[вёска Лукі, Астровенскі сельсавет]] * [[вёска Лучкі, Астровенскі сельсавет]] * [[вёска Малы Двор, Астровенскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Астровенскі сельсавет]] * [[вёска Панкратава, Астровенскі сельсавет]] * [[вёска Плісы, Астровенскі сельсавет]] * [[вёска Прыдзвінне, Астровенскі сельсавет]] * [[вёска Пушкары, Астровенскі сельсавет]] * [[вёска Пясочная, Астровенскі сельсавет]] * [[вёска Руда, Астровенскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Астровенскі сельсавет]] * [[вёска Таўсцюкі, Астровенскі сельсавет]] * [[вёска Чанавічы, Астровенскі сельсавет]] * [[вёска Шуты, Астровенскі сельсавет]] * [[вёска Багданава, Бачэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Бачэйкава, Бачэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Быцава, Бачэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Высокая Гара, Бачэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Грудзінава, Бачэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Грыцькаўка, Бачэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Далосцы, Бачэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Двор Нізгалава, Бачэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Дзятлава, Бачэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Жалезкі, Бачэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Жарнасекава, Бачэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Забелле, Бачэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Заручэўе, Бачэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Клешчыно, Бачэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Бачэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Немцава, Бачэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Нізгалава, Бачэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Промыслы, Бачэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Прыгожае, Бачэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Саўрасы, Бачэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Селядцова, Бачэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Скакуноўшчына, Бачэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Чурылава, Бачэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Шыпулі, Бачэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Алейнікі, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Аскершчына, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Бабаедава, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Баброўшчына, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Берасні, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Буй, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Быстры, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Варахобкі, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Галыні, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Галькі, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Ганчарова 1, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Ганчарова 2, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Гаўрыліна, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Давыдкавічы, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Доўгае, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Дразды, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Жарабікова, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Жахоўшчына, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Забар'е, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Залужжа, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Заполле, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Ільягова, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Камоскі, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Касарэўшчына, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Лабачова, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Ліцвякі, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Лукашоўка, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Мамойкі, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Новае Вадапоева, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Папкі, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Папоўшчына, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Паручнікі, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Пяцігарск, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Радзюкі, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Сасняны, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Свяча, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Сенькаўшчына, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Старое Вадапоева, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Стрыжава, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Траяны, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Трубіліна, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Філіпінкі, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Чаўнышкі, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Шышова, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Янаўшчына, Бешанковіцкі сельсавет]] * [[вёска Азёркі, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Асавец, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Асінаўка, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Бараўцы, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Бікложа, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Буднікі, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Верхняе Крывіна, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Галыні, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Ганкавічы, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Гарбачы, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Гракава, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Дабрыгоры, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Двурэчча, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Дубкі, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Дубраўка, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Елішава, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Забор'е, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Заграддзе, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Застарынне, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Заходна, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Казінае Сяло, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Карабова, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Кошчава, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Красныя Буднікі, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Крывіна, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Крывое Сяло, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Лапы, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Макаравічы, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Галыні, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Маскалёнкі, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Мількавічы, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Навумаўка, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Ніжняе Крывіна, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Новыя Ранчыцы, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Пажарышча, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Паліцы, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Пірагі, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Раманава, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Ржаўка, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Рубеж, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Рудыя, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Русілкі, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Саннікі, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Семянцова, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Старадворцы, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Старыя Ранчыцы, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Стаськава, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Хізава, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Хмяльнік, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Храпавішчына, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Целяпні, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Целяпы, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Шаламы, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Шарыпіна, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Шчыпцы, Верхнякрывінскі сельсавет]] * [[вёска Баркуны, Вярхоўскі сельсавет]] * [[вёска Вадапоева, Вярхоўскі сельсавет]] * [[вёска Васкрасенцы, Вярхоўскі сельсавет]] * [[вёска Вярхоўе, Вярхоўскі сельсавет]] * [[вёска Гурына, Вярхоўскі сельсавет]] * [[вёска Дапаны, Вярхоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Драбушова, Вярхоўскі сельсавет]] * [[вёска Забалацце, Вярхоўскі сельсавет]] * [[вёска Застарынне, Вярхоўскі сельсавет]] * [[вёска Куты, Вярхоўскі сельсавет]] * [[вёска Луг, Вярхоўскі сельсавет]] * [[вёска Люлюкі, Вярхоўскі сельсавет]] * [[вёска Машкі, Вярхоўскі сельсавет]] * [[вёска Пугачкі, Вярхоўскі сельсавет]] * [[вёска Сватаўка, Вярхоўскі сельсавет]] * [[вёска Селішча, Вярхоўскі сельсавет]] * [[вёска Стар, Вярхоўскі сельсавет]] * [[вёска Чаркасы, Вярхоўскі сельсавет]] * [[вёска Шкалёўка, Вярхоўскі сельсавет]] * [[вёска Шчукі, Вярхоўскі сельсавет]] * [[вёска Асінаўка, Соржыцкі сельсавет]] * [[вёска Бардашы, Соржыцкі сельсавет]] * [[вёска Берашэўцы, Соржыцкі сельсавет]] * [[вёска Беркава, Соржыцкі сельсавет]] * [[вёска Будзілава, Соржыцкі сельсавет]] * [[вёска Вяжышча, Соржыцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Паўлавічы, Соржыцкі сельсавет]] * [[вёска Гарадзец, Соржыцкі сельсавет]] * [[вёска Гняздзілава, Соржыцкі сельсавет]] * [[вёска Дашкава, Соржыцкі сельсавет]] * [[вёска Дуброва, Соржыцкі сельсавет]] * [[вёска Жавуры, Соржыцкі сельсавет]] * [[вёска Забелле, Соржыцкі сельсавет]] * [[вёска Задарожжа, Соржыцкі сельсавет]] * [[вёска Замошша, Соржыцкі сельсавет]] * [[вёска Засор'е, Соржыцкі сельсавет]] * [[вёска Засценкі, Соржыцкі сельсавет]] * [[вёска Кудзяны, Соржыцкі сельсавет]] * [[вёска Ліхачы, Соржыцкі сельсавет]] * [[вёска Ліхошына, Соржыцкі сельсавет]] * [[вёска Макраны, Соржыцкі сельсавет]] * [[вёска Малыя Паўлавічы, Соржыцкі сельсавет]] * [[вёска Мартасы, Соржыцкі сельсавет]] * [[вёска Падакі, Соржыцкі сельсавет]] * [[вёска Равякі, Соржыцкі сельсавет]] * [[вёска Светагорава, Соржыцкі сельсавет]] * [[вёска Сініцы, Соржыцкі сельсавет]] * [[вёска Сіняны, Соржыцкі сельсавет]] * [[вёска Соржыца, Соржыцкі сельсавет]] * [[вёска Стрэлішча, Соржыцкі сельсавет]] * [[вёска Холм, Соржыцкі сельсавет]] * [[вёска Чарнагосце, Соржыцкі сельсавет]] * [[вёска Шчакатоўшчына, Соржыцкі сельсавет]] * [[вёска Бортнікі 1, Ульскі сельсавет]] * [[вёска Бортнікі 2, Ульскі сельсавет]] * [[вёска Броды, Ульскі сельсавет]] * [[вёска Бычкова, Ульскі сельсавет]] * [[вёска Галі, Ульскі сельсавет]] * [[вёска Гарані, Ульскі сельсавет]] * [[вёска Дворнікі, Ульскі сельсавет]] * [[вёска Дубішча, Ульскі сельсавет]] * [[вёска Дыбалі, Ульскі сельсавет]] * [[вёска Ермалаўшчына, Ульскі сельсавет]] * [[вёска Жданова, Ульскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Ульскі сельсавет]] * [[вёска Зорнікі, Ульскі сельсавет]] * [[вёска Марцінава, Ульскі сельсавет]] * [[вёска Мураўшчына, Ульскі сельсавет]] * [[вёска Паніззе, Ульскі сельсавет]] * [[вёска Паўазер'е, Ульскі сельсавет]] * [[вёска Прудзіны, Ульскі сельсавет]] * [[вёска Сапегі, Ульскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Ульскі сельсавет]] * [[вёска Сокарава, Ульскі сельсавет]] * [[вёска Узрэчча, Ульскі сельсавет]] * [[пасёлак Ула, Ульскі сельсавет]] * [[вёска Ульянаўка, Ульскі сельсавет]] * [[вёска Фролкавічы, Ульскі сельсавет]] * [[вёска Хоціна, Ульскі сельсавет]] * [[вёска Шавурына, Ульскі сельсавет]] * [[вёска Шапчына, Ульскі сельсавет]] * [[горад Браслаў]] * [[гарадскі пасёлак Відзы]] * [[вёска Азяраўцы, Ахрэмавецкі сельсавет]] * [[вёска Аколіца, Ахрэмавецкі сельсавет]] * [[вёска Альгярдова, Ахрэмавецкі сельсавет]] * [[вёска Ахрэмаўцы, Ахрэмавецкі сельсавет]] * [[хутар Ахрэмаўшчына, Ахрэмавецкі сельсавет]] * [[вёска Гайлешы, Ахрэмавецкі сельсавет]] * [[хутар Гаўрылова, Ахрэмавецкі сельсавет]] * [[вёска Гірдзюшы, Ахрэмавецкі сельсавет]] * [[вёска Гурка, Ахрэмавецкі сельсавет]] * [[вёска Даўяты Вялікія, Ахрэмавецкі сельсавет]] * [[вёска Даўяты Малыя, Ахрэмавецкі сельсавет]] * [[вёска Дзегцяры, Ахрэмавецкі сельсавет]] * [[вёска Жвірблі, Ахрэмавецкі сельсавет]] * [[вёска Забалоцце, Ахрэмавецкі сельсавет]] * [[вёска Забор'е, Ахрэмавецкі сельсавет]] * [[вёска Закор'е, Ахрэмавецкі сельсавет]] * [[вёска Замошша, Ахрэмавецкі сельсавет]] * [[вёска Зімірка, Ахрэмавецкі сельсавет]] * [[вёска Зімнікі, Ахрэмавецкі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Ахрэмавецкі сельсавет]] * [[вёска Кіслаўшчына, Ахрэмавецкі сельсавет]] * [[вёска Кумша, Ахрэмавецкі сельсавет]] * [[вёска Лабуцеўцы, Ахрэмавецкі сельсавет]] * [[вёска Мазурына, Ахрэмавецкі сельсавет]] * [[вёска Марозаўшчына, Ахрэмавецкі сельсавет]] * [[вёска Марцінаўцы, Ахрэмавецкі сельсавет]] * [[вёска Мацешы, Ахрэмавецкі сельсавет]] * [[вёска Мелеўцы, Ахрэмавецкі сельсавет]] * [[вёска Мілашы, Ахрэмавецкі сельсавет]] * [[хутар Палессе, Ахрэмавецкі сельсавет]] * [[хутар Перавалока, Ахрэмавецкі сельсавет]] * [[хутар Прудзінка, Ахрэмавецкі сельсавет]] * [[вёска Пяткунішкі, Ахрэмавецкі сельсавет]] * [[вёска Разэта, Ахрэмавецкі сельсавет]] * [[вёска Рудава, Ахрэмавецкі сельсавет]] * [[вёска Рукшы, Ахрэмавецкі сельсавет]] * [[вёска Самавольцы, Ахрэмавецкі сельсавет]] * [[вёска Скварцішкі, Ахрэмавецкі сельсавет]] * [[вёска Укольск, Ахрэмавецкі сельсавет]] * [[вёска Шакуры, Ахрэмавецкі сельсавет]] * [[вёска Абалі, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Азярава, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Антадолле, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Астравішкі, Відзаўскі сельсавет]] * [[хутар Аўштакальня, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Ашкарагі, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Балікі, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Балундзішкі, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Баравыя, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Баркаўшчына, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Барсукі, Відзаўскі сельсавет]] * [[хутар Белы Засценак, Відзаўскі сельсавет]] * [[хутар Бержанішкі, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Бікішкі, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Біцюны, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Блажышкі, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Бучаны, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Бялюнішкі, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Вазгелянцы, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Вайнікішкі, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Вайнюны, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Ваўкі, Відзаўскі сельсавет]] * [[хутар Вацкялюны, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Ваяціна, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Відзішкі, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Відзы Лаўчынскія, Відзаўскі сельсавет]] * [[хутар Гадаўшчына, Відзаўскі сельсавет]] * [[хутар Галавачы, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Галалаўкі, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Гаўраны, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Гевянішкі, Відзаўскі сельсавет]] * [[хутар Гектаўка, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Германоўшчына, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Гірэйшы, Відзаўскі сельсавет]] * [[хутар Гробішкі, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Груштэлішкі, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Грыгараўшчына, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Грытуны, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Гультаёўшчына, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Гурэлі, Відзаўскі сельсавет]] * [[хутар Гянужа, Відзаўскі сельсавет]] * [[хутар Дамброўскія, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Дрысвяты, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Дубраўка, Відзаўскі сельсавет]] * [[хутар Дэгуцішкі, Відзаўскі сельсавет]] * [[хутар Ержышкі, Відзаўскі сельсавет]] * [[хутар Жалабішкі, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Жвірблішкі, Відзаўскі сельсавет]] * [[хутар Жвірына, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Ждэгелі, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Зацішша, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Казарэзы, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Казімірова, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Казяны, Відзаўскі сельсавет]] * [[хутар Калонія, Відзаўскі сельсавет]] * [[хутар Канавалы, Відзаўскі сельсавет]] * [[хутар Каралюнцы, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Каранеўшчына, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Кардэлішкі, Відзаўскі сельсавет]] * [[хутар Карклінскія, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Кецішкі, Відзаўскі сельсавет]] * [[хутар Кірмялішкі, Відзаўскі сельсавет]] * [[хутар Кліпы, Відзаўскі сельсавет]] * [[хутар Кузьмішкі, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Лайбуны, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Латочкі, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Латышкі, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Леамполле, Відзаўскі сельсавет]] * [[хутар Леанішкі, Відзаўскі сельсавет]] * [[хутар Ліпалаты, Відзаўскі сельсавет]] * [[хутар Любішкі, Відзаўскі сельсавет]] * [[хутар Малькаўшчына, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Мамяны, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Манюкі, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Марозаўка, Відзаўскі сельсавет]] * [[хутар Мацаляны, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Маярышкі, Відзаўскі сельсавет]] * [[хутар Мельнікі, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Мілюны, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Мяшкелі, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Новая Вёска, Відзаўскі сельсавет]] * [[хутар Новая Германоўшчына, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Нурвяны, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Падварынка, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Падзісеннікі, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Падтрайбшуны, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Пакульня, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Пастарнакі, Відзаўскі сельсавет]] * [[хутар Паўлаўка, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Пента, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Перавознікі, Відзаўскі сельсавет]] * [[хутар Плетарова, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Пузава, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Расінэлі, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Растанішкі, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Раташалі, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Рудзі, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Руціны, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Рэгуляры, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Савейкі, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Савічы, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Скрабэні, Відзаўскі сельсавет]] * [[хутар Снегішкі, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Стары Двор, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Стунжышкі, Відзаўскі сельсавет]] * [[хутар Сэклы, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Сястрэнцы, Відзаўскі сельсавет]] * [[хутар Талянішкі, Відзаўскі сельсавет]] * [[хутар Трабшышкі, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Тракішкі, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Трыбуцішкі, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Трэйбшы, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Фурманішкі, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Чарназем'е, Відзаўскі сельсавет]] * [[хутар Чорны Засценак, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Чыжэўшчына, Відзаўскі сельсавет]] * [[хутар Шаркішкі, Відзаўскі сельсавет]] * [[хутар Шлявішкі, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Эйтмяны, Відзаўскі сельсавет]] * [[хутар Юлішкі, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Якшты, Відзаўскі сельсавет]] * [[вёска Аксютава, Далёкаўскі сельсавет]] * [[хутар Альбенаўка, Далёкаўскі сельсавет]] * [[вёска Арцёмавічы, Далёкаўскі сельсавет]] * [[вёска Багданова, Далёкаўскі сельсавет]] * [[вёска Багдзюны, Далёкаўскі сельсавет]] * [[вёска Бальцішкі, Далёкаўскі сельсавет]] * [[вёска Богіна, Далёкаўскі сельсавет]] * [[хутар Браслаўская Лука, Далёкаўскі сельсавет]] * [[вёска Веркі, Далёкаўскі сельсавет]] * [[вёска Вусце, Далёкаўскі сельсавет]] * [[вёска Гайдукоўшчына, Далёкаўскі сельсавет]] * [[вёска Далёкія, Далёкаўскі сельсавет]] * [[хутар Даржэлі, Далёкаўскі сельсавет]] * [[вёска Дундаўшчына, Далёкаўскі сельсавет]] * [[вёска Жырнэлішкі, Далёкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ісаі, Далёкаўскі сельсавет]] * [[вёска Коўшанкі, Далёкаўскі сельсавет]] * [[вёска Лускаўшчына, Далёкаўскі сельсавет]] * [[вёска Мацешы, Далёкаўскі сельсавет]] * [[вёска Мілашкі, Далёкаўскі сельсавет]] * [[вёска Новадварышча, Далёкаўскі сельсавет]] * [[вёска Новая Лука, Далёкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сіпавічы, Далёкаўскі сельсавет]] * [[вёска Стаўрова, Далёкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сташэлішкі, Далёкаўскі сельсавет]] * [[вёска Стуканы, Далёкаўскі сельсавет]] * [[вёска Тоўшчына, Далёкаўскі сельсавет]] * [[вёска Уцінкі, Далёкаўскі сельсавет]] * [[вёска Хвасты, Далёкаўскі сельсавет]] * [[вёска Чэрніца, Далёкаўскі сельсавет]] * [[вёска Эйвідавічы, Далёкаўскі сельсавет]] * [[хутар Юршы, Далёкаўскі сельсавет]] * [[вёска Альбінаўшчына, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Антанова, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Бабышкі, Друеўскі сельсавет]] * [[хутар Бандуры, Друеўскі сельсавет]] * [[хутар Баравыя, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Баранаўшчына, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Барбарышкі, Друеўскі сельсавет]] * [[хутар Баркі, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Безназванае, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Бернатоўшчына, Друеўскі сельсавет]] * [[хутар Більдзюгі, Друеўскі сельсавет]] * [[хутар Бугры, Друеўскі сельсавет]] * [[хутар Букаўшчына, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Вайты, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Вальціны, Друеўскі сельсавет]] * [[хутар Васілёва, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Вэрды, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Войса, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Глыбошчына, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Далікатары, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Дамбравова, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Дзевялі, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Дзем'яны, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Дзеткаўцы, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Друйка, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Друйск, Друеўскі сельсавет]] * [[пасёлак Друя, Друеўскі сельсавет]] * [[хутар Залесныя, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Заполле, Друеўскі сельсавет]] * [[хутар Інэлі, Друеўскі сельсавет]] * [[хутар Ісачкі, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Кадаронцы, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Канавалаўшчына, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Канапляншчына, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Кандзершчына, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Качэргі, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Кірыліна, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Клімпаўшчына, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Кокаўшчына, Друеўскі сельсавет]] * [[хутар Краснагорка, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Кропішкі, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Крывоўшчына, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Кяпсні, Друеўскі сельсавет]] * [[хутар Лазоўка, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Лугі, Друеўскі сельсавет]] * [[хутар Лук'янцы, Друеўскі сельсавет]] * [[хутар Ляды, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Малькі, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Мінэйты, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Надрэчча, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Опліса 1, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Опліса 2, Друеўскі сельсавет]] * [[хутар Панаўка, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Пошта Абаб'е, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Пясчанка, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Радкуны, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Русцы, Друеўскі сельсавет]] * [[хутар Рыжаўшчына, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Рэпеншчына, Друеўскі сельсавет]] * [[хутар Савуці, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Смулькі, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Смятанаўшчына, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Струнеўшчына, Друеўскі сельсавет]] * [[хутар Стэфанова, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Сурмачова, Друеўскі сельсавет]] * [[хутар Сухарэўшчына, Друеўскі сельсавет]] * [[хутар Таропаўка, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Турчылава, Друеўскі сельсавет]] * [[хутар Устронь, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Федарынкі, Друеўскі сельсавет]] * [[хутар Целяшы, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Чарняўшчына, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Чэрнева, Друеўскі сельсавет]] * [[хутар Шаркелі, Друеўскі сельсавет]] * [[хутар Шафранова, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Яя, Друеўскі сельсавет]] * [[вёска Анісімавічы, Мяжанскі сельсавет]] * [[хутар Асінаўка, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Баярунішкі, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Братняя Гара, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Бужаны, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Бэйнары, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Бяляны, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Велікянцы, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Вяжы, Мяжанскі сельсавет]] * [[хутар Вярбоўка, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Герчаны, Мяжанскі сельсавет]] * [[хутар Гусароўшчына, Мяжанскі сельсавет]] * [[хутар Дудзішкі, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Ельна, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Емяльянішкі, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Жвірблі, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Жвірыні, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Заеленцы, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Зазоны, Мяжанскі сельсавет]] * [[хутар Запруддзе, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Зарачча, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Злота, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Зыбкі, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Каленкішкі, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Каліты, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Карасіна, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Кішкелішкі, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Клемянсполле, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Коханішкі, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Краснасельцы, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Крукі, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Крываселі, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Лакуцішкі, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Майшулі, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Марцінкавічы, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Мар'янполле, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Мікалаюнцы, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Міхалінка, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Міхалішкі, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Мяжаны, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Мякяны, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Мялка, Мяжанскі сельсавет]] * [[хутар Надбярэжжа, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Новы Двор, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Нурвянцы, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Павялішкі, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Пашавічы, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Плікішкі, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Пляўшкеты, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Пузыры, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Пустаселле, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Пустошка, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Пучкінішкі, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Пушкарышкі, Мяжанскі сельсавет]] * [[хутар Пятроўшчына, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Раткуны, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Рожава, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Рычаны, Мяжанскі сельсавет]] * [[хутар Сарокіна, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Свілюкі, Мяжанскі сельсавет]] * [[хутар Смялка, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Станкавічы, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Струста, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Субацішкі, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Урбаны, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Усяны, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Ушанішкі, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Шавялішкі, Мяжанскі сельсавет]] * [[хутар Ясная Гара, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Абалікшты, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Абаляны, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Адымянішкі, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Альсінішкі, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Асанішкі, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Баравікі, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Бартэлішкі, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Белевічы, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Блажуны, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Будавея, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Быкоўскія, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Бялусішкі, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Вайнюнцы, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Валейнішкі, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Вечароўшчына, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Галяўшчына, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Грайтунішкі, Опсаўскі сельсавет]] * [[хутар Даброды, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Дамашы, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Даўблі, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Дварчына, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Дварышча, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Дукелі, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Едагалі, Опсаўскі сельсавет]] * [[хутар Ёдзішкі, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Ёдлавічы, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Жвірблі, Опсаўскі сельсавет]] * [[хутар Жыгуці, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Жылінда, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Заборнікі, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Зялёнка, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Ілгайцы, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Камароўшчына, Опсаўскі сельсавет]] * [[хутар Карпішкі, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Кемянцы, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Крукоўшчына, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Крумплі, Опсаўскі сельсавет]] * [[хутар Кулі, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Кумпіні, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Купчэлі, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Кякшты, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Лазыркі, Опсаўскі сельсавет]] * [[хутар Лук'яны, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Лушнева, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Марцабаліна, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Мацэлішкі, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Медзюкі, Опсаўскі сельсавет]] * [[хутар Медыны, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Мілюнцы, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Мінкавічы, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Місянцы, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Мурмішкі, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Мядынкі Дамашоўскія, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Мядынкі Ёдлавіцкія, Опсаўскі сельсавет]] * [[хутар Наруці, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Новая, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Опса, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Пагошча, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Падрукша, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Пузавічы, Опсаўскі сельсавет]] * [[хутар Пялькова, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Пяткунішкі, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Разалінова, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Рымашы, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Рымуці, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Свірналішкі, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Сеўрукі, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Скуталішкі, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Снегі, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Старадварышча, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Трабшы, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Харонжышкі, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Шалакундзі, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Шалтэні, Опсаўскі сельсавет]] * [[хутар Шаркішкі, Опсаўскі сельсавет]] * [[хутар Шлікшта, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Юравічы, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Юцішкі, Опсаўскі сельсавет]] * [[хутар Яжоўка, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Якавічы, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Янулі, Опсаўскі сельсавет]] * [[хутар Ярканцы, Опсаўскі сельсавет]] * [[вёска Адамішкі, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Алёхны, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Антоненкі, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Апанасішкі 1, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Апанасішкі 2, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Бабашкі, Плюскі сельсавет]] * [[хутар Баравікішкі, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Баруны, Плюскі сельсавет]] * [[хутар Брылеўшчына, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Булавішкі, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Быстрамаўцы, Плюскі сельсавет]] * [[хутар Васількішкі 1, Плюскі сельсавет]] * [[хутар Васількішкі 3, Плюскі сельсавет]] * [[хутар Васількішкі 5, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Воласа, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Абаб'е, Плюскі сельсавет]] * [[хутар Гаравыя, Плюскі сельсавет]] * [[хутар Глінішкі, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Данькі, Плюскі сельсавет]] * [[хутар Дзяргова, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Дзерукі, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Дубіна, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Дудалі, Плюскі сельсавет]] * [[хутар Думарышкі 1, Плюскі сельсавет]] * [[хутар Думарышкі 2, Плюскі сельсавет]] * [[хутар Думарышкі 3, Плюскі сельсавет]] * [[хутар Думарышкі 4, Плюскі сельсавет]] * [[хутар Думарышкі 5, Плюскі сельсавет]] * [[хутар Думарышкі 6, Плюскі сельсавет]] * [[хутар Думарышкі 7, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Дундзеры, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Еленцы, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Забор'е, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Закаменка, Плюскі сельсавет]] * [[хутар Заплюшчына, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Заснуддзе, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Ілалы, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Кабошы, Плюскі сельсавет]] * [[хутар Кавалішкі, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Калонішкі, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Каранікі, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Качэргі, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Кезікі, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Кірколле, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Краснагорка, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Крывасельцы, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Лакіна, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Лапіна, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Лукшы, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Лявошкі, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Маранішкі, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Марцінішкі, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Масцішча 1, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Масцішча 2, Плюскі сельсавет]] * [[хутар Масцішча 3, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Мацюлішкі, Плюскі сельсавет]] * [[хутар Нарэйкішкі, Плюскі сельсавет]] * [[хутар Невярова, Плюскі сельсавет]] * [[хутар Невярышкі, Плюскі сельсавет]] * [[хутар Палепішкі, Плюскі сельсавет]] * [[хутар Папялішкі 1, Плюскі сельсавет]] * [[хутар Папялішкі 2, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Пасёлак Абаб'е, Плюскі сельсавет]] * [[хутар Паснуддзе, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Піртані, Плюскі сельсавет]] * [[хутар Плітнікі, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Плюсы, Плюскі сельсавет]] * [[хутар Прасвяцішкі, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Прохараўка, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Ражкі, Плюскі сельсавет]] * [[хутар Раўгішкі, Плюскі сельсавет]] * [[хутар Свілямесце, Плюскі сельсавет]] * [[хутар Слонішкі, Плюскі сельсавет]] * [[хутар Соміна, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Спрынды, Плюскі сельсавет]] * [[хутар Стампялішкі, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Стрынішкі, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Тракелі, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Тумашышкі, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Чыжэўнікі, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Чэрнішкі, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Шамялі, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Шашкішкі, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Швяды, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Штокаўцы, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Юраны, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Якубянцы, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Ячменішкі, Плюскі сельсавет]] * [[вёска Агоні, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Адамова, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Альхоўцы, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Антонаўцы, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Боханы, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Будзілы, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Буцеўцы, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Веркаўшчына, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Вусце, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Вязкі, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Гавейкі, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Гаўрылаўцы, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Герасімова, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Дзянісаўка, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Дубкі, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Жаймяны, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[хутар Заблацішкі, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Заборныя Гумны, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Завер'е, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[хутар Заверскія Хутары, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Запруддзе, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Засценак Мілюны, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Капылоўка, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Княжына, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Крамы, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Краўня, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Лаканаўшчына, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Лапкі, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Лапяны, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Лікуці, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Літоўшчына, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Луні, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Манастыр, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Маскавічы, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[хутар Мізеры, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Мілюны, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Міхееўцы, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Муражы, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Мутараўшчына, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Новы Праект, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Панцялейкі, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Папялішкі, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Петкуны, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[хутар Петухоўшчына, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Плябанцы, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Рацюнкі, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Рацюны, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Родзеўшчына, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Рубеж, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Русцягі, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сутароўшчына, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Філіпаўшчына, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[хутар Хомкаўшчына, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Хралы, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Цілеўцы, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Шавуры, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Антанова, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[вёска Атраднае, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[хутар Баравыя, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[вёска Барадзенічы, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[вёска Белабокі, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[вёска Біейкі, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[хутар Бондараўшчына, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[вёска Буеўшчына, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[вёска Вісяты, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[вёска Вуглы, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[вёска Галубоўшчына, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[вёска Густаты, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[вёска Гушчына, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[вёска Дзірнічы, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[вёска Заполеўшчына, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[вёска Запружаны, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[хутар Зарачаны, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[вёска Іказнь, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[вёска Інава, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[вёска Інава Малое, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[вёска Ісакаўцы, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[вёска Калеснікі, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[вёска Канцыінаўка, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[хутар Канцынава, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[вёска Кляўсы, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[вёска Лінкаўшчына, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[вёска Лявонкавічы, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[вёска Мількі, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[вёска Падгайцы, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[вёска Паддубнікі, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[вёска Пажардзе, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[хутар Пасюцішкі, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[вёска Петкуны, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[вёска Рафалова, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[вёска Рудабісць, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[вёска Рысевічы, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[вёска Рэвуты, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[вёска Рэпішча, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[вёска Самуйлы, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[вёска Слабада-Сасноўка, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[вёска Солакаўшчына, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[вёска Спаруны, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[вёска Старыкі, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[вёска Стрыжкі, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[вёска Суднікі, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[хутар Табакераўшчына, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[вёска Укля, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[вёска Хутары Іказненскія, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[вёска Цяцеркі, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[вёска Шаўляны, Цяцеркаўскі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Асвея]] * [[горад Верхнядзвінск]] * [[вёска Баркова, Асвейскі сельсавет]] * [[вёска Бічыкава, Асвейскі сельсавет]] * [[вёска Бяляны, Асвейскі сельсавет]] * [[вёска Весніно, Асвейскі сельсавет]] * [[вёска Відокі, Асвейскі сельсавет]] * [[вёска Галькаўшчына, Асвейскі сельсавет]] * [[вёска Давыдава, Асвейскі сельсавет]] * [[вёска Дубрава, Асвейскі сельсавет]] * [[вёска Зашчырына, Асвейскі сельсавет]] * [[вёска Канчаны, Асвейскі сельсавет]] * [[вёска Каралёва, Асвейскі сельсавет]] * [[вёска Міхаліна, Асвейскі сельсавет]] * [[вёска Мотужы, Асвейскі сельсавет]] * [[вёска Муквяціца, Асвейскі сельсавет]] * [[вёска Мядзведзева, Асвейскі сельсавет]] * [[вёска Нарушова, Асвейскі сельсавет]] * [[вёска Савейкі, Асвейскі сельсавет]] * [[вёска Саўкелі, Асвейскі сельсавет]] * [[вёска Свяціца, Асвейскі сельсавет]] * [[вёска Сенькава, Асвейскі сельсавет]] * [[вёска Урагава, Асвейскі сельсавет]] * [[вёска Цеплюкі, Асвейскі сельсавет]] * [[вёска Баліны, Бігосаўскі сельсавет]] * [[вёска Барэйкі, Бігосаўскі сельсавет]] * [[вёска Бігосава, Бігосаўскі сельсавет]] * [[вёска Вопытная, Бігосаўскі сельсавет]] * [[вёска Грыгораўшчына, Бігосаўскі сельсавет]] * [[вёска Данькі, Бігосаўскі сельсавет]] * [[вёска Жукава, Бігосаўскі сельсавет]] * [[вёска Кавалеўшчына, Бігосаўскі сельсавет]] * [[вёска Каменцы, Бігосаўскі сельсавет]] * [[вёска Карценева, Бігосаўскі сельсавет]] * [[вёска Маразы, Бігосаўскі сельсавет]] * [[вёска Навікі, Бігосаўскі сельсавет]] * [[вёска Новае Сяло, Бігосаўскі сельсавет]] * [[вёска Паўлюкі, Бігосаўскі сельсавет]] * [[вёска Спругі, Бігосаўскі сельсавет]] * [[вёска Стаклы, Бігосаўскі сельсавет]] * [[вёска Сумкі, Бігосаўскі сельсавет]] * [[вёска Сушкі, Бігосаўскі сельсавет]] * [[вёска Цінкаўцы, Бігосаўскі сельсавет]] * [[вёска Цынгялі, Бігосаўскі сельсавет]] * [[вёска Чурылава, Бігосаўскі сельсавет]] * [[вёска Шавёлкі, Бігосаўскі сельсавет]] * [[вёска Шармухі, Бігосаўскі сельсавет]] * [[вёска Юльянова, Бігосаўскі сельсавет]] * [[вёска Адамова, Боркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Барсукі, Боркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Батурына, Боркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Боркавічы, Боркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Брушкава, Боркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Букі, Боркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Буракова, Боркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Гвазды, Боркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Геронкі, Боркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Горкі, Боркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Двор Зялькі, Боркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дворыца, Боркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дубы, Боркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Забор'е, Боркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Замошша, Боркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Зялькі, Боркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Луначарскае, Боркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Магеры, Боркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Мазурына, Боркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Мышкі, Боркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Новы Двор, Боркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Нурава, Боркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Піскунова, Боркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Плішчына, Боркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ражэўшчына, Боркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Савейкі, Боркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Скарада, Боркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Уладычына, Боркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ульянова, Боркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Шупейкі, Боркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Балоціна, Бялькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Бароўка, Бялькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Барсукі, Бялькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Бялькоўшчына, Бялькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Вераб'ёва, Бялькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Галубава, Бялькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Гараваткі, Бялькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Гірдзюкі, Бялькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Жоўніна, Бялькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Жоўтаўшчына, Бялькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Забор'е, Бялькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Зара, Бялькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Заточча, Бялькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Каршуны, Бялькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Крыськава, Бялькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Лазовы, Бялькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Лакісава, Бялькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Лаўрукі, Бялькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Марцінава, Бялькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Матукі, Бялькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Мыкава, Бялькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Паташня, Бялькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Пользіна 1, Бялькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Пользіна 2, Бялькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Пушталёва, Бялькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Пяцюлева, Бялькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Роскашы, Бялькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Рэдкарава, Бялькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Сакалоўшчына, Бялькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Саўчонкі, Бялькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Свіраўшчына, Бялькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Свольна, Бялькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Таболкі, Бялькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Ульянова, Бялькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Яніна, Бялькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Антонава, Валынецкі сельсавет]] * [[вёска Ахрэмцы, Валынецкі сельсавет]] * [[вёска Балабаншчына, Валынецкі сельсавет]] * [[вёска Барсукі, Валынецкі сельсавет]] * [[вёска Белавусы, Валынецкі сельсавет]] * [[вёска Бубны, Валынецкі сельсавет]] * [[вёска Булаўкі, Валынецкі сельсавет]] * [[вёска Вадва, Валынецкі сельсавет]] * [[вёска Валуцёва, Валынецкі сельсавет]] * [[вёска Валынцы, Валынецкі сельсавет]] * [[вёска Грулёва, Валынецкі сельсавет]] * [[вёска Дадэкі, Валынецкі сельсавет]] * [[вёска Дзегцярова, Валынецкі сельсавет]] * [[вёска Ермакі, Валынецкі сельсавет]] * [[вёска Забелы 1, Валынецкі сельсавет]] * [[вёска Забелы 2, Валынецкі сельсавет]] * [[вёска Застарыны, Валынецкі сельсавет]] * [[вёска Кавалеўшчына, Валынецкі сельсавет]] * [[вёска Казуліна, Валынецкі сельсавет]] * [[вёска Калатовіна, Валынецкі сельсавет]] * [[вёска Клімаўшчына, Валынецкі сельсавет]] * [[вёска Княжыцы, Валынецкі сельсавет]] * [[вёска Князёва, Валынецкі сельсавет]] * [[вёска Краўцы, Валынецкі сельсавет]] * [[вёска Няверава, Валынецкі сельсавет]] * [[вёска Прудзінкі, Валынецкі сельсавет]] * [[вёска Сасноўцы, Валынецкі сельсавет]] * [[вёска Сафонава, Валынецкі сельсавет]] * [[вёска Свольна, Валынецкі сельсавет]] * [[вёска Стайкі, Валынецкі сельсавет]] * [[вёска Сялко, Валынецкі сельсавет]] * [[вёска Трэскавічы, Валынецкі сельсавет]] * [[вёска Філіпова, Валынецкі сельсавет]] * [[вёска Цярэшкі, Валынецкі сельсавет]] * [[вёска Аляксееўцы, Дзёрнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Войтава, Дзёрнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ганчарова, Дзёрнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Гараўцы, Дзёрнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Горнава, Дзёрнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Грыгораўцы, Дзёрнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Даражылава, Дзёрнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дзёрнавічы, Дзёрнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Доўгае, Дзёрнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Дзёрнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Зорка, Дзёрнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Зябкі, Дзёрнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Іскра, Дзёрнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Казакова, Дзёрнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Лешня, Дзёрнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Лугаўцы, Дзёрнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Лявонішына, Дзёрнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Новы Строй, Дзёрнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Пескаватка, Дзёрнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Пярэкі, Дзёрнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Рудня, Дзёрнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Дзёрнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Фрэйзава, Дзёрнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Юзафова, Дзёрнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Юркава, Дзёрнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ярмоліна, Дзёрнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Абрамова, Каханавіцкі сельсавет]] * [[вёска Азернікі, Каханавіцкі сельсавет]] * [[вёска Асёткі, Каханавіцкі сельсавет]] * [[вёска Барадуліна, Каханавіцкі сельсавет]] * [[вёска Валейкава, Каханавіцкі сельсавет]] * [[вёска Выдрыцкія, Каханавіцкі сельсавет]] * [[вёска Высоцкае, Каханавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вышнарава, Каханавіцкі сельсавет]] * [[вёска Гаі, Каханавіцкі сельсавет]] * [[вёска Гараваткі, Каханавіцкі сельсавет]] * [[вёска Грыбоўцы, Каханавіцкі сельсавет]] * [[вёска Задзежжа, Каханавіцкі сельсавет]] * [[вёска Замшаны, Каханавіцкі сельсавет]] * [[вёска Казлоўшчына, Каханавіцкі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Каханавіцкі сельсавет]] * [[вёска Каханавічы, Каханавіцкі сельсавет]] * [[вёска Кісялі, Каханавіцкі сельсавет]] * [[вёска Леснікова, Каханавіцкі сельсавет]] * [[вёска Маскалёнкі, Каханавіцкі сельсавет]] * [[вёска Мядзведскія, Каханавіцкі сельсавет]] * [[вёска Первамайская, Каханавіцкі сельсавет]] * [[вёска Садкоўшчына, Каханавіцкі сельсавет]] * [[вёска Селішча, Каханавіцкі сельсавет]] * [[вёска Селядцова, Каханавіцкі сельсавет]] * [[вёска Стараселле, Каханавіцкі сельсавет]] * [[вёска Стралкі, Каханавіцкі сельсавет]] * [[вёска Сямёнава, Каханавіцкі сельсавет]] * [[вёска Чарняўшчына, Каханавіцкі сельсавет]] * [[вёска Чыстаполле, Каханавіцкі сельсавет]] * [[вёска Абухава, Сар'янскі сельсавет]] * [[вёска Атокі, Сар'янскі сельсавет]] * [[вёска Важаны, Сар'янскі сельсавет]] * [[вёска Вознава, Сар'янскі сельсавет]] * [[вёска Ворзава, Сар'янскі сельсавет]] * [[вёска Вусце, Сар'янскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Плейкі, Сар'янскі сельсавет]] * [[вёска Гарбулі, Сар'янскі сельсавет]] * [[вёска Громаўкі, Сар'янскі сельсавет]] * [[вёска Дзегцярова, Сар'янскі сельсавет]] * [[вёска Заламы, Сар'янскі сельсавет]] * [[вёска Зулава, Сар'янскі сельсавет]] * [[вёска Крывасельцы, Сар'янскі сельсавет]] * [[вёска Ліпаўкі, Сар'янскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Плейкі, Сар'янскі сельсавет]] * [[вёска Мушына, Сар'янскі сельсавет]] * [[вёска Ніжняе Хаміно, Сар'янскі сельсавет]] * [[вёска Пакаёўцы, Сар'янскі сельсавет]] * [[вёска Пашэнькі, Сар'янскі сельсавет]] * [[вёска Росіца, Сар'янскі сельсавет]] * [[вёска Сардыкі, Сар'янскі сельсавет]] * [[вёска Сар'я, Сар'янскі сельсавет]] * [[вёска Шатрова, Сар'янскі сельсавет]] * [[вёска Юралава, Сар'янскі сельсавет]] * [[вёска Асвеіца, Чапаеўскі сельсавет]] * [[вёска Буды, Чапаеўскі сельсавет]] * [[вёска Валясы, Чапаеўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Сяло, Чапаеўскі сельсавет]] * [[вёска Гарадзілавічы, Чапаеўскі сельсавет]] * [[вёска Гаўрыліна, Чапаеўскі сельсавет]] * [[вёска Дабраплёсы, Чапаеўскі сельсавет]] * [[вёска Дзянісенкі, Чапаеўскі сельсавет]] * [[вёска Дубровы, Чапаеўскі сельсавет]] * [[вёска Залучча, Чапаеўскі сельсавет]] * [[вёска Ігналіна, Чапаеўскі сельсавет]] * [[вёска Ізубрыца, Чапаеўскі сельсавет]] * [[вёска Кабылінцы, Чапаеўскі сельсавет]] * [[вёска Кастрова, Чапаеўскі сельсавет]] * [[вёска Красова, Чапаеўскі сельсавет]] * [[вёска Лісна, Чапаеўскі сельсавет]] * [[вёска Любасна, Чапаеўскі сельсавет]] * [[вёска Малашкава, Чапаеўскі сельсавет]] * [[вёска Мыленкі, Чапаеўскі сельсавет]] * [[вёска Поціна, Чапаеўскі сельсавет]] * [[вёска Прошкі, Чапаеўскі сельсавет]] * [[вёска Рагелева, Чапаеўскі сельсавет]] * [[вёска Страдна, Чапаеўскі сельсавет]] * [[вёска Сукалі, Чапаеўскі сельсавет]] * [[вёска Царкоўна, Чапаеўскі сельсавет]] * [[пасёлак Чапаеўскі, Чапаеўскі сельсавет]] * [[вёска Чарнавокі, Чапаеўскі сельсавет]] * [[вёска Альшанікі, Шайтараўскі сельсавет]] * [[вёска Бабарыкі, Шайтараўскі сельсавет]] * [[вёска Барсукі, Шайтараўскі сельсавет]] * [[вёска Жыгулі, Шайтараўскі сельсавет]] * [[вёска Ляшчылава, Шайтараўскі сельсавет]] * [[вёска Міхайлова, Шайтараўскі сельсавет]] * [[вёска Несцеры, Шайтараўскі сельсавет]] * [[вёска Ракусіна, Шайтараўскі сельсавет]] * [[вёска Смулькава, Шайтараўскі сельсавет]] * [[вёска Хрусцялёва, Шайтараўскі сельсавет]] * [[вёска Цясты, Шайтараўскі сельсавет]] * [[вёска Шайтарава, Шайтараўскі сельсавет]] * [[вёска Юсціянава, Шайтараўскі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Сураж]] * [[гарадскі пасёлак Янавічы]] * [[вёска Антонаўка, Суражскі пассавет]] * [[вёска Арэхі, Суражскі пассавет]] * [[вёска Балашы, Суражскі пассавет]] * [[вёска Брыгітполле, Суражскі пассавет]] * [[вёска Будзянка, Суражскі пассавет]] * [[вёска Дзятлы, Суражскі пассавет]] * [[вёска Каспляны, Суражскі пассавет]] * [[вёска Кісялёва, Суражскі пассавет]] * [[вёска Кузняцоўка, Суражскі пассавет]] * [[вёска Курушчані, Суражскі пассавет]] * [[вёска Маісеенкі, Суражскі пассавет]] * [[вёска Марчонкі, Суражскі пассавет]] * [[вёска Пранікі, Суражскі пассавет]] * [[вёска Пярно, Суражскі пассавет]] * [[вёска Рабава, Суражскі пассавет]] * [[вёска Слабада, Суражскі пассавет]] * [[вёска Стайкі, Суражскі пассавет]] * [[вёска Стасенкі, Суражскі пассавет]] * [[вёска Уласава, Суражскі пассавет]] * [[вёска Хадорына, Суражскі пассавет]] * [[вёска Шапурова, Суражскі пассавет]] * [[вёска Валькі, Янавіцкі пассавет]] * [[вёска Востраў, Янавіцкі пассавет]] * [[вёска Глазамічы, Янавіцкі пассавет]] * [[вёска Дружная, Янавіцкі пассавет]] * [[вёска Задзетуні, Янавіцкі пассавет]] * [[вёска Іменне, Янавіцкі пассавет]] * [[вёска Казімірова, Янавіцкі пассавет]] * [[вёска Лёпіна, Янавіцкі пассавет]] * [[вёска Панкі, Янавіцкі пассавет]] * [[вёска Півавары, Янавіцкі пассавет]] * [[вёска Пукшына, Янавіцкі пассавет]] * [[вёска Сёміна, Янавіцкі пассавет]] * [[вёска Слабада, Янавіцкі пассавет]] * [[вёска Сцяпная, Янавіцкі пассавет]] * [[вёска Чыжыкі, Янавіцкі пассавет]] * [[вёска Шпуры, Янавіцкі пассавет]] * [[вёска Акцябрская, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Арлова, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Бандары, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Барышына, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Васюты, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Высокая, Акцябрскі сельсавет]] * [[пасёлак Забалоцінка, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Зазыбы 2, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Заходнікі, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Копці, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Лабаны, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Ласасіна, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Лужына, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Любава, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Лятохі, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Маклакі, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Сакольнікі, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Сялюты, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Шапуры, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Шпілі, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Шульцава, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Альгова, Бабініцкі сельсавет]] * [[вёска Ананіна, Бабініцкі сельсавет]] * [[вёска Аўдзеевічы, Бабініцкі сельсавет]] * [[вёска Бабінічы, Бабініцкі сельсавет]] * [[вёска Барвін, Бабініцкі сельсавет]] * [[вёска Бібіраўка, Бабініцкі сельсавет]] * [[вёска Буева, Бабініцкі сельсавет]] * [[вёска Бялынавічы, Бабініцкі сельсавет]] * [[пасёлак Віцьба, Бабініцкі сельсавет]] * [[вёска Гатушкі, Бабініцкі сельсавет]] * [[вёска Жабенцяі, Бабініцкі сельсавет]] * [[вёска Жалезнякі, Бабініцкі сельсавет]] * [[вёска Жмуркава, Бабініцкі сельсавет]] * [[вёска Казанава, Бабініцкі сельсавет]] * [[вёска Камунарка, Бабініцкі сельсавет]] * [[вёска Кашалёва, Бабініцкі сельсавет]] * [[вёска Кашына, Бабініцкі сельсавет]] * [[вёска Клішава, Бабініцкі сельсавет]] * [[вёска Косава, Бабініцкі сельсавет]] * [[вёска Максюткі, Бабініцкі сельсавет]] * [[вёска Падбярэззе, Бабініцкі сельсавет]] * [[вёска Палудзеткі, Бабініцкі сельсавет]] * [[вёска Пышнякі, Бабініцкі сельсавет]] * [[пасёлак Светлы, Бабініцкі сельсавет]] * [[вёска Сенькава, Бабініцкі сельсавет]] * [[вёска Чумачоў Мох, Бабініцкі сельсавет]] * [[вёска Шабуні, Бабініцкі сельсавет]] * [[вёска Абухава, Варонаўскі сельсавет]] * [[вёска Астране, Варонаўскі сельсавет]] * [[вёска Бернікі, Варонаўскі сельсавет]] * [[вёска Вароны, Варонаўскі сельсавет]] * [[вёска Друкава, Варонаўскі сельсавет]] * [[вёска Кавалёва, Варонаўскі сельсавет]] * [[вёска Лучынаўка, Варонаўскі сельсавет]] * [[вёска Паддуб'е, Варонаўскі сельсавет]] * [[вёска Паляі, Варонаўскі сельсавет]] * [[вёска Пушкары, Варонаўскі сельсавет]] * [[вёска Раніна, Варонаўскі сельсавет]] * [[вёска Цішкава, Варонаўскі сельсавет]] * [[вёска Яроміна, Варонаўскі сельсавет]] * [[вёска Астрэйкава, Вымнянскі сельсавет]] * [[вёска Бальшухі, Вымнянскі сельсавет]] * [[вёска Войтава, Вымнянскі сельсавет]] * [[вёска Вымна, Вымнянскі сельсавет]] * [[вёска Выстаўка, Вымнянскі сельсавет]] * [[вёска Жаляі, Вымнянскі сельсавет]] * [[вёска Князі, Вымнянскі сельсавет]] * [[вёска Котава, Вымнянскі сельсавет]] * [[вёска Красная Іскра, Вымнянскі сельсавет]] * [[вёска Латыгава, Вымнянскі сельсавет]] * [[вёска Лебартова, Вымнянскі сельсавет]] * [[вёска Малыжана, Вымнянскі сельсавет]] * [[вёска Манулкі, Вымнянскі сельсавет]] * [[вёска Міхайлова, Вымнянскі сельсавет]] * [[вёска Мішуткі, Вымнянскі сельсавет]] * [[вёска Прывольная, Вымнянскі сельсавет]] * [[вёска Рыбакі, Вымнянскі сельсавет]] * [[вёска Сакольнікі, Вымнянскі сельсавет]] * [[вёска Тадуліна, Вымнянскі сельсавет]] * [[вёска Філіпкава, Вымнянскі сельсавет]] * [[вёска Фокіна, Вымнянскі сельсавет]] * [[вёска Юрчонкі, Вымнянскі сельсавет]] * [[вёска Арэшанкі, Задуброўскі сельсавет]] * [[вёска Аўтушкава, Задуброўскі сельсавет]] * [[вёска Белікі, Задуброўскі сельсавет]] * [[вёска Ботанічы, Задуброўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Любшчына, Задуброўскі сельсавет]] * [[вёска Гара, Задуброўскі сельсавет]] * [[вёска Гунчанкі, Задуброўскі сельсавет]] * [[вёска Задуброўе, Задуброўскі сельсавет]] * [[вёска Засценкі, Задуброўскі сельсавет]] * [[вёска Іванькова, Задуброўскі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Задуброўскі сельсавет]] * [[вёска Кароўка, Задуброўскі сельсавет]] * [[вёска Краскі, Задуброўскі сельсавет]] * [[вёска Краўцова, Задуброўскі сельсавет]] * [[вёска Крупадзёры, Задуброўскі сельсавет]] * [[вёска Лазаватка, Задуброўскі сельсавет]] * [[вёска Лямніца, Задуброўскі сельсавет]] * [[вёска Малая Любшчына, Задуброўскі сельсавет]] * [[вёска Пенклавічы, Задуброўскі сельсавет]] * [[вёска Пруднікі, Задуброўскі сельсавет]] * [[вёска Прысушына, Задуброўскі сельсавет]] * [[вёска Рыбакі, Задуброўскі сельсавет]] * [[вёска Салавічы, Задуброўскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Задуброўскі сельсавет]] * [[вёска Трушчы, Задуброўскі сельсавет]] * [[вёска Храпальна, Задуброўскі сельсавет]] * [[вёска Церахова, Задуброўскі сельсавет]] * [[вёска Шавуры, Задуброўскі сельсавет]] * [[вёска Бенцяі, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Булы, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Бярозаўка, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Галінава, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Дземяхі, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Дзеснянінава, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Дразды, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Заполле, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Засёлак, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Захаронкі, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Кабаны, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Кавалёва, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Казакова, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Калінка, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Канькі, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Марковічы, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Нізкабор'е, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Новааляксандраўка, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Папаратна, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Партызанаўка, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Парэчча, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Пруднікі, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Пудаць, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Пунішча, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Пухавічы, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Сапраны, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Сібякі, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Тарасенкі, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Харпенічы, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Храпакі, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Шлыкі, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Шчыпечы, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Баршчоўка, Заронаўскі сельсавет]] * [[вёска Бліны, Заронаўскі сельсавет]] * [[вёска Бялянкі, Заронаўскі сельсавет]] * [[вёска Варашылы, Заронаўскі сельсавет]] * [[вёска Грушэўская, Заронаўскі сельсавет]] * [[вёска Дзяйкі, Заронаўскі сельсавет]] * [[вёска Жыгалава, Заронаўскі сельсавет]] * [[вёска Заронава, Заронаўскі сельсавет]] * [[вёска Іванова, Заронаўскі сельсавет]] * [[вёска Кавалькі, Заронаўскі сельсавет]] * [[вёска Казлы, Заронаўскі сельсавет]] * [[вёска Какоры, Заронаўскі сельсавет]] * [[вёска Мазанава, Заронаўскі сельсавет]] * [[вёска Машкіна, Заронаўскі сельсавет]] * [[вёска Мірная, Заронаўскі сельсавет]] * [[вёска Міхалі, Заронаўскі сельсавет]] * [[вёска Палойнікі, Заронаўскі сельсавет]] * [[вёска Пестуніца, Заронаўскі сельсавет]] * [[вёска Пракуды, Заронаўскі сельсавет]] * [[вёска Сіманаўшчына, Заронаўскі сельсавет]] * [[вёска Стоўбніца, Заронаўскі сельсавет]] * [[вёска Субачы, Заронаўскі сельсавет]] * [[вёска Суйкава, Заронаўскі сельсавет]] * [[вёска Сцяпанкава, Заронаўскі сельсавет]] * [[вёска Тапорына, Заронаўскі сельсавет]] * [[вёска Чопіна, Заронаўскі сельсавет]] * [[вёска Астраўскія, Курынскі сельсавет]] * [[вёска Белікава, Курынскі сельсавет]] * [[вёска Будзіслава, Курынскі сельсавет]] * [[вёска Вайцяхі, Курынскі сельсавет]] * [[вёска Гаркава, Курынскі сельсавет]] * [[вёска Дражна, Курынскі сельсавет]] * [[вёска Задзвінне, Курынскі сельсавет]] * [[вёска Кулакова, Курынскі сельсавет]] * [[вёска Курына, Курынскі сельсавет]] * [[вёска Міхалкова, Курынскі сельсавет]] * [[вёска Пляшкі, Курынскі сельсавет]] * [[вёска Сабалёва, Курынскі сельсавет]] * [[вёска Седзенне, Курынскі сельсавет]] * [[вёска Хамякова, Курынскі сельсавет]] * [[вёска Хатоля, Курынскі сельсавет]] * [[вёска Ходарава, Курынскі сельсавет]] * [[вёска Аўселева, Лятчанскі сельсавет]] * [[вёска Біцялёва, Лятчанскі сельсавет]] * [[вёска Волкава, Лятчанскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Лётцы, Лятчанскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Трубачы, Лятчанскі сельсавет]] * [[вёска Грышаны, Лятчанскі сельсавет]] * [[вёска Дымаўшчына, Лятчанскі сельсавет]] * [[вёска Зайцава, Лятчанскі сельсавет]] * [[вёска Запруддзе, Лятчанскі сельсавет]] * [[вёска Казакі, Лятчанскі сельсавет]] * [[вёска Капітанава, Лятчанскі сельсавет]] * [[вёска Кіраўская, Лятчанскі сельсавет]] * [[вёска Княжыца, Лятчанскі сельсавет]] * [[вёска Кузняцова, Лятчанскі сельсавет]] * [[вёска Ламы, Лятчанскі сельсавет]] * [[вёска Лукі, Лятчанскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Лётцы, Лятчанскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Трубачы, Лятчанскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Лятчанскі сельсавет]] * [[вёска Навікі, Лятчанскі сельсавет]] * [[вёска Пабядзіншчына, Лятчанскі сельсавет]] * [[вёска Падлазнікі, Лятчанскі сельсавет]] * [[вёска Прыдзвінне, Лятчанскі сельсавет]] * [[вёска Слабада Жукаўская, Лятчанскі сельсавет]] * [[вёска Старое Сяло, Лятчанскі сельсавет]] * [[вёска Увалокі, Лятчанскі сельсавет]] * [[вёска Хоцінічы, Лятчанскі сельсавет]] * [[вёска Чырына, Лятчанскі сельсавет]] * [[вёска Шарсні, Лятчанскі сельсавет]] * [[вёска Шэвіна, Лятчанскі сельсавет]] * [[вёска Якуціна, Лятчанскі сельсавет]] * [[вёска Баранаўка, Мазалаўскі сельсавет]] * [[вёска Бараўляны, Мазалаўскі сельсавет]] * [[вёска Букаціна, Мазалаўскі сельсавет]] * [[вёска Буяны, Мазалаўскі сельсавет]] * [[вёска Вугалок, Мазалаўскі сельсавет]] * [[вёска Герасімава, Мазалаўскі сельсавет]] * [[вёска Грабяніца, Мазалаўскі сельсавет]] * [[вёска Доўжа, Мазалаўскі сельсавет]] * [[вёска Дрыколле, Мазалаўскі сельсавет]] * [[вёска Дудчына, Мазалаўскі сельсавет]] * [[вёска Калінава, Мазалаўскі сельсавет]] * [[вёска Канавалава, Мазалаўскі сельсавет]] * [[вёска Каралёва, Мазалаўскі сельсавет]] * [[вёска Койтава, Мазалаўскі сельсавет]] * [[вёска Красны Двор, Мазалаўскі сельсавет]] * [[вёска Лосвіда, Мазалаўскі сельсавет]] * [[вёска Лужасна, Мазалаўскі сельсавет]] * [[станцыя Лужасна, Мазалаўскі сельсавет]] * [[вёска Лужкі, Мазалаўскі сельсавет]] * [[вёска Лушчыха, Мазалаўскі сельсавет]] * [[вёска Мазалава, Мазалаўскі сельсавет]] * [[вёска Нікалаёва, Мазалаўскі сельсавет]] * [[вёска Сакольнікі, Мазалаўскі сельсавет]] * [[вёска Саўчонкі, Мазалаўскі сельсавет]] * [[вёска Суднікі, Мазалаўскі сельсавет]] * [[вёска Сушчова, Мазалаўскі сельсавет]] * [[вёска Трыгубцы, Мазалаўскі сельсавет]] * [[вёска Хайсы, Мазалаўскі сельсавет]] * [[вёска Храпавічы, Мазалаўскі сельсавет]] * [[вёска Цяцёркі, Мазалаўскі сельсавет]] * [[вёска Шалыгі, Мазалаўскі сельсавет]] * [[вёска Шчучына, Мазалаўскі сельсавет]] * [[вёска Шылы, Мазалаўскі сельсавет]] * [[вёска Асінаўка, Ноўкінскі сельсавет]] * [[вёска Бараўская, Ноўкінскі сельсавет]] * [[вёска Баронікі, Ноўкінскі сельсавет]] * [[вёска Броўшчына, Ноўкінскі сельсавет]] * [[вёска Буцяжы, Ноўкінскі сельсавет]] * [[вёска Валасова, Ноўкінскі сельсавет]] * [[вёска Васількі, Ноўкінскі сельсавет]] * [[вёска Ваяводкі, Ноўкінскі сельсавет]] * [[вёска Вішнёвая, Ноўкінскі сельсавет]] * [[вёска Гараднянскі Мох, Ноўкінскі сельсавет]] * [[вёска Гарадняны, Ноўкінскі сельсавет]] * [[вёска Градкі, Ноўкінскі сельсавет]] * [[вёска Дабрэйка, Ноўкінскі сельсавет]] * [[вёска Добрына, Ноўкінскі сельсавет]] * [[вёска Забеліна, Ноўкінскі сельсавет]] * [[вёска Зубакі, Ноўкінскі сельсавет]] * [[вёска Зуі, Ноўкінскі сельсавет]] * [[вёска Камары, Ноўкінскі сельсавет]] * [[вёска Красцьянка, Ноўкінскі сельсавет]] * [[вёска Кукавячына, Ноўкінскі сельсавет]] * [[вёска Лугавыя, Ноўкінскі сельсавет]] * [[вёска Луцікі, Ноўкінскі сельсавет]] * [[вёска Мядзвёдка, Ноўкінскі сельсавет]] * [[станцыя Мядзвёдка, Ноўкінскі сельсавет]] * [[вёска Новакукавячына, Ноўкінскі сельсавет]] * [[вёска Ноўка, Ноўкінскі сельсавет]] * [[вёска Пароцькава, Ноўкінскі сельсавет]] * [[вёска Паўлючонкі, Ноўкінскі сельсавет]] * [[вёска Перавоз, Ноўкінскі сельсавет]] * [[вёска Пушкары, Ноўкінскі сельсавет]] * [[вёска Рудакі, Ноўкінскі сельсавет]] * [[вёска Сасноўка, Ноўкінскі сельсавет]] * [[вёска Свярдлова, Ноўкінскі сельсавет]] * [[вёска Скрэбні, Ноўкінскі сельсавет]] * [[вёска Старынкі, Ноўкінскі сельсавет]] * [[вёска Ступішча, Ноўкінскі сельсавет]] * [[вёска Хамішчава, Ноўкінскі сельсавет]] * [[вёска Якушы, Ноўкінскі сельсавет]] * [[вёска Агароднікі, Тулаўскі сельсавет]] * [[вёска Андронавічы, Тулаўскі сельсавет]] * [[вёска Асёткі, Тулаўскі сельсавет]] * [[вёска Асіпоўшчына, Тулаўскі сельсавет]] * [[вёска Пушча, Тулаўскі сельсавет]] * [[вёска Селівоўшчына, Тулаўскі сельсавет]] * [[вёска Тулава, Тулаўскі сельсавет]] * [[вёска Асінаўка, Шапечынскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Чэрніца, Шапечынскі сельсавет]] * [[вёска Гараватка, Шапечынскі сельсавет]] * [[вёска Гаравыя, Шапечынскі сельсавет]] * [[вёска Гаркава, Шапечынскі сельсавет]] * [[вёска Града, Шапечынскі сельсавет]] * [[вёска Дыманова, Шапечынскі сельсавет]] * [[вёска Зазыбы 1, Шапечынскі сельсавет]] * [[вёска Замасточча, Шапечынскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Шапечынскі сельсавет]] * [[вёска Ільічоўка, Шапечынскі сельсавет]] * [[вёска Касачы, Шапечынскі сельсавет]] * [[вёска Кузьмянцы, Шапечынскі сельсавет]] * [[пасёлак Ліпаўцы, Шапечынскі сельсавет]] * [[вёска Лучоса, Шапечынскі сельсавет]] * [[вёска Лядзенкі, Шапечынскі сельсавет]] * [[вёска Лядзішча, Шапечынскі сельсавет]] * [[вёска Ляхі, Шапечынскі сельсавет]] * [[вёска Макарава, Шапечынскі сельсавет]] * [[вёска Мяклава, Шапечынскі сельсавет]] * [[вёска Навікі, Шапечынскі сельсавет]] * [[вёска Пушчаёва, Шапечынскі сельсавет]] * [[вёска Ражнова, Шапечынскі сельсавет]] * [[вёска Саўчанкі, Шапечынскі сельсавет]] * [[вёска Скрыдлева, Шапечынскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Шапечынскі сельсавет]] * [[вёска Старынцы, Шапечынскі сельсавет]] * [[вёска Стрыганцы, Шапечынскі сельсавет]] * [[вёска Уладзіміраўка, Шапечынскі сельсавет]] * [[вёска Цялашы, Шапечынскі сельсавет]] * [[вёска Чарнецкі Мох, Шапечынскі сельсавет]] * [[вёска Шапечына, Шапечынскі сельсавет]] * [[вёска Шаркі, Шапечынскі сельсавет]] * [[вёска Шылкі, Шапечынскі сельсавет]] * [[горад Гарадок]] * [[гарадскі пасёлак Езярышча]] * [[вёска Акуні, Бычыхінскі сельсавет]] * [[вёска Андрэенкі, Бычыхінскі сельсавет]] * [[вёска Арэхава, Бычыхінскі сельсавет]] * [[вёска Асёткі, Бычыхінскі сельсавет]] * [[вёска Аскерына, Бычыхінскі сельсавет]] * [[вёска Бадзякіна, Бычыхінскі сельсавет]] * [[вёска Бурдыкі, Бычыхінскі сельсавет]] * [[вёска Быкі, Бычыхінскі сельсавет]] * [[вёска Бычыха, Бычыхінскі сельсавет]] * [[вёска Гаране, Бычыхінскі сельсавет]] * [[вёска Гарнова, Бычыхінскі сельсавет]] * [[вёска Гары, Бычыхінскі сельсавет]] * [[вёска Дражакі, Бычыхінскі сельсавет]] * [[вёска Загаране, Бычыхінскі сельсавет]] * [[вёска Казлова, Бычыхінскі сельсавет]] * [[вёска Каленькава, Бычыхінскі сельсавет]] * [[вёска Клёнаўка, Бычыхінскі сельсавет]] * [[вёска Клюшова, Бычыхінскі сельсавет]] * [[вёска Кузьміно, Бычыхінскі сельсавет]] * [[вёска Кузюронкі, Бычыхінскі сельсавет]] * [[вёска Курыленкі, Бычыхінскі сельсавет]] * [[вёска Льнозавод, Бычыхінскі сельсавет]] * [[вёска Малашанкі, Бычыхінскі сельсавет]] * [[вёска Мехавое, Бычыхінскі сельсавет]] * [[вёска Першамайка, Бычыхінскі сельсавет]] * [[вёска Прудок, Бычыхінскі сельсавет]] * [[вёска Пятрова, Бычыхінскі сельсавет]] * [[вёска Рослыя, Бычыхінскі сельсавет]] * [[вёска Светлыя, Бычыхінскі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Бычыхінскі сельсавет]] * [[вёска Смароднік, Бычыхінскі сельсавет]] * [[вёска Азёркі, Вайханскі сельсавет]] * [[вёска Астраўляне, Вайханскі сельсавет]] * [[вёска Байцарава, Вайханскі сельсавет]] * [[вёска Бегуны, Вайханскі сельсавет]] * [[вёска Белахвостава, Вайханскі сельсавет]] * [[вёска Беразнякі, Вайханскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Лосвіда, Вайханскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Стайкі, Вайханскі сельсавет]] * [[вёска Забумер'е, Вайханскі сельсавет]] * [[вёска Залучча, Вайханскі сельсавет]] * [[вёска Зарэцкія, Вайханскі сельсавет]] * [[вёска Заходы, Вайханскі сельсавет]] * [[вёска Казінова, Вайханскі сельсавет]] * [[вёска Калонія, Вайханскі сельсавет]] * [[вёска Канчане, Вайханскі сельсавет]] * [[вёска Краўцова, Вайханскі сельсавет]] * [[вёска Крынічная, Вайханскі сельсавет]] * [[вёска Макары, Вайханскі сельсавет]] * [[вёска Малое Кашо, Вайханскі сельсавет]] * [[вёска Малое Лосвіда, Вайханскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Стайкі, Вайханскі сельсавет]] * [[вёска Марыямпаль, Вайханскі сельсавет]] * [[вёска Мялюзіна, Вайханскі сельсавет]] * [[вёска Новыя Вайханы, Вайханскі сельсавет]] * [[вёска Палешына, Вайханскі сельсавет]] * [[вёска Пруднікі, Вайханскі сельсавет]] * [[вёска Сілкі, Вайханскі сельсавет]] * [[вёска Скрыпкі, Вайханскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Вайханскі сельсавет]] * [[вёска Смалькі, Вайханскі сельсавет]] * [[вёска Старыя Вайханы, Вайханскі сельсавет]] * [[вёска Сухарукава, Вайханскі сельсавет]] * [[вёска Хвешчанкі, Вайханскі сельсавет]] * [[вёска Цыганы, Вайханскі сельсавет]] * [[вёска Чаромуха, Вайханскі сельсавет]] * [[вёска Шніцяне, Вайханскі сельсавет]] * [[вёска Шпакі, Вайханскі сельсавет]] * [[вёска Антоненкі, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Віраўля, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Восмата, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Воўкава, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Вусце, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Вязаўкі, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Цешалава, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Гаўрушы, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Дзеравушка, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Дударава, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Ерахі, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Жалудова, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Загуззе, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Зазер'е, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Канавалава, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Карсакі, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Кіраёва, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Ключ, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Ключагорская, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Ламаносава, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Лапцёўка, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Маісеева, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Малкі, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Малое Цешалава, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Масліцы, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Межуі, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Мішуціна, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Міхалі, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Новая Зара, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Обаль, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Плігаўкі, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Пляханава, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Пруд, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Прусаўкі, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Пугачы, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Пурышкі, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Пустэльнікі, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Ракава, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Родчыя, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Сілівонаўка, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Халамер'е, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Чухіліна, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Шарава, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Шарына, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Шчотнікі, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Якушонкі, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Ярыгіна, Віраўлянскі сельсавет]] * [[вёска Аўдзейкава, Гуркінскі сельсавет]] * [[вёска Балбекі, Гуркінскі сельсавет]] * [[вёска Грыбачы, Гуркінскі сельсавет]] * [[вёска Гуркі, Гуркінскі сельсавет]] * [[вёска Жукава, Гуркінскі сельсавет]] * [[пасёлак Зарніца, Гуркінскі сельсавет]] * [[вёска Кавалёва, Гуркінскі сельсавет]] * [[вёска Каверзіна, Гуркінскі сельсавет]] * [[вёска Кайкі, Гуркінскі сельсавет]] * [[вёска Кісялёўкі, Гуркінскі сельсавет]] * [[вёска Кошкіна, Гуркінскі сельсавет]] * [[вёска Лахі, Гуркінскі сельсавет]] * [[вёска Лесагорская, Гуркінскі сельсавет]] * [[вёска Мартыненкі, Гуркінскі сельсавет]] * [[вёска Мясцечка, Гуркінскі сельсавет]] * [[вёска Немцава, Гуркінскі сельсавет]] * [[вёска Панкры, Гуркінскі сельсавет]] * [[вёска Сіціна, Гуркінскі сельсавет]] * [[вёска Студзёнка, Гуркінскі сельсавет]] * [[вёска Сурміно, Гуркінскі сельсавет]] * [[вёска Сухарукава, Гуркінскі сельсавет]] * [[вёска Ткачы, Гуркінскі сельсавет]] * [[вёска Хвошна, Гуркінскі сельсавет]] * [[вёска Церахі, Гуркінскі сельсавет]] * [[вёска Шаўрова, Гуркінскі сельсавет]] * [[вёска Аўдзеенкі, Даўгапольскі сельсавет]] * [[вёска Бабарыкі, Даўгапольскі сельсавет]] * [[вёска Баброўшчына, Даўгапольскі сельсавет]] * [[вёска Беляі, Даўгапольскі сельсавет]] * [[вёска Верына, Даўгапольскі сельсавет]] * [[вёска Воската, Даўгапольскі сельсавет]] * [[вёска Вузкае, Даўгапольскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Кашо, Даўгапольскі сельсавет]] * [[вёска Вясніцкія, Даўгапольскі сельсавет]] * [[вёска Даўгаполле, Даўгапольскі сельсавет]] * [[вёска Забабуры, Даўгапольскі сельсавет]] * [[вёска Завань, Даўгапольскі сельсавет]] * [[вёска Загуззе, Даўгапольскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Даўгапольскі сельсавет]] * [[вёска Іванаўка, Даўгапольскі сельсавет]] * [[вёска Кавалёўцы, Даўгапольскі сельсавет]] * [[вёска Кавалі, Даўгапольскі сельсавет]] * [[вёска Касцянава, Даўгапольскі сельсавет]] * [[вёска Кісялі, Даўгапольскі сельсавет]] * [[вёска Крошкі, Даўгапольскі сельсавет]] * [[вёска Маскаляняты, Даўгапольскі сельсавет]] * [[вёска Мыльнішча, Даўгапольскі сельсавет]] * [[вёска Мядзведзі, Даўгапольскі сельсавет]] * [[вёска Новая, Даўгапольскі сельсавет]] * [[вёска Ноўка, Даўгапольскі сельсавет]] * [[вёска Пагост, Даўгапольскі сельсавет]] * [[вёска Пралетарск, Даўгапольскі сельсавет]] * [[вёска Прудок, Даўгапольскі сельсавет]] * [[вёска Пушча, Даўгапольскі сельсавет]] * [[вёска Пяціннікі, Даўгапольскі сельсавет]] * [[вёска Савасцеенкі, Даўгапольскі сельсавет]] * [[вёска Сазоненкі, Даўгапольскі сельсавет]] * [[вёска Селішча, Даўгапольскі сельсавет]] * [[вёска Сілаўцы, Даўгапольскі сельсавет]] * [[вёска Філімонава, Даўгапольскі сельсавет]] * [[вёска Хамёнкі, Даўгапольскі сельсавет]] * [[вёска Шыкені, Даўгапольскі сельсавет]] * [[вёска Янова, Даўгапольскі сельсавет]] * [[вёска Азёркі, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Альгова, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Альхавец, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Аляксеева, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Баброва, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Баркі, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Барысаўка, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Бярозаўка, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Вірок, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Вішнёўка, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Даўганы, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Двухполле, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Забарочча, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Зайкава, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Звягі, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Зімнік, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Каверзы, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Камары, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Капасы, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Карабы, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Лёшкава Сяло, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Лыськава, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Лялеўшчына, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Максімаўка, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Махалава, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Мядзведзева, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Мяжа, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Налазкі, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Палавейскае, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Палова, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Паташня, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Прыбыткава, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Рамні, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Рудакова, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Савецкая, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Салодкавічы, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Свабода, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Селязні, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Ствалкова, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Сцяпанавічы, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Сячонка, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Украішча, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Хацейка, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Хмяльнік, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Чарныя, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Шарыпы, Мяжанскі сельсавет]] * [[вёска Бараўцы, Пальмінскі сельсавет]] * [[вёска Баталі, Пальмінскі сельсавет]] * [[вёска Варошына, Пальмінскі сельсавет]] * [[вёска Евіна, Пальмінскі сельсавет]] * [[вёска Забор'е, Пальмінскі сельсавет]] * [[вёска Кабішча, Пальмінскі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Пальмінскі сельсавет]] * [[вёска Кулі, Пальмінскі сельсавет]] * [[вёска Латыгава, Пальмінскі сельсавет]] * [[вёска Маісеенкі, Пальмінскі сельсавет]] * [[вёска Пальмінка, Пальмінскі сельсавет]] * [[вёска Раманава, Пальмінскі сельсавет]] * [[вёска Саўчонкі, Пальмінскі сельсавет]] * [[вёска Сюбараўка, Пальмінскі сельсавет]] * [[вёска Хабаты, Пальмінскі сельсавет]] * [[вёска Хартова, Пальмінскі сельсавет]] * [[вёска Шніці, Пальмінскі сельсавет]] * [[вёска Шпакава, Пальмінскі сельсавет]] * [[вёска Шпакі, Пальмінскі сельсавет]] * [[вёска Аніські, Першамайскі сельсавет]] * [[пасёлак Арцельны, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Аўданькі, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Бараўцы, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Барысенкі, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Варахобы, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Вархі, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Васькіна, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Верамеева, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Верамееўка, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Высоты, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Вясніна, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Гузы, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Зубакі 1, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Зуі 1, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Зуі 2, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Кажамякі, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Клюшова, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Лука, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Лыска, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Мамчыкава, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Марозава, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Мініны, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Міхалі, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Паташня, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Петракі, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Прудок, Першамайскі сельсавет]] * [[пасёлак Прудок, Першамайскі сельсавет]] * [[станцыя Прудок, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Радчанкі, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Раслякі, Першамайскі сельсавет]] * [[станцыя Раслякі, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Сутокі, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Сяльцо, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Тросніца, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Турынец 1, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Хамякова, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Шабаны, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Андрэева, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Астапкавічы, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Балотніца, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Баркі, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Бібіна, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Вадзянікі, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Газьба, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Гаці, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Горкі, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Гукалы, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Дарахі, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Дубраўка, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Задрачча, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Кудзіны, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Лугаўскія, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Ляхаўка, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Марчанкі, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Прудок, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Рудня, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Рэпішча, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Саладухі, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Халіпы, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Шмані, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Абідзіна, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Антонаўцы, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Бабахіна, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Бабінавічы, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Баканы, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Бярозна, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Бяскатава, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Ваўненкі, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Вокшава, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Вышадкі, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Вярэчча, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Гаране, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Грыбалі, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Дубікава, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Дубрава, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Дубрава 1, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Заазер'е, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Забарок, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Загуззе, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Заналючык, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Казловічы, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Канашы, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Карнілы, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Кручкі, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Лапушніца, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Ліцвінава, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Марцюшы, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Масееўка, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Насачы, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Нізкія, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Новая, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Новы Болецк, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Ноўка, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Пазнякова, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Паловічы, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Палуянава, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Прудняне, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Прывальні, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Пшанічана, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Седуны, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Смалоўка, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Стадолішча, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Стаі, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Стырыкі, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Сяло, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Улішыцы, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Фралова, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Целяшова, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Шандры, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Шчалбова, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Януйлава, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[вёска Яроненкі, Стадолішчанскі сельсавет]] * [[горад Глыбокае]] * [[гарадскі пасёлак Падсвілле]] * [[вёска Агурні, Падсвільскі пассавет]] * [[вёска Амбросавічы, Падсвільскі пассавет]] * [[вёска Баяры, Падсвільскі пассавет]] * [[вёска Варанова, Падсвільскі пассавет]] * [[вёска Гарадзішча, Падсвільскі пассавет]] * [[хутар Гразі, Падсвільскі пассавет]] * [[вёска Дабрэзіна, Падсвільскі пассавет]] * [[вёска Замошша, Падсвільскі пассавет]] * [[вёска Кішы, Падсвільскі пассавет]] * [[вёска Кубачнікі, Падсвільскі пассавет]] * [[вёска Леднікі, Падсвільскі пассавет]] * [[вёска Ліпляні, Падсвільскі пассавет]] * [[вёска Мазнева, Падсвільскі пассавет]] * [[вёска Малыя Давыдкі, Падсвільскі пассавет]] * [[вёска Маргі, Падсвільскі пассавет]] * [[вёска Міхалі, Падсвільскі пассавет]] * [[вёска Мядзведзева, Падсвільскі пассавет]] * [[вёска Несцеравічы, Падсвільскі пассавет]] * [[вёска Новая Вёска, Падсвільскі пассавет]] * [[вёска Новікі, Падсвільскі пассавет]] * [[хутар Палессе, Падсвільскі пассавет]] * [[вёска Перавоз, Падсвільскі пассавет]] * [[вёска Перадолы, Падсвільскі пассавет]] * [[вёска Праабражэнка, Падсвільскі пассавет]] * [[хутар Пунькі, Падсвільскі пассавет]] * [[вёска Раз'езд Замошша, Падсвільскі пассавет]] * [[вёска Свіла 1, Падсвільскі пассавет]] * [[вёска Свіла 2, Падсвільскі пассавет]] * [[вёска Свілко 1, Падсвільскі пассавет]] * [[вёска Свілко 2, Падсвільскі пассавет]] * [[вёска Скрабянец, Падсвільскі пассавет]] * [[вёска Сноркі, Падсвільскі пассавет]] * [[вёска Стафанова, Падсвільскі пассавет]] * [[вёска Стрынадкі, Падсвільскі пассавет]] * [[вёска Сялюты, Падсвільскі пассавет]] * [[вёска Філіпоўшчына, Падсвільскі пассавет]] * [[вёска Цінаўка, Падсвільскі пассавет]] * [[вёска Шарагі, Падсвільскі пассавет]] * [[вёска Абруб, Абрубскі сельсавет]] * [[вёска Бараны, Абрубскі сельсавет]] * [[вёска Бацілоўшчына, Абрубскі сельсавет]] * [[хутар Дзегцяры, Абрубскі сельсавет]] * [[хутар Кавалеўшчына, Абрубскі сельсавет]] * [[вёска Кавалі, Абрубскі сельсавет]] * [[вёска Ластавічы, Абрубскі сельсавет]] * [[вёска Лаўрынаўка, Абрубскі сельсавет]] * [[вёска Мацясы, Абрубскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Абрубскі сельсавет]] * [[вёска Падгаі, Абрубскі сельсавет]] * [[вёска Прыпернае, Абрубскі сельсавет]] * [[вёска Сарокі, Абрубскі сельсавет]] * [[хутар Субатава, Абрубскі сельсавет]] * [[вёска Харашкі, Абрубскі сельсавет]] * [[вёска Чачалі, Абрубскі сельсавет]] * [[вёска Шуневічы, Абрубскі сельсавет]] * [[вёска Шыпы, Абрубскі сельсавет]] * [[вёска Абруб Беразвецкі, Азярэцкі сельсавет]] * [[вёска Азярцы, Азярэцкі сельсавет]] * [[вёска Арэхаўна, Азярэцкі сельсавет]] * [[вёска Бурцы, Азярэцкі сельсавет]] * [[вёска Вугляне, Азярэцкі сельсавет]] * [[вёска Гаркушы, Азярэцкі сельсавет]] * [[вёска Гваздова, Азярэцкі сельсавет]] * [[вёска Гінькі, Азярэцкі сельсавет]] * [[вёска Дзмітраўшчына 2, Азярэцкі сельсавет]] * [[вёска Жабінка, Азярэцкі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Азярэцкі сельсавет]] * [[вёска Каміншчына, Азярэцкі сельсавет]] * [[вёска Кісарэўшчына 1, Азярэцкі сельсавет]] * [[вёска Кухты, Азярэцкі сельсавет]] * [[вёска Латушкі, Азярэцкі сельсавет]] * [[вёска Мамаі, Азярэцкі сельсавет]] * [[вёска Марцыбыліна, Азярэцкі сельсавет]] * [[вёска Мушкат, Азярэцкі сельсавет]] * [[вёска Пыршчына, Азярэцкі сельсавет]] * [[вёска Пялеўшчына, Азярэцкі сельсавет]] * [[вёска Станулі, Азярэцкі сельсавет]] * [[вёска Хацілаўшчына, Азярэцкі сельсавет]] * [[вёска Шубнікі, Азярэцкі сельсавет]] * [[вёска Адвалкі 1, Галубіцкі сельсавет]] * [[вёска Адвалкі 2, Галубіцкі сельсавет]] * [[вёска Альхімаўшчына, Галубіцкі сельсавет]] * [[вёска Апанасенкі, Галубіцкі сельсавет]] * [[вёска Белякі, Галубіцкі сельсавет]] * [[хутар Быкаўшчына, Галубіцкі сельсавет]] * [[вёска Вольшчына, Галубіцкі сельсавет]] * [[хутар Выгаркі, Галубіцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Давыдкі, Галубіцкі сельсавет]] * [[вёска Галубічы, Галубіцкі сельсавет]] * [[вёска Гурбы, Галубіцкі сельсавет]] * [[хутар Дзедзіна, Галубіцкі сельсавет]] * [[вёска Жаўнераўшчына, Галубіцкі сельсавет]] * [[хутар Забалоцце, Галубіцкі сельсавет]] * [[вёска Іванаўшчына, Галубіцкі сельсавет]] * [[вёска Каралевічы, Галубіцкі сельсавет]] * [[вёска Крупені, Галубіцкі сельсавет]] * [[хутар Куксіна, Галубіцкі сельсавет]] * [[хутар Малінаўка, Галубіцкі сельсавет]] * [[вёска Ніўе, Галубіцкі сельсавет]] * [[вёска Промежкі, Галубіцкі сельсавет]] * [[вёска Пузыры, Галубіцкі сельсавет]] * [[вёска Селішча, Галубіцкі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Галубіцкі сельсавет]] * [[вёска Старое Запалоўе, Галубіцкі сельсавет]] * [[вёска Ураджайная, Галубіцкі сельсавет]] * [[хутар Чыстае, Галубіцкі сельсавет]] * [[вёска Шабаны, Галубіцкі сельсавет]] * [[вёска Шылагор'е, Галубіцкі сельсавет]] * [[хутар Яловікі, Галубіцкі сельсавет]] * [[вёска Ясевічы, Галубіцкі сельсавет]] * [[вёска Барсукі, Залескі сельсавет]] * [[хутар Бруйкі, Залескі сельсавет]] * [[вёска Бушыкі, Залескі сельсавет]] * [[хутар Бярозавікі, Залескі сельсавет]] * [[вёска Вераб'і, Залескі сельсавет]] * [[вёска Гаспараўшчына, Залескі сельсавет]] * [[вёска Дылевічы, Залескі сельсавет]] * [[хутар Заазер'е, Залескі сельсавет]] * [[вёска Заборцы, Залескі сельсавет]] * [[вёска Загор'е, Залескі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Залескі сельсавет]] * [[вёска Запруддзе, Залескі сельсавет]] * [[вёска Зарубчыкі, Залескі сельсавет]] * [[вёска Зубкі, Залескі сельсавет]] * [[хутар Каменка, Залескі сельсавет]] * [[вёска Капыльшчына, Залескі сельсавет]] * [[вёска Карпікі, Залескі сельсавет]] * [[вёска Краўцы, Залескі сельсавет]] * [[вёска Ласькія, Залескі сельсавет]] * [[вёска Летнікі, Залескі сельсавет]] * [[вёска Лучайка, Залескі сельсавет]] * [[вёска Макаўе, Залескі сельсавет]] * [[вёска Малінаўка, Залескі сельсавет]] * [[вёска Насыры, Залескі сельсавет]] * [[вёска Паловіца, Залескі сельсавет]] * [[вёска Сарокі, Залескі сельсавет]] * [[вёска Сасноўка, Залескі сельсавет]] * [[вёска Сорыкі, Залескі сельсавет]] * [[хутар Стрыеўшчына, Залескі сельсавет]] * [[вёска Чаронка, Залескі сельсавет]] * [[вёска Шылава, Залескі сельсавет]] * [[вёска Баравое, Зябкаўскі сельсавет]] * [[вёска Вуглы, Зябкаўскі сельсавет]] * [[вёска Галоўні, Зябкаўскі сельсавет]] * [[вёска Гарохаўе, Зябкаўскі сельсавет]] * [[вёска Горкі 1, Зябкаўскі сельсавет]] * [[вёска Горкі 2, Зябкаўскі сельсавет]] * [[хутар Дварэц, Зябкаўскі сельсавет]] * [[вёска Дворыца, Зябкаўскі сельсавет]] * [[вёска Доўгае, Зябкаўскі сельсавет]] * [[хутар Дужкі, Зябкаўскі сельсавет]] * [[вёска Задвор'е, Зябкаўскі сельсавет]] * [[вёска Зябкі, Зябкаўскі сельсавет]] * [[вёска Казырова, Зябкаўскі сельсавет]] * [[хутар Капцялі, Зябкаўскі сельсавет]] * [[хутар Караткевічы, Зябкаўскі сельсавет]] * [[хутар Карманы 1, Зябкаўскі сельсавет]] * [[хутар Карманы 3, Зябкаўскі сельсавет]] * [[хутар Кміты, Зябкаўскі сельсавет]] * [[вёска Крывічы, Зябкаўскі сельсавет]] * [[хутар Лазовікі, Зябкаўскі сельсавет]] * [[хутар Падавуты, Зябкаўскі сельсавет]] * [[хутар Паўленкі, Зябкаўскі сельсавет]] * [[вёска Прошкава, Зябкаўскі сельсавет]] * [[вёска Прудаўё, Зябкаўскі сельсавет]] * [[хутар Пяскі, Зябкаўскі сельсавет]] * [[хутар Пятроўшчына, Зябкаўскі сельсавет]] * [[вёска Свядава, Зябкаўскі сельсавет]] * [[вёска Скрыпшчына, Зябкаўскі сельсавет]] * [[хутар Старыца, Зябкаўскі сельсавет]] * [[вёска Стуканкі, Зябкаўскі сельсавет]] * [[вёска Стуканы, Зябкаўскі сельсавет]] * [[хутар Хвашчова, Зябкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ходырава, Зябкаўскі сельсавет]] * [[хутар Царкоўна, Зябкаўскі сельсавет]] * [[хутар Шабаны, Зябкаўскі сельсавет]] * [[вёска Юркава, Зябкаўскі сельсавет]] * [[вёска Альховікі, Карабоўскі сельсавет]] * [[вёска Белевічы, Карабоўскі сельсавет]] * [[хутар Блышкі, Карабоўскі сельсавет]] * [[вёска Валынь, Карабоўскі сельсавет]] * [[вёска Воўкаўшчына, Карабоўскі сельсавет]] * [[вёска Вышадкі, Карабоўскі сельсавет]] * [[вёска Гінькі, Карабоўскі сельсавет]] * [[вёска Гірстуны, Карабоўскі сельсавет]] * [[вёска Гулідава, Карабоўскі сельсавет]] * [[вёска Гусакова, Карабоўскі сельсавет]] * [[вёска Дзеркаўшчына, Карабоўскі сельсавет]] * [[вёска Жураўнёва, Карабоўскі сельсавет]] * [[вёска Завараты, Карабоўскі сельсавет]] * [[вёска Залаўкі, Карабоўскі сельсавет]] * [[вёска Зарубіна, Карабоўскі сельсавет]] * [[вёска Зявалічы, Карабоўскі сельсавет]] * [[вёска Канстанцінава, Карабоўскі сельсавет]] * [[вёска Карабы 1, Карабоўскі сельсавет]] * [[вёска Карабы 2, Карабоўскі сельсавет]] * [[вёска Квачы, Карабоўскі сельсавет]] * [[вёска Лапішкі, Карабоўскі сельсавет]] * [[вёска Ласкаўшчына, Карабоўскі сельсавет]] * [[вёска Латыгаль, Карабоўскі сельсавет]] * [[вёска Лаўцы, Карабоўскі сельсавет]] * [[вёска Ліхабалоцце, Карабоўскі сельсавет]] * [[вёска Мядзвёдкі, Карабоўскі сельсавет]] * [[вёска Новыя Шарабаі, Карабоўскі сельсавет]] * [[вёска Падкраеўшчына, Карабоўскі сельсавет]] * [[вёска Пачкі, Карабоўскі сельсавет]] * [[вёска Праходы, Карабоўскі сельсавет]] * [[вёска Рудакова, Карабоўскі сельсавет]] * [[вёска Сазонаўшчына, Карабоўскі сельсавет]] * [[вёска Сакавічы, Карабоўскі сельсавет]] * [[вёска Старыя Шарабаі, Карабоўскі сельсавет]] * [[вёска Стураўшчына, Карабоўскі сельсавет]] * [[вёска Тумашы, Карабоўскі сельсавет]] * [[вёска Шунеўцы, Карабоўскі сельсавет]] * [[вёска Бобрыкі, Ломашаўскі сельсавет]] * [[вёска Булахі, Ломашаўскі сельсавет]] * [[вёска Васькова, Ломашаўскі сельсавет]] * [[вёска Гатаўшчына, Ломашаўскі сельсавет]] * [[вёска Карасі, Ломашаўскі сельсавет]] * [[вёска Кісялёва, Ломашаўскі сельсавет]] * [[вёска Кульгаі, Ломашаўскі сельсавет]] * [[вёска Ламці, Ломашаўскі сельсавет]] * [[вёска Ломашы, Ломашаўскі сельсавет]] * [[хутар Навуменкі, Ломашаўскі сельсавет]] * [[вёска Папялы, Ломашаўскі сельсавет]] * [[вёска Руднікі, Ломашаўскі сельсавет]] * [[вёска Сяменчыкі, Ломашаўскі сельсавет]] * [[вёска Целяшы, Ломашаўскі сельсавет]] * [[хутар Цярэшкава, Ломашаўскі сельсавет]] * [[вёска Азёркі, Пліскі сельсавет]] * [[хутар Айчызна, Пліскі сельсавет]] * [[хутар Арцёмы, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Бортнікі, Пліскі сельсавет]] * [[хутар Брод, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Валодзькава, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Восава, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Воўкава, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Вусава, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Вялец, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Гаравыя 1, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Гаравыя 2, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Гарнастаі, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Гатаўшчына, Пліскі сельсавет]] * [[хутар Гінькі, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Дворышча, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Драбаўшчына, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Дубоўшчына, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Жаўнерчыкі, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Жыні, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Забалоцце, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Забор'е, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Завулкі, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Задарожжа, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Закрэўшчына, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Замошша, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Каміншчына, Пліскі сельсавет]] * [[хутар Карчы 1, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Кукры, Пліскі сельсавет]] * [[хутар Лозіна, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Маркава, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Мацюкова, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Мацясы, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Мнюта 1, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Мнюта 2, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Парэчча, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Пліса, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Пратасы Кукроўскія, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Пратасы Якубенскія, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Рошча, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Салаўіная, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Соіна, Пліскі сельсавет]] * [[хутар Стадолішча, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Старнікі, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Стрынадкі, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Сукліна, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Тоўсцікі, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Філіпава, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Чаранкі, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Шабаны, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Шчарбы, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Шэпелева, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Юзафова, Пліскі сельсавет]] * [[хутар Якубенкі, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Янкава, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Ананічы, Празароцкі сельсавет]] * [[хутар Бабічы, Празароцкі сельсавет]] * [[вёска Багушэвічы, Празароцкі сельсавет]] * [[вёска Барткова, Празароцкі сельсавет]] * [[вёска Забалоцце, Празароцкі сельсавет]] * [[вёска Замхава, Празароцкі сельсавет]] * [[хутар Замхава, Празароцкі сельсавет]] * [[хутар Застаронне, Празароцкі сельсавет]] * [[вёска Карнацкія, Празароцкі сельсавет]] * [[вёска Косарава, Празароцкі сельсавет]] * [[хутар Ксты, Празароцкі сельсавет]] * [[вёска Ласёва, Празароцкі сельсавет]] * [[вёска Ласі, Празароцкі сельсавет]] * [[хутар Ластавікі, Празароцкі сельсавет]] * [[вёска Лісіцы, Празароцкі сельсавет]] * [[хутар Мазурава, Празароцкі сельсавет]] * [[хутар Маласць, Празароцкі сельсавет]] * [[вёска Мірончыкі, Празароцкі сельсавет]] * [[хутар Навінкі, Празароцкі сельсавет]] * [[хутар Павіншчына, Празароцкі сельсавет]] * [[вёска Палевачы, Празароцкі сельсавет]] * [[вёска Празарокі, Празароцкі сельсавет]] * [[хутар Рамашкі, Празароцкі сельсавет]] * [[хутар Рослева, Празароцкі сельсавет]] * [[вёска Саннікі, Празароцкі сельсавет]] * [[хутар Саннічкі, Празароцкі сельсавет]] * [[вёска Сахнавічы, Празароцкі сельсавет]] * [[вёска Сёмкі, Празароцкі сельсавет]] * [[вёска Скражына, Празароцкі сельсавет]] * [[хутар Слабада, Празароцкі сельсавет]] * [[хутар Чабаны, Празароцкі сельсавет]] * [[вёска Чарневічы, Празароцкі сельсавет]] * [[вёска Шалушына, Празароцкі сельсавет]] * [[вёска Шчаўкуны, Празароцкі сельсавет]] * [[хутар Шылава, Празароцкі сельсавет]] * [[вёска Шыцікі, Празароцкі сельсавет]] * [[вёска Абруб, Псуеўскі сельсавет]] * [[вёска Асінаўка, Псуеўскі сельсавет]] * [[вёска Бабруйшчына, Псуеўскі сельсавет]] * [[вёска Васькавічы, Псуеўскі сельсавет]] * [[вёска Вострава, Псуеўскі сельсавет]] * [[вёска Галінова, Псуеўскі сельсавет]] * [[вёска Гарані, Псуеўскі сельсавет]] * [[вёска Германоўшчына, Псуеўскі сельсавет]] * [[хутар Гразі, Псуеўскі сельсавет]] * [[вёска Заазёрная, Псуеўскі сельсавет]] * [[вёска Завулак Рускі, Псуеўскі сельсавет]] * [[вёска Залесная, Псуеўскі сельсавет]] * [[вёска Зябкі, Псуеўскі сельсавет]] * [[вёска Івесь, Псуеўскі сельсавет]] * [[вёска Калячполле, Псуеўскі сельсавет]] * [[хутар Касавінка, Псуеўскі сельсавет]] * [[вёска Латышы, Псуеўскі сельсавет]] * [[вёска Ліпава, Псуеўскі сельсавет]] * [[хутар Лявонавічы, Псуеўскі сельсавет]] * [[вёска Надазер'е, Псуеўскі сельсавет]] * [[хутар Новая Псуя, Псуеўскі сельсавет]] * [[вёска Пожанькі, Псуеўскі сельсавет]] * [[вёска Псуя, Псуеўскі сельсавет]] * [[хутар Скрабатуны, Псуеўскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Псуеўскі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Псуеўскі сельсавет]] * [[вёска Хралы, Псуеўскі сельсавет]] * [[хутар Церасполле, Псуеўскі сельсавет]] * [[вёска Чашкі, Псуеўскі сельсавет]] * [[вёска Шо, Псуеўскі сельсавет]] * [[хутар Юсціянава, Псуеўскі сельсавет]] * [[хутар Янова, Псуеўскі сельсавет]] * [[вёска Адамаўцы, Удзелаўскі сельсавет]] * [[вёска Аўсянікі, Удзелаўскі сельсавет]] * [[вёска Бервякі, Удзелаўскі сельсавет]] * [[вёска Варанцы, Удзелаўскі сельсавет]] * [[вёска Ваські, Удзелаўскі сельсавет]] * [[вёска Верхняе, Удзелаўскі сельсавет]] * [[вёска Гатоўкі, Удзелаўскі сельсавет]] * [[вёска Гірстуны, Удзелаўскі сельсавет]] * [[вёска Дзегцяры, Удзелаўскі сельсавет]] * [[вёска Забелле, Удзелаўскі сельсавет]] * [[вёска Залеські, Удзелаўскі сельсавет]] * [[вёска Запаснікі, Удзелаўскі сельсавет]] * [[вёска Кавалёнкі, Удзелаўскі сельсавет]] * [[вёска Кашталянаўшчына, Удзелаўскі сельсавет]] * [[вёска Лазічы, Удзелаўскі сельсавет]] * [[вёска Лужкі, Удзелаўскі сельсавет]] * [[вёска Луцк Мосарскі, Удзелаўскі сельсавет]] * [[вёска Мацясы, Удзелаўскі сельсавет]] * [[вёска Міхальцы, Удзелаўскі сельсавет]] * [[вёска Мосар, Удзелаўскі сельсавет]] * [[вёска Мурзы, Удзелаўскі сельсавет]] * [[вёска Мярэцкія, Удзелаўскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Удзелаўскі сельсавет]] * [[вёска Панфілаўшчына, Удзелаўскі сельсавет]] * [[вёска Папшычы, Удзелаўскі сельсавет]] * [[хутар Петрунова, Удзелаўскі сельсавет]] * [[вёска Пятроўскія, Удзелаўскі сельсавет]] * [[вёска Ракаўцы, Удзелаўскі сельсавет]] * [[вёска Русакі, Удзелаўскі сельсавет]] * [[вёска Сапеліна, Удзелаўскі сельсавет]] * [[вёска Сенькаўцы, Удзелаўскі сельсавет]] * [[вёска Сокалава, Удзелаўскі сельсавет]] * [[вёска Удзела, Удзелаўскі сельсавет]] * [[вёска Хоцькі, Удзелаўскі сельсавет]] * [[вёска Шоці, Удзелаўскі сельсавет]] * [[вёска Ярыжына, Удзелаўскі сельсавет]] * [[вёска Бабічы, Узрэцкі сельсавет]] * [[вёска Бараны, Узрэцкі сельсавет]] * [[вёска Бычкова, Узрэцкі сельсавет]] * [[вёска Галубчыкі, Узрэцкі сельсавет]] * [[вёска Гараўляне, Узрэцкі сельсавет]] * [[вёска Грыцы, Узрэцкі сельсавет]] * [[вёска Двор Узрэчча, Узрэцкі сельсавет]] * [[вёска Кур'янава, Узрэцкі сельсавет]] * [[вёска Кухарава, Узрэцкі сельсавет]] * [[вёска Леснікі, Узрэцкі сельсавет]] * [[вёска Майсюціна, Узрэцкі сельсавет]] * [[вёска Матошкі, Узрэцкі сельсавет]] * [[вёска Мікуліна, Узрэцкі сельсавет]] * [[вёска Нарушова, Узрэцкі сельсавет]] * [[вёска Патупы, Узрэцкі сельсавет]] * [[вёска Пятроўшчына, Узрэцкі сельсавет]] * [[вёска Раманчукі, Узрэцкі сельсавет]] * [[вёска Рацькі, Узрэцкі сельсавет]] * [[вёска Рудніца, Узрэцкі сельсавет]] * [[вёска Стары Двор, Узрэцкі сельсавет]] * [[вёска Стуканы, Узрэцкі сельсавет]] * [[вёска Узрэчча, Узрэцкі сельсавет]] * [[вёска Храмыя, Узрэцкі сельсавет]] * [[вёска Чаронка, Узрэцкі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Бягомль]] * [[горад Докшыцы]] * [[вёска Азерцы, Бягомльскі пассавет]] * [[вёска Асавы, Бягомльскі пассавет]] * [[вёска Атрахімаўка, Бягомльскі пассавет]] * [[вёска Атруб, Бягомльскі пассавет]] * [[вёска Бабцы, Бягомльскі пассавет]] * [[вёска Баяры, Бягомльскі пассавет]] * [[вёска Бераснёўка, Бягомльскі пассавет]] * [[вёска Брадок, Бягомльскі пассавет]] * [[вёска Будачы, Бягомльскі пассавет]] * [[вёска Будзілаўка, Бягомльскі пассавет]] * [[вёска Ваўча, Бягомльскі пассавет]] * [[вёска Верацеі, Бягомльскі пассавет]] * [[вёска Вуглы, Бягомльскі пассавет]] * [[вёска Вускрам'е, Бягомльскі пассавет]] * [[вёска Гарадзёнка, Бягомльскі пассавет]] * [[вёска Гарэлае, Бягомльскі пассавет]] * [[вёска Дабрунь, Бягомльскі пассавет]] * [[вёска Далёкае, Бягомльскі пассавет]] * [[вёска Дамашкавічы, Бягомльскі пассавет]] * [[вёска Дубавік, Бягомльскі пассавет]] * [[вёска Заляддзе, Бягомльскі пассавет]] * [[вёска Замасточча, Бягомльскі пассавет]] * [[вёска Кальнік, Бягомльскі пассавет]] * [[вёска Караліно, Бягомльскі пассавет]] * [[вёска Кліннікі, Бягомльскі пассавет]] * [[вёска Краснае, Бягомльскі пассавет]] * [[вёска Краснікі, Бягомльскі пассавет]] * [[вёска Лусцічы, Бягомльскі пассавет]] * [[вёска Маргавіца, Бягомльскі пассавет]] * [[вёска Мількунь, Бягомльскі пассавет]] * [[вёска Нябышына, Бягомльскі пассавет]] * [[вёска Пруднікі, Бягомльскі пассавет]] * [[вёска Пугачова, Бягомльскі пассавет]] * [[вёска Пясчанка, Бягомльскі пассавет]] * [[вёска Сасновая, Бягомльскі пассавет]] * [[вёска Скураты, Бягомльскі пассавет]] * [[вёска Студзёнка, Бягомльскі пассавет]] * [[вёска Таўшчы, Бягомльскі пассавет]] * [[вёска Чупры, Бягомльскі пассавет]] * [[вёска Юхнаўка, Бягомльскі пассавет]] * [[вёска Асінавік, Бярозкаўскі сельсавет]] * [[вёска Бярозкі, Бярозкаўскі сельсавет]] * [[вёска Вешкі, Бярозкаўскі сельсавет]] * [[вёска Вілейка, Бярозкаўскі сельсавет]] * [[вёска Вітунічы, Бярозкаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Поле, Бярозкаўскі сельсавет]] * [[вёска Гарадзішча, Бярозкаўскі сельсавет]] * [[вёска Грабяні, Бярозкаўскі сельсавет]] * [[вёска Дармантова, Бярозкаўскі сельсавет]] * [[вёска Дубраўка, Бярозкаўскі сельсавет]] * [[вёска Жамойск, Бярозкаўскі сельсавет]] * [[вёска Забар'е, Бярозкаўскі сельсавет]] * [[вёска Запалле, Бярозкаўскі сельсавет]] * [[вёска Кемешаўцы, Бярозкаўскі сельсавет]] * [[вёска Кромавічы, Бярозкаўскі сельсавет]] * [[вёска Маладзеева, Бярозкаўскі сельсавет]] * [[вёска Мацееўцы, Бярозкаўскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі Кемешаўскія, Бярозкаўскі сельсавет]] * [[вёска Новае Запонне, Бярозкаўскі сельсавет]] * [[вёска Новая Вілейка, Бярозкаўскі сельсавет]] * [[вёска Первы Май, Бярозкаўскі сельсавет]] * [[вёска Старое Запонне, Бярозкаўскі сельсавет]] * [[вёска Трацэўшчына, Бярозкаўскі сельсавет]] * [[вёска Чысці Вардамскія, Бярозкаўскі сельсавет]] * [[вёска Чысці Мільчанскія, Бярозкаўскі сельсавет]] * [[вёска Чысці Таварыскія, Бярозкаўскі сельсавет]] * [[вёска Чэрня, Бярозкаўскі сельсавет]] * [[вёска Шклянцы, Бярозкаўскі сельсавет]] * [[вёска Шыленцы, Бярозкаўскі сельсавет]] * [[вёска Янова, Бярозкаўскі сельсавет]] * [[вёска Асецішча, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Атрубак, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Бедзіна, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Беразіно, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Бераспонне, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Бяседа, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Варлань, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Вольберавічы, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Вуглы, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Вугольцы, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Гліннае, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Загалаўе, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Зальхаўе, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Замасточча, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Замошша, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Зарачыцк, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Кадлубішча, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Капцюгі, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Каўлі, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Ліпнікі, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Ліпск, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Нававольберавічы, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Пустаселле, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Слабада 1, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Туроўшчына, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Улессе, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Федаркі, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Хмялёўшчына, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Чарніца 1, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Чарніца 2, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Шалагіры, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Шніткі, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Анцыперы, Валкалацкі сельсавет]] * [[вёска Асавок, Валкалацкі сельсавет]] * [[вёска Асінаўшчына, Валкалацкі сельсавет]] * [[вёска Асіннікі, Валкалацкі сельсавет]] * [[вёска Аўсянікі, Валкалацкі сельсавет]] * [[вёска Будзічы, Валкалацкі сельсавет]] * [[вёска Валкалата, Валкалацкі сельсавет]] * [[вёска Віржы, Валкалацкі сельсавет]] * [[вёска Вішнёўцы, Валкалацкі сельсавет]] * [[вёска Гарадзішча, Валкалацкі сельсавет]] * [[вёска Гвазды, Валкалацкі сельсавет]] * [[вёска Дубраўка, Валкалацкі сельсавет]] * [[вёска Загацце, Валкалацкі сельсавет]] * [[вёска Замошша, Валкалацкі сельсавет]] * [[вёска Кісева, Валкалацкі сельсавет]] * [[вёска Кузёмшчына, Валкалацкі сельсавет]] * [[вёска Кулеўшчына, Валкалацкі сельсавет]] * [[вёска Малякова, Валкалацкі сельсавет]] * [[вёска Мацюшонкі, Валкалацкі сельсавет]] * [[вёска Платэчна, Валкалацкі сельсавет]] * [[вёска Прудзішча, Валкалацкі сельсавет]] * [[вёска Ракітаўшчына, Валкалацкі сельсавет]] * [[вёска Свіркаўшчына, Валкалацкі сельсавет]] * [[вёска Семянілава, Валкалацкі сельсавет]] * [[вёска Сенькаўшчына, Валкалацкі сельсавет]] * [[вёска Станіслаўцы, Валкалацкі сельсавет]] * [[вёска Струкі, Валкалацкі сельсавет]] * [[вёска Трафімава, Валкалацкі сельсавет]] * [[вёска Харашкі, Валкалацкі сельсавет]] * [[вёска Цынкі, Валкалацкі сельсавет]] * [[вёска Шылькі, Валкалацкі сельсавет]] * [[вёска Янова, Валкалацкі сельсавет]] * [[вёска Янукі, Валкалацкі сельсавет]] * [[вёска Ясяноўцы, Валкалацкі сельсавет]] * [[вёска Антоны, Докшыцкі сельсавет]] * [[вёска Барсукі, Докшыцкі сельсавет]] * [[вёска Валасоўшчына, Докшыцкі сельсавет]] * [[вёска Восава, Докшыцкі сельсавет]] * [[вёска Дубавое, Докшыцкі сельсавет]] * [[вёска Камайск, Докшыцкі сельсавет]] * [[вёска Карпаўка, Докшыцкі сельсавет]] * [[вёска Карчаватка, Докшыцкі сельсавет]] * [[вёска Касцюкі, Докшыцкі сельсавет]] * [[вёска Козікі, Докшыцкі сельсавет]] * [[вёска Краснае Беразіно, Докшыцкі сельсавет]] * [[вёска Крукоўка, Докшыцкі сельсавет]] * [[вёска Крыкуны, Докшыцкі сельсавет]] * [[вёска Лапуты, Докшыцкі сельсавет]] * [[вёска Лаці, Докшыцкі сельсавет]] * [[вёска Масловічы, Докшыцкі сельсавет]] * [[вёска Наддаткі, Докшыцкі сельсавет]] * [[вёска Паваркі, Докшыцкі сельсавет]] * [[вёска Падомхі, Докшыцкі сельсавет]] * [[вёска Пасекі, Докшыцкі сельсавет]] * [[вёска Пералоі, Докшыцкі сельсавет]] * [[вёска Рашкаўка, Докшыцкі сельсавет]] * [[вёска Туркі, Докшыцкі сельсавет]] * [[вёска Харошая Ель, Докшыцкі сельсавет]] * [[вёска Шантары, Докшыцкі сельсавет]] * [[вёска Янкі, Докшыцкі сельсавет]] * [[вёска Валодзькі, Крулеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Васілеўшчына, Крулеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Верацеі, Крулеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Двор Порплішча, Крулеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Дзямідзенкі, Крулеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Жалюбчыкі, Крулеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Казлы, Крулеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Кляпіцы, Крулеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Крулеўшчына, Крулеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Ліпаўкі, Крулеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Літоўцы, Крулеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Малажане, Крулеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Новая Вёска, Крулеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Пабядзіншчына, Крулеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Петушкі, Крулеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Рамжына 1, Крулеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Рамжына 2, Крулеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Сабары, Крулеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Скудуці, Крулеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Крулеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Атрубак, Крыпульскі сельсавет]] * [[вёска Буй, Крыпульскі сельсавет]] * [[вёска Бярозаўка, Крыпульскі сельсавет]] * [[вёска Вараны, Крыпульскі сельсавет]] * [[вёска Верацейка, Крыпульскі сельсавет]] * [[вёска Ветахмо, Крыпульскі сельсавет]] * [[вёска Глінішча, Крыпульскі сельсавет]] * [[вёска Гняздзілава, Крыпульскі сельсавет]] * [[вёска Дзегцяры, Крыпульскі сельсавет]] * [[вёска Жары, Крыпульскі сельсавет]] * [[вёска Калягі, Крыпульскі сельсавет]] * [[вёска Крукі, Крыпульскі сельсавет]] * [[вёска Крыпулі, Крыпульскі сельсавет]] * [[вёска Куты, Крыпульскі сельсавет]] * [[вёска Мацееўцы, Крыпульскі сельсавет]] * [[вёска Паўднёвае Гняздзілава, Крыпульскі сельсавет]] * [[вёска Паўночнае Гняздзілава, Крыпульскі сельсавет]] * [[вёска Селішча, Крыпульскі сельсавет]] * [[вёска Флар'янава, Крыпульскі сельсавет]] * [[вёска Балтрамееўцы, Параф'янаўскі сельсавет]] * [[вёска Баяры, Параф'янаўскі сельсавет]] * [[вёска Вашунава, Параф'янаўскі сельсавет]] * [[вёска Вознаўшчына, Параф'янаўскі сельсавет]] * [[вёска Вярэнькі, Параф'янаўскі сельсавет]] * [[вёска Гірнава, Параф'янаўскі сельсавет]] * [[вёска Грынеўшчына, Параф'янаўскі сельсавет]] * [[вёска Іванова, Параф'янаўскі сельсавет]] * [[вёска Лайкова, Параф'янаўскі сельсавет]] * [[вёска Лібараўшчына, Параф'янаўскі сельсавет]] * [[вёска Мураўшчына, Параф'янаўскі сельсавет]] * [[вёска Паляне, Параф'янаўскі сельсавет]] * [[вёска Параф'янава, Параф'янаўскі сельсавет]] * [[вёска Свіркі, Параф'янаўскі сельсавет]] * [[вёска Струкі, Параф'янаўскі сельсавет]] * [[вёска Хілаўшчына, Параф'янаўскі сельсавет]] * [[вёска Целяшы, Параф'янаўскі сельсавет]] * [[вёска Шуміна, Параф'янаўскі сельсавет]] * [[вёска Юркаўшчына, Параф'янаўскі сельсавет]] * [[вёска Асінаўка, Порплішчанскі сельсавет]] * [[вёска Варганы, Порплішчанскі сельсавет]] * [[вёска Вешняе, Порплішчанскі сельсавет]] * [[вёска Грабучае, Порплішчанскі сельсавет]] * [[вёска Іванаўка, Порплішчанскі сельсавет]] * [[вёска Лапліна, Порплішчанскі сельсавет]] * [[вёска Порплішча, Порплішчанскі сельсавет]] * [[вёска Пятровічы, Порплішчанскі сельсавет]] * [[вёска Раёўка, Порплішчанскі сельсавет]] * [[вёска Чачукі, Порплішчанскі сельсавет]] * [[вёска Шантараўшчына, Порплішчанскі сельсавет]] * [[вёска Яблонка, Порплішчанскі сельсавет]] * [[вёска Вайтовічы, Сітцаўскі сельсавет]] * [[вёска Вянюціна, Сітцаўскі сельсавет]] * [[вёска Дзядкі, Сітцаўскі сельсавет]] * [[вёска Заборцы, Сітцаўскі сельсавет]] * [[вёска Кіякова, Сітцаўскі сельсавет]] * [[вёска Курдзекі, Сітцаўскі сельсавет]] * [[вёска Лісавічы, Сітцаўскі сельсавет]] * [[вёска Макаравічы, Сітцаўскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Сітцы, Сітцаўскі сельсавет]] * [[вёска Новая Вёска, Сітцаўскі сельсавет]] * [[вёска Параф'янава, Сітцаўскі сельсавет]] * [[вёска Парэчча, Сітцаўскі сельсавет]] * [[вёска Пліскі, Сітцаўскі сельсавет]] * [[вёска Рапяхі, Сітцаўскі сельсавет]] * [[вёска Сітцы, Сітцаўскі сельсавет]] * [[вёска Старое Сяло, Сітцаўскі сельсавет]] * [[вёска Чаркасы, Сітцаўскі сельсавет]] * [[вёска Бірулі, Тумілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вецяра, Тумілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Гічанцы, Тумілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Горнава 2, Тумілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дзедзіна, Тумілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Засценак-Зацішша, Тумілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Засценак-Рачныя, Тумілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Несцераўшчына, Тумілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Первамайск, Тумілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Плітніца, Тумілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Рачныя, Тумілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Стараселле, Тумілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Старына, Тумілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Сценка, Тумілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Таргуны, Тумілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Трасцяніца, Тумілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Тумілавічы, Тумілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Чарнічка 1, Тумілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Чарнічка 2, Тумілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Чарнічка 3, Тумілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Чарнічка 4, Тумілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Шалашы, Тумілавіцкі сельсавет]] * [[горад Дуброўна]] * [[пасёлак Асінторф, Асінторфскі сельсавет]] * [[вёска Шабаны, Асінторфскі сельсавет]] * [[вёска Александрыя, Валяўкоўскі сельсавет]] * [[вёска Аляксейкі, Валяўкоўскі сельсавет]] * [[вёска Арловічы, Валяўкоўскі сельсавет]] * [[вёска Барствінава, Валяўкоўскі сельсавет]] * [[вёска Бель, Валяўкоўскі сельсавет]] * [[вёска Валяўкі, Валяўкоўскі сельсавет]] * [[вёска Гарэлькі, Валяўкоўскі сельсавет]] * [[вёска Залатавічы, Валяўкоўскі сельсавет]] * [[вёска Казьяны, Валяўкоўскі сельсавет]] * [[вёска Калінаўка, Валяўкоўскі сельсавет]] * [[вёска Каробкі, Валяўкоўскі сельсавет]] * [[вёска Котаўшчына, Валяўкоўскі сельсавет]] * [[вёска Кроцікі, Валяўкоўскі сельсавет]] * [[вёска Лаўкі, Валяўкоўскі сельсавет]] * [[вёска Ляды, Валяўкоўскі сельсавет]] * [[вёска Масліно, Валяўкоўскі сельсавет]] * [[вёска Міхалінава, Валяўкоўскі сельсавет]] * [[вёска Міхееўка, Валяўкоўскі сельсавет]] * [[вёска Паценькі, Валяўкоўскі сельсавет]] * [[вёска Расткова, Валяўкоўскі сельсавет]] * [[вёска Русаны, Валяўкоўскі сельсавет]] * [[вёска Сазонаўка, Валяўкоўскі сельсавет]] * [[вёска Анціпенкі, Дабрынскі сельсавет]] * [[вёска Барадзіно, Дабрынскі сельсавет]] * [[вёска Волева, Дабрынскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Дзяцель, Дабрынскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Лыскаўка, Дабрынскі сельсавет]] * [[вёска Вячэрына, Дабрынскі сельсавет]] * [[вёска Глебава, Дабрынскі сельсавет]] * [[вёска Дабрынь, Дабрынскі сельсавет]] * [[вёска Каўровае, Дабрынскі сельсавет]] * [[вёска Ланенка, Дабрынскі сельсавет]] * [[вёска Лосеўка, Дабрынскі сельсавет]] * [[вёска Лугавая, Дабрынскі сельсавет]] * [[вёска Малая Лыскаўка, Дабрынскі сельсавет]] * [[вёска Пішчыкі, Дабрынскі сельсавет]] * [[вёска Пнявічы, Дабрынскі сельсавет]] * [[вёска Сваташыцы, Дабрынскі сельсавет]] * [[вёска Халалееўка, Дабрынскі сельсавет]] * [[вёска Чырвоная Слабада, Дабрынскі сельсавет]] * [[вёска Асташкавічы, Зарубскі сельсавет]] * [[вёска Баева, Зарубскі сельсавет]] * [[вёска Вежкі, Зарубскі сельсавет]] * [[вёска Дзям'янкава, Зарубскі сельсавет]] * [[вёска Зарубы, Зарубскі сельсавет]] * [[вёска Ірвяніца, Зарубскі сельсавет]] * [[вёска Іскозы, Зарубскі сельсавет]] * [[вёска Казарынава, Зарубскі сельсавет]] * [[вёска Казлы, Зарубскі сельсавет]] * [[вёска Коршыкава, Зарубскі сельсавет]] * [[вёска Лапыроўшчына, Зарубскі сельсавет]] * [[вёска Мікіціна, Зарубскі сельсавет]] * [[вёска Пагодзіна, Зарубскі сельсавет]] * [[вёска Панізоўе, Зарубскі сельсавет]] * [[вёска Парфенкава, Зарубскі сельсавет]] * [[вёска Пуцяціна, Зарубскі сельсавет]] * [[вёска Рудашкова, Зарубскі сельсавет]] * [[вёска Слатаўшчына, Зарубскі сельсавет]] * [[вёска Юкава, Зарубскі сельсавет]] * [[вёска Азёры, Засценкаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Тхорына, Засценкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ганчарова, Засценкаўскі сельсавет]] * [[вёска Гічы, Засценкаўскі сельсавет]] * [[вёска Дарожная, Засценкаўскі сельсавет]] * [[вёска Засценкі, Засценкаўскі сельсавет]] * [[вёска Іваноўшчына, Засценкаўскі сельсавет]] * [[вёска Карумны, Засценкаўскі сельсавет]] * [[вёска Кіраёва, Засценкаўскі сельсавет]] * [[вёска Косціна, Засценкаўскі сельсавет]] * [[вёска Новая Зямля, Засценкаўскі сельсавет]] * [[вёска Новая Тухінь, Засценкаўскі сельсавет]] * [[вёска Пятрыкі, Засценкаўскі сельсавет]] * [[вёска Рыленкі, Засценкаўскі сельсавет]] * [[вёска Рэдзькі, Засценкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сарвіры, Засценкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сенцюры, Засценкаўскі сельсавет]] * [[вёска Судзілавічы, Засценкаўскі сельсавет]] * [[вёска Шухаўцы, Засценкаўскі сельсавет]] * [[вёска Шэкі, Засценкаўскі сельсавет]] * [[вёска Якіменкі, Засценкаўскі сельсавет]] * [[вёска Быстрыёўка, Кляноўскі сельсавет]] * [[вёска Гладкія, Кляноўскі сельсавет]] * [[вёска Жарнеўка, Кляноўскі сельсавет]] * [[вёска Кляны, Кляноўскі сельсавет]] * [[вёска Кулакоўшчына, Кляноўскі сельсавет]] * [[вёска Ляхаўка, Кляноўскі сельсавет]] * [[вёска Пячонкі, Кляноўскі сельсавет]] * [[вёска Хаетчына, Кляноўскі сельсавет]] * [[вёска Цыбульскія, Кляноўскі сельсавет]] * [[вёска Чырына, Кляноўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Бахава, Малабахаўскі сельсавет]] * [[вёска Гудава Зямянскае, Малабахаўскі сельсавет]] * [[вёска Кобызева, Малабахаўскі сельсавет]] * [[вёска Малое Бахава, Малабахаўскі сельсавет]] * [[вёска Махначы, Малабахаўскі сельсавет]] * [[вёска Новае Гудава, Малабахаўскі сельсавет]] * [[вёска Пасуддзева, Малабахаўскі сельсавет]] * [[вёска Рыбалтова, Малабахаўскі сельсавет]] * [[вёска Свіракі, Малабахаўскі сельсавет]] * [[вёска Сіпішчава, Малабахаўскі сельсавет]] * [[вёска Станіславова, Малабахаўскі сельсавет]] * [[вёска Цілевічы, Малабахаўскі сельсавет]] * [[вёска Чубакова, Малабахаўскі сельсавет]] * [[вёска Баброва, Маласавінскі сельсавет]] * [[вёска Барсукі, Маласавінскі сельсавет]] * [[вёска Бурая, Маласавінскі сельсавет]] * [[вёска Бяскі, Маласавінскі сельсавет]] * [[вёска Ваўкулакава, Маласавінскі сельсавет]] * [[вёска Вусце, Маласавінскі сельсавет]] * [[вёска Гуракі, Маласавінскі сельсавет]] * [[вёска Ерамееўшчына, Маласавінскі сельсавет]] * [[вёска Загваздзіна, Маласавінскі сельсавет]] * [[вёска Карабанавічы, Маласавінскі сельсавет]] * [[вёска Малое Савіна, Маласавінскі сельсавет]] * [[вёска Марчонкі, Маласавінскі сельсавет]] * [[вёска Негаціна, Маласавінскі сельсавет]] * [[вёска Пецькі, Маласавінскі сельсавет]] * [[вёска Расасна, Маласавінскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Маласавінскі сельсавет]] * [[вёска Снегіры, Маласавінскі сельсавет]] * [[вёска Фесеўка, Маласавінскі сельсавет]] * [[вёска Хандогі, Маласавінскі сельсавет]] * [[вёска Холаўе, Маласавінскі сельсавет]] * [[вёска Церахі, Маласавінскі сельсавет]] * [[вёска Чырвоная Слабада, Маласавінскі сельсавет]] * [[вёска Янкаўшчына, Маласавінскі сельсавет]] * [[вёска Андрыянава, Пірагоўскі сельсавет]] * [[вёска Асінаўка, Пірагоўскі сельсавет]] * [[вёска Брухаўцы, Пірагоўскі сельсавет]] * [[вёска Буда, Пірагоўскі сельсавет]] * [[вёска Галяшы, Пірагоўскі сельсавет]] * [[вёска Жабыкі, Пірагоўскі сельсавет]] * [[вёска Копці, Пірагоўскі сельсавет]] * [[вёска Лабаны, Пірагоўскі сельсавет]] * [[вёска Лапыры, Пірагоўскі сельсавет]] * [[вёска Макараўка, Пірагоўскі сельсавет]] * [[вёска Мардахі, Пірагоўскі сельсавет]] * [[вёска Пірагі, Пірагоўскі сельсавет]] * [[вёска Стражава, Пірагоўскі сельсавет]] * [[вёска Ступакі, Пірагоўскі сельсавет]] * [[вёска Хлюсціна, Пірагоўскі сельсавет]] * [[вёска Цеалін, Пірагоўскі сельсавет]] * [[вёска Чыжоўка, Пірагоўскі сельсавет]] * [[вёска Шалашына, Пірагоўскі сельсавет]] * [[вёска Якубава, Пірагоўскі сельсавет]] * [[горад Лепель]] * [[вёска Астравы, Баброўскі сельсавет]] * [[вёска Атокі, Баброўскі сельсавет]] * [[вёска Баброва, Баброўскі сельсавет]] * [[вёска Батукалава, Баброўскі сельсавет]] * [[вёска Варапаеўшчына, Баброўскі сельсавет]] * [[вёска Варашкі, Баброўскі сельсавет]] * [[вёска Гаравыя, Баброўскі сельсавет]] * [[вёска Гарані, Баброўскі сельсавет]] * [[вёска Двор Суша, Баброўскі сельсавет]] * [[вёска Дзямешкава, Баброўскі сельсавет]] * [[вёска Доўгае, Баброўскі сельсавет]] * [[вёска Заазёрная, Баброўскі сельсавет]] * [[вёска Завадзіна, Баброўскі сельсавет]] * [[вёска Загорцы, Баброўскі сельсавет]] * [[вёска Залессе 1, Баброўскі сельсавет]] * [[вёска Залессе 2, Баброўскі сельсавет]] * [[вёска Замошша, Баброўскі сельсавет]] * [[вёска Заружанне, Баброўскі сельсавет]] * [[вёска Заслаўкі, Баброўскі сельсавет]] * [[вёска Зямцы, Баброўскі сельсавет]] * [[вёска Косцінка, Баброўскі сельсавет]] * [[вёска Ладзеена, Баброўскі сельсавет]] * [[вёска Матырына, Баброўскі сельсавет]] * [[вёска Мішулькі, Баброўскі сельсавет]] * [[вёска Несіна, Баброўскі сельсавет]] * [[вёска Пагарэлае, Баброўскі сельсавет]] * [[вёска Падаліца, Баброўскі сельсавет]] * [[вёска Радунь, Баброўскі сельсавет]] * [[вёска Саснягі, Баброўскі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Баброўскі сельсавет]] * [[вёска Суша, Баброўскі сельсавет]] * [[вёска Сызаўшчына, Баброўскі сельсавет]] * [[вёска Фатынь, Баброўскі сельсавет]] * [[вёска Халімонава, Баброўскі сельсавет]] * [[вёска Хвашчова, Баброўскі сельсавет]] * [[вёска Чырвонае Сяло, Баброўскі сельсавет]] * [[вёска Бароўка, Бароўскі сельсавет]] * [[вёска Валатоўкі, Валосавіцкі сельсавет]] * [[вёска Весялова, Валосавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Таронкавічы, Валосавіцкі сельсавет]] * [[вёска Грыгаравічы, Валосавіцкі сельсавет]] * [[вёска Двор Таронкавічы, Валосавіцкі сельсавет]] * [[вёска Загліннікі, Валосавіцкі сельсавет]] * [[вёска Кавалевічы, Валосавіцкі сельсавет]] * [[вёска Калінаўка, Валосавіцкі сельсавет]] * [[вёска Каміншчына, Валосавіцкі сельсавет]] * [[вёска Кастрыца, Валосавіцкі сельсавет]] * [[вёска Касцюкоўшчына, Валосавіцкі сельсавет]] * [[вёска Красналучка, Валосавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ліпкі, Валосавіцкі сельсавет]] * [[вёска Лутчына, Валосавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ляхавічы, Валосавіцкі сельсавет]] * [[вёска Малыя Таронкавічы, Валосавіцкі сельсавет]] * [[вёска Новыя Валосавічы, Валосавіцкі сельсавет]] * [[вёска Пахомлевічы, Валосавіцкі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Валосавіцкі сельсавет]] * [[вёска Слядневічы 1, Валосавіцкі сельсавет]] * [[вёска Слядневічы 2, Валосавіцкі сельсавет]] * [[вёска Стайск, Валосавіцкі сельсавет]] * [[вёска Старыя Валосавічы, Валосавіцкі сельсавет]] * [[вёска Турыца, Валосавіцкі сельсавет]] * [[вёска Баравенскія Хутары, Горскі сельсавет]] * [[вёска Бачкары, Горскі сельсавет]] * [[вёска Бораўна, Горскі сельсавет]] * [[вёска Будзішча, Горскі сельсавет]] * [[вёска Гарадзінец, Горскі сельсавет]] * [[вёска Гарадчэвічы, Горскі сельсавет]] * [[вёска Глінніца, Горскі сельсавет]] * [[вёска Горкі, Горскі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Горскі сельсавет]] * [[вёска Зорніца, Горскі сельсавет]] * [[вёска Караевічы, Горскі сельсавет]] * [[вёска Межыца, Горскі сельсавет]] * [[хутар Мельніца, Горскі сельсавет]] * [[вёска Міхалова, Горскі сельсавет]] * [[вёска Новазаслонава, Горскі сельсавет]] * [[вёска Паляны, Горскі сельсавет]] * [[вёска Пунты, Горскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Горскі сельсавет]] * [[вёска Барсукі, Домжарыцкі сельсавет]] * [[вёска Валова Гара, Домжарыцкі сельсавет]] * [[вёска Домжарыцы, Домжарыцкі сельсавет]] * [[вёска Кветча, Домжарыцкі сельсавет]] * [[вёска Крайцы, Домжарыцкі сельсавет]] * [[вёска Ніўкі, Домжарыцкі сельсавет]] * [[вёска Пераходцы, Домжарыцкі сельсавет]] * [[вёска Рожна, Домжарыцкі сельсавет]] * [[вёска Саўскі Бор, Домжарыцкі сельсавет]] * [[вёска Ствольна, Домжарыцкі сельсавет]] * [[вёска Чарніца, Домжарыцкі сельсавет]] * [[вёска Астроўна, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Аўласава, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Бабча, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Балотнікі, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Бароўка 2, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Бор, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Вусавікі, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Губіна, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Двор Бабча, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Двор Парэчча, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Двор Чаросава, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Забароўе, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Задоры, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Кабак, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Камень, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Катоўшчына, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Курмялёўка, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Ладасна, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Макараўшчына, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Марозава Слабодка, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Мягелі, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Паземшчына, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Парэчча, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Плігаўкі, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Пяскі, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Слабодка 2, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Стараселле, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Уліцінкі, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Чаросава, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Чарэйшчына, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Шалафаны, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Адамаўка, Лепельскі сельсавет]] * [[вёска Азерцы, Лепельскі сельсавет]] * [[пасёлак Белаазёрны, Лепельскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Жэжліна, Лепельскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Поле, Лепельскі сельсавет]] * [[вёска Вялікі Поўсвіж, Лепельскі сельсавет]] * [[вёска Глыбочыца, Лепельскі сельсавет]] * [[вёска Двор Людчыцы, Лепельскі сельсавет]] * [[вёска Дворышча, Лепельскі сельсавет]] * [[вёска Дрымаўшчына, Лепельскі сельсавет]] * [[вёска Жарсцвянікі, Лепельскі сельсавет]] * [[вёска Забаенне, Лепельскі сельсавет]] * [[вёска Забалацце, Лепельскі сельсавет]] * [[вёска Завідзічы, Лепельскі сельсавет]] * [[вёска Залучына, Лепельскі сельсавет]] * [[вёска Занькі, Лепельскі сельсавет]] * [[вёска Зарыбіна, Лепельскі сельсавет]] * [[вёска Захоціна, Лепельскі сельсавет]] * [[вёска Зялёны Востраў, Лепельскі сельсавет]] * [[вёска Ірынполле, Лепельскі сельсавет]] * [[вёска Казіншчына, Лепельскі сельсавет]] * [[вёска Казлы, Лепельскі сельсавет]] * [[вёска Луцішча, Лепельскі сельсавет]] * [[вёска Людчыцы, Лепельскі сельсавет]] * [[вёска Малое Жэжліна, Лепельскі сельсавет]] * [[вёска Малы Поўсвіж, Лепельскі сельсавет]] * [[вёска Навіны, Лепельскі сельсавет]] * [[вёска Новае Лядна, Лепельскі сельсавет]] * [[вёска Паддуб'е, Лепельскі сельсавет]] * [[вёска Падымхі, Лепельскі сельсавет]] * [[вёска Расцвет, Лепельскі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Лепельскі сельсавет]] * [[вёска Старое Лядна, Лепельскі сельсавет]] * [[вёска Сяргееўшчына, Лепельскі сельсавет]] * [[вёска Тадуліна, Лепельскі сельсавет]] * [[вёска Чарнаручча, Лепельскі сельсавет]] * [[вёска Чэрцы, Лепельскі сельсавет]] * [[вёска Шаркоўка, Лепельскі сельсавет]] * [[вёска Шубнікі, Лепельскі сельсавет]] * [[вёска Шунты, Лепельскі сельсавет]] * [[вёска Экімань, Лепельскі сельсавет]] * [[вёска Юндзілаўка, Лепельскі сельсавет]] * [[вёска Антонаўка, Пышнянскі сельсавет]] * [[вёска Ассё, Пышнянскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Пышнагоры, Пышнянскі сельсавет]] * [[вёска Забалацце, Пышнянскі сельсавет]] * [[вёска Забор'е, Пышнянскі сельсавет]] * [[вёска Закаліўе, Пышнянскі сельсавет]] * [[вёска Заполле, Пышнянскі сельсавет]] * [[вёска Зароўе, Пышнянскі сельсавет]] * [[вёска Звязда, Пышнянскі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Пышнянскі сельсавет]] * [[вёска Клеўзы, Пышнянскі сельсавет]] * [[вёска Крыўкі, Пышнянскі сельсавет]] * [[вёска Крыўцы, Пышнянскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Пышнагоры, Пышнянскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Пышнянскі сельсавет]] * [[вёска Навіны, Пышнянскі сельсавет]] * [[вёска Поплаўкі, Пышнянскі сельсавет]] * [[вёска Пунішча, Пышнянскі сельсавет]] * [[вёска Пышна, Пышнянскі сельсавет]] * [[вёска Савін Дуб, Пышнянскі сельсавет]] * [[вёска Саламахі, Пышнянскі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Пышнянскі сельсавет]] * [[вёска Студзёнка, Пышнянскі сельсавет]] * [[вёска Убярцы, Пышнянскі сельсавет]] * [[вёска Аношкі, Слабадскі сельсавет]] * [[вёска Бяседы, Слабадскі сельсавет]] * [[вёска Велеўшчына, Слабадскі сельсавет]] * [[вёска Верабкі, Слабадскі сельсавет]] * [[вёска Вілы, Слабадскі сельсавет]] * [[вёска Вострава, Слабадскі сельсавет]] * [[вёска Гадзіўля, Слабадскі сельсавет]] * [[вёска Гаразянкі, Слабадскі сельсавет]] * [[вёска Далікі, Слабадскі сельсавет]] * [[вёска Паташня, Слабадскі сельсавет]] * [[вёска Рудня, Слабадскі сельсавет]] * [[вёска Свядзіца, Слабадскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Слабадскі сельсавет]] * [[вёска Стайск, Слабадскі сельсавет]] * [[вёска Сталюгі, Слабадскі сельсавет]] * [[вёска Цярэшкі, Слабадскі сельсавет]] * [[вёска Чырвоны Кастрычнік, Слабадскі сельсавет]] * [[вёска Юшкі, Слабадскі сельсавет]] * [[вёска Будзяўцы, Стайскі сельсавет]] * [[вёска Вокана, Стайскі сельсавет]] * [[вёска Ворань, Стайскі сельсавет]] * [[вёска Гарадзец, Стайскі сельсавет]] * [[вёска Дзяньгубы, Стайскі сельсавет]] * [[вёска Дражна, Стайскі сельсавет]] * [[вёска Жарцы, Стайскі сельсавет]] * [[вёска Заазер'е, Стайскі сельсавет]] * [[вёска Зацякляссе, Стайскі сельсавет]] * [[вёска Кальнікі, Стайскі сельсавет]] * [[вёска Куляшы, Стайскі сельсавет]] * [[вёска Мацюшына, Стайскі сельсавет]] * [[вёска Мядзвёдаўка, Стайскі сельсавет]] * [[вёска Падлобныя, Стайскі сельсавет]] * [[вёска Прудок, Стайскі сельсавет]] * [[вёска Рачыцы, Стайскі сельсавет]] * [[вёска Свабодная Жызнь, Стайскі сельсавет]] * [[вёска Селішча, Стайскі сельсавет]] * [[вёска Сітнікі, Стайскі сельсавет]] * [[вёска Стаі, Стайскі сельсавет]] * [[вёска Стары Лепель, Стайскі сельсавет]] * [[вёска Юркоўшчына, Стайскі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Лёзна]] * [[вёска Бабінавічы, Бабінавіцкі сельсавет]] * [[вёска Бель, Бабінавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вішні, Бабінавіцкі сельсавет]] * [[вёска Забары, Бабінавіцкі сельсавет]] * [[вёска Касцяёва, Бабінавіцкі сельсавет]] * [[вёска Осіпенкі, Бабінавіцкі сельсавет]] * [[вёска Рублева, Бабінавіцкі сельсавет]] * [[вёска Рыжыкі, Бабінавіцкі сельсавет]] * [[вёска Сцяпаненкі, Бабінавіцкі сельсавет]] * [[вёска Барсукі, Веляшковіцкі сельсавет]] * [[вёска Буракі, Веляшковіцкі сельсавет]] * [[вёска Бяскова, Веляшковіцкі сельсавет]] * [[вёска Веляшковічы, Веляшковіцкі сельсавет]] * [[вёска Вордзеўе, Веляшковіцкі сельсавет]] * [[вёска Гарадок, Веляшковіцкі сельсавет]] * [[вёска Гаране, Веляшковіцкі сельсавет]] * [[вёска Гаршэва, Веляшковіцкі сельсавет]] * [[вёска Глоданкі, Веляшковіцкі сельсавет]] * [[вёска Грабенікі, Веляшковіцкі сельсавет]] * [[вёска Гушчына, Веляшковіцкі сельсавет]] * [[вёска Емельянова, Веляшковіцкі сельсавет]] * [[вёска Заверына, Веляшковіцкі сельсавет]] * [[вёска Загарадна, Веляшковіцкі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Веляшковіцкі сельсавет]] * [[вёска Замшына, Веляшковіцкі сельсавет]] * [[вёска Кавалі, Веляшковіцкі сельсавет]] * [[вёска Кажуроўшчына, Веляшковіцкі сельсавет]] * [[вёска Красыні, Веляшковіцкі сельсавет]] * [[вёска Лапіна, Веляшковіцкі сельсавет]] * [[вёска Міхалінава, Веляшковіцкі сельсавет]] * [[вёска Ніканаўшчына, Веляшковіцкі сельсавет]] * [[вёска Новая Дуброва, Веляшковіцкі сельсавет]] * [[вёска Палёнаўка, Веляшковіцкі сельсавет]] * [[вёска Пнёва, Веляшковіцкі сельсавет]] * [[вёска Равуты, Веляшковіцкі сельсавет]] * [[вёска Сіманава, Веляшковіцкі сельсавет]] * [[вёска Страганы, Веляшковіцкі сельсавет]] * [[вёска Сялішча, Веляшковіцкі сельсавет]] * [[вёска Сяцішча, Веляшковіцкі сельсавет]] * [[вёска Цітова, Веляшковіцкі сельсавет]] * [[вёска Шавялі, Веляшковіцкі сельсавет]] * [[вёска Шусцева, Веляшковіцкі сельсавет]] * [[вёска Арцёмава, Дабрамыслінскі сельсавет]] * [[вёска Бандоры, Дабрамыслінскі сельсавет]] * [[вёска Барсеева, Дабрамыслінскі сельсавет]] * [[вёска Белы Бор, Дабрамыслінскі сельсавет]] * [[вёска Буракова, Дабрамыслінскі сельсавет]] * [[вёска Вішняк, Дабрамыслінскі сельсавет]] * [[вёска Востраў, Дабрамыслінскі сельсавет]] * [[вёска Выхадцы, Дабрамыслінскі сельсавет]] * [[вёска Гарэлікі, Дабрамыслінскі сельсавет]] * [[вёска Горбава 1, Дабрамыслінскі сельсавет]] * [[вёска Горбава 2, Дабрамыслінскі сельсавет]] * [[вёска Дабрамыслі, Дабрамыслінскі сельсавет]] * [[вёска Жадзенава, Дабрамыслінскі сельсавет]] * [[вёска Зачэрня, Дабрамыслінскі сельсавет]] * [[вёска Зубакі, Дабрамыслінскі сельсавет]] * [[вёска Лындзіна, Дабрамыслінскі сельсавет]] * [[вёска Малькава, Дабрамыслінскі сельсавет]] * [[вёска Парыхі, Дабрамыслінскі сельсавет]] * [[вёска Перамонт, Дабрамыслінскі сельсавет]] * [[вёска Розумава, Дабрамыслінскі сельсавет]] * [[вёска Рублева, Дабрамыслінскі сельсавет]] * [[вёска Сітна, Дабрамыслінскі сельсавет]] * [[вёска Слабадзішча, Дабрамыслінскі сельсавет]] * [[вёска Стар, Дабрамыслінскі сельсавет]] * [[вёска Сяло, Дабрамыслінскі сельсавет]] * [[вёска Асёткі, Крынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Асіпова, Крынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Бор, Крынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Браткава, Крынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Буракі, Крынкаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Выдрэя, Крынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Высачаны, Крынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Выдрэя, Крынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Калінавічы, Крынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Міснікі, Крынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Добрына, Крынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Забалацце, Крынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Загаране, Крынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Іванькава, Крынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Крынкі, Крынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Курцёнкі, Крынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Кучыншчына, Крынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Малая Выдрэя, Крынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Калінавічы, Крынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Міснікі, Крынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Мар'янова, Крынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Мерзлякова, Крынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Мятлі, Крынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Новае Сяло, Крынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ордзеж, Крынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Пагосцішча, Крынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Рудакі, Крынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Рэчкі, Крынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Салаўёва, Крынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сасновая Наспа, Крынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сімашкава, Крынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Хоцемля, Крынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Чаркасы, Крынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Чарнышы, Крынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Чыкаўшчына, Крынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Швяды, Крынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Шніткі, Крынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Шугаёва, Крынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Адаменкі, Лёзненскі сельсавет]] * [[вёска Альхавік, Лёзненскі сельсавет]] * [[вёска Асіпоўшчына, Лёзненскі сельсавет]] * [[вёска Ацкавая, Лёзненскі сельсавет]] * [[вёска Баравая, Лёзненскі сельсавет]] * [[вёска Баяры, Лёзненскі сельсавет]] * [[вёска Буі, Лёзненскі сельсавет]] * [[вёска Бычкова, Лёзненскі сельсавет]] * [[вёска Вагараўшчына, Лёзненскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Сяло, Лёзненскі сельсавет]] * [[вёска Дразды, Лёзненскі сельсавет]] * [[вёска Дуброўка, Лёзненскі сельсавет]] * [[вёска Забалацце, Лёзненскі сельсавет]] * [[вёска Завольша, Лёзненскі сельсавет]] * [[пасёлак Завольша, Лёзненскі сельсавет]] * [[вёска Замошша, Лёзненскі сельсавет]] * [[вёска Зубкі, Лёзненскі сельсавет]] * [[вёска Зуі, Лёзненскі сельсавет]] * [[вёска Канашкава, Лёзненскі сельсавет]] * [[вёска Кляўцы, Лёзненскі сельсавет]] * [[вёска Красыні, Лёзненскі сельсавет]] * [[вёска Навароцце, Лёзненскі сельсавет]] * [[вёска Нізы, Лёзненскі сельсавет]] * [[вёска Поддуб'е, Лёзненскі сельсавет]] * [[вёска Пронскае, Лёзненскі сельсавет]] * [[вёска Пунішча, Лёзненскі сельсавет]] * [[вёска Пушкі, Лёзненскі сельсавет]] * [[вёска Пыжы, Лёзненскі сельсавет]] * [[вёска Свірбы, Лёзненскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Лёзненскі сельсавет]] * [[вёска Смародзіна, Лёзненскі сельсавет]] * [[вёска Станіславова, Лёзненскі сельсавет]] * [[вёска Старыны, Лёзненскі сельсавет]] * [[вёска Стасева, Лёзненскі сельсавет]] * [[вёска Сутокі, Лёзненскі сельсавет]] * [[вёска Уна, Лёзненскі сельсавет]] * [[вёска Чарнаручча, Лёзненскі сельсавет]] * [[вёска Чарніцы, Лёзненскі сельсавет]] * [[вёска Шарыкі, Лёзненскі сельсавет]] * [[вёска Шахі, Лёзненскі сельсавет]] * [[вёска Шумшчына, Лёзненскі сельсавет]] * [[вёска Шэркіна, Лёзненскі сельсавет]] * [[вёска Асташэва, Яськаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Бржэзова, Яськаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Запожанкі, Яськаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Засігава, Яськаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Калышкі, Яськаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Куляціна, Яськаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Лугі, Яськаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Макаранкі, Яськаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Матушова, Яськаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Надзёжына, Яськаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Ноў, Яськаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Пацава, Яськаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Рубяжніца, Яськаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Таранкі, Яськаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Тупікі, Яськаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Шлехава, Яськаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Якубаўшчына, Яськаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Яськаўшчына, Яськаўшчынскі сельсавет]] * [[горад Дзісна]] * [[горад Мёры]] * [[вёска Барсукі, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Барсукі 2, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Брыжынкі, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Брэдзева, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Буралом 1, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Вінагроды, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Гвардзейская, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Даўгінава, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Дварчаны, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Зайцава, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[хутар Званкі, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Ільмовікі, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[хутар Кавалькі, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[хутар Казелькі, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[хутар Калачова, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Карандашы, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Клёміна, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[хутар Ліпава 1, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[хутар Ліпава 2, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Лявонпаль, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Мальцы, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[хутар Палшчына, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Пераслова, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Пераслоўка, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Скакуны, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Старое Грудзінава, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Труды, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Узмёны, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Бухалава, Завуццеўскі сельсавет]] * [[вёска Восцевічы, Завуццеўскі сельсавет]] * [[хутар Воўкава, Завуццеўскі сельсавет]] * [[вёска Галенчына, Завуццеўскі сельсавет]] * [[вёска Галомысла, Завуццеўскі сельсавет]] * [[вёска Гаёўка, Завуццеўскі сельсавет]] * [[хутар Гатаўшчына, Завуццеўскі сельсавет]] * [[вёска Гусакі, Завуццеўскі сельсавет]] * [[вёска Дворыца, Завуццеўскі сельсавет]] * [[вёска Донькі, Завуццеўскі сельсавет]] * [[вёска Дуброва, Завуццеўскі сельсавет]] * [[вёска Завуцце, Завуццеўскі сельсавет]] * [[вёска Залоніцкія, Завуццеўскі сельсавет]] * [[вёска Кавалёва, Завуццеўскі сельсавет]] * [[вёска Кадушкі, Завуццеўскі сельсавет]] * [[вёска Казлоўцы, Завуццеўскі сельсавет]] * [[вёска Калатушкава, Завуццеўскі сельсавет]] * [[вёска Каўзаны, Завуццеўскі сельсавет]] * [[вёска Клімяты, Завуццеўскі сельсавет]] * [[вёска Копцева, Завуццеўскі сельсавет]] * [[вёска Крупенішча, Завуццеўскі сельсавет]] * [[вёска Курляндзікі, Завуццеўскі сельсавет]] * [[вёска Кухаронкі, Завуццеўскі сельсавет]] * [[вёска Лыска, Завуццеўскі сельсавет]] * [[вёска Мазурына, Завуццеўскі сельсавет]] * [[вёска Малінаўка, Завуццеўскі сельсавет]] * [[вёска Малькавічы, Завуццеўскі сельсавет]] * [[вёска Маназыль, Завуццеўскі сельсавет]] * [[вёска Манякова, Завуццеўскі сельсавет]] * [[вёска Мётлы, Завуццеўскі сельсавет]] * [[хутар Млынарова, Завуццеўскі сельсавет]] * [[хутар Ніўе, Завуццеўскі сельсавет]] * [[вёска Падзвінне, Завуццеўскі сельсавет]] * [[вёска Папшулі, Завуццеўскі сельсавет]] * [[вёска Рандары, Завуццеўскі сельсавет]] * [[вёска Румполле, Завуццеўскі сельсавет]] * [[вёска Рунды, Завуццеўскі сельсавет]] * [[вёска Салаўі, Завуццеўскі сельсавет]] * [[вёска Сачыўкі, Завуццеўскі сельсавет]] * [[вёска Стрэліца, Завуццеўскі сельсавет]] * [[вёска Цвеціна, Завуццеўскі сельсавет]] * [[вёска Цішыно, Завуццеўскі сельсавет]] * [[хутар Чарапы, Завуццеўскі сельсавет]] * [[вёска Шатраўкі, Завуццеўскі сельсавет]] * [[вёска Шыманшчына, Завуццеўскі сельсавет]] * [[хутар Шымкі, Завуццеўскі сельсавет]] * [[вёска Шышкі, Завуццеўскі сельсавет]] * [[вёска Амбросенкі, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Басяныя, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Беларуская, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Блажкі, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Вазаўнікі, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Варанькі, Мёрскі сельсавет]] * [[хутар Вільнова, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Вязаўцы, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Глінаўка, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Кавалеўшчына, Мёрскі сельсавет]] * [[хутар Гараўцы, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Гір'яты, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Грэцкія, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Дворнае Сяло, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Дзянісова, Мёрскі сельсавет]] * [[хутар Дульскія, Мёрскі сельсавет]] * [[хутар Жугераўшчына, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Загор'е, Мёрскі сельсавет]] * [[хутар Застарынцы, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Захарні, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Казлы, Мёрскі сельсавет]] * [[хутар Калганова, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Канахі, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Картавыя, Мёрскі сельсавет]] * [[хутар Кручкі, Мёрскі сельсавет]] * [[хутар Крыштулі, Мёрскі сельсавет]] * [[хутар Кучняры, Мёрскі сельсавет]] * [[хутар Ліпаўка, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Літоўчыкі, Мёрскі сельсавет]] * [[хутар Малая Глінаўка, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Малая Кавалеўшчына, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Маляўкі, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Масеўцы, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Мацюкі, Мёрскі сельсавет]] * [[хутар Мёркі 2, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Мнюхі, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Наталіна, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Новае Сяло, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Новыя Крукі, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Падгайцы, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Пад'ельцы, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Палякі, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Пацеенкі, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Пестуны, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Плейкі, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Пціцкія, Мёрскі сельсавет]] * [[хутар Ракавыя, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Свярдлы, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Селішча, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Сілава, Мёрскі сельсавет]] * [[хутар Слаўшчына, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Станулева, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Старыя Крукі, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Стафанова, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Сухавержжа, Мёрскі сельсавет]] * [[хутар Сухія, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Сушкі, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Татары, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Франопаль, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Цілеўцы, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Чарасы, Мёрскі сельсавет]] * [[хутар Чахоўшчына, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Юнцы, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Якубаўшчына, Мёрскі сельсавет]] * [[вёска Акунёва, Мікалаёўскі сельсавет]] * [[вёска Арханава, Мікалаёўскі сельсавет]] * [[хутар Балабошкі, Мікалаёўскі сельсавет]] * [[вёска Бандарцы, Мікалаёўскі сельсавет]] * [[вёска Баранчыкі, Мікалаёўскі сельсавет]] * [[вёска Барсукі, Мікалаёўскі сельсавет]] * [[вёска Барсучына, Мікалаёўскі сельсавет]] * [[вёска Баслакі, Мікалаёўскі сельсавет]] * [[вёска Брушкі, Мікалаёўскі сельсавет]] * [[вёска Бушава, Мікалаёўскі сельсавет]] * [[вёска Бычыншчына, Мікалаёўскі сельсавет]] * [[вёска Бяляны, Мікалаёўскі сельсавет]] * [[хутар Вульшчына, Мікалаёўскі сельсавет]] * [[вёска Глінскія, Мікалаёўскі сельсавет]] * [[вёска Горкі 1, Мікалаёўскі сельсавет]] * [[вёска Горкі 2, Мікалаёўскі сельсавет]] * [[вёска Дарожкавічы, Мікалаёўскі сельсавет]] * [[хутар Дзямідава, Мікалаёўскі сельсавет]] * [[вёска Дзянісава, Мікалаёўскі сельсавет]] * [[хутар Ельна, Мікалаёўскі сельсавет]] * [[вёска Капыльшчына, Мікалаёўскі сельсавет]] * [[вёска Касабукі, Мікалаёўскі сельсавет]] * [[вёска Ліпаціна, Мікалаёўскі сельсавет]] * [[вёска Ліпна, Мікалаёўскі сельсавет]] * [[хутар Лугаўцы, Мікалаёўскі сельсавет]] * [[вёска Мікалаёва, Мікалаёўскі сельсавет]] * [[вёска Навінцы, Мікалаёўскі сельсавет]] * [[вёска Рудня, Мікалаёўскі сельсавет]] * [[вёска Сакалова, Мікалаёўскі сельсавет]] * [[вёска Саўчанкі, Мікалаёўскі сельсавет]] * [[хутар Сіцькова 1, Мікалаёўскі сельсавет]] * [[вёска Сіцькова 2, Мікалаёўскі сельсавет]] * [[вёска Стальмакова, Мікалаёўскі сельсавет]] * [[вёска Турчына, Мікалаёўскі сельсавет]] * [[вёска Федарцы, Мікалаёўскі сельсавет]] * [[вёска Фядосава, Мікалаёўскі сельсавет]] * [[вёска Шантырава, Мікалаёўскі сельсавет]] * [[вёска Шарагі, Мікалаёўскі сельсавет]] * [[хутар Якубова, Мікалаёўскі сельсавет]] * [[хутар Янова, Мікалаёўскі сельсавет]] * [[хутар Альхоўка, Новапагосцкі сельсавет]] * [[хутар Асавыя, Новапагосцкі сельсавет]] * [[вёска Аўсянка, Новапагосцкі сельсавет]] * [[вёска Барсучына, Новапагосцкі сельсавет]] * [[вёска Белеўцы, Новапагосцкі сельсавет]] * [[хутар Бікіраўшчына, Новапагосцкі сельсавет]] * [[хутар Валентароўшчына, Новапагосцкі сельсавет]] * [[вёска Вісяты, Новапагосцкі сельсавет]] * [[вёска Войткава, Новапагосцкі сельсавет]] * [[вёска Вострава, Новапагосцкі сельсавет]] * [[хутар Востраў, Новапагосцкі сельсавет]] * [[вёска Воўкаўшчына, Новапагосцкі сельсавет]] * [[вёска Вусаўцы, Новапагосцкі сельсавет]] * [[хутар Галіеўшчына, Новапагосцкі сельсавет]] * [[вёска Гарані, Новапагосцкі сельсавет]] * [[вёска Дварышча, Новапагосцкі сельсавет]] * [[вёска Дзеверкі, Новапагосцкі сельсавет]] * [[вёска Дзегцяры, Новапагосцкі сельсавет]] * [[вёска Дзянісы, Новапагосцкі сельсавет]] * [[хутар Дубашынскі Двор, Новапагосцкі сельсавет]] * [[хутар Дубоўка, Новапагосцкі сельсавет]] * [[вёска Забор'е, Новапагосцкі сельсавет]] * [[хутар Зарэцкія, Новапагосцкі сельсавет]] * [[хутар Змітракі, Новапагосцкі сельсавет]] * [[хутар Кавалеўшчына, Новапагосцкі сельсавет]] * [[вёска Каланіцы, Новапагосцкі сельсавет]] * [[вёска Кацілава, Новапагосцкі сельсавет]] * [[вёска Клётаў Двор, Новапагосцкі сельсавет]] * [[хутар Клібаўшчына, Новапагосцкі сельсавет]] * [[вёска Краснае, Новапагосцкі сельсавет]] * [[вёска Крукаўшчына, Новапагосцкі сельсавет]] * [[вёска Кублішчына, Новапагосцкі сельсавет]] * [[вёска Купчалёва, Новапагосцкі сельсавет]] * [[хутар Леснае, Новапагосцкі сельсавет]] * [[хутар Маёраўшчына, Новапагосцкі сельсавет]] * [[хутар Маласць, Новапагосцкі сельсавет]] * [[хутар Махіроўка, Новапагосцкі сельсавет]] * [[хутар Мацвееўцы, Новапагосцкі сельсавет]] * [[вёска Мілейкі, Новапагосцкі сельсавет]] * [[вёска Моцеўкі, Новапагосцкі сельсавет]] * [[вёска Навалака, Новапагосцкі сельсавет]] * [[вёска Наўгароды, Новапагосцкі сельсавет]] * [[вёска Новы Пагост, Новапагосцкі сельсавет]] * [[хутар Пагнойкі, Новапагосцкі сельсавет]] * [[хутар Падальхоўка, Новапагосцкі сельсавет]] * [[хутар Пазнякі, Новапагосцкі сельсавет]] * [[хутар Пустошка, Новапагосцкі сельсавет]] * [[вёска Рамелеўшчына, Новапагосцкі сельсавет]] * [[хутар Румішча, Новапагосцкі сельсавет]] * [[вёска Сабалеўшчына, Новапагосцкі сельсавет]] * [[вёска Смолеўцы, Новапагосцкі сельсавет]] * [[вёска Снегі, Новапагосцкі сельсавет]] * [[вёска Стары Пагост, Новапагосцкі сельсавет]] * [[хутар Старына, Новапагосцкі сельсавет]] * [[хутар Струпкі, Новапагосцкі сельсавет]] * [[вёска Томкі, Новапагосцкі сельсавет]] * [[вёска Фралоўшчына, Новапагосцкі сельсавет]] * [[вёска Чапукі, Новапагосцкі сельсавет]] * [[хутар Чаравік, Новапагосцкі сельсавет]] * [[вёска Юндзялова, Новапагосцкі сельсавет]] * [[хутар Аблятова, Павяцкі сельсавет]] * [[хутар Акунёва, Павяцкі сельсавет]] * [[вёска Александрова, Павяцкі сельсавет]] * [[вёска Александрына, Павяцкі сельсавет]] * [[хутар Антанова, Павяцкі сельсавет]] * [[вёска Бабарыкі, Павяцкі сельсавет]] * [[хутар Баркі, Павяцкі сельсавет]] * [[хутар Барсучына, Павяцкі сельсавет]] * [[хутар Букава, Павяцкі сельсавет]] * [[вёска Ворцы, Павяцкі сельсавет]] * [[вёска Вята, Павяцкі сельсавет]] * [[вёска Дарожкі, Павяцкі сельсавет]] * [[хутар Дзегцярова, Павяцкі сельсавет]] * [[хутар Дзярыпарты, Павяцкі сельсавет]] * [[вёска Драгуны, Павяцкі сельсавет]] * [[вёска Дубоўка, Павяцкі сельсавет]] * [[вёска Дэмскія, Павяцкі сельсавет]] * [[вёска Ермалова, Павяцкі сельсавет]] * [[вёска Ідолта, Павяцкі сельсавет]] * [[вёска Казакова, Павяцкі сельсавет]] * [[хутар Каменка, Павяцкі сельсавет]] * [[хутар Каснарэўшчына, Павяцкі сельсавет]] * [[вёска Кіслякі, Павяцкі сельсавет]] * [[вёска Латышонкі, Павяцкі сельсавет]] * [[вёска Латышы, Павяцкі сельсавет]] * [[вёска Лупаўшчына, Павяцкі сельсавет]] * [[хутар Лысагорка, Павяцкі сельсавет]] * [[хутар Ляпешчына, Павяцкі сельсавет]] * [[вёска Міжрэчча, Павяцкі сельсавет]] * [[вёска Мілашова, Павяцкі сельсавет]] * [[хутар Навічкі, Павяцкі сельсавет]] * [[вёска Новае Сяло, Павяцкі сельсавет]] * [[хутар Новы Двор, Павяцкі сельсавет]] * [[вёска Павяцце, Павяцкі сельсавет]] * [[вёска Паніжнікі, Павяцкі сельсавет]] * [[вёска Папкі, Павяцкі сельсавет]] * [[вёска Паташня, Павяцкі сельсавет]] * [[хутар Пацава, Павяцкі сельсавет]] * [[вёска Пруднікі, Павяцкі сельсавет]] * [[вёска Пуцінава, Павяцкі сельсавет]] * [[вёска Рачнёва 1, Павяцкі сельсавет]] * [[вёска Рачнёва 2, Павяцкі сельсавет]] * [[вёска Рудакі, Павяцкі сельсавет]] * [[хутар Рыбакі, Павяцкі сельсавет]] * [[вёска Рыбачкі, Павяцкі сельсавет]] * [[вёска Сочнева, Павяцкі сельсавет]] * [[вёска Стайкі, Павяцкі сельсавет]] * [[хутар Сталяроўшчына, Павяцкі сельсавет]] * [[вёска Сташулі, Павяцкі сельсавет]] * [[вёска Стрэтава, Павяцкі сельсавет]] * [[хутар Суднікі, Павяцкі сельсавет]] * [[вёска Суромшчына, Павяцкі сельсавет]] * [[вёска Тараракі, Павяцкі сельсавет]] * [[вёска Тычкі, Павяцкі сельсавет]] * [[вёска Урбанава, Павяцкі сельсавет]] * [[вёска Цілеўшчына, Павяцкі сельсавет]] * [[вёска Чамяры, Павяцкі сельсавет]] * [[хутар Чарнілова, Павяцкі сельсавет]] * [[вёска Чарняўцы, Павяцкі сельсавет]] * [[вёска Чурылава, Павяцкі сельсавет]] * [[вёска Чурылава Далёкае, Павяцкі сельсавет]] * [[вёска Шалціны, Павяцкі сельсавет]] * [[хутар Шнуркі, Павяцкі сельсавет]] * [[вёска Якужы, Павяцкі сельсавет]] * [[хутар Алейнікі, Перабродскі сельсавет]] * [[хутар Апанасёнкі, Перабродскі сельсавет]] * [[вёска Асада Дзедзіна, Перабродскі сельсавет]] * [[вёска Баркова, Перабродскі сельсавет]] * [[вёска Букава, Перабродскі сельсавет]] * [[вёска Буянава, Перабродскі сельсавет]] * [[вёска Вераб'ёва, Перабродскі сельсавет]] * [[хутар Гарушка, Перабродскі сельсавет]] * [[хутар Гентава, Перабродскі сельсавет]] * [[хутар Гізуны, Перабродскі сельсавет]] * [[хутар Гуры Драздовы, Перабродскі сельсавет]] * [[вёска Дворышча, Перабродскі сельсавет]] * [[вёска Дзедзіна, Перабродскі сельсавет]] * [[хутар Дразды, Перабродскі сельсавет]] * [[вёска Забалоцце, Перабродскі сельсавет]] * [[вёска Запалассе, Перабродскі сельсавет]] * [[вёска Зачарэўе, Перабродскі сельсавет]] * [[вёска Ігнацікі, Перабродскі сельсавет]] * [[вёска Камянполле, Перабродскі сельсавет]] * [[вёска Карэнікі, Перабродскі сельсавет]] * [[вёска Крычава, Перабродскі сельсавет]] * [[вёска Лебедзева, Перабродскі сельсавет]] * [[вёска Лінкаўшчына, Перабродскі сельсавет]] * [[хутар Ліпніцы, Перабродскі сельсавет]] * [[хутар Лявонаўцы, Перабродскі сельсавет]] * [[вёска Маляўкі, Перабродскі сельсавет]] * [[хутар Маразы, Перабродскі сельсавет]] * [[вёска Марцінаўцы, Перабродскі сельсавет]] * [[вёска Мельніца, Перабродскі сельсавет]] * [[вёска Мёркі 2, Перабродскі сельсавет]] * [[вёска Мурашкі, Перабродскі сельсавет]] * [[вёска Ніўнікі, Перабродскі сельсавет]] * [[хутар Падгорныя, Перабродскі сельсавет]] * [[вёска Падзявы, Перабродскі сельсавет]] * [[вёска Пераброддзе, Перабродскі сельсавет]] * [[вёска Петкуны, Перабродскі сельсавет]] * [[хутар Пілючонкі, Перабродскі сельсавет]] * [[хутар Прыдарожжа, Перабродскі сельсавет]] * [[вёска Рускае Сяло, Перабродскі сельсавет]] * [[хутар Руткоўшчына, Перабродскі сельсавет]] * [[хутар Свідэршчына, Перабродскі сельсавет]] * [[хутар Федасоўшчына, Перабродскі сельсавет]] * [[вёска Хараброва, Перабродскі сельсавет]] * [[хутар Хмельнікі, Перабродскі сельсавет]] * [[вёска Хутар Дзедзіна, Перабродскі сельсавет]] * [[хутар Шчоўна, Перабродскі сельсавет]] * [[вёска Янкоўшчына, Перабродскі сельсавет]] * [[вёска Янова, Перабродскі сельсавет]] * [[хутар Ясіноўшчына, Перабродскі сельсавет]] * [[вёска Яўцерашкі, Перабродскі сельсавет]] * [[вёска Алешчанцы, Туркоўскі сельсавет]] * [[хутар Бедзенка, Туркоўскі сельсавет]] * [[вёска Беразова, Туркоўскі сельсавет]] * [[хутар Верашчакі, Туркоўскі сельсавет]] * [[хутар Відокі, Туркоўскі сельсавет]] * [[вёска Вянужа, Туркоўскі сельсавет]] * [[вёска Галінова, Туркоўскі сельсавет]] * [[вёска Гаравыя, Туркоўскі сельсавет]] * [[вёска Гараўцы, Туркоўскі сельсавет]] * [[вёска Дворышча, Туркоўскі сельсавет]] * [[вёска Дзямешкі, Туркоўскі сельсавет]] * [[вёска Дрыгучы, Туркоўскі сельсавет]] * [[вёска Забалоцце, Туркоўскі сельсавет]] * [[вёска Заборцы, Туркоўскі сельсавет]] * [[вёска Іванькі, Туркоўскі сельсавет]] * [[хутар Казюкова, Туркоўскі сельсавет]] * [[вёска Краснаўцы, Туркоўскі сельсавет]] * [[хутар Краўчанкі, Туркоўскі сельсавет]] * [[вёска Ліпанты, Туркоўскі сельсавет]] * [[вёска Малышова, Туркоўскі сельсавет]] * [[вёска Масцішча, Туркоўскі сельсавет]] * [[хутар Панізова, Туркоўскі сельсавет]] * [[вёска Пераслова, Туркоўскі сельсавет]] * [[вёска Пожанькі Вялікія, Туркоўскі сельсавет]] * [[вёска Пруды, Туркоўскі сельсавет]] * [[вёска Пякоціна, Туркоўскі сельсавет]] * [[вёска Рагульцы, Туркоўскі сельсавет]] * [[вёска Ракуны, Туркоўскі сельсавет]] * [[вёска Свіршчане, Туркоўскі сельсавет]] * [[вёска Сталярова, Туркоўскі сельсавет]] * [[вёска Супорніца, Туркоўскі сельсавет]] * [[хутар Таранды, Туркоўскі сельсавет]] * [[вёска Туркова, Туркоўскі сельсавет]] * [[вёска Фралова, Туркоўскі сельсавет]] * [[вёска Хамічы, Туркоўскі сельсавет]] * [[вёска Харакова, Туркоўскі сельсавет]] * [[вёска Хоцькава, Туркоўскі сельсавет]] * [[вёска Царкаўляне, Туркоўскі сельсавет]] * [[вёска Цімошкава, Туркоўскі сельсавет]] * [[хутар Юркаўшчына, Туркоўскі сельсавет]] * [[вёска Абухава, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Авечкі, Язненскі сельсавет]] * [[хутар Альхоўка, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Амбросенкі, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Аўласенкі, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Багуцкія, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Балаі, Язненскі сельсавет]] * [[хутар Барбарына, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Басянкі 2, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Басянкі 3, Язненскі сельсавет]] * [[хутар Блошнікі, Язненскі сельсавет]] * [[хутар Бор, Язненскі сельсавет]] * [[хутар Бор-Паляна, Язненскі сельсавет]] * [[хутар Валатоўкі, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Варонкі, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Вугальнікі, Язненскі сельсавет]] * [[хутар Гаравыя 1, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Гараўцы, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Дарожкі, Язненскі сельсавет]] * [[хутар Дворышча, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Дранькі, Язненскі сельсавет]] * [[хутар Жарсцвянка, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Жойдзікі, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Заазерцы, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Забор'е, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Зялёны Лог, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Ізаіткі, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Іст, Язненскі сельсавет]] * [[хутар Кабякі, Язненскі сельсавет]] * [[хутар Казельскія, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Казінка, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Калачы, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Калінавае, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Канцэрава, Язненскі сельсавет]] * [[хутар Каралеўскія 1, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Карасі, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Катавічы, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Кілепава, Язненскі сельсавет]] * [[хутар Красняне, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Крошнева, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Кулакі, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Курылавічы, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Лоншчына, Язненскі сельсавет]] * [[хутар Лукашэўшчына, Язненскі сельсавет]] * [[хутар Міхалі, Язненскі сельсавет]] * [[хутар Мурашчына, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Немірова, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Новае Сяло, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Парадні, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Пашніно, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Плігаўкі, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Прасёлкавічы, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Пугаўкі, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Пучкоўскія, Язненскі сельсавет]] * [[хутар Ружамполле, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Сакалоўшчына, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Сапрончыкі, Язненскі сельсавет]] * [[хутар Сарочына, Язненскі сельсавет]] * [[хутар Свіркі, Язненскі сельсавет]] * [[хутар Сівіцкія, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Сквірцы, Язненскі сельсавет]] * [[хутар Сойчына, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Спігальшчына, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Субачава, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Сяльцо 1, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Сяльцо 2, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Сяргейчыкі, Язненскі сельсавет]] * [[хутар Фінглясы, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Чаркасова, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Шарагі, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Шчарбіцкія, Язненскі сельсавет]] * [[хутар Шыманшчына, Язненскі сельсавет]] * [[вёска Язна, Язненскі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Варапаева]] * [[гарадскі пасёлак Лынтупы]] * [[горад Паставы]] * [[вёска Адамова, Варапаеўскі пассавет]] * [[вёска Ажуны, Варапаеўскі пассавет]] * [[вёска Алешына, Варапаеўскі пассавет]] * [[вёска Анкуды, Варапаеўскі пассавет]] * [[вёска Белае, Варапаеўскі пассавет]] * [[вёска Васевічы, Варапаеўскі пассавет]] * [[вёска Васілеўшчына, Варапаеўскі пассавет]] * [[вёска Войнеўка, Варапаеўскі пассавет]] * [[вёска Гута, Варапаеўскі пассавет]] * [[вёска Дашкі, Варапаеўскі пассавет]] * [[вёска Дземяшы, Варапаеўскі пассавет]] * [[вёска Жуперкі, Варапаеўскі пассавет]] * [[вёска Зарэцкія, Варапаеўскі пассавет]] * [[вёска Казароўшчына, Варапаеўскі пассавет]] * [[вёска Кейзікі, Варапаеўскі пассавет]] * [[вёска Круткі, Варапаеўскі пассавет]] * [[вёска Крыўка, Варапаеўскі пассавет]] * [[вёска Лапачонкі, Варапаеўскі пассавет]] * [[вёска Лісіцы, Варапаеўскі пассавет]] * [[вёска Макаршчына, Варапаеўскі пассавет]] * [[вёска Манеўшчына, Варапаеўскі пассавет]] * [[вёска Масцішча, Варапаеўскі пассавет]] * [[вёска Мышкі, Варапаеўскі пассавет]] * [[вёска Мядзелка, Варапаеўскі пассавет]] * [[вёска Пруднікі, Варапаеўскі пассавет]] * [[вёска Пуцькава, Варапаеўскі пассавет]] * [[вёска Рудка, Варапаеўскі пассавет]] * [[вёска Свініца, Варапаеўскі пассавет]] * [[вёска Стары Двор, Варапаеўскі пассавет]] * [[вёска Фяркі, Варапаеўскі пассавет]] * [[вёска Харкі, Варапаеўскі пассавет]] * [[вёска Хралы, Варапаеўскі пассавет]] * [[вёска Цівунцы, Варапаеўскі пассавет]] * [[вёска Чашкоўшчына, Варапаеўскі пассавет]] * [[вёска Чорнае, Варапаеўскі пассавет]] * [[вёска Ясюкі, Варапаеўскі пассавет]] * [[вёска Алашкаўшчына, Белькаўскі сельсавет]] * [[вёска Аліхверы, Белькаўскі сельсавет]] * [[вёска Альшнева, Белькаўскі сельсавет]] * [[вёска Асіннікі, Белькаўскі сельсавет]] * [[вёска Балаі, Белькаўскі сельсавет]] * [[вёска Барэйкі, Белькаўскі сельсавет]] * [[вёска Белькі, Белькаўскі сельсавет]] * [[вёска Вайцяхі, Белькаўскі сельсавет]] * [[вёска Галбея, Белькаўскі сельсавет]] * [[вёска Дубрава, Белькаўскі сельсавет]] * [[вёска Казімерцы, Белькаўскі сельсавет]] * [[вёска Кеўлічы, Белькаўскі сельсавет]] * [[вёска Косаўшчына, Белькаўскі сельсавет]] * [[вёска Крашнева, Белькаўскі сельсавет]] * [[вёска Мацейкі, Белькаўскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Белькаўскі сельсавет]] * [[вёска Невядомшчына, Белькаўскі сельсавет]] * [[вёска Паўлюгі, Белькаўскі сельсавет]] * [[вёска Полава, Белькаўскі сельсавет]] * [[вёска Пятровічы, Белькаўскі сельсавет]] * [[вёска Рагоўскія, Белькаўскі сельсавет]] * [[вёска Рымкі, Белькаўскі сельсавет]] * [[вёска Стахоўскія, Белькаўскі сельсавет]] * [[вёска Трумпічы, Белькаўскі сельсавет]] * [[вёска Тузбіца, Белькаўскі сельсавет]] * [[вёска Шымукоўшчына, Белькаўскі сельсавет]] * [[вёска Валкі, Валкоўскі сельсавет]] * [[вёска Вараноўка, Валкоўскі сельсавет]] * [[вёска Верацеі, Валкоўскі сельсавет]] * [[вёска Гайдукі, Валкоўскі сельсавет]] * [[вёска Гаранаўшчына, Валкоўскі сельсавет]] * [[вёска Гігалы, Валкоўскі сельсавет]] * [[вёска Гінькі, Валкоўскі сельсавет]] * [[вёска Глінскія, Валкоўскі сельсавет]] * [[вёска Даравое, Валкоўскі сельсавет]] * [[вёска Дразды, Валкоўскі сельсавет]] * [[вёска Жданы, Валкоўскі сельсавет]] * [[вёска Жукава, Валкоўскі сельсавет]] * [[вёска Заруддзе, Валкоўскі сельсавет]] * [[вёска Заўлічча Новае, Валкоўскі сельсавет]] * [[вёска Колаўцы, Валкоўскі сельсавет]] * [[вёска Крывое 2, Валкоўскі сельсавет]] * [[вёска Курылавічы, Валкоўскі сельсавет]] * [[вёска Лазовікі, Валкоўскі сельсавет]] * [[вёска Ласіца, Валкоўскі сельсавет]] * [[вёска Ляхаўшчына, Валкоўскі сельсавет]] * [[вёска Мартулі, Валкоўскі сельсавет]] * [[вёска Марцінелевічы, Валкоўскі сельсавет]] * [[вёска Мацейкі, Валкоўскі сельсавет]] * [[вёска Маштаркі, Валкоўскі сельсавет]] * [[вёска Норыца, Валкоўскі сельсавет]] * [[вёска Плешкуны, Валкоўскі сельсавет]] * [[вёска Пятровічы, Валкоўскі сельсавет]] * [[вёска Рэдзькаўшчына, Валкоўскі сельсавет]] * [[вёска Сарокі, Валкоўскі сельсавет]] * [[вёска Сасноўшчына, Валкоўскі сельсавет]] * [[вёска Станілевічы, Валкоўскі сельсавет]] * [[вёска Хрыстова, Валкоўскі сельсавет]] * [[вёска Янчукі, Валкоўскі сельсавет]] * [[вёска Анкуды, Дунілавіцкі сельсавет]] * [[хутар Баравое, Дунілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Гліншчына, Дунілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Драздоўшчына, Дунілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дунілавічы, Дунілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Жарсцвянка, Дунілавіцкі сельсавет]] * [[хутар Зарэжжа, Дунілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Калінаўка, Дунілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Каліты, Дунілавіцкі сельсавет]] * [[хутар Крыкалы, Дунілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Лугі, Дунілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Малькавічы, Дунілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Дунілавіцкі сельсавет]] * [[хутар Новыя Ясневічы, Дунілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Пераслега, Дунілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Пятровічы, Дунілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Свідна, Дунілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Сергі, Дунілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Сяргеевічы, Дунілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Асінагарадок, Казлоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Буда, Казлоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Верацеі, Казлоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Вярцінскія, Казлоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Губіна, Казлоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Заканоўшчына, Казлоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Кавалі, Казлоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Казлоўшчына, Казлоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Куніцкія 1, Казлоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Ласіца, Казлоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Ласькія, Казлоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Лашукі, Казлоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Луцк Казлоўскі, Казлоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Масты, Казлоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Навікі, Казлоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Навінкі, Казлоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Парыж, Казлоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Піскуны, Казлоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Прусы, Казлоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Рудае, Казлоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Шчоткі, Казлоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Якімаўцы, Казлоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Яловікі, Казлоўшчынскі сельсавет]] * [[хутар Акелы, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Андрушышкі, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Аляхнішкі, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Багдзюны, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Барадзіно, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Буцавічы, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Бядункі, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Бянапаль, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Вараноўшчына, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Васточная, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Відлы, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Віршалы, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Вязаўшчына, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Гадуцішкі, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Гвоздавічы, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Гражулі, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Гродзі, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Гуменнікі, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Гэйбавічы, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Дашкі, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Дашкі Вялікія, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Дашкі Малыя, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Дварчаны, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Дзяўгуны, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Драбышы, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Ейны, Камайскі сельсавет]] * [[хутар Ерынова, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Ёдаўцы, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Ёцішкі, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Жардэлі, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Жарскія, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Жары, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Загачча, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Камаі, Камайскі сельсавет]] * [[рзд Камайка, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Канябічы, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Каралінова, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Краскі, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Крукі 1, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Крукі 2, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Кукляны, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Лапінцы, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Лодасі, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Лявонавічы, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Лявонкі, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Мацковічы, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Мацуты, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Мірклішкі, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Муляры, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Мумішкі, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Мунцавічы, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Мягуны, Камайскі сельсавет]] * [[хутар Нохаўшчына, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Оцкавічы, Камайскі сельсавет]] * [[хутар Падаляхнішкі, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Падлявонавічы, Камайскі сельсавет]] * [[хутар Падсосна, Камайскі сельсавет]] * [[хутар Пнёва, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Пуцяцішкі, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Пятровічы, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Рагалі, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Рамашкавічы, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Рубеж, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Рудзі, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Сакуны, Камайскі сельсавет]] * [[хутар Свербляўшчына, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Свіраны, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Старчуны, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Сурвілішкі, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Трапшавічы, Камайскі сельсавет]] * [[хутар Фаворкі, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Філіпоўцы, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Цябуты, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Цялятнікі, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Чарняты, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Чычэлі, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Шкіралі, Камайскі сельсавет]] * [[хутар Шыльва, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Юзафінопаль, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Янкішкі, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Янковічы, Камайскі сельсавет]] * [[вёска Андроны, Курапольскі сельсавет]] * [[вёска Бараўкі, Курапольскі сельсавет]] * [[вёска Бірвіта, Курапольскі сельсавет]] * [[вёска Валодзькі, Курапольскі сельсавет]] * [[вёска Валожына 1, Курапольскі сельсавет]] * [[вёска Валожына 2, Курапольскі сельсавет]] * [[вёска Васіліны, Курапольскі сельсавет]] * [[вёска Дзеткава, Курапольскі сельсавет]] * [[хутар Кавалёва, Курапольскі сельсавет]] * [[вёска Кадукі, Курапольскі сельсавет]] * [[вёска Койры, Курапольскі сельсавет]] * [[вёска Кундры, Курапольскі сельсавет]] * [[вёска Кураполле, Курапольскі сельсавет]] * [[вёска Лапосі, Курапольскі сельсавет]] * [[вёска Лескава, Курапольскі сельсавет]] * [[хутар Мамулі, Курапольскі сельсавет]] * [[вёска Маскалішкі, Курапольскі сельсавет]] * [[вёска Пашкава, Курапольскі сельсавет]] * [[вёска Пушкары, Курапольскі сельсавет]] * [[вёска Рабекі, Курапольскі сельсавет]] * [[вёска Русакі, Курапольскі сельсавет]] * [[вёска Рыбчаны, Курапольскі сельсавет]] * [[вёска Старыца, Курапольскі сельсавет]] * [[вёска Турлы, Курапольскі сельсавет]] * [[вёска Целякі, Курапольскі сельсавет]] * [[вёска Цёплыя, Курапольскі сельсавет]] * [[вёска Чарты, Курапольскі сельсавет]] * [[вёска Чарэмушнікі Пагарныя, Курапольскі сельсавет]] * [[вёска Чарэмушнікі Падзісенныя, Курапольскі сельсавет]] * [[вёска Чашуны, Курапольскі сельсавет]] * [[вёска Шылаватае, Курапольскі сельсавет]] * [[вёска Абрамаўшчына, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Ажуройсці, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Апідамы, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Баяры, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Белішкі, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Бялянішкі, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Вайшкілог, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Вайшкуны, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Васкаўшчына, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Вейсішкі, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Вердашышкі, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Выгары, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Высокія, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Вялічкі, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Гайлюны, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Галышышкі, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Гіруці, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Гроцкаўшчына, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Гудэлішкі, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Гурніца, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Дамуці, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Данеўцы, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Дварчаны, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Дзяўгуцішкі, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Дуброўшчына, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Жакі, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Жвірынка, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Жвойрышкі Вялікія, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Жвойрышкі Малыя, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Жыгуны, Лынтупскі сельсавет]] * [[хутар Залессе, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Ігнацішкі, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Кабыльнішкі, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Кавалі, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Казнадзеюшкі, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Каптаруны, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Койры, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Куцішкі, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Лапуны, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Лаўцы, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Лопуці, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Марачы, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Масленікі, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Міцкяны, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі 2, Лынтупскі сельсавет]] * [[хутар Нарушышкі, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Падвішняк, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Пад'ясенка, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Палессе, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Палхуны, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Папоўцы, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Паташня, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Пеляка, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Петрышкі, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Пешкаўцы, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Попелікі, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Пушча 1, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Пятруці, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Рагалі, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Рагонішкі, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Раманішкі, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Рамейкі, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Рачаны, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Роскаш, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Роўнае Поле, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Русакі, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Рынкяны, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Рэдута, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Рэпішкі, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Саболкі, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Саранчаны, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Свірдуны, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Свіркі, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Свірплішкі, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Сенькішкі, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Скарпаўцы, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Скрунды, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Станчыкі, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Стонішкі, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Стукаўшчына, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Субачы, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Сухарышкі, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Трабуцішкі, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Трапшышкі, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Фаворы, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Цырклішкі Вялікія, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Чопанішкі, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Чырвоны Ручай, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Шудаўцы, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Шчэрбішкі, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Янанішкі, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Яўнелішкі, Лынтупскі сельсавет]] * [[вёска Ажарцы, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[хутар Багданова, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[хутар Барсучы Мох, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Вароны, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ваўкі, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Вештарты, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Гаўрылавічы, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Гінева Вялікае, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Гінева Малое, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Грэйцева, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Дашчынкі, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ельнякі, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Жалязоўшчына, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Жукі, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Жылінскія, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Забалацце, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Кавалі, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Каралі, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Карпавічы, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Кебнева, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Коўзаны, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Кролікі, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Крывы Мост, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Курды, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Курсевічы, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ламіжына, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[хутар Лаўрынова, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ліпаўка, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Лукашова, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Лучай, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Манчаняты, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Мар'янполле, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Мацуры, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Надазер'е, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Пагарцы, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Прамышляды, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Пухаўка, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Равы, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Рудзевічы, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Рылькі, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сакалы, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Салаўіха, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сарапоны, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сіманы, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Скварцова, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Франопаль, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Цешылава, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Шынаўшчына, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[хутар Юхнава, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Аўласы, Шыркаўскі сельсавет]] * [[вёска Бацвінавічы, Шыркаўскі сельсавет]] * [[вёска Вярэнькі, Шыркаўскі сельсавет]] * [[вёска Дзеравянкі, Шыркаўскі сельсавет]] * [[вёска Доўжа, Шыркаўскі сельсавет]] * [[вёска Ідаліна, Шыркаўскі сельсавет]] * [[вёска Кашыцы, Шыркаўскі сельсавет]] * [[вёска Койры, Шыркаўскі сельсавет]] * [[вёска Ліпнікі, Шыркаўскі сельсавет]] * [[вёска Макараўцы, Шыркаўскі сельсавет]] * [[вёска Падаляны, Шыркаўскі сельсавет]] * [[вёска Параскі, Шыркаўскі сельсавет]] * [[вёска Пятроўшчына, Шыркаўскі сельсавет]] * [[вёска Рамелькі, Шыркаўскі сельсавет]] * [[вёска Салаўі, Шыркаўскі сельсавет]] * [[вёска Сіманькі, Шыркаўскі сельсавет]] * [[вёска Скураты, Шыркаўскі сельсавет]] * [[вёска Споры Вялікія, Шыркаўскі сельсавет]] * [[вёска Труханкі, Шыркаўскі сельсавет]] * [[вёска Фалевічы, Шыркаўскі сельсавет]] * [[вёска Шабаны, Шыркаўскі сельсавет]] * [[вёска Шусціцкія, Шыркаўскі сельсавет]] * [[вёска Шыркі, Шыркаўскі сельсавет]] * [[вёска Юшкаўшчына, Шыркаўскі сельсавет]] * [[вёска Якавічы, Шыркаўскі сельсавет]] * [[вёска Ясева, Шыркаўскі сельсавет]] * [[вёска Яськавічы, Шыркаўскі сельсавет]] * [[вёска Яцавічы, Шыркаўскі сельсавет]] * [[вёска Агароднікі, Юнькаўскі сельсавет]] * [[вёска Ажарава, Юнькаўскі сельсавет]] * [[вёска Бакавічы, Юнькаўскі сельсавет]] * [[вёска Баранавічы, Юнькаўскі сельсавет]] * [[хутар Белыя, Юнькаўскі сельсавет]] * [[вёска Біюці, Юнькаўскі сельсавет]] * [[вёска Боцьвіны, Юнькаўскі сельсавет]] * [[вёска Будзева, Юнькаўскі сельсавет]] * [[вёска Весялуха, Юнькаўскі сельсавет]] * [[вёска Гогава, Юнькаўскі сельсавет]] * [[вёска Груздава, Юнькаўскі сельсавет]] * [[вёска Грыдзькі, Юнькаўскі сельсавет]] * [[вёска Гутары, Юнькаўскі сельсавет]] * [[вёска Дашкі, Юнькаўскі сельсавет]] * [[вёска Захараўшчына, Юнькаўскі сельсавет]] * [[вёска Казічы, Юнькаўскі сельсавет]] * [[вёска Калееўцы, Юнькаўскі сельсавет]] * [[вёска Касцяні, Юнькаўскі сельсавет]] * [[вёска Кубаркі, Юнькаўскі сельсавет]] * [[вёска Кулакова, Юнькаўскі сельсавет]] * [[вёска Курылавічы, Юнькаўскі сельсавет]] * [[хутар Лаўкі, Юнькаўскі сельсавет]] * [[вёска Логавінцы, Юнькаўскі сельсавет]] * [[вёска Манькавічы, Юнькаўскі сельсавет]] * [[вёска Міськія, Юнькаўскі сельсавет]] * [[вёска Міхнічы, Юнькаўскі сельсавет]] * [[вёска Мястэчка, Юнькаўскі сельсавет]] * [[вёска Пацкавічы, Юнькаўскі сельсавет]] * [[вёска Перавознікі, Юнькаўскі сельсавет]] * [[вёска Плаксы, Юнькаўскі сельсавет]] * [[вёска Пожарцы, Юнькаўскі сельсавет]] * [[вёска Пятрагі, Юнькаўскі сельсавет]] * [[вёска Ралаўцы, Юнькаўскі сельсавет]] * [[вёска Русіны, Юнькаўскі сельсавет]] * [[вёска Савічы, Юнькаўскі сельсавет]] * [[вёска Сарочына, Юнькаўскі сельсавет]] * [[вёска Сліжова, Юнькаўскі сельсавет]] * [[вёска Смыччо, Юнькаўскі сельсавет]] * [[вёска Соўкі, Юнькаўскі сельсавет]] * [[вёска Тарасаўка, Юнькаўскі сельсавет]] * [[вёска Чаранкі, Юнькаўскі сельсавет]] * [[хутар Чыгуначная Казарма, Юнькаўскі сельсавет]] * [[вёска Шурпікі, Юнькаўскі сельсавет]] * [[вёска Юнькі, Юнькаўскі сельсавет]] * [[вёска Азёркі, Ярэўскі сельсавет]] * [[вёска Вілейты, Ярэўскі сельсавет]] * [[вёска Волахі, Ярэўскі сельсавет]] * [[вёска Волься Вялікая, Ярэўскі сельсавет]] * [[вёска Дукі, Ярэўскі сельсавет]] * [[вёска Заброддзе, Ярэўскі сельсавет]] * [[хутар Загатскот, Ярэўскі сельсавет]] * [[вёска Задзеўе, Ярэўскі сельсавет]] * [[вёска Курты, Ярэўскі сельсавет]] * [[вёска Ліцвінкі, Ярэўскі сельсавет]] * [[вёска Мажэйкі, Ярэўскі сельсавет]] * [[вёска Мольдзевічы, Ярэўскі сельсавет]] * [[вёска Муляры Лясныя, Ярэўскі сельсавет]] * [[вёска Невярышкі, Ярэўскі сельсавет]] * [[вёска Новы Двор, Ярэўскі сельсавет]] * [[вёска Норкавічы, Ярэўскі сельсавет]] * [[вёска Родзі, Ярэўскі сельсавет]] * [[вёска Свілэлі, Ярэўскі сельсавет]] * [[вёска Сіўцы, Ярэўскі сельсавет]] * [[вёска Хацілы, Ярэўскі сельсавет]] * [[вёска Цаліно, Ярэўскі сельсавет]] * [[пасёлак Чыгуначная Казарма, Ярэўскі сельсавет]] * [[вёска Ярэва, Ярэўскі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Ветрына]] * [[вёска Адамова, Адамоўскі сельсавет]] * [[вёска Балдышы, Адамоўскі сельсавет]] * [[вёска Бела-Мацейкава, Адамоўскі сельсавет]] * [[вёска Галякова, Адамоўскі сельсавет]] * [[вёска Грамошча, Адамоўскі сельсавет]] * [[вёска Заполле, Адамоўскі сельсавет]] * [[вёска Канстанцінава, Адамоўскі сельсавет]] * [[вёска Качарэжына, Адамоўскі сельсавет]] * [[вёска Кеўлы, Адамоўскі сельсавет]] * [[вёска Крумплева, Адамоўскі сельсавет]] * [[вёска Кулікова, Адамоўскі сельсавет]] * [[вёска Кушлікі, Адамоўскі сельсавет]] * [[вёска Мацейкава, Адамоўскі сельсавет]] * [[вёска Мацюшы, Адамоўскі сельсавет]] * [[вёска Мётлы, Адамоўскі сельсавет]] * [[вёска Мікуліна, Адамоўскі сельсавет]] * [[вёска Навінне, Адамоўскі сельсавет]] * [[вёска Новыя Замшаны, Адамоўскі сельсавет]] * [[вёска Падазерцы, Адамоўскі сельсавет]] * [[вёска Парфенаўцы, Адамоўскі сельсавет]] * [[вёска Плігаўкі, Адамоўскі сельсавет]] * [[вёска Пярхальшчына, Адамоўскі сельсавет]] * [[вёска Рабінаўка, Адамоўскі сельсавет]] * [[вёска Райкова, Адамоўскі сельсавет]] * [[вёска Струбкі, Адамоўскі сельсавет]] * [[вёска Фёдарава, Адамоўскі сельсавет]] * [[вёска Церасполле, Адамоўскі сельсавет]] * [[вёска Якубенкі, Адамоўскі сельсавет]] * [[вёска Азіна, Азінскі сельсавет]] * [[вёска Арцейкавічы, Азінскі сельсавет]] * [[вёска Бараўцы, Азінскі сельсавет]] * [[вёска Баркі, Азінскі сельсавет]] * [[вёска Дохнары, Азінскі сельсавет]] * [[вёска Званае, Азінскі сельсавет]] * [[вёска Кацельна, Азінскі сельсавет]] * [[вёска Лагуны, Азінскі сельсавет]] * [[вёска Ларкаўцы, Азінскі сельсавет]] * [[вёска Лісуны, Азінскі сельсавет]] * [[вёска Рудня, Азінскі сельсавет]] * [[вёска Сяльцо Белае, Азінскі сельсавет]] * [[вёска Уладычына, Азінскі сельсавет]] * [[вёска Цінаўка, Азінскі сельсавет]] * [[вёска Астроўшчына, Астроўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Аўдзеева, Астроўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Бяздзедавічы 2, Астроўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Венцавое, Астроўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Верхнія Марозы, Астроўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Гамоўшчына, Астроўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Жаўнова, Астроўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Завалынка, Астроўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Карсюкі, Астроўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Касарэва, Астроўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Ліцвінава, Астроўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Лужайкі, Астроўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Мышчана, Астроўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Нача-Шпакоўшчына, Астроўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Ніжнія Марозы, Астроўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Палюдавічы, Астроўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Паншэвічы, Астроўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Пятроўцы, Астроўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Радкоўшчына, Астроўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Рубанава, Астроўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Сарокі, Астроўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Сіпоўшчына, Астроўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Субаўшчына, Астроўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Чарнаручча, Астроўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Шпакоўшчына, Астроўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Антонавічы, Бабыніцкі сельсавет]] * [[вёска Арэхаўна, Бабыніцкі сельсавет]] * [[вёска Бабынічы, Бабыніцкі сельсавет]] * [[вёска Багушова, Бабыніцкі сельсавет]] * [[вёска Баярова, Бабыніцкі сельсавет]] * [[вёска Будзькаўшчына, Бабыніцкі сельсавет]] * [[вёска Быстрыца, Бабыніцкі сельсавет]] * [[вёска Бярэзінец, Бабыніцкі сельсавет]] * [[вёска Вуглы, Бабыніцкі сельсавет]] * [[вёска Вуглы 2, Бабыніцкі сельсавет]] * [[вёска Вухвішча, Бабыніцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Сяло, Бабыніцкі сельсавет]] * [[вёска Гімрава, Бабыніцкі сельсавет]] * [[вёска Дварэц, Бабыніцкі сельсавет]] * [[вёска Двор Саланевічы, Бабыніцкі сельсавет]] * [[вёска Жураўна, Бабыніцкі сельсавет]] * [[вёска Забелле 1, Бабыніцкі сельсавет]] * [[вёска Забелле 2, Бабыніцкі сельсавет]] * [[вёска Загарані, Бабыніцкі сельсавет]] * [[вёска Загацце, Бабыніцкі сельсавет]] * [[вёска Замошша 1, Бабыніцкі сельсавет]] * [[вёска Замошша 2, Бабыніцкі сельсавет]] * [[вёска Кармалысы, Бабыніцкі сельсавет]] * [[вёска Лабэцкія, Бабыніцкі сельсавет]] * [[вёска Лесава, Бабыніцкі сельсавет]] * [[вёска Лука, Бабыніцкі сельсавет]] * [[вёска Марозенкі, Бабыніцкі сельсавет]] * [[вёска Мураўі, Бабыніцкі сельсавет]] * [[вёска Надазёрная, Бабыніцкі сельсавет]] * [[вёска Падазер'е, Бабыніцкі сельсавет]] * [[вёска Паддуб'е, Бабыніцкі сельсавет]] * [[вёска Паметнікі, Бабыніцкі сельсавет]] * [[вёска Плігаўкі, Бабыніцкі сельсавет]] * [[вёска Рабчонкі, Бабыніцкі сельсавет]] * [[вёска Саланевічы, Бабыніцкі сельсавет]] * [[вёска Саўчонкі, Бабыніцкі сельсавет]] * [[вёска Смолеўшчына, Бабыніцкі сельсавет]] * [[вёска Сушына, Бабыніцкі сельсавет]] * [[вёска Шандзялы, Бабыніцкі сельсавет]] * [[вёска Ахотніца, Баравухскі сельсавет]] * [[вёска Гамзялёва, Баравухскі сельсавет]] * [[вёска Гаравыя, Баравухскі сельсавет]] * [[вёска Гваздова, Баравухскі сельсавет]] * [[вёска Глінішча, Баравухскі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Баравухскі сельсавет]] * [[вёска Залоззе, Баравухскі сельсавет]] * [[вёска Калектыўная, Баравухскі сельсавет]] * [[вёска Копцева, Баравухскі сельсавет]] * [[вёска Махірова, Баравухскі сельсавет]] * [[вёска Падзвінне, Баравухскі сельсавет]] * [[вёска Пярханшчына, Баравухскі сельсавет]] * [[вёска Раштова, Баравухскі сельсавет]] * [[вёска Ропна, Баравухскі сельсавет]] * [[рзд Ропна, Баравухскі сельсавет]] * [[вёска Стаськова, Баравухскі сельсавет]] * [[вёска Цюлькі, Баравухскі сельсавет]] * [[вёска Чарнешчына, Баравухскі сельсавет]] * [[вёска Шалашына, Баравухскі сельсавет]] * [[вёска Антанішкі, Вароніцкі сельсавет]] * [[вёска Блізніца, Вароніцкі сельсавет]] * [[вёска Варонічы, Вароніцкі сельсавет]] * [[вёска Грыцкаўшчына, Вароніцкі сельсавет]] * [[вёска Двор Хоццевічы, Вароніцкі сельсавет]] * [[вёска Дубнякі, Вароніцкі сельсавет]] * [[вёска Загорцы, Вароніцкі сельсавет]] * [[вёска Заполле, Вароніцкі сельсавет]] * [[вёска Заскаркі, Вароніцкі сельсавет]] * [[вёска Зыкова, Вароніцкі сельсавет]] * [[вёска Канашы, Вароніцкі сельсавет]] * [[вёска Касарова, Вароніцкі сельсавет]] * [[вёска Касары, Вароніцкі сельсавет]] * [[вёска Кунцэвічы, Вароніцкі сельсавет]] * [[вёска Лагані, Вароніцкі сельсавет]] * [[вёска Мамонава, Вароніцкі сельсавет]] * [[вёска Мар'янполле, Вароніцкі сельсавет]] * [[вёска Маскалеўшчына, Вароніцкі сельсавет]] * [[вёска Мураўшчына, Вароніцкі сельсавет]] * [[вёска Мяніца, Вароніцкі сельсавет]] * [[вёска Саламір'е, Вароніцкі сельсавет]] * [[вёска Старынкі, Вароніцкі сельсавет]] * [[вёска Тадуліна, Вароніцкі сельсавет]] * [[вёска Таўкачы, Вароніцкі сельсавет]] * [[вёска Усомля, Вароніцкі сельсавет]] * [[вёска Хоццевічы, Вароніцкі сельсавет]] * [[вёска Бадзінава, Ветрынскі сельсавет]] * [[вёска Быкаўшчына, Ветрынскі сельсавет]] * [[вёска Бяздзедавічы, Ветрынскі сельсавет]] * [[вёска Вераб'і, Ветрынскі сельсавет]] * [[вёска Воранаўшчына, Ветрынскі сельсавет]] * [[вёска Гара, Ветрынскі сельсавет]] * [[вёска Гараўцы, Ветрынскі сельсавет]] * [[вёска Глінскія, Ветрынскі сельсавет]] * [[вёска Глыбачка, Ветрынскі сельсавет]] * [[вёска Гуры, Ветрынскі сельсавет]] * [[вёска Данева, Ветрынскі сельсавет]] * [[вёска Двор Воранаўшчына, Ветрынскі сельсавет]] * [[вёска Дубраўка, Ветрынскі сельсавет]] * [[вёска Жарнасекі, Ветрынскі сельсавет]] * [[вёска Забалоцце, Ветрынскі сельсавет]] * [[вёска Зазер'е, Ветрынскі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Ветрынскі сельсавет]] * [[станцыя Казарма Шлюбоўшчына, Ветрынскі сельсавет]] * [[вёска Катушонкі, Ветрынскі сельсавет]] * [[вёска Качанава, Ветрынскі сельсавет]] * [[вёска Кеўліна, Ветрынскі сельсавет]] * [[вёска Крошына, Ветрынскі сельсавет]] * [[вёска Лагаўцы, Ветрынскі сельсавет]] * [[вёска Левае, Ветрынскі сельсавет]] * [[вёска Малашова, Ветрынскі сельсавет]] * [[вёска Наўліца, Ветрынскі сельсавет]] * [[вёска Нача, Ветрынскі сельсавет]] * [[вёска Паметнікі, Ветрынскі сельсавет]] * [[вёска Петухоўшчына, Ветрынскі сельсавет]] * [[вёска Пліскі, Ветрынскі сельсавет]] * [[вёска Роганава, Ветрынскі сельсавет]] * [[вёска Скараходы, Ветрынскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Ветрынскі сельсавет]] * [[вёска Сцяпанікі, Ветрынскі сельсавет]] * [[вёска Сялко, Ветрынскі сельсавет]] * [[вёска Сяльцо, Ветрынскі сельсавет]] * [[вёска Чубатыя, Ветрынскі сельсавет]] * [[вёска Шкілякі, Ветрынскі сельсавет]] * [[вёска Шлюбоўшчына, Ветрынскі сельсавет]] * [[вёска Адамполле, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Арцюхі, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Асятно, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Базылёўка, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Баравыя, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Баяры, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Бельчанкі, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Валюшчына, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Пушча, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Гаравыя, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Гараны, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Давыдзькава, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Дзедуны, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Домнікі, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Замошша, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Зарачаны, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Збродавічы, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Кавуны, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Карпекі, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Катляны, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Кліменкі, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Красновічы, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Крываёўшчына, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Кулькі, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Лазары, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Ліпавая, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Лучна, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Лысае, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Малая Пушча, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Матусава, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Насіліца, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Новыя Гараны, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Піруціна, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Плеханы, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Прудок, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Пусташы, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Рэчыца, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Сафонава, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Святлічышча, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Скарада, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Смарыгі, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Сосніца, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Струнне, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Сувалкава, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Токарава, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Ханякі, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Шарнева, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Шацілава, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Шматова, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Шчарбакі, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Шылы, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Багародзіцкае, Гомельскі сельсавет]] * [[вёска Бікульнічы, Гомельскі сельсавет]] * [[вёска Ваўкі, Гомельскі сельсавет]] * [[вёска Галаўні, Гомельскі сельсавет]] * [[вёска Гаравыя, Гомельскі сельсавет]] * [[вёска Гарнаполле, Гомельскі сельсавет]] * [[вёска Гомель, Гомельскі сельсавет]] * [[вёска Горкі, Гомельскі сельсавет]] * [[вёска Далецкія, Гомельскі сельсавет]] * [[вёска Двор Гомель, Гомельскі сельсавет]] * [[вёска Емяльянікі, Гомельскі сельсавет]] * [[вёска Заазер'е, Гомельскі сельсавет]] * [[вёска Масянкова, Гомельскі сельсавет]] * [[вёска Пашкі, Гомельскі сельсавет]] * [[вёска Плусы, Гомельскі сельсавет]] * [[вёска Рыбакі, Гомельскі сельсавет]] * [[вёска Свяціца, Гомельскі сельсавет]] * [[вёска Турэц 1, Гомельскі сельсавет]] * [[вёска Турэц 2, Гомельскі сельсавет]] * [[вёска Шчаты, Гомельскі сельсавет]] * [[вёска Абалонне, Завозерскі сельсавет]] * [[вёска Бецкае, Завозерскі сельсавет]] * [[вёска Гарадзішча, Завозерскі сельсавет]] * [[вёска Завозер'е, Завозерскі сельсавет]] * [[вёска Казімірова, Завозерскі сельсавет]] * [[вёска Калпінка, Завозерскі сельсавет]] * [[вёска Карпінічы, Завозерскі сельсавет]] * [[вёска Лучна, Завозерскі сельсавет]] * [[вёска Міжлессе, Завозерскі сельсавет]] * [[вёска Мяжно 1, Завозерскі сельсавет]] * [[вёска Мяжно 2, Завозерскі сельсавет]] * [[вёска Мяжно 3, Завозерскі сельсавет]] * [[вёска Пуканаўка 1, Завозерскі сельсавет]] * [[вёска Пуканаўка 2, Завозерскі сельсавет]] * [[вёска Пушна, Завозерскі сельсавет]] * [[вёска Семянец, Завозерскі сельсавет]] * [[вёска Ткачова, Завозерскі сельсавет]] * [[вёска Туроўля, Завозерскі сельсавет]] * [[вёска Шалкова, Завозерскі сельсавет]] * [[вёска Шастова, Завозерскі сельсавет]] * [[вёска Булаўкі, Зялёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Воранава, Зялёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Гендзікі, Зялёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Дзмітроўшчына, Зялёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Жарцы, Зялёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Заенкі, Зялёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Зялёнка, Зялёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Капавішча, Зялёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Коззі Горкі, Зялёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Лукаўцы, Зялёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Лютаўка, Зялёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Маладзёжкі, Зялёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Маставуха, Зялёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Паташонкі, Зялёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сухі Бор, Зялёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сястронкі, Зялёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Фядоценкі, Зялёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Чарняя, Зялёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Чорнае, Зялёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Шчаперня, Зялёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Якаўцы, Зялёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Алёшча, Маласітнянскі сельсавет]] * [[вёска Арлея, Маласітнянскі сельсавет]] * [[вёска Асаўцы, Маласітнянскі сельсавет]] * [[вёска Белае, Маласітнянскі сельсавет]] * [[вёска Булыгі, Маласітнянскі сельсавет]] * [[вёска Быхаўцы, Маласітнянскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Сітна, Маласітнянскі сельсавет]] * [[вёска Грыбна, Маласітнянскі сельсавет]] * [[вёска Дрэтунь, Маласітнянскі сельсавет]] * [[вёска Жэльцы, Маласітнянскі сельсавет]] * [[вёска Забалоцце, Маласітнянскі сельсавет]] * [[вёска Засітніца, Маласітнянскі сельсавет]] * [[вёска Званае, Маласітнянскі сельсавет]] * [[вёска Кавалі, Маласітнянскі сельсавет]] * [[вёска Лешна, Маласітнянскі сельсавет]] * [[вёска Малое Сітна, Маласітнянскі сельсавет]] * [[вёска Нядружна, Маласітнянскі сельсавет]] * [[вёска Палучча, Маласітнянскі сельсавет]] * [[вёска Стадольніца, Маласітнянскі сельсавет]] * [[вёска Труды, Маласітнянскі сельсавет]] * [[вёска Уладзіміраўка, Маласітнянскі сельсавет]] * [[вёска Фёдараўка, Маласітнянскі сельсавет]] * [[вёска Бабовікі, Палатоўскі сельсавет]] * [[вёска Дзявічкі, Палатоўскі сельсавет]] * [[вёска Затрасценне, Палатоўскі сельсавет]] * [[вёска Казімірова, Палатоўскі сельсавет]] * [[вёска Конны Бор, Палатоўскі сельсавет]] * [[вёска Копаль, Палатоўскі сельсавет]] * [[вёска Лонніца, Палатоўскі сельсавет]] * [[вёска Новая Палата, Палатоўскі сельсавет]] * [[вёска Палата, Палатоўскі сельсавет]] * [[вёска Сарнаполле, Палатоўскі сельсавет]] * [[вёска Скобрае, Палатоўскі сельсавет]] * [[вёска Стадола, Палатоўскі сельсавет]] * [[вёска Узніцы, Палатоўскі сельсавет]] * [[вёска Арэхавічы, Салоніцкі сельсавет]] * [[вёска Багатырская, Салоніцкі сельсавет]] * [[вёска Белаводка, Салоніцкі сельсавет]] * [[вёска Гаравыя, Салоніцкі сельсавет]] * [[вёска Дуброўна, Салоніцкі сельсавет]] * [[вёска Ёўніна, Салоніцкі сельсавет]] * [[вёска Зюзіна, Салоніцкі сельсавет]] * [[вёска Кандрашы, Салоніцкі сельсавет]] * [[вёска Мінтурова, Салоніцкі сельсавет]] * [[вёска Салонікі, Салоніцкі сельсавет]] * [[вёска Скабы, Салоніцкі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Салоніцкі сельсавет]] * [[вёска Струнне, Салоніцкі сельсавет]] * [[вёска Сякераўшчына, Салоніцкі сельсавет]] * [[вёска Тросніца, Салоніцкі сельсавет]] * [[вёска Чаромушкіна, Салоніцкі сельсавет]] * [[вёска Валеўкі, Фарынаўскі сельсавет]] * [[вёска Вераб'і, Фарынаўскі сельсавет]] * [[вёска Вішнёва, Фарынаўскі сельсавет]] * [[вёска Дубоўка, Фарынаўскі сельсавет]] * [[вёска Казлоўка, Фарынаўскі сельсавет]] * [[вёска Каўтуны, Фарынаўскі сельсавет]] * [[вёска Кур'яны, Фарынаўскі сельсавет]] * [[вёска Кутняны, Фарынаўскі сельсавет]] * [[вёска Латышкі, Фарынаўскі сельсавет]] * [[вёска Лясіны, Фарынаўскі сельсавет]] * [[вёска Машэлева, Фарынаўскі сельсавет]] * [[вёска Мяругі, Фарынаўскі сельсавет]] * [[вёска Рабышы, Фарынаўскі сельсавет]] * [[вёска Равякі, Фарынаўскі сельсавет]] * [[вёска Рагачы, Фарынаўскі сельсавет]] * [[вёска Рудня, Фарынаўскі сельсавет]] * [[вёска Фарынава, Фарынаўскі сельсавет]] * [[вёска Бельчыца, Экі сельсаветманскі сельсавет]] * [[пасёлак Вяснянка, Экі сельсаветманскі сельсавет]] * [[вёска Глінішча, Экі сельсаветманскі сельсавет]] * [[вёска Каз'янкі, Экі сельсаветманскі сельсавет]] * [[вёска Кстоўка, Экі сельсаветманскі сельсавет]] * [[вёска Ксты, Экі сельсаветманскі сельсавет]] * [[вёска Кулакова, Экі сельсаветманскі сельсавет]] * [[вёска Тросна, Экі сельсаветманскі сельсавет]] * [[вёска Фальварак, Экі сельсаветманскі сельсавет]] * [[вёска Чарнаручча 1, Экі сельсаветманскі сельсавет]] * [[вёска Чарнаручча 2, Экі сельсаветманскі сельсавет]] * [[вёска Экімань 1, Экі сельсаветманскі сельсавет]] * [[вёска Экімань 2, Экі сельсаветманскі сельсавет]] * [[вёска Южная, Экі сельсаветманскі сельсавет]] * [[вёска Баранава, Юравіцкі сельсавет]] * [[вёска Баяноўшчына, Юравіцкі сельсавет]] * [[вёска Верхачэнне, Юравіцкі сельсавет]] * [[вёска Гірсіна, Юравіцкі сельсавет]] * [[вёска Глушонкі, Юравіцкі сельсавет]] * [[вёска Дразды, Юравіцкі сельсавет]] * [[вёска Жыхары, Юравіцкі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Юравіцкі сельсавет]] * [[вёска Замхі, Юравіцкі сельсавет]] * [[вёска Захарнічы, Юравіцкі сельсавет]] * [[вёска Калошкі, Юравіцкі сельсавет]] * [[вёска Муштарова, Юравіцкі сельсавет]] * [[вёска Пазнякова, Юравіцкі сельсавет]] * [[вёска Сасноўка, Юравіцкі сельсавет]] * [[вёска Сіцянец, Юравіцкі сельсавет]] * [[вёска Скавародзіна, Юравіцкі сельсавет]] * [[вёска Спаскае, Юравіцкі сельсавет]] * [[вёска Шумацёнкі, Юравіцкі сельсавет]] * [[вёска Юравічы, Юравіцкі сельсавет]] * [[вёска Янкава, Юравіцкі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Расоны]] * [[вёска Азярцы, Альбрэхтаўскі сельсавет]] * [[вёска Альбрэхтава, Альбрэхтаўскі сельсавет]] * [[вёска Асіннікі, Альбрэхтаўскі сельсавет]] * [[вёска Байдзіна 1, Альбрэхтаўскі сельсавет]] * [[вёска Бірузова, Альбрэхтаўскі сельсавет]] * [[вёска Булыніна, Альбрэхтаўскі сельсавет]] * [[вёска Гальніца, Альбрэхтаўскі сельсавет]] * [[вёска Гарадзішча, Альбрэхтаўскі сельсавет]] * [[вёска Глаты, Альбрэхтаўскі сельсавет]] * [[вёска Горы, Альбрэхтаўскі сельсавет]] * [[вёска Грачушына, Альбрэхтаўскі сельсавет]] * [[вёска Двор Чарэпіта, Альбрэхтаўскі сельсавет]] * [[вёска Дворышча, Альбрэхтаўскі сельсавет]] * [[вёска Драгунова, Альбрэхтаўскі сельсавет]] * [[вёска Жалезнікі, Альбрэхтаўскі сельсавет]] * [[вёска Заазер'е, Альбрэхтаўскі сельсавет]] * [[вёска Зялёная Рошча, Альбрэхтаўскі сельсавет]] * [[вёска Ізбішча, Альбрэхтаўскі сельсавет]] * [[вёска Казлы, Альбрэхтаўскі сельсавет]] * [[вёска Красты, Альбрэхтаўскі сельсавет]] * [[вёска Пакоціна, Альбрэхтаўскі сельсавет]] * [[вёска Парэчча, Альбрэхтаўскі сельсавет]] * [[вёска Прудок, Альбрэхтаўскі сельсавет]] * [[вёска Рудня, Альбрэхтаўскі сельсавет]] * [[вёска Рум, Альбрэхтаўскі сельсавет]] * [[вёска Сініцы, Альбрэхтаўскі сельсавет]] * [[вёска Трыполле, Альбрэхтаўскі сельсавет]] * [[вёска Ушчалёпкі, Альбрэхтаўскі сельсавет]] * [[вёска Фаміно, Альбрэхтаўскі сельсавет]] * [[вёска Антонава, Гарбачэўскі сельсавет]] * [[вёска Вароніна, Гарбачэўскі сельсавет]] * [[вёска Галубова, Гарбачэўскі сельсавет]] * [[вёска Гарбачэва, Гарбачэўскі сельсавет]] * [[вёска Гірына, Гарбачэўскі сельсавет]] * [[вёска Грышына, Гарбачэўскі сельсавет]] * [[вёска Дварышча, Гарбачэўскі сельсавет]] * [[вёска Дудчына, Гарбачэўскі сельсавет]] * [[вёска Жары, Гарбачэўскі сельсавет]] * [[вёска Канашонкі, Гарбачэўскі сельсавет]] * [[вёска Латышы, Гарбачэўскі сельсавет]] * [[вёска Люцькава, Гарбачэўскі сельсавет]] * [[вёска Межава, Гарбачэўскі сельсавет]] * [[вёска Мурагі, Гарбачэўскі сельсавет]] * [[вёска Петракова, Гарбачэўскі сельсавет]] * [[вёска Рылі, Гарбачэўскі сельсавет]] * [[вёска Старына, Гарбачэўскі сельсавет]] * [[вёска Старыца, Гарбачэўскі сельсавет]] * [[вёска Харытонава, Гарбачэўскі сельсавет]] * [[вёска Хоцькава, Гарбачэўскі сельсавет]] * [[вёска Шнітаўка, Гарбачэўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Балота, Клясціцкі сельсавет]] * [[хутар Дабраплёсаўскі, Клясціцкі сельсавет]] * [[вёска Забор'е, Клясціцкі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Клясціцкі сельсавет]] * [[вёска Кавалі, Клясціцкі сельсавет]] * [[вёска Клясціцы, Клясціцкі сельсавет]] * [[вёска Красны Бор, Клясціцкі сельсавет]] * [[вёска Лапешчына, Клясціцкі сельсавет]] * [[вёска Марачкова, Клясціцкі сельсавет]] * [[вёска Маторына, Клясціцкі сельсавет]] * [[вёска Мілавіды, Клясціцкі сельсавет]] * [[вёска Паўлава, Клясціцкі сельсавет]] * [[вёска Прахорава, Клясціцкі сельсавет]] * [[вёска Роўнае Поле, Клясціцкі сельсавет]] * [[вёска Сасновы Бор, Клясціцкі сельсавет]] * [[вёска Сінск, Клясціцкі сельсавет]] * [[вёска Сяргеева, Клясціцкі сельсавет]] * [[вёска Хаданы, Клясціцкі сельсавет]] * [[вёска Шалашнікі, Клясціцкі сельсавет]] * [[вёска Юхавічы, Клясціцкі сельсавет]] * [[вёска Якубова, Клясціцкі сельсавет]] * [[вёска Амосенкі, Краснапольскі сельсавет]] * [[вёска Байдзіна, Краснапольскі сельсавет]] * [[вёска Бухава, Краснапольскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Асёткі, Краснапольскі сельсавет]] * [[вёска Гарэліца, Краснапольскі сельсавет]] * [[вёска Дзямех, Краснапольскі сельсавет]] * [[вёска Дудкі, Краснапольскі сельсавет]] * [[вёска Забор'е, Краснапольскі сельсавет]] * [[вёска Краснаполле, Краснапольскі сельсавет]] * [[вёска Крашуты, Краснапольскі сельсавет]] * [[вёска Крывялёва, Краснапольскі сельсавет]] * [[вёска Лакці, Краснапольскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Асёткі, Краснапольскі сельсавет]] * [[вёска Малюціна, Краснапольскі сельсавет]] * [[вёска Мамолі, Краснапольскі сельсавет]] * [[вёска Мачулішча, Краснапольскі сельсавет]] * [[вёска Ніўё, Краснапольскі сельсавет]] * [[вёска Ножніцы, Краснапольскі сельсавет]] * [[вёска Паддуб'е, Краснапольскі сельсавет]] * [[вёска Перавоз, Краснапольскі сельсавет]] * [[вёска Сельнікі, Краснапольскі сельсавет]] * [[вёска Тродавічы, Краснапольскі сельсавет]] * [[вёска Уклеенка, Краснапольскі сельсавет]] * [[вёска Шарстова, Краснапольскі сельсавет]] * [[вёска Шылава, Краснапольскі сельсавет]] * [[вёска Валатоўкі, Сакалішчанскі сельсавет]] * [[вёска Галоўчыцы, Сакалішчанскі сельсавет]] * [[вёска Горкі, Сакалішчанскі сельсавет]] * [[вёска Ізабыліна, Сакалішчанскі сельсавет]] * [[вёска Канюхова, Сакалішчанскі сельсавет]] * [[вёска Кульнева, Сакалішчанскі сельсавет]] * [[вёска Купелішча, Сакалішчанскі сельсавет]] * [[вёска Латышова, Сакалішчанскі сельсавет]] * [[вёска Маркова, Сакалішчанскі сельсавет]] * [[вёска Машніца, Сакалішчанскі сельсавет]] * [[вёска Сакалішча, Сакалішчанскі сельсавет]] * [[вёска Старасекаў Двор, Сакалішчанскі сельсавет]] * [[вёска Сядлова, Сакалішчанскі сельсавет]] * [[вёска Балбечына, Янкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Барыскава, Янкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Булгакі, Янкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Горспля, Янкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Грыбёл, Янкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Грыбова, Янкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Даўгабор'е, Янкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Замошша, Янкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Лазарава, Янкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ліпаўка, Янкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Марыніца, Янкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Межна, Янкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Прыбыткі, Янкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Прыхабы, Янкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Рудня, Янкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Сяляўшчына, Янкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Тофелі, Янкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Чаропаўка, Янкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Янкавічы, Янкавіцкі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Багушэўск]] * [[горад Сянно]] * [[пасёлак Дружба, Сенненскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[пасёлак Труд, Сенненскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[пасёлак Школа-Інтэрнат, Сенненскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Багданава, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікі Азярэцк, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Галоўск, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Гарадзец, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Гарывец, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Дольдзева, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Заазер'е, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Замашанская, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Замошша, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Запруддзе, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Каміншчына, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Канева, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Капланы, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Каралевічы, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Кішуроўшчына, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Красны Луч, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Лука, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Лук'янава, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Малішы, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Малы Азярэцк, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Ульянавічы, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Мар'янава, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Міхалполле, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Новае Сяло, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Партызаны, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Пожанькі, Багданаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Пожанькі, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Поўзікі, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Прыветак, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Рудніца, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Свабоднае, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Свечы, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Смалоўка, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Сяргейкі, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Турава, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Тухінка, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Уздорнікі, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Ульянавічы, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Александрыя, Багушэўскі сельсавет]] * [[вёска Аляксандрава, Багушэўскі сельсавет]] * [[вёска Андрэеўшчына, Багушэўскі сельсавет]] * [[вёска Астапенкі, Багушэўскі сельсавет]] * [[вёска Бугаі, Багушэўскі сельсавет]] * [[вёска Вакары, Багушэўскі сельсавет]] * [[вёска Варашылы, Багушэўскі сельсавет]] * [[вёска Галашчакіна, Багушэўскі сельсавет]] * [[вёска Града, Багушэўскі сельсавет]] * [[вёска Добрына, Багушэўскі сельсавет]] * [[вёска Заазер'е, Багушэўскі сельсавет]] * [[вёска Заветнае, Багушэўскі сельсавет]] * [[вёска Засценак, Багушэўскі сельсавет]] * [[вёска Казакі, Багушэўскі сельсавет]] * [[вёска Калянькі, Багушэўскі сельсавет]] * [[вёска Кічына, Багушэўскі сельсавет]] * [[вёска Колпіна, Багушэўскі сельсавет]] * [[вёска Куляшы, Багушэўскі сельсавет]] * [[вёска Луг, Багушэўскі сельсавет]] * [[вёска Лукты, Багушэўскі сельсавет]] * [[вёска Лучазарная, Багушэўскі сельсавет]] * [[вёска Магілёўка, Багушэўскі сельсавет]] * [[вёска Мяшкі, Багушэўскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Багушэўскі сельсавет]] * [[вёска Навязкі, Багушэўскі сельсавет]] * [[вёска Паграбенка, Багушэўскі сельсавет]] * [[вёска Пасад, Багушэўскі сельсавет]] * [[вёска Пастушкі, Багушэўскі сельсавет]] * [[вёска Песачанка, Багушэўскі сельсавет]] * [[вёска Платоны, Багушэўскі сельсавет]] * [[вёска Рабцава, Багушэўскі сельсавет]] * [[вёска Роднае Сяло, Багушэўскі сельсавет]] * [[вёска Рыбнае, Багушэўскі сельсавет]] * [[вёска Рэчкі, Багушэўскі сельсавет]] * [[вёска Ског, Багушэўскі сельсавет]] * [[вёска Філёва, Багушэўскі сельсавет]] * [[вёска Фурманы, Багушэўскі сельсавет]] * [[вёска Цыпкі, Багушэўскі сельсавет]] * [[вёска Цясы, Багушэўскі сельсавет]] * [[вёска Шчытоўка, Багушэўскі сельсавет]] * [[вёска Шылы, Багушэўскі сельсавет]] * [[вёска Шыркі, Багушэўскі сельсавет]] * [[вёска Яноўшчына, Багушэўскі сельсавет]] * [[вёска Апечкі, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Асінаўка 1, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Асінаўка 2, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Атрадная, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Бурбін, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Відокі, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Воўсішча, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Пярэспа, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Гарнакі, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Глебаўск, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Горы, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Дубнякі, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Заполле, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Каралі, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Краснае Сяло, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Лапатнікі, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Латыгаль, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Леснікі, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Малая Беліца, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Малая Пярэспа, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Манголія, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Маргойцы, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Мянюцева, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Мяшчэнцы, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Новая Беліца, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Нярэйша, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Полымя, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Рулёўшчына, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Рэчкі, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Сіманаўка, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Станюкі, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Старая Беліца, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Чараўкі, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Шалухі, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Аўсеева, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Балбасава, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Бортнікі, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Буда, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Бяленева, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Выгада, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Сяло, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Германава, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Града, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Грузды, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Даганоўка, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Жохава, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Забараўе, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Заважанне, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Зубава, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Івашкава, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Какоўчына, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Калантаёва, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Канашэва, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Крупяжына, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Кулікі, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Ледневічы, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Ліплянск, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Літусава, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Лясная Паляна, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Майская, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Мацкова, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Міхнава, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Міцюкова, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Мішчукова, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Някрашава, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Нярэйша, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Папіна, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Пашкава, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Пількавічы, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Пляцы, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Прыхабы, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Рошчына, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Рындзева, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Савецкая, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Студзянец, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Стэцава, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Ударная, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Харэўшчына, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Ходасы, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Шуплякі, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Шчытнікі, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Шыркаўшчына, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Шэметаўка, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Янова, Какоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Бікава, Машканскі сельсавет]] * [[вёска Бялькі, Машканскі сельсавет]] * [[вёска Вуглы, Машканскі сельсавет]] * [[вёска Госмірава, Машканскі сельсавет]] * [[вёска Дубаўцы, Машканскі сельсавет]] * [[вёска Задарожжа, Машканскі сельсавет]] * [[вёска Замошша, Машканскі сельсавет]] * [[вёска Застадолле, Машканскі сельсавет]] * [[вёска Кадукова, Машканскі сельсавет]] * [[вёска Казлы, Машканскі сельсавет]] * [[вёска Канстантова, Машканскі сельсавет]] * [[вёска Карчэўшчына, Машканскі сельсавет]] * [[вёска Кругляны, Машканскі сельсавет]] * [[вёска Марцінаўка, Машканскі сельсавет]] * [[вёска Масоры, Машканскі сельсавет]] * [[вёска Масяйкі, Машканскі сельсавет]] * [[вёска Машканы, Машканскі сельсавет]] * [[вёска Новая Обаль, Машканскі сельсавет]] * [[вёска Обаль, Машканскі сельсавет]] * [[вёска Парнева, Машканскі сельсавет]] * [[вёска Раманаўка, Машканскі сельсавет]] * [[вёска Рамшына, Машканскі сельсавет]] * [[вёска Рудкоўшчына, Машканскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Машканскі сельсавет]] * [[вёска Станькі, Машканскі сельсавет]] * [[вёска Стрыгі, Машканскі сельсавет]] * [[вёска Ходараўка, Машканскі сельсавет]] * [[вёска Цеплякі, Машканскі сельсавет]] * [[вёска Чудня, Машканскі сельсавет]] * [[вёска Ярошкі, Машканскі сельсавет]] * [[вёска Александроўская, Нямойтаўскі сельсавет]] * [[вёска Андрэйчыкі, Нямойтаўскі сельсавет]] * [[вёска Бабаедава, Нямойтаўскі сельсавет]] * [[вёска Багданава, Нямойтаўскі сельсавет]] * [[вёска Баравікі, Нямойтаўскі сельсавет]] * [[вёска Баяршчына, Нямойтаўскі сельсавет]] * [[вёска Будзішча, Нямойтаўскі сельсавет]] * [[вёска Будна, Нямойтаўскі сельсавет]] * [[вёска Буй, Нямойтаўскі сельсавет]] * [[вёска Вароніна, Нямойтаўскі сельсавет]] * [[вёска Васількова, Нямойтаўскі сельсавет]] * [[вёска Вейна, Нямойтаўскі сельсавет]] * [[вёска Галавачы, Нямойтаўскі сельсавет]] * [[вёска Дамашэва, Нямойтаўскі сельсавет]] * [[вёска Дварэц, Нямойтаўскі сельсавет]] * [[вёска Дубаўцы, Нямойтаўскі сельсавет]] * [[вёска Забор'е, Нямойтаўскі сельсавет]] * [[вёска Кажамякі, Нямойтаўскі сельсавет]] * [[вёска Казлоўка, Нямойтаўскі сельсавет]] * [[вёска Камарова, Нямойтаўскі сельсавет]] * [[вёска Клімавічы, Нямойтаўскі сельсавет]] * [[вёска Крыльцова, Нямойтаўскі сельсавет]] * [[вёска Кузьміно, Нямойтаўскі сельсавет]] * [[вёска Ладзікава, Нямойтаўскі сельсавет]] * [[вёска Мажулева, Нямойтаўскі сельсавет]] * [[вёска Марозаўка, Нямойтаўскі сельсавет]] * [[вёска Нямойта, Нямойтаўскі сельсавет]] * [[вёска Папоўка, Нямойтаўскі сельсавет]] * [[вёска Парэчча, Нямойтаўскі сельсавет]] * [[вёска Пацкава, Нямойтаўскі сельсавет]] * [[вёска Первамайская, Нямойтаўскі сельсавет]] * [[вёска Пурплева, Нямойтаўскі сельсавет]] * [[вёска Рай, Нямойтаўскі сельсавет]] * [[вёска Ракаў Засценак, Нямойтаўскі сельсавет]] * [[вёска Расна, Нямойтаўскі сельсавет]] * [[вёска Расходна, Нямойтаўскі сельсавет]] * [[вёска Розмыслава, Нямойтаўскі сельсавет]] * [[вёска Серкуці, Нямойтаўскі сельсавет]] * [[вёска Сукрэмна, Нямойтаўскі сельсавет]] * [[вёска Сычэва, Нямойтаўскі сельсавет]] * [[вёска Сякірына, Нямойтаўскі сельсавет]] * [[вёска Хамінічы, Нямойтаўскі сельсавет]] * [[вёска Ціміразева, Нямойтаўскі сельсавет]] * [[вёска Цясішча, Нямойтаўскі сельсавет]] * [[вёска Чуцькі, Нямойтаўскі сельсавет]] * [[вёска Адамава, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Александрова, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Алексінічы, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Алёхнава, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Аўчынкава, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Барок, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Бор, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Буйнічкава, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Бярозкі, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Валодзькі, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Вітунь, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Града, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Гуліна, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Заазер'е, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Заслонаўка, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Застадолле, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Зямковічы, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Івоні, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Кавалі, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Келісы, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Кімейка, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Кляпчэва, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Копцы, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Курэйшына, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Лазоўка, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Леснікова, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Луг, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Машкі, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Новае Сяло, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Падграддзе, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Пальчыкі, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Папінка, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Пустынкі, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Пушкары, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Рассвет, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Савінічы, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сінягорскае, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Студзёнка, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Тур'ева, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Утрылава, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Хаменкі, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Целяшоўшчына, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Цыганкі, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Шынкава, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Шыпы, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Яхімоўшчына, Студзёнкаўскі сельсавет]] * [[вёска Арляны, Ходцаўскі сельсавет]] * [[вёска Асінаўка, Ходцаўскі сельсавет]] * [[вёска Астроўшчына, Ходцаўскі сельсавет]] * [[вёска Белая Ліпа, Ходцаўскі сельсавет]] * [[вёска Беляі, Ходцаўскі сельсавет]] * [[вёска Берашова, Ходцаўскі сельсавет]] * [[вёска Бесцвіна, Ходцаўскі сельсавет]] * [[вёска Броўкі, Ходцаўскі сельсавет]] * [[вёска Войлева, Ходцаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Сяло, Ходцаўскі сельсавет]] * [[вёска Гарнова, Ходцаўскі сельсавет]] * [[вёска Горныя Ходцы, Ходцаўскі сельсавет]] * [[вёска Дабраполле, Ходцаўскі сельсавет]] * [[вёска Дубкі, Ходцаўскі сельсавет]] * [[вёска Жарцы, Ходцаўскі сельсавет]] * [[вёска Заазер'е, Ходцаўскі сельсавет]] * [[вёска Закратунне, Ходцаўскі сельсавет]] * [[вёска Кавалькі, Ходцаўскі сельсавет]] * [[вёска Карпавічы, Ходцаўскі сельсавет]] * [[вёска Ладынец, Ходцаўскі сельсавет]] * [[вёска Лазова, Ходцаўскі сельсавет]] * [[вёска Латыгава, Ходцаўскі сельсавет]] * [[вёска Ліпна, Ходцаўскі сельсавет]] * [[вёска Лугінавічы, Ходцаўскі сельсавет]] * [[вёска Машчоны, Ходцаўскі сельсавет]] * [[вёска Мелехава, Ходцаўскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Ходцаўскі сельсавет]] * [[вёска Падворыца, Ходцаўскі сельсавет]] * [[вёска Паршні, Ходцаўскі сельсавет]] * [[вёска Паўлавічы, Ходцаўскі сельсавет]] * [[вёска Перакопава, Ходцаўскі сельсавет]] * [[вёска Рабцы, Ходцаўскі сельсавет]] * [[вёска Рубежніца, Ходцаўскі сельсавет]] * [[вёска Садовая, Ходцаўскі сельсавет]] * [[вёска Самсоны, Ходцаўскі сельсавет]] * [[вёска Сапегі, Ходцаўскі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Ходцаўскі сельсавет]] * [[вёска Соіна, Ходцаўскі сельсавет]] * [[вёска Сычыкі, Ходцаўскі сельсавет]] * [[вёска Тыльцы, Ходцаўскі сельсавет]] * [[вёска Ходцы, Ходцаўскі сельсавет]] * [[вёска Шацяні, Ходцаўскі сельсавет]] * [[вёска Шашалы, Ходцаўскі сельсавет]] * [[вёска Якубова, Ходцаўскі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Коханава]] * [[горад Талачын]] * [[вёска Астрашапкі, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Багданаўка, Коханаўскі пассавет]] * [[пасёлак Байкал, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Балашова, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Барашы, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Белаброддзе, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Вялікае Высокае, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Вялікія Ліпнікі, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Галошава, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Галошаўка, Коханаўскі пассавет]] * [[пасёлак Галошаўка, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Дуброўскія, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Заазер'е, Коханаўскі пассавет]] * [[пасёлак Забайкал, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Замосце, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Замошша, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Звянячы, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Зялёны Бор, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Кісялі, Коханаўскі пассавет]] * [[пасёлак Коханава, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Кругі, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Круханавічы, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Кувечына, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Курапава, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Кучына, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Ласі, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Любатынь, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Ляўкова, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Малое Высокае, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Малое Гальцэва, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Малыя Ліпнікі, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Марцюхова, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Масалкі, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Нагаўкі, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Новае Рцішчава, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Праровіна, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Пуські, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Пярэвалачня, Коханаўскі пассавет]] * [[с. Пярэвалачня, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Рамашкава, Коханаўскі пассавет]] * [[пасёлак РТС, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Рудня, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Рэчкі, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Сальнікі, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Саснякі, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Сіманава, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Старое Рцішчава, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Старынкі, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Хаценічы, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Чотава, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Шапчына, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Шылаўка, Коханаўскі пассавет]] * [[вёска Абольцы, Аболецкі сельсавет]] * [[вёска Алёнавічы, Аболецкі сельсавет]] * [[вёска Ваўкавічы, Аболецкі сельсавет]] * [[вёска Відзінічы, Аболецкі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Гальцава, Аболецкі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Міхінічы, Аболецкі сельсавет]] * [[вёска Гарбачэва, Аболецкі сельсавет]] * [[вёска Гаршчэўшчына, Аболецкі сельсавет]] * [[вёска Грачыхі, Аболецкі сельсавет]] * [[вёска Дабравольск, Аболецкі сельсавет]] * [[вёска Данілкава, Аболецкі сельсавет]] * [[вёска Жакі, Аболецкі сельсавет]] * [[вёска Заазер'е, Аболецкі сельсавет]] * [[вёска Замошша, Аболецкі сельсавет]] * [[вёска Засценкі, Аболецкі сельсавет]] * [[вёска Казігорка, Аболецкі сельсавет]] * [[вёска Кісялева, Аболецкі сельсавет]] * [[вёска Клябань, Аболецкі сельсавет]] * [[вёска Козаўка, Аболецкі сельсавет]] * [[вёска Крывыя, Аболецкі сельсавет]] * [[вёска Лаўрэнаўка, Аболецкі сельсавет]] * [[пасёлак Лемніца, Аболецкі сельсавет]] * [[вёска Лешава, Аболецкі сельсавет]] * [[пасёлак Лукі, Аболецкі сельсавет]] * [[вёска Малыя Міхінічы, Аболецкі сельсавет]] * [[вёска Маргі, Аболецкі сельсавет]] * [[вёска Межыёва, Аболецкі сельсавет]] * [[вёска Мікуліна, Аболецкі сельсавет]] * [[вёска Мошава, Аболецкі сельсавет]] * [[вёска Мурагова, Аболецкі сельсавет]] * [[вёска Пішчакіна, Аболецкі сельсавет]] * [[вёска Прысмакі, Аболецкі сельсавет]] * [[вёска Ржэўка, Аболецкі сельсавет]] * [[вёска Станаўка, Аболецкі сельсавет]] * [[вёска Філістава, Аболецкі сельсавет]] * [[вёска Чачанева, Аболецкі сельсавет]] * [[вёска Чуватава, Аболецкі сельсавет]] * [[вёска Шупені, Аболецкі сельсавет]] * [[вёска Азерцы, Азярэцкі сельсавет]] * [[вёска Букарава 1, Азярэцкі сельсавет]] * [[вёска Букарава 2, Азярэцкі сельсавет]] * [[вёска Васкрэсенская, Азярэцкі сельсавет]] * [[пасёлак Відэршчына, Азярэцкі сельсавет]] * [[вёска Вугалеўшчына, Азярэцкі сельсавет]] * [[вёска Галынка, Азярэцкі сельсавет]] * [[вёска Дроздава, Азярэцкі сельсавет]] * [[вёска Жураўлі, Азярэцкі сельсавет]] * [[вёска Забалацце, Азярэцкі сельсавет]] * [[пасёлак Забалацце, Азярэцкі сельсавет]] * [[вёска Заднева, Азярэцкі сельсавет]] * [[вёска Зялёныя Дубы, Азярэцкі сельсавет]] * [[вёска Лунная, Азярэцкі сельсавет]] * [[вёска Міхайлаўшчына, Азярэцкі сельсавет]] * [[вёска Парэчча, Азярэцкі сельсавет]] * [[вёска Піямонт, Азярэцкі сельсавет]] * [[вёска Прудзец, Азярэцкі сельсавет]] * [[вёска Рыжычы, Азярэцкі сельсавет]] * [[вёска Свідэршчына, Азярэцкі сельсавет]] * [[вёска Скавышкі, Азярэцкі сельсавет]] * [[вёска Бук, Валосаўскі сельсавет]] * [[вёска Бутары, Валосаўскі сельсавет]] * [[вёска Валосава, Валосаўскі сельсавет]] * [[вёска Высокі Гарадзец, Валосаўскі сельсавет]] * [[вёска Галаны, Валосаўскі сельсавет]] * [[вёска Дубровіна, Валосаўскі сельсавет]] * [[вёска Загацце, Валосаўскі сельсавет]] * [[вёска Запруддзе, Валосаўскі сельсавет]] * [[вёска Лазы, Валосаўскі сельсавет]] * [[вёска Лесіна, Валосаўскі сельсавет]] * [[вёска Ліцвякі, Валосаўскі сельсавет]] * [[вёска Мяшкова, Валосаўскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Валосаўскі сельсавет]] * [[вёска Нізкі Гарадзец, Валосаўскі сельсавет]] * [[вёска Новае Сяло, Валосаўскі сельсавет]] * [[вёска Петрашы, Валосаўскі сельсавет]] * [[вёска Разаны, Валосаўскі сельсавет]] * [[вёска Раздольная, Валосаўскі сельсавет]] * [[вёска Рафалова, Валосаўскі сельсавет]] * [[вёска Стуканы, Валосаўскі сельсавет]] * [[вёска Сухачэва, Валосаўскі сельсавет]] * [[вёска Харлінцы, Валосаўскі сельсавет]] * [[вёска Хахлоўка, Валосаўскі сельсавет]] * [[вёска Чарнаручча, Валосаўскі сельсавет]] * [[вёска Шашалаўка, Валосаўскі сельсавет]] * [[вёска Багрынава, Воўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Башарова, Воўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Варанцэвічы, Воўкавіцкі сельсавет]] * [[с. Варанцэвічы, Воўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Воўкавічы, Воўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Гарэлікі, Воўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Жукнева, Воўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Замошша, Воўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Зарэчнае Падбярэззе, Воўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Клімава, Воўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Крывое, Воўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Лагаўшчына, Воўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Любанічы, Воўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Максімкава, Воўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Мар'янполле, Воўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Новае Заазер'е, Воўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Новае Палюдава, Воўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Новыя Варанцэвічы, Воўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Падбярэззе, Воўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Поўсціхава, Воўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Рацава, Воўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Свірані, Воўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Сіўцава, Воўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Воўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Старое Палюдава, Воўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Анэліна, Серкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Будзькі, Серкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Бушмін, Серкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Бызава, Серкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Гарадзішча, Серкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дубавое, Серкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Замошша, Серкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Заполле, Серкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Зыбалы, Серкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Курчэўская Усвейка, Серкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Лаўрэнавічы, Серкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Манастыр, Серкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Няклюдава, Серкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Прусінічы, Серкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Пукалава, Серкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Равяцічы, Серкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Раманоўка, Серкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Рыдамля, Серкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Серкавіцы, Серкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Узгоі, Серкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Узноснае, Серкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Шэпетава, Серкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Янава, Серкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Антанова, Слаўнаўскі сельсавет]] * [[вёска Аўхуты, Слаўнаўскі сельсавет]] * [[вёска Гаражоны, Слаўнаўскі сельсавет]] * [[вёска Гліннікі, Слаўнаўскі сельсавет]] * [[вёска Губарэва, Слаўнаўскі сельсавет]] * [[вёска Гута, Слаўнаўскі сельсавет]] * [[вёска Загор'е, Слаўнаўскі сельсавет]] * [[вёска Залаззе, Слаўнаўскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Слаўнаўскі сельсавет]] * [[вёска Зябліца, Слаўнаўскі сельсавет]] * [[вёска Ільяні, Слаўнаўскі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Слаўнаўскі сельсавет]] * [[вёска Камяніца, Слаўнаўскі сельсавет]] * [[вёска Курчы, Слаўнаўскі сельсавет]] * [[вёска Ламіншчына, Слаўнаўскі сельсавет]] * [[вёска Майдан, Слаўнаўскі сельсавет]] * [[вёска Маляўка, Слаўнаўскі сельсавет]] * [[вёска Нарцызава, Слаўнаўскі сельсавет]] * [[вёска Новая Яблынка, Слаўнаўскі сельсавет]] * [[вёска Славені, Слаўнаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Слаўнае, Слаўнаўскі сельсавет]] * [[вёска Трасцянка, Слаўнаўскі сельсавет]] * [[вёска Хімец, Слаўнаўскі сельсавет]] * [[вёска Яблынка, Слаўнаўскі сельсавет]] * [[вёска Букавіна, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Валькі, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Барсучыны, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Габрылёва, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Ганчароўка, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Гастынічы, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Гірымшчына, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Друцк, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Дубавое, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Дунавік, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Еўлахі, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Жаўна, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Загараддзе, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Зялёная, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Ільінка, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Калюгі, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Каменнае Крывое, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Канапельчыцы, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Катужына, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Кацэвічы, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Клянкі, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Козкі, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Коласава, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Красілава, Талачынскі сельсавет]] * [[пасёлак Красная Горка, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Крыніцы, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Латышова, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Лісоўшчына, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Лужная, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Барсучыны, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Маціёва, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Мураўнічы, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Навінка, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Новае Саколіна, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Новая Будаўка, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Новы Друцк, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Палявая, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Панькавічы, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Плоскае, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Прудзец, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Прудцы, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Прылессе, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Равуча, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Райцы, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Раманаўка, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Сакалянка, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Сані, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Сенчукі, Талачынскі сельсавет]] * [[пасёлак Слабада, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Старая Будаўка, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Старое Саколіна, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Стары Талачын, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Старынка, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Сурнаўка, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Сялец, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Таласкаўшчына, Талачынскі сельсавет]] * [[пасёлак Трацылава, Талачынскі сельсавет]] * [[пасёлак Усвіж-Бук, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Шляпіна, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Шмідзельшчына, Талачынскі сельсавет]] * [[вёска Яськаўшчына, Талачынскі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Ушачы]] * [[вёска Адворыца, Вялікадолецкі сельсавет]] * [[вёска Антунова, Вялікадолецкі сельсавет]] * [[вёска Афераўшчына, Вялікадолецкі сельсавет]] * [[вёска Бабовішча, Вялікадолецкі сельсавет]] * [[вёска Весніцк, Вялікадолецкі сельсавет]] * [[вёска Ветча, Вялікадолецкі сельсавет]] * [[вёска Воснава, Вялікадолецкі сельсавет]] * [[вёска Вострава, Вялікадолецкі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Дольцы, Вялікадолецкі сельсавет]] * [[вёска Глінішча, Вялікадолецкі сельсавет]] * [[вёска Дубінец, Вялікадолецкі сельсавет]] * [[вёска Есяновікі, Вялікадолецкі сельсавет]] * [[вёска Жаўніна, Вялікадолецкі сельсавет]] * [[вёска Заазер'е, Вялікадолецкі сельсавет]] * [[вёска Заляддзе, Вялікадолецкі сельсавет]] * [[вёска Замошша, Вялікадолецкі сельсавет]] * [[вёска Заполле, Вялікадолецкі сельсавет]] * [[вёска Зарубаўшчына, Вялікадолецкі сельсавет]] * [[вёска Казімірова, Вялікадолецкі сельсавет]] * [[вёска Капцы, Вялікадолецкі сельсавет]] * [[вёска Касары, Вялікадолецкі сельсавет]] * [[вёска Лагі, Вялікадолецкі сельсавет]] * [[вёска Лясіны, Вялікадолецкі сельсавет]] * [[вёска Мазуліна, Вялікадолецкі сельсавет]] * [[вёска Малыя Дольцы, Вялікадолецкі сельсавет]] * [[пасёлак Мірны, Вялікадолецкі сельсавет]] * [[вёска Новая Жызнь, Вялікадолецкі сельсавет]] * [[вёска Папоўка, Вялікадолецкі сельсавет]] * [[вёска Пораўна, Вялікадолецкі сельсавет]] * [[вёска Пуцілкавічы, Вялікадолецкі сельсавет]] * [[вёска Рагазіна, Вялікадолецкі сельсавет]] * [[вёска Садкі, Вялікадолецкі сельсавет]] * [[вёска Стайкі, Вялікадолецкі сельсавет]] * [[вёска Стараселле, Вялікадолецкі сельсавет]] * [[вёска Старына, Вялікадолецкі сельсавет]] * [[вёска Храмёнкі, Вялікадолецкі сельсавет]] * [[вёска Царкавішча, Вялікадолецкі сельсавет]] * [[вёска Апанаскавічы, Вяркудскі сельсавет]] * [[вёска Баброва, Вяркудскі сельсавет]] * [[вёска Бярозава, Вяркудскі сельсавет]] * [[вёска Вяркуды, Вяркудскі сельсавет]] * [[вёска Гарадок, Вяркудскі сельсавет]] * [[вёска Гарбаціца, Вяркудскі сельсавет]] * [[вёска Горы 1, Вяркудскі сельсавет]] * [[вёска Горы 2, Вяркудскі сельсавет]] * [[вёска Двор Павулле, Вяркудскі сельсавет]] * [[вёска Дубраўка, Вяркудскі сельсавет]] * [[вёска Загор'е, Вяркудскі сельсавет]] * [[вёска Залужэнне, Вяркудскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Вяркудскі сельсавет]] * [[вёска Калкі, Вяркудскі сельсавет]] * [[вёска Карачына, Вяркудскі сельсавет]] * [[вёска Косаўшчына, Вяркудскі сельсавет]] * [[вёска Крывушчына, Вяркудскі сельсавет]] * [[вёска Кугоні, Вяркудскі сельсавет]] * [[вёска Лозы, Вяркудскі сельсавет]] * [[вёска Любжына, Вяркудскі сельсавет]] * [[вёска Малінаўка, Вяркудскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Вяркудскі сельсавет]] * [[вёска Павулле, Вяркудскі сельсавет]] * [[вёска Пола, Вяркудскі сельсавет]] * [[вёска Прудок, Вяркудскі сельсавет]] * [[вёска Рог, Вяркудскі сельсавет]] * [[вёска Салаўёўка, Вяркудскі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Вяркудскі сельсавет]] * [[вёска Стаі, Вяркудскі сельсавет]] * [[вёска Старына, Вяркудскі сельсавет]] * [[вёска Старыя Турасы, Вяркудскі сельсавет]] * [[вёска Турасполле, Вяркудскі сельсавет]] * [[вёска Усая, Вяркудскі сельсавет]] * [[вёска Цётча, Вяркудскі сельсавет]] * [[вёска Цянюгі, Вяркудскі сельсавет]] * [[вёска Ягадкі, Вяркудскі сельсавет]] * [[вёска Янова, Вяркудскі сельсавет]] * [[вёска Адэліна, Глыбачанскі сельсавет]] * [[вёска Антунова, Глыбачанскі сельсавет]] * [[вёска Асінаўка, Глыбачанскі сельсавет]] * [[вёска Астраўляны, Глыбачанскі сельсавет]] * [[вёска Бадзяліна, Глыбачанскі сельсавет]] * [[вёска Бальбінава, Глыбачанскі сельсавет]] * [[вёска Бацяршчына, Глыбачанскі сельсавет]] * [[вёска Быстрыкі, Глыбачанскі сельсавет]] * [[вёска Бярозава, Глыбачанскі сельсавет]] * [[вёска Васілевічы, Глыбачанскі сельсавет]] * [[вёска Глыбачка, Глыбачанскі сельсавет]] * [[вёска Двор Усвея, Глыбачанскі сельсавет]] * [[вёска Загаваліна, Глыбачанскі сельсавет]] * [[вёска Заполле, Глыбачанскі сельсавет]] * [[вёска Кавалеўшчына, Глыбачанскі сельсавет]] * [[вёска Капусціна, Глыбачанскі сельсавет]] * [[вёска Краснае, Глыбачанскі сельсавет]] * [[вёска Красная Горка, Глыбачанскі сельсавет]] * [[вёска Крыжы, Глыбачанскі сельсавет]] * [[вёска Ляхава, Глыбачанскі сельсавет]] * [[вёска Паўлоўшчына, Глыбачанскі сельсавет]] * [[вёска Пенная Ніва, Глыбачанскі сельсавет]] * [[вёска Рацькава, Глыбачанскі сельсавет]] * [[вёска Сонькін Рог, Глыбачанскі сельсавет]] * [[вёска Усвея, Глыбачанскі сельсавет]] * [[вёска Усвіца, Глыбачанскі сельсавет]] * [[вёска Шалапечына, Глыбачанскі сельсавет]] * [[вёска Якаўкі, Глыбачанскі сельсавет]] * [[вёска Азаранкі, Жарскі сельсавет]] * [[вёска Бараўцы, Жарскі сельсавет]] * [[вёска Броўчына, Жарскі сельсавет]] * [[вёска Вацлавова, Жарскі сельсавет]] * [[вёска Вашкова, Жарскі сельсавет]] * [[вёска Вуглы, Жарскі сельсавет]] * [[вёска Гарадзец, Жарскі сельсавет]] * [[вёска Гута, Жарскі сельсавет]] * [[вёска Двор Жары, Жарскі сельсавет]] * [[вёска Дворыца, Жарскі сельсавет]] * [[вёска Дудчына, Жарскі сельсавет]] * [[вёска Жары, Жарскі сельсавет]] * [[вёска Завыдрына, Жарскі сельсавет]] * [[вёска Зарубаўшчына, Жарскі сельсавет]] * [[вёска Звонь, Жарскі сельсавет]] * [[вёска Ільюшына, Жарскі сельсавет]] * [[вёска Качаны, Жарскі сельсавет]] * [[вёска Наваселле, Жарскі сельсавет]] * [[вёска Памялкова, Жарскі сельсавет]] * [[вёска Петухі, Жарскі сельсавет]] * [[вёска Рагуцкія, Жарскі сельсавет]] * [[вёска Сержаны, Жарскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Жарскі сельсавет]] * [[вёска Старое Сяло, Жарскі сельсавет]] * [[вёска Старынка, Жарскі сельсавет]] * [[вёска Чарнаручча, Жарскі сельсавет]] * [[вёска Андрэйчыкі, Кубліцкі сельсавет]] * [[вёска Анікеўшчына, Кубліцкі сельсавет]] * [[вёска Астапаўшчына, Кубліцкі сельсавет]] * [[вёска Бараўляны, Кубліцкі сельсавет]] * [[вёска Баяршчына, Кубліцкі сельсавет]] * [[вёска Белюкоўшчына, Кубліцкі сельсавет]] * [[вёска Бычкі, Кубліцкі сельсавет]] * [[вёска Воцькавічы, Кубліцкі сельсавет]] * [[вёска Гамылёва, Кубліцкі сельсавет]] * [[вёска Дарошкавічы, Кубліцкі сельсавет]] * [[вёска Двор Зерчаніцы, Кубліцкі сельсавет]] * [[вёска Забалацце, Кубліцкі сельсавет]] * [[вёска Загуззе, Кубліцкі сельсавет]] * [[вёска Зерчаніцы, Кубліцкі сельсавет]] * [[вёска Ідута, Кубліцкі сельсавет]] * [[вёска Капылоўшчына, Кубліцкі сельсавет]] * [[вёска Кляпцы, Кубліцкі сельсавет]] * [[вёска Кублічы, Кубліцкі сельсавет]] * [[вёска Лажане, Кубліцкі сельсавет]] * [[вёска Лажаншчына, Кубліцкі сельсавет]] * [[вёска Лісічына, Кубліцкі сельсавет]] * [[вёска Мажуйкі, Кубліцкі сельсавет]] * [[вёска Мар'янполле, Кубліцкі сельсавет]] * [[вёска Масцішча, Кубліцкі сельсавет]] * [[вёска Пад'язна, Кубліцкі сельсавет]] * [[вёска Пруды, Кубліцкі сельсавет]] * [[вёска Рыбакі, Кубліцкі сельсавет]] * [[вёска Самоўка, Кубліцкі сельсавет]] * [[вёска Селішча, Кубліцкі сельсавет]] * [[вёска Скачыхі, Кубліцкі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Кубліцкі сельсавет]] * [[вёска Слабодка Гушчынская, Кубліцкі сельсавет]] * [[вёска Смалякі, Кубліцкі сельсавет]] * [[вёска Сорзава, Кубліцкі сельсавет]] * [[вёска Судзілавічы, Кубліцкі сельсавет]] * [[вёска Чамярычына, Кубліцкі сельсавет]] * [[вёска Чарапоўшчына, Кубліцкі сельсавет]] * [[вёска Шахноўцы, Кубліцкі сельсавет]] * [[вёска Адворня, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Альшаны, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Арцюшкі, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Арэхаўна, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Атрошкава, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Баравыя, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Белае, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Бікальнічы, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Бутава, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Ваўчо, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Вялічкаўцы, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Вярхоўе, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Газберг, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Гара, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Гарадок, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Гвазды, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Губінка, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Жывалака, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Забалацце, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Завячэлле, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Занавінне, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Івахнава, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Кавалеўшчына, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Казлы, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Казьяне, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Калужчына, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Канцавыя, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Кісялёва, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Корсакава, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Красоўшчына, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Крыжы, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Крыскавічы, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Кублішчына, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Кулінава, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Лабані, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Лагавыя, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Латышова, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Ліпаўкі, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Лутава, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Ляснеўшчына, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Ляхі, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Мажэйчына, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Мосар, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Немірова, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Пілатоўшчына, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Плігаўкі, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Пяскі, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Пятніцы, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Рубанікі, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Сарочына, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Славені, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Старынка, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Увалокі, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Урбанова, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Федаронкі, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Ціханяты, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Чарсцвяды, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Шасцярні, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Шніткі, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Шчарбёнкі, Сарочынскі сельсавет]] * [[вёска Астравенец, Ушацкі сельсавет]] * [[вёска Бярозкі, Ушацкі сельсавет]] * [[вёска Глыбачка, Ушацкі сельсавет]] * [[вёска Градзянец, Ушацкі сельсавет]] * [[вёска Двор Пліна, Ушацкі сельсавет]] * [[вёска Заазер'е, Ушацкі сельсавет]] * [[вёска Забораўна, Ушацкі сельсавет]] * [[вёска Замошша 1, Ушацкі сельсавет]] * [[вёска Замошша 2, Ушацкі сельсавет]] * [[вёска Заполле, Ушацкі сельсавет]] * [[вёска Крошына, Ушацкі сельсавет]] * [[вёска Лазоўка, Ушацкі сельсавет]] * [[вёска Ліпавец, Ушацкі сельсавет]] * [[вёска Лутава Сяльцо, Ушацкі сельсавет]] * [[вёска Матырына, Ушацкі сельсавет]] * [[вёска Машчоны, Ушацкі сельсавет]] * [[вёска Новае Сяло, Ушацкі сельсавет]] * [[вёска Паперына, Ушацкі сельсавет]] * [[вёска Папоўка, Ушацкі сельсавет]] * [[вёска Пліна, Ушацкі сельсавет]] * [[вёска Пралетарый, Ушацкі сельсавет]] * [[вёска Пушча, Ушацкі сельсавет]] * [[вёска Роўбы, Ушацкі сельсавет]] * [[вёска Салонец 1, Ушацкі сельсавет]] * [[вёска Салонец 2, Ушацкі сельсавет]] * [[вёска Станулева, Ушацкі сельсавет]] * [[вёска Старое Сяло, Ушацкі сельсавет]] * [[вёска Строкты, Ушацкі сельсавет]] * [[вёска Угрынкі, Ушацкі сельсавет]] * [[вёска Цялічына, Ушацкі сельсавет]] * [[вёска Чарнічонкі, Ушацкі сельсавет]] * [[горад Новалукомль]] * [[горад Чашнікі]] * [[пасёлак Акцябрскі, Альшанскі сельсавет]] * [[вёска Арэшанка, Альшанскі сельсавет]] * [[вёска Асташова, Альшанскі сельсавет]] * [[вёска Баравыя, Альшанскі сельсавет]] * [[вёска Вішкавічы, Альшанскі сельсавет]] * [[вёска Вяжоўка, Альшанскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Альшанка, Альшанскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Смальянцы, Альшанскі сельсавет]] * [[вёска Грушава, Альшанскі сельсавет]] * [[вёска Дрымаўшчына, Альшанскі сельсавет]] * [[вёска Дубінцы, Альшанскі сельсавет]] * [[вёска Дуброва, Альшанскі сельсавет]] * [[вёска Дубровіцы, Альшанскі сельсавет]] * [[вёска Дуброўкі, Альшанскі сельсавет]] * [[вёска Закур'е, Альшанскі сельсавет]] * [[вёска Казаноўка, Альшанскі сельсавет]] * [[вёска Калмакі, Альшанскі сельсавет]] * [[вёска Луцік, Альшанскі сельсавет]] * [[вёска Лыскі, Альшанскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Смальянцы, Альшанскі сельсавет]] * [[вёска Марынцы, Альшанскі сельсавет]] * [[вёска Міхайлова, Альшанскі сельсавет]] * [[вёска Міцькаўцы, Альшанскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Альшанскі сельсавет]] * [[вёска Пачаевічы, Альшанскі сельсавет]] * [[вёска Прыдвор'е, Альшанскі сельсавет]] * [[вёска Прымачына, Альшанскі сельсавет]] * [[вёска Раганавічы, Альшанскі сельсавет]] * [[вёска Слідцы, Альшанскі сельсавет]] * [[вёска Тарантова, Альшанскі сельсавет]] * [[вёска Трылесіна, Альшанскі сельсавет]] * [[вёска Ухлё, Альшанскі сельсавет]] * [[пасёлак Чырвоная Раніца, Альшанскі сельсавет]] * [[вёска Шаўкоўшчына, Альшанскі сельсавет]] * [[вёска Язба, Альшанскі сельсавет]] * [[вёска Антаполле, Антапольскі сельсавет]] * [[вёска Бабоўка, Антапольскі сельсавет]] * [[вёска Бараўцы, Антапольскі сельсавет]] * [[вёска Барок, Антапольскі сельсавет]] * [[вёска Барсукі, Антапольскі сельсавет]] * [[вёска Баяры, Антапольскі сельсавет]] * [[вёска Белая Дуброва, Антапольскі сельсавет]] * [[вёска Бельнякі, Антапольскі сельсавет]] * [[вёска Будзілава, Антапольскі сельсавет]] * [[вёска Будзішча, Антапольскі сельсавет]] * [[вёска Восава, Антапольскі сельсавет]] * [[вёска Дайлідаўка, Антапольскі сельсавет]] * [[вёска Жукі, Антапольскі сельсавет]] * [[вёска Жучкі, Антапольскі сельсавет]] * [[вёска Замачак, Антапольскі сельсавет]] * [[вёска Камянец, Антапольскі сельсавет]] * [[вёска Коравічы, Антапольскі сельсавет]] * [[вёска Мар'іна, Антапольскі сельсавет]] * [[вёска Мялешкавічы, Антапольскі сельсавет]] * [[вёска Падмошша, Антапольскі сельсавет]] * [[вёска Першамайская, Антапольскі сельсавет]] * [[вёска Рыжанкі, Антапольскі сельсавет]] * [[вёска Сабалі, Антапольскі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Антапольскі сельсавет]] * [[вёска Слідчаны, Антапольскі сельсавет]] * [[вёска Тоўпіна, Антапольскі сельсавет]] * [[вёска Хаўчы, Антапольскі сельсавет]] * [[вёска Хмялёўка, Антапольскі сельсавет]] * [[вёска Церабені, Антапольскі сельсавет]] * [[вёска Баяры, Іванскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Вядрэнь, Іванскі сельсавет]] * [[вёска Дзямідавічы, Іванскі сельсавет]] * [[вёска Іванск, Іванскі сельсавет]] * [[вёска Касмыры, Іванскі сельсавет]] * [[вёска Красніца, Іванскі сельсавет]] * [[вёска Малая Вядрэнь, Іванскі сельсавет]] * [[вёска Мядзведск, Іванскі сельсавет]] * [[вёска Падрэзы, Іванскі сельсавет]] * [[вёска Прыстоі, Іванскі сельсавет]] * [[вёска Пунькі, Іванскі сельсавет]] * [[вёска Сялец, Іванскі сельсавет]] * [[вёска Тоўпінцы, Іванскі сельсавет]] * [[вёска Харакова, Іванскі сельсавет]] * [[вёска Адамаўка, Красналуцкі сельсавет]] * [[вёска Багданава, Красналуцкі сельсавет]] * [[вёска Бардзілова, Красналуцкі сельсавет]] * [[вёска Валасачы, Красналуцкі сельсавет]] * [[вёска Гараўкі, Красналуцкі сельсавет]] * [[вёска Дворышча, Красналуцкі сельсавет]] * [[вёска Дубовы Лог, Красналуцкі сельсавет]] * [[вёска Еляшоўка, Красналуцкі сельсавет]] * [[вёска Забаенне 1, Красналуцкі сельсавет]] * [[вёска Забаенне 2, Красналуцкі сельсавет]] * [[вёска Заессе, Красналуцкі сельсавет]] * [[вёска Замошша, Красналуцкі сельсавет]] * [[вёска Калечанка, Красналуцкі сельсавет]] * [[вёска Красналукі, Красналуцкі сельсавет]] * [[вёска Кругліца, Красналуцкі сельсавет]] * [[вёска Крыўкі, Красналуцкі сельсавет]] * [[вёска Латыгалічы, Красналуцкі сельсавет]] * [[вёска Лужкі, Красналуцкі сельсавет]] * [[вёска Міхалова, Красналуцкі сельсавет]] * [[вёска Руднае, Красналуцкі сельсавет]] * [[вёска Чорная Лаза, Красналуцкі сельсавет]] * [[вёска Аўсянікі, Кругліцкі сельсавет]] * [[вёска Баркі, Кругліцкі сельсавет]] * [[вёска Блажэўшчына, Кругліцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Ліпавічы, Кругліцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Труханавічы, Кругліцкі сельсавет]] * [[вёска Вятны, Кругліцкі сельсавет]] * [[вёска Вяцера, Кругліцкі сельсавет]] * [[вёска Вяціцераўка, Кругліцкі сельсавет]] * [[вёска Гарывец, Кругліцкі сельсавет]] * [[вёска Горы, Кругліцкі сельсавет]] * [[вёска Гразіна, Кругліцкі сельсавет]] * [[вёска Грыбіна, Кругліцкі сельсавет]] * [[вёска Грынькі, Кругліцкі сельсавет]] * [[вёска Жэрына, Кругліцкі сельсавет]] * [[вёска Запруддзе, Кругліцкі сельсавет]] * [[вёска Зарэчная, Кругліцкі сельсавет]] * [[вёска Кругліца, Кругліцкі сельсавет]] * [[вёска Лазукі, Кругліцкі сельсавет]] * [[вёска Маліноўшчына, Кругліцкі сельсавет]] * [[вёска Малыя Ліпавічы, Кругліцкі сельсавет]] * [[вёска Пуські, Кругліцкі сельсавет]] * [[вёска Рыжаўшчына, Кругліцкі сельсавет]] * [[вёска Стараселле, Кругліцкі сельсавет]] * [[вёска Хотліна, Кругліцкі сельсавет]] * [[вёска Цотава, Кругліцкі сельсавет]] * [[вёска Абузер'е, Лукомльскі сельсавет]] * [[вёска Асавец, Лукомльскі сельсавет]] * [[вёска Багатыр, Лукомльскі сельсавет]] * [[вёска Барцы, Лукомльскі сельсавет]] * [[вёска Белая Царква, Лукомльскі сельсавет]] * [[вёска Болюта, Лукомльскі сельсавет]] * [[вёска Бярозкі, Лукомльскі сельсавет]] * [[вёска Вал, Лукомльскі сельсавет]] * [[вёска Гара, Лукомльскі сельсавет]] * [[вёска Граеўшчына, Лукомльскі сельсавет]] * [[вёска Дразды, Лукомльскі сельсавет]] * [[вёска Дудары, Лукомльскі сельсавет]] * [[вёска Зара, Лукомльскі сельсавет]] * [[вёска Застарынне, Лукомльскі сельсавет]] * [[вёска Канстанцінава, Лукомльскі сельсавет]] * [[вёска Кісялі, Лукомльскі сельсавет]] * [[вёска Кругліца, Лукомльскі сельсавет]] * [[вёска Лукомль, Лукомльскі сельсавет]] * [[вёска Навазёмава, Лукомльскі сельсавет]] * [[вёска Новыя Лаўкі, Лукомльскі сельсавет]] * [[вёска Папоўка, Лукомльскі сельсавет]] * [[вёска Парнеўка, Лукомльскі сельсавет]] * [[вёска Ротна, Лукомльскі сельсавет]] * [[вёска Рудніца, Лукомльскі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Лукомльскі сельсавет]] * [[вёска Старыя Лаўкі, Лукомльскі сельсавет]] * [[вёска Стражавічы, Лукомльскі сельсавет]] * [[вёска Тарапы, Лукомльскі сельсавет]] * [[вёска Чарэя, Лукомльскі сельсавет]] * [[вёска Андрыянава, Новазаранскі сельсавет]] * [[вёска Баліна, Новазаранскі сельсавет]] * [[вёска Віркі, Новазаранскі сельсавет]] * [[вёска Гілі, Новазаранскі сельсавет]] * [[вёска Гогалеўка, Новазаранскі сельсавет]] * [[вёска Гурэц, Новазаранскі сельсавет]] * [[вёска Дабрамыслі, Новазаранскі сельсавет]] * [[вёска Забор'е, Новазаранскі сельсавет]] * [[вёска Занівачча, Новазаранскі сельсавет]] * [[вёска Зароўе, Новазаранскі сельсавет]] * [[вёска Ізгародзішча, Новазаранскі сельсавет]] * [[вёска Кажары, Новазаранскі сельсавет]] * [[вёска Калачынцы, Новазаранскі сельсавет]] * [[вёска Каўткі, Новазаранскі сельсавет]] * [[вёска Кашчына, Новазаранскі сельсавет]] * [[вёска Красны Акцябр, Новазаранскі сельсавет]] * [[вёска Кушняроўка, Новазаранскі сельсавет]] * [[вёска Ліпавец, Новазаранскі сельсавет]] * [[вёска Маскоўская Гара, Новазаранскі сельсавет]] * [[вёска Млын, Новазаранскі сельсавет]] * [[пасёлак Набярэжны, Новазаранскі сельсавет]] * [[вёска Навалокі, Новазаранскі сельсавет]] * [[вёска Новая Зара, Новазаранскі сельсавет]] * [[вёска Пасынкі, Новазаранскі сельсавет]] * [[вёска Плаўнік, Новазаранскі сельсавет]] * [[вёска Сарочына, Новазаранскі сельсавет]] * [[вёска Сіманавічы, Новазаранскі сельсавет]] * [[вёска Стаўбцы, Новазаранскі сельсавет]] * [[вёска Тураўшчына, Новазаранскі сельсавет]] * [[вёска Бор, Празямлянскі сельсавет]] * [[вёска Браздзецкая Слабада, Празямлянскі сельсавет]] * [[вёска Бусава, Празямлянскі сельсавет]] * [[вёска Варкі, Празямлянскі сельсавет]] * [[вёска Васькаўшчына, Празямлянскі сельсавет]] * [[вёска Вішанькі, Празямлянскі сельсавет]] * [[вёска Данілаўка, Празямлянскі сельсавет]] * [[вёска Дварэц, Празямлянскі сельсавет]] * [[вёска Дзярэўня, Празямлянскі сельсавет]] * [[вёска Доўжыца, Празямлянскі сельсавет]] * [[вёска Жасцянка, Празямлянскі сельсавет]] * [[вёска Зазерыца, Празямлянскі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Празямлянскі сельсавет]] * [[вёска Замошша, Празямлянскі сельсавет]] * [[вёска Запружаны, Празямлянскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчная Слабада, Празямлянскі сельсавет]] * [[вёска Копцевічы, Празямлянскі сельсавет]] * [[вёска Мокавічы, Празямлянскі сельсавет]] * [[вёска Навасады, Празямлянскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлава, Празямлянскі сельсавет]] * [[вёска Павулле, Празямлянскі сельсавет]] * [[вёска Проземля, Празямлянскі сельсавет]] * [[вёска Руць, Празямлянскі сельсавет]] * [[вёска Тараскі, Празямлянскі сельсавет]] * [[вёска Ульянаўка, Празямлянскі сельсавет]] * [[вёска Цяпіна, Празямлянскі сельсавет]] * [[вёска Шараі, Празямлянскі сельсавет]] * [[вёска Янава, Празямлянскі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Шаркаўшчына]] * [[вёска Астаноўка, Більдзюгскі сельсавет]] * [[хутар Аўласы, Більдзюгскі сельсавет]] * [[вёска Бардзенцы, Більдзюгскі сельсавет]] * [[вёска Барок, Більдзюгскі сельсавет]] * [[вёска Барсучына, Більдзюгскі сельсавет]] * [[вёска Більдзюгі, Більдзюгскі сельсавет]] * [[вёска Ваўчкі, Більдзюгскі сельсавет]] * [[вёска Вішнявец, Більдзюгскі сельсавет]] * [[хутар Гарбачонкі, Більдзюгскі сельсавет]] * [[вёска Грыбоўшчына, Більдзюгскі сельсавет]] * [[вёска Дварышча, Більдзюгскі сельсавет]] * [[хутар Дрывасекі, Більдзюгскі сельсавет]] * [[вёска Дубоўка, Більдзюгскі сельсавет]] * [[вёска Забор'е, Більдзюгскі сельсавет]] * [[вёска Запруддзе, Більдзюгскі сельсавет]] * [[вёска Кадрышкі, Більдзюгскі сельсавет]] * [[вёска Канашоўка, Більдзюгскі сельсавет]] * [[хутар Карчы Мількаўскія, Більдзюгскі сельсавет]] * [[вёска Каты, Більдзюгскі сельсавет]] * [[вёска Каўшэлева, Більдзюгскі сельсавет]] * [[вёска Краснае, Більдзюгскі сельсавет]] * [[вёска Кубелеўшчына, Більдзюгскі сельсавет]] * [[хутар Ляды, Більдзюгскі сельсавет]] * [[вёска Малінова, Більдзюгскі сельсавет]] * [[хутар Мікалаёўка, Більдзюгскі сельсавет]] * [[вёска Падбарок, Більдзюгскі сельсавет]] * [[вёска Пестуны, Більдзюгскі сельсавет]] * [[хутар Петкуноўшчына, Більдзюгскі сельсавет]] * [[вёска Пілаты, Більдзюгскі сельсавет]] * [[вёска Праўдзінская, Більдзюгскі сельсавет]] * [[вёска Рымараўшчына, Більдзюгскі сельсавет]] * [[вёска Рэчкі, Більдзюгскі сельсавет]] * [[вёска Сынадворцы, Більдзюгскі сельсавет]] * [[хутар Цёплая Гара, Більдзюгскі сельсавет]] * [[вёска Чарнічкі, Більдзюгскі сельсавет]] * [[вёска Янішкі, Більдзюгскі сельсавет]] * [[вёска Яцкаўшчына, Більдзюгскі сельсавет]] * [[вёска Альхоўцы, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Амбросенкі, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Астраўляне, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Бабоўе, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Буйкі, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Бяседнае, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Валожынкі, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Галава, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Галінова, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Глісценкі, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Дубавое, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Загорнае, Валожынскі сельсавет]] * [[хутар Зарэчча, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Казакі, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Касцюкі, Валожынскі сельсавет]] * [[хутар Кулагі, Валожынскі сельсавет]] * [[хутар Курычанкі, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Лазоўка, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Лонск, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Наваселле, Валожынскі сельсавет]] * [[хутар Непрынікі, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Паяначы, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Пялікі, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Пятровічы, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Сасноўцы, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Шурпакі, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Юзафова, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Азета, Германавіцкі сельсавет]] * [[вёска Атокі, Германавіцкі сельсавет]] * [[вёска Баяршчына, Германавіцкі сельсавет]] * [[вёска Баяры 1, Германавіцкі сельсавет]] * [[вёска Белы Двор, Германавіцкі сельсавет]] * [[вёска Буды, Германавіцкі сельсавет]] * [[хутар Бяляны, Германавіцкі сельсавет]] * [[вёска Васількова, Германавіцкі сельсавет]] * [[хутар Вінцэнтава, Германавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вуглы, Германавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Сяло, Германавіцкі сельсавет]] * [[вёска Германавічы, Германавіцкі сельсавет]] * [[вёска Глінаўка, Германавіцкі сельсавет]] * [[вёска Грыгараўшчына, Германавіцкі сельсавет]] * [[хутар Гузаватка, Германавіцкі сельсавет]] * [[вёска Гуркі, Германавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дзікева, Германавіцкі сельсавет]] * [[вёска Жукі Горныя, Германавіцкі сельсавет]] * [[вёска Жукі Ложныя, Германавіцкі сельсавет]] * [[вёска Зачысцікі, Германавіцкі сельсавет]] * [[вёска Зорка, Германавіцкі сельсавет]] * [[вёска Іванава, Германавіцкі сельсавет]] * [[вёска Каралева, Германавіцкі сельсавет]] * [[вёска Крапіўнікі, Германавіцкі сельсавет]] * [[хутар Красная Горка, Германавіцкі сельсавет]] * [[вёска Красоўшчына, Германавіцкі сельсавет]] * [[хутар Кукаўка, Германавіцкі сельсавет]] * [[вёска Курылава, Германавіцкі сельсавет]] * [[вёска Лазовікі, Германавіцкі сельсавет]] * [[хутар Ліпава, Германавіцкі сельсавет]] * [[вёска Людвінова, Германавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ляскова, Германавіцкі сельсавет]] * [[хутар Маргі, Германавіцкі сельсавет]] * [[хутар Мар'янполле, Германавіцкі сельсавет]] * [[вёска Мікалаёва, Германавіцкі сельсавет]] * [[вёска Мікіцёнкі, Германавіцкі сельсавет]] * [[хутар Мурашчына, Германавіцкі сельсавет]] * [[вёска Навасельцы, Германавіцкі сельсавет]] * [[вёска Папкі, Германавіцкі сельсавет]] * [[хутар Пішчалёўка, Германавіцкі сельсавет]] * [[вёска Погары, Германавіцкі сельсавет]] * [[вёска Прамяны, Германавіцкі сельсавет]] * [[вёска Радзькі, Германавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ручай, Германавіцкі сельсавет]] * [[хутар Рынполле, Германавіцкі сельсавет]] * [[вёска Саварына, Германавіцкі сельсавет]] * [[хутар Смейна, Германавіцкі сельсавет]] * [[хутар Сталіца, Германавіцкі сельсавет]] * [[вёска Цярэшкі, Германавіцкі сельсавет]] * [[вёска Чарамхова, Германавіцкі сельсавет]] * [[вёска Шкялі, Германавіцкі сельсавет]] * [[вёска Шышкі, Германавіцкі сельсавет]] * [[вёска Юзафова, Германавіцкі сельсавет]] * [[вёска Якубова, Германавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ямна, Германавіцкі сельсавет]] * [[вёска Бліноўшчына, Ёдскі сельсавет]] * [[вёска Буда Бліжняя, Ёдскі сельсавет]] * [[вёска Буда Дальняя, Ёдскі сельсавет]] * [[вёска Буеўшчына, Ёдскі сельсавет]] * [[вёска Бярнаты, Ёдскі сельсавет]] * [[вёска Варонка, Ёдскі сельсавет]] * [[вёска Весялова, Ёдскі сельсавет]] * [[вёска Воўкаўшчына, Ёдскі сельсавет]] * [[вёска Гізаўшчына, Ёдскі сельсавет]] * [[вёска Дубнікі, Ёдскі сельсавет]] * [[вёска Ёды, Ёдскі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Ёдскі сельсавет]] * [[вёска Зябліны, Ёдскі сельсавет]] * [[вёска Каршункі, Ёдскі сельсавет]] * [[вёска Корніца, Ёдскі сельсавет]] * [[вёска Кушталі, Ёдскі сельсавет]] * [[вёска Лакінаўцы, Ёдскі сельсавет]] * [[вёска Лонскія, Ёдскі сельсавет]] * [[вёска Мартыняты, Ёдскі сельсавет]] * [[вёска Мета, Ёдскі сельсавет]] * [[хутар Млынарова, Ёдскі сельсавет]] * [[вёска Падобы, Ёдскі сельсавет]] * [[вёска Свілы, Ёдскі сельсавет]] * [[вёска Снегі, Ёдскі сельсавет]] * [[вёска Тадуліна, Ёдскі сельсавет]] * [[вёска Таўкіні, Ёдскі сельсавет]] * [[вёска Трабаўшчына, Ёдскі сельсавет]] * [[вёска Шыці, Ёдскі сельсавет]] * [[вёска Яцелеўшчына, Ёдскі сельсавет]] * [[вёска Асінаўка, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Ахватка, Лужкоўскі сельсавет]] * [[хутар Багатырова 1, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Баравое, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Барсукі, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Беразнянка, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Блізніца, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Васілева, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Венсамполле, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Верацеі 1, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Верацеі 2, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Гарадзец, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Гаўрыленкі, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Грыдзюшкі Вялікія, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Грыдзюшкі Малыя, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Дворнава, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Дубоўка, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Жарсцвянка, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Залясінкі, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Заполле, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Іванава, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Ізабеліна, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Кавалёва, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Кавалі, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Казачкі, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Канавалава, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Клінавое, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Красная Гара, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Крыўкі, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Кушлева, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Ламачына, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Лапунова, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Латышы, Лужкоўскі сельсавет]] * [[хутар Лугаўцы, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Лугі, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Лужкі, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Лучайка, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Наваселле, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Падліпкі, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Парэчча, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Путраніца, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Рубашкі, Лужкоўскі сельсавет]] * [[хутар Сіпаліна, Лужкоўскі сельсавет]] * [[хутар Сомчына, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Стоміна, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Стральцова, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Тупічына 1, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Уліна 1, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Уліна 2, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Уліна Падкарчэмнае, Лужкоўскі сельсавет]] * [[хутар Хоміна, Лужкоўскі сельсавет]] * [[хутар Церасполле, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Чаромушкі, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Шпікалоўшчына, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Адамова, Радзюкоўскі сельсавет]] * [[вёска Александрова, Радзюкоўскі сельсавет]] * [[вёска Антанова, Радзюкоўскі сельсавет]] * [[вёска Балбекі, Радзюкоўскі сельсавет]] * [[вёска Баўтрамеі, Радзюкоўскі сельсавет]] * [[вёска Беляі, Радзюкоўскі сельсавет]] * [[вёска Бондары Старыя, Радзюкоўскі сельсавет]] * [[вёска Бондары Тулаўскія, Радзюкоўскі сельсавет]] * [[вёска Боўкалы, Радзюкоўскі сельсавет]] * [[хутар Брыцікі, Радзюкоўскі сельсавет]] * [[вёска Букі, Радзюкоўскі сельсавет]] * [[хутар Вытаркі, Радзюкоўскі сельсавет]] * [[вёска Дуліна, Радзюкоўскі сельсавет]] * [[вёска Жоўніца, Радзюкоўскі сельсавет]] * [[вёска Заазерцы, Радзюкоўскі сельсавет]] * [[вёска Іванскія, Радзюкоўскі сельсавет]] * [[хутар Казлоўшчына, Радзюкоўскі сельсавет]] * [[хутар Каралінова, Радзюкоўскі сельсавет]] * [[хутар Кісялёўка, Радзюкоўскі сельсавет]] * [[хутар Клёны, Радзюкоўскі сельсавет]] * [[вёска Ляднікі, Радзюкоўскі сельсавет]] * [[хутар Малонка Мосарская, Радзюкоўскі сельсавет]] * [[вёска Маркі, Радзюкоўскі сельсавет]] * [[вёска Палялейкі, Радзюкоўскі сельсавет]] * [[вёска Пашкі, Радзюкоўскі сельсавет]] * [[вёска Радзюкі, Радзюкоўскі сельсавет]] * [[хутар Ружампаль, Радзюкоўскі сельсавет]] * [[вёска Савіцкія, Радзюкоўскі сельсавет]] * [[вёска Савуткі, Радзюкоўскі сельсавет]] * [[хутар Тулава, Радзюкоўскі сельсавет]] * [[хутар Хвастова, Радзюкоўскі сельсавет]] * [[вёска Шкунцікі, Радзюкоўскі сельсавет]] * [[хутар Абалонь, Станіславоўскі сельсавет]] * [[вёска Агальніца Вялікая, Станіславоўскі сельсавет]] * [[вёска Алашкі Вялікія, Станіславоўскі сельсавет]] * [[хутар Александрова, Станіславоўскі сельсавет]] * [[вёска Васюкі, Станіславоўскі сельсавет]] * [[вёска Грыблы, Станіславоўскі сельсавет]] * [[вёска Жданы, Станіславоўскі сельсавет]] * [[вёска Жукоўшчына, Станіславоўскі сельсавет]] * [[вёска Зямцы, Станіславоўскі сельсавет]] * [[вёска Курылавічы, Станіславоўскі сельсавет]] * [[вёска Лабуці, Станіславоўскі сельсавет]] * [[вёска Мельніца, Станіславоўскі сельсавет]] * [[вёска Мішуты, Станіславоўскі сельсавет]] * [[вёска Станіславова, Станіславоўскі сельсавет]] * [[вёска Сямёнавічы, Станіславоўскі сельсавет]] * [[хутар Халопаўшчына, Станіславоўскі сельсавет]] * [[вёска Чуйкі, Станіславоўскі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Обаль]] * [[гарадскі пасёлак Шуміліна]] * [[вёска Амбросавічы, Дабейскі сельсавет]] * [[вёска Бараноўскія, Дабейскі сельсавет]] * [[вёска Беразніца, Дабейскі сельсавет]] * [[вёска Боськава, Дабейскі сельсавет]] * [[вёска Будзішча, Дабейскі сельсавет]] * [[вёска Войлавічы, Дабейскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Ляжні, Дабейскі сельсавет]] * [[вёска Гародна, Дабейскі сельсавет]] * [[вёска Горкі, Дабейскі сельсавет]] * [[вёска Дабея, Дабейскі сельсавет]] * [[вёска Данілава, Дабейскі сельсавет]] * [[вёска Забор'е, Дабейскі сельсавет]] * [[вёска Ільінцы, Дабейскі сельсавет]] * [[вёска Кулакова, Дабейскі сельсавет]] * [[вёска Куціна, Дабейскі сельсавет]] * [[вёска Лялюгі, Дабейскі сельсавет]] * [[вёска Магілёўка, Дабейскі сельсавет]] * [[вёска Маркава, Дабейскі сельсавет]] * [[вёска Мяхі, Дабейскі сельсавет]] * [[вёска Непароты, Дабейскі сельсавет]] * [[вёска Пісарава, Дабейскі сельсавет]] * [[вёска Прыазёрная, Дабейскі сельсавет]] * [[вёска Прыдумкі, Дабейскі сельсавет]] * [[вёска Рускі, Дабейскі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Дабейскі сельсавет]] * [[вёска Смяшкова, Дабейскі сельсавет]] * [[вёска Сосніна, Дабейскі сельсавет]] * [[вёска Хмялеўскія Ляжні, Дабейскі сельсавет]] * [[вёска Чарнецкае, Дабейскі сельсавет]] * [[вёска Альшанікі, Каўлякоўскі сельсавет]] * [[вёска Барэц, Каўлякоўскі сельсавет]] * [[вёска Бокішава, Каўлякоўскі сельсавет]] * [[вёска Бондарава, Каўлякоўскі сельсавет]] * [[вёска Бонькі, Каўлякоўскі сельсавет]] * [[вёска Бялянкава, Каўлякоўскі сельсавет]] * [[вёска Вусы, Каўлякоўскі сельсавет]] * [[вёска Гаравыя, Каўлякоўскі сельсавет]] * [[вёска Дворышча, Каўлякоўскі сельсавет]] * [[вёска Доўгія, Каўлякоўскі сельсавет]] * [[вёска Дубінкі, Каўлякоўскі сельсавет]] * [[вёска Духравічы, Каўлякоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Заводскі, Каўлякоўскі сельсавет]] * [[вёска Заграмадзіна, Каўлякоўскі сельсавет]] * [[вёска Заручэўе, Каўлякоўскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Каўлякоўскі сельсавет]] * [[вёска Зямкова, Каўлякоўскі сельсавет]] * [[вёска Івоніна, Каўлякоўскі сельсавет]] * [[вёска Кавалеўшчына, Каўлякоўскі сельсавет]] * [[вёска Каўлякі, Каўлякоўскі сельсавет]] * [[вёска Крывое Сяло, Каўлякоўскі сельсавет]] * [[вёска Курылаўшчына, Каўлякоўскі сельсавет]] * [[вёска Любічы, Каўлякоўскі сельсавет]] * [[вёска Мамойкі, Каўлякоўскі сельсавет]] * [[вёска Мурашкі, Каўлякоўскі сельсавет]] * [[вёска Навікі, Каўлякоўскі сельсавет]] * [[вёска Новае Сяло, Каўлякоўскі сельсавет]] * [[вёска Палячкі, Каўлякоўскі сельсавет]] * [[вёска Полькавічы, Каўлякоўскі сельсавет]] * [[вёска Пятніцкае, Каўлякоўскі сельсавет]] * [[вёска Саўчонкі, Каўлякоўскі сельсавет]] * [[вёска Свярдлы, Каўлякоўскі сельсавет]] * [[вёска Сінякова, Каўлякоўскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Каўлякоўскі сельсавет]] * [[вёска Стралкі, Каўлякоўскі сельсавет]] * [[вёска Узрэчча, Каўлякоўскі сельсавет]] * [[вёска Улазавічы, Каўлякоўскі сельсавет]] * [[вёска Харакова, Каўлякоўскі сельсавет]] * [[вёска Харкавічы, Каўлякоўскі сельсавет]] * [[вёска Янавіль, Каўлякоўскі сельсавет]] * [[вёска Яцукі, Каўлякоўскі сельсавет]] * [[вёска Абалонне, Лаўжанскі сельсавет]] * [[вёска Барсукі, Лаўжанскі сельсавет]] * [[вёска Будобаль, Лаўжанскі сельсавет]] * [[вёска Бываліна, Лаўжанскі сельсавет]] * [[вёска Губіца, Лаўжанскі сельсавет]] * [[вёска Добрына, Лаўжанскі сельсавет]] * [[вёска Доўгая Ніва, Лаўжанскі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Лаўжанскі сельсавет]] * [[вёска Залужжа, Лаўжанскі сельсавет]] * [[вёска Крыцкія, Лаўжанскі сельсавет]] * [[вёска Лабатка, Лаўжанскі сельсавет]] * [[вёска Ласвіцкія, Лаўжанскі сельсавет]] * [[вёска Латкова, Лаўжанскі сельсавет]] * [[вёска Лоўжа, Лаўжанскі сельсавет]] * [[вёска Ляхава, Лаўжанскі сельсавет]] * [[вёска Мазурына, Лаўжанскі сельсавет]] * [[вёска Малышкі, Лаўжанскі сельсавет]] * [[вёска Марынкіна, Лаўжанскі сельсавет]] * [[вёска Мерзлякі, Лаўжанскі сельсавет]] * [[вёска Мікіціха, Лаўжанскі сельсавет]] * [[вёска Мясаедава, Лаўжанскі сельсавет]] * [[вёска Пабеда, Лаўжанскі сельсавет]] * [[вёска Плігаўкі 1, Лаўжанскі сельсавет]] * [[вёска Плігаўкі 2, Лаўжанскі сельсавет]] * [[вёска Пушча, Лаўжанскі сельсавет]] * [[вёска Пушчавыя, Лаўжанскі сельсавет]] * [[вёска Сахоненкі, Лаўжанскі сельсавет]] * [[вёска Сідараўшчына, Лаўжанскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Лаўжанскі сельсавет]] * [[вёска Спаскае, Лаўжанскі сельсавет]] * [[вёска Станіславова, Лаўжанскі сельсавет]] * [[вёска Цаўі, Лаўжанскі сельсавет]] * [[вёска Юрава, Лаўжанскі сельсавет]] * [[вёска Абалонне, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Андрэева, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Баранькі, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Баркі, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Бубалі, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Галі, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Гарадок, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Гусінцы, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Далуева, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Дубовікі, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Дубрава, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Жалудова, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Забар'е, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Ізгародзішча, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Ілава, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Камачына, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Кардон, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Клімава, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Козікі, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Кралькі, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Лабейкі, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Лакетчына, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Макракі, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Мікалаева, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Міхалова, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Мішкавічы, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Надзежына, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Рыжэнькі, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Рыпіншчына, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Сутокі, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Тарасёнкі, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Федзькава, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Шавякі, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Шалягі, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Шодзікі, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Шэдзькі, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Ярашова, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Андрэеўка, Мішневіцкі сельсавет]] * [[вёска Бунцікі, Мішневіцкі сельсавет]] * [[вёска Валатоўкі, Мішневіцкі сельсавет]] * [[вёска Гарэлая Града, Мішневіцкі сельсавет]] * [[вёска Глушыца, Мішневіцкі сельсавет]] * [[вёска Грабянцы, Мішневіцкі сельсавет]] * [[вёска Гульбішча, Мішневіцкі сельсавет]] * [[вёска Жданоўка, Мішневіцкі сельсавет]] * [[вёска Заложнае, Мішневіцкі сельсавет]] * [[вёска Заобаль, Мішневіцкі сельсавет]] * [[вёска Запалянка, Мішневіцкі сельсавет]] * [[вёска Заполле, Мішневіцкі сельсавет]] * [[вёска Казлы, Мішневіцкі сельсавет]] * [[вёска Казьяны, Мішневіцкі сельсавет]] * [[вёска Красамай, Мішневіцкі сельсавет]] * [[вёска Малькаўшчына, Мішневіцкі сельсавет]] * [[вёска Мішневічы, Мішневіцкі сельсавет]] * [[вёска Новая Барсучына, Мішневіцкі сельсавет]] * [[вёска Пагарэліца, Мішневіцкі сельсавет]] * [[вёска Панамары, Мішневіцкі сельсавет]] * [[вёска Роўнае, Мішневіцкі сельсавет]] * [[вёска Рыбчына, Мішневіцкі сельсавет]] * [[вёска Саўчонкі, Мішневіцкі сельсавет]] * [[вёска Сіманяты, Мішневіцкі сельсавет]] * [[вёска Скаціца, Мішневіцкі сельсавет]] * [[вёска Ставіца, Мішневіцкі сельсавет]] * [[вёска Старыновічы, Мішневіцкі сельсавет]] * [[вёска Сураўні, Мішневіцкі сельсавет]] * [[вёска Хрыпкі, Мішневіцкі сельсавет]] * [[вёска Шавекі, Мішневіцкі сельсавет]] * [[вёска Шчарбакі, Мішневіцкі сельсавет]] * [[вёска Шыпуліна, Мішневіцкі сельсавет]] * [[вёска Абалянка, Обальскі сельсавет]] * [[вёска Балотнікі, Обальскі сельсавет]] * [[вёска Беркавічы, Обальскі сельсавет]] * [[вёска Брыцікі, Обальскі сельсавет]] * [[вёска Ваўчкі, Обальскі сельсавет]] * [[вёска Вішня, Обальскі сельсавет]] * [[вёска Гаравыя 1, Обальскі сельсавет]] * [[вёска Гаравыя 2, Обальскі сельсавет]] * [[вёска Глінна, Обальскі сельсавет]] * [[вёска Грудзінава, Обальскі сельсавет]] * [[вёска Задоры, Обальскі сельсавет]] * [[вёска Зазаводка, Обальскі сельсавет]] * [[вёска Захарава, Обальскі сельсавет]] * [[вёска Клётчына, Обальскі сельсавет]] * [[вёска Крупеніна, Обальскі сельсавет]] * [[вёска Купніно, Обальскі сельсавет]] * [[вёска Ліпнікі, Обальскі сельсавет]] * [[вёска Лявонава, Обальскі сельсавет]] * [[вёска Ляўшы, Обальскі сельсавет]] * [[вёска Масцішча, Обальскі сельсавет]] * [[вёска Пагіршчына, Обальскі сельсавет]] * [[вёска Падлессе, Обальскі сельсавет]] * [[вёска Падоры, Обальскі сельсавет]] * [[вёска Плігаўкі, Обальскі сельсавет]] * [[вёска Пусташы, Обальскі сельсавет]] * [[вёска Расалай, Обальскі сельсавет]] * [[вёска Рашэтнікі, Обальскі сельсавет]] * [[вёска Слудашы, Обальскі сельсавет]] * [[вёска Соіна, Обальскі сельсавет]] * [[вёска Таўкачова 1, Обальскі сельсавет]] * [[вёска Таўкачова 2, Обальскі сельсавет]] * [[вёска Тупічына, Обальскі сельсавет]] * [[вёска Убоіна, Обальскі сельсавет]] * [[вёска Ферма, Обальскі сельсавет]] * [[вёска Ходараўка, Обальскі сельсавет]] * [[вёска Чаронка, Обальскі сельсавет]] * [[вёска Чэрчыцы, Обальскі сельсавет]] * [[вёска Шашы, Обальскі сельсавет]] * [[вёска Шыліна, Обальскі сельсавет]] * [[вёска Баёўка, Светласельскі сельсавет]] * [[вёска Башні, Светласельскі сельсавет]] * [[вёска Гараватка, Светласельскі сельсавет]] * [[вёска Дубраўскае, Светласельскі сельсавет]] * [[вёска Завяззе, Светласельскі сельсавет]] * [[вёска Засіннікі, Светласельскі сельсавет]] * [[вёска Ільінцы, Светласельскі сельсавет]] * [[вёска Каравайніца, Светласельскі сельсавет]] * [[вёска Крупчына, Светласельскі сельсавет]] * [[вёска Лажок, Светласельскі сельсавет]] * [[вёска Лескавічы, Светласельскі сельсавет]] * [[вёска Мазекі, Светласельскі сельсавет]] * [[вёска Полцева, Светласельскі сельсавет]] * [[вёска Саладухі Пушчавыя, Светласельскі сельсавет]] * [[вёска Светласельская, Светласельскі сельсавет]] * [[вёска Ужляціна, Светласельскі сельсавет]] * [[вёска Хацілава, Светласельскі сельсавет]] * [[вёска Цербяшова, Светласельскі сельсавет]] * [[вёска Язвіна, Светласельскі сельсавет]] * [[вёска Грабніца, Сіроцінскі сельсавет]] * [[вёска Града, Сіроцінскі сельсавет]] * [[вёска Грышаны, Сіроцінскі сельсавет]] * [[вёска Дворышча, Сіроцінскі сельсавет]] * [[вёска Зямцы, Сіроцінскі сельсавет]] * [[вёска Мазурына, Сіроцінскі сельсавет]] * [[вёска Мішкі, Сіроцінскі сельсавет]] * [[вёска Мосарава, Сіроцінскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Сіроцінскі сельсавет]] * [[вёска Новазаронава, Сіроцінскі сельсавет]] * [[вёска Паддуб'е, Сіроцінскі сельсавет]] * [[вёска Падмішнеўе, Сіроцінскі сельсавет]] * [[вёска Паўзунова, Сіроцінскі сельсавет]] * [[вёска Самусяты, Сіроцінскі сельсавет]] * [[вёска Сіроціна, Сіроцінскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Сіроцінскі сельсавет]] * [[вёска Сянькова, Сіроцінскі сельсавет]] * [[вёска Тропіна, Сіроцінскі сельсавет]] * [[вёска Філіпенкі, Сіроцінскі сельсавет]] * [[вёска Чысці, Сіроцінскі сельсавет]] * [[горад Магілёў]] * [[горад Бабруйск]] * [[горад Асіповічы]] * [[рабочы пасёлак Татарка]] * [[рабочы пасёлак Ялізава]] * [[вёска Агула, Вяззеўскі сельсавет]] * [[вёска Акцябр, Вяззеўскі сельсавет]] * [[вёска Брадзішча, Вяззеўскі сельсавет]] * [[вёска Булгары, Вяззеўскі сельсавет]] * [[вёска Вяззе, Вяззеўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Гарожа, Вяззеўскі сельсавет]] * [[вёска Вярэйцы, Вяззеўскі сельсавет]] * [[вёска Замошша, Вяззеўскі сельсавет]] * [[вёска Засялечча, Вяззеўскі сельсавет]] * [[вёска Зборск, Вяззеўскі сельсавет]] * [[вёска Камарын, Вяззеўскі сельсавет]] * [[вёска Леніна, Вяззеўскі сельсавет]] * [[вёска Літвінава, Вяззеўскі сельсавет]] * [[вёска Лучыцы, Вяззеўскі сельсавет]] * [[вёска Малая Гарожа, Вяззеўскі сельсавет]] * [[вёска Орча, Вяззеўскі сельсавет]] * [[вёска Паташня, Вяззеўскі сельсавет]] * [[вёска Смык, Вяззеўскі сельсавет]] * [[вёска Станцыя Асіповічы 2, Вяззеўскі сельсавет]] * [[вёска Станцыя Асіповічы 3, Вяззеўскі сельсавет]] * [[вёска Цяплухі, Вяззеўскі сельсавет]] * [[вёска Ясянец, Вяззеўскі сельсавет]] * [[вёска Амінавічы, Градзянскі сельсавет]] * [[вёска Асавок, Градзянскі сельсавет]] * [[вёска Градзянец, Градзянскі сельсавет]] * [[вёска Градзянка, Градзянскі сельсавет]] * [[вёска Казімірова, Градзянскі сельсавет]] * [[вёска Каменічы, Градзянскі сельсавет]] * [[вёска Лазовае, Градзянскі сельсавет]] * [[вёска Пагарэлае, Градзянскі сельсавет]] * [[вёска Прыцерпа, Градзянскі сельсавет]] * [[вёска Цэзарова, Градзянскі сельсавет]] * [[вёска Яноўка, Градзянскі сельсавет]] * [[вёска Востраў, Дараганаўскі сельсавет]] * [[вёска Дараганава, Дараганаўскі сельсавет]] * [[вёска Камарына, Дараганаўскі сельсавет]] * [[вёска Каўгары, Дараганаўскі сельсавет]] * [[вёска Краі, Дараганаўскі сельсавет]] * [[вёска Крынка, Дараганаўскі сельсавет]] * [[вёска Лука, Дараганаўскі сельсавет]] * [[вёска Мязовічы, Дараганаўскі сельсавет]] * [[вёска Птушычы, Дараганаўскі сельсавет]] * [[вёска Радуцічы, Дараганаўскі сельсавет]] * [[вёска Свіханава, Дараганаўскі сельсавет]] * [[вёска Слопішча, Дараганаўскі сельсавет]] * [[вёска Сялец, Дараганаўскі сельсавет]] * [[вёска Ульянаўка, Дараганаўскі сельсавет]] * [[вёска Астроўкі, Дрычынскі сельсавет]] * [[вёска Вялікі Бор, Дрычынскі сельсавет]] * [[вёска Дворышча, Дрычынскі сельсавет]] * [[вёска Дрычын, Дрычынскі сельсавет]] * [[вёска Жыцін, Дрычынскі сельсавет]] * [[вёска Заняцечча, Дрычынскі сельсавет]] * [[вёска Канцы, Дрычынскі сельсавет]] * [[вёска Крамок, Дрычынскі сельсавет]] * [[вёска Майсеевічы, Дрычынскі сельсавет]] * [[вёска Пясчанка, Дрычынскі сельсавет]] * [[вёска Дземенка, Карытненскі сельсавет]] * [[вёска Караны, Карытненскі сельсавет]] * [[вёска Карытнае, Карытненскі сельсавет]] * [[вёска Коханаўка, Карытненскі сельсавет]] * [[вёска Старое Сяло, Карытненскі сельсавет]] * [[вёска Сухлава, Карытненскі сельсавет]] * [[вёска Тарасавічы, Карытненскі сельсавет]] * [[вёска Убалацце, Карытненскі сельсавет]] * [[вёска Азярышча, Лапіцкі сельсавет]] * [[вёска Брадок, Лапіцкі сельсавет]] * [[вёска Буда, Лапіцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Грава, Лапіцкі сельсавет]] * [[вёска Вярбілава, Лапіцкі сельсавет]] * [[вёска Гоманаўка, Лапіцкі сельсавет]] * [[вёска Дубраўка, Лапіцкі сельсавет]] * [[вёска Дуброва, Лапіцкі сельсавет]] * [[вёска Жорнаўка, Лапіцкі сельсавет]] * [[вёска Жукаўка, Лапіцкі сельсавет]] * [[вёска Зорка, Лапіцкі сельсавет]] * [[вёска Крычавец, Лапіцкі сельсавет]] * [[вёска Лапічы, Лапіцкі сельсавет]] * [[станцыя Лапічы, Лапіцкі сельсавет]] * [[вёска Лочын, Лапіцкі сельсавет]] * [[вёска Малая Грава, Лапіцкі сельсавет]] * [[вёска Паляддзе, Лапіцкі сельсавет]] * [[вёска Ражышча, Лапіцкі сельсавет]] * [[вёска Ручэй, Лапіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Сасновы, Лапіцкі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Лапіцкі сельсавет]] * [[вёска Троіцкая, Лапіцкі сельсавет]] * [[вёска Уборак, Лапіцкі сельсавет]] * [[станцыя Уборак, Лапіцкі сельсавет]] * [[вёска Ялцоўка, Лапіцкі сельсавет]] * [[вёска Ямпаль, Лапіцкі сельсавет]] * [[вёска Бозак, Ліпеньскі сельсавет]] * [[вёска Брыцалавічы, Ліпеньскі сельсавет]] * [[вёска Вязаўніца, Ліпеньскі сельсавет]] * [[вёска Знаменка, Ліпеньскі сельсавет]] * [[вёска Ігнатоўка, Ліпеньскі сельсавет]] * [[вёска Лабковіца, Ліпеньскі сельсавет]] * [[вёска Ліпень, Ліпеньскі сельсавет]] * [[вёска Малінаўка, Ліпеньскі сельсавет]] * [[вёска Няччо, Ліпеньскі сельсавет]] * [[вёска Пасекі, Ліпеньскі сельсавет]] * [[вёска Рафалін, Ліпеньскі сельсавет]] * [[вёска Семіровічы, Ліпеньскі сельсавет]] * [[вёска Усціж, Ліпеньскі сельсавет]] * [[вёска Хімное, Ліпеньскі сельсавет]] * [[вёска Верайцы, Пратасевіцкі сельсавет]] * [[вёска Восава, Пратасевіцкі сельсавет]] * [[вёска Вярхі, Пратасевіцкі сельсавет]] * [[вёска Дзераўцы, Пратасевіцкі сельсавет]] * [[вёска Дражня, Пратасевіцкі сельсавет]] * [[вёска Дубавое, Пратасевіцкі сельсавет]] * [[вёска Дубралёва, Пратасевіцкі сельсавет]] * [[вёска Забалацце, Пратасевіцкі сельсавет]] * [[вёска Задняя Града, Пратасевіцкі сельсавет]] * [[вёска Заручэўе, Пратасевіцкі сельсавет]] * [[вёска Кляпчаны Мост, Пратасевіцкі сельсавет]] * [[вёска Малоціна, Пратасевіцкі сельсавет]] * [[вёска Пабокавічы, Пратасевіцкі сельсавет]] * [[вёска Паплавы, Пратасевіцкі сельсавет]] * [[вёска Перарожкі, Пратасевіцкі сельсавет]] * [[вёска Пратасевічы, Пратасевіцкі сельсавет]] * [[вёска Пратасевічы 2, Пратасевіцкі сельсавет]] * [[вёска Прудок, Пратасевіцкі сельсавет]] * [[вёска Ставішча, Пратасевіцкі сельсавет]] * [[вёска Станцыя Дзераўцы, Пратасевіцкі сельсавет]] * [[вёска Цэль, Пратасевіцкі сельсавет]] * [[вёска Ягаднае, Пратасевіцкі сельсавет]] * [[вёска Буда, Свіслацкі сельсавет]] * [[вёска Вуглата, Свіслацкі сельсавет]] * [[вёска Вязычын, Свіслацкі сельсавет]] * [[вёска Галынка, Свіслацкі сельсавет]] * [[вёска Копча, Свіслацкі сельсавет]] * [[вёска Краснае, Свіслацкі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Свіслацкі сельсавет]] * [[вёска Паліцкае, Свіслацкі сельсавет]] * [[вёска Свіслач, Свіслацкі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Свіслацкі сельсавет]] * [[вёска Сталяры, Свіслацкі сельсавет]] * [[вёска Чучча, Свіслацкі сельсавет]] * [[вёска Шэйпічы, Свіслацкі сельсавет]] * [[вёска Аляксандраўка, Ясенскі сельсавет]] * [[вёска Асяродак, Ясенскі сельсавет]] * [[вёска Вайнілава, Ясенскі сельсавет]] * [[вёска Грынёўка, Ясенскі сельсавет]] * [[вёска Журавец, Ясенскі сельсавет]] * [[вёска Заельнік, Ясенскі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Ясенскі сельсавет]] * [[вёска Люлева, Ясенскі сельсавет]] * [[вёска Матавіла, Ясенскі сельсавет]] * [[вёска Ражнетава, Ясенскі сельсавет]] * [[вёска Станцыя Ясень, Ясенскі сельсавет]] * [[вёска Татаркавічы, Ясенскі сельсавет]] * [[вёска Ясень, Ясенскі сельсавет]] * [[вёска Ясяноўка, Ясенскі сельсавет]] * [[рабочы пасёлак Глуша]] * [[пасёлак Дачнае, Глушанскі пассавет]] * [[вёска Карабаўшчына, Глушанскі пассавет]] * [[вёска Азёры, Бортнікаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Барак, Бортнікаўскі сельсавет]] * [[вёска Бірча, Бортнікаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Бірча 1, Бортнікаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Бірча 2, Бортнікаўскі сельсавет]] * [[вёска Воўчая Гара, Бортнікаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Бортнікі, Бортнікаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Жаваранкі, Бортнікаўскі сельсавет]] * [[вёска Іванаўка, Бортнікаўскі сельсавет]] * [[вёска Койміна, Бортнікаўскі сельсавет]] * [[вёска Красная Дуброва, Бортнікаўскі сельсавет]] * [[вёска Крупічы, Бортнікаўскі сельсавет]] * [[вёска Лебядзёўка, Бортнікаўскі сельсавет]] * [[вёска Лейчыцы, Бортнікаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Ліпнякі, Бортнікаўскі сельсавет]] * [[вёска Малінаўка, Бортнікаўскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Бортнікі, Бортнікаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Малыя Бортнікі, Бортнікаўскі сельсавет]] * [[вёска Марцінаўка, Бортнікаўскі сельсавет]] * [[вёска Міхалёва 1, Бортнікаўскі сельсавет]] * [[вёска Міхалёва 2, Бортнікаўскі сельсавет]] * [[вёска Міхалёва 3, Бортнікаўскі сельсавет]] * [[вёска Пустошка, Бортнікаўскі сельсавет]] * [[вёска Рыння, Бортнікаўскі сельсавет]] * [[вёска Узнога, Бортнікаўскі сельсавет]] * [[вёска Брожа, Брожскі сельсавет]] * [[пасёлак Брожа, Брожскі сельсавет]] * [[вёска Ласі, Брожскі сельсавет]] * [[вёска Макаравічы, Брожскі сельсавет]] * [[вёска Орсічы, Брожскі сельсавет]] * [[пасёлак Рэдкі Рог, Брожскі сельсавет]] * [[вёска Амяленская Слабада, Варатынскі сельсавет]] * [[вёска Аўсімавічы, Варатынскі сельсавет]] * [[вёска Варатынь, Варатынскі сельсавет]] * [[пасёлак Вілы, Варатынскі сельсавет]] * [[пасёлак Восава, Варатынскі сельсавет]] * [[пасёлак Вялікая Кантора, Варатынскі сельсавет]] * [[пасёлак Данілаў Мост, Варатынскі сельсавет]] * [[вёска Доўгі Клін, Варатынскі сельсавет]] * [[вёска Коўрын, Варатынскі сельсавет]] * [[пасёлак Лясішча, Варатынскі сельсавет]] * [[пасёлак Міронава, Варатынскі сельсавет]] * [[пасёлак Парасля, Варатынскі сельсавет]] * [[пасёлак Пасека, Варатынскі сельсавет]] * [[пасёлак Стары Двор, Варатынскі сельсавет]] * [[пасёлак Труд, Варатынскі сельсавет]] * [[вёска Туркі, Варатынскі сельсавет]] * [[вёска Туркоўская Слабада, Варатынскі сельсавет]] * [[вёска Баравая, Вішнёўскі сельсавет]] * [[вёска Вішнёўка, Вішнёўскі сельсавет]] * [[вёска Вуглы, Вішнёўскі сельсавет]] * [[вёска Глебава Рудня, Вішнёўскі сельсавет]] * [[вёска Даманова, Вішнёўскі сельсавет]] * [[пасёлак Даманова, Вішнёўскі сельсавет]] * [[вёска Казакова, Вішнёўскі сельсавет]] * [[станцыя Красны Брод, Вішнёўскі сельсавет]] * [[вёска Ламы, Вішнёўскі сельсавет]] * [[вёска Перасова, Вішнёўскі сельсавет]] * [[вёска Продзвіна, Вішнёўскі сельсавет]] * [[вёска Стасеўка, Вішнёўскі сельсавет]] * [[вёска Сяліба, Вішнёўскі сельсавет]] * [[вёска Бабоўе, Восаўскі сельсавет]] * [[вёска Банёўка, Восаўскі сельсавет]] * [[вёска Баранавічы 1, Восаўскі сельсавет]] * [[вёска Баранавічы 3, Восаўскі сельсавет]] * [[вёска Баркі, Восаўскі сельсавет]] * [[вёска Віктараўка, Восаўскі сельсавет]] * [[вёска Восава, Восаўскі сельсавет]] * [[вёска Глуша, Восаўскі сельсавет]] * [[вёска Дойнічава, Восаўскі сельсавет]] * [[вёска Забудзькі, Восаўскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Восаўскі сельсавет]] * [[вёска Міхайлаўшчына, Восаўскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Восаўскі сельсавет]] * [[вёска Пакроўка, Восаўскі сельсавет]] * [[вёска Прагрэс, Восаўскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Восаўскі сельсавет]] * [[вёска Старынкі, Восаўскі сельсавет]] * [[вёска Яленаўка, Восаўскі сельсавет]] * [[вёска Ясень-Каменка, Восаўскі сельсавет]] * [[вёска Атрошкавічы, Гарбацэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Багуслаўка, Гарбацэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Багушоўка, Гарбацэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Банёўка, Гарбацэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Барок, Гарбацэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Барсукі, Гарбацэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Брожка, Гарбацэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Буда, Гарбацэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Вобча, Гарбацэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Гарбацэвічы, Гарбацэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Двор Гарбацэвічы, Гарбацэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Емяльянаў Мост, Гарбацэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Заглыбокае, Гарбацэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Калінаўка, Гарбацэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Крушынка, Гарбацэвіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Леніна, Гарбацэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Маяк, Гарбацэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Міхайлаўка, Гарбацэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Пабокавічы, Гарбацэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Рагалі, Гарбацэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Слабада Багушоўка, Гарбацэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Станы, Гарбацэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Аколіца, Гарохаўскі сельсавет]] * [[вёска Астравы, Гарохаўскі сельсавет]] * [[вёска Гародчына, Гарохаўскі сельсавет]] * [[вёска Гарохаўка, Гарохаўскі сельсавет]] * [[вёска Двор-Глуша, Гарохаўскі сельсавет]] * [[вёска Дворышча, Гарохаўскі сельсавет]] * [[вёска Дзеўчын, Гарохаўскі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Гарохаўскі сельсавет]] * [[вёска Кіслаўшчына, Гарохаўскі сельсавет]] * [[вёска Кліны, Гарохаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Красная Зара, Гарохаўскі сельсавет]] * [[вёска Красновічы, Гарохаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Красны Агарод, Гарохаўскі сельсавет]] * [[вёска Круглоніва, Гарохаўскі сельсавет]] * [[вёска Лагадаўка, Гарохаўскі сельсавет]] * [[вёска Ленінцы, Гарохаўскі сельсавет]] * [[вёска Лужанец, Гарохаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Ляды, Гарохаўскі сельсавет]] * [[вёска Макараўка, Гарохаўскі сельсавет]] * [[вёска Мартынаўка, Гарохаўскі сельсавет]] * [[вёска Масты, Гарохаўскі сельсавет]] * [[вёска Мачулкі, Гарохаўскі сельсавет]] * [[вёска Палошкава, Гарохаўскі сельсавет]] * [[вёска Пасека, Гарохаўскі сельсавет]] * [[вёска Пятровічы, Гарохаўскі сельсавет]] * [[вёска Рагаселле, Гарохаўскі сельсавет]] * [[вёска Рымаўцы, Гарохаўскі сельсавет]] * [[вёска Спорнае, Гарохаўскі сельсавет]] * [[вёска Трусаўшчына, Гарохаўскі сельсавет]] * [[вёска Фартуны, Гарохаўскі сельсавет]] * [[вёска Харошыя, Гарохаўскі сельсавет]] * [[вёска Ясёны, Гарохаўскі сельсавет]] * [[вёска Акцябр, Кавалёўскі сельсавет]] * [[вёска Кавалі, Кавалёўскі сельсавет]] * [[вёска Ламбава, Кавалёўскі сельсавет]] * [[вёска Мальева, Кавалёўскі сельсавет]] * [[вёска Мікулічы, Кавалёўскі сельсавет]] * [[вёска Навікі, Кавалёўскі сельсавет]] * [[вёска Палянкі, Кавалёўскі сельсавет]] * [[вёска Панкратавічы, Кавалёўскі сельсавет]] * [[вёска Постраш, Кавалёўскі сельсавет]] * [[вёска Прагрэс, Кавалёўскі сельсавет]] * [[вёска Тажылавічы, Кавалёўскі сельсавет]] * [[вёска Юр'ева, Кавалёўскі сельсавет]] * [[вёска Арэхава, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Бярэзавічы, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Варановічы, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Грабава, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Дуброва, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Залессе, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Канчаны, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Красны Лес, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Лекерта, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Новая Беларусь, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Туголіца, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Убалацце, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Юбілейны, Слабодкаўскі сельсавет]] * [[вёска Антонаўка, Сычкаўскі сельсавет]] * [[вёска Барбарова, Сычкаўскі сельсавет]] * [[вёска Баяры, Сычкаўскі сельсавет]] * [[вёска Бібкаўшчына, Сычкаўскі сельсавет]] * [[вёска Вербкі, Сычкаўскі сельсавет]] * [[вёска Вінаградаўка, Сычкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ізюмава, Сычкаўскі сельсавет]] * [[вёска Калініна, Сычкаўскі сельсавет]] * [[вёска Краснае, Сычкаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Леніна, Сычкаўскі сельсавет]] * [[вёска Лысая Горка, Сычкаўскі сельсавет]] * [[вёска Мірадзіна, Сычкаўскі сельсавет]] * [[вёска Міраціна, Сычкаўскі сельсавет]] * [[вёска Падсобнае, Сычкаўскі сельсавет]] * [[вёска Пад'ясенка, Сычкаўскі сельсавет]] * [[вёска Панюшкавічы, Сычкаўскі сельсавет]] * [[вёска Раксалянка, Сычкаўскі сельсавет]] * [[вёска Саломенка, Сычкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сасновая, Сычкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сычкава, Сычкаўскі сельсавет]] * [[вёска Такары, Сычкаўскі сельсавет]] * [[хутар Такары, Сычкаўскі сельсавет]] * [[вёска Тапаркі, Сычкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ціўнавічы, Сычкаўскі сельсавет]] * [[вёска Чарніца, Сычкаўскі сельсавет]] * [[вёска Шчаткава, Сычкаўскі сельсавет]] * [[вёска Дубаўка, Цялушскі сельсавет]] * [[вёска Забалацце, Цялушскі сельсавет]] * [[вёска Звязда, Цялушскі сельсавет]] * [[вёска Маліннікі, Цялушскі сельсавет]] * [[вёска Плёсы, Цялушскі сельсавет]] * [[пасёлак Пралетарскі, Цялушскі сельсавет]] * [[вёска Савічы, Цялушскі сельсавет]] * [[вёска Сімгаравічы, Цялушскі сельсавет]] * [[вёска Ступяні, Цялушскі сельсавет]] * [[пасёлак Усход, Цялушскі сельсавет]] * [[вёска Цялуша, Цялушскі сельсавет]] * [[вёска Бабіна 1, Хімоўскі сельсавет]] * [[вёска Бабіна 2, Хімоўскі сельсавет]] * [[вёска Баршчоўка, Хімоўскі сельсавет]] * [[вёска Вялічкава, Хімоўскі сельсавет]] * [[вёска Ганчароўка, Хімоўскі сельсавет]] * [[вёска Гарохава, Хімоўскі сельсавет]] * [[вёска Думаноўшчына, Хімоўскі сельсавет]] * [[вёска Крапіўка, Хімоўскі сельсавет]] * [[вёска Машкі, Хімоўскі сельсавет]] * [[вёска Новая Шараеўшчына, Хімоўскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Хімоўскі сельсавет]] * [[вёска Старая Шараеўшчына, Хімоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Сялібка, Хімоўскі сельсавет]] * [[вёска Хімы, Хімоўскі сельсавет]] * [[вёска Цярэшкава, Хімоўскі сельсавет]] * [[вёска Ясны Лес, Хімоўскі сельсавет]] * [[горад Быхаў]] * [[вёска Абідавічы, Абідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Анэліна, Абідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вець, Абідавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Грамада, Абідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Доркі, Абідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Доўгае, Абідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дружба, Абідавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Забалотнае, Абідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Заброддзе, Абідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Іскань, Абідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Кругліца, Абідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Кулага, Абідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ліпавіца, Абідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Лосеўка, Абідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Малыя Боркі, Абідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Палкі, Абідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Палянінавічы, Абідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Погаркі, Абідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Пралетарый, Абідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Старое Сяло, Абідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Сялец, Абідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Трысціўка, Абідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Баркалабава, Баркалабаўскі сельсавет]] * [[вёска Бароўка, Баркалабаўскі сельсавет]] * [[вёска Барсукі, Баркалабаўскі сельсавет]] * [[вёска Дальняе Ляда, Баркалабаўскі сельсавет]] * [[вёска Залахвенне, Баркалабаўскі сельсавет]] * [[вёска Касічы, Баркалабаўскі сельсавет]] * [[вёска Ліпаўка, Баркалабаўскі сельсавет]] * [[вёска Рэкта, Баркалабаўскі сельсавет]] * [[вёска Сарочына, Баркалабаўскі сельсавет]] * [[вёска Хадуцічы, Баркалабаўскі сельсавет]] * [[вёска Верхняя Тошчыца, Верхнятошчыцкі сельсавет]] * [[вёска Віляхаўка, Верхнятошчыцкі сельсавет]] * [[вёска Вішанька, Верхнятошчыцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікі Лес, Верхнятошчыцкі сельсавет]] * [[пасёлак Заводчык, Верхнятошчыцкі сельсавет]] * [[вёска Істопкі, Верхнятошчыцкі сельсавет]] * [[пасёлак Калініна, Верхнятошчыцкі сельсавет]] * [[вёска Красны Бераг, Верхнятошчыцкі сельсавет]] * [[пасёлак Леніна, Верхнятошчыцкі сельсавет]] * [[вёска Ліпа, Верхнятошчыцкі сельсавет]] * [[вёска Малінаўка, Верхнятошчыцкі сельсавет]] * [[вёска Міхалёўка, Верхнятошчыцкі сельсавет]] * [[вёска Ніжняя Тошчыца, Верхнятошчыцкі сельсавет]] * [[вёска Партолеўка, Верхнятошчыцкі сельсавет]] * [[вёска Первае Мая, Верхнятошчыцкі сельсавет]] * [[пасёлак Рабочы, Верхнятошчыцкі сельсавет]] * [[вёска Сінеж, Верхнятошчыцкі сельсавет]] * [[вёска Тошчыца, Верхнятошчыцкі сельсавет]] * [[вёска Брасавінка, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Гарадзец, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Замошша, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Лубянка, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Рэзкі, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Сяліба, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Васточнае, Глухскі сельсавет]] * [[вёска Глухі, Глухскі сельсавет]] * [[вёска Заброддзе, Глухскі сельсавет]] * [[вёска Званцоўка, Глухскі сельсавет]] * [[вёска Новая Слабодка, Глухскі сельсавет]] * [[пасёлак Селішча, Глухскі сельсавет]] * [[вёска Сланеўшчына, Глухскі сельсавет]] * [[вёска Студзёнка, Глухскі сельсавет]] * [[пасёлак Уенск, Глухскі сельсавет]] * [[вёска Ямішча, Глухскі сельсавет]] * [[вёска Бутрамееўка, Грудзінаўскі сельсавет]] * [[вёска Бынава, Грудзінаўскі сельсавет]] * [[вёска Грудзінаўка, Грудзінаўскі сельсавет]] * [[вёска Давыдавічы, Грудзінаўскі сельсавет]] * [[вёска Красны Асавец, Грудзінаўскі сельсавет]] * [[вёска Лісічнік, Грудзінаўскі сельсавет]] * [[вёска Перакладавічы, Грудзінаўскі сельсавет]] * [[вёска Прыберажжа, Грудзінаўскі сельсавет]] * [[вёска Рыжкаўка, Грудзінаўскі сельсавет]] * [[вёска Барсукі, Дунайкоўскі сельсавет]] * [[вёска Вязьма, Дунайкоўскі сельсавет]] * [[вёска Гамарня, Дунайкоўскі сельсавет]] * [[вёска Дзедава, Дунайкоўскі сельсавет]] * [[вёска Дунаёк, Дунайкоўскі сельсавет]] * [[вёска Езва, Дунайкоўскі сельсавет]] * [[вёска Праточнае, Дунайкоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Тартак, Дунайкоўскі сельсавет]] * [[вёска Уюн, Дунайкоўскі сельсавет]] * [[вёска Хамічы, Дунайкоўскі сельсавет]] * [[вёска Красная Слабада, Краснаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Ліпаўка, Краснаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Ніканавічы, Краснаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Новая Трасна, Краснаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Новы Свет, Краснаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Падгор'е, Краснаслабодскі сельсавет]] * [[пасёлак Папоўка, Краснаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Прыбар, Краснаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Радзькава Слабада, Краснаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Радзькаў, Краснаслабодскі сельсавет]] * [[пасёлак Старая Трасна, Краснаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Усохі, Краснаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Хачынка, Краснаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Асоўшчына, Лудчыцкі сельсавет]] * [[вёска Дубоўка, Лудчыцкі сельсавет]] * [[вёска Заячэнне, Лудчыцкі сельсавет]] * [[пасёлак Ірдзіца, Лудчыцкі сельсавет]] * [[пасёлак Камсамольскі, Лудчыцкі сельсавет]] * [[вёска Лудчыцы, Лудчыцкі сельсавет]] * [[вёска Няраж, Лудчыцкі сельсавет]] * [[пасёлак Савічаў Рог, Лудчыцкі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Лудчыцкі сельсавет]] * [[пасёлак Станок, Лудчыцкі сельсавет]] * [[пасёлак Станцыя Лудчыцы, Лудчыцкі сельсавет]] * [[пасёлак Адаменка, Навабыхаўскі сельсавет]] * [[вёска Вотня, Навабыхаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Калініна, Навабыхаўскі сельсавет]] * [[вёска Лазаравічы, Навабыхаўскі сельсавет]] * [[вёска Леніна, Навабыхаўскі сельсавет]] * [[вёска Новы Быхаў, Навабыхаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Падольцава, Навабыхаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Пакроўскі, Навабыхаўскі сельсавет]] * [[вёска Тайманава, Навабыхаўскі сельсавет]] * [[вёска Ульянава, Навабыхаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Янава, Навабыхаўскі сельсавет]] * [[вёска Вараніно, Следзюкоўскі сельсавет]] * [[вёска Гадылёва, Следзюкоўскі сельсавет]] * [[вёска Красніца 1, Следзюкоўскі сельсавет]] * [[вёска Красніца 2, Следзюкоўскі сельсавет]] * [[вёска Кузькавічы, Следзюкоўскі сельсавет]] * [[вёска Латкалонія, Следзюкоўскі сельсавет]] * [[вёска Следзюкі, Следзюкоўскі сельсавет]] * [[вёска Хатмілле, Следзюкоўскі сельсавет]] * [[вёска Боўкі, Смаліцкі сельсавет]] * [[вёска Ветранка, Смаліцкі сельсавет]] * [[вёска Дабужа, Смаліцкі сельсавет]] * [[вёска Смаліца, Смаліцкі сельсавет]] * [[вёска Трылесіна, Смаліцкі сельсавет]] * [[пасёлак Ухлясць, Смаліцкі сельсавет]] * [[пасёлак Лапша, Холстаўскі сельсавет]] * [[вёска Людкоў, Холстаўскі сельсавет]] * [[вёска Мазкі, Холстаўскі сельсавет]] * [[вёска Макранскія Хутары, Холстаўскі сельсавет]] * [[вёска Мокрае, Холстаўскі сельсавет]] * [[вёска Падклённе, Холстаўскі сельсавет]] * [[вёска Пянюгі, Холстаўскі сельсавет]] * [[вёска Сапяжынка, Холстаўскі сельсавет]] * [[вёска Сушчоў, Холстаўскі сельсавет]] * [[вёска Сядзіч, Холстаўскі сельсавет]] * [[вёска Трасцівец, Холстаўскі сельсавет]] * [[вёска Холстава, Холстаўскі сельсавет]] * [[вёска Хутар, Холстаўскі сельсавет]] * [[вёска Балонаў Сялец, Чарнаборскі сельсавет]] * [[вёска Балонаў Сялец 2, Чарнаборскі сельсавет]] * [[вёска Балонаўка, Чарнаборскі сельсавет]] * [[вёска Барсукі, Чарнаборскі сельсавет]] * [[пасёлак Будзішча, Чарнаборскі сельсавет]] * [[вёска Галееўка, Чарнаборскі сельсавет]] * [[вёска Галькоўка, Чарнаборскі сельсавет]] * [[вёска Глухская Сяліба, Чарнаборскі сельсавет]] * [[пасёлак Гроні, Чарнаборскі сельсавет]] * [[пасёлак Грудзічына, Чарнаборскі сельсавет]] * [[вёска Драздова Лаза, Чарнаборскі сельсавет]] * [[вёска Дуброва, Чарнаборскі сельсавет]] * [[вёска Залатва, Чарнаборскі сельсавет]] * [[пасёлак Казёл, Чарнаборскі сельсавет]] * [[пасёлак Камароўка, Чарнаборскі сельсавет]] * [[вёска Кароткія, Чарнаборскі сельсавет]] * [[вёска Кароўчына, Чарнаборскі сельсавет]] * [[вёска Краснаполле, Чарнаборскі сельсавет]] * [[вёска Кучын, Чарнаборскі сельсавет]] * [[пасёлак Малы Крушнікоўскі, Чарнаборскі сельсавет]] * [[пасёлак Новая Сяліба, Чарнаборскі сельсавет]] * [[вёска Новы Кучын, Чарнаборскі сельсавет]] * [[вёска Падгаварака, Чарнаборскі сельсавет]] * [[пасёлак Пасека, Чарнаборскі сельсавет]] * [[пасёлак Пісараўка, Чарнаборскі сельсавет]] * [[пасёлак Пузан, Чарнаборскі сельсавет]] * [[вёска Стахоўшчына, Чарнаборскі сельсавет]] * [[пасёлак Сярэдні Крушнікоўскі, Чарнаборскі сельсавет]] * [[пасёлак Турлаўка, Чарнаборскі сельсавет]] * [[вёска Фрунзе, Чарнаборскі сельсавет]] * [[вёска Цвёрдава, Чарнаборскі сельсавет]] * [[пасёлак Цешам'е, Чарнаборскі сельсавет]] * [[вёска Чарнагразь, Чарнаборскі сельсавет]] * [[вёска Чачэвічы, Чарнаборскі сельсавет]] * [[вёска Чорны Бор, Чарнаборскі сельсавет]] * [[вёска Яленшчына, Чарнаборскі сельсавет]] * [[вёска Выгода, Ямніцкі сельсавет]] * [[вёска Клятное, Ямніцкі сельсавет]] * [[вёска Лагадава, Ямніцкі сельсавет]] * [[вёска Новая Баяршчына 1, Ямніцкі сельсавет]] * [[вёска Новая Баяршчына 2, Ямніцкі сельсавет]] * [[вёска Падлессе, Ямніцкі сельсавет]] * [[вёска Раманяцкая Гута, Ямніцкі сельсавет]] * [[вёска Старая Баяршчына, Ямніцкі сельсавет]] * [[вёска Чырвоная Беларусь, Ямніцкі сельсавет]] * [[вёска Ямнае, Ямніцкі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Бялынічы]] * [[вёска Вялікі Трылесін, Бялыніцкаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Запакулле, Бялыніцкаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Міхайлоў, Бялыніцкаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Мяльнік, Бялыніцкаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[пасёлак Няропля, Бялыніцкаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Савецкая, Бялыніцкаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Шылавічы, Бялыніцкаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Аніськаўшчына, Вішоўскі сельсавет]] * [[вёска Васток, Вішоўскі сельсавет]] * [[вёска Вішоў, Вішоўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікі Нежкаў, Вішоўскі сельсавет]] * [[вёска Гняздзін, Вішоўскі сельсавет]] * [[вёска Голубаўка, Вішоўскі сельсавет]] * [[вёска Ермалавічы, Вішоўскі сельсавет]] * [[вёска Камяніца, Вішоўскі сельсавет]] * [[вёска Кліны, Вішоўскі сельсавет]] * [[вёска Крукі, Вішоўскі сельсавет]] * [[вёска Лямніца, Вішоўскі сельсавет]] * [[вёска Малінаўка, Вішоўскі сельсавет]] * [[вёска Масцішча, Вішоўскі сельсавет]] * [[вёска Мікалаеўка, Вішоўскі сельсавет]] * [[вёска Міцькаўшчына, Вішоўскі сельсавет]] * [[вёска Паўлінка, Вішоўскі сельсавет]] * [[вёска Пральня, Вішоўскі сельсавет]] * [[вёска Рафалава, Вішоўскі сельсавет]] * [[вёска Сіпайлы, Вішоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Старое Ляда, Вішоўскі сельсавет]] * [[вёска Туалін, Вішоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Атраднае, Галоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Бракаўшчына, Галоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Васількі, Галоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Ветка, Галоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Вялікі Кудзін, Галоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Галоўчын, Галоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Гуры, Галоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Забалацце, Галоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Ізобішча, Галоўчынскі сельсавет]] * [[пасёлак Калініна, Галоўчынскі сельсавет]] * [[пасёлак Карпаўка, Галоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Кастрычнік, Галоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Красны Пахар, Галоўчынскі сельсавет]] * [[пасёлак Ленінскі, Галоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Лічынка, Галоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Малінаўка, Галоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Малы Кудзін, Галоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Малы Трылесін, Галоўчынскі сельсавет]] * [[пасёлак Малыя Васількі, Галоўчынскі сельсавет]] * [[пасёлак Мікалаеўка, Галоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Галоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Паліеўшчына, Галоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Пачапок, Галоўчынскі сельсавет]] * [[пасёлак Пушча, Галоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Саглассе, Галоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Север, Галоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Сіваі, Галоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Старое Сяло, Галоўчынскі сельсавет]] * [[пасёлак Супшынка, Галоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Сурды, Галоўчынскі сельсавет]] * [[пасёлак Сцяпанаўка, Галоўчынскі сельсавет]] * [[пасёлак Таргоншчына, Галоўчынскі сельсавет]] * [[вёска Аксенькавічы, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Ананьеўка, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Барсукі, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Глыбокі Брод, Запольскі сельсавет]] * [[хутар Гурынёўка, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Дабрылавічы, Запольскі сельсавет]] * [[пасёлак Дальні, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Дручаны, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Замачулле, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Заполле, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Ігліца, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Ксавярова, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Лынькоў, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Макаўка, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Матыга, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Мяжонка, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Падзевічы, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Падкражнік, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Падчарэшань, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Панькава, Запольскі сельсавет]] * [[пасёлак Папоўка, Запольскі сельсавет]] * [[пасёлак Пражэктар, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Рубеж, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Сенькаў, Запольскі сельсавет]] * [[пасёлак Скавародка, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Стадолішча, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Старына, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Студзёнка, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Сямікаўка, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Акцябрын, Ланькаўскі сельсавет]] * [[вёска Атверніца, Ланькаўскі сельсавет]] * [[вёска Бор, Ланькаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Васільеўка, Ланькаўскі сельсавет]] * [[вёска Вылаў, Ланькаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Заліп'е, Ланькаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Іванаўка, Ланькаўскі сельсавет]] * [[вёска Ількавічы, Ланькаўскі сельсавет]] * [[вёска Іскра, Ланькаўскі сельсавет]] * [[вёска Кардон, Ланькаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Крайні, Ланькаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Краснагор'е, Ланькаўскі сельсавет]] * [[вёска Ланькаў, Ланькаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Леніна, Ланькаўскі сельсавет]] * [[вёска Лубяны, Ланькаўскі сельсавет]] * [[вёска Малінаўка, Ланькаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Мікалаеўка, Ланькаўскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Ланькаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Новы Ланькаў, Ланькаўскі сельсавет]] * [[вёска Рагач, Ланькаўскі сельсавет]] * [[вёска Хвойна, Ланькаўскі сельсавет]] * [[вёска Чыгіры, Ланькаўскі сельсавет]] * [[вёска Ясная Паляна, Ланькаўскі сельсавет]] * [[вёска Антонава Буда, Лебядзянкаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Асноўны, Лебядзянкаўскі сельсавет]] * [[вёска Барок, Лебядзянкаўскі сельсавет]] * [[вёска Барсукі, Лебядзянкаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Вазраждзенне, Лебядзянкаўскі сельсавет]] * [[вёска Гарцаў, Лебядзянкаўскі сельсавет]] * [[вёска Гута, Лебядзянкаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Зорка, Лебядзянкаўскі сельсавет]] * [[вёска Краснае, Лебядзянкаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Красная Зорка, Лебядзянкаўскі сельсавет]] * [[вёска Красная Слабада, Лебядзянкаўскі сельсавет]] * [[вёска Лебядзянка, Лебядзянкаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Мезінец, Лебядзянкаўскі сельсавет]] * [[вёска Прыхабы, Лебядзянкаўскі сельсавет]] * [[вёска Рудня, Лебядзянкаўскі сельсавет]] * [[вёска Свяцілавічы, Лебядзянкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сныткі, Лебядзянкаўскі сельсавет]] * [[вёска Студзёнка, Лебядзянкаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Чырвоны Сад, Лебядзянкаўскі сельсавет]] * [[вёска Біскупка, Машчаніцкі сельсавет]] * [[вёска Вольніца, Машчаніцкі сельсавет]] * [[вёска Вослеўка, Машчаніцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Машчаніца, Машчаніцкі сельсавет]] * [[вёска Гордава, Машчаніцкі сельсавет]] * [[пасёлак Горка, Машчаніцкі сельсавет]] * [[пасёлак Дробаўка, Машчаніцкі сельсавет]] * [[вёска Забалоцце, Машчаніцкі сельсавет]] * [[вёска Карытніца, Машчаніцкі сельсавет]] * [[вёска Клява, Машчаніцкі сельсавет]] * [[вёска Кулакоўка, Машчаніцкі сельсавет]] * [[пасёлак Лісаўка, Машчаніцкі сельсавет]] * [[вёска Малая Машчаніца, Машчаніцкі сельсавет]] * [[вёска Міхасёўка, Машчаніцкі сельсавет]] * [[вёска Парахоўка, Машчаніцкі сельсавет]] * [[вёска Рудня, Машчаніцкі сельсавет]] * [[вёска Стараселле, Машчаніцкі сельсавет]] * [[вёска Старая Клёўка, Машчаніцкі сельсавет]] * [[вёска Сякерка, Машчаніцкі сельсавет]] * [[вёска Сялянская Клёўка, Машчаніцкі сельсавет]] * [[вёска Асавец, Цяхцінскі сельсавет]] * [[вёска Асман-Касаева, Цяхцінскі сельсавет]] * [[вёска Асмолаўка, Цяхцінскі сельсавет]] * [[вёска Бахані, Цяхцінскі сельсавет]] * [[вёска Вугольшчына, Цяхцінскі сельсавет]] * [[пасёлак Гута, Цяхцінскі сельсавет]] * [[пасёлак Дубрава, Цяхцінскі сельсавет]] * [[пасёлак Дуцькі, Цяхцінскі сельсавет]] * [[пасёлак Жорнаўка, Цяхцінскі сельсавет]] * [[вёска Забавы, Цяхцінскі сельсавет]] * [[вёска Каліноўка, Цяхцінскі сельсавет]] * [[вёска Красны Бор, Цяхцінскі сельсавет]] * [[пасёлак Курганне, Цяхцінскі сельсавет]] * [[пасёлак Ленінскі, Цяхцінскі сельсавет]] * [[вёска Мазкі, Цяхцінскі сельсавет]] * [[вёска Малатоўкі, Цяхцінскі сельсавет]] * [[вёска Малінаўка, Цяхцінскі сельсавет]] * [[вёска Містраўкі, Цяхцінскі сельсавет]] * [[пасёлак Монеўка, Цяхцінскі сельсавет]] * [[вёска Паліўнікі, Цяхцінскі сельсавет]] * [[вёска Пільшычы, Цяхцінскі сельсавет]] * [[вёска Прыбар, Цяхцінскі сельсавет]] * [[вёска Станцыя Друць, Цяхцінскі сельсавет]] * [[вёска Цяхцін, Цяхцінскі сельсавет]] * [[вёска Алешкавічы, Эсьмонскі сельсавет]] * [[вёска Алешкавічы 2, Эсьмонскі сельсавет]] * [[вёска Буднікі, Эсьмонскі сельсавет]] * [[пасёлак Будніцкі, Эсьмонскі сельсавет]] * [[вёска Бэлінка, Эсьмонскі сельсавет]] * [[вёска Вушлава, Эсьмонскі сельсавет]] * [[вёска Дзевашычы, Эсьмонскі сельсавет]] * [[вёска Заазер'е, Эсьмонскі сельсавет]] * [[вёска Калінаўка, Эсьмонскі сельсавет]] * [[вёска Карманоўка, Эсьмонскі сельсавет]] * [[вёска Кунцы, Эсьмонскі сельсавет]] * [[пасёлак Купленка, Эсьмонскі сельсавет]] * [[вёска Майск, Эсьмонскі сельсавет]] * [[вёска Мокравічы, Эсьмонскі сельсавет]] * [[вёска Рыжкаў, Эсьмонскі сельсавет]] * [[вёска Смагілаўка, Эсьмонскі сельсавет]] * [[вёска Сцёхаў, Эсьмонскі сельсавет]] * [[вёска Хватаўка, Эсьмонскі сельсавет]] * [[вёска Эсьмоны, Эсьмонскі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Глуск]] * [[вёска Бярозаўка, Бярозаўскі сельсавет]] * [[вёска Жукавічы, Бярозаўскі сельсавет]] * [[вёска Згода, Бярозаўскі сельсавет]] * [[вёска Зелянковічы, Бярозаўскі сельсавет]] * [[вёска Зубарэвічы, Бярозаўскі сельсавет]] * [[вёска Падлужжа, Бярозаўскі сельсавет]] * [[вёска Поблін, Бярозаўскі сельсавет]] * [[вёска Розлевічы, Бярозаўскі сельсавет]] * [[вёска Арыжня, Завалочыцкі сельсавет]] * [[вёска Бабірова, Завалочыцкі сельсавет]] * [[вёска Гарадзішча, Завалочыцкі сельсавет]] * [[вёска Гарадок, Завалочыцкі сельсавет]] * [[вёска Горнае, Завалочыцкі сельсавет]] * [[вёска Дварэц, Завалочыцкі сельсавет]] * [[вёска Завалочыцы, Завалочыцкі сельсавет]] * [[вёска Заполле, Завалочыцкі сельсавет]] * [[вёска Кнышы, Завалочыцкі сельсавет]] * [[вёска Масцішча, Завалочыцкі сельсавет]] * [[вёска Паляна, Завалочыцкі сельсавет]] * [[вёска Рудня, Завалочыцкі сельсавет]] * [[вёска Сіманавічы, Завалочыцкі сельсавет]] * [[вёска Туркі, Завалочыцкі сельсавет]] * [[вёска Ясенцы, Завалочыцкі сельсавет]] * [[вёска Яўсеевічы, Завалочыцкі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Казловіцкі сельсавет]] * [[вёска Засценак Усцярхі, Казловіцкі сельсавет]] * [[вёска Казловічы, Казловіцкі сельсавет]] * [[вёска Кастрычнік, Казловіцкі сельсавет]] * [[вёска Крукаўшчына, Казловіцкі сельсавет]] * [[вёска Нязнанне, Казловіцкі сельсавет]] * [[вёска Поўстка, Казловіцкі сельсавет]] * [[вёска Прыплавы, Казловіцкі сельсавет]] * [[вёска Сцяпанаўка, Казловіцкі сельсавет]] * [[вёска Усцярхі, Казловіцкі сельсавет]] * [[вёска Уюнішча, Казловіцкі сельсавет]] * [[вёска Чыкілі, Казловіцкі сельсавет]] * [[вёска Барысаўшчына, Калаціцкі сельсавет]] * [[вёска Жалвінец, Калаціцкі сельсавет]] * [[вёска Засценак Дуброва, Калаціцкі сельсавет]] * [[вёска Калацічы, Калаціцкі сельсавет]] * [[вёска Калюга, Калаціцкі сельсавет]] * [[вёска Краснае, Калаціцкі сельсавет]] * [[вёска Макавічы, Калаціцкі сельсавет]] * [[вёска Макраны, Калаціцкі сельсавет]] * [[вёска Пагост, Калаціцкі сельсавет]] * [[вёска Сельцы, Калаціцкі сельсавет]] * [[вёска Юзафова, Калаціцкі сельсавет]] * [[вёска Бабровічы, Каткаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Дзяржынскі, Каткаўскі сельсавет]] * [[вёска Замасточча, Каткаўскі сельсавет]] * [[вёска Заракуша, Каткаўскі сельсавет]] * [[вёска Касарычы, Каткаўскі сельсавет]] * [[вёска Катка, Каткаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Пціч, Каткаўскі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Каткаўскі сельсавет]] * [[вёска Халопенічы, Каткаўскі сельсавет]] * [[вёска Балашэвічы, кі сельсаветраўскі сельсавет]] * [[вёска Бервы, кі сельсаветраўскі сельсавет]] * [[вёска Вільча, кі сельсаветраўскі сельсавет]] * [[вёска Доўгі Лес, кі сельсаветраўскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, кі сельсаветраўскі сельсавет]] * [[вёска Карпавічы, кі сельсаветраўскі сельсавет]] * [[пасёлак Кіраўскае, кі сельсаветраўскі сельсавет]] * [[вёска Кляшчоўка, кі сельсаветраўскі сельсавет]] * [[вёска Прыварацце, кі сельсаветраўскі сельсавет]] * [[вёска Старое Сяло, кі сельсаветраўскі сельсавет]] * [[вёска Байлюкі, Клятнянскі сельсавет]] * [[вёска Барбарова, Клятнянскі сельсавет]] * [[вёска Баянава, Клятнянскі сельсавет]] * [[вёска Бярэжкі, Клятнянскі сельсавет]] * [[вёска Вайцяхова, Клятнянскі сельсавет]] * [[вёска Даколь, Клятнянскі сельсавет]] * [[пасёлак Зара, Клятнянскі сельсавет]] * [[вёска Клетнае, Клятнянскі сельсавет]] * [[пасёлак Красны, Клятнянскі сельсавет]] * [[вёска Малінава, Клятнянскі сельсавет]] * [[вёска Новаандрэеўка, Клятнянскі сельсавет]] * [[вёска Пагарэлае, Клятнянскі сельсавет]] * [[вёска Пяценка, Клятнянскі сельсавет]] * [[вёска Старына, Клятнянскі сельсавет]] * [[вёска Сялец, Клятнянскі сельсавет]] * [[вёска Цяснова, Клятнянскі сельсавет]] * [[вёска Амур, Слаўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Заеліца, Слаўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Зорка, Слаўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Малкава, Слаўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Слаўкавічы, Слаўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Сцяг, Слаўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Чапаева, Слаўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Баравішча, Хваставіцкі сельсавет]] * [[вёска Бараціна, Хваставіцкі сельсавет]] * [[вёска Брады, Хваставіцкі сельсавет]] * [[вёска Веснава, Хваставіцкі сельсавет]] * [[вёска Вольніца, Хваставіцкі сельсавет]] * [[вёска Гарадзішча, Хваставіцкі сельсавет]] * [[вёска Дасціжэнне, Хваставіцкі сельсавет]] * [[вёска Дуброва, Хваставіцкі сельсавет]] * [[вёска Заполле, Хваставіцкі сельсавет]] * [[вёска Карніца, Хваставіцкі сельсавет]] * [[вёска Лучкі, Хваставіцкі сельсавет]] * [[вёска Мыслоціна, Хваставіцкі сельсавет]] * [[вёска Падзамша, Хваставіцкі сельсавет]] * [[вёска Падкаленда, Хваставіцкі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Хваставіцкі сельсавет]] * [[вёска Турыно, Хваставіцкі сельсавет]] * [[вёска Хваставічы, Хваставіцкі сельсавет]] * [[горад Горкі]] * [[вёска Асіповічы, Аўсянкаўскі сельсавет]] * [[вёска Аўсянка, Аўсянкаўскі сельсавет]] * [[вёска Грывец, Аўсянкаўскі сельсавет]] * [[вёска Гулідаўка, Аўсянкаўскі сельсавет]] * [[вёска Душкі, Аўсянкаўскі сельсавет]] * [[вёска Крыўцы, Аўсянкаўскі сельсавет]] * [[вёска Кукшынава, Аўсянкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ліхачова, Аўсянкаўскі сельсавет]] * [[вёска Любіж, Аўсянкаўскі сельсавет]] * [[вёска Палёнка, Аўсянкаўскі сельсавет]] * [[вёска Пална, Аўсянкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сальнікі, Аўсянкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сялец, Аўсянкаўскі сельсавет]] * [[вёска Тушавая, Аўсянкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ходараўка, Аўсянкаўскі сельсавет]] * [[вёска Цімохаўка, Аўсянкаўскі сельсавет]] * [[вёска Шэды, Аўсянкаўскі сельсавет]] * [[вёска Быстрая, Горскі сельсавет]] * [[вёска Валынцава, Горскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Марозава, Горскі сельсавет]] * [[вёска Горы, Горскі сельсавет]] * [[вёска Завідаўка, Горскі сельсавет]] * [[вёска Запруддзе, Горскі сельсавет]] * [[вёска Курганне, Горскі сельсавет]] * [[вёска Лебедзева, Горскі сельсавет]] * [[вёска Малое Марозава, Горскі сельсавет]] * [[вёска Мікуліна, Горскі сельсавет]] * [[вёска Нікадзімава, Горскі сельсавет]] * [[вёска Сакалова, Горскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Горскі сельсавет]] * [[вёска Турышчава, Горскі сельсавет]] * [[вёска Азаравічы, Добраўскі сельсавет]] * [[вёска Балбечына, Добраўскі сельсавет]] * [[вёска Галышына, Добраўскі сельсавет]] * [[вёска Гошч-Чарны, Добраўскі сельсавет]] * [[вёска Добрая, Добраўскі сельсавет]] * [[вёска Ермакі, Добраўскі сельсавет]] * [[вёска Камаровічы, Добраўскі сельсавет]] * [[вёска Мацюты, Добраўскі сельсавет]] * [[вёска Машкова, Добраўскі сельсавет]] * [[вёска Панкратаўка, Добраўскі сельсавет]] * [[вёска Рэкатка, Добраўскі сельсавет]] * [[вёска Сахараўка, Добраўскі сельсавет]] * [[вёска Стан, Добраўскі сельсавет]] * [[вёска Старынка, Добраўскі сельсавет]] * [[вёска Тушкава, Добраўскі сельсавет]] * [[вёска Чапялінка, Добраўскі сельсавет]] * [[вёска Буда, Копцеўскі сельсавет]] * [[вёска Галёнкі, Копцеўскі сельсавет]] * [[вёска Копцеўка, Копцеўскі сельсавет]] * [[вёска Ленполле, Копцеўскі сельсавет]] * [[вёска Мядзведаўка, Копцеўскі сельсавет]] * [[вёска Пнеўшчына, Копцеўскі сельсавет]] * [[вёска Пясочня, Копцеўскі сельсавет]] * [[вёска Рудня, Копцеўскі сельсавет]] * [[вёска Садок, Копцеўскі сельсавет]] * [[вёска Студзянец, Копцеўскі сельсавет]] * [[вёска Ходаравічы, Копцеўскі сельсавет]] * [[вёска Чапляёўка, Копцеўскі сельсавет]] * [[вёска Чурылава, Копцеўскі сельсавет]] * [[вёска Ярцаўка, Копцеўскі сельсавет]] * [[вёска Андзекалава, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Андрухі, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Бацвіннева, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Блажкі, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Воўкаўшчына, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Дружная, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Жаўлачоўка, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Зайцава, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Канюхі, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Касцюшкава, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Леніна, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Лукі, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Маісеева, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Макараўка, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Міколенка, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Пабедная, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Старына, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Сысоева, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Чашнікі, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Чысцікі, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Шалаханаўка, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Альхоўка, Маслакоўскі сельсавет]] * [[вёска Анікавічы, Маслакоўскі сельсавет]] * [[вёска Барсукі, Маслакоўскі сельсавет]] * [[вёска Варкава, Маслакоўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Анікавічы, Маслакоўскі сельсавет]] * [[вёска Дубовы Вугал, Маслакоўскі сельсавет]] * [[вёска Зімнік, Маслакоўскі сельсавет]] * [[вёска Клін, Маслакоўскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Анікавічы, Маслакоўскі сельсавет]] * [[вёска Маслакі, Маслакоўскі сельсавет]] * [[вёска Міхайлавічы, Маслакоўскі сельсавет]] * [[вёска Напраснаўка, Маслакоўскі сельсавет]] * [[вёска Стрыкілі, Маслакоўскі сельсавет]] * [[вёска Троснае, Маслакоўскі сельсавет]] * [[вёска Тудараўка, Маслакоўскі сельсавет]] * [[вёска Ферма, Маслакоўскі сельсавет]] * [[вёска Шапялёўка, Маслакоўскі сельсавет]] * [[вёска Шацілаўка, Маслакоўскі сельсавет]] * [[вёска Буды, Паршынскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Каралёўка, Паршынскі сельсавет]] * [[вёска Задарожжа, Паршынскі сельсавет]] * [[вёска Кацялёва, Паршынскі сельсавет]] * [[вёска Кварцяны, Паршынскі сельсавет]] * [[вёска Кузавіна, Паршынскі сельсавет]] * [[вёска Малая Каралёўка, Паршынскі сельсавет]] * [[пасёлак Маставы, Паршынскі сельсавет]] * [[вёска Мядзведзева, Паршынскі сельсавет]] * [[вёска Нівішчы, Паршынскі сельсавет]] * [[вёска Паляшчыцы, Паршынскі сельсавет]] * [[вёска Паршына, Паршынскі сельсавет]] * [[вёска Пуплы, Паршынскі сельсавет]] * [[вёска Равячына, Паршынскі сельсавет]] * [[вёска Славікі, Паршынскі сельсавет]] * [[вёска Сураўцова, Паршынскі сельсавет]] * [[вёска Тосна, Паршынскі сельсавет]] * [[вёска Целяшоўка, Паршынскі сельсавет]] * [[вёска Валаўцы, Рудкаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Ермалоўка, Рудкаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Казлы, Рудкаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Кустоўка, Рудкаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Рудкаўшчына, Рудкаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Хамянічы, Рудкаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Арлы, Рэкценскі сельсавет]] * [[вёска Глінькава, Рэкценскі сельсавет]] * [[вёска Нежкава, Рэкценскі сельсавет]] * [[вёска Папкоўка, Рэкценскі сельсавет]] * [[вёска Рэкта, Рэкценскі сельсавет]] * [[вёска Сенькава, Рэкценскі сельсавет]] * [[вёска Улляшына, Рэкценскі сельсавет]] * [[вёска Халмы, Рэкценскі сельсавет]] * [[вёска Шавароўка, Рэкценскі сельсавет]] * [[вёска Шышава, Рэкценскі сельсавет]] * [[вёска Вішня, Саўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Шарыпы, Саўскі сельсавет]] * [[вёска Зубры, Саўскі сельсавет]] * [[вёска Калацілы, Саўскі сельсавет]] * [[вёска Красуліна, Саўскі сельсавет]] * [[вёска Куртасы, Саўскі сельсавет]] * [[вёска Лугіны, Саўскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Шарыпы, Саўскі сельсавет]] * [[вёска Маралёўка, Саўскі сельсавет]] * [[вёска Масалыкі, Саўскі сельсавет]] * [[вёска Паташы, Саўскі сельсавет]] * [[вёска Радзівонаўка, Саўскі сельсавет]] * [[вёска Сава, Саўскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Саўскі сельсавет]] * [[вёска Філіпава, Саўскі сельсавет]] * [[вёска Харкаўка, Саўскі сельсавет]] * [[пасёлак Чарнічны, Саўскі сельсавет]] * [[вёска Шырокія, Саўскі сельсавет]] * [[вёска Юркава, Саўскі сельсавет]] * [[вёска Акушкі, Ходараўскі сельсавет]] * [[вёска Альхавец, Ходараўскі сельсавет]] * [[вёска Аршані, Ходараўскі сельсавет]] * [[вёска Высоцкія, Ходараўскі сельсавет]] * [[вёска Гарадзец, Ходараўскі сельсавет]] * [[вёска Гушчына, Ходараўскі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Ходараўскі сельсавет]] * [[вёска Логавіна, Ходараўскі сельсавет]] * [[вёска Малькі, Ходараўскі сельсавет]] * [[вёска Палішына, Ходараўскі сельсавет]] * [[вёска Першыно, Ходараўскі сельсавет]] * [[вёска Саракапуды, Ходараўскі сельсавет]] * [[вёска Сафонава, Ходараўскі сельсавет]] * [[вёска Стараселле, Ходараўскі сельсавет]] * [[вёска Сцяфанава, Ходараўскі сельсавет]] * [[вёска Ходараўка, Ходараўскі сельсавет]] * [[вёска Шаўнева, Ходараўскі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Дрыбін]] * [[вёска Жавань, Кароўчынскі сельсавет]] * [[вёска Кароўчына, Кароўчынскі сельсавет]] * [[вёска Палуі, Кароўчынскі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Кароўчынскі сельсавет]] * [[вёска Сонечная, Кароўчынскі сельсавет]] * [[вёска Хасеўка, Кароўчынскі сельсавет]] * [[вёска Шастакі, Кароўчынскі сельсавет]] * [[вёска Шатнева, Кароўчынскі сельсавет]] * [[вёска Юраўка, Кароўчынскі сельсавет]] * [[вёска Абраімаўка, Міхееўскі сельсавет]] * [[вёска Асінаўка, Міхееўскі сельсавет]] * [[вёска Бестрань, Міхееўскі сельсавет]] * [[вёска Гарадзецк, Міхееўскі сельсавет]] * [[вёска Губіна, Міхееўскі сельсавет]] * [[вёска Драздоўка, Міхееўскі сельсавет]] * [[вёска Калінка, Міхееўскі сельсавет]] * [[вёска Карэбы, Міхееўскі сельсавет]] * [[вёска Кледнявічы, Міхееўскі сельсавет]] * [[вёска Крукаўшчына, Міхееўскі сельсавет]] * [[вёска Лядзешня, Міхееўскі сельсавет]] * [[вёска Ляскоўка, Міхееўскі сельсавет]] * [[вёска Мікольск, Міхееўскі сельсавет]] * [[вёска Міхееўка, Міхееўскі сельсавет]] * [[вёска Новае Прыбужжа, Міхееўскі сельсавет]] * [[вёска Палоскі, Міхееўскі сельсавет]] * [[вёска Панеча, Міхееўскі сельсавет]] * [[вёска Пералогі, Міхееўскі сельсавет]] * [[вёска Старакожаўка, Міхееўскі сельсавет]] * [[вёска Старое Прыбужжа, Міхееўскі сельсавет]] * [[пасёлак Старое Прыбужжа, Міхееўскі сельсавет]] * [[вёска Халіпы, Міхееўскі сельсавет]] * [[вёска Язычкава, Міхееўскі сельсавет]] * [[вёска Ярыгі, Міхееўскі сельсавет]] * [[вёска Бір, Первамайскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Барадзенкі, Первамайскі сельсавет]] * [[вёска Галавічы, Первамайскі сельсавет]] * [[вёска Жакаўка, Первамайскі сельсавет]] * [[вёска Засценкі, Первамайскі сельсавет]] * [[вёска Лукаць, Первамайскі сельсавет]] * [[вёска Мокрадзь, Первамайскі сельсавет]] * [[вёска Первамайск, Первамайскі сельсавет]] * [[вёска Сласцёны, Первамайскі сельсавет]] * [[вёска Суслаўка, Первамайскі сельсавет]] * [[вёска Трылесіна, Первамайскі сельсавет]] * [[вёска Шчокатава, Первамайскі сельсавет]] * [[вёска Шчокатаўская Слабодка, Первамайскі сельсавет]] * [[вёска Бабінкі, Расненскі сельсавет]] * [[вёска Баброва, Расненскі сельсавет]] * [[вёска Горлава, Расненскі сельсавет]] * [[вёска Дубраўка, Расненскі сельсавет]] * [[вёска Заполле, Расненскі сельсавет]] * [[вёска Затоны 1, Расненскі сельсавет]] * [[вёска Затоны 2, Расненскі сельсавет]] * [[вёска Заходы, Расненскі сельсавет]] * [[вёска Зубаўка, Расненскі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Расненскі сельсавет]] * [[вёска Каменская Горка, Расненскі сельсавет]] * [[вёска Крычаватка, Расненскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Расненскі сельсавет]] * [[вёска Немерка, Расненскі сельсавет]] * [[вёска Прылепаўка, Расненскі сельсавет]] * [[вёска Пяскі, Расненскі сельсавет]] * [[вёска Расна, Расненскі сельсавет]] * [[вёска Робцы, Расненскі сельсавет]] * [[вёска Тугальдава, Расненскі сельсавет]] * [[вёска Чарнарэчка, Расненскі сельсавет]] * [[вёска Вярба, Цемналескі сельсавет]] * [[вёска Галалобаўка, Цемналескі сельсавет]] * [[вёска Гантоўля, Цемналескі сельсавет]] * [[вёска Еськаўка, Цемналескі сельсавет]] * [[вёска Каратышкі, Цемналескі сельсавет]] * [[пасёлак Ленінскі, Цемналескі сельсавет]] * [[вёска Пакуцце, Цемналескі сельсавет]] * [[вёска Паташня, Цемналескі сельсавет]] * [[вёска Пічаўка, Цемналескі сельсавет]] * [[вёска Таўкачы, Цемналескі сельсавет]] * [[вёска Цёмны Лес, Цемналескі сельсавет]] * [[вёска Шаблавы, Цемналескі сельсавет]] * [[вёска Алюты, Чэрнеўскі сельсавет]] * [[вёска Аляксандраўка, Чэрнеўскі сельсавет]] * [[вёска Белая, Чэрнеўскі сельсавет]] * [[вёска Васільеўка, Чэрнеўскі сельсавет]] * [[вёска Вуглы, Чэрнеўскі сельсавет]] * [[вёска Галабурды, Чэрнеўскі сельсавет]] * [[вёска Даманы, Чэрнеўскі сельсавет]] * [[вёска Еганы, Чэрнеўскі сельсавет]] * [[вёска Жданавічы, Чэрнеўскі сельсавет]] * [[вёска Забор'е, Чэрнеўскі сельсавет]] * [[вёска Зямцы, Чэрнеўскі сельсавет]] * [[вёска Камуна, Чэрнеўскі сельсавет]] * [[вёска Карзеева, Чэрнеўскі сельсавет]] * [[вёска Кішчыцы, Чэрнеўскі сельсавет]] * [[вёска Мілаўё, Чэрнеўскі сельсавет]] * [[вёска Новая Чэрнеўка, Чэрнеўскі сельсавет]] * [[вёска Новыя Жданавічы, Чэрнеўскі сельсавет]] * [[вёска Праабражэнск, Чэрнеўскі сельсавет]] * [[вёска Пудаўня, Чэрнеўскі сельсавет]] * [[вёска Рабкі, Чэрнеўскі сельсавет]] * [[вёска Русенка, Чэрнеўскі сельсавет]] * [[вёска Цінькаўшчына, Чэрнеўскі сельсавет]] * [[вёска Чэрнеўка, Чэрнеўскі сельсавет]] * [[вёска Яськаўшчына, Чэрнеўскі сельсавет]] * [[горад Касцюковічы]] * [[вёска Баравая, Баронькаўскі сельсавет]] * [[вёска Баронькі, Баронькаўскі сельсавет]] * [[вёска Барэйкі, Баронькаўскі сельсавет]] * [[вёска Вішні, Баронькаўскі сельсавет]] * [[вёска Гаўрыленка, Баронькаўскі сельсавет]] * [[вёска Дубраўка, Баронькаўскі сельсавет]] * [[вёска Жаркі, Баронькаўскі сельсавет]] * [[вёска Жукаўка, Баронькаўскі сельсавет]] * [[вёска Кавычыцы, Баронькаўскі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Баронькаўскі сельсавет]] * [[вёска Машавое, Баронькаўскі сельсавет]] * [[вёска Новая Іванаўка, Баронькаўскі сельсавет]] * [[вёска Падрайск, Баронькаўскі сельсавет]] * [[вёска Панькаўская Буда, Баронькаўскі сельсавет]] * [[вёска Пушкова, Баронькаўскі сельсавет]] * [[вёска Раёк, Баронькаўскі сельсавет]] * [[вёска Сігееўка, Баронькаўскі сельсавет]] * [[вёска Траянаўка, Баронькаўскі сельсавет]] * [[вёска Шаблі, Баронькаўскі сельсавет]] * [[вёска Ягораўка, Баронькаўскі сельсавет]] * [[вёска Бароўка, Беладубраўскі сельсавет]] * [[вёска Белая Дуброва, Беладубраўскі сельсавет]] * [[пасёлак Варашылава, Беладубраўскі сельсавет]] * [[вёска Відуйцы, Беладубраўскі сельсавет]] * [[пасёлак Глыбокае, Беладубраўскі сельсавет]] * [[вёска Дзяражня, Беладубраўскі сельсавет]] * [[вёска Ізбужар, Беладубраўскі сельсавет]] * [[вёска Калодліва, Беладубраўскі сельсавет]] * [[вёска Клеявічы, Беладубраўскі сельсавет]] * [[вёска Красная Зара, Беладубраўскі сельсавет]] * [[вёска Крывая Ніва, Беладубраўскі сельсавет]] * [[вёска Насецкае, Беладубраўскі сельсавет]] * [[вёска Папаратная, Беладубраўскі сельсавет]] * [[вёска Прудок, Беладубраўскі сельсавет]] * [[вёска Саматэвічы, Беладубраўскі сельсавет]] * [[вёска Сілічы, Беладубраўскі сельсавет]] * [[вёска Студзянец, Беладубраўскі сельсавет]] * [[вёска Арцюхі, Бялынкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Белы Камень, Бялынкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Боні, Бялынкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Бялынкавічы, Бялынкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Вішэнскі, Бялынкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Крапіўня, Бялынкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Гарбачоўка, Бялынкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Жабыкі, Бялынкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Іванаўка, Бялынкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Канічы, Бялынкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Кісялі, Бялынкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Крапіўня, Бялынкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Кубракоўка, Бялынкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ліпаўка, Бялынкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Малая Крапіўня, Бялынкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Маліноўка, Бялынкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Новыя Саматэвічы, Бялынкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Пасека, Бялынкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Сакалоўка, Бялынкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Станцыя Бялынкавічы, Бялынкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Трусак, Бялынкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Шчаглоўка, Бялынкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Асінаўка, Дзямідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вітунь, Дзямідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вішанькі, Дзямідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Гарадок, Дзямідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дзямідавічы, Дзямідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Іванаўка, Дзямідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Красная Звязда, Дзямідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Красны, Дзямідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Круты Роў, Дзямідавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Папоўка, Дзямідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Первае Мая, Дзямідавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Пралетарый, Дзямідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Прусіна, Дзямідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Прусінская Буда, Дзямідавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Ракітнік, Дзямідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ручэй, Дзямідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Тупічына, Дзямідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Васілёўка, Забычанскі сельсавет]] * [[вёска Галачоўка, Забычанскі сельсавет]] * [[вёска Забычанне, Забычанскі сельсавет]] * [[вёска Красная Слабада, Забычанскі сельсавет]] * [[пасёлак Красны Курган, Забычанскі сельсавет]] * [[вёска Крупня, Забычанскі сельсавет]] * [[вёска Мурын Бор, Забычанскі сельсавет]] * [[вёска Негіна, Забычанскі сельсавет]] * [[вёска Нізькі, Забычанскі сельсавет]] * [[вёска Норкіна, Забычанскі сельсавет]] * [[вёска Падгародак, Забычанскі сельсавет]] * [[вёска Ангелаўка, Пралетарскі сельсавет]] * [[вёска Антонаўка, Пралетарскі сельсавет]] * [[вёска Валаскоўня, Пралетарскі сельсавет]] * [[вёска Валынеж, Пралетарскі сельсавет]] * [[вёска Вязавец, Пралетарскі сельсавет]] * [[вёска Калодзезькі, Пралетарскі сельсавет]] * [[вёска Камень, Пралетарскі сельсавет]] * [[вёска Карабанава, Пралетарскі сельсавет]] * [[вёска Красная Зара, Пралетарскі сельсавет]] * [[пасёлак Лесавы, Пралетарскі сельсавет]] * [[вёска Муравілле, Пралетарскі сельсавет]] * [[вёска Падцеханічы, Пралетарскі сельсавет]] * [[вёска Пралетарскае, Пралетарскі сельсавет]] * [[вёска Пралетарская Камуна, Пралетарскі сельсавет]] * [[вёска Пушкова, Пралетарскі сельсавет]] * [[вёска Пячары, Пралетарскі сельсавет]] * [[вёска Фралоўка, Пралетарскі сельсавет]] * [[вёска Цеханічы, Пралетарскі сельсавет]] * [[вёска Чарчонаўка, Пралетарскі сельсавет]] * [[вёска Шарэйкі, Пралетарскі сельсавет]] * [[пасёлак Шчарбакоўка, Пралетарскі сельсавет]] * [[вёска Алесенкава, Сялецкі сельсавет]] * [[вёска Аляксееўка, Сялецкі сельсавет]] * [[вёска Дворацкая Буда, Сялецкі сельсавет]] * [[вёска Журбін, Сялецкі сельсавет]] * [[вёска Журбінская Буда, Сялецкі сельсавет]] * [[вёска Зоеўка, Сялецкі сельсавет]] * [[вёска Каласоўка, Сялецкі сельсавет]] * [[вёска Марцінаўка, Сялецкі сельсавет]] * [[вёска Плоскае, Сялецкі сельсавет]] * [[вёска Разрытае, Сялецкі сельсавет]] * [[вёска Сафонаўка, Сялецкі сельсавет]] * [[вёска Смолькаўская Буда, Сялецкі сельсавет]] * [[вёска Смолькі, Сялецкі сельсавет]] * [[вёска Сялецкае, Сялецкі сельсавет]] * [[вёска Фралоўка, Сялецкі сельсавет]] * [[горад Кіраўск]] * [[вёска Ала, Баравіцкі сельсавет]] * [[вёска Ахоцічы, Баравіцкі сельсавет]] * [[вёска Баравіца, Баравіцкі сельсавет]] * [[вёска Бераснёўка, Баравіцкі сельсавет]] * [[вёска Віленка, Баравіцкі сельсавет]] * [[вёска Вілы, Баравіцкі сельсавет]] * [[вёска Выжары, Баравіцкі сельсавет]] * [[вёска Гарадзец, Баравіцкі сельсавет]] * [[вёска Зеляніца, Баравіцкі сельсавет]] * [[вёска Каршукі, Баравіцкі сельсавет]] * [[вёска Мазураўка, Баравіцкі сельсавет]] * [[вёска Негаўля, Баравіцкі сельсавет]] * [[вёска Новы Гарадок, Баравіцкі сельсавет]] * [[вёска Рагоўка, Баравіцкі сельсавет]] * [[вёска Рудня, Баравіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Скачок, Баравіцкі сельсавет]] * [[вёска Стража, Баравіцкі сельсавет]] * [[вёска Боркі, Грыбавецкі сельсавет]] * [[вёска Грыбава Слабада, Грыбавецкі сельсавет]] * [[вёска Грыбавец, Грыбавецкі сельсавет]] * [[вёска Збышын, Грыбавецкі сельсавет]] * [[пасёлак Лясніцтва, Грыбавецкі сельсавет]] * [[вёска Пільнікі, Грыбавецкі сельсавет]] * [[вёска Стары Юзін, Грыбавецкі сельсавет]] * [[вёска Шалаёўка, Грыбавецкі сельсавет]] * [[вёска Асаўнік, Добасненскі сельсавет]] * [[вёска Баркі, Добасненскі сельсавет]] * [[вёска Барсукі, Добасненскі сельсавет]] * [[вёска Вазнясенск, Добасненскі сельсавет]] * [[вёска Вінаградаўка, Добасненскі сельсавет]] * [[вёска Даброціна, Добасненскі сельсавет]] * [[вёска Дабрыца, Добасненскі сельсавет]] * [[вёска Добасна, Добасненскі сельсавет]] * [[вёска Дубавое, Добасненскі сельсавет]] * [[вёска Жылічы, Добасненскі сельсавет]] * [[пасёлак Жылічы, Добасненскі сельсавет]] * [[вёска Капачоўка, Добасненскі сельсавет]] * [[вёска Красная Гара, Добасненскі сельсавет]] * [[вёска Красны Беражок, Добасненскі сельсавет]] * [[вёска Леўкавічы, Добасненскі сельсавет]] * [[вёска Новая Добасна, Добасненскі сельсавет]] * [[пасёлак Няптун, Добасненскі сельсавет]] * [[вёска Пархімкавічы, Добасненскі сельсавет]] * [[вёска Пражэктар, Добасненскі сельсавет]] * [[вёска Пясцова, Добасненскі сельсавет]] * [[вёска Рог, Добасненскі сельсавет]] * [[вёска Скубяціна, Добасненскі сельсавет]] * [[вёска Харлапавічы, Добасненскі сельсавет]] * [[пасёлак Ясны, Добасненскі сельсавет]] * [[вёска Казулічы, Казуліцкі сельсавет]] * [[вёска Каладзіно, Казуліцкі сельсавет]] * [[вёска Кострыцкая Слабодка, Казуліцкі сельсавет]] * [[вёска Красніца, Казуліцкі сельсавет]] * [[вёска Ляскі, Казуліцкі сельсавет]] * [[вёска Малінаўка, Казуліцкі сельсавет]] * [[вёска Падказулічча, Казуліцкі сельсавет]] * [[вёска Падлессе, Казуліцкі сельсавет]] * [[вёска Падрэчча, Казуліцкі сельсавет]] * [[вёска Пацава Слабада, Казуліцкі сельсавет]] * [[вёска Стаўпішча, Казуліцкі сельсавет]] * [[вёска Гута, Любоніцкі сельсавет]] * [[вёска Ігнацоўка, Любоніцкі сельсавет]] * [[вёска Кострычы, Любоніцкі сельсавет]] * [[вёска Курганы, Любоніцкі сельсавет]] * [[вёска Любонічы, Любоніцкі сельсавет]] * [[вёска Морхавічы, Любоніцкі сельсавет]] * [[вёска Сяргеевічы, Любоніцкі сельсавет]] * [[вёска Уласавічы, Любоніцкі сельсавет]] * [[вёска Букіно, Мышкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Валосавічы, Мышкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Мышкавічы, Мышкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Новае Стаўпішча, Мышкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Суянец, Мышкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Цейкавічы, Мышкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Барсукі, Паўлавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вішанька, Паўлавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дзесяціны, Паўлавіцкі сельсавет]] * [[вёска Зарубін Вугал, Паўлавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ізабеліна, Паўлавіцкі сельсавет]] * [[вёска Лешчанка, Паўлавіцкі сельсавет]] * [[вёска Машок, Паўлавіцкі сельсавет]] * [[вёска Нандаткі, Паўлавіцкі сельсавет]] * [[вёска Новыя Дваранінавічы, Паўлавіцкі сельсавет]] * [[вёска Падвішанне, Паўлавіцкі сельсавет]] * [[вёска Падлешчанка, Паўлавіцкі сельсавет]] * [[вёска Паўлавічы, Паўлавіцкі сельсавет]] * [[вёска Полькавічы, Паўлавіцкі сельсавет]] * [[вёска Селіца, Паўлавіцкі сельсавет]] * [[вёска Старыя Дваранінавічы, Паўлавіцкі сельсавет]] * [[вёска Хімарадзь, Паўлавіцкі сельсавет]] * [[вёска Шпілеўшчына, Паўлавіцкі сельсавет]] * [[вёска Шырокае, Паўлавіцкі сельсавет]] * [[вёска Юзафін, Паўлавіцкі сельсавет]] * [[вёска Барчыцы, Скрыпліцкі сельсавет]] * [[вёска Віктараўка, Скрыпліцкі сельсавет]] * [[вёска Вязаўка, Скрыпліцкі сельсавет]] * [[вёска Глыбокавічы, Скрыпліцкі сельсавет]] * [[вёска Забуднянскія Хутары, Скрыпліцкі сельсавет]] * [[вёска Камерава, Скрыпліцкі сельсавет]] * [[вёска Капусціна, Скрыпліцкі сельсавет]] * [[вёска Кісцяні, Скрыпліцкі сельсавет]] * [[вёска Новае Заліцвінне, Скрыпліцкі сельсавет]] * [[вёска Самадумаўка, Скрыпліцкі сельсавет]] * [[вёска Скрыпліца, Скрыпліцкі сельсавет]] * [[вёска Старое Заліцвінне, Скрыпліцкі сельсавет]] * [[вёска Хвайніца, Скрыпліцкі сельсавет]] * [[вёска Вяленка, Стайкаўскі сельсавет]] * [[вёска Галынаўка, Стайкаўскі сельсавет]] * [[вёска Гогаль, Стайкаўскі сельсавет]] * [[вёска Дубцы, Стайкаўскі сельсавет]] * [[вёска Зялёная Рошча, Стайкаўскі сельсавет]] * [[вёска Коўбава, Стайкаўскі сельсавет]] * [[вёска Нямкі, Стайкаўскі сельсавет]] * [[вёска Падліпкі, Стайкаўскі сельсавет]] * [[вёска Падлужжа, Стайкаўскі сельсавет]] * [[вёска Падсёлы, Стайкаўскі сельсавет]] * [[вёска Прыбар, Стайкаўскі сельсавет]] * [[вёска Стайкі, Стайкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сяліба, Стайкаўскі сельсавет]] * [[вёска Шмакі, Стайкаўскі сельсавет]] * [[вёска Чарабамір, Стайкаўскі сельсавет]] * [[вёска Чыгірынка, Стайкаўскі сельсавет]] * [[горад Клімавічы]] * [[вёска Круглае, Клімавіцкаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Рэут, Клімавіцкаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Хацень, Клімавіцкаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Аўтухоўка, Высакоўскі сельсавет]] * [[вёска Буда, Высакоўскі сельсавет]] * [[вёска Высокае, Высакоўскі сельсавет]] * [[вёска Жэўжык, Высакоўскі сельсавет]] * [[вёска Клоў, Высакоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Красавічы, Высакоўскі сельсавет]] * [[вёска Мяжэнін, Высакоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Новы Строй, Высакоўскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Высакоўскі сельсавет]] * [[вёска Торчанка, Высакоўскі сельсавет]] * [[вёска Яноўка, Высакоўскі сельсавет]] * [[вёска Арцёмаўка, Галіцкі сельсавет]] * [[вёска Васілёўка, Галіцкі сельсавет]] * [[вёска Галіцкая Мыза, Галіцкі сельсавет]] * [[вёска Галічы, Галіцкі сельсавет]] * [[вёска Завідаўка, Галіцкі сельсавет]] * [[вёска Іванава Слабада, Галіцкі сельсавет]] * [[вёска Касперка, Галіцкі сельсавет]] * [[вёска Лядзешня, Галіцкі сельсавет]] * [[вёска Мікалаеўка, Галіцкі сельсавет]] * [[вёска Недзведзь, Галіцкі сельсавет]] * [[вёска Післяціна, Галіцкі сельсавет]] * [[вёска Пожар, Галіцкі сельсавет]] * [[вёска Пуцімель, Галіцкі сельсавет]] * [[вёска Пятроўка, Галіцкі сельсавет]] * [[вёска Сабалёўка, Галіцкі сельсавет]] * [[вёска Сакалоўка, Галіцкі сельсавет]] * [[вёска Селішча, Галіцкі сельсавет]] * [[вёска Стайкі, Галіцкі сельсавет]] * [[вёска Фядотава Буда, Галіцкі сельсавет]] * [[вёска Бліунг, Гусаркаўскі сельсавет]] * [[вёска Бухоўка, Гусаркаўскі сельсавет]] * [[вёска Гусарка, Гусаркаўскі сельсавет]] * [[вёска Ерашоўка, Гусаркаўскі сельсавет]] * [[вёска Зімніцы, Гусаркаўскі сельсавет]] * [[вёска Зялёны Клін, Гусаркаўскі сельсавет]] * [[вёска Канахоўка, Гусаркаўскі сельсавет]] * [[вёска Пожар, Гусаркаўскі сельсавет]] * [[вёска Рэкта, Гусаркаўскі сельсавет]] * [[вёска Свірэль, Гусаркаўскі сельсавет]] * [[вёска Свішчава, Гусаркаўскі сельсавет]] * [[вёска Селішча, Гусаркаўскі сельсавет]] * [[вёска Чэпелькі, Гусаркаўскі сельсавет]] * [[вёска Барсукі, Дамамерыцкі сельсавет]] * [[вёска Барысаўка, Дамамерыцкі сельсавет]] * [[вёска Ганнаўка, Дамамерыцкі сельсавет]] * [[вёска Дамамерычы, Дамамерыцкі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Дамамерыцкі сельсавет]] * [[вёска Новыя Дамамерычы, Дамамерыцкі сельсавет]] * [[вёска Палошкава, Дамамерыцкі сельсавет]] * [[вёска Пянькоўка, Дамамерыцкі сельсавет]] * [[вёска Хадунь, Дамамерыцкі сельсавет]] * [[вёска Хатовіж, Дамамерыцкі сельсавет]] * [[вёска Царковішча, Дамамерыцкі сельсавет]] * [[пасёлак Вялікі Мох, кі сельсаветсялёвабудскі сельсавет]] * [[вёска Завідаўка, кі сельсаветсялёвабудскі сельсавет]] * [[вёска Звянчатка, кі сельсаветсялёвабудскі сельсавет]] * [[вёска Іванаўск, кі сельсаветсялёвабудскі сельсавет]] * [[вёска Кавалёўка, кі сельсаветсялёвабудскі сельсавет]] * [[вёска Кісялёва Буда, кі сельсаветсялёвабудскі сельсавет]] * [[вёска Красоўка, кі сельсаветсялёвабудскі сельсавет]] * [[вёска Куляшоўка, кі сельсаветсялёвабудскі сельсавет]] * [[вёска Новы Дзедзін, кі сельсаветсялёвабудскі сельсавет]] * [[вёска Новыя Пранічкі, кі сельсаветсялёвабудскі сельсавет]] * [[вёска Нязнань, кі сельсаветсялёвабудскі сельсавет]] * [[вёска Папаратка, кі сельсаветсялёвабудскі сельсавет]] * [[вёска Роськаў, кі сельсаветсялёвабудскі сельсавет]] * [[вёска Стары Дзедзін, кі сельсаветсялёвабудскі сельсавет]] * [[вёска Старыя Пранічкі, кі сельсаветсялёвабудскі сельсавет]] * [[вёска Сялец, кі сельсаветсялёвабудскі сельсавет]] * [[вёска Фёдараўка, кі сельсаветсялёвабудскі сельсавет]] * [[вёска Шасцёраўка, кі сельсаветсялёвабудскі сельсавет]] * [[вёска Барысавічы, Лабжанскі сельсавет]] * [[вёска Ганнаўка, Лабжанскі сельсавет]] * [[вёска Гразівец, Лабжанскі сельсавет]] * [[вёска Гута, Лабжанскі сельсавет]] * [[вёска Дубравіца, Лабжанскі сельсавет]] * [[вёска Заручча, Лабжанскі сельсавет]] * [[вёска Лапатавічы, Лабжанскі сельсавет]] * [[вёска Лобжа, Лабжанскі сельсавет]] * [[вёска Муравец, Лабжанскі сельсавет]] * [[вёска Новыя Жаркі, Лабжанскі сельсавет]] * [[вёска Пад'елле, Лабжанскі сельсавет]] * [[вёска Папехінка, Лабжанскі сельсавет]] * [[вёска Рудня, Лабжанскі сельсавет]] * [[вёска Сінеж, Лабжанскі сельсавет]] * [[вёска Старыя Жаркі, Лабжанскі сельсавет]] * [[вёска Азерцы, Лазовіцкі сельсавет]] * [[вёска Асмолавічы, Лазовіцкі сельсавет]] * [[вёска Востраў, Лазовіцкі сельсавет]] * [[вёска Лазовіца, Лазовіцкі сельсавет]] * [[вёска Паля, Лазовіцкі сельсавет]] * [[вёска Паўлавічы, Лазовіцкі сельсавет]] * [[вёска Сянная, Лазовіцкі сельсавет]] * [[вёска Уздзевічы, Лазовіцкі сельсавет]] * [[вёска Фядотаўка, Лазовіцкі сельсавет]] * [[вёска Шумоўка, Лазовіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Варашылаўка, Мілаславіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Данілаўка, Мілаславіцкі сельсавет]] * [[вёска Ільюхіна, Мілаславіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Крастоўскі, Мілаславіцкі сельсавет]] * [[вёска Макеевічы, Мілаславіцкі сельсавет]] * [[вёска Мілаславічы, Мілаславіцкі сельсавет]] * [[вёска Перавалошня, Мілаславіцкі сельсавет]] * [[вёска Піцер, Мілаславіцкі сельсавет]] * [[вёска Склімін, Мілаславіцкі сельсавет]] * [[вёска Стары Стан, Мілаславіцкі сельсавет]] * [[вёска Тарасавічы, Мілаславіцкі сельсавет]] * [[вёска Тратны Кут, Мілаславіцкі сельсавет]] * [[вёска Цімошкі, Мілаславіцкі сельсавет]] * [[вёска Цітаўка, Мілаславіцкі сельсавет]] * [[вёска Юр'евічы, Мілаславіцкі сельсавет]] * [[вёска Якімавічы, Мілаславіцкі сельсавет]] * [[вёска Васькоўка, Родненскі сельсавет]] * [[вёска Грышын, Родненскі сельсавет]] * [[вёска Заходы, Родненскі сельсавет]] * [[вёска Казусёўка, Родненскі сельсавет]] * [[вёска Крупня, Родненскі сельсавет]] * [[вёска Крывая, Родненскі сельсавет]] * [[вёска Леанполле, Родненскі сельсавет]] * [[вёска Малашкавічы, Родненскі сельсавет]] * [[вёска Мацяёўка, Родненскі сельсавет]] * [[вёска Мыслеўшчына, Родненскі сельсавет]] * [[вёска Патаронаўка, Родненскі сельсавет]] * [[вёска Прудок, Родненскі сельсавет]] * [[вёска Родня, Родненскі сельсавет]] * [[вёска Сабалёўка, Родненскі сельсавет]] * [[вёска Сідараўка, Родненскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Родненскі сельсавет]] * [[вёска Судзілы, Родненскі сельсавет]] * [[вёска Сураў, Родненскі сельсавет]] * [[вёска Сямёнаўка 1, Родненскі сельсавет]] * [[вёска Халдэеўка, Родненскі сельсавет]] * [[вёска Якубаўка, Родненскі сельсавет]] * [[вёска Балешына, Ціманаўскі сельсавет]] * [[вёска Вазнясенск, Ціманаўскі сельсавет]] * [[вёска Гірэевічы, Ціманаўскі сельсавет]] * [[вёска Дарагінь, Ціманаўскі сельсавет]] * [[вёска Жадунька, Ціманаўскі сельсавет]] * [[вёска Кукуеўка, Ціманаўскі сельсавет]] * [[вёска Лубянка, Ціманаўскі сельсавет]] * [[вёска Мядзведаўка, Ціманаўскі сельсавет]] * [[вёска Плюшчава, Ціманаўскі сельсавет]] * [[вёска Рысін, Ціманаўскі сельсавет]] * [[вёска Стайкі, Ціманаўскі сельсавет]] * [[вёска Сямёнаўка, Ціманаўскі сельсавет]] * [[вёска Ціманава, Ціманаўскі сельсавет]] * [[вёска Ясная Паляна, Ціманаўскі сельсавет]] * [[горад Клічаў]] * [[вёска Бёрда, Клічаўскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Ваевічы, Клічаўскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Восаў, Клічаўскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Дзмітраўка 2, Клічаўскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Іванаўка, Клічаўскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Кавяза, Клічаўскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Канстантоў, Клічаўскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Клічаўскія Пасёлкі, Клічаўскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Лаззё, Клічаўскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Палосы, Клічаўскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Паплавы, Клічаўскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Перасопня, Клічаўскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Рубеж, Клічаўскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Стаялава, Клічаўскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Акцябрск, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Градкі, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Закоркі 1, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Закоркі 2, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Казлы, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Масніцкае, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Масное, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Мілажань, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Новае Сяло, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Новы Востраў, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Стары Востраў, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Асавы, Бацэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Бацэвічы, Бацэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Бярозаўка, Бацэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Ворліна, Бацэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Старына, Бацэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Дуброва, Бацэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Заполле, Бацэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Красны Бераг, Бацэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Любічы, Бацэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Люціна, Бацэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Малая Вольса, Бацэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Міхалоўка, Бацэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Новы Спор, Бацэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Пабеда, Бацэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Пад'яблынька, Бацэвіцкі сельсавет]] * [[хутар Сотнае, Бацэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Стары Спор, Бацэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Усохі, Бацэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Чырвоная Ніва, Бацэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Юзафін, Бацэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Якімава Ляда, Бацэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Віркаў, Віркаўскі сельсавет]] * [[вёска Земляніца, Віркаўскі сельсавет]] * [[вёска Калінаўка, Віркаўскі сельсавет]] * [[вёска Лянёўка, Віркаўскі сельсавет]] * [[вёска Міхалоў, Віркаўскі сельсавет]] * [[вёска Старое Сяло, Віркаўскі сельсавет]] * [[вёска Аляксандраўка, Ганчанскі сельсавет]] * [[вёска Бабоўка, Ганчанскі сельсавет]] * [[вёска Баркі, Ганчанскі сельсавет]] * [[пасёлак Ганчанскі, Ганчанскі сельсавет]] * [[вёска Гонча, Ганчанскі сельсавет]] * [[вёска Драні, Ганчанскі сельсавет]] * [[вёска Жалезная Баравіна, Ганчанскі сельсавет]] * [[вёска Жэрдзішча, Ганчанскі сельсавет]] * [[вёска Малінне, Ганчанскі сельсавет]] * [[вёска Мяжное, Ганчанскі сельсавет]] * [[вёска Падстружжа, Ганчанскі сельсавет]] * [[вёска Рагі, Ганчанскі сельсавет]] * [[вёска Свёкрава, Ганчанскі сельсавет]] * [[вёска Сіманаўка, Ганчанскі сельсавет]] * [[вёска Тачышча, Ганчанскі сельсавет]] * [[вёска Убалацце, Ганчанскі сельсавет]] * [[вёска Хрэлева, Ганчанскі сельсавет]] * [[вёска Брусы, Доўгаўскі сельсавет]] * [[вёска Брылёўка, Доўгаўскі сельсавет]] * [[вёска Веснік, Доўгаўскі сельсавет]] * [[вёска Вішнёўка, Доўгаўскі сельсавет]] * [[вёска Гулы, Доўгаўскі сельсавет]] * [[вёска Даўжанка, Доўгаўскі сельсавет]] * [[вёска Доўгае, Доўгаўскі сельсавет]] * [[вёска Дубно, Доўгаўскі сельсавет]] * [[вёска Загацце, Доўгаўскі сельсавет]] * [[вёска Закупленне, Доўгаўскі сельсавет]] * [[вёска Залічынка, Доўгаўскі сельсавет]] * [[вёска Звальня, Доўгаўскі сельсавет]] * [[вёска Калічонка, Доўгаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Мілое, Доўгаўскі сельсавет]] * [[вёска Новая Слабодка, Доўгаўскі сельсавет]] * [[вёска Церахаў Бор, Доўгаўскі сельсавет]] * [[вёска Ядраная Слабада, Доўгаўскі сельсавет]] * [[вёска Ялоўка, Доўгаўскі сельсавет]] * [[вёска Вяленік, Каўбчанскі сельсавет]] * [[вёска Ганаратаў, Каўбчанскі сельсавет]] * [[вёска Закуцкі Дварок, Каўбчанскі сельсавет]] * [[вёска Закуцце, Каўбчанскі сельсавет]] * [[вёска Каўбчанская Слабодка, Каўбчанскі сельсавет]] * [[вёска Коўбча, Каўбчанскі сельсавет]] * [[вёска Красны Лес, Каўбчанскі сельсавет]] * [[вёска Куцін, Каўбчанскі сельсавет]] * [[вёска Ліпніца, Каўбчанскі сельсавет]] * [[вёска Новыя Максімавічы, Каўбчанскі сельсавет]] * [[вёска Новыя Набаркі, Каўбчанскі сельсавет]] * [[вёска Палам, Каўбчанскі сельсавет]] * [[вёска Рэпішча, Каўбчанскі сельсавет]] * [[вёска Старыя Максімавічы, Каўбчанскі сельсавет]] * [[вёска Старыя Набаркі, Каўбчанскі сельсавет]] * [[вёска Арэхаўка, Нясяцкі сельсавет]] * [[вёска Асінаўка, Нясяцкі сельсавет]] * [[вёска Буднева, Нясяцкі сельсавет]] * [[вёска Даклонь, Нясяцкі сельсавет]] * [[вёска Дуброва, Нясяцкі сельсавет]] * [[вёска Дулебня, Нясяцкі сельсавет]] * [[вёска Залаг, Нясяцкі сельсавет]] * [[вёска Нясята, Нясяцкі сельсавет]] * [[вёска Плоскае, Нясяцкі сельсавет]] * [[вёска Пярэкаль, Нясяцкі сельсавет]] * [[вёска Равок, Нясяцкі сельсавет]] * [[вёска Свабода, Нясяцкі сельсавет]] * [[вёска Селішча, Нясяцкі сельсавет]] * [[вёска Смалярня, Нясяцкі сельсавет]] * [[пасёлак Станцыя Нясята, Нясяцкі сельсавет]] * [[вёска Старое Курганне, Нясяцкі сельсавет]] * [[вёска Тацянка, Нясяцкі сельсавет]] * [[вёска Тацянка 2, Нясяцкі сельсавет]] * [[вёска Турчанка, Нясяцкі сельсавет]] * [[вёска Турэц, Нясяцкі сельсавет]] * [[вёска Уладзіміраўка, Нясяцкі сельсавет]] * [[вёска Хадэчын, Нясяцкі сельсавет]] * [[вёска Чаравач, Нясяцкі сельсавет]] * [[вёска Альхоўка, Патоцкі сельсавет]] * [[вёска Аляксееўка, Патоцкі сельсавет]] * [[вёска Вонічы, Патоцкі сельсавет]] * [[вёска Дзмітраўка 1, Патоцкі сельсавет]] * [[вёска Замікітка, Патоцкі сельсавет]] * [[вёска Малінавае, Патоцкі сельсавет]] * [[вёска Падгор'е, Патоцкі сельсавет]] * [[пасёлак Патока, Патоцкі сельсавет]] * [[вёска Развадава, Патоцкі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Патоцкі сельсавет]] * [[пасёлак Стаялава, Патоцкі сельсавет]] * [[вёска Суша, Патоцкі сельсавет]] * [[вёска Турчылоў, Патоцкі сельсавет]] * [[вёска Усакіна, Патоцкі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Краснаполле]] * [[вёска Брылёўка, Высакаборскі сельсавет]] * [[вёска Буглаі, Высакаборскі сельсавет]] * [[вёска Гарэзна, Высакаборскі сельсавет]] * [[вёска Забор'е, Высакаборскі сельсавет]] * [[пасёлак Зарэчча, Высакаборскі сельсавет]] * [[вёска Какойск, Высакаборскі сельсавет]] * [[вёска Лешчанка, Высакаборскі сельсавет]] * [[вёска Палуж 1, Высакаборскі сельсавет]] * [[вёска Палуж 2, Высакаборскі сельсавет]] * [[вёска Арцёхаў, Горскі сельсавет]] * [[вёска Бірулі, Горскі сельсавет]] * [[пасёлак Вясёлы, Горскі сельсавет]] * [[вёска Горанка, Горскі сельсавет]] * [[вёска Горы, Горскі сельсавет]] * [[вёска Грыбы, Горскі сельсавет]] * [[вёска Дзернавая, Горскі сельсавет]] * [[вёска Дубраўка, Горскі сельсавет]] * [[пасёлак Каўпіта, Горскі сельсавет]] * [[вёска Леніна, Горскі сельсавет]] * [[пасёлак Новы Свет, Горскі сельсавет]] * [[пасёлак Някрасаў, Горскі сельсавет]] * [[пасёлак Палядкі, Горскі сельсавет]] * [[вёска Раманоў, Горскі сельсавет]] * [[вёска Стайкі, Горскі сельсавет]] * [[пасёлак Сярэдні, Горскі сельсавет]] * [[вёска Аўчынец, Мхініцкі сельсавет]] * [[вёска Баравая, Мхініцкі сельсавет]] * [[вёска Беразуга, Мхініцкі сельсавет]] * [[вёска Буглаі, Мхініцкі сельсавет]] * [[вёска Выдранка, Мхініцкі сельсавет]] * [[вёска Глыбаў, Мхініцкі сельсавет]] * [[вёска Горкі, Мхініцкі сельсавет]] * [[вёска Завадок, Мхініцкі сельсавет]] * [[вёска Казелле, Мхініцкі сельсавет]] * [[вёска Марынаполле, Мхініцкі сельсавет]] * [[пасёлак Новае Жыццё, Мхініцкі сельсавет]] * [[вёска Пабеда, Мхініцкі сельсавет]] * [[вёска Раманькі, Мхініцкі сельсавет]] * [[вёска Сабалі, Мхініцкі сельсавет]] * [[пасёлак Струменск, Мхініцкі сельсавет]] * [[вёска Халмы, Мхініцкі сельсавет]] * [[вёска Яшная Буда, Мхініцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Хутары, Сідараўскі сельсавет]] * [[вёска Гарадзецкая, Сідараўскі сельсавет]] * [[вёска Завадок, Сідараўскі сельсавет]] * [[вёска Кажамякіна, Сідараўскі сельсавет]] * [[вёска Калінаўка, Сідараўскі сельсавет]] * [[пасёлак Луч, Сідараўскі сельсавет]] * [[вёска Лютня, Сідараўскі сельсавет]] * [[вёска Лютнянская Буда, Сідараўскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Хутары, Сідараўскі сельсавет]] * [[вёска Мядзвёдаўка, Сідараўскі сельсавет]] * [[пасёлак Навасёлкі, Сідараўскі сельсавет]] * [[пасёлак Навіна, Сідараўскі сельсавет]] * [[вёска Новая Ясенка, Сідараўскі сельсавет]] * [[вёска Сідараўка, Сідараўскі сельсавет]] * [[вёска Траўна, Сідараўскі сельсавет]] * [[вёска Турэйск, Сідараўскі сельсавет]] * [[вёска Усцінавічы, Сідараўскі сельсавет]] * [[вёска Фёдараўка, Сідараўскі сельсавет]] * [[вёска Ясенка, Сідараўскі сельсавет]] * [[вёска Яснаполле, Сідараўскі сельсавет]] * [[пасёлак Буходзькава, Тур'яўскі сельсавет]] * [[пасёлак Гара, Тур'яўскі сельсавет]] * [[пасёлак Доўгая Выгар, Тур'яўскі сельсавет]] * [[пасёлак Дубраўка, Тур'яўскі сельсавет]] * [[вёска Клясіна, Тур'яўскі сельсавет]] * [[вёска Князёўка, Тур'яўскі сельсавет]] * [[пасёлак Курганне, Тур'яўскі сельсавет]] * [[пасёлак Ламы, Тур'яўскі сельсавет]] * [[вёска Малюшына, Тур'яўскі сельсавет]] * [[пасёлак Непераможны, Тур'яўскі сельсавет]] * [[вёска Пачапы, Тур'яўскі сельсавет]] * [[пасёлак Сасноўскі, Тур'яўскі сельсавет]] * [[пасёлак Станіслаў, Тур'яўскі сельсавет]] * [[вёска Трубільня, Тур'яўскі сельсавет]] * [[вёска Тур'я, Тур'яўскі сельсавет]] * [[пасёлак Усход, Тур'яўскі сельсавет]] * [[пасёлак Хвашчы, Тур'яўскі сельсавет]] * [[пасёлак Шырокі, Тур'яўскі сельсавет]] * [[вёска Галузы, Яноўскі сельсавет]] * [[вёска Казелле, Яноўскі сельсавет]] * [[пасёлак Калінінскі, Яноўскі сельсавет]] * [[вёска Курбакі, Яноўскі сельсавет]] * [[пасёлак Лесавы, Яноўскі сельсавет]] * [[вёска Малінаўка, Яноўскі сельсавет]] * [[пасёлак Перадавы, Яноўскі сельсавет]] * [[вёска Яноўка, Яноўскі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Круглае]] * [[вёска Ахімкавічы 1, Комсеніцкі сельсавет]] * [[вёска Ахімкавічы 2, Комсеніцкі сельсавет]] * [[вёска Бушоўка, Комсеніцкі сельсавет]] * [[вёска Запруддзе, Комсеніцкі сельсавет]] * [[вёска Кляпінічы, Комсеніцкі сельсавет]] * [[вёска Комсенічы, Комсеніцкі сельсавет]] * [[вёска Краснагор'е, Комсеніцкі сельсавет]] * [[вёска Міхайлаўка, Комсеніцкі сельсавет]] * [[вёска Петушкі, Комсеніцкі сельсавет]] * [[вёска Рабінаўка, Комсеніцкі сельсавет]] * [[вёска Рублёўск, Комсеніцкі сельсавет]] * [[вёска Саладоўня, Комсеніцкі сельсавет]] * [[вёска Тубышкі, Комсеніцкі сельсавет]] * [[вёска Шамаўка, Комсеніцкі сельсавет]] * [[вёска Александрова, Круглянскі сельсавет]] * [[вёска Альшанікі 1, Круглянскі сельсавет]] * [[вёска Альшанікі 2, Круглянскі сельсавет]] * [[вёска Арава, Круглянскі сельсавет]] * [[вёска Бурнеўка, Круглянскі сельсавет]] * [[вёска Васільеўка, Круглянскі сельсавет]] * [[пасёлак Васточны, Круглянскі сельсавет]] * [[вёска Ваўканосава, Круглянскі сельсавет]] * [[вёска Вясна, Круглянскі сельсавет]] * [[вёска Гай, Круглянскі сельсавет]] * [[вёска Галае, Круглянскі сельсавет]] * [[вёска Грыбіна, Круглянскі сельсавет]] * [[вёска Дубоўка, Круглянскі сельсавет]] * [[вёска Займішча, Круглянскі сельсавет]] * [[вёска Замышкі, Круглянскі сельсавет]] * [[вёска Зара, Круглянскі сельсавет]] * [[вёска Засіцце, Круглянскі сельсавет]] * [[вёска Казаброддзе, Круглянскі сельсавет]] * [[вёска Казіміроўка, Круглянскі сельсавет]] * [[вёска Карнілаўка, Круглянскі сельсавет]] * [[вёска Красуля, Круглянскі сельсавет]] * [[вёска Лавуткі, Круглянскі сельсавет]] * [[вёска Лынаўка, Круглянскі сельсавет]] * [[вёска Лыскаўшчына, Круглянскі сельсавет]] * [[вёска Малая Арава, Круглянскі сельсавет]] * [[вёска Міхейкава, Круглянскі сельсавет]] * [[вёска Навапруддзе, Круглянскі сельсавет]] * [[вёска Новае Радча, Круглянскі сельсавет]] * [[вёска Падпаўлоўе, Круглянскі сельсавет]] * [[вёска Паўлова, Круглянскі сельсавет]] * [[вёска Пралетарый, Круглянскі сельсавет]] * [[вёска Пятая Гадавіна, Круглянскі сельсавет]] * [[вёска Ражкі, Круглянскі сельсавет]] * [[вёска Ракушава, Круглянскі сельсавет]] * [[вёска Свабода, Круглянскі сельсавет]] * [[вёска Скляпава, Круглянскі сельсавет]] * [[вёска Скураты, Круглянскі сельсавет]] * [[вёска Старое Радча, Круглянскі сельсавет]] * [[вёска Улужжа, Круглянскі сельсавет]] * [[вёска Шупені, Круглянскі сельсавет]] * [[вёска Яснае Вутра, Круглянскі сельсавет]] * [[вёска Бярозка, Кручанскі сельсавет]] * [[вёска Вугляны, Кручанскі сельсавет]] * [[вёска Дарожкавічы, Кручанскі сельсавет]] * [[вёска Дудакі, Кручанскі сельсавет]] * [[вёска Жукава, Кручанскі сельсавет]] * [[вёска Каўрыжына, Кручанскі сельсавет]] * [[вёска Круча, Кручанскі сельсавет]] * [[вёска Любішча, Кручанскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Вугляны, Кручанскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Каскевічы, Кручанскі сельсавет]] * [[вёска Мікулінка, Кручанскі сельсавет]] * [[вёска Новае Палессе, Кручанскі сельсавет]] * [[вёска Паграбішча, Кручанскі сельсавет]] * [[вёска Стаі, Кручанскі сельсавет]] * [[вёска Старое Палессе, Кручанскі сельсавет]] * [[вёска Татарка, Кручанскі сельсавет]] * [[вёска Янава, Кручанскі сельсавет]] * [[вёска Азёры, Ляснянскі сельсавет]] * [[вёска Арэхаўка, Ляснянскі сельсавет]] * [[вёска Бразгучка, Ляснянскі сельсавет]] * [[вёска Бураўшчына, Ляснянскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Зубава, Ляснянскі сельсавет]] * [[вёска Дуброва, Ляснянскі сельсавет]] * [[вёска Дудаковічы, Ляснянскі сельсавет]] * [[вёска Елькаўшчына, Ляснянскі сельсавет]] * [[вёска Загаранкі, Ляснянскі сельсавет]] * [[вёска Камяншчына, Ляснянскі сельсавет]] * [[вёска Літоўск, Ляснянскі сельсавет]] * [[вёска Лясныя, Ляснянскі сельсавет]] * [[вёска Мехава, Ляснянскі сельсавет]] * [[вёска Новая Елькаўшчына, Ляснянскі сельсавет]] * [[вёска Пасырава, Ляснянскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Ляснянскі сельсавет]] * [[вёска Славянка, Ляснянскі сельсавет]] * [[вёска Цямныя, Ляснянскі сельсавет]] * [[вёска Баканава, Рубежскі сельсавет]] * [[вёска Варгуццева, Рубежскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Каскевічы, Рубежскі сельсавет]] * [[вёска Зелянькова, Рубежскі сельсавет]] * [[вёска Красіна, Рубежскі сельсавет]] * [[вёска Марцьянавічы, Рубежскі сельсавет]] * [[вёска Някрасава, Рубежскі сельсавет]] * [[вёска Паўлавічы, Рубежскі сельсавет]] * [[вёска Пераселле, Рубежскі сельсавет]] * [[вёска Рубеж, Рубежскі сельсавет]] * [[вёска Саннікі, Рубежскі сельсавет]] * [[вёска Філатава, Рубежскі сельсавет]] * [[вёска Хількавічы, Рубежскі сельсавет]] * [[вёска Хралішчава, Рубежскі сельсавет]] * [[вёска Шаўкавінне, Рубежскі сельсавет]] * [[вёска Банькі, Цяцерынскі сельсавет]] * [[вёска Глыбокае, Цяцерынскі сельсавет]] * [[вёска Дразды, Цяцерынскі сельсавет]] * [[вёска Дуброва, Цяцерынскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Цяцерынскі сельсавет]] * [[вёска Зацяцёрка, Цяцерынскі сельсавет]] * [[вёска Зялёная Дуброва, Цяцерынскі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Цяцерынскі сельсавет]] * [[вёска Карма, Цяцерынскі сельсавет]] * [[вёска Касцюковічы, Цяцерынскі сельсавет]] * [[вёска Краснаполле, Цяцерынскі сельсавет]] * [[вёска Кружкі, Цяцерынскі сельсавет]] * [[вёска Крывуліна, Цяцерынскі сельсавет]] * [[вёска Ліпск, Цяцерынскі сельсавет]] * [[вёска Маліна, Цяцерынскі сельсавет]] * [[вёска Папоўка, Цяцерынскі сельсавет]] * [[вёска Прудкі, Цяцерынскі сельсавет]] * [[вёска Прыгані 1, Цяцерынскі сельсавет]] * [[вёска Прыгані 2, Цяцерынскі сельсавет]] * [[вёска Прыгані 3, Цяцерынскі сельсавет]] * [[вёска Старкі, Цяцерынскі сельсавет]] * [[вёска Храпы, Цяцерынскі сельсавет]] * [[вёска Цяцерын, Цяцерынскі сельсавет]] * [[вёска Шыпягі, Цяцерынскі сельсавет]] * [[вёска Аўсішча, Шапялевіцкі сельсавет]] * [[вёска Беларусь, Шапялевіцкі сельсавет]] * [[вёска Боўсевічы, Шапялевіцкі сельсавет]] * [[вёска Бялаўка, Шапялевіцкі сельсавет]] * [[вёска Ваўкаўшчына, Шапялевіцкі сельсавет]] * [[вёска Гоенка, Шапялевіцкі сельсавет]] * [[вёска Залоссе, Шапялевіцкі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Шапялевіцкі сельсавет]] * [[вёска Казёл, Шапялевіцкі сельсавет]] * [[вёска Конанавічы, Шапялевіцкі сельсавет]] * [[вёска Кунцы, Шапялевіцкі сельсавет]] * [[вёска Падар, Шапялевіцкі сельсавет]] * [[вёска Сіманавічы, Шапялевіцкі сельсавет]] * [[вёска Смагілаўка, Шапялевіцкі сельсавет]] * [[вёска Шапялевічы, Шапялевіцкі сельсавет]] * [[горад Крычаў]] * [[вёска Асавец, Бацвінаўскі сельсавет]] * [[вёска Баеўка 1, Бацвінаўскі сельсавет]] * [[вёска Баеўка 2, Бацвінаўскі сельсавет]] * [[вёска Бацвінаўка, Бацвінаўскі сельсавет]] * [[вёска Бранск, Бацвінаўскі сельсавет]] * [[вёска Вародзькаў 1, Бацвінаўскі сельсавет]] * [[вёска Вародзькаў 2, Бацвінаўскі сельсавет]] * [[вёска Вародзькаў 3, Бацвінаўскі сельсавет]] * [[вёска Вярхоўцы, Бацвінаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Вясёлы, Бацвінаўскі сельсавет]] * [[вёска Горкі, Бацвінаўскі сельсавет]] * [[вёска Губіншчына, Бацвінаўскі сельсавет]] * [[вёска Даленшчына, Бацвінаўскі сельсавет]] * [[вёска Дружкі, Бацвінаўскі сельсавет]] * [[вёска Зайцава Слабада, Бацвінаўскі сельсавет]] * [[вёска Канцы, Бацвінаўскі сельсавет]] * [[вёска Касцюкоўка, Бацвінаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Лучкі, Бацвінаўскі сельсавет]] * [[вёска Малінаўка, Бацвінаўскі сельсавет]] * [[вёска Масціцкая Слабада, Бацвінаўскі сельсавет]] * [[вёска Міляціна, Бацвінаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Падудага, Бацвінаўскі сельсавет]] * [[вёска Прусіна, Бацвінаўскі сельсавет]] * [[вёска Ратная, Бацвінаўскі сельсавет]] * [[вёска Рэпішча, Бацвінаўскі сельсавет]] * [[вёска Сетнае, Бацвінаўскі сельсавет]] * [[вёска Сычыкі, Бацвінаўскі сельсавет]] * [[вёска Цінькаў, Бацвінаўскі сельсавет]] * [[вёска Юркаўка, Бацвінаўскі сельсавет]] * [[вёска Яноў, Бацвінаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Арэхаўскі, Касцюшкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Воўчас, Касцюшкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Грушава, Касцюшкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Гуркава Ніва, Касцюшкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дарагая, Касцюшкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дарлівае, Касцюшкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Доўгі Лог, Касцюшкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Дубоўскі, Касцюшкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Залесавічы, Касцюшкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Калініна, Касцюшкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Камароўка, Касцюшкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Касцюшкавічы, Касцюшкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Кліноўскі, Касцюшкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Лушчэвінка, Касцюшкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Макаўе, Касцюшкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Малькаўка, Касцюшкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Новікі, Касцюшкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Пад'ялецкі, Касцюшкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Паклады, Касцюшкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Первакрычаўскі, Касцюшкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Прыгаўка, Касцюшкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Пушкары, Касцюшкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Сакольнічы, Касцюшкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Сасноўскі, Касцюшкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Свадкавічы, Касцюшкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Сячыхі, Касцюшкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Хацілавічы, Касцюшкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дзягавічы, Краснабудскі сельсавет]] * [[вёска Зарубец, Краснабудскі сельсавет]] * [[вёска Калектыўны Труд, Краснабудскі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Краснабудскі сельсавет]] * [[вёска Каранец, Краснабудскі сельсавет]] * [[вёска Краснаполле, Краснабудскі сельсавет]] * [[вёска Красная Буда, Краснабудскі сельсавет]] * [[пасёлак Красны Бор, Краснабудскі сельсавет]] * [[пасёлак Красны Сад, Краснабудскі сельсавет]] * [[вёска Крычаў 2, Краснабудскі сельсавет]] * [[вёска Літвінава, Краснабудскі сельсавет]] * [[вёска Міхеевічы, Краснабудскі сельсавет]] * [[вёска Нанаскава, Краснабудскі сельсавет]] * [[вёска Прахораўка, Краснабудскі сельсавет]] * [[вёска Прудок, Краснабудскі сельсавет]] * [[пасёлак Сярэбраны Ручай, Краснабудскі сельсавет]] * [[вёска Ягораўка, Краснабудскі сельсавет]] * [[вёска Ананічы, Лабковіцкі сельсавет]] * [[вёска Баяры, Лабковіцкі сельсавет]] * [[вёска Бель 1, Лабковіцкі сельсавет]] * [[вёска Беражыстае, Лабковіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Бунькаўшчына, Лабковіцкі сельсавет]] * [[вёска Гарбатка, Лабковіцкі сельсавет]] * [[вёска Глушнева, Лабковіцкі сельсавет]] * [[вёска Дубраўка, Лабковіцкі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Лабковіцкі сельсавет]] * [[вёска Зуі, Лабковіцкі сельсавет]] * [[вёска Іванаўка, Лабковіцкі сельсавет]] * [[вёска Кашаны, Лабковіцкі сельсавет]] * [[вёска Лабковічы, Лабковіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Ліпаўка, Лабковіцкі сельсавет]] * [[вёска Нізкі, Лабковіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Падасінкі, Лабковіцкі сельсавет]] * [[вёска Паланіца, Лабковіцкі сельсавет]] * [[вёска Паўлавічы, Лабковіцкі сельсавет]] * [[вёска Песькавічы, Лабковіцкі сельсавет]] * [[вёска Стаборшчына, Лабковіцкі сельсавет]] * [[вёска Стараселле, Лабковіцкі сельсавет]] * [[вёска Бродак, Маляціцкі сельсавет]] * [[пасёлак Вузкі, Маляціцкі сельсавет]] * [[вёска Ермакоўка, Маляціцкі сельсавет]] * [[вёска Луты, Маляціцкі сельсавет]] * [[вёска Маляцічы, Маляціцкі сельсавет]] * [[вёска Мірная, Маляціцкі сельсавет]] * [[вёска Мышкавічы, Маляціцкі сельсавет]] * [[вёска Плешчына, Маляціцкі сельсавет]] * [[вёска Сарочына, Маляціцкі сельсавет]] * [[вёска Слабуты, Маляціцкі сельсавет]] * [[вёска Брылі, Брылеўскі сельсавет]] * [[вёска Зарудзееўка, Брылеўскі сельсавет]] * [[вёска Зылі, Брылеўскі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Брылеўскі сельсавет]] * [[вёска Канстанцінаўка, Брылеўскі сельсавет]] * [[вёска Качурына, Брылеўскі сельсавет]] * [[вёска Макаранцы, Брылеўскі сельсавет]] * [[вёска Малееўка, Брылеўскі сельсавет]] * [[вёска Машанакі, Брылеўскі сельсавет]] * [[вёска Мішкаўка, Брылеўскі сельсавет]] * [[вёска Брускі, Буйніцкі сельсавет]] * [[вёска Буйнічы, Буйніцкі сельсавет]] * [[станцыя Буйнічы, Буйніцкі сельсавет]] * [[вёска Бутрымаўка, Буйніцкі сельсавет]] * [[вёска Векер, Буйніцкі сельсавет]] * [[станцыя Галынец, Буйніцкі сельсавет]] * [[вёска Галынец 1, Буйніцкі сельсавет]] * [[вёска Галынец 2, Буйніцкі сельсавет]] * [[вёска Гарадок, Буйніцкі сельсавет]] * [[вёска Гарадшчына, Буйніцкі сельсавет]] * [[вёска Дабрасневічы, Буйніцкі сельсавет]] * [[вёска Зацішша, Буйніцкі сельсавет]] * [[вёска Ракузаўка, Буйніцкі сельсавет]] * [[вёска Савасцянавічы, Буйніцкі сельсавет]] * [[вёска Сташына, Буйніцкі сельсавет]] * [[вёска Цішоўка, Буйніцкі сельсавет]] * [[вёска Атнянка, Вендаражскі сельсавет]] * [[вёска Барсукі, Вендаражскі сельсавет]] * [[вёска Бартнякі, Вендаражскі сельсавет]] * [[вёска Будзішча, Вендаражскі сельсавет]] * [[вёска Бяляўшчына, Вендаражскі сельсавет]] * [[вёска Бярозаўка, Вендаражскі сельсавет]] * [[вёска Варатыншчына, Вендаражскі сельсавет]] * [[вёска Вендараж, Вендаражскі сельсавет]] * [[станцыя Вендрыж, Вендаражскі сельсавет]] * [[пасёлак Вясёлы, Вендаражскі сельсавет]] * [[вёска Гуслішча, Вендаражскі сельсавет]] * [[вёска Гуслянка, Вендаражскі сельсавет]] * [[вёска Дубінка, Вендаражскі сельсавет]] * [[вёска Журавец 1, Вендаражскі сельсавет]] * [[вёска Журавец 2, Вендаражскі сельсавет]] * [[вёска Завярэжжа, Вендаражскі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Вендаражскі сельсавет]] * [[вёска Зялёная Слабада, Вендаражскі сельсавет]] * [[вёска Капейнае, Вендаражскі сельсавет]] * [[вёска Карчомка, Вендаражскі сельсавет]] * [[вёска Концы, Вендаражскі сельсавет]] * [[вёска Красная Слабада, Вендаражскі сельсавет]] * [[вёска Куты, Вендаражскі сельсавет]] * [[вёска Лавец, Вендаражскі сельсавет]] * [[вёска Масальшчына, Вендаражскі сельсавет]] * [[вёска Маяк, Вендаражскі сельсавет]] * [[вёска Міхалёва, Вендаражскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Вендаражскі сельсавет]] * [[вёска Новы Вендараж, Вендаражскі сельсавет]] * [[вёска Новы Сінін, Вендаражскі сельсавет]] * [[вёска Панізоў, Вендаражскі сельсавет]] * [[вёска Стары Сінін, Вендаражскі сельсавет]] * [[вёска Угалле, Вендаражскі сельсавет]] * [[вёска Хвашчоўка, Вендаражскі сельсавет]] * [[вёска Хрыпялёва, Вендаражскі сельсавет]] * [[вёска Шараеўка, Вендаражскі сельсавет]] * [[пасёлак Южны Жабін, Вендаражскі сельсавет]] * [[вёска Ямніца, Вендаражскі сельсавет]] * [[пасёлак Васход, Вяйнянскі сельсавет]] * [[вёска Вейна, Вяйнянскі сельсавет]] * [[вёска Вільчыцы, Вяйнянскі сельсавет]] * [[пасёлак Губанаў, Вяйнянскі сельсавет]] * [[вёска Зацішша, Вяйнянскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Вяйнянскі сельсавет]] * [[вёска Палетнікі, Вяйнянскі сельсавет]] * [[пасёлак Смалякоў, Вяйнянскі сельсавет]] * [[вёска Боўшава, Дашкаўскі сельсавет]] * [[вёска Дашкаўка, Дашкаўскі сельсавет]] * [[вёска Досава Сяліба, Дашкаўскі сельсавет]] * [[вёска Красніца 1, Дашкаўскі сельсавет]] * [[вёска Красніца 2, Дашкаўскі сельсавет]] * [[вёска Лежнеўка, Дашкаўскі сельсавет]] * [[вёска Мяжысеткі, Дашкаўскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Дашкаўскі сельсавет]] * [[вёска Салтанаўка, Дашкаўскі сельсавет]] * [[вёска Стайкі, Дашкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сялец, Дашкаўскі сельсавет]] * [[вёска Туманаўка, Дашкаўскі сельсавет]] * [[вёска Чарназёмаўка, Дашкаўскі сельсавет]] * [[станцыя Чарназёмаўка, Дашкаўскі сельсавет]] * [[вёска Батунь, Заводскаслабодскі сельсавет]] * [[пасёлак Батунь, Заводскаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Бокатаўка, Заводскаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Будоўля, Заводскаслабодскі сельсавет]] * [[пасёлак Бярозавы, Заводскаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Хонава, Заводскаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Гарадок, Заводскаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Дасовічы, Заводскаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Дзядкі, Заводскаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Дубраўка, Заводскаслабодскі сельсавет]] * [[пасёлак Жабін, Заводскаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Забалацце, Заводскаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Завадская Слабада, Заводскаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Загрэззе, Заводскаслабодскі сельсавет]] * [[пасёлак Зялёны, Заводскаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Заводскаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Коцні, Заводскаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Маліннік, Заводскаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Малое Хонава, Заводскаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Незаўка, Заводскаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Новая Культура, Заводскаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Падброддзе, Заводскаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Падбярэззе, Заводскаслабодскі сельсавет]] * [[пасёлак Палявы, Заводскаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Паплаўшчына, Заводскаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Пярсцілы, Заводскаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Рэпішча, Заводскаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Сініншчына, Заводскаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Старына, Заводскаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Чарнабель, Заводскаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Бароўка, Кадзінскі сельсавет]] * [[вёска Гародня, Кадзінскі сельсавет]] * [[вёска Кадзіна, Кадзінскі сельсавет]] * [[вёска Латрошча, Кадзінскі сельсавет]] * [[вёска Любуж, Кадзінскі сельсавет]] * [[вёска Мядзвёдаўка, Кадзінскі сельсавет]] * [[вёска Падбелле, Кадзінскі сельсавет]] * [[вёска Раманавічы, Кадзінскі сельсавет]] * [[вёска Таранава, Кадзінскі сельсавет]] * [[вёска Чаромушкі, Кадзінскі сельсавет]] * [[вёска Шчэжар 1, Кадзінскі сельсавет]] * [[вёска Шчэжар 2, Кадзінскі сельсавет]] * [[пасёлак Баброва, Княжыцкі сельсавет]] * [[вёска Бабровічы, Княжыцкі сельсавет]] * [[вёска Бракава, Княжыцкі сельсавет]] * [[вёска Булыжыцы, Княжыцкі сельсавет]] * [[вёска Горная Вуліца, Княжыцкі сельсавет]] * [[вёска Забор'е, Княжыцкі сельсавет]] * [[вёска Залубнішча, Княжыцкі сельсавет]] * [[вёска Ільінка, Княжыцкі сельсавет]] * [[вёска Княжыцы, Княжыцкі сельсавет]] * [[пасёлак Лахва, Княжыцкі сельсавет]] * [[вёска Лубнішча, Княжыцкі сельсавет]] * [[вёска Нізкая Вуліца, Княжыцкі сельсавет]] * [[вёска Нікіцінічы, Княжыцкі сельсавет]] * [[вёска Прокшанічы, Княжыцкі сельсавет]] * [[вёска Пясчанка, Княжыцкі сельсавет]] * [[вёска Селішча, Княжыцкі сельсавет]] * [[вёска Сенькава, Княжыцкі сельсавет]] * [[вёска Сумарокава, Княжыцкі сельсавет]] * [[вёска Таўпечыцы, Княжыцкі сельсавет]] * [[вёска Шчэгліца, Княжыцкі сельсавет]] * [[вёска Агееўка, Мастоцкі сельсавет]] * [[вёска Грыбаны, Мастоцкі сельсавет]] * [[вёска Калясішча, Мастоцкі сельсавет]] * [[вёска Кастрыцы, Мастоцкі сельсавет]] * [[вёска Кругі, Мастоцкі сельсавет]] * [[вёска Макаўня, Мастоцкі сельсавет]] * [[вёска Макрусінка, Мастоцкі сельсавет]] * [[вёска Масток, Мастоцкі сельсавет]] * [[вёска Мацееўшчына, Мастоцкі сельсавет]] * [[вёска Паўлаўка, Мастоцкі сельсавет]] * [[вёска Русінка, Мастоцкі сельсавет]] * [[вёска Фойна, Мастоцкі сельсавет]] * [[вёска Шапчыцы, Мастоцкі сельсавет]] * [[вёска Баброва, Махаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Дубраўка, Махаўскі сельсавет]] * [[вёска Запруддзе, Махаўскі сельсавет]] * [[вёска Косцінка, Махаўскі сельсавет]] * [[вёска Латанаўка, Махаўскі сельсавет]] * [[вёска Ліпец, Махаўскі сельсавет]] * [[вёска Малая Дубраўка, Махаўскі сельсавет]] * [[вёска Малы Асавец, Махаўскі сельсавет]] * [[вёска Махава, Махаўскі сельсавет]] * [[вёска Пусты Асавец, Махаўскі сельсавет]] * [[вёска Растаполле, Махаўскі сельсавет]] * [[вёска Старая Мілееўка, Махаўскі сельсавет]] * [[вёска Халмы, Махаўскі сельсавет]] * [[вёска Амхавая 1, Нядашаўскі сельсавет]] * [[вёска Амхавая 2, Нядашаўскі сельсавет]] * [[вёска Быстрык, Нядашаўскі сельсавет]] * [[вёска Галяні 1, Нядашаўскі сельсавет]] * [[вёска Галяні 2, Нядашаўскі сельсавет]] * [[вёска Дары, Нядашаўскі сельсавет]] * [[вёска Дубінка 1, Нядашаўскі сельсавет]] * [[вёска Дубінка 2, Нядашаўскі сельсавет]] * [[вёска Запруддзе, Нядашаўскі сельсавет]] * [[вёска Зімніца, Нядашаўскі сельсавет]] * [[вёска Князеўка, Нядашаўскі сельсавет]] * [[вёска Нядашава 1, Нядашаўскі сельсавет]] * [[вёска Нядашава 2, Нядашаўскі сельсавет]] * [[вёска Падгор'е, Нядашаўскі сельсавет]] * [[вёска Пятровічы, Нядашаўскі сельсавет]] * [[вёска Сідараўка, Нядашаўскі сельсавет]] * [[вёска Стужыца, Нядашаўскі сельсавет]] * [[вёска Бярозаўка, Палыкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Днепр, Палыкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Калінавая, Палыкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Камінтэрн, Палыкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Краснаполле 2, Палыкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Купёлы, Палыкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Мікалаеўка 1, Палыкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Мікалаеўка 2, Палыкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Мікалаеўка 3, Палыкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Палавінны Лог, Палыкавіцкі сельсавет]] * [[станцыя Палыкавіцкія Хутары, Палыкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Палыкавічы, Палыкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Палыкавічы 2, Палыкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Сенькава, Палыкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Валокі, Пашкаўскі сельсавет]] * [[вёска Гаі, Пашкаўскі сельсавет]] * [[вёска Гараны, Пашкаўскі сельсавет]] * [[вёска Грыбачы, Пашкаўскі сельсавет]] * [[вёска Жукава, Пашкаўскі сельсавет]] * [[вёска Забалацце, Пашкаўскі сельсавет]] * [[вёска Засценкі, Пашкаўскі сельсавет]] * [[вёска Казіміраўка, Пашкаўскі сельсавет]] * [[вёска Лужкі, Пашкаўскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі 1, Пашкаўскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі 2, Пашкаўскі сельсавет]] * [[вёска Новае Пашкава, Пашкаўскі сельсавет]] * [[вёска Прысна 1, Пашкаўскі сельсавет]] * [[вёска Прысна 2, Пашкаўскі сельсавет]] * [[вёска Рэчкі 1, Пашкаўскі сельсавет]] * [[вёска Рэчкі 2, Пашкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сафіеўка, Пашкаўскі сельсавет]] * [[вёска Старое Пашкава, Пашкаўскі сельсавет]] * [[вёска Хаткі, Пашкаўскі сельсавет]] * [[вёска Александроў, Семукацкі сельсавет]] * [[пасёлак Александроў, Семукацкі сельсавет]] * [[вёска Алень, Семукацкі сельсавет]] * [[вёска Альхоўка, Семукацкі сельсавет]] * [[вёска Арлянка, Семукацкі сельсавет]] * [[вёска Астраўшчына, Семукацкі сельсавет]] * [[вёска Барок, Семукацкі сельсавет]] * [[вёска Вазраждзенне, Семукацкі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Запаточча, Семукацкі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Бялевічы, Семукацкі сельсавет]] * [[вёска Гарадзішча, Семукацкі сельсавет]] * [[вёска Катвіна, Семукацкі сельсавет]] * [[вёска Коркаць, Семукацкі сельсавет]] * [[вёска Майшчына, Семукацкі сельсавет]] * [[вёска Малое Запаточча, Семукацкі сельсавет]] * [[вёска Малыя Бялевічы, Семукацкі сельсавет]] * [[вёска Мікалаеўка, Семукацкі сельсавет]] * [[вёска Міхайлаўск, Семукацкі сельсавет]] * [[вёска Навабеліца, Семукацкі сельсавет]] * [[вёска Новая Ніва, Семукацкі сельсавет]] * [[вёска Паддуб'е, Семукацкі сельсавет]] * [[вёска Паўлаўск, Семукацкі сельсавет]] * [[вёска Перамога, Семукацкі сельсавет]] * [[вёска Пушча, Семукацкі сельсавет]] * [[вёска Рог, Семукацкі сельсавет]] * [[вёска Рубеж, Семукацкі сельсавет]] * [[вёска Семукачы, Семукацкі сельсавет]] * [[вёска Сінюга, Семукацкі сельсавет]] * [[вёска Смалярня, Семукацкі сельсавет]] * [[вёска Укружжа, Семукацкі сельсавет]] * [[вёска Хімніца, Семукацкі сельсавет]] * [[вёска Ямішча, Семукацкі сельсавет]] * [[вёска Бароўка, Сідаравіцкі сельсавет]] * [[вёска Лыкава, Сідаравіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Мірны, Сідаравіцкі сельсавет]] * [[вёска Новая Мілееўка, Сідаравіцкі сельсавет]] * [[вёска Пална, Сідаравіцкі сельсавет]] * [[вёска Сідаравічы, Сідаравіцкі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Сідаравіцкі сельсавет]] * [[вёска Шылаў Вугал, Сідаравіцкі сельсавет]] * [[вёска Акулінцы, Сухарэўскі сельсавет]] * [[вёска Васілевічы, Сухарэўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Бушкава, Сухарэўскі сельсавет]] * [[вёска Зарэсце, Сухарэўскі сельсавет]] * [[вёска Іванавічы, Сухарэўскі сельсавет]] * [[вёска Іванаў Дварэц, Сухарэўскі сельсавет]] * [[вёска Кісялькі, Сухарэўскі сельсавет]] * [[вёска Малое Бушкава, Сухарэўскі сельсавет]] * [[вёска Рыкі, Сухарэўскі сельсавет]] * [[вёска Сафійск, Сухарэўскі сельсавет]] * [[вёска Супанічы, Сухарэўскі сельсавет]] * [[вёска Сухары, Сухарэўскі сельсавет]] * [[вёска Харошкі, Сухарэўскі сельсавет]] * [[вёска Ходнева, Сухарэўскі сельсавет]] * [[вёска Цецераўнік, Сухарэўскі сельсавет]] * [[горад Мсціслаў]] * [[вёска Андраны, Доўгавіцкі сельсавет]] * [[вёска Доўгавічы, Доўгавіцкі сельсавет]] * [[вёска Малькаўка, Доўгавіцкі сельсавет]] * [[вёска Тышча, Доўгавіцкі сельсавет]] * [[вёска Бескаўка, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Васількова, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Ваўкаўцы, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Забалацце, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Карпісонаўка, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Лыкінка, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Міхайлава, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Прыбярэжжа, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Пятрыгі, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Ракітанка, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Чорная Сасна, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Юшкавічы, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Асмолавічы, Капачоўскі сельсавет]] * [[вёска Басценавічы, Капачоўскі сельсавет]] * [[вёска Быстрыца, Капачоўскі сельсавет]] * [[вёска Бязгачава, Капачоўскі сельсавет]] * [[вёска Гутараўшчына, Капачоўскі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Капачоўскі сельсавет]] * [[вёска Капачы, Капачоўскі сельсавет]] * [[вёска Касмынічы, Капачоўскі сельсавет]] * [[вёска Клін, Капачоўскі сельсавет]] * [[вёска Кокатава, Капачоўскі сельсавет]] * [[вёска Ксёндзаўшчына, Капачоўскі сельсавет]] * [[вёска Судоўшчына, Капачоўскі сельсавет]] * [[вёска Шыркі, Капачоўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Лешчанка, Краснагорскі сельсавет]] * [[вёска Засожжа, Краснагорскі сельсавет]] * [[вёска Калатовіна, Краснагорскі сельсавет]] * [[вёска Каробчына, Краснагорскі сельсавет]] * [[вёска Каўшова, Краснагорскі сельсавет]] * [[вёска Красная Горка, Краснагорскі сельсавет]] * [[вёска Кудрычы, Краснагорскі сельсавет]] * [[вёска Людагошча, Краснагорскі сельсавет]] * [[вёска Малая Зяціца, Краснагорскі сельсавет]] * [[вёска Малая Лешчанка, Краснагорскі сельсавет]] * [[вёска Міцькаўшчына, Краснагорскі сельсавет]] * [[вёска Падлужжа, Краснагорскі сельсавет]] * [[вёска Парадзіна, Краснагорскі сельсавет]] * [[вёска Святазер'е, Краснагорскі сельсавет]] * [[вёска Шумянічы, Краснагорскі сельсавет]] * [[вёска Банькаўшчына, Лютненскі сельсавет]] * [[вёска Будагошч, Лютненскі сельсавет]] * [[вёска Гімбатаўка, Лютненскі сельсавет]] * [[вёска Дзеснакіта, Лютненскі сельсавет]] * [[вёска Дубасна, Лютненскі сельсавет]] * [[вёска Казлоўка, Лютненскі сельсавет]] * [[вёска Кандратаўск, Лютненскі сельсавет]] * [[вёска Красная Паляна, Лютненскі сельсавет]] * [[вёска Красны Бераг, Лютненскі сельсавет]] * [[вёска Лютня, Лютненскі сельсавет]] * [[вёска Рассвет, Лютненскі сельсавет]] * [[вёска Старое Сяло, Лютненскі сельсавет]] * [[вёска Чарнілава, Лютненскі сельсавет]] * [[вёска Шамаўшчына, Лютненскі сельсавет]] * [[вёска Бескакова, Мазалаўскі сельсавет]] * [[вёска Быковічы, Мазалаўскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Мазалаўскі сельсавет]] * [[вёска Калінаўка, Мазалаўскі сельсавет]] * [[вёска Куркаўшчына, Мазалаўскі сельсавет]] * [[вёска Мазалава, Мазалаўскі сельсавет]] * [[вёска Майскае, Мазалаўскі сельсавет]] * [[вёска Мышкіна, Мазалаўскі сельсавет]] * [[вёска Новае Сяло, Мазалаўскі сельсавет]] * [[вёска Рожава, Мазалаўскі сельсавет]] * [[вёска Сутокі, Мазалаўскі сельсавет]] * [[вёска Барысаўка, Мушынскі сельсавет]] * [[вёска Валоўнікі, Мушынскі сельсавет]] * [[вёска Вяркееўшчына, Мушынскі сельсавет]] * [[вёска Добрае, Мушынскі сельсавет]] * [[вёска Дубейкава, Мушынскі сельсавет]] * [[вёска Дуброўка, Мушынскі сельсавет]] * [[вёска Залачэва, Мушынскі сельсавет]] * [[вёска Лапаціна, Мушынскі сельсавет]] * [[вёска Мушына, Мушынскі сельсавет]] * [[вёска Пірагова, Мушынскі сельсавет]] * [[вёска Белы Мох, Падсолтаўскі сельсавет]] * [[вёска Буліна, Падсолтаўскі сельсавет]] * [[вёска Данілаўск, Падсолтаўскі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Падсолтаўскі сельсавет]] * [[вёска Занькаўшчына, Падсолтаўскі сельсавет]] * [[вёска Івоны, Падсолтаўскі сельсавет]] * [[вёска Ірцішчава, Падсолтаўскі сельсавет]] * [[вёска Мілейкава, Падсолтаўскі сельсавет]] * [[вёска Падсолтава, Падсолтаўскі сельсавет]] * [[вёска Пуцяты, Падсолтаўскі сельсавет]] * [[вёска Свярдлова, Падсолтаўскі сельсавет]] * [[вёска Асінаўка, Раздзельскі сельсавет]] * [[вёска Багацькаўка, Раздзельскі сельсавет]] * [[вёска Бель, Раздзельскі сельсавет]] * [[вёска Беразетня, Раздзельскі сельсавет]] * [[вёска Вышова, Раздзельскі сельсавет]] * [[вёска Глінне, Раздзельскі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Раздзельскі сельсавет]] * [[вёска Крутая, Раздзельскі сельсавет]] * [[вёска Курманава, Раздзельскі сельсавет]] * [[вёска Лужкі, Раздзельскі сельсавет]] * [[вёска Несцерава, Раздзельскі сельсавет]] * [[вёска Пацкава, Раздзельскі сельсавет]] * [[вёска Раздзел, Раздзельскі сельсавет]] * [[вёска Рубанаўка, Раздзельскі сельсавет]] * [[вёска Сакалова, Раздзельскі сельсавет]] * [[вёска Селішчы, Раздзельскі сельсавет]] * [[вёска Слаўнае, Раздзельскі сельсавет]] * [[вёска Старына, Раздзельскі сельсавет]] * [[вёска Шамава, Раздзельскі сельсавет]] * [[вёска Башары, Ракшынскі сельсавет]] * [[вёска Будзёнаўка, Ракшынскі сельсавет]] * [[вёска Віскліна, Ракшынскі сельсавет]] * [[вёска Заполле, Ракшынскі сельсавет]] * [[вёска Картыжы, Ракшынскі сельсавет]] * [[вёска Кош, Ракшынскі сельсавет]] * [[вёска Мішні, Ракшынскі сельсавет]] * [[вёска Пячонкі, Ракшынскі сельсавет]] * [[вёска Ракшыно, Ракшынскі сельсавет]] * [[вёска Рудодзіма, Ракшынскі сельсавет]] * [[вёска Рэместава, Ракшынскі сельсавет]] * [[вёска Цярэні, Ракшынскі сельсавет]] * [[вёска Чарнавусы, Ракшынскі сельсавет]] * [[вёска Аслянка, Сапрынавіцкі сельсавет]] * [[вёска Брагі, Сапрынавіцкі сельсавет]] * [[вёска Каськова, Сапрынавіцкі сельсавет]] * [[вёска Новыя Віхраны, Сапрынавіцкі сельсавет]] * [[вёска Пастарнакі, Сапрынавіцкі сельсавет]] * [[вёска Паўднёвае Бялішчана, Сапрынавіцкі сельсавет]] * [[вёска Паўночнае Бялішчана, Сапрынавіцкі сельсавет]] * [[вёска Пячкоўка, Сапрынавіцкі сельсавет]] * [[вёска Разанцы, Сапрынавіцкі сельсавет]] * [[вёска Рыкі, Сапрынавіцкі сельсавет]] * [[вёска Сапрынавічы, Сапрынавіцкі сельсавет]] * [[вёска Янаўка, Сапрынавіцкі сельсавет]] * [[вёска Беразуйкі, Сялецкі сельсавет]] * [[вёска Вароўскага, Сялецкі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Зяціца, Сялецкі сельсавет]] * [[вёска Галкавічы, Сялецкі сельсавет]] * [[вёска Дудчыцы, Сялецкі сельсавет]] * [[вёска Жыгалава, Сялецкі сельсавет]] * [[вёска Каленькава, Сялецкі сельсавет]] * [[вёска Колтава, Сялецкі сельсавет]] * [[вёска Лар'янава, Сялецкі сельсавет]] * [[вёска Ластрыгіна, Сялецкі сельсавет]] * [[вёска Слёзкі, Сялецкі сельсавет]] * [[вёска Сялец, Сялецкі сельсавет]] * [[вёска Цяляткава, Сялецкі сельсавет]] * [[вёска Бязводзічы, Ходасаўскі сельсавет]] * [[вёска Бялынец, Ходасаўскі сельсавет]] * [[вёска Кісялёўка, Ходасаўскі сельсавет]] * [[вёска Краснае, Ходасаўскі сельсавет]] * [[вёска Пабеда, Ходасаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Пячкавіцкі ільнозавод, Ходасаўскі сельсавет]] * [[вёска Пячкавічы, Ходасаўскі сельсавет]] * [[вёска Старынка, Ходасаўскі сельсавет]] * [[вёска Сычоўка, Ходасаўскі сельсавет]] * [[вёска Усполле, Ходасаўскі сельсавет]] * [[вёска Ходасы, Ходасаўскі сельсавет]] * [[вёска Шэйкі, Ходасаўскі сельсавет]] * [[вёска Ясьманава, Ходасаўскі сельсавет]] * [[горад Слаўгарад]] * [[вёска Бязуевічы, Васькавіцкі сельсавет]] * [[вёска Васькавічы, Васькавіцкі сельсавет]] * [[вёска Гайшын, Васькавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ганчароўка, Васькавіцкі сельсавет]] * [[вёска Красны Васход, Васькавіцкі сельсавет]] * [[вёска Кульшычы, Васькавіцкі сельсавет]] * [[вёска Папоўка, Васькавіцкі сельсавет]] * [[вёска Прыволле, Васькавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ржаўка 1, Васькавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ржаўка 2, Васькавіцкі сельсавет]] * [[вёска Рудня, Васькавіцкі сельсавет]] * [[вёска Урэчча 1, Васькавіцкі сельсавет]] * [[вёска Урэчча 2, Васькавіцкі сельсавет]] * [[вёска Церахоўка, Васькавіцкі сельсавет]] * [[вёска Чачораўка, Васькавіцкі сельсавет]] * [[вёска Шаламы, Васькавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ясяновіца, Васькавіцкі сельсавет]] * [[вёска Аляксандраўка 1, Гіжэнскі сельсавет]] * [[вёска Аляксандраўка 2, Гіжэнскі сельсавет]] * [[вёска Бярозаўка, Гіжэнскі сельсавет]] * [[вёска Гіжэнка, Гіжэнскі сельсавет]] * [[вёска Забалацце, Гіжэнскі сельсавет]] * [[вёска Загліннае, Гіжэнскі сельсавет]] * [[вёска Закрупец, Гіжэнскі сельсавет]] * [[вёска Красны Акцябр, Гіжэнскі сельсавет]] * [[вёска Любаны, Гіжэнскі сельсавет]] * [[вёска Ляцягі, Гіжэнскі сельсавет]] * [[вёска Рудня, Гіжэнскі сельсавет]] * [[вёска Усохі, Гіжэнскі сельсавет]] * [[вёска Ходараў, Гіжэнскі сельсавет]] * [[вёска Целяшы, Гіжэнскі сельсавет]] * [[вёска Агеева, Кабінагорскі сельсавет]] * [[вёска Благадаць, Кабінагорскі сельсавет]] * [[вёска Васход, Кабінагорскі сельсавет]] * [[вёска Дубна, Кабінагорскі сельсавет]] * [[вёска Завад-Віравая, Кабінагорскі сельсавет]] * [[вёска Кабіна Гара, Кабінагорскі сельсавет]] * [[вёска Казакоўка, Кабінагорскі сельсавет]] * [[вёска Крамянка, Кабінагорскі сельсавет]] * [[вёска Курганаўка, Кабінагорскі сельсавет]] * [[вёска Міхайлоў, Кабінагорскі сельсавет]] * [[вёска Новая Каменка, Кабінагорскі сельсавет]] * [[вёска Новая Слабада, Кабінагорскі сельсавет]] * [[пасёлак Сіліна Поле, Кабінагорскі сельсавет]] * [[вёска Старая Каменка, Кабінагорскі сельсавет]] * [[вёска Сычын, Кабінагорскі сельсавет]] * [[вёска Азарычы, Лапаціцкі сельсавет]] * [[вёска Жалезінка, Лапаціцкі сельсавет]] * [[вёска Іванішчавічы, Лапаціцкі сельсавет]] * [[вёска Лапацічы, Лапаціцкі сельсавет]] * [[вёска Лясная, Лапаціцкі сельсавет]] * [[вёска Машэцкая Слабада, Лапаціцкі сельсавет]] * [[вёска Пацяраеўка, Лапаціцкі сельсавет]] * [[вёска Рабавічы, Лапаціцкі сельсавет]] * [[вёска Узгорск, Лапаціцкі сельсавет]] * [[вёска Улукі, Лапаціцкі сельсавет]] * [[вёска Устаннае, Лапаціцкі сельсавет]] * [[вёска Харанеў, Лапаціцкі сельсавет]] * [[вёска Хварасцяны, Лапаціцкі сельсавет]] * [[вёска Чыкаўка, Лапаціцкі сельсавет]] * [[пасёлак Віш, Свенскі сельсавет]] * [[пасёлак Вышкаўка, Свенскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Зімніца, Свенскі сельсавет]] * [[пасёлак Дальні, Свенскі сельсавет]] * [[пасёлак Дубовы Лог, Свенскі сельсавет]] * [[вёска Зацішша, Свенскі сельсавет]] * [[вёска Зялёная Рошча, Свенскі сельсавет]] * [[вёска Лебядзёўка, Свенскі сельсавет]] * [[вёска Малая Зімніца, Свенскі сельсавет]] * [[вёска Перагон, Свенскі сельсавет]] * [[вёска Прудок, Свенскі сельсавет]] * [[вёска Рагі, Свенскі сельсавет]] * [[вёска Рэкта, Свенскі сельсавет]] * [[вёска Рэкта-Міхайлаўка, Свенскі сельсавет]] * [[пасёлак Сасновіца, Свенскі сельсавет]] * [[вёска Свенск, Свенскі сельсавет]] * [[вёска Слаўня, Свенскі сельсавет]] * [[вёска Чарнякоўка, Свенскі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Хоцімск]] * [[вёска Батаева, Батаеўскі сельсавет]] * [[вёска Ветка, Батаеўскі сельсавет]] * [[вёска Галубоўка, Батаеўскі сельсавет]] * [[вёска Доўгая Дубрава, Батаеўскі сельсавет]] * [[вёска Дубраўка, Батаеўскі сельсавет]] * [[вёска Іўкіна, Батаеўскі сельсавет]] * [[вёска Князеўка, Батаеўскі сельсавет]] * [[вёска Красная Паляна, Батаеўскі сельсавет]] * [[вёска Ліпакі, Батаеўскі сельсавет]] * [[вёска Міхайлаўка, Батаеўскі сельсавет]] * [[вёска Троіцкі, Батаеўскі сельсавет]] * [[вёска Труд, Батаеўскі сельсавет]] * [[вёска Чарчонае, Батаеўскі сельсавет]] * [[вёска Яленаўка, Батаеўскі сельсавет]] * [[вёска Баханы, Баханскі сельсавет]] * [[вёска Канава, Баханскі сельсавет]] * [[вёска Мосін, Баханскі сельсавет]] * [[вёска Паўлаўка, Баханскі сельсавет]] * [[вёска Бярозкі, Бярозкаўскі сельсавет]] * [[вёска Грыгор'еўка, Бярозкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ігнатаўка, Бярозкаўскі сельсавет]] * [[вёска Клін, Бярозкаўскі сельсавет]] * [[вёска Красная Зара, Бярозкаўскі сельсавет]] * [[вёска Малатоўка, Бярозкаўскі сельсавет]] * [[вёска Роскаш, Бярозкаўскі сельсавет]] * [[вёска Уладзіміраўка, Бярозкаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Янава, Бярозкаўскі сельсавет]] * [[вёска Янаполле, Бярозкаўскі сельсавет]] * [[вёска Буросава, Бяседавіцкі сельсавет]] * [[вёска Бяседавічы, Бяседавіцкі сельсавет]] * [[вёска Варвараўка, Бяседавіцкі сельсавет]] * [[вёска Горня, Бяседавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Міхайлаўскі, Бяседавіцкі сельсавет]] * [[вёска Новая Жызнь, Бяседавіцкі сельсавет]] * [[вёска Юзяфоўка, Бяседавіцкі сельсавет]] * [[вёска Альшоў 1, Вялікаліпаўскі сельсавет]] * [[вёска Гаўрылоўка, Вялікаліпаўскі сельсавет]] * [[вёска Елавец, Вялікаліпаўскі сельсавет]] * [[вёска Ліпаўка, Вялікаліпаўскі сельсавет]] * [[вёска Узлогі, Вялікаліпаўскі сельсавет]] * [[вёска Арлоўка, Забялышынскі сельсавет]] * [[вёска Буда, Забялышынскі сельсавет]] * [[вёска Забялышын, Забялышынскі сельсавет]] * [[вёска Новая Жызнь, Забялышынскі сельсавет]] * [[вёска Прудок, Забялышынскі сельсавет]] * [[вёска Таклёўка, Забялышынскі сельсавет]] * [[вёска Фаміно, Забялышынскі сельсавет]] * [[вёска Ціхань, Забялышынскі сельсавет]] * [[вёска Бруёўка, Трасцінскі сельсавет]] * [[вёска Будачка, Трасцінскі сельсавет]] * [[вёска Маркаўка, Трасцінскі сельсавет]] * [[вёска Падлесная, Трасцінскі сельсавет]] * [[вёска Разальмова, Трасцінскі сельсавет]] * [[вёска Трасціно, Трасцінскі сельсавет]] * [[вёска Аляксандравічы, Чарняўскі сельсавет]] * [[вёска Андронаўшчына, Чарняўскі сельсавет]] * [[вёска Арцюхоўка, Чарняўскі сельсавет]] * [[вёска Ельня, Чарняўскі сельсавет]] * [[вёска Кляноўка, Чарняўскі сельсавет]] * [[вёска Крынічка, Чарняўскі сельсавет]] * [[вёска Марцінаўка, Чарняўскі сельсавет]] * [[вёска Новы Пуць, Чарняўскі сельсавет]] * [[вёска Селішча, Чарняўскі сельсавет]] * [[вёска Чарняўка, Чарняўскі сельсавет]] * [[вёска Азёраўка, Янаўскі сельсавет]] * [[вёска Альшоў 2, Янаўскі сельсавет]] * [[вёска Бесядскі Прудок, Янаўскі сельсавет]] * [[вёска Васілёўка 1, Янаўскі сельсавет]] * [[вёска Васілёўка 2, Янаўскі сельсавет]] * [[вёска Дружба, Янаўскі сельсавет]] * [[вёска Канаўка, Янаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Круглы, Янаўскі сельсавет]] * [[вёска Малуноўка, Янаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Пагранічнік, Янаўскі сельсавет]] * [[вёска Шаладонаўка, Янаўскі сельсавет]] * [[вёска Янаўка, Янаўскі сельсавет]] * [[горад Чавусы]] * [[вёска Антонаўка, Антонаўскі сельсавет]] * [[вёска Брады, Антонаўскі сельсавет]] * [[вёска Валожанка, Антонаўскі сельсавет]] * [[вёска Вусце, Антонаўскі сельсавет]] * [[вёска Высокае, Антонаўскі сельсавет]] * [[вёска Галавенчыцы, Антонаўскі сельсавет]] * [[вёска Галачэва, Антонаўскі сельсавет]] * [[вёска Загоранка, Антонаўскі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Антонаўскі сельсавет]] * [[вёска Зялёная Рошча, Антонаўскі сельсавет]] * [[вёска Красная Буда, Антонаўскі сельсавет]] * [[вёска Лапені, Антонаўскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Антонаўскі сельсавет]] * [[вёска Петухоўка, Антонаўскі сельсавет]] * [[вёска Старая Буда, Антонаўскі сельсавет]] * [[вёска Усушак, Антонаўскі сельсавет]] * [[вёска Хамянкі, Антонаўскі сельсавет]] * [[вёска Шапярэва, Антонаўскі сельсавет]] * [[вёска Юшкавічы, Антонаўскі сельсавет]] * [[вёска Атражжа, Благавіцкі сельсавет]] * [[вёска Аўхімкі, Благавіцкі сельсавет]] * [[вёска Бардзінічы, Благавіцкі сельсавет]] * [[вёска Благавічы, Благавіцкі сельсавет]] * [[вёска Відлін, Благавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вілейка, Благавіцкі сельсавет]] * [[вёска Гарадзец, Благавіцкі сельсавет]] * [[вёска Глінішча, Благавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Зара Аўхімкаўская, Благавіцкі сельсавет]] * [[вёска Каласоўшчына, Благавіцкі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Благавіцкі сельсавет]] * [[вёска Машок, Благавіцкі сельсавет]] * [[вёска Надзежда, Благавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Рошча, Благавіцкі сельсавет]] * [[вёска Самулкі, Благавіцкі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Благавіцкі сельсавет]] * [[вёска Сушчы, Благавіцкі сельсавет]] * [[вёска Удоўск, Благавіцкі сельсавет]] * [[вёска Цемналессе, Благавіцкі сельсавет]] * [[вёска Цімохаўка, Благавіцкі сельсавет]] * [[вёска Чарнаўцы, Благавіцкі сельсавет]] * [[вёска Астрэні, Вайнілаўскі сельсавет]] * [[вёска Вайнілы, Вайнілаўскі сельсавет]] * [[вёска Капані, Вайнілаўскі сельсавет]] * [[вёска Лужок, Вайнілаўскі сельсавет]] * [[вёска Любавіна, Вайнілаўскі сельсавет]] * [[вёска Новавасільеўск, Вайнілаўскі сельсавет]] * [[вёска Харкаўка, Вайнілаўскі сельсавет]] * [[вёска Александрова, Ваўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Астравы, Ваўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Бясчынне, Ваўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ваўкавічы, Ваўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Гразівец, Ваўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Доўгі Мох, Ваўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ісакава Буда, Ваўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Кутня, Ваўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Малы Гразівец, Ваўкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Пабеда, Ваўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Смолка, Ваўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Сутокі, Ваўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Чарэнкі, Ваўкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Чырвоная Паляна, Ваўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Антонаўка, Гарбавіцкі сельсавет]] * [[вёска Бахацец, Гарбавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Амхінічы, Гарбавіцкі сельсавет]] * [[вёска Гарбавічы, Гарбавіцкі сельсавет]] * [[вёска Гладкава, Гарбавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Забава, Гарбавіцкі сельсавет]] * [[вёска Кадзіна, Гарбавіцкі сельсавет]] * [[вёска Красніца, Гарбавіцкі сельсавет]] * [[вёска Лёўкаўшчына, Гарбавіцкі сельсавет]] * [[вёска Малыя Амхінічы, Гарбавіцкі сельсавет]] * [[вёска Мітаўё, Гарбавіцкі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Гарбавіцкі сельсавет]] * [[вёска Прыазёрная, Гарбавіцкі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Гарбавіцкі сельсавет]] * [[вёска Сталка, Гарбавіцкі сельсавет]] * [[вёска Утра, Гарбавіцкі сельсавет]] * [[вёска Хацетава, Гарбавіцкі сельсавет]] * [[вёска Хацкавічы, Гарбавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вужжар, Дужаўскі сельсавет]] * [[вёска Дужаўка, Дужаўскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Дужаўскі сельсавет]] * [[вёска Конанаўка, Дужаўскі сельсавет]] * [[вёска Кузьмінічы, Дужаўскі сельсавет]] * [[вёска Палоева, Дужаўскі сельсавет]] * [[вёска Пароеўка, Дужаўскі сельсавет]] * [[вёска Раман-Віна, Дужаўскі сельсавет]] * [[вёска Скоклева, Дужаўскі сельсавет]] * [[вёска Цёплае, Дужаўскі сельсавет]] * [[вёска Александроўка, Жаліўскі сельсавет]] * [[вёска Бародкі, Жаліўскі сельсавет]] * [[вёска Барышаўка, Жаліўскі сельсавет]] * [[вёска Будзіна, Жаліўскі сельсавет]] * [[пасёлак Будзіна, Жаліўскі сельсавет]] * [[вёска Вярбоўка, Жаліўскі сельсавет]] * [[вёска Галузы, Жаліўскі сельсавет]] * [[вёска Гіраўцы, Жаліўскі сельсавет]] * [[вёска Дзедня, Жаліўскі сельсавет]] * [[вёска Жаліўе, Жаліўскі сельсавет]] * [[вёска Заложжа, Жаліўскі сельсавет]] * [[вёска Калясянка, Жаліўскі сельсавет]] * [[вёска Навінка, Жаліўскі сельсавет]] * [[вёска Пухнава, Жаліўскі сельсавет]] * [[вёска Пырцы, Жаліўскі сельсавет]] * [[вёска Рабінавая Слабодка, Жаліўскі сельсавет]] * [[вёска Радамля, Жаліўскі сельсавет]] * [[вёска Радучы, Жаліўскі сельсавет]] * [[пасёлак Радучы, Жаліўскі сельсавет]] * [[вёска Скварск, Жаліўскі сельсавет]] * [[вёска Сялец, Жаліўскі сельсавет]] * [[пасёлак Сялец, Жаліўскі сельсавет]] * [[вёска Чыжы, Жаліўскі сельсавет]] * [[вёска Галачоўка, Прудкоўскі сельсавет]] * [[вёска Дрануха, Прудкоўскі сельсавет]] * [[вёска Дрокаўка, Прудкоўскі сельсавет]] * [[вёска Зялёны Прудок, Прудкоўскі сельсавет]] * [[вёска Ключ, Прудкоўскі сельсавет]] * [[вёска Ляхаўшчына, Прудкоўскі сельсавет]] * [[вёска Новаягораўка, Прудкоўскі сельсавет]] * [[вёска Петухоўка, Прудкоўскі сельсавет]] * [[вёска Прудок, Прудкоўскі сельсавет]] * [[вёска Расінка, Прудкоўскі сельсавет]] * [[вёска Рымінка, Прудкоўскі сельсавет]] * [[вёска Альхоўка, Пуцькаўскі сельсавет]] * [[вёска Асінаўка, Пуцькаўскі сельсавет]] * [[вёска Бынава, Пуцькаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Гацішча, Пуцькаўскі сельсавет]] * [[вёска Грабалава, Пуцькаўскі сельсавет]] * [[вёска Дубаснік, Пуцькаўскі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Пуцькаўскі сельсавет]] * [[вёска Кроткі, Пуцькаўскі сельсавет]] * [[вёска Луцішча, Пуцькаўскі сельсавет]] * [[вёска Нежкаўка, Пуцькаўскі сельсавет]] * [[вёска Новааляксандраўка, Пуцькаўскі сельсавет]] * [[вёска Прылессе, Пуцькаўскі сельсавет]] * [[вёска Прылёпаўка, Пуцькаўскі сельсавет]] * [[вёска Пуцькі, Пуцькаўскі сельсавет]] * [[вёска Рабяткі, Пуцькаўскі сельсавет]] * [[вёска Русінаўка, Пуцькаўскі сельсавет]] * [[вёска Старасёлы, Пуцькаўскі сельсавет]] * [[вёска Чыгрынаўка, Пуцькаўскі сельсавет]] * [[вёска Бардзілы, Цемравіцкі сельсавет]] * [[вёска Бракава Слабада, Цемравіцкі сельсавет]] * [[вёска Варварына, Цемравіцкі сельсавет]] * [[вёска Васькавічы, Цемравіцкі сельсавет]] * [[вёска Гатная Слабодка, Цемравіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Глініцкі, Цемравіцкі сельсавет]] * [[вёска Драчкава, Цемравіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Дуброўка, Цемравіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Забока, Цемравіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Зашляшша, Цемравіцкі сельсавет]] * [[вёска Каралёўка, Цемравіцкі сельсавет]] * [[вёска Кіркоры, Цемравіцкі сельсавет]] * [[вёска Макрадка, Цемравіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Новы Крамянец, Цемравіцкі сельсавет]] * [[вёска Папоўцы, Цемравіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Паўлаўка, Цемравіцкі сельсавет]] * [[вёска Пілешчына, Цемравіцкі сельсавет]] * [[вёска Прыданцы, Цемравіцкі сельсавет]] * [[вёска Рагозінка, Цемравіцкі сельсавет]] * [[вёска Селішча, Цемравіцкі сельсавет]] * [[вёска Сласцёны, Цемравіцкі сельсавет]] * [[вёска Старасёлы, Цемравіцкі сельсавет]] * [[вёска Хаўмы, Цемравіцкі сельсавет]] * [[вёска Хількавічы, Цемравіцкі сельсавет]] * [[вёска Хонькавічы, Цемравіцкі сельсавет]] * [[вёска Цемравічы, Цемравіцкі сельсавет]] * [[горад Чэрыкаў]] * [[пасёлак Лімень, Чэрыкаўскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Баровая, Вепрынскі сельсавет]] * [[вёска Вепрын, Вепрынскі сельсавет]] * [[вёска Галоўчыцы, Вепрынскі сельсавет]] * [[вёска Гронаў, Вепрынскі сельсавет]] * [[вёска Драгунскія Хутары, Вепрынскі сельсавет]] * [[пасёлак Майскі, Вепрынскі сельсавет]] * [[вёска Малінаўка, Вепрынскі сельсавет]] * [[вёска Манастырок, Вепрынскі сельсавет]] * [[вёска Пільня, Вепрынскі сельсавет]] * [[вёска Ушакі, Вепрынскі сельсавет]] * [[вёска Анюціна, Верамейскі сельсавет]] * [[пасёлак Бяльгійскі, Верамейскі сельсавет]] * [[вёска Верамейкі, Верамейскі сельсавет]] * [[вёска Вудага, Верамейскі сельсавет]] * [[пасёлак Гарадзец, Верамейскі сельсавет]] * [[вёска Забачэў, Верамейскі сельсавет]] * [[вёска Загурковішча, Верамейскі сельсавет]] * [[вёска Калода, Верамейскі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Верамейскі сельсавет]] * [[пасёлак Карма, Верамейскі сельсавет]] * [[вёска Касар, Верамейскі сельсавет]] * [[пасёлак Красны, Верамейскі сельсавет]] * [[вёска Ляхі, Верамейскі сельсавет]] * [[пасёлак Масток, Верамейскі сельсавет]] * [[вёска Наркі, Верамейскі сельсавет]] * [[вёска Новая Беліца, Верамейскі сельсавет]] * [[вёска Селішча, Верамейскі сельсавет]] * [[вёска Старая Беліца, Верамейскі сельсавет]] * [[пасёлак Чарнышын, Верамейскі сельсавет]] * [[вёска Юдаўка, Верамейскі сельсавет]] * [[вёска Ясная Зара, Верамейскі сельсавет]] * [[вёска Ясная Паляна, Верамейскі сельсавет]] * [[вёска Вусце, Рэчыцкі сельсавет]] * [[вёска Міхалін, Рэчыцкі сельсавет]] * [[вёска Охар, Рэчыцкі сельсавет]] * [[вёска Рэчыца, Рэчыцкі сельсавет]] * [[вёска Сцепаноў, Рэчыцкі сельсавет]] * [[вёска Халоблін, Рэчыцкі сельсавет]] * [[вёска Багданаўка, Сормаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Вазраждзенне, Сормаўскі сельсавет]] * [[вёска Васькоўка, Сормаўскі сельсавет]] * [[вёска Вымач, Сормаўскі сельсавет]] * [[вёска Глінь, Сормаўскі сельсавет]] * [[вёска Горкі, Сормаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Грамабой, Сормаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Жытнёў, Сормаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Зара, Сормаўскі сельсавет]] * [[вёска Зоры, Сормаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Зялёны Дуб, Сормаўскі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Сормаўскі сельсавет]] * [[вёска Лабанаўка, Сормаўскі сельсавет]] * [[вёска Латышчына, Сормаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Ляшчэвіна, Сормаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Масткова, Сормаўскі сельсавет]] * [[вёска Мірагошч, Сормаўскі сельсавет]] * [[вёска Пабеда, Сормаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Падбудкі, Сормаўскі сельсавет]] * [[вёска Падлом'е, Сормаўскі сельсавет]] * [[вёска Тур'е, Сормаўскі сельсавет]] * [[вёска Шароеўка, Сормаўскі сельсавет]] * [[вёска Шчацінка, Сормаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Юны Пахар, Сормаўскі сельсавет]] * [[вёска Ялоўка, Сормаўскі сельсавет]] * [[вёска Ямкі, Сормаўскі сельсавет]] * [[вёска Бакаў, Язёрскі сельсавет]] * [[вёска Вербеж, Язёрскі сельсавет]] * [[пасёлак Вінаград, Язёрскі сельсавет]] * [[вёска Гіжня, Язёрскі сельсавет]] * [[пасёлак Грыўкі, Язёрскі сельсавет]] * [[вёска Доўгае, Язёрскі сельсавет]] * [[вёска Дубраўка, Язёрскі сельсавет]] * [[пасёлак Заазер'е, Язёрскі сельсавет]] * [[вёска Звязда, Язёрскі сельсавет]] * [[пасёлак Карпаўскі, Язёрскі сельсавет]] * [[вёска Лобча, Язёрскі сельсавет]] * [[вёска Міхлін, Язёрскі сельсавет]] * [[пасёлак Новы Свет, Язёрскі сельсавет]] * [[вёска Поліпень, Язёрскі сельсавет]] * [[вёска Прыпёчына, Язёрскі сельсавет]] * [[вёска Рагаліна, Язёрскі сельсавет]] * [[вёска Ржавец, Язёрскі сельсавет]] * [[вёска Рынкоўка, Язёрскі сельсавет]] * [[вёска Сакалоўка, Язёрскі сельсавет]] * [[вёска Селішча, Язёрскі сельсавет]] * [[вёска Шыманы, Язёрскі сельсавет]] * [[вёска Язёры, Язёрскі сельсавет]] * [[горад Шклоў]] * [[вёска Александрыя, Александрыйскі сельсавет]] * [[вёска Багушоўка, Александрыйскі сельсавет]] * [[вёска Вышкава, Александрыйскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Замошша, Александрыйскі сельсавет]] * [[вёска Вялікі Мяжнік, Александрыйскі сельсавет]] * [[вёска Герасімоўшчына, Александрыйскі сельсавет]] * [[вёска Капысіца, Александрыйскі сельсавет]] * [[вёска Карзуны, Александрыйскі сельсавет]] * [[вёска Малое Замошша, Александрыйскі сельсавет]] * [[вёска Малы Мяжнік, Александрыйскі сельсавет]] * [[вёска Манькава, Александрыйскі сельсавет]] * [[вёска Нізоўцы, Александрыйскі сельсавет]] * [[вёска Падкняжанне, Александрыйскі сельсавет]] * [[вёска Прасалы, Александрыйскі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Александрыйскі сельсавет]] * [[пасёлак Станцыя Копысь, Александрыйскі сельсавет]] * [[вёска Тросенка, Александрыйскі сельсавет]] * [[вёска Хілец, Александрыйскі сельсавет]] * [[вёска Грамакі, Ардацкі сельсавет]] * [[вёска Дзіўнава, Ардацкі сельсавет]] * [[вёска Ладыжана, Ардацкі сельсавет]] * [[вёска Новае Вільянава, Ардацкі сельсавет]] * [[вёска Новае Займішча, Ардацкі сельсавет]] * [[вёска Ордаць, Ардацкі сельсавет]] * [[вёска Радзішына, Ардацкі сельсавет]] * [[вёска Рудзіцы, Ардацкі сельсавет]] * [[вёска Старое Займішча, Ардацкі сельсавет]] * [[вёска Шастакі, Ардацкі сельсавет]] * [[вёска Аўгустова, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Башкіраўка, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Зарэчча, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Гарадзец, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Гарадок, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Заходы, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Княжыцы, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Крывель, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Малое Зарэчча, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Новыя Чамаданы, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Путнікі, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Хадулы, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Акунёўка, Гарадзішчанскі сельсавет]] * [[вёска Благаўка, Гарадзішчанскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Сліжы, Гарадзішчанскі сельсавет]] * [[вёска Гарадзішча, Гарадзішчанскі сельсавет]] * [[вёска Карасі, Гарадзішчанскі сельсавет]] * [[вёска Лысая Гара, Гарадзішчанскі сельсавет]] * [[вёска Маісеенкі, Гарадзішчанскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Сліжы, Гарадзішчанскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Гарадзішчанскі сельсавет]] * [[вёска Новыя Сліжы, Гарадзішчанскі сельсавет]] * [[вёска Рудня, Гарадзішчанскі сельсавет]] * [[вёска Серціслаў, Гарадзішчанскі сельсавет]] * [[вёска Сліжы, Гарадзішчанскі сельсавет]] * [[вёска Царковішча, Гарадзішчанскі сельсавет]] * [[вёска Азер'е, Заходскі сельсавет]] * [[вёска Астравец, Заходскі сельсавет]] * [[вёска Бель, Заходскі сельсавет]] * [[вёска Дуброўка 2, Заходскі сельсавет]] * [[вёска Еўдакімавічы, Заходскі сельсавет]] * [[вёска Завараты, Заходскі сельсавет]] * [[вёска Заходы, Заходскі сельсавет]] * [[вёска Лакуці, Заходскі сельсавет]] * [[вёска Мікалаеўка, Заходскі сельсавет]] * [[вёска Наваселле, Заходскі сельсавет]] * [[вёска Падгайцы, Заходскі сельсавет]] * [[вёска Плешчыцы, Заходскі сельсавет]] * [[вёска Пруды, Заходскі сельсавет]] * [[вёска Аўрамаўка, Каменналаўскі сельсавет]] * [[вёска Барсукі, Каменналаўскі сельсавет]] * [[вёска Бушлякі, Каменналаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Камароўка, Каменналаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Мухамораўшчына, Каменналаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікі Міхайлоў, Каменналаўскі сельсавет]] * [[вёска Дабрэйка, Каменналаўскі сельсавет]] * [[вёска Зашчыта, Каменналаўскі сельсавет]] * [[вёска Камароўка, Каменналаўскі сельсавет]] * [[вёска Каменныя Лавы, Каменналаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Красны Луч, Каменналаўскі сельсавет]] * [[вёска Латва, Каменналаўскі сельсавет]] * [[вёска Літоўск, Каменналаўскі сельсавет]] * [[вёска Маісеенкі, Каменналаўскі сельсавет]] * [[вёска Малы Міхайлоў, Каменналаўскі сельсавет]] * [[вёска Махавое, Каменналаўскі сельсавет]] * [[вёска Мікалаеўка 1, Каменналаўскі сельсавет]] * [[вёска Новае Высокае, Каменналаўскі сельсавет]] * [[вёска Новая Вадва, Каменналаўскі сельсавет]] * [[вёска Новыя Комсінічы, Каменналаўскі сельсавет]] * [[вёска Савеленкі, Каменналаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Станцыя Латва, Каменналаўскі сельсавет]] * [[вёска Старая Вадва, Каменналаўскі сельсавет]] * [[вёска Старое Высокае, Каменналаўскі сельсавет]] * [[вёска Трэбушкі, Каменналаўскі сельсавет]] * [[вёска Царковішча, Каменналаўскі сельсавет]] * [[вёска Цвыркава, Каменналаўскі сельсавет]] * [[вёска Аляксандраўка, Рыжкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Апалонаўка, Рыжкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Аўчыненкі, Рыжкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Брус, Рыжкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Бяланава, Рыжкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Чорнае, Рыжкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікі Стары Шклоў, Рыжкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Аўчыненкі, Рыжкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ганцавічы, Рыжкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Гарадзянка, Рыжкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Данькавічы, Рыжкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дзяжкі, Рыжкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Загор'е, Рыжкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Зароўцы, Рыжкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Засценкі, Рыжкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Зямцы, Рыжкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Краснае, Рыжкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Лопавічы, Рыжкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Маладзёжная, Рыжкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Малое Чорнае, Рыжкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Малы Стары Шклоў, Рыжкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Малыя Аўчыненкі, Рыжкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Новыя Аўчыненкі, Рыжкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Папоўцы, Рыжкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Рыжкавічы, Рыжкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Рэпалава, Рыжкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Хоцімка, Рыжкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Шнараўка, Рыжкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ябланава, Рыжкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Валосавічы, Славенскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Славені, Славенскі сельсавет]] * [[вёска Заброддзе, Славенскі сельсавет]] * [[вёска Заполле, Славенскі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Славенскі сельсавет]] * [[вёска Клін, Славенскі сельсавет]] * [[вёска Кучарына, Славенскі сельсавет]] * [[вёска Лешча, Славенскі сельсавет]] * [[вёска Любінічы, Славенскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Славені, Славенскі сельсавет]] * [[вёска Мікіцінічы, Славенскі сельсавет]] * [[вёска Новая Лешча, Славенскі сельсавет]] * [[вёска Новыя Стайкі, Славенскі сельсавет]] * [[вёска Пронцаўка, Славенскі сельсавет]] * [[вёска Ржаўцы, Славенскі сельсавет]] * [[вёска Сапронькі, Славенскі сельсавет]] * [[вёска Сасноўка 1, Славенскі сельсавет]] * [[вёска Сасноўка 2, Славенскі сельсавет]] * [[вёска Стараселле, Славенскі сельсавет]] * [[вёска Старыя Стайкі, Славенскі сельсавет]] * [[вёска Баркі 1, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Баркі 2, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Уланава, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Лотва, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Гаваракі, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Гарадок, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Гвалтоўнік, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Дуброва, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Дымава, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Забор'е, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Калінаўка, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Клін, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Лідзіна, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Лутна, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Малая Лотва, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Малое Уланава, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Мацава, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Новае Брашчына, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Папоўка, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Пясчанка, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Сісенева, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Смальянцы, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Старое Брашчына, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Стараселле, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Троіца, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Тросна, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Трылесіна, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Хацькова, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Чырчына, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Шчацінка, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Барыскавічы, Таўкачоўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Лазіцы, Таўкачоўскі сельсавет]] * [[вёска Гавяды, Таўкачоўскі сельсавет]] * [[вёска Дубраўка, Таўкачоўскі сельсавет]] * [[вёска Зацішша, Таўкачоўскі сельсавет]] * [[вёска Ляхаўка, Таўкачоўскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Лазіцы, Таўкачоўскі сельсавет]] * [[вёска Мерч, Таўкачоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Перакоп, Таўкачоўскі сельсавет]] * [[вёска Скубілаўка, Таўкачоўскі сельсавет]] * [[вёска Смятанічы, Таўкачоўскі сельсавет]] * [[вёска Таўкачы, Таўкачоўскі сельсавет]] * [[вёска Дубраўка 1, Фашчаўскі сельсавет]] * [[вёска Нічыпаравічы, Фашчаўскі сельсавет]] * [[вёска Патапава, Фашчаўскі сельсавет]] * [[вёска Саськаўка, Фашчаўскі сельсавет]] * [[вёска Старыя Чамаданы, Фашчаўскі сельсавет]] * [[вёска Фашчаўка, Фашчаўскі сельсавет]] * [[вёска Чарапы, Фашчаўскі сельсавет]] * [[вёска Бабчына, Чарнаруцкі сельсавет]] * [[вёска Вабічы, Чарнаруцкі сельсавет]] * [[вёска Карбатоўка, Чарнаруцкі сельсавет]] * [[вёска Клімавічы, Чарнаруцкі сельсавет]] * [[вёска Красная Горка, Чарнаруцкі сельсавет]] * [[вёска Палыкавічы, Чарнаруцкі сельсавет]] * [[вёска Рагозна, Чарнаруцкі сельсавет]] * [[вёска Рамшына, Чарнаруцкі сельсавет]] * [[вёска Ступляны, Чарнаруцкі сельсавет]] * [[вёска Тударава, Чарнаруцкі сельсавет]] * [[вёска Чарнаручча, Чарнаруцкі сельсавет]] * [[горад Гомель]] * [[горад Мазыр]] * [[гарадскі пасёлак Акцябрскі]] * [[вёска Булкаў, Акцябрскі сельсавет]] * [[пасёлак Бумажкова, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Воземля, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Зацішша, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Кавалі, Акцябрскі сельсавет]] * [[пасёлак Кавалі, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Лаўстыкі, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Лескі, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Малын, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Новая Дуброва, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Новыя Завалёны, Акцябрскі сельсавет]] * [[пасёлак Рабкор, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Ратміравічы, Акцябрскі сельсавет]] * [[пасёлак Ратміраў, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Смыковічы, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Старая Дуброва, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Старыя Завалёны, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Шкава, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Валосавічы, Валосавіцкі сельсавет]] * [[вёска Воспін, Валосавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дзербін, Валосавіцкі сельсавет]] * [[вёска Зарыжжа, Валосавіцкі сельсавет]] * [[вёска Мушычы, Валосавіцкі сельсавет]] * [[вёска Новікі, Валосавіцкі сельсавет]] * [[вёска Нястанавічы, Валосавіцкі сельсавет]] * [[вёска Параслішча, Валосавіцкі сельсавет]] * [[вёска Радкоў, Валосавіцкі сельсавет]] * [[вёска Рог, Валосавіцкі сельсавет]] * [[вёска Юркі, Валосавіцкі сельсавет]] * [[вёска Андрэеўка, Краснаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Бубнаўка, Краснаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Буда, Краснаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Дзвесніца, Краснаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Краснаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Красная Слабада, Краснаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Рэпін, Краснаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Сасноўка, Краснаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Смалоўка, Краснаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Гаць, Ламавіцкі сельсавет]] * [[вёска Граб'ё, Ламавіцкі сельсавет]] * [[вёска Жукавічы, Ламавіцкі сельсавет]] * [[вёска Заазер'е, Ламавіцкі сельсавет]] * [[вёска Курын, Ламавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ламавічы, Ламавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ніўнае, Ламавіцкі сельсавет]] * [[вёска Подгаць, Ламавіцкі сельсавет]] * [[вёска Гадуні, Любанскі сельсавет]] * [[вёска Гарохавішчы, Любанскі сельсавет]] * [[вёска Іванішчавічы, Любанскі сельсавет]] * [[вёска Карма, Любанскі сельсавет]] * [[вёска Любань, Любанскі сельсавет]] * [[вёска Мікуль-Гарадок, Любанскі сельсавет]] * [[вёска Падветка, Любанскі сельсавет]] * [[вёска Пружынішчы, Любанскі сельсавет]] * [[вёска Чарняўка, Любанскі сельсавет]] * [[вёска Альбінск, Ляскавіцкі сельсавет]] * [[вёска Забалацце, Ляскавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ляскавічы, Ляскавіцкі сельсавет]] * [[вёска Беркаў, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Мёдухаў, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Парэчча, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Ражаноў, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Растаў, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Харомцы, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Вуглы, Пратасаўскі сельсавет]] * [[вёска Заазершчына, Пратасаўскі сельсавет]] * [[вёска Зуб-Буда, Пратасаўскі сельсавет]] * [[вёска Істопкі, Пратасаўскі сельсавет]] * [[вёска Майсееўка, Пратасаўскі сельсавет]] * [[вёска Мошны, Пратасаўскі сельсавет]] * [[вёска Пратасы, Пратасаўскі сельсавет]] * [[вёска Раманішчы, Пратасаўскі сельсавет]] * [[вёска Рассвет, Пратасаўскі сельсавет]] * [[вёска Сапейкаў, Пратасаўскі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Пратасаўскі сельсавет]] * [[вёска Чорныя Брады, Пратасаўскі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Брагін]] * [[гарадскі пасёлак Камарын]] * [[вёска Кавака, Брагінскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Красная Гара, Брагінскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Пажаркі, Брагінскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Сабалі, Брагінскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[пасёлак Вяльмоў, Камарынскаму раённаму Савету дэпутатаў і ваканаўчаму камітэту]] * [[вёска Жалібор, Камарынскаму раённаму Савету дэпутатаў і ваканаўчаму камітэту]] * [[вёска Залессе, Камарынскаму раённаму Савету дэпутатаў і ваканаўчаму камітэту]] * [[вёска Іванкі, Камарынскаму раённаму Савету дэпутатаў і ваканаўчаму камітэту]] * [[вёска Калыбань, Камарынскаму раённаму Савету дэпутатаў і ваканаўчаму камітэту]] * [[вёска Карлаўка, Камарынскаму раённаму Савету дэпутатаў і ваканаўчаму камітэту]] * [[вёска Кацічаў, Камарынскаму раённаму Савету дэпутатаў і ваканаўчаму камітэту]] * [[вёска Кірава, Камарынскаму раённаму Савету дэпутатаў і ваканаўчаму камітэту]] * [[вёска Крукі, Камарынскаму раённаму Савету дэпутатаў і ваканаўчаму камітэту]] * [[вёска Кулажын, Камарынскаму раённаму Савету дэпутатаў і ваканаўчаму камітэту]] * [[вёска Міхалёўка, Камарынскаму раённаму Савету дэпутатаў і ваканаўчаму камітэту]] * [[вёска Пасека, Камарынскаму раённаму Савету дэпутатаў і ваканаўчаму камітэту]] * [[вёска Пасудава, Камарынскаму раённаму Савету дэпутатаў і ваканаўчаму камітэту]] * [[пасёлак Прыстанскае, Камарынскаму раённаму Савету дэпутатаў і ваканаўчаму камітэту]] * [[вёска Чыкалавічы, Камарынскаму раённаму Савету дэпутатаў і ваканаўчаму камітэту]] * [[вёска Асарэвічы, Асарэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Вялле, Асарэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Галкі, Асарэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Астрагляды, Буркоўскі сельсавет]] * [[вёска Багушы, Буркоўскі сельсавет]] * [[вёска Бакуны, Буркоўскі сельсавет]] * [[вёска Буркі, Буркоўскі сельсавет]] * [[вёска Вязок, Буркоўскі сельсавет]] * [[вёска Дуброўнае, Буркоўскі сельсавет]] * [[вёска Кавалі, Буркоўскі сельсавет]] * [[вёска Марытон, Буркоўскі сельсавет]] * [[вёска Хатуча, Буркоўскі сельсавет]] * [[вёска Верхнія Жары, Верхнежароўскі сельсавет]] * [[вёска Гдзень, Верхнежароўскі сельсавет]] * [[вёска Ніжнія Жары, Верхнежароўскі сельсавет]] * [[вёска Вуглы, Вуглоўскі сельсавет]] * [[вёска Каманоў, Вуглоўскі сельсавет]] * [[вёска Лубенікі, Вуглоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Майскі, Вуглоўскі сельсавет]] * [[вёска Міхнаўка, Вуглоўскі сельсавет]] * [[вёска Новы Пуць, Вуглоўскі сельсавет]] * [[вёска Рудня Жураўлёва, Вуглоўскі сельсавет]] * [[вёска Такліноў, Вуглоўскі сельсавет]] * [[вёска Шкураты, Вуглоўскі сельсавет]] * [[вёска Валахоўшчына, Дублінскі сельсавет]] * [[вёска Глухавічы, Дублінскі сельсавет]] * [[вёска Дублін, Дублінскі сельсавет]] * [[пасёлак Дубраўка, Дублінскі сельсавет]] * [[вёска Ільічы, Дублінскі сельсавет]] * [[вёска Казялужцы, Дублінскі сельсавет]] * [[пасёлак Ленінец, Дублінскі сельсавет]] * [[вёска Нудзічы, Дублінскі сельсавет]] * [[вёска Рафалаў, Дублінскі сельсавет]] * [[вёска Спярыжжа, Дублінскі сельсавет]] * [[вёска Старыя Юркавічы, Дублінскі сельсавет]] * [[вёска Ясяні, Дублінскі сельсавет]] * [[вёска Аляксееўка, Малажынскі сельсавет]] * [[вёска Бераснёўка, Малажынскі сельсавет]] * [[пасёлак Громкі, Малажынскі сельсавет]] * [[п Дабрагошча, Малажынскі сельсавет]] * [[вёска Жылічы, Малажынскі сельсавет]] * [[вёска Красная Ніва, Малажынскі сельсавет]] * [[вёска Крыўча, Малажынскі сельсавет]] * [[пасёлак Ленінск, Малажынскі сельсавет]] * [[вёска Малажын, Малажынскі сельсавет]] * [[вёска Пераносы, Малажынскі сельсавет]] * [[пасёлак Рытаў, Малажынскі сельсавет]] * [[пасёлак Чырвоная Паляна, Малажынскі сельсавет]] * [[вёска Гарадзішча, Малейкаўскі сельсавет]] * [[вёска Гарадок, Малейкаўскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Малейкаўскі сельсавет]] * [[вёска Катловіца, Малейкаўскі сельсавет]] * [[вёска Малейкі, Малейкаўскі сельсавет]] * [[вёска Новы Макрэц, Малейкаўскі сельсавет]] * [[вёска Петрыцкае, Малейкаўскі сельсавет]] * [[вёска Стары Макрэц, Малейкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сцежарнае, Малейкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сялец, Малейкаўскі сельсавет]] * [[вёска Тэльман, Малейкаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікі Лес, Мікуліцкі сельсавет]] * [[вёска Конанаўшчына, Мікуліцкі сельсавет]] * [[вёска Мікулічы, Мікуліцкі сельсавет]] * [[вёска Рыжкаў, Мікуліцкі сельсавет]] * [[вёска Чырвонае Поле, Мікуліцкі сельсавет]] * [[вёска Аляксандраўка, Новаялчанскі сельсавет]] * [[вёска Бярозкі, Новаялчанскі сельсавет]] * [[вёска Галубоўка, Новаялчанскі сельсавет]] * [[пасёлак Капоранскія Ляды, Новаялчанскі сельсавет]] * [[вёска Краснае, Новаялчанскі сельсавет]] * [[вёска Людзвіноў, Новаялчанскі сельсавет]] * [[вёска Новая Ёлча, Новаялчанскі сельсавет]] * [[вёска Старая Ёлча, Новаялчанскі сельсавет]] * [[пасёлак Старыя Ляды, Новаялчанскі сельсавет]] * [[вёска Выграбная Слабада, Хракавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вярховая Слабада, Хракавіцкі сельсавет]] * [[вёска Грушнае, Хракавіцкі сельсавет]] * [[вёска Двор-Савічы, Хракавіцкі сельсавет]] * [[вёска Жэрднае, Хракавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Калінінскі, Хракавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Ленінскі, Хракавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ляды, Хракавіцкі сельсавет]] * [[вёска Нежыхаў, Хракавіцкі сельсавет]] * [[вёска Новая Грэбля, Хракавіцкі сельсавет]] * [[вёска Новы Сцепаноў, Хракавіцкі сельсавет]] * [[вёска Новыя Хракавічы, Хракавіцкі сельсавет]] * [[вёска Перасяцінец, Хракавіцкі сельсавет]] * [[вёска Піркі, Хракавіцкі сельсавет]] * [[вёска Просмычы, Хракавіцкі сельсавет]] * [[вёска Пучын, Хракавіцкі сельсавет]] * [[вёска Савічы, Хракавіцкі сельсавет]] * [[вёска Стары Сцепаноў, Хракавіцкі сельсавет]] * [[вёска Старыя Хракавічы, Хракавіцкі сельсавет]] * [[вёска Сувіды, Хракавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Садовы, Чамярыскі сельсавет]] * [[вёска Чамярысы, Чамярыскі сельсавет]] * [[горад Буда-Кашалёва]] * [[гарадскі пасёлак Уваравічы]] * [[пасёлак Высокая Грыва, Уваравіцкі пассавет]] * [[пасёлак Завідаўка, Уваравіцкі пассавет]] * [[пасёлак Зялёны Востраў, Уваравіцкі пассавет]] * [[вёска Лапічы, Уваравіцкі пассавет]] * [[вёска Радзеева, Уваравіцкі пассавет]] * [[пасёлак Радзеева, Уваравіцкі пассавет]] * [[вёска Тэклеўка, Уваравіцкі пассавет]] * [[вёска Акцябр, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Ліпа, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Пыцькаўка, Акцябрскі сельсавет]] * [[пасёлак Чырвоны Акцябр, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Чэрапаўка, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Буда Люшаўская, Будалюшаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Зарэчча, Будалюшаўскі сельсавет]] * [[вёска Любавін, Будалюшаўскі сельсавет]] * [[вёска Новы Любавін, Будалюшаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Перагрузачны, Будалюшаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Рошча, Будалюшаўскі сельсавет]] * [[вёска Слабада Люшаўская, Будалюшаўскі сельсавет]] * [[вёска Хмяльное, Будалюшаўскі сельсавет]] * [[вёска Шутнае, Будалюшаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Васільеўка, Глазаўскі сельсавет]] * [[вёска Глазаўка, Глазаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Дзікава, Глазаўскі сельсавет]] * [[вёска Жытанежжа, Глазаўскі сельсавет]] * [[вёска Іванаўка, Глазаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Макаўе, Глазаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Новы Свет, Глазаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Чарняцін, Глазаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Чырвоны Сцяг, Глазаўскі сельсавет]] * [[вёска Вольны, Губіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Гара, Губіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Губіцкі Кардон, Губіцкі сельсавет]] * [[вёска Губічы, Губіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Інтэрнацыянал, Губіцкі сельсавет]] * [[вёска Мікалаеўка, Губіцкі сельсавет]] * [[вёска Наспа, Губіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Новае Жыццё, Губіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Прырэчча, Губіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Уютны, Губіцкі сельсавет]] * [[вёска Аляксандраўка, Гусявіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Грыгараўка, Гусявіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Зара, Гусявіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Калініна, Гусявіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Люткава, Гусявіцкі сельсавет]] * [[вёска Новая Гусявіца, Гусявіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Пушча, Гусявіцкі сельсавет]] * [[вёска Пянчын, Гусявіцкі сельсавет]] * [[вёска Старая Гусявіца, Гусявіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Уладзіміраўка, Гусявіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Чырвоны Свет, Гусявіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Балдуі, Дуравіцкі сельсавет]] * [[вёска Броды, Дуравіцкі сельсавет]] * [[вёска Бурлак, Дуравіцкі сельсавет]] * [[вёска Дубавіца, Дуравіцкі сельсавет]] * [[вёска Дуравічы, Дуравіцкі сельсавет]] * [[вёска Залунеўе, Дуравіцкі сельсавет]] * [[вёска Леніна, Дуравіцкі сельсавет]] * [[вёска Мачулішча, Дуравіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Восаў, Івольскі сельсавет]] * [[пасёлак Дунай, Івольскі сельсавет]] * [[вёска Івольск, Івольскі сельсавет]] * [[пасёлак Красная Плошчадзь, Івольскі сельсавет]] * [[вёска Лозкі, Івольскі сельсавет]] * [[пасёлак Расцяробы, Івольскі сельсавет]] * [[вёска Сінічына, Івольскі сельсавет]] * [[пасёлак Смаловыя Лозкі, Івольскі сельсавет]] * [[пасёлак Чырвоны Лужок, Івольскі сельсавет]] * [[вёска Асобіна, Камунараўскі сельсавет]] * [[вёска Блюдніца, Камунараўскі сельсавет]] * [[пасёлак Зімнік, Камунараўскі сельсавет]] * [[пасёлак Камунар, Камунараўскі сельсавет]] * [[пасёлак Красін, Камунараўскі сельсавет]] * [[пасёлак Макаўе, Камунараўскі сельсавет]] * [[пасёлак Ніва, Камунараўскі сельсавет]] * [[пасёлак Падсямёнаўка, Камунараўскі сельсавет]] * [[пасёлак Северны, Камунараўскі сельсавет]] * [[пасёлак Цёмны Восаў, Камунараўскі сельсавет]] * [[пасёлак Баравое Ляда, Кашалёўскі сельсавет]] * [[вёска Брылёў, Кашалёўскі сельсавет]] * [[пасёлак Возера-Пойма, Кашалёўскі сельсавет]] * [[пасёлак Вялікі Мох, Кашалёўскі сельсавет]] * [[пасёлак Гародзішча, Кашалёўскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Кашалёўскі сельсавет]] * [[вёска Кастрышча, Кашалёўскі сельсавет]] * [[вёска Кашалёва, Кашалёўскі сельсавет]] * [[пасёлак Куляшова, Кашалёўскі сельсавет]] * [[вёска Куляшоўка, Кашалёўскі сельсавет]] * [[пасёлак Любіца, Кашалёўскі сельсавет]] * [[вёска Польпін, Кашалёўскі сельсавет]] * [[вёска Рудня Віктарынская, Кашалёўскі сельсавет]] * [[вёска Рудня Кашалёўская, Кашалёўскі сельсавет]] * [[вёска Стараселле, Кашалёўскі сельсавет]] * [[вёска Сялец, Кашалёўскі сельсавет]] * [[пасёлак Чырвоны Гарадок, Кашалёўскі сельсавет]] * [[вёска Шарыбаўка, Кашалёўскі сельсавет]] * [[пасёлак Багамолаўка, Крыўскі сельсавет]] * [[вёска Бацунь, Крыўскі сельсавет]] * [[пасёлак Добрая Надзея, Крыўскі сельсавет]] * [[пасёлак Зарэчча, Крыўскі сельсавет]] * [[вёска Крыўск, Крыўскі сельсавет]] * [[пасёлак Матылёўка, Крыўскі сельсавет]] * [[пасёлак Перамога, Крыўскі сельсавет]] * [[пасёлак Першабацунскі, Крыўскі сельсавет]] * [[пасёлак Порасль, Крыўскі сельсавет]] * [[пасёлак Савет, Крыўскі сельсавет]] * [[вёска Бронніца, Ліпініцкі сельсавет]] * [[пасёлак Буда, Ліпініцкі сельсавет]] * [[пасёлак Зялёны Дуб, Ліпініцкі сельсавет]] * [[вёска Ліпінічы, Ліпініцкі сельсавет]] * [[вёска Люшаў, Ліпініцкі сельсавет]] * [[вёска Негаўка, Ліпініцкі сельсавет]] * [[пасёлак Новы Пуць, Ліпініцкі сельсавет]] * [[пасёлак Першамайскі, Ліпініцкі сельсавет]] * [[вёска Салтанаўка, Ліпініцкі сельсавет]] * [[вёска Струкі, Ліпініцкі сельсавет]] * [[пасёлак Якімаўка, Ліпініцкі сельсавет]] * [[пасёлак Атчаянны, Марозавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Бадзёры, Марозавіцкі сельсавет]] * [[вёска Беразіна, Марозавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Беразоўка, Марозавіцкі сельсавет]] * [[вёска Берастоўка, Марозавіцкі сельсавет]] * [[вёска Бушаўка, Марозавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Ветка, Марозавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Высокая Грыва, Марозавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Дземідоўка, Марозавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Зялёная Дуброва, Марозавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Зялёны Дуб, Марозавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Кавалёва, Марозавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Кантаровічы, Марозавіцкі сельсавет]] * [[вёска Марозавічы, Марозавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Мігай, Марозавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Новая Буда, Марозавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Новая Уза, Марозавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Пабядзіцель, Марозавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Папаратны, Марозавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Рэкорд, Марозавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Славянец, Марозавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Уборкі, Марозавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Чарот, Марозавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Ясакар, Марозавіцкі сельсавет]] * [[вёска Варварына, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Выдрыца, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Галавачы, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Зорка, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Любань, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Мікалаеўка, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Надзеждзіна, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Прыбар, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Саўхозная, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Уладзіміраўка, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Фундамінка, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Галы, Патапаўскі сельсавет]] * [[вёска Гаўлі, Патапаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Дубраўка, Патапаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Дзедаў Курган, Патапаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Дзёміна, Патапаўскі сельсавет]] * [[вёска Забаб'е, Патапаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Качан, Патапаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Козі Рог, Патапаўскі сельсавет]] * [[вёска Медзвядзёва, Патапаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Муравей, Патапаўскі сельсавет]] * [[вёска Патапаўка, Патапаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Перамога, Патапаўскі сельсавет]] * [[вёска Аляксандраўка, Рагінскі сельсавет]] * [[вёска Антонаўка, Рагінскі сельсавет]] * [[вёска Дзербічы, Рагінскі сельсавет]] * [[вёска Каромка, Рагінскі сельсавет]] * [[вёска Курганне, Рагінскі сельсавет]] * [[вёска Лозаў, Рагінскі сельсавет]] * [[вёска Майсееўка, Рагінскі сельсавет]] * [[вёска Рагінь, Рагінскі сельсавет]] * [[вёска Рудня Лозаўская, Рагінскі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Рагінскі сельсавет]] * [[вёска Факел, Рагінскі сельсавет]] * [[пасёлак Асавок, Старабудскі сельсавет]] * [[пасёлак Баец, Старабудскі сельсавет]] * [[пасёлак Барок, Старабудскі сельсавет]] * [[пасёлак Васход, Старабудскі сельсавет]] * [[пасёлак Даліна, Старабудскі сельсавет]] * [[вёска Елянец, Старабудскі сельсавет]] * [[пасёлак Красны Свет, Старабудскі сельсавет]] * [[пасёлак Лявады, Старабудскі сельсавет]] * [[пасёлак Мар'іна Поле, Старабудскі сельсавет]] * [[вёска Недайка, Старабудскі сельсавет]] * [[пасёлак Новы Свет, Старабудскі сельсавет]] * [[пасёлак Падчыстае, Старабудскі сельсавет]] * [[пасёлак Салаўёў, Старабудскі сельсавет]] * [[пасёлак Светлы, Старабудскі сельсавет]] * [[вёска Старая Буда, Старабудскі сельсавет]] * [[пасёлак Ясмень, Старабудскі сельсавет]] * [[пасёлак Ясная Паляна, Старабудскі сельсавет]] * [[пасёлак Баркі, Узоўскі сельсавет]] * [[вёска Калініна, Узоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Рагазішча, Узоўскі сельсавет]] * [[вёска Рудзянец, Узоўскі сельсавет]] * [[вёска Уза, Узоўскі сельсавет]] * [[вёска Ціхінічы, Узоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Чырвонае Знамя, Узоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Броськаў, Чабатовіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Бушаўка, Чабатовіцкі сельсавет]] * [[вёска Бярвёнаўка, Чабатовіцкі сельсавет]] * [[вёска Васільполле, Чабатовіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Гарадок, Чабатовіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Заброддзе, Чабатовіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Зарэчча, Чабатовіцкі сельсавет]] * [[вёска Зялёная, Чабатовіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Каменка, Чабатовіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Камсамольск, Чабатовіцкі сельсавет]] * [[вёска Кленавіца, Чабатовіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Краснабудскі, Чабатовіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Красны, Чабатовіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Крылоў, Чабатовіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Лебедзеў, Чабатовіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Ленінскі, Чабатовіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Лугавы, Чабатовіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Любень, Чабатовіцкі сельсавет]] * [[вёска Рудня-Альхоўка, Чабатовіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Салаўёў, Чабатовіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Сенавец, Чабатовіцкі сельсавет]] * [[вёска Смычок, Чабатовіцкі сельсавет]] * [[вёска Стоўпішча, Чабатовіцкі сельсавет]] * [[вёска Хоўхла, Чабатовіцкі сельсавет]] * [[вёска Чабатовічы, Чабатовіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Чырвоны Курган, Чабатовіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Яслішча, Чабатовіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Ясны Бор, Чабатовіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Аляксандраўка, Шырокаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Бярозавая Рошча, Шырокаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Ераполле, Шырокаўскі сельсавет]] * [[вёска Забалоцце, Шырокаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Камінтэрн, Шырокаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Колас, Шырокаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Краснагорск, Шырокаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Кучынск, Шырокаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Мікольск, Шырокаўскі сельсавет]] * [[вёска Міхалёўка, Шырокаўскі сельсавет]] * [[вёска Харошаўка, Шырокаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Чараты, Шырокаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Чарняцін, Шырокаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Чарняцкая Паляна, Шырокаўскі сельсавет]] * [[вёска Шырокае, Шырокаўскі сельсавет]] * [[горад Ветка]] * [[вёска Барба, Веткаўскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Барталамееўка, Веткаўскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Беседзь, Веткаўскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[пасёлак Васток, Веткаўскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Вераб'ёўка, Веткаўскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[пасёлак Восава, Веткаўскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Ірынаўка, Веткаўскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Косіцкая, Веткаўскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Красны Вугал, Веткаўскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[пасёлак Красны Пуць, Веткаўскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Купрэеўка, Веткаўскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[пасёлак Ляскі, Веткаўскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Пабужжа, Веткаўскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Папсуеўка, Веткаўскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[пасёлак Петухоўка, Веткаўскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Рудня Споніцкая, Веткаўскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Сівінка, Веткаўскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Тарасаўка, Веткаўскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[пасёлак Тумарын, Веткаўскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Чыстыя Лужы, Веткаўскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[пасёлак Антонаўка, Вяліканямкоўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Нямкі, Вяліканямкоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Дарынполле, Вяліканямкоўскі сельсавет]] * [[вёска Казацкія Балсуны, Вяліканямкоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Новае Заляддзе, Вяліканямкоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Новаміхайлаўка, Вяліканямкоўскі сельсавет]] * [[вёска Пабеда, Вяліканямкоўскі сельсавет]] * [[вёска Баркі, Данілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Данілавічы, Данілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Замосце, Данілавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Зялёная Хвоя, Данілавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Красны Пахар, Данілавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Новіны, Данілавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Першамайскі, Данілавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Пралетарскі, Данілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Пыхань, Данілавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Серадняцкі, Данілавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Хрушчоўка, Данілавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Шаўцоў, Данілавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Зацішша, Маланямкоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Іванькін, Маланямкоўскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Нямкі, Маланямкоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Памяць, Маланямкоўскі сельсавет]] * [[вёска Пералёўка, Маланямкоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Амяльное, Неглюбскі сельсавет]] * [[пасёлак Канавалава, Неглюбскі сельсавет]] * [[пасёлак Куты, Неглюбскі сельсавет]] * [[пасёлак Ляда, Неглюбскі сельсавет]] * [[вёска Неглюбка, Неглюбскі сельсавет]] * [[вёска Новыя Грамыкі, Неглюбскі сельсавет]] * [[пасёлак Падкаменне, Неглюбскі сельсавет]] * [[вёска Пацёсы, Неглюбскі сельсавет]] * [[пасёлак Перавессе, Неглюбскі сельсавет]] * [[пасёлак Перадавец, Неглюбскі сельсавет]] * [[пасёлак Рэпішча, Неглюбскі сельсавет]] * [[пасёлак Свабода, Неглюбскі сельсавет]] * [[пасёлак Селішча, Неглюбскі сельсавет]] * [[пасёлак Сініцына, Неглюбскі сельсавет]] * [[вёска Старое Закружжа, Неглюбскі сельсавет]] * [[вёска Шэйка, Неглюбскі сельсавет]] * [[пасёлак Аднаполле, Прыснянскі сельсавет]] * [[вёска Барчанкі, Прыснянскі сельсавет]] * [[вёска Прысно, Прыснянскі сельсавет]] * [[вёска Кунтараўка, Радужскі сельсавет]] * [[пасёлак Новае Жыццё, Радужскі сельсавет]] * [[пасёлак Новы Мір, Радужскі сельсавет]] * [[вёска Радуга, Радужскі сельсавет]] * [[вёска Акшынка, Свяцілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Быкавец, Свяцілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Габраўка, Свяцілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Гарусты, Свяцілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Глухаўка, Свяцілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Гута, Свяцілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Жалезнікі, Свяцілавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Залужжа, Свяцілавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Зарэчча, Свяцілавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Камылін, Свяцілавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Малінаўка, Свяцілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Навілаўка, Свяцілавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Непераможны, Свяцілавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Несцераўка, Свяцілавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Нінэль, Свяцілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Новаіванаўка, Свяцілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Новы Малкаў, Свяцілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Някрасава, Свяцілавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Падлогі, Свяцілавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Падлужжа, Свяцілавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Першамайскі, Свяцілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Петраполле, Свяцілавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Пралетарскі, Свяцілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Рудня-Гулева, Свяцілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Рудня-Шлягіна, Свяцілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Рыслаўль, Свяцілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Рэчкі, Свяцілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Свяцілавічы, Свяцілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Скачок, Свяцілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Стары Малкаў, Свяцілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Старыя Грамыкі, Свяцілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Сымонаўка, Свяцілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Сяліцкая, Свяцілавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Усохі, Свяцілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ухова, Свяцілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Фёдараўка, Свяцілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Хізы, Свяцілавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Чамярня, Свяцілавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Гарадок, Стаўбунскі сельсавет]] * [[вёска Глыбаўка, Стаўбунскі сельсавет]] * [[пасёлак Калінін, Стаўбунскі сельсавет]] * [[вёска Колбаўка, Стаўбунскі сельсавет]] * [[вёска Рудня Стаўбунская, Стаўбунскі сельсавет]] * [[вёска Стаўбун, Стаўбунскі сельсавет]] * [[пасёлак Уютны, Стаўбунскі сельсавет]] * [[пасёлак Юрга, Стаўбунскі сельсавет]] * [[пасёлак Барэц, Хальчанскі сельсавет]] * [[вёска Залаты Рог, Хальчанскі сельсавет]] * [[вёска Канічаў, Хальчанскі сельсавет]] * [[пасёлак Пабеда, Хальчанскі сельсавет]] * [[вёска Палянаўка, Хальчанскі сельсавет]] * [[пасёлак Станкі, Хальчанскі сельсавет]] * [[вёска Старое Сяло, Хальчанскі сельсавет]] * [[вёска Хальч, Хальчанскі сельсавет]] * [[пасёлак Ляды, Шарсцінскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Шарсцінскі сельсавет]] * [[пасёлак Раманаў Лес, Шарсцінскі сельсавет]] * [[вёска Шарсцін, Шарсцінскі сельсавет]] * [[вёска Юркавічы, Шарсцінскі сельсавет]] * [[вёска Ягаднае, Шарсцінскі сельсавет]] * [[пасёлак Жалуддзе, Яноўскі сельсавет]] * [[пасёлак Лазараў, Яноўскі сельсавет]] * [[пасёлак Расуха, Яноўскі сельсавет]] * [[вёска Стаўбунскае Будзішча, Яноўскі сельсавет]] * [[вёска Янова, Яноўскі сельсавет]] * [[рабочы пасёлак Бальшавік]] * [[вёска Пясчаная, Бальшавіцкі пассавет]] * [[вёска Рассветная, Бальшавіцкі пассавет]] * [[вёска Аздзеліна, Аздзелінскі сельсавет]] * [[пасёлак Апанасаўка, Аздзелінскі сельсавет]] * [[пасёлак Бук, Аздзелінскі сельсавет]] * [[пасёлак Зялёны Востраў, Аздзелінскі сельсавет]] * [[пасёлак Зялёны Гай, Аздзелінскі сельсавет]] * [[пасёлак Зялёны Сад, Аздзелінскі сельсавет]] * [[пасёлак Курачэнкаў, Аздзелінскі сельсавет]] * [[пасёлак Манееў, Аздзелінскі сельсавет]] * [[пасёлак Моладзь, Аздзелінскі сельсавет]] * [[вёска Паўднёвая, Аздзелінскі сельсавет]] * [[пасёлак Прыволле 1, Аздзелінскі сельсавет]] * [[пасёлак Прыволле 2, Аздзелінскі сельсавет]] * [[пасёлак Пятроў, Аздзелінскі сельсавет]] * [[вёска Рагі, Аздзелінскі сельсавет]] * [[вёска Бабовічы, Бабовіцкі сельсавет]] * [[вёска Цыкуны, Бабовіцкі сельсавет]] * [[вёска Глыбоцкае, Глыбоцкі сельсавет]] * [[пасёлак Зімні, Глыбоцкі сельсавет]] * [[пасёлак Апалонаўка, Грабаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Баштан, Грабаўскі сельсавет]] * [[вёска Грабаўка, Грабаўскі сельсавет]] * [[вёска Дубіно, Грабаўскі сельсавет]] * [[вёска Жураўлёўка, Грабаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Красны, Грабаўскі сельсавет]] * [[вёска Пясочная Буда, Грабаўскі сельсавет]] * [[вёска Хутаранка, Грабаўскі сельсавет]] * [[вёска Асаўцы, Давыдаўскі сельсавет]] * [[вёска Давыдаўка, Давыдаўскі сельсавет]] * [[вёска Сасноўка, Давыдаўскі сельсавет]] * [[вёска Уза, Давыдаўскі сельсавет]] * [[вёска Васілева, Даўгалескі сельсавет]] * [[вёска Даўгалессе, Даўгалескі сельсавет]] * [[пасёлак Дубавец, Даўгалескі сельсавет]] * [[вёска Карналін, Даўгалескі сельсавет]] * [[пасёлак Межы, Даўгалескі сельсавет]] * [[пасёлак Мірны, Даўгалескі сельсавет]] * [[вёска Міхалькі, Даўгалескі сельсавет]] * [[пасёлак Нагорная, Даўгалескі сельсавет]] * [[пасёлак Някрасава, Даўгалескі сельсавет]] * [[вёска Стукачоўка, Даўгалескі сельсавет]] * [[вёска Новыя Дзятлавічы, Дзятлавіцкі сельсавет]] * [[вёска Старыя Дзятлавічы, Дзятлавіцкі сельсавет]] * [[вёска Чкалава, Дзятлавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Ваявода, Зябраўскі сельсавет]] * [[пасёлак Граза, Зябраўскі сельсавет]] * [[пасёлак Зарніца, Зябраўскі сельсавет]] * [[вёска Зябраўка, Зябраўскі сельсавет]] * [[вёска Кантакузаўка, Зябраўскі сельсавет]] * [[пасёлак Каранёўка, Зябраўскі сельсавет]] * [[пасёлак Краснае Селішча, Зябраўскі сельсавет]] * [[пасёлак Забіяка, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Краснае, Красненскі сельсавет]] * [[пасёлак Красны Багатыр, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Мічурынская, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Новая Мільча, Красненскі сельсавет]] * [[пасёлак Пралетарый, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Гадзічава, Маркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Маркавічы, Маркавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Паддабранка, Маркавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Рагі-Ілецкі, Маркавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Халмы, Маркавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Востраў, Пакалюбіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Грыва, Пакалюбіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Залінейны, Пакалюбіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Калініна, Пакалюбіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Красны Маяк, Пакалюбіцкі сельсавет]] * [[вёска Лапаціна, Пакалюбіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Масцішча, Пакалюбіцкі сельсавет]] * [[вёска Пакалюбічы, Пакалюбіцкі сельсавет]] * [[вёска Плёсы, Пакалюбіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Прудок, Пакалюбіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Ржавец, Пакалюбіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Светлая Зара, Пакалюбіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Царкоўе, Пакалюбіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Янтарны, Пакалюбіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Васток, Прыбарскі сельсавет]] * [[вёска Новая Буда, Прыбарскі сельсавет]] * [[пасёлак Піянер, Прыбарскі сельсавет]] * [[вёска Прыбар, Прыбарскі сельсавет]] * [[вёска Рандоўка, Прыбарскі сельсавет]] * [[вёска Шчэрбаўка, Прыбарскі сельсавет]] * [[пасёлак Будзілка, Прыбыткаўскі сельсавет]] * [[вёска Дуянаўка, Прыбыткаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Зябраўка, Прыбыткаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Каравышань, Прыбыткаўскі сельсавет]] * [[вёска Клімаўка, Прыбыткаўскі сельсавет]] * [[вёска Прыбыткі, Прыбыткаўскі сельсавет]] * [[вёска Рудня Прыбыткаўская, Прыбыткаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Цагельня, Прыбыткаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Гарадок, Руднямарымонаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Добруш, Руднямарымонаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Папанін, Руднямарымонаўскі сельсавет]] * [[вёска Рудня Жыгальская, Руднямарымонаўскі сельсавет]] * [[вёска Рудня Марымонава, Руднямарымонаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Аляксандраўка, Старабеліцкі сельсавет]] * [[пасёлак Аляксееўка, Старабеліцкі сельсавет]] * [[вёска Астравы, Старабеліцкі сельсавет]] * [[вёска Галееўка, Старабеліцкі сельсавет]] * [[вёска Зялёныя Лукі, Старабеліцкі сельсавет]] * [[вёска Старая Беліца, Старабеліцкі сельсавет]] * [[пасёлак Будацін, Улукаўскі сельсавет]] * [[вёска Бярозкі, Улукаўскі сельсавет]] * [[вёска Галавінцы, Улукаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Заляддзе, Улукаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Ільіч, Улукаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Іпуць, Улукаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Мядзведжы Лог, Улукаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Перамога, Улукаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Прыазёрны, Улукаўскі сельсавет]] * [[вёска Раманавічы, Улукаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Сцяг Працы, Улукаўскі сельсавет]] * [[вёска Улукаўе, Улукаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Чырвоны Маяк, Улукаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Юбілейны, Улукаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Ярохава, Улукаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Барок, Урыцкі сельсавет]] * [[вёска Заліп'е, Урыцкі сельсавет]] * [[вёска Урыцкае, Урыцкі сельсавет]] * [[пасёлак Чырвоны Маяк, Урыцкі сельсавет]] * [[пасёлак Грыва, Целяшоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Жытоўля, Целяшоўскі сельсавет]] * [[вёска Задораўка, Целяшоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Іванькаў, Целяшоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Калінаўка, Целяшоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Курганы, Целяшоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Малінаўка, Целяшоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Мікольск, Целяшоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Мураўчы, Целяшоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Пераход, Целяшоўскі сельсавет]] * [[вёска Рудня Целяшоўская, Целяшоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Фашчаўка, Целяшоўскі сельсавет]] * [[вёска Целяшы, Целяшоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Яўстратаўка, Целяшоўскі сельсавет]] * [[вёска Дзікалаўка, Цярухскі сельсавет]] * [[пасёлак Епіфань, Цярухскі сельсавет]] * [[пасёлак Каралін, Цярухскі сельсавет]] * [[вёска Краўцоўка, Цярухскі сельсавет]] * [[пасёлак Кустарны, Цярухскі сельсавет]] * [[пасёлак Лядцы, Цярухскі сельсавет]] * [[вёска Новая Гута, Цярухскі сельсавет]] * [[вёска Студзёная Гута, Цярухскі сельсавет]] * [[вёска Сямёнаўка, Цярухскі сельсавет]] * [[вёска Церуха, Цярухскі сельсавет]] * [[вёска Шутаўка, Цярухскі сельсавет]] * [[пасёлак Вішнёўка, Цярэніцкі сельсавет]] * [[вёска Іванаўка, Цярэніцкі сельсавет]] * [[пасёлак Малінаўка, Цярэніцкі сельсавет]] * [[пасёлак Прасвет, Цярэніцкі сельсавет]] * [[пасёлак Рубеж, Цярэніцкі сельсавет]] * [[вёска Цярэнічы, Цярэніцкі сельсавет]] * [[вёска Альхоўка, Цярэшкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Арленск, Цярэшкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Асавіно, Цярэшкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Барэц, Цярэшкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Высокая Грыва, Цярэшкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Калініна, Цярэшкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Куты, Цярэшкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Новая Бухалаўка, Цярэшкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Новыя Цярэшкавічы, Цярэшкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Прыстараны, Цярэшкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Скіток, Цярэшкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Сож, Цярэшкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Старая Бухалаўка, Цярэшкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Цярэшкавічы, Цярэшкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Будзішча, Чарацянскі сельсавет]] * [[пасёлак Вадапой, Чарацянскі сельсавет]] * [[вёска Займішча, Чарацянскі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Чарацянскі сельсавет]] * [[вёска Макаўе, Чарацянскі сельсавет]] * [[вёска Пракопаўка, Чарацянскі сельсавет]] * [[пасёлак Чаплін, Чарацянскі сельсавет]] * [[вёска Чарацянка, Чарацянскі сельсавет]] * [[пасёлак Паляна, Чонкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сеўрукі, Чонкаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Хутар, Чонкаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Чонкі, Чонкаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Вайцін, Шарпілаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Міхайлаўск, Шарпілаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Мядзведзіца, Шарпілаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Някрасаў, Шарпілаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Пуцяводная Звязда, Шарпілаўскі сельсавет]] * [[вёска Шарпілаўка, Шарпілаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Бардзіна, Яромінскі сельсавет]] * [[пасёлак Вішанскі, Яромінскі сельсавет]] * [[вёска Касцюкоўка, Яромінскі сельсавет]] * [[пасёлак Клімаўскі, Яромінскі сельсавет]] * [[вёска Яроміна, Яромінскі сельсавет]] * [[горад Добруш]] * [[гарадскі пасёлак Церахоўка]] * [[пасёлак Высокі Хутар, Церахоўскі пассавет]] * [[пасёлак Грушаўка, Церахоўскі пассавет]] * [[пасёлак Крынічны, Церахоўскі пассавет]] * [[вёска Ніўкі, Церахоўскі пассавет]] * [[пасёлак Прудоўка, Церахоўскі пассавет]] * [[вёска Церахоўка, Церахоўскі пассавет]] * [[вёска Баршчоўка, Баршчоўскі сельсавет]] * [[вёска Васільеўка, Васільеўскі сельсавет]] * [[пасёлак Чырвоны Алёс, Васільеўскі сельсавет]] * [[вёска Бярозкі, Дзям'янкаўскі сельсавет]] * [[вёска Дзям'янкі, Дзям'янкаўскі сельсавет]] * [[вёска Дубовы Лог, Дзям'янкаўскі сельсавет]] * [[вёска Кругоўка, Дзям'янкаўскі сельсавет]] * [[вёска Лявонцьева, Дзям'янкаўскі сельсавет]] * [[вёска Марозаўка, Дзям'янкаўскі сельсавет]] * [[вёска Млынок, Дзям'янкаўскі сельсавет]] * [[вёска Дзімітраўка, Дубраўскі сельсавет]] * [[вёска Дубраўка, Дубраўскі сельсавет]] * [[вёска Красная Буда, Дубраўскі сельсавет]] * [[вёска Лук'янаўка, Дубраўскі сельсавет]] * [[вёска Жгуна-Буда, Жгунскі сельсавет]] * [[вёска Жгунь, Жгунскі сельсавет]] * [[пасёлак Вербаў, Івакаўскі сельсавет]] * [[вёска Івакі, Івакаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Надзежда, Івакаўскі сельсавет]] * [[вёска Агародня Гомельская, Кармянскі сельсавет]] * [[вёска Агародня Кузьмініцкая, Кармянскі сельсавет]] * [[пасёлак Зайцаў, Кармянскі сельсавет]] * [[пасёлак Закапыцце, Кармянскі сельсавет]] * [[вёска Карма, Кармянскі сельсавет]] * [[пасёлак Селішча 1, Кармянскі сельсавет]] * [[пасёлак Селішча 2, Кармянскі сельсавет]] * [[пасёлак Уборак, Кармянскі сельсавет]] * [[вёска Харошаўка, Кармянскі сельсавет]] * [[вёска Весялоўка, Кругавец-Калінінскі сельсавет]] * [[вёска Кругавец-Калініна, Кругавец-Калінінскі сельсавет]] * [[вёска Усохі, Кругавец-Калінінскі сельсавет]] * [[вёска Новы Крупец, Крупецкі сельсавет]] * [[вёска Стары Крупец, Крупецкі сельсавет]] * [[пасёлак Галае, Кузьмініцкі сельсавет]] * [[вёска Знамя, Кузьмініцкі сельсавет]] * [[вёска Кузьмінічы, Кузьмініцкі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Кузьмініцкі сельсавет]] * [[пасёлак Сцяпанаў, Кузьмініцкі сельсавет]] * [[пасёлак Чырвоны Камень, Кузьмініцкі сельсавет]] * [[вёска Чырвоны Партызан, Кузьмініцкі сельсавет]] * [[вёска Завідаўка, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Леніна, Ленінскі сельсавет]] * [[пасёлак Леніндар, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Антонаўка, Насовіцкі сельсавет]] * [[вёска Запрудоўка, Насовіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Кавалёў, Насовіцкі сельсавет]] * [[вёска Лагуны, Насовіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Навадружаскі, Насовіцкі сельсавет]] * [[вёска Насовічы, Насовіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Першамайскі, Насовіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Светлы, Насовіцкі сельсавет]] * [[вёска Стараселле, Насовіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Сямёнаўскі, Насовіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Чырвоная Гара, Насовіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Чырвоны Кастрычнік, Насовіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Яромаўка, Насовіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Беразнякі, Пераростаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Лебядзёўка, Пераростаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Новае Жыццё, Пераростаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Новы Мір, Пераростаўскі сельсавет]] * [[вёска Перарост, Пераростаўскі сельсавет]] * [[вёска Хутар, Пераростаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Чырвоны Курган, Пераростаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Васілёўка, Рассветаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Высакаполле, Рассветаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Дударава, Рассветаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Залессе, Рассветаўскі сельсавет]] * [[вёска Ігаўка, Рассветаўскі сельсавет]] * [[вёска Ларышчава, Рассветаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Майскі, Рассветаўскі сельсавет]] * [[вёска Мар'іна, Рассветаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Пакроўскі, Рассветаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Рассвет, Рассветаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Ясенкі, Рассветаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Альховае, Усохабудскі сельсавет]] * [[пасёлак Андрэеўка, Усохабудскі сельсавет]] * [[вёска Мікалаеўка, Усохабудскі сельсавет]] * [[вёска Усохская Буда, Усохабудскі сельсавет]] * [[пасёлак Антонаў, Уцеўскі сельсавет]] * [[вёска Гардуны, Уцеўскі сельсавет]] * [[пасёлак Зарадзвінне, Уцеўскі сельсавет]] * [[пасёлак Іванполле, Уцеўскі сельсавет]] * [[пасёлак Стэп, Уцеўскі сельсавет]] * [[вёска Уць, Уцеўскі сельсавет]] * [[горад Ельск]] * [[вёска Багуцічы, Багуціцкі сельсавет]] * [[вёска Боўгарка, Багуціцкі сельсавет]] * [[вёска Вішанькі, Багуціцкі сельсавет]] * [[вёска Востраў, Багуціцкі сельсавет]] * [[вёска Дзвіжкі, Багуціцкі сельсавет]] * [[вёска Забоззе, Багуціцкі сельсавет]] * [[вёска Шарын, Багуціцкі сельсавет]] * [[вёска Валаўск, Валаўскі сельсавет]] * [[вёска Дубраўка, Валаўскі сельсавет]] * [[вёска Заечча, Валаўскі сельсавет]] * [[вёска Карма, Валаўскі сельсавет]] * [[вёска Грышы, Засінцаўскі сельсавет]] * [[вёска Засінцы, Засінцаўскі сельсавет]] * [[вёска Кавалі, Засінцаўскі сельсавет]] * [[вёска Казіміраўка, Засінцаўскі сельсавет]] * [[вёска Казлы, Засінцаўскі сельсавет]] * [[вёска Капсаны, Засінцаўскі сельсавет]] * [[вёска Падгалле, Засінцаўскі сельсавет]] * [[вёска Серыя, Засінцаўскі сельсавет]] * [[вёска Сугакі, Засінцаўскі сельсавет]] * [[вёска Шатуны, Засінцаўскі сельсавет]] * [[вёска Шуты, Засінцаўскі сельсавет]] * [[вёска Якімы, Засінцаўскі сельсавет]] * [[вёска Белякі, Качышчанскі сельсавет]] * [[вёска Валаўская Рудня, Качышчанскі сельсавет]] * [[вёска Жукі, Качышчанскі сельсавет]] * [[вёска Загацце, Качышчанскі сельсавет]] * [[вёска Калінавая, Качышчанскі сельсавет]] * [[вёска Кочышчы, Качышчанскі сельсавет]] * [[вёска Некрашоўка, Качышчанскі сельсавет]] * [[вёска Чэрцень, Качышчанскі сельсавет]] * [[вёска Бабруйкі, Млыноцкі сельсавет]] * [[пасёлак Дабрынскі, Млыноцкі сельсавет]] * [[вёска Дабрынь, Млыноцкі сельсавет]] * [[вёска Данілаўка, Млыноцкі сельсавет]] * [[вёска Княжабор'е, Млыноцкі сельсавет]] * [[вёска Мазуры, Млыноцкі сельсавет]] * [[вёска Млынок, Млыноцкі сельсавет]] * [[вёска Палаўкі, Млыноцкі сельсавет]] * [[пасёлак Палеск, Млыноцкі сельсавет]] * [[вёска Санюкі, Млыноцкі сельсавет]] * [[вёска Ульянаўка, Млыноцкі сельсавет]] * [[вёска Аляксандраўка, Рамязоўскі сельсавет]] * [[вёска Рамязы, Рамязоўскі сельсавет]] * [[вёска Зялёны Бор, Розалюксембургскі сельсавет]] * [[вёска Новая Рудня, Розалюксембургскі сельсавет]] * [[вёска Роза Люксембург, Розалюксембургскі сельсавет]] * [[вёска Славечна, Розалюксембургскі сельсавет]] * [[вёска Баранцы, Скараднянскі сельсавет]] * [[вёска Бякі, Скараднянскі сельсавет]] * [[вёска Дземіды, Скараднянскі сельсавет]] * [[вёска Захаркі 2, Скараднянскі сельсавет]] * [[вёска Мядзведнае, Скараднянскі сельсавет]] * [[вёска Сізаны, Скараднянскі сельсавет]] * [[вёска Скароднае, Скараднянскі сельсавет]] * [[вёска Стары Мост, Скараднянскі сельсавет]] * [[вёска Будкі, Старавысокаўскі сельсавет]] * [[вёска Вярхі, Старавысокаўскі сельсавет]] * [[вёска Дуброва, Старавысокаўскі сельсавет]] * [[вёска Зашыр'е, Старавысокаўскі сельсавет]] * [[вёска Лукаўцы, Старавысокаўскі сельсавет]] * [[вёска Мікалаеўка, Старавысокаўскі сельсавет]] * [[вёска Новае Высокае, Старавысокаўскі сельсавет]] * [[вёска Паўлаўка, Старавысокаўскі сельсавет]] * [[вёска Прачомышля, Старавысокаўскі сельсавет]] * [[вёска Старое Высокае, Старавысокаўскі сельсавет]] * [[горад Жлобін]] * [[гарадскі пасёлак Стрэшын]] * [[вёска Зломнае, Стрэшынскі пассавет]] * [[вёска Новая Каменка, Стрэшынскі пассавет]] * [[вёска Радуцін, Стрэшынскі пассавет]] * [[вёска Акцябр, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Горкі, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Грабск, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Затон, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Праскурні, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Верхняя Алба, Верхнеалбянскі сельсавет]] * [[вёска Гарадок, Верхнеалбянскі сельсавет]] * [[вёска Ніжняя Алба, Верхнеалбянскі сельсавет]] * [[вёска Шыхаў, Верхнеалбянскі сельсавет]] * [[вёска Абольцы, Дабрагашчанскі сельсавет]] * [[вёска Васілевічы, Дабрагашчанскі сельсавет]] * [[вёска Дабрагошча, Дабрагашчанскі сельсавет]] * [[вёска Дарагінь, Дабрагашчанскі сельсавет]] * [[вёска Заброддзе, Дабрагашчанскі сельсавет]] * [[пасёлак Курган, Дабрагашчанскі сельсавет]] * [[вёска Мормаль, Дабрагашчанскі сельсавет]] * [[вёска Падхваёва, Дабрагашчанскі сельсавет]] * [[вёска Пірэвічы, Дабрагашчанскі сельсавет]] * [[вёска Сельнае, Дабрагашчанскі сельсавет]] * [[вёска Старына, Дабрагашчанскі сельсавет]] * [[пасёлак Яшчыцкі, Дабрагашчанскі сельсавет]] * [[вёска Яшчыцы, Дабрагашчанскі сельсавет]] * [[вёска Атрубы, Кабанаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікі Лес, Кабанаўскі сельсавет]] * [[вёска Кабанаўка, Кабанаўскі сельсавет]] * [[вёска Ляды, Кабанаўскі сельсавет]] * [[вёска Антонаўка, Кароткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дубрава, Кароткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Забалоцце, Кароткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Кароткавічы, Кароткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Плесавіцкая Слабодка, Кароткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Плесавічы, Кароткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Асінаўка, кі сельсаветраўскі сельсавет]] * [[вёска Бабоўка, кі сельсаветраўскі сельсавет]] * [[вёска Баршчоўка, кі сельсаветраўскі сельсавет]] * [[вёска Даліна, кі сельсаветраўскі сельсавет]] * [[вёска Кірава, кі сельсаветраўскі сельсавет]] * [[вёска Лугавая Вірня, кі сельсаветраўскі сельсавет]] * [[вёска Падлессе, кі сельсаветраўскі сельсавет]] * [[вёска Піцераўка, кі сельсаветраўскі сельсавет]] * [[вёска Селівонаўка, кі сельсаветраўскі сельсавет]] * [[вёска Шапарня, кі сельсаветраўскі сельсавет]] * [[вёска Баршчоўка, Краснабярэжскі сельсавет]] * [[вёска Гарбачоўка, Краснабярэжскі сельсавет]] * [[вёска Змяёўка, Краснабярэжскі сельсавет]] * [[вёска Казіміраўская Слабодка, Краснабярэжскі сельсавет]] * [[вёска Клімаўка, Краснабярэжскі сельсавет]] * [[вёска Краснабярэжская Слабодка, Краснабярэжскі сельсавет]] * [[вёска Красная Слабада, Краснабярэжскі сельсавет]] * [[вёска Красны Бераг, Краснабярэжскі сельсавет]] * [[вёска Кругі, Краснабярэжскі сельсавет]] * [[вёска Курганне, Краснабярэжскі сельсавет]] * [[пасёлак Лобск, Краснабярэжскі сельсавет]] * [[вёска Марусенька, Краснабярэжскі сельсавет]] * [[вёска Радуша, Краснабярэжскі сельсавет]] * [[вёска Святое, Краснабярэжскі сельсавет]] * [[вёска Чарцёж, Краснабярэжскі сельсавет]] * [[вёска Беліца, Луцкі сельсавет]] * [[пасёлак Вярбічаў, Луцкі сельсавет]] * [[вёска Грачухі, Луцкі сельсавет]] * [[вёска Грушачка, Луцкі сельсавет]] * [[вёска Дубрава, Луцкі сельсавет]] * [[пасёлак Зялёная Даліна, Луцкі сельсавет]] * [[вёска Зялёны Краж, Луцкі сельсавет]] * [[вёска Кабанаўка, Луцкі сельсавет]] * [[вёска Лебядзёўка, Луцкі сельсавет]] * [[вёска Лукі, Луцкі сельсавет]] * [[пасёлак Луцкі, Луцкі сельсавет]] * [[вёска Новыя Лукі, Луцкі сельсавет]] * [[вёска Рэкта, Луцкі сельсавет]] * [[пасёлак Чырвоная Горка, Луцкі сельсавет]] * [[пасёлак Аляксандраўка, Майскі сельсавет]] * [[вёска Антонаўка, Майскі сельсавет]] * [[пасёлак Асое, Майскі сельсавет]] * [[вёска Дзяніскавічы, Майскі сельсавет]] * [[вёска Майскае, Майскі сельсавет]] * [[пасёлак Малыя Казловічы, Майскі сельсавет]] * [[вёска Цупер, Майскі сельсавет]] * [[вёска Чорная Вірня, Майскі сельсавет]] * [[п Вязок, Малевіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Вясёлы, Малевіцкі сельсавет]] * [[вёска Казімірава, Малевіцкі сельсавет]] * [[вёска Малевіцкая Рудня, Малевіцкі сельсавет]] * [[вёска Малевічы, Малевіцкі сельсавет]] * [[вёска Навікі, Малевіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Рубеж, Малевіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Глушыца, Навамаркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Жырхаўка, Навамаркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Калінаўка, Навамаркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Новавінаградаў, Навамаркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Новыя Маркавічы, Навамаркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Прыбудак, Навамаркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Рудня, Навамаркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Таўстыкі, Навамаркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Адраджэнне, Папаратнянскі сельсавет]] * [[пасёлак Барэц, Папаратнянскі сельсавет]] * [[вёска Гелін, Папаратнянскі сельсавет]] * [[пасёлак Дубовая Града, Папаратнянскі сельсавет]] * [[вёска Касакоўка, Папаратнянскі сельсавет]] * [[вёска Навая Карма, Папаратнянскі сельсавет]] * [[вёска Папаратнае, Папаратнянскі сельсавет]] * [[вёска Баравуха, Пірэвіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Верны, Пірэвіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Колас, Пірэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Кругавец, Пірэвіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Любоў, Пірэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Новая Слабада, Пірэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Пірэвічы, Пірэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Рудзенка, Пірэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Салтанаўка, Пірэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Скепня, Пірэвіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Сухі Востраў, Пірэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Шчытнае, Пірэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Александроў, Салонскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Рагі, Салонскі сельсавет]] * [[вёска Істобкі, Салонскі сельсавет]] * [[вёска Казёл, Салонскі сельсавет]] * [[вёска Лясань, Салонскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Рагі, Салонскі сельсавет]] * [[вёска Нівы, Салонскі сельсавет]] * [[вёска Саланое, Салонскі сельсавет]] * [[вёска Салонская Карма, Салонскі сельсавет]] * [[пасёлак Асінавіца, Стараруднянскі сельсавет]] * [[вёска Баранаўка, Стараруднянскі сельсавет]] * [[пасёлак Глушыца, Стараруднянскі сельсавет]] * [[вёска Завад, Стараруднянскі сельсавет]] * [[вёска Калыбаўка, Стараруднянскі сельсавет]] * [[пасёлак Савецкі, Стараруднянскі сельсавет]] * [[вёска Старая Рудня, Стараруднянскі сельсавет]] * [[пасёлак Хальч, Стараруднянскі сельсавет]] * [[вёска Чацвярня, Стараруднянскі сельсавет]] * [[вёска Аляксандраўка, Шчадрынскі сельсавет]] * [[вёска Брусава, Шчадрынскі сельсавет]] * [[вёска Бяльчо, Шчадрынскі сельсавет]] * [[вёска Дабравольшча, Шчадрынскі сельсавет]] * [[вёска Дворышча, Шчадрынскі сельсавет]] * [[вёска Замен-Рыння, Шчадрынскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Шчадрынскі сельсавет]] * [[вёска Кіцін, Шчадрынскі сельсавет]] * [[вёска Людгардаўка, Шчадрынскі сельсавет]] * [[вёска Малінаўка, Шчадрынскі сельсавет]] * [[вёска Навозы, Шчадрынскі сельсавет]] * [[вёска Новая Мар'еўка, Шчадрынскі сельсавет]] * [[вёска Пякалічы, Шчадрынскі сельсавет]] * [[вёска Салоцін, Шчадрынскі сельсавет]] * [[вёска Селішча, Шчадрынскі сельсавет]] * [[вёска Скарына, Шчадрынскі сельсавет]] * [[вёска Сцяпы, Шчадрынскі сельсавет]] * [[вёска Сыцін, Шчадрынскі сельсавет]] * [[вёска Сяліба, Шчадрынскі сельсавет]] * [[вёска Успалішча, Шчадрынскі сельсавет]] * [[вёска Шчадрын, Шчадрынскі сельсавет]] * [[пасёлак Эрд, Шчадрынскі сельсавет]] * [[горад Жыткавічы]] * [[горад Тураў]] * [[вёска Ацкаванае, Жыткавіцкаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Заброддзе, Жыткавіцкаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[пасёлак Западны, Жыткавіцкаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Кажановічы, Жыткавіцкаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Чарацянка, Жыткавіцкаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Крэмнае, Тураўскаму гарадскому Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Азяраны, Азяранскі сельсавет]] * [[вёска Бечы, Азяранскі сельсавет]] * [[вёска Бячанская Буда, Азяранскі сельсавет]] * [[вёска Знаменка, Азяранскі сельсавет]] * [[вёска Пагост, Азяранскі сельсавет]] * [[вёска Хваенск, Азяранскі сельсавет]] * [[пасёлак Хваенск, Азяранскі сельсавет]] * [[вёска Чэрнічы, Азяранскі сельсавет]] * [[вёска Браніслаў, Браніслаўскі сельсавет]] * [[вёска Вільча, Браніслаўскі сельсавет]] * [[вёска Града, Браніслаўскі сельсавет]] * [[вёска Загацце, Браніслаўскі сельсавет]] * [[вёска Князь-Бор, Браніслаўскі сельсавет]] * [[вёска Буразь, Верасніцкі сельсавет]] * [[вёска Вароніна, Верасніцкі сельсавет]] * [[вёска Верасніца, Верасніцкі сельсавет]] * [[вёска Запясочча, Верасніцкі сельсавет]] * [[вёска Любавічы, Верасніцкі сельсавет]] * [[вёска Малешаў, Верасніцкі сельсавет]] * [[вёска Поўчын, Верасніцкі сельсавет]] * [[вёска Буда, Дзякавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вятчын, Дзякавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дзякавічы, Дзякавіцкі сельсавет]] * [[вёска Лутоўе, Дзякавіцкі сельсавет]] * [[вёска Пасталы, Дзякавіцкі сельсавет]] * [[вёска Хвойка, Дзякавіцкі сельсавет]] * [[вёска Буды, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Сцяблевічы, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Грычынавічы, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Ельна, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Карчаватка, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Ленін, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Сцяблевічы, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Наваленін, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Палосцевічы, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Сукачы, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Цімашэвічы, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Беразіна, Людзяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Вязаў Лес, Людзяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Дзедаўка, Людзяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Доўгая Дуброва, Людзяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Загорбашша, Людзяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Калінаўка, Людзяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Лагвошчы, Людзяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Людзяневічы, Людзяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Падвосце, Людзяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Пясчанікі, Людзяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Сялко, Людзяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Брынёва, Марохараўскі сельсавет]] * [[вёска Бялёў, Марохараўскі сельсавет]] * [[вёска Вятчынская Рудня, Марохараўскі сельсавет]] * [[вёска Дуброва, Марохараўскі сельсавет]] * [[вёска Замошша, Марохараўскі сельсавет]] * [[вёска Марохарава, Марохараўскі сельсавет]] * [[пасёлак Старушкі, Марохараўскі сельсавет]] * [[вёска Беразнякі, Мілевіцкі сельсавет]] * [[вёска Грабава, Мілевіцкі сельсавет]] * [[вёска Залюцічы, Мілевіцкі сельсавет]] * [[вёска Іёвічы, Мілевіцкі сельсавет]] * [[вёска Мілевічы, Мілевіцкі сельсавет]] * [[вёска Новыя Залюцічы, Мілевіцкі сельсавет]] * [[вёска Новыя Мілевічы, Мілевіцкі сельсавет]] * [[вёска Перароў, Перароўскі сельсавет]] * [[вёска Перароўскі Млынок, Перароўскі сельсавет]] * [[вёска Хлупін, Перароўскі сельсавет]] * [[вёска Хлупінская Буда, Перароўскі сельсавет]] * [[вёска Боркі, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Буйкавічы, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Востранка, Руднянскі сельсавет]] * [[пасёлак Грабянёўскі, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Грэбень, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Келі, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Кольна, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Млынок, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Найда, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Палянка, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Пасека, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Подаўж, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Рудня, Руднянскі сельсавет]] * [[пасёлак Чырвоная Зорка, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Яміцы, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Бярэжцы, Рычоўскі сельсавет]] * [[вёска Рыдча, Рычоўскі сельсавет]] * [[вёска Рычоў, Рычоўскі сельсавет]] * [[вёска Старажоўцы, Рычоўскі сельсавет]] * [[вёска Сямурадцы, Рычоўскі сельсавет]] * [[вёска Хачэнь, Рычоўскі сельсавет]] * [[вёска Хільчыцы, Рычоўскі сельсавет]] * [[вёска Відошын, Чырвоненскі сельсавет]] * [[вёска Ляхавічы, Чырвоненскі сельсавет]] * [[вёска Навуць, Чырвоненскі сельсавет]] * [[вёска Пласток, Чырвоненскі сельсавет]] * [[вёска Пухавічы, Чырвоненскі сельсавет]] * [[вёска Сяменча, Чырвоненскі сельсавет]] * [[вёска Хісцецкі Бор, Чырвоненскі сельсавет]] * [[пасёлак Чырвонае, Чырвоненскі сельсавет]] * [[пасёлак Азёрны, Юркевіцкі сельсавет]] * [[вёска Баравая, Юркевіцкі сельсавет]] * [[вёска Белае, Юркевіцкі сельсавет]] * [[вёска Гулевічы, Юркевіцкі сельсавет]] * [[вёска Юркевічы, Юркевіцкі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Азарычы]] * [[горад Калінкавічы]] * [[вёска Вялікія Ліцвінавічы, Азарыцкі пассавет]] * [[вёска Забалацце, Азарыцкі пассавет]] * [[вёска Замашчаны, Азарыцкі пассавет]] * [[вёска Кавалькі, Азарыцкі пассавет]] * [[вёска Лясец, Азарыцкі пассавет]] * [[вёска Малыя Ліцвінавічы, Азарыцкі пассавет]] * [[вёска Ніканава, Азарыцкі пассавет]] * [[вёска Сямёнавічы, Азарыцкі пассавет]] * [[вёска Хамічы, Азарыцкі пассавет]] * [[вёска Чырвоная Слабодка, Азарыцкі пассавет]] * [[вёска Абухаўшчына, Бярозаўскі сельсавет]] * [[вёска Агароднікі, Бярозаўскі сельсавет]] * [[вёска Баец, Бярозаўскі сельсавет]] * [[вёска Бярозаўка, Бярозаўскі сельсавет]] * [[вёска Вадовічы, Бярозаўскі сельсавет]] * [[вёска Вужынец, Бярозаўскі сельсавет]] * [[вёска Леніна, Бярозаўскі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Бярозаўскі сельсавет]] * [[вёска Чорнаўшчына, Бярозаўскі сельсавет]] * [[вёска Боруск, Вялікааўцюкоўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Аўцюкі, Вялікааўцюкоўскі сельсавет]] * [[вёска Антонаўка, Гарбавіцкі сельсавет]] * [[вёска Гарбавічы, Гарбавіцкі сельсавет]] * [[вёска Новая Антонаўка, Гарбавіцкі сельсавет]] * [[вёска Рудня Антонаўская, Гарбавіцкі сельсавет]] * [[вёска Рудня Гарбавіцкая, Гарбавіцкі сельсавет]] * [[вёска Турцэвічы, Гарбавіцкі сельсавет]] * [[вёска Бабровічы, Гарочыцкі сельсавет]] * [[вёска Гарочыцкі, Гарочыцкі сельсавет]] * [[вёска Гарочычы, Гарочыцкі сельсавет]] * [[вёска Перадзельнае, Гарочыцкі сельсавет]] * [[вёска Рудзенька, Гарочыцкі сельсавет]] * [[вёска Рудніца, Гарочыцкі сельсавет]] * [[вёска Сельцы, Гарочыцкі сельсавет]] * [[вёска Авангард, Даманавіцкі сельсавет]] * [[вёска Давыдавічы, Даманавіцкі сельсавет]] * [[вёска Даманавічы, Даманавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дзенісовічы, Даманавіцкі сельсавет]] * [[вёска Тарканы, Даманавіцкі сельсавет]] * [[вёска Халоднікі, Даманавіцкі сельсавет]] * [[вёска Буда, Дудзіцкі сельсавет]] * [[вёска Булаўкі, Дудзіцкі сельсавет]] * [[вёска Вішар, Дудзіцкі сельсавет]] * [[вёска Дудзічы, Дудзіцкі сельсавет]] * [[вёска Красная Ніва, Дудзіцкі сельсавет]] * [[вёска Муравейніца, Дудзіцкі сельсавет]] * [[вёска Сітня, Дудзіцкі сельсавет]] * [[вёска Смаглаў, Дудзіцкі сельсавет]] * [[вёска Смалянка, Дудзіцкі сельсавет]] * [[вёска Шалыпы, Дудзіцкі сельсавет]] * [[вёска Юшкі, Дудзіцкі сельсавет]] * [[вёска Блажкі, Зеляноцкі сельсавет]] * [[вёска Зеляночы, Зеляноцкі сельсавет]] * [[вёска Карма, Зеляноцкі сельсавет]] * [[вёска Ляскі, Зеляноцкі сельсавет]] * [[вёска Мікулінск, Зеляноцкі сельсавет]] * [[вёска Насавічы, Зеляноцкі сельсавет]] * [[вёска Саланік, Зеляноцкі сельсавет]] * [[вёска Убалаць, Зеляноцкі сельсавет]] * [[вёска Чапчын, Зеляноцкі сельсавет]] * [[вёска Казанск, Казловіцкі сельсавет]] * [[вёска Казловічы, Казловіцкі сельсавет]] * [[вёска Кошчычы, Казловіцкі сельсавет]] * [[вёска Цідаў, Казловіцкі сельсавет]] * [[вёска Каплічы, Капліцкі сельсавет]] * [[вёска Кротаў, Капліцкі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Капліцкі сельсавет]] * [[вёска Новыя Навасёлкі, Капліцкі сельсавет]] * [[вёска Ямнае, Капліцкі сельсавет]] * [[вёска Беразнякі, Крукавіцкі сельсавет]] * [[вёска Віша, Крукавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вуглы, Крукавіцкі сельсавет]] * [[вёска Гара, Крукавіцкі сельсавет]] * [[вёска Крукавічы, Крукавіцкі сельсавет]] * [[вёска Сышчыцы, Крукавіцкі сельсавет]] * [[вёска Чыстая Лужа, Крукавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вязавіца, Ліпаўскі сельсавет]] * [[вёска Гогалеў, Ліпаўскі сельсавет]] * [[вёска Косетаў, Ліпаўскі сельсавет]] * [[вёска Ліпаў, Ліпаўскі сельсавет]] * [[вёска Міроненкі, Ліпаўскі сельсавет]] * [[вёска Ператок, Ліпаўскі сельсавет]] * [[вёска Ракаў, Ліпаўскі сельсавет]] * [[вёска Хамічы, Ліпаўскі сельсавет]] * [[вёска Аляксандраўка, Малааўцюкоўскі сельсавет]] * [[вёска Есіпава Рудня, Малааўцюкоўскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Аўцюкі, Малааўцюкоўскі сельсавет]] * [[вёска Вецяльская, Міхнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Міхнавічы, Міхнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Замосце, Нахаўскі сельсавет]] * [[вёска Лозкі, Нахаўскі сельсавет]] * [[вёска Лубнае, Нахаўскі сельсавет]] * [[вёска Нахаў, Нахаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Нахаўскі, Нахаўскі сельсавет]] * [[вёска Селішча, Нахаўскі сельсавет]] * [[вёска Ігната-Фабіянаўка, Прудоцкі сельсавет]] * [[вёска Крышычы, Прудоцкі сельсавет]] * [[вёска Прудок, Прудоцкі сельсавет]] * [[вёска Дубнякі, Савіцкі сельсавет]] * [[вёска Капліцкі Варатын, Савіцкі сельсавет]] * [[вёска Міхайлаўскае, Савіцкі сельсавет]] * [[вёска Ператрутаўскі Варатын, Савіцкі сельсавет]] * [[вёска Савічы, Савіцкі сельсавет]] * [[вёска Стараселле, Савіцкі сельсавет]] * [[вёска Трамец, Савіцкі сельсавет]] * [[вёска Гулевічы, Сыродскі сельсавет]] * [[вёска Ладыжын, Сыродскі сельсавет]] * [[вёска Пеніца, Сыродскі сельсавет]] * [[вёска Сырод, Сыродскі сельсавет]] * [[вёска Дзеравішча, Хобненскі сельсавет]] * [[вёска Муціжар, Хобненскі сельсавет]] * [[вёска Хобнае, Хобненскі сельсавет]] * [[вёска Залатуха, Чкалаўскі сельсавет]] * [[вёска Лукі, Чкалаўскі сельсавет]] * [[вёска Навінкі, Чкалаўскі сельсавет]] * [[вёска Падлукі, Чкалаўскі сельсавет]] * [[вёска Хатыні, Чкалаўскі сельсавет]] * [[вёска Гарохаў, Шыіцкі сельсавет]] * [[вёска Заполле, Шыіцкі сельсавет]] * [[вёска Сухавічы, Шыіцкі сельсавет]] * [[вёска Туравічы, Шыіцкі сельсавет]] * [[вёска Шыічы, Шыіцкі сельсавет]] * [[вёска Града, Юравіцкі сельсавет]] * [[вёска Шарэйкі, Юравіцкі сельсавет]] * [[вёска Юравічы, Юравіцкі сельсавет]] * [[вёска Клінск, Які сельсаветмавіцкі сельсавет]] * [[вёска Садкі, Які сельсаветмавіцкі сельсавет]] * [[вёска Якімавічы, Які сельсаветмавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ячнае, Які сельсаветмавіцкі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Карма]] * [[вёска Акцяброва, Акцяброўскі сельсавет]] * [[пасёлак Забалацкае, Акцяброўскі сельсавет]] * [[вёска Косель, Акцяброўскі сельсавет]] * [[вёска Косельскі Прудок, Акцяброўскі сельсавет]] * [[вёска Курганне, Акцяброўскі сельсавет]] * [[вёска Барсукі, Барсукоўскі сельсавет]] * [[вёска Бялёў, Барсукоўскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Барсукоўскі сельсавет]] * [[вёска Рэвут, Барсукоўскі сельсавет]] * [[вёска Сырская Буда, Барсукоўскі сельсавет]] * [[вёска Тарахаўка, Барсукоўскі сельсавет]] * [[вёска Валынцы, Валынецкі сельсавет]] * [[вёска Жавуніца, Валынецкі сельсавет]] * [[вёска Калюды, Валынецкі сельсавет]] * [[вёска Кляпін, Валынецкі сельсавет]] * [[вёска Кляпінская Буда, Валынецкі сельсавет]] * [[вёска Корсунь, Валынецкі сельсавет]] * [[вёска Ясень, Валынецкі сельсавет]] * [[вёска Ворнаўка, Ворнаўскі сельсавет]] * [[вёска Вострая Карма, Ворнаўскі сельсавет]] * [[вёска Высокая, Ворнаўскі сельсавет]] * [[вёска Добрыч, Ворнаўскі сельсавет]] * [[вёска Енцы, Ворнаўскі сельсавет]] * [[вёска Іванаўка, Ворнаўскі сельсавет]] * [[вёска Каўказ, Ворнаўскі сельсавет]] * [[вёска Рудня, Ворнаўскі сельсавет]] * [[вёска Халапаўка, Ворнаўскі сельсавет]] * [[вёска Бор, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Бярозаўка, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Кучын, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Лебядзёўка, Каменскі сельсавет]] * [[пасёлак Пакроўскі, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Янаўка, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Багданавічы, Кароцькаўскі сельсавет]] * [[вёска Бервяны, Кароцькаўскі сельсавет]] * [[вёска Восаў, Кароцькаўскі сельсавет]] * [[вёска Востраў, Кароцькаўскі сельсавет]] * [[вёска Вынашаўка, Кароцькаўскі сельсавет]] * [[вёска Гарадок, Кароцькаўскі сельсавет]] * [[вёска Кароцькі, Кароцькаўскі сельсавет]] * [[вёска Куракаўшчына, Кароцькаўскі сельсавет]] * [[вёска Курганіца, Кароцькаўскі сельсавет]] * [[вёска Лазовіца, Кароцькаўскі сельсавет]] * [[вёска Малашкі, Кароцькаўскі сельсавет]] * [[вёска Малянік, Кароцькаўскі сельсавет]] * [[вёска Новая Зенькавіна, Кароцькаўскі сельсавет]] * [[вёска Сапажкі, Кароцькаўскі сельсавет]] * [[вёска Старая Зенькавіна, Кароцькаўскі сельсавет]] * [[вёска Струмень, Кароцькаўскі сельсавет]] * [[вёска Сырск, Кароцькаўскі сельсавет]] * [[вёска Сямёнаўка, Кароцькаўскі сельсавет]] * [[вёска Труд, Кароцькаўскі сельсавет]] * [[вёска Баравая Глінка, Ліцвінавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Вазнясенск, Ліцвінавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вашчанкі, Ліцвінавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дубравіна, Ліцвінавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Дубралеж, Ліцвінавіцкі сельсавет]] * [[вёска Залатаміно, Ліцвінавіцкі сельсавет]] * [[вёска Зяткавічы, Ліцвінавіцкі сельсавет]] * [[вёска Казімірава, Ліцвінавіцкі сельсавет]] * [[вёска Касцюкоўка, Ліцвінавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Касяляцкі, Ліцвінавіцкі сельсавет]] * [[вёска Лабыроўка, Ліцвінавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ліцвінавічы, Ліцвінавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Луначарскі, Ліцвінавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Мікольск, Ліцвінавіцкі сельсавет]] * [[вёска Паштовая Глінка, Ліцвінавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Первая Ступень, Ліцвінавіцкі сельсавет]] * [[вёска Рудня, Ліцвінавіцкі сельсавет]] * [[вёска Салабута, Ліцвінавіцкі сельсавет]] * [[вёска Студзянец, Ліцвінавіцкі сельсавет]] * [[вёска Хляўно, Ліцвінавіцкі сельсавет]] * [[вёска Аляксандраўка, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Жабін, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Лужок, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Расохі, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Скартынь, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Чамышаль, Лужкоўскі сельсавет]] * [[вёска Бераставец, Стараградскі сельсавет]] * [[вёска Задуб'е, Стараградскі сельсавет]] * [[вёска Лубянка, Стараградскі сельсавет]] * [[вёска Пасека-Слабодка, Стараградскі сельсавет]] * [[вёска Пятравічы, Стараградскі сельсавет]] * [[вёска Стараград, Стараградскі сельсавет]] * [[вёска Хізаў, Стараградскі сельсавет]] * [[вёска Баравая Буда, Струкачоўскі сельсавет]] * [[вёска Гарадок, Струкачоўскі сельсавет]] * [[вёска Дубавіца, Струкачоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Коласава, Струкачоўскі сельсавет]] * [[вёска Лесавая Буда, Струкачоўскі сельсавет]] * [[вёска Матораўка, Струкачоўскі сельсавет]] * [[вёска Міхалёўка, Струкачоўскі сельсавет]] * [[вёска Норкаўшчына, Струкачоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Праўда, Струкачоўскі сельсавет]] * [[вёска Струкачоў, Струкачоўскі сельсавет]] * [[вёска Шаламея, Струкачоўскі сельсавет]] * [[вёска Шэрахаўская Буда, Струкачоўскі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Лельчыцы]] * [[вёска Астражанка, Астражанскі сельсавет]] * [[вёска Заполле, Астражанскі сельсавет]] * [[вёска Канапелька, Астражанскі сельсавет]] * [[вёска Мірнае, Астражанскі сельсавет]] * [[вёска Сом, Астражанскі сельсавет]] * [[вёска Убарцкая Рудня, Астражанскі сельсавет]] * [[вёска Асянское, Бараўскі сельсавет]] * [[вёска Баравое, Бараўскі сельсавет]] * [[вёска Калініна, Бараўскі сельсавет]] * [[вёска Картынічы, Бараўскі сельсавет]] * [[вёска Маркоўскае, Бараўскі сельсавет]] * [[вёска Руднішча, Бараўскі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Бараўскі сельсавет]] * [[вёска Тартак, Бараўскі сельсавет]] * [[вёска Буда-Сафіеўка, Буйнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Буйнавічы, Буйнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вуглы, Буйнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Заберажніца, Буйнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Зарубанае, Буйнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Заходы, Буйнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Крупка, Буйнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ліснае, Буйнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Первамайск, Буйнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Сініцкае Поле, Буйнавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Чапаеўскі, Буйнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Букча, Букчанскі сельсавет]] * [[вёска Карма, Букчанскі сельсавет]] * [[вёска Глушкавічы, Глушкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Альховая, Грабянёўскі сельсавет]] * [[вёска Воранаў, Грабянёўскі сельсавет]] * [[вёска Вусаў, Грабянёўскі сельсавет]] * [[вёска Вязавая, Грабянёўскі сельсавет]] * [[вёска Грабяні, Грабянёўскі сельсавет]] * [[вёска Жмурнае, Грабянёўскі сельсавет]] * [[вёска Запясочнае, Грабянёўскі сельсавет]] * [[вёска Кавыжаў, Грабянёўскі сельсавет]] * [[вёска Лохніца, Грабянёўскі сельсавет]] * [[вёска Мяхач, Грабянёўскі сельсавет]] * [[вёска Дзяржынск, Дзяржынскі сельсавет]] * [[вёска Данілевічы, Дуброўскі сельсавет]] * [[вёска Дубніцкае, Дуброўскі сельсавет]] * [[вёска Дуброва, Дуброўскі сельсавет]] * [[вёска Забалацце, Дуброўскі сельсавет]] * [[вёска Рубеж, Дуброўскі сельсавет]] * [[вёска Салагубаў, Дуброўскі сельсавет]] * [[пасёлак Салагубаў, Дуброўскі сельсавет]] * [[вёска Буда Лельчыцкая, Лельчыцкі сельсавет]] * [[вёска Ліпляны, Лельчыцкі сельсавет]] * [[вёска Пабеднае, Лельчыцкі сельсавет]] * [[вёска Чыянне, Лельчыцкі сельсавет]] * [[вёска Чэмернае, Лельчыцкі сельсавет]] * [[вёска Мілашавічы, Мілашавіцкі сельсавет]] * [[вёска Прыбалавічы, Мілашавіцкі сельсавет]] * [[вёска Восаў, Сіманіцкі сельсавет]] * [[вёска Дубраўкі, Сіманіцкі сельсавет]] * [[вёска Сіманіцкая Рудня, Сіманіцкі сельсавет]] * [[вёска Сіманічы, Сіманіцкі сельсавет]] * [[вёска Сярэднія Печы, Сіманіцкі сельсавет]] * [[вёска Шугалеі, Сіманіцкі сельсавет]] * [[вёска Заброддзе, Стадоліцкі сельсавет]] * [[вёска Ручное, Стадоліцкі сельсавет]] * [[вёска Стадолічы, Стадоліцкі сельсавет]] * [[вёска Іванава Слабада, Тонежскі сельсавет]] * [[вёска Люболь, Тонежскі сельсавет]] * [[вёска Сіманіцкі Млынок, Тонежскі сельсавет]] * [[пасёлак Слабада, Тонежскі сельсавет]] * [[вёска Тонеж, Тонежскі сельсавет]] * [[вёска Тонежская Рудня, Тонежскі сельсавет]] * [[вёска Ветвіца, Ударненскі сельсавет]] * [[вёска Замошша, Ударненскі сельсавет]] * [[вёска Краснабярэжжа, Ударненскі сельсавет]] * [[вёска Манчыцы, Ударненскі сельсавет]] * [[вёска Новае Палессе, Ударненскі сельсавет]] * [[вёска Свіднае, Ударненскі сельсавет]] * [[вёска Ударнае, Ударненскі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Лоеў]] * [[пасёлак Будзішча, Бывалькаўскі сельсавет]] * [[вёска Бывалькі, Бывалькаўскі сельсавет]] * [[вёска Гарадок, Бывалькаўскі сельсавет]] * [[вёска Дзяражычы, Бывалькаўскі сельсавет]] * [[вёска Добры Рог, Бывалькаўскі сельсавет]] * [[вёска Сінск, Бывалькаўскі сельсавет]] * [[вёска Трасцянец, Бывалькаўскі сельсавет]] * [[вёска Цясны, Бывалькаўскі сельсавет]] * [[вёска Абакумы, Карпаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Арол, Карпаўскі сельсавет]] * [[вёска Карпаўка, Карпаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Новая Дзярэўня, Карпаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Свірэжа, Карпаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Слава, Карпаўскі сельсавет]] * [[вёска Хамінка, Карпаўскі сельсавет]] * [[вёска Казярогі, Каўпенскі сельсавет]] * [[вёска Каўпень, Каўпенскі сельсавет]] * [[вёска Крупейкі, Каўпенскі сельсавет]] * [[вёска Мохаў, Каўпенскі сельсавет]] * [[вёска Пустая Града, Каўпенскі сельсавет]] * [[вёска Шчытцы, Каўпенскі сельсавет]] * [[вёска Астравы, Малінаўскі сельсавет]] * [[вёска Белы Калодзеж, Малінаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Бодры, Малінаўскі сельсавет]] * [[вёска Буда Петрыцкая, Малінаўскі сельсавет]] * [[вёска Вулкан, Малінаўскі сельсавет]] * [[вёска Вышкаў-Бурыцкае, Малінаўскі сельсавет]] * [[вёска Дуброва, Малінаўскі сельсавет]] * [[вёска Іванькаў, Малінаўскі сельсавет]] * [[вёска Карпаўка, Малінаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Кірава, Малінаўскі сельсавет]] * [[вёска Малінаўка, Малінаўскі сельсавет]] * [[вёска Новая Баршчоўка, Малінаўскі сельсавет]] * [[вёска Рудня Бурыцкая, Малінаўскі сельсавет]] * [[вёска Рудня Удалёўская, Малінаўскі сельсавет]] * [[вёска Удалёўка, Малінаўскі сельсавет]] * [[вёска Хаткі, Малінаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Барэц, Пярэдзелкаўскі сельсавет]] * [[вёска Васход, Пярэдзелкаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Гарадок, Пярэдзелкаўскі сельсавет]] * [[вёска Грамыкі, Пярэдзелкаўскі сельсавет]] * [[вёска Казіміраўка, Пярэдзелкаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Кашовае, Пярэдзелкаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Пабядзіцель, Пярэдзелкаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Падрачыцкае, Пярэдзелкаўскі сельсавет]] * [[вёска Первамайск, Пярэдзелкаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Прагрэс, Пярэдзелкаўскі сельсавет]] * [[вёска Пярэдзелка, Пярэдзелкаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Суткова, Пярэдзелкаўскі сельсавет]] * [[вёска Абрамаўка, Ручаёўскі сельсавет]] * [[вёска Грохаў, Ручаёўскі сельсавет]] * [[вёска Дзімамеркі, Ручаёўскі сельсавет]] * [[вёска Карчомка, Ручаёўскі сельсавет]] * [[вёска Мікалаеўка, Ручаёўскі сельсавет]] * [[вёска Новакузнечная, Ручаёўскі сельсавет]] * [[вёска Новая Алешкаўка, Ручаёўскі сельсавет]] * [[вёска Ручаёўка, Ручаёўскі сельсавет]] * [[вёска Старая Алешкаўка, Ручаёўскі сельсавет]] * [[вёска Бушацін, Страдубскі сельсавет]] * [[вёска Ісакавічы, Страдубскі сельсавет]] * [[пасёлак Марс, Страдубскі сельсавет]] * [[вёска Рудня Каменева, Страдубскі сельсавет]] * [[вёска Рэкорд, Страдубскі сельсавет]] * [[вёска Страдубка, Страдубскі сельсавет]] * [[вёска Чаплін, Страдубскі сельсавет]] * [[вёска Глушэц, Сяўкоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Майск, Сяўкоўскі сельсавет]] * [[вёска Новая Лутава, Сяўкоўскі сельсавет]] * [[вёска Старая Лутава, Сяўкоўскі сельсавет]] * [[вёска Сяўкі, Сяўкоўскі сельсавет]] * [[вёска Вазон, Уборкаўскі сельсавет]] * [[вёска Валкашанка, Уборкаўскі сельсавет]] * [[вёска Грамыкі, Уборкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ліпнякі, Уборкаўскі сельсавет]] * [[вёска Міхалёўка, Уборкаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Райск, Уборкаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Смелы, Уборкаўскі сельсавет]] * [[вёска Тучкі, Уборкаўскі сельсавет]] * [[вёска Уборак, Уборкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ястрабка, Уборкаўскі сельсавет]] * [[вёска Асавец, Асавецкі сельсавет]] * [[вёска Асавецкая Буда, Асавецкі сельсавет]] * [[вёска Гіневічаў Груд, Асавецкі сельсавет]] * [[вёска Глініца, Асавецкі сельсавет]] * [[пасёлак Глініцкі, Асавецкі сельсавет]] * [[вёска Зімовая Буда, Асавецкі сельсавет]] * [[вёска Камень, Асавецкі сельсавет]] * [[вёска Крушнікі, Асавецкі сельсавет]] * [[вёска Крынічная Града, Асавецкі сельсавет]] * [[вёска Летавішча, Асавецкі сельсавет]] * [[вёска Перадрэйка, Асавецкі сельсавет]] * [[вёска Скалодзін, Асавецкі сельсавет]] * [[вёска Турбінка, Асавецкі сельсавет]] * [[вёска Барбароў, Барбароўскі сельсавет]] * [[вёска Верхні Млынок, Барбароўскі сельсавет]] * [[вёска Горная, Барбароўскі сельсавет]] * [[пасёлак Красная Горка, Барбароўскі сельсавет]] * [[вёска Ніжні Млынок, Барбароўскі сельсавет]] * [[пасёлак Новая Ніва, Барбароўскі сельсавет]] * [[пасёлак Перадавы, Барбароўскі сельсавет]] * [[пасёлак Прагрэс, Барбароўскі сельсавет]] * [[вёска Антонаўка, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Бярозаўка, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Васькаўка, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Вялікі Бокаў, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Гостаў, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Зялёнка, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Іванкаўшчына, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Млынок, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Мялешкавічы, Каменскі сельсавет]] * [[пасёлак Сасновы, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Свірынаўка, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Бабраняты, Козенскі сельсавет]] * [[вёска Булаўкі, Козенскі сельсавет]] * [[вёска Дразды, Козенскі сельсавет]] * [[вёска Козенкі, Козенскі сельсавет]] * [[вёска Лучажэвічы, Козенскі сельсавет]] * [[вёска Навікі, Козенскі сельсавет]] * [[вёска Нагорныя, Козенскі сельсавет]] * [[вёска Нараўчызна, Козенскі сельсавет]] * [[вёска Пранькі, Козенскі сельсавет]] * [[вёска Раеўскія, Козенскі сельсавет]] * [[вёска Акулінка, Крынічны]] * [[вёска Бібікі, Крынічны]] * [[вёска Гурыны, Крынічны]] * [[пасёлак Крынічны, Крынічны]] * [[вёска Лубня, Крынічны]] * [[вёска Матрункі, Крынічны]] * [[хутар Молажава, Крынічны]] * [[вёска Пянькі, Крынічны]] * [[вёска Стрэльск, Крынічны]] * [[вёска Тварычаўка, Крынічны]] * [[вёска Дзербінка, Махнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Забалацце, Махнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Заводны Востраў, Махнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Зялёны Мох, Махнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Махнавічы, Махнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Падлядзічы, Махнавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Дружба, Міхалкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ляхаўцы, Міхалкаўскі сельсавет]] * [[вёска Малы Бокаў, Міхалкаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Міхалкі, Міхалкаўскі сельсавет]] * [[вёска Міцькі, Міхалкаўскі сельсавет]] * [[вёска Проўцюкі, Міхалкаўскі сельсавет]] * [[вёска Рудня, Міхалкаўскі сельсавет]] * [[вёска Стараселле, Міхалкаўскі сельсавет]] * [[вёска Барыскавічы, Прудкоўскі сельсавет]] * [[вёска Загорыны, Прудкоўскі сельсавет]] * [[вёска Мерабель, Прудкоўскі сельсавет]] * [[вёска Прудок, Прудкоўскі сельсавет]] * [[вёска Рэдзька, Прудкоўскі сельсавет]] * [[вёска Балажэвічы, Скрыгалаўскі сельсавет]] * [[вёска Белая, Скрыгалаўскі сельсавет]] * [[вёска Жахавічы, Скрыгалаўскі сельсавет]] * [[вёска Лешня, Скрыгалаўскі сельсавет]] * [[вёска Надаткі, Скрыгалаўскі сельсавет]] * [[вёска Рудня, Скрыгалаўскі сельсавет]] * [[вёска Скрыгалаў, Скрыгалаўскі сельсавет]] * [[вёска Ясянец, Скрыгалаўскі сельсавет]] * [[вёска Буда Казіміраўская, Слабадскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Зімовішчы, Слабадскі сельсавет]] * [[вёска Казіміраўка, Слабадскі сельсавет]] * [[вёска Касцюковічы, Слабадскі сельсавет]] * [[вёска Маісееўка, Слабадскі сельсавет]] * [[вёска Малая Слабодка, Слабадскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Зімовішчы, Слабадскі сельсавет]] * [[вёска Раманаўка, Слабадскі сельсавет]] * [[вёска Рудня, Слабадскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Слабадскі сельсавет]] * [[вёска Хамічкі, Слабадскі сельсавет]] * [[вёска Шчакатава, Слабадскі сельсавет]] * [[горад Нароўля]] * [[вёска Гута, Нараўлянскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Заракітнае, Нараўлянскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Фізінкі, Нараўлянскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Антонаў, Вербавіцкі сельсавет]] * [[вёска Белы Бераг, Вербавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вербавічы, Вербавіцкі сельсавет]] * [[вёска Грушаўка, Вербавіцкі сельсавет]] * [[вёска Грыдні, Вербавіцкі сельсавет]] * [[вёска Канатоп, Вербавіцкі сельсавет]] * [[вёска Цешкаў, Вербавіцкі сельсавет]] * [[вёска Будкі, Галоўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Гажын, Галоўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Галоўчыцкая Буда, Галоўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Галоўчыцы, Галоўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Дзямідаў, Галоўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Лінаў, Галоўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Лубень, Галоўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Мальцы, Галоўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Пабеда, Галоўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Свяча, Галоўчыцкі сельсавет]] * [[пасёлак Чырвоны Востраў, Галоўчыцкі сельсавет]] * [[пасёлак Чырвоны Прамень, Галоўчыцкі сельсавет]] * [[пасёлак Чэхі, Галоўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Завайць, Завайцянскі сельсавет]] * [[вёска Калінічы, Завайцянскі сельсавет]] * [[вёска Раманаўка, Завайцянскі сельсавет]] * [[вёска Смалегаў, Завайцянскі сельсавет]] * [[вёска Смалегаўская Рудня, Завайцянскі сельсавет]] * [[вёска Аляксандраўка, кі сельсаветраўскі сельсавет]] * [[вёска Брацкае, кі сельсаветраўскі сельсавет]] * [[вёска Бук, кі сельсаветраўскі сельсавет]] * [[вёска Габрылееўка, кі сельсаветраўскі сельсавет]] * [[вёска Дзятлік, кі сельсаветраўскі сельсавет]] * [[вёска Кіраў, кі сельсаветраўскі сельсавет]] * [[вёска Хільчыха, кі сельсаветраўскі сельсавет]] * [[вёска Хутар Сяргееў, кі сельсаветраўскі сельсавет]] * [[вёска Буда Красноўская, Красноўскі сельсавет]] * [[вёска Дзяржынск, Красноўскі сельсавет]] * [[вёска Красноўка, Красноўскі сельсавет]] * [[вёска Маскалёўка, Красноўскі сельсавет]] * [[вёска Нічыпараўка, Красноўскі сельсавет]] * [[вёска Хамянкі, Красноўскі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Капаткевічы]] * [[горад Петрыкаў]] * [[вёска Гарадзішча, Капаткевіцкі пассавет]] * [[вёска Івашкавічы, Капаткевіцкі пассавет]] * [[пасёлак Івашкавічы, Капаткевіцкі пассавет]] * [[вёска Першая Слабодка, Капаткевіцкі пассавет]] * [[пасёлак Трэмля, Капаткевіцкі пассавет]] * [[вёска Бабунічы, Бабуніцкі сельсавет]] * [[вёска Барычаў, Бабуніцкі сельсавет]] * [[вёска Касішча, Бабуніцкі сельсавет]] * [[вёска Міхедавічы, Бабуніцкі сельсавет]] * [[вёска Падозбін, Бабуніцкі сельсавет]] * [[вёска Палессе, Бабуніцкі сельсавет]] * [[вёска Саснавец, Бабуніцкі сельсавет]] * [[вёска Сотнічы, Бабуніцкі сельсавет]] * [[вёска Вышалаў, Галубіцкі сельсавет]] * [[вёска Галубіца, Галубіцкі сельсавет]] * [[вёска Рубча, Галубіцкі сельсавет]] * [[вёска Славінск, Галубіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Славінск, Галубіцкі сельсавет]] * [[вёска Турок, Галубіцкі сельсавет]] * [[вёска Бярозаўка, Грабаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Сялюцічы, Грабаўскі сельсавет]] * [[вёска Грабаў, Грабаўскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Сялюцічы, Грабаўскі сельсавет]] * [[вёска Рабка, Грабаўскі сельсавет]] * [[вёска Церабень, Грабаўскі сельсавет]] * [[вёска Белы Пераезд, Камаровіцкі сельсавет]] * [[вёска Бобрык, Камаровіцкі сельсавет]] * [[вёска Боркі, Камаровіцкі сельсавет]] * [[вёска Замосце, Камаровіцкі сельсавет]] * [[вёска Камаровічы, Камаровіцкі сельсавет]] * [[вёска Фаставічы, Камаровіцкі сельсавет]] * [[вёска Капцэвічы, Капцэвіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Капцэвічы, Капцэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Брады, Колкаўскі сельсавет]] * [[вёска Дуброва, Колкаўскі сельсавет]] * [[вёска Зублішча, Колкаўскі сельсавет]] * [[вёска Колкі, Колкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сякерычы, Колкаўскі сельсавет]] * [[вёска Адасі, Конкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Акрыёны, Конкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Аціркі, Конкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Конкавічы, Конкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Міцуры, Конкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Слінкі, Конкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Беседы, Лучыцкі сельсавет]] * [[вёска Дземенка, Лучыцкі сельсавет]] * [[вёска Капцэвічы, Лучыцкі сельсавет]] * [[вёска Кашэвічы, Лучыцкі сельсавет]] * [[пасёлак Красны, Лучыцкі сельсавет]] * [[вёска Лучыцы, Лучыцкі сельсавет]] * [[вёска Старына, Лучыцкі сельсавет]] * [[вёска Філатаўка, Лучыцкі сельсавет]] * [[вёска Хвойня, Лучыцкі сельсавет]] * [[вёска Баклань, Ляскавіцкі сельсавет]] * [[вёска Брынёў, Ляскавіцкі сельсавет]] * [[вёска Глінка, Ляскавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дарашэвічы, Ляскавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ляскавічы, Ляскавіцкі сельсавет]] * [[вёска Молат, Ляскавіцкі сельсавет]] * [[вёска Паляжач-Гара, Ляскавіцкі сельсавет]] * [[вёска Піліпоны, Ляскавіцкі сельсавет]] * [[вёска Серп, Ляскавіцкі сельсавет]] * [[вёска Востраў, Муляраўскі сельсавет]] * [[вёска Забалацце, Муляраўскі сельсавет]] * [[вёска Коржаўка, Муляраўскі сельсавет]] * [[вёска Курыцічы, Муляраўскі сельсавет]] * [[вёска Людзвіноў, Муляраўскі сельсавет]] * [[пасёлак Муляраўка, Муляраўскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Муляраўскі сельсавет]] * [[пасёлак Слабадскі, Муляраўскі сельсавет]] * [[вёска Смятанічы, Муляраўскі сельсавет]] * [[вёска Сярэдняя Рудня, Муляраўскі сельсавет]] * [[вёска Баянаў, Мышанскі сельсавет]] * [[вёска Беседкі, Мышанскі сельсавет]] * [[вёска Мышанка, Мышанскі сельсавет]] * [[вёска Новыя Кацуры, Мышанскі сельсавет]] * [[вёска Старыя Кацуры, Мышанскі сельсавет]] * [[вёска Церабаў, Мышанскі сельсавет]] * [[вёска Аносавічы, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ванюжычы, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Грабнікі, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Заброддзе, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Клясаў, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Млынок, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Новыя Галоўчыцы, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Праходы, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Рэкорд, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Старыя Галоўчыцы, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Філіпавічы, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Аголіцкая Рудня, Петрыкаўскі сельсавет]] * [[вёска Аголічы, Петрыкаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Белалескае, Петрыкаўскі сельсавет]] * [[вёска Беразнякі, Петрыкаўскі сельсавет]] * [[вёска Бяланавічы, Петрыкаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялаўск, Петрыкаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Ільіч, Петрыкаўскі сельсавет]] * [[вёска Майсеевічы, Петрыкаўскі сельсавет]] * [[вёска Макарычы, Петрыкаўскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Петрыкаўскі сельсавет]] * [[вёска Першамай, Петрыкаўскі сельсавет]] * [[вёска Свабода, Петрыкаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Слянзакі, Петрыкаўскі сельсавет]] * [[вёска Чарноцкае, Петрыкаўскі сельсавет]] * [[вёска Шастовічы, Петрыкаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Шастовічы, Петрыкаўскі сельсавет]] * [[вёска Бабрэчча, Пціцкі сельсавет]] * [[вёска Багрымавічы, Пціцкі сельсавет]] * [[вёска Млынок, Пціцкі сельсавет]] * [[вёска Пціч, Пціцкі сельсавет]] * [[вёска Радкаў, Пціцкі сельсавет]] * [[вёска Рог, Пціцкі сельсавет]] * [[вёска Хуснае, Пціцкі сельсавет]] * [[вёска Белін, Снядзінскі сельсавет]] * [[вёска Мардзвін, Снядзінскі сельсавет]] * [[вёска Снядзін, Снядзінскі сельсавет]] * [[вёска Судзібар, Снядзінскі сельсавет]] * [[вёска Таргашын, Снядзінскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Поле, Чалюшчавіцкі сельсавет]] * [[вёска Другая Слабодка, Чалюшчавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дуброва, Чалюшчавіцкі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Чалюшчавіцкі сельсавет]] * [[вёска Красная Горка, Чалюшчавіцкі сельсавет]] * [[вёска Чалюшчавічы, Чалюшчавіцкі сельсавет]] * [[рабочы пасёлак Беліцк]] * [[горад Рагачоў]] * [[вёска Азяраны, Азяранскі сельсавет]] * [[вёска Валокі, Азяранскі сельсавет]] * [[пасёлак Вузенькі, Азяранскі сельсавет]] * [[пасёлак Вялікае Ляда, Азяранскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Крушынаўка, Азяранскі сельсавет]] * [[пасёлак Дзятлаўшчына, Азяранскі сельсавет]] * [[пасёлак Заазер'е, Азяранскі сельсавет]] * [[вёска Канапліцы, Азяранскі сельсавет]] * [[вёска Малая Крушынаўка, Азяранскі сельсавет]] * [[вёска Рэкта, Азяранскі сельсавет]] * [[вёска Фалевічы, Азяранскі сельсавет]] * [[пасёлак Асінаўка, Балатнянскі сельсавет]] * [[вёска Балотня, Балатнянскі сельсавет]] * [[пасёлак Восаў, Балатнянскі сельсавет]] * [[вёска Гуцішча, Балатнянскі сельсавет]] * [[пасёлак Ёўня, Балатнянскі сельсавет]] * [[пасёлак Жавіннік, Балатнянскі сельсавет]] * [[пасёлак Завідаўка, Балатнянскі сельсавет]] * [[пасёлак Загрэб'е, Балатнянскі сельсавет]] * [[пасёлак Задвор'е, Балатнянскі сельсавет]] * [[пасёлак Крыстаполле, Балатнянскі сельсавет]] * [[пасёлак Ленінскі, Балатнянскі сельсавет]] * [[пасёлак Лясное, Балатнянскі сельсавет]] * [[вёска Махавая, Балатнянскі сельсавет]] * [[вёска Новая Алешня, Балатнянскі сельсавет]] * [[пасёлак Пабеда, Балатнянскі сельсавет]] * [[пасёлак Рубанае, Балатнянскі сельсавет]] * [[вёска Стараселле, Балатнянскі сельсавет]] * [[вёска Старая Алешня, Балатнянскі сельсавет]] * [[пасёлак Хвойнік, Балатнянскі сельсавет]] * [[пасёлак Цагельня, Балатнянскі сельсавет]] * [[пасёлак Алейнікаў, Гадзілавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Брод, Гадзілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Гадзілавічы, Гадзілавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Грабаў, Гадзілавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Доўбцы, Гадзілавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Дубрава, Гадзілавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Казацкі, Гадзілавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Камень, Гадзілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Княжынка, Гадзілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Красніца, Гадзілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Куставіца, Гадзілавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Масткі, Гадзілавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Пахар, Гадзілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Турск, Гадзілавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Турскавы, Гадзілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Буда, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Ветачка, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Вішанька, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Высокае, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Стралкі, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Гарадзец, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Замокраўе, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Малыя Стралкі, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Аннаўка, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Барсукі, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Бірчанская Слабада, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Філіпкавічы, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Гусараўка, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Дварэц, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Дварэцкая Слабада, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Зялёная Рунь, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Кашара, Дварэцкі сельсавет]] * [[пасёлак Кручполле, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Ліскаўская Слабада, Дварэцкі сельсавет]] * [[пасёлак Лук'янаўка, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Надзейкавічы, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Новая Кашара, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Пархімкаўская Слабада, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Перасека, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Пласкіня, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Смольнае, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Старая Кашара, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Ямнае, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Доўск, Доўскі сельсавет]] * [[вёска Кавалёўка, Доўскі сельсавет]] * [[вёска Кляцішча, Доўскі сельсавет]] * [[вёска Малінаўка, Доўскі сельсавет]] * [[вёска Партызаны, Доўскі сельсавет]] * [[вёска Ракуціна, Доўскі сельсавет]] * [[вёска Рошчына, Доўскі сельсавет]] * [[вёска Свержань, Доўскі сельсавет]] * [[вёска Серабранка, Доўскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Доўскі сельсавет]] * [[вёска Стары Доўск, Доўскі сельсавет]] * [[вёска Сычман, Доўскі сельсавет]] * [[вёска Фёдараўка, Доўскі сельсавет]] * [[вёска Хмелянец, Доўскі сельсавет]] * [[вёска Юдзічы, Доўскі сельсавет]] * [[вёска Ямнае, Доўскі сельсавет]] * [[пасёлак Блюеў, Журавіцкі сельсавет]] * [[вёска Валосавічы, Журавіцкі сельсавет]] * [[вёска Гута, Журавіцкі сельсавет]] * [[вёска Драгунск, Журавіцкі сельсавет]] * [[вёска Журавічы, Журавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Заазер'е, Журавіцкі сельсавет]] * [[вёска Канава, Журавіцкі сельсавет]] * [[вёска Краснагорка, Журавіцкі сельсавет]] * [[вёска Новыя Журавічы, Журавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Паддуб'е, Журавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Пахар, Журавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Прылепаўка, Журавіцкі сельсавет]] * [[вёска Хатоўня, Журавіцкі сельсавет]] * [[вёска Асіннікі, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Елкі, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Забалацце, Забалацкі сельсавет]] * [[пасёлак Зялёны Дуб, Забалацкі сельсавет]] * [[пасёлак Ключы, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Мінькаў, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Садовая, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Стары Мазалаў, Забалацкі сельсавет]] * [[пасёлак Шырокае, Забалацкі сельсавет]] * [[пасёлак Шырокі Рог, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Броннае, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Заполле, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Каласы, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Касцяшоў, Запольскі сельсавет]] * [[пасёлак Марусіна, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Наваселле, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Новыя Каласы, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Раманаўка, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Рудня Бронская, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Стрэнькі, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Хамічы, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Ясёнаўка, Запольскі сельсавет]] * [[вёска Вікоў, Збароўскі сельсавет]] * [[вёска Збароў, Збароўскі сельсавет]] * [[пасёлак Прыдняпроўскі, Збароўскі сельсавет]] * [[вёска Ходасавічы, Збароўскі сельсавет]] * [[вёска Борхаў, Званецкі сельсавет]] * [[пасёлак Гумнішча, Званецкі сельсавет]] * [[вёска Дружба, Званецкі сельсавет]] * [[вёска Званец, Званецкі сельсавет]] * [[пасёлак Ільіч, Званецкі сельсавет]] * [[вёска Шапчыцы, Званецкі сельсавет]] * [[вёска Азярышча, кі сельсаветсцянёўскі сельсавет]] * [[вёска Вішчын, кі сельсаветсцянёўскі сельсавет]] * [[пасёлак Дняпроўскі, кі сельсаветсцянёўскі сельсавет]] * [[вёска Заеззе, кі сельсаветсцянёўскі сельсавет]] * [[вёска Залоззе, кі сельсаветсцянёўскі сельсавет]] * [[вёска Кісцяні, кі сельсаветсцянёўскі сельсавет]] * [[вёска Мадора, кі сельсаветсцянёўскі сельсавет]] * [[вёска Шчыбрын, кі сельсаветсцянёўскі сельсавет]] * [[вёска Яленава, кі сельсаветсцянёўскі сельсавет]] * [[пасёлак Янкаў Лог, кі сельсаветсцянёўскі сельсавет]] * [[вёска Асмолавічы, Курганскі сельсавет]] * [[вёска Бярозавы Гай, Курганскі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Курганскі сельсавет]] * [[вёска Курганне, Курганскі сельсавет]] * [[вёска Малашкавічы, Курганскі сельсавет]] * [[вёска Новы Крыўск, Курганскі сельсавет]] * [[вёска Перакоп, Курганскі сельсавет]] * [[вёска Рыскоў, Курганскі сельсавет]] * [[вёска Стары Крыўск, Курганскі сельсавет]] * [[пасёлак Альсагорка, Лучынскі сельсавет]] * [[вёска Лучын, Лучынскі сельсавет]] * [[пасёлак Сверкаў, Лучынскі сельсавет]] * [[вёска Амельна, Побалаўскі сельсавет]] * [[вёска Антушы, Побалаўскі сельсавет]] * [[вёска Вітлін, Побалаўскі сельсавет]] * [[вёска Востраў, Побалаўскі сельсавет]] * [[вёска Крыўка, Побалаўскі сельсавет]] * [[вёска Ліскі, Побалаўскі сельсавет]] * [[вёска Новы Востраў, Побалаўскі сельсавет]] * [[вёска Папоўцы, Побалаўскі сельсавет]] * [[вёска Перадавая, Побалаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Пласкінскі, Побалаўскі сельсавет]] * [[вёска Побалава, Побалаўскі сельсавет]] * [[вёска Рэпкі, Побалаўскі сельсавет]] * [[вёска Сенажаткі, Побалаўскі сельсавет]] * [[вёска Ухватаўка, Побалаўскі сельсавет]] * [[вёска Цагельня, Побалаўскі сельсавет]] * [[вёска Яскіня, Побалаўскі сельсавет]] * [[вёска Аляксандраўка, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Асінаўка, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Балаба, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Блізняцы, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Гайдукоўка, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Глінск, Старасельскі сельсавет]] * [[пасёлак Грабава, Старасельскі сельсавет]] * [[пасёлак Зарэчча, Старасельскі сельсавет]] * [[пасёлак Кокатава, Старасельскі сельсавет]] * [[пасёлак Лавы, Старасельскі сельсавет]] * [[пасёлак Малінаўка, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Канапліцы, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Міжыдзерава, Старасельскі сельсавет]] * [[пасёлак Новы Пахар, Старасельскі сельсавет]] * [[пасёлак Новыя Канапліцы, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Станькаў, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Старое Сяло, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Сялец, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Хмеліно, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Церахоўка, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Цеснавое, Старасельскі сельсавет]] * [[вёска Вуглы, Стаўпнянскі сельсавет]] * [[вёска Малінаўка, Стаўпнянскі сельсавет]] * [[вёска Мірная, Стаўпнянскі сельсавет]] * [[пасёлак Падбуддзе, Стаўпнянскі сельсавет]] * [[пасёлак Падзелы, Стаўпнянскі сельсавет]] * [[вёска Стоўпня, Стаўпнянскі сельсавет]] * [[вёска Хімы, Стаўпнянскі сельсавет]] * [[пасёлак Шырокае, Стаўпнянскі сельсавет]] * [[вёска Вірычаў, Ціхініцкі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Ціхініцкі сельсавет]] * [[вёска Талочкаў, Ціхініцкі сельсавет]] * [[вёска Ціхінічы, Ціхініцкі сельсавет]] * [[горад Васілевічы]] * [[гарадскі пасёлак Зарэчча]] * [[горад Рэчыца]] * [[вёска Ведрыч, Васілевіцкаму гарадскому Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Глінная Слабада, Васілевіцкаму гарадскому Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Закрашынскі Мох, Васілевіцкаму гарадскому Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Зашчоб'е, Васілевіцкаму гарадскому Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Маканавічы, Васілевіцкаму гарадскому Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Рассвет, Васілевіцкаму гарадскому Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Азершчына, Азершчынскі сельсавет]] * [[вёска Борхаў, Азершчынскі сельсавет]] * [[пасёлак Рудня, Азершчынскі сельсавет]] * [[вёска Унорыца, Азершчынскі сельсавет]] * [[вёска Артукі, Артукоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Барбары, Артукоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Вазнясенск, Артукоўскі сельсавет]] * [[вёска Вятхінь, Артукоўскі сельсавет]] * [[вёска Краснаполле, Артукоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Кружок, Артукоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Ляхавец, Артукоўскі сельсавет]] * [[вёска Надзвін, Артукоўскі сельсавет]] * [[вёска Пракісель, Артукоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Рэлькі, Артукоўскі сельсавет]] * [[вёска Церабееўка, Артукоўскі сельсавет]] * [[вёска Бабічы, Бабіцкі сельсавет]] * [[хутар Бабічы, Бабіцкі сельсавет]] * [[вёска Галоўкі, Бабіцкі сельсавет]] * [[вёска Абрамаўка, Баршчоўскі сельсавет]] * [[вёска Аляксандраўка, Баршчоўскі сельсавет]] * [[хутар Бабры, Баршчоўскі сельсавет]] * [[вёска Баршчоўка, Баршчоўскі сельсавет]] * [[вёска Борхаў, Баршчоўскі сельсавет]] * [[вёска Востраў, Баршчоўскі сельсавет]] * [[вёска Гранаўка, Баршчоўскі сельсавет]] * [[вёска Дунай, Баршчоўскі сельсавет]] * [[вёска Заселле, Баршчоўскі сельсавет]] * [[вёска Капань, Баршчоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Кленавіца, Баршчоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Ляскі, Баршчоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Палессе, Баршчоўскі сельсавет]] * [[вёска Свідаўка, Баршчоўскі сельсавет]] * [[вёска Сітнякі, Баршчоўскі сельсавет]] * [[вёска Сянная, Баршчоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Уборкі, Баршчоўскі сельсавет]] * [[вёска Чыжоўка, Баршчоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Чырвоная Слабада, Баршчоўскі сельсавет]] * [[вёска Якімаўка, Баршчоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Якімаўка, Баршчоўскі сельсавет]] * [[вёска Белае Балота, Белабалоцкі сельсавет]] * [[вёска Гіроў, Белабалоцкі сельсавет]] * [[вёска Глушэц, Белабалоцкі сельсавет]] * [[вёска Пераход, Белабалоцкі сельсавет]] * [[вёска Пескаполле, Белабалоцкі сельсавет]] * [[вёска Рэпішча, Белабалоцкі сельсавет]] * [[вёска Стоўпня 1, Белабалоцкі сельсавет]] * [[вёска Стоўпня 2, Белабалоцкі сельсавет]] * [[вёска Хацецкае, Белабалоцкі сельсавет]] * [[вёска Чорнае, Белабалоцкі сельсавет]] * [[пасёлак Чырвоны Кастрычнік, Белабалоцкі сельсавет]] * [[вёска Вышамір, Вышамірскі сельсавет]] * [[вёска Ганчароўка, Вышамірскі сельсавет]] * [[вёска Дзятлаўка, Вышамірскі сельсавет]] * [[вёска Духанаўка, Вышамірскі сельсавет]] * [[вёска Кузьмінка, Вышамірскі сельсавет]] * [[вёска Лецяшын, Вышамірскі сельсавет]] * [[вёска Сямёнаўка, Вышамірскі сельсавет]] * [[вёска Берагавая Слабада, Глыбаўскі сельсавет]] * [[вёска Валадарск, Глыбаўскі сельсавет]] * [[вёска Гарноўка, Глыбаўскі сельсавет]] * [[вёска Глыбаў, Глыбаўскі сельсавет]] * [[вёска Горваль, Глыбаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Дабраволец, Глыбаўскі сельсавет]] * [[вёска Маскалі, Глыбаўскі сельсавет]] * [[вёска Мілаград, Глыбаўскі сельсавет]] * [[вёска Падалессе, Глыбаўскі сельсавет]] * [[вёска Першае Мая, Глыбаўскі сельсавет]] * [[вёска Свідзера, Глыбаўскі сельсавет]] * [[вёска Старына, Глыбаўскі сельсавет]] * [[вёска Стасеўка, Глыбаўскі сельсавет]] * [[вёска Антопаль, Дземяхоўскі сельсавет]] * [[вёска Будка-Шыбенка, Дземяхоўскі сельсавет]] * [[вёска Дземяхі, Дземяхоўскі сельсавет]] * [[вёска Дзяражня, Дземяхоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Днепрык, Дземяхоўскі сельсавет]] * [[вёска Коззе, Дземяхоўскі сельсавет]] * [[вёска Навакраснае, Дземяхоўскі сельсавет]] * [[вёска Салтанова, Дземяхоўскі сельсавет]] * [[вёска Старакраснае, Дземяхоўскі сельсавет]] * [[вёска Чырвоная Кветка, Дземяхоўскі сельсавет]] * [[вёска Бушаўка, Дуброўскі сельсавет]] * [[вёска Васількова, Дуброўскі сельсавет]] * [[вёска Восаў, Дуброўскі сельсавет]] * [[вёска Дуброва, Дуброўскі сельсавет]] * [[вёска Елізаравічы, Дуброўскі сельсавет]] * [[вёска Заходы, Дуброўскі сельсавет]] * [[вёска Рудзец, Дуброўскі сельсавет]] * [[вёска Броннае, Жмураўскі сельсавет]] * [[вёска Воўчая Гара, Жмураўскі сельсавет]] * [[вёска Дняпровец, Жмураўскі сельсавет]] * [[вёска Жмураўка, Жмураўскі сельсавет]] * [[вёска Іванаўка, Жмураўскі сельсавет]] * [[вёска Казазаеўка, Жмураўскі сельсавет]] * [[вёска Кірава, Жмураўскі сельсавет]] * [[вёска Красназем'е, Жмураўскі сельсавет]] * [[вёска Прыгарадная, Жмураўскі сельсавет]] * [[вёска Адамаўка, Заспенскі сельсавет]] * [[вёска Велін, Заспенскі сельсавет]] * [[вёска Гарошкаў, Заспенскі сельсавет]] * [[вёска Заспа, Заспенскі сельсавет]] * [[пасёлак Іванішча, Заспенскі сельсавет]] * [[вёска Красны Мост, Заспенскі сельсавет]] * [[вёска Левашы, Заспенскі сельсавет]] * [[вёска Луначарск, Заспенскі сельсавет]] * [[вёска Май, Заспенскі сельсавет]] * [[вёска Сцяпанаўка, Заспенскі сельсавет]] * [[пасёлак Аколіца, Камсамольскі сельсавет]] * [[вёска Акцябр, Камсамольскі сельсавет]] * [[вёска Балашаўка, Камсамольскі сельсавет]] * [[пасёлак Баранаўка, Камсамольскі сельсавет]] * [[пасёлак Гагалі, Камсамольскі сельсавет]] * [[пасёлак Гарадок, Камсамольскі сельсавет]] * [[пасёлак Дабужа, Камсамольскі сельсавет]] * [[вёска Камсамольск, Камсамольскі сельсавет]] * [[вёска Крапіўня, Камсамольскі сельсавет]] * [[вёска Першамайск, Камсамольскі сельсавет]] * [[вёска Сведскае, Камсамольскі сельсавет]] * [[вёска Узнаж, Камсамольскі сельсавет]] * [[вёска Чарнейкі, Камсамольскі сельсавет]] * [[вёска Шоўкавічы, Камсамольскі сельсавет]] * [[вёска Багданаўка, Капараўскі сельсавет]] * [[вёска Будка, Капараўскі сельсавет]] * [[вёска Капараўка, Капараўскі сельсавет]] * [[вёска Лазараўка, Капараўскі сельсавет]] * [[пасёлак Прудзішча, Капараўскі сельсавет]] * [[вёска Каравацічы, Караваціцкі сельсавет]] * [[вёска Красная Дуброва, Караваціцкі сельсавет]] * [[вёска Перавалока, Караваціцкі сельсавет]] * [[вёска Першамайск, Караваціцкі сельсавет]] * [[вёска Цішкаўка, Караваціцкі сельсавет]] * [[пасёлак Асавок, Ліскаўскі сельсавет]] * [[вёска Крынкі, Ліскаўскі сельсавет]] * [[вёска Ліскі, Ліскаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Зара Свабоды, Новабарсуцкі сельсавет]] * [[вёска Лясное, Новабарсуцкі сельсавет]] * [[вёска Маладуша, Новабарсуцкі сельсавет]] * [[вёска Новы Барсук, Новабарсуцкі сельсавет]] * [[вёска Стары Барсук, Новабарсуцкі сельсавет]] * [[вёска Сяргееўка, Новабарсуцкі сельсавет]] * [[вёска Асавец, Перасвятоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Барэц, Перасвятоўскі сельсавет]] * [[вёска Бугрымаўка, Перасвятоўскі сельсавет]] * [[вёска Гарывада, Перасвятоўскі сельсавет]] * [[вёска Корасцень, Перасвятоўскі сельсавет]] * [[вёска Маўчаны, Перасвятоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Падмосце, Перасвятоўскі сельсавет]] * [[вёска Перасвятое, Перасвятоўскі сельсавет]] * [[вёска Рабуса, Перасвятоўскі сельсавет]] * [[вёска Андрэеўка, Ровенскаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Бязуеў, Ровенскаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Бярозаўка, Ровенскаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Грудское, Ровенскаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Пасека, Ровенскаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Раманаўка, Ровенскаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Ровенская Слабада, Ровенскаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Роўнае, Ровенскаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Смагарын, Ровенскаслабодскі сельсавет]] * [[пасёлак Стражынскі, Ровенскаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Храбры, Ровенскаслабодскі сельсавет]] * [[пасёлак Арол, Свірыдавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Васток, Свірыдавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Вішнёўка, Свірыдавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Волга, Свірыдавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Востраў, Свірыдавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Вясёлы, Свірыдавіцкі сельсавет]] * [[вёска Гасцівель, Свірыдавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Залессе, Свірыдавіцкі сельсавет]] * [[вёска Казанаўка, Свірыдавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Калінін, Свірыдавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Краснаселле, Свірыдавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Лабкі, Свірыдавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Падроўнае, Свірыдавіцкі сельсавет]] * [[вёска Свірыдавічы, Свірыдавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Сокал, Свірыдавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ямпаль, Свірыдавіцкі сельсавет]] * [[вёска Яноўка, Свірыдавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дварэц, Холмецкі сельсавет]] * [[вёска Завужаль, Холмецкі сельсавет]] * [[вёска Калочын, Холмецкі сельсавет]] * [[вёска Холмеч, Холмецкі сельсавет]] * [[горад Парычы]] * [[рабочы пасёлак Сасновы Бор]] * [[горад Светлагорск]] * [[вёска Асінаўка, Асташкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Астанкавічы, Асташкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Асташкавічы, Асташкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Высокі Барок, Асташкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Карпавічы, Асташкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Славань, Асташкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Аляксандраўка, Баравікоўскі сельсавет]] * [[вёска Баравікі, Баравікоўскі сельсавет]] * [[вёска Затон, Баравікоўскі сельсавет]] * [[вёска Пажыхар, Баравікоўскі сельсавет]] * [[вёска Прыстарань, Баравікоўскі сельсавет]] * [[вёска Самараж, Баравікоўскі сельсавет]] * [[вёска Селішчы, Баравікоўскі сельсавет]] * [[вёска Хутар, Баравікоўскі сельсавет]] * [[вёска Чкалава, Баравікоўскі сельсавет]] * [[вёска Шупейкі, Баравікоўскі сельсавет]] * [[вёска Якімава Слабада, Баравікоўскі сельсавет]] * [[вёска Яланы, Баравікоўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Людзвінаўка, Давыдаўскі сельсавет]] * [[вёска Горкі, Давыдаўскі сельсавет]] * [[вёска Давыдаўка, Давыдаўскі сельсавет]] * [[вёска Загор'е, Давыдаўскі сельсавет]] * [[вёска Залле, Давыдаўскі сельсавет]] * [[вёска Карані, Давыдаўскі сельсавет]] * [[вёска Малая Людзвінаўка, Давыдаўскі сельсавет]] * [[вёска Мармавічы, Давыдаўскі сельсавет]] * [[вёска Мартынавічы, Давыдаўскі сельсавет]] * [[вёска Прасвет, Давыдаўскі сельсавет]] * [[вёска Узнаж, Давыдаўскі сельсавет]] * [[вёска Высокі Полк, Казлоўскі сельсавет]] * [[вёска Вярхлессе, Казлоўскі сельсавет]] * [[вёска Ельнічкі, Казлоўскі сельсавет]] * [[вёска Казлоўка, Казлоўскі сельсавет]] * [[вёска Кастрычнік, Казлоўскі сельсавет]] * [[вёска Кнышэвічы, Казлоўскі сельсавет]] * [[вёска Ліпнікі, Казлоўскі сельсавет]] * [[вёска Майсееўка, Казлоўскі сельсавет]] * [[вёска Пагонцы, Казлоўскі сельсавет]] * [[вёска Прудок, Казлоўскі сельсавет]] * [[вёска Пясчаная Рудня, Казлоўскі сельсавет]] * [[вёска Селішчы, Казлоўскі сельсавет]] * [[вёска Скалка, Казлоўскі сельсавет]] * [[вёска Судавіца, Казлоўскі сельсавет]] * [[вёска Васілёўка, Краснаўскі сельсавет]] * [[вёска Данілоўка, Краснаўскі сельсавет]] * [[вёска Дражня, Краснаўскі сельсавет]] * [[вёска Забалацце, Краснаўскі сельсавет]] * [[вёска Завічча, Краснаўскі сельсавет]] * [[вёска Каралёва Слабада 1, Краснаўскі сельсавет]] * [[вёска Каралёва Слабада 2, Краснаўскі сельсавет]] * [[вёска Коўчыцы 1, Краснаўскі сельсавет]] * [[вёска Коўчыцы 2, Краснаўскі сельсавет]] * [[вёска Краснаўка, Краснаўскі сельсавет]] * [[вёска Крукі, Краснаўскі сельсавет]] * [[вёска Малімоны, Краснаўскі сельсавет]] * [[вёска Міхайлаўка, Краснаўскі сельсавет]] * [[вёска Новая Беліца, Краснаўскі сельсавет]] * [[вёска Тумараўка, Краснаўскі сельсавет]] * [[вёска Язвінцы, Краснаўскі сельсавет]] * [[вёска Берлаж, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Вяжны, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Гамза, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Лядцы, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Мікалаеўка, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Міхайлаўка, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Пятровічы, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Раковічы, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Сякерычы, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Чэрнін, Мікалаеўскі сельсавет]] * [[вёска Віша, Палескі сельсавет]] * [[вёска Вялікі Бор, Палескі сельсавет]] * [[вёска Дуброва, Палескі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Палескі сельсавет]] * [[вёска Мартынаўка, Палескі сельсавет]] * [[вёска Мехаўшчына, Палескі сельсавет]] * [[вёска Мыслаў Рог, Палескі сельсавет]] * [[вёска Палессе, Палескі сельсавет]] * [[вёска Прытыка, Палескі сельсавет]] * [[вёска Уюнішчы, Палескі сельсавет]] * [[вёска Церабуліны, Палескі сельсавет]] * [[вёска Язвін, Палескі сельсавет]] * [[вёска Асопнае, Печышчанскі сельсавет]] * [[пасёлак Жардзянскі, Печышчанскі сельсавет]] * [[вёска Жэрдзь, Печышчанскі сельсавет]] * [[вёска Медзведаў, Печышчанскі сельсавет]] * [[вёска Печышчы, Печышчанскі сельсавет]] * [[вёска Стракавічы, Печышчанскі сельсавет]] * [[вёска Ала, Чыркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Астроўчыцы, Чыркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дзеднае, Чыркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Здудзічы, Чыркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Іскра, Чыркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Мольча, Чыркавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Мольча, Чыркавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Мядкоў, Чыркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ракшын, Чыркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Расава, Чыркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Рудня, Чыркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Сасноўка, Чыркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Стужкі, Чыркавіцкі сельсавет]] * [[вёска Чыркавічы, Чыркавіцкі сельсавет]] * [[горад Хойнікі]] * [[вёска Амелькаўшчына, Хойніцкаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Будаўнік, Хойніцкаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Дубровіца, Хойніцкаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Езапоў, Хойніцкаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Малішаў, Хойніцкаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[пасёлак Пальміра, Хойніцкаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Рашаў, Хойніцкаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Алексічы, Алексіцкі сельсавет]] * [[вёска Глінішча, Алексіцкі сельсавет]] * [[вёска Грачыхіна, Алексіцкі сельсавет]] * [[вёска Дуброва, Алексіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Засценак, Алексіцкі сельсавет]] * [[вёска Каранёўка, Алексіцкі сельсавет]] * [[вёска Моклішча, Алексіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Нарыманаў, Алексіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Рабец, Алексіцкі сельсавет]] * [[вёска Слабажанка, Алексіцкі сельсавет]] * [[вёска Тунеўшчына, Алексіцкі сельсавет]] * [[вёска Хвойнае, Алексіцкі сельсавет]] * [[вёска Барысаўшчына, Барысаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Віць, Барысаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Бераснёўка, Велікаборскі сельсавет]] * [[вёска Восаў, Велікаборскі сельсавет]] * [[вёска Вялікі Бор, Велікаборскі сельсавет]] * [[вёска Ізбынь, Велікаборскі сельсавет]] * [[вёска Партызанская, Велікаборскі сельсавет]] * [[вёска Рудзенька, Велікаборскі сельсавет]] * [[вёска Старч, Велікаборскі сельсавет]] * [[пасёлак Хвойная Паляна, Велікаборскі сельсавет]] * [[вёска Буда, Дварышчанскі сельсавет]] * [[вёска Дворышча, Дварышчанскі сельсавет]] * [[вёска Кажушкі, Дварышчанскі сельсавет]] * [[вёска Ламачы, Дварышчанскі сельсавет]] * [[вёска Ломыш, Дварышчанскі сельсавет]] * [[вёска Людзвін, Дварышчанскі сельсавет]] * [[вёска Навакухнаўшчына, Дварышчанскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Дварышчанскі сельсавет]] * [[вёска Пікуліха, Дварышчанскі сельсавет]] * [[вёска Руднае, Дварышчанскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Дварышчанскі сельсавет]] * [[вёска Судкова, Дварышчанскі сельсавет]] * [[вёска Тульгавічы, Дварышчанскі сельсавет]] * [[вёска Храпкава, Дварышчанскі сельсавет]] * [[вёска Загалле, Казялужскі сельсавет]] * [[вёска Загальская Слабада, Казялужскі сельсавет]] * [[вёска Казялужжа, Казялужскі сельсавет]] * [[вёска Клівы, Казялужскі сельсавет]] * [[вёска Куравое, Казялужскі сельсавет]] * [[вёска Небытаў, Казялужскі сельсавет]] * [[вёска Паташня, Казялужскі сельсавет]] * [[вёска Берасцечка, Паселіцкі сельсавет]] * [[вёска Веляцін, Паселіцкі сельсавет]] * [[вёска Гарошкаў, Паселіцкі сельсавет]] * [[вёска Звяняцкае, Паселіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Карпілаўка, Паселіцкі сельсавет]] * [[вёска Карчовае, Паселіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Кастрычнік, Паселіцкі сельсавет]] * [[вёска Лісцвін, Паселіцкі сельсавет]] * [[вёска Мархлеўск, Паселіцкі сельсавет]] * [[вёска Паселічы, Паселіцкі сельсавет]] * [[вёска Пудакоў, Паселіцкі сельсавет]] * [[вёска Пятраш, Паселіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Чырвоная Зара, Паселіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Чырвоны Араты, Паселіцкі сельсавет]] * [[вёска Аравічы, Стралічаўскі сельсавет]] * [[вёска Бабчын, Стралічаўскі сельсавет]] * [[вёска Баршчоўка, Стралічаўскі сельсавет]] * [[вёска Варацец, Стралічаўскі сельсавет]] * [[вёска Высокае, Стралічаўскі сельсавет]] * [[вёска Гнездзінка, Стралічаўскі сельсавет]] * [[вёска Града, Стралічаўскі сельсавет]] * [[вёска Губарэвічы, Стралічаўскі сельсавет]] * [[вёска Дронькі, Стралічаўскі сельсавет]] * [[вёска Іванаўка, Стралічаўскі сельсавет]] * [[вёска Краснаселле, Стралічаўскі сельсавет]] * [[вёска Лясок, Стралічаўскі сельсавет]] * [[вёска Малочкі, Стралічаўскі сельсавет]] * [[вёска Масаны, Стралічаўскі сельсавет]] * [[вёска Мокіш, Стралічаўскі сельсавет]] * [[вёска Пагоннае, Стралічаўскі сельсавет]] * [[вёска Плоскае, Стралічаўскі сельсавет]] * [[вёска Радзін, Стралічаўскі сельсавет]] * [[вёска Рудакоў, Стралічаўскі сельсавет]] * [[вёска Рудыя, Стралічаўскі сельсавет]] * [[вёска Сінцы, Стралічаўскі сельсавет]] * [[вёска Стралічава, Стралічаўскі сельсавет]] * [[вёска Уласы, Стралічаўскі сельсавет]] * [[вёска Хвашчоўка, Стралічаўскі сельсавет]] * [[вёска Чамкоў, Стралічаўскі сельсавет]] * [[вёска Чахі, Стралічаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Чырвонае Возера, Стралічаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Чырвоны Рог, Стралічаўскі сельсавет]] * [[горад Чачэрск]] * [[пасёлак Чырвоны Бераг, Чачэрскаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[пасёлак Баброўскі, Залескі сельсавет]] * [[вёска Бяляеўка, Залескі сельсавет]] * [[вёска Гарадоўка, Залескі сельсавет]] * [[вёска Добрынь, Залескі сельсавет]] * [[вёска Загор'е, Залескі сельсавет]] * [[пасёлак Закрынічча, Залескі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Залескі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Залескі сельсавет]] * [[вёска Куклічы, Залескі сельсавет]] * [[вёска Падасоўе, Залескі сельсавет]] * [[пасёлак Падыгрушка, Залескі сельсавет]] * [[пасёлак Пехцерава, Залескі сельсавет]] * [[вёска Покаць, Залескі сельсавет]] * [[вёска Салтанаўка, Залескі сельсавет]] * [[пасёлак Томіна, Залескі сельсавет]] * [[пасёлак Азярышча, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Бердыж, Ленінскі сельсавет]] * [[пасёлак Вазнясенскі, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Залаўе, Ленінскі сельсавет]] * [[пасёлак Іванаўка, Ленінскі сельсавет]] * [[пасёлак Міхайлаўскі, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Ніўкі, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Новазарэчча, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Новыя Малынічы, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Падлужжа, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Старыя Малынічы, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Сябровічы, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Сярэднія Малынічы, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Чарняўскія Малынічы, Ленінскі сельсавет]] * [[пасёлак Алёс, Меркулавіцкі сельсавет]] * [[вёска Асінаўка, Меркулавіцкі сельсавет]] * [[вёска Бацвінава, Меркулавіцкі сельсавет]] * [[вёска Башыца, Меркулавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вецвіца, Меркулавіцкі сельсавет]] * [[вёска Зялёная Паляна, Меркулавіцкі сельсавет]] * [[вёска Іскра, Меркулавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Красніца, Меркулавіцкі сельсавет]] * [[вёска Меркулавічы, Меркулавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Першамайскі, Меркулавіцкі сельсавет]] * [[вёска Прагрэс, Меркулавіцкі сельсавет]] * [[вёска Прычалесня, Меркулавіцкі сельсавет]] * [[вёска Шылавічы, Меркулавіцкі сельсавет]] * [[вёска Шырокае, Меркулавіцкі сельсавет]] * [[вёска Бабічы, Нісімкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Гаёк, Нісімкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Гацкое, Нісімкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Іванаўка, Нісімкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Ключавы, Нісімкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Макаўе, Нісімкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Нісімкавічы, Нісімкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Новазалессе, Нісімкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Рудня Нісімкавіцкая, Нісімкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Сычаўка Нісімкавіцкая, Нісімкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Сычаўка Рудніцкая, Нісімкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Усошнае, Нісімкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Яміцкі, Нісімкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Балсуны, Палескі сельсавет]] * [[пасёлак Барсукі, Палескі сельсавет]] * [[вёска Будзішча, Палескі сельсавет]] * [[пасёлак Бязбожнік, Палескі сельсавет]] * [[вёска Валосавічы, Палескі сельсавет]] * [[пасёлак Высокая Грыва, Палескі сельсавет]] * [[пасёлак Дзяржынскі, Палескі сельсавет]] * [[пасёлак Заручча, Палескі сельсавет]] * [[пасёлак Калініна, Палескі сельсавет]] * [[пасёлак Камунар, Палескі сельсавет]] * [[пасёлак Новая Вёска, Палескі сельсавет]] * [[вёска Палессе, Палескі сельсавет]] * [[пасёлак Перадавік, Палескі сельсавет]] * [[вёска Рудня Барталамееўская, Палескі сельсавет]] * [[вёска Сідаравічы, Палескі сельсавет]] * [[пасёлак Аляксееўка, Роўкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Беліца, Роўкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Болтава, Роўкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Васільеўскі, Роўкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Вольск, Роўкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Гольч, Роўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дружбічы, Роўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дудзічы, Роўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Заложжа, Роўкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Канавы, Роўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Караблішча, Роўкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Краснае, Роўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Крутое, Роўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Куракі, Роўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Лукомскія Паплавы, Роўкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Любімае, Роўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Матнявічы, Роўкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Мікольск, Роўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Мядзвежжа, Роўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Наўхавічы, Роўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Новахалочча, Роўкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Новы Шлях, Роўкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Падазер'е, Роўкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Паскубаўка, Роўкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Ржавец, Роўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Роўкавічы, Роўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Рудня Дудзіцкая, Роўкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Рэпішча, Роўкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Слабодка, Роўкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Сойкі, Роўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Халочча, Роўкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Шапрудаўка, Роўкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Ясная Паляна, Роўкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Акцябр, Чачэрскі сельсавет]] * [[пасёлак Брылёў, Чачэрскі сельсавет]] * [[пасёлак Васход, Чачэрскі сельсавет]] * [[пасёлак Гарадок, Чачэрскі сельсавет]] * [[вёска Глыбочыца, Чачэрскі сельсавет]] * [[вёска Іпалітаўка, Чачэрскі сельсавет]] * [[пасёлак Кавалёў Рог, Чачэрскі сельсавет]] * [[пасёлак Каробка, Чачэрскі сельсавет]] * [[вёска Красны Дварэц, Чачэрскі сельсавет]] * [[вёска Новазахарполле, Чачэрскі сельсавет]] * [[вёска Новая Яцкаўшчына, Чачэрскі сельсавет]] * [[вёска Отар, Чачэрскі сельсавет]] * [[пасёлак Пакроўскі, Чачэрскі сельсавет]] * [[вёска Сапрыкі, Чачэрскі сельсавет]] * [[вёска Старая Яцкаўшчына, Чачэрскі сельсавет]] * [[вёска Турышчавічы, Чачэрскі сельсавет]] * [[пасёлак Чырвоны Бор, Чачэрскі сельсавет]] * [[пасёлак Юны, Чачэрскі сельсавет]] * [[пасёлак Ядзінства, Чачэрскі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Астравец]] * [[вёска Ажуройсці, Астравецкі сельсавет]] * [[вёска Альгіняны, Астравецкі сельсавет]] * [[вёска Баяры, Астравецкі сельсавет]] * [[вёска Бялькішкі, Астравецкі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Якентаны, Астравецкі сельсавет]] * [[вёска Гуры, Астравецкі сельсавет]] * [[вёска Дайлідкі, Астравецкі сельсавет]] * [[вёска Дзірмуны, Астравецкі сельсавет]] * [[вёска Едаклані, Астравецкі сельсавет]] * [[вёска Ізабеліна, Астравецкі сельсавет]] * [[вёска Кавалі, Астравецкі сельсавет]] * [[вёска Келёйці, Астравецкі сельсавет]] * [[вёска Ліпнішкі, Астравецкі сельсавет]] * [[вёска Малі, Астравецкі сельсавет]] * [[вёска Малыя Якентаны, Астравецкі сельсавет]] * [[вёска Мацканы, Астравецкі сельсавет]] * [[вёска Міжаны, Астравецкі сельсавет]] * [[вёска Міклі, Астравецкі сельсавет]] * [[вёска Мілайшуны, Астравецкі сельсавет]] * [[вёска Навікі, Астравецкі сельсавет]] * [[вёска Новыя Якентаны, Астравецкі сельсавет]] * [[вёска Падпруддзе, Астравецкі сельсавет]] * [[вёска Радзюлі, Астравецкі сельсавет]] * [[вёска Свіршчына, Астравецкі сельсавет]] * [[вёска Субялі, Астравецкі сельсавет]] * [[вёска Тракелі, Астравецкі сельсавет]] * [[вёска Філіпаны, Астравецкі сельсавет]] * [[вёска Юзуліна, Астравецкі сельсавет]] * [[вёска Авены, Варнянскі сельсавет]] * [[хутар Анапаль, Варнянскі сельсавет]] * [[вёска Бадзівалы, Варнянскі сельсавет]] * [[вёска Бабраўнікі, Варнянскі сельсавет]] * [[хутар Бабраўнікі, Варнянскі сельсавет]] * [[вёска Беразоўка, Варнянскі сельсавет]] * [[вёска Больнікі, Варнянскі сельсавет]] * [[хутар Вада, Варнянскі сельсавет]] * [[вёска Валайкуны, Варнянскі сельсавет]] * [[вёска Варняны, Варнянскі сельсавет]] * [[вёска Варона, Варнянскі сельсавет]] * [[вёска Газа, Варнянскі сельсавет]] * [[хутар Грышкойці, Варнянскі сельсавет]] * [[вёска Грэбалы, Варнянскі сельсавет]] * [[хутар Дубнікі, Варнянскі сельсавет]] * [[вёска Загазь, Варнянскі сельсавет]] * [[вёска Запольныя, Варнянскі сельсавет]] * [[вёска Зялёнка, Варнянскі сельсавет]] * [[хутар Кавалёўка, Варнянскі сельсавет]] * [[вёска Карвэлі, Варнянскі сельсавет]] * [[вёска Карлаўшчына, Варнянскі сельсавет]] * [[вёска Кулішкі, Варнянскі сельсавет]] * [[вёска Кярняны, Варнянскі сельсавет]] * [[вёска Лазавыя, Варнянскі сельсавет]] * [[вёска Лынкішкі, Варнянскі сельсавет]] * [[вёска Мацкелы, Варнянскі сельсавет]] * [[вёска Мельнікі, Варнянскі сельсавет]] * [[вёска Мяшляны, Варнянскі сельсавет]] * [[вёска Навадрожкі, Варнянскі сельсавет]] * [[хутар Нідзяны, Варнянскі сельсавет]] * [[вёска Рудзішкі, Варнянскі сельсавет]] * [[хутар Сасанішкі, Варнянскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Варнянскі сельсавет]] * [[вёска Стаўбуры, Варнянскі сельсавет]] * [[вёска Сыманэлі, Варнянскі сельсавет]] * [[вёска Сянканцы, Варнянскі сельсавет]] * [[вёска Тартак, Варнянскі сельсавет]] * [[вёска Фальваркі, Варнянскі сельсавет]] * [[вёска Хралы, Варнянскі сельсавет]] * [[вёска Чыжоўшчына, Варнянскі сельсавет]] * [[вёска Чэрнішкі, Варнянскі сельсавет]] * [[вёска Шульнікі, Варнянскі сельсавет]] * [[вёска Юрчуны, Варнянскі сельсавет]] * [[вёска Ажулаўка, Гервяцкі сельсавет]] * [[вёска Антонішкі, Гервяцкі сельсавет]] * [[хутар Бабраўнікі, Гервяцкі сельсавет]] * [[вёска Багданішкі, Гервяцкі сельсавет]] * [[вёска Бязданы, Гервяцкі сельсавет]] * [[хутар Валейкуны, Гервяцкі сельсавет]] * [[вёска Вашкуны, Гервяцкі сельсавет]] * [[вёска Віктасіна, Гервяцкі сельсавет]] * [[хутар Вусцізер'е, Гервяцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Яцыны, Гервяцкі сельсавет]] * [[вёска Гайголі, Гервяцкі сельсавет]] * [[вёска Гальчуны, Гервяцкі сельсавет]] * [[вёска Гелюны, Гервяцкі сельсавет]] * [[вёска Гервяты, Гервяцкі сельсавет]] * [[вёска Гібірда, Гервяцкі сельсавет]] * [[вёска Гіры, Гервяцкі сельсавет]] * [[вёска Гродзі, Гервяцкі сельсавет]] * [[вёска Грэбалы, Гервяцкі сельсавет]] * [[вёска Гудзянікі, Гервяцкі сельсавет]] * [[вёска Дубок, Гервяцкі сельсавет]] * [[вёска Завельцы, Гервяцкі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Гервяцкі сельсавет]] * [[хутар Зяленка, Гервяцкі сельсавет]] * [[вёска Керплашына, Гервяцкі сельсавет]] * [[вёска Керэлі, Гервяцкі сельсавет]] * [[вёска Ключнікі, Гервяцкі сельсавет]] * [[вёска Кністушкі, Гервяцкі сельсавет]] * [[вёска Малыя Яцыны, Гервяцкі сельсавет]] * [[хутар Малюта, Гервяцкі сельсавет]] * [[вёска Мацкі, Гервяцкі сельсавет]] * [[вёска Мільцеі, Гервяцкі сельсавет]] * [[вёска Міцюны, Гервяцкі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Гервяцкі сельсавет]] * [[вёска Палесціна, Гервяцкі сельсавет]] * [[вёска Пелегрында, Гервяцкі сельсавет]] * [[вёска Петрыкі, Гервяцкі сельсавет]] * [[вёска Попішкі, Гервяцкі сельсавет]] * [[вёска Пугавічы, Гервяцкі сельсавет]] * [[вёска Рымдзюны, Гервяцкі сельсавет]] * [[вёска Сакалойці, Гервяцкі сельсавет]] * [[хутар Слабодка, Гервяцкі сельсавет]] * [[вёска Соргаўцы, Гервяцкі сельсавет]] * [[вёска Старая Рудня, Гервяцкі сельсавет]] * [[вёска Чэхі, Гервяцкі сельсавет]] * [[вёска Шатэрнікі, Гервяцкі сельсавет]] * [[вёска Швяйляны, Гервяцкі сельсавет]] * [[хутар Алясіна, Гудагайскі сельсавет]] * [[вёска Бабічы, Гудагайскі сельсавет]] * [[вёска Байканы, Гудагайскі сельсавет]] * [[хутар Бліканы, Гудагайскі сельсавет]] * [[вёска Вавяраны, Гудагайскі сельсавет]] * [[хутар Вікторышкі, Гудагайскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Пушчавыя, Гудагайскі сельсавет]] * [[хутар Вясёлая, Гудагайскі сельсавет]] * [[хутар Галіцыя, Гудагайскі сельсавет]] * [[вёска Германішкі, Гудагайскі сельсавет]] * [[вёска Градаўшчына, Гудагайскі сельсавет]] * [[вёска Груздоўшчына, Гудагайскі сельсавет]] * [[вёска Гудагай, Гудагайскі сельсавет]] * [[пасёлак Гудагай, Гудагайскі сельсавет]] * [[хутар Дайнава, Гудагайскі сельсавет]] * [[вёска Дайноўка, Гудагайскі сельсавет]] * [[вёска Дзягенева, Гудагайскі сельсавет]] * [[вёска Дравянікі, Гудагайскі сельсавет]] * [[вёска Задворнікі, Гудагайскі сельсавет]] * [[вёска Захарышкі, Гудагайскі сельсавет]] * [[вёска Індрубка, Гудагайскі сельсавет]] * [[хутар Казакі, Гудагайскі сельсавет]] * [[хутар Каменка, Гудагайскі сельсавет]] * [[вёска Кандраты, Гудагайскі сельсавет]] * [[вёска Кеждуны, Гудагайскі сельсавет]] * [[хутар Кермяляны, Гудагайскі сельсавет]] * [[вёска Кумпяны, Гудагайскі сельсавет]] * [[хутар Лабэлі, Гудагайскі сельсавет]] * [[вёска Лазоўка, Гудагайскі сельсавет]] * [[вёска Ліпкі, Гудагайскі сельсавет]] * [[вёска Лоша, Гудагайскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Пушчавыя, Гудагайскі сельсавет]] * [[вёска Мешкуці, Гудагайскі сельсавет]] * [[вёска Мікшаны, Гудагайскі сельсавет]] * [[вёска Міндзяны, Гудагайскі сельсавет]] * [[вёска Палушы, Гудагайскі сельсавет]] * [[вёска Паракіці, Гудагайскі сельсавет]] * [[хутар Рабіноўка, Гудагайскі сельсавет]] * [[вёска Расолы, Гудагайскі сельсавет]] * [[вёска Рукшаны, Гудагайскі сельсавет]] * [[вёска Рымуні, Гудагайскі сельсавет]] * [[хутар Сасноўка, Гудагайскі сельсавет]] * [[вёска Селішчы, Гудагайскі сельсавет]] * [[хутар Сібірок, Гудагайскі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Гудагайскі сельсавет]] * [[вёска Смілгі, Гудагайскі сельсавет]] * [[хутар Стасюкішкі, Гудагайскі сельсавет]] * [[хутар Сяржанты, Гудагайскі сельсавет]] * [[вёска Трайгі, Гудагайскі сельсавет]] * [[вёска Шунэлішкі, Гудагайскі сельсавет]] * [[вёска Яросішкі, Гудагайскі сельсавет]] * [[хутар Аелі, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Алёкса, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Апушыны, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Бабінішкі, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Балашынка, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Балоша, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Баяры, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Бразіня, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Вердзялішкі, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Свіраны, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Гваздзікяны, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Гольнішкі, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Даўцюны, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Дварчышча, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Драўнэлі, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Дуда, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Жусіны, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Кемелішкі, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Клевацішкі, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Кукенішкі, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Курніцкі, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Куцішкі, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Літвяны, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Літвяны, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Малінаўка, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Свіраны, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Малярка, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Маргелі, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Маргелькі, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Мачулы, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Мужылы, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Некрашуны, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Нотна, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Падзюжа, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Падліпяны, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Панарцы, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Парцэль-Паляны, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Пасялішча, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Патока, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Паядуня, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Перавознікі, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Пінанішкі, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Плехаці, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Поплацк, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Прэны, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Рудзішкі, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Рудзішкі, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Рытань, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Савішкі, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Стаскелы, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Стрыпуны, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сціпіны, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Талюшаны, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Таркоўшчына, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Тракішча, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Траццякі, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Усвяць, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Хмяляны, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Чэхі, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Шадзюны, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Юзафполле, Кемелішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Альхоўка, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Бабарыха, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Бабічы, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Баравыя, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Барынова, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Бжэгі, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Відзюны, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Туроўе, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Глінішча, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Голы Бор, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Дваржышча, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Дубнікі, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Жукойні, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Забелішкі, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Заборцы, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Завідзіненты, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Залуцкоўшчына, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Кайміна Дольная, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Каценавічы, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Крываносы, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Купшчына, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Лазавыя, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ласі, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Лукавыя, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Лягаўцы, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Малое Туроўе, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Маркуны, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Мельніца Сарочча, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Мілайшуны, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Міхалішкі, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Недрашля, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Падваранцы, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Падліп'е, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Пільвіны, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Побалі, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Радзюшы, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Радзюшы-Тушча, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Ройсцішкі, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Руднішкі, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сароча, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Сідарышкі, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Скердзімы, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Смалзавод, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Стрыпялішкі, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Супраненты, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Тумкі, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Хацілкі, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Чорны Бор, Міхалішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Барані, Падольскі сельсавет]] * [[хутар Барова, Падольскі сельсавет]] * [[вёска Белая Вада, Падольскі сельсавет]] * [[хутар Бруканішкі, Падольскі сельсавет]] * [[вёска Буйкі, Падольскі сельсавет]] * [[вёска Буцюрмы, Падольскі сельсавет]] * [[вёска Варзяны, Падольскі сельсавет]] * [[хутар Вартачы, Падольскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Свіранкі, Падольскі сельсавет]] * [[вёска Гадзілуны, Падольскі сельсавет]] * [[хутар Дудка, Падольскі сельсавет]] * [[хутар Забелішкі, Падольскі сельсавет]] * [[хутар Замэчак, Падольскі сельсавет]] * [[хутар Ізары, Падольскі сельсавет]] * [[хутар Камянічнік, Падольскі сельсавет]] * [[вёска Караняты, Падольскі сельсавет]] * [[хутар Лявелішкі, Падольскі сельсавет]] * [[хутар Ляшчынава, Падольскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Свіранкі, Падольскі сельсавет]] * [[хутар Марцінова, Падольскі сельсавет]] * [[хутар Навіна, Падольскі сельсавет]] * [[хутар Падбор'е, Падольскі сельсавет]] * [[вёска Падольцы, Падольскі сельсавет]] * [[вёска Паляны, Падольскі сельсавет]] * [[хутар Патока, Падольскі сельсавет]] * [[вёска Попішкі, Падольскі сельсавет]] * [[хутар Радзі, Падольскі сельсавет]] * [[хутар Ройсцішкі, Падольскі сельсавет]] * [[хутар Таборы, Падольскі сельсавет]] * [[вёска Ясень, Падольскі сельсавет]] * [[хутар Акартэлі, Спондаўскі сельсавет]] * [[вёска Александрыя, Спондаўскі сельсавет]] * [[вёска Асташышкі, Спондаўскі сельсавет]] * [[хутар Барок, Спондаўскі сельсавет]] * [[хутар Барэйшыха, Спондаўскі сельсавет]] * [[вёска Будраны, Спондаўскі сельсавет]] * [[хутар Будышкі, Спондаўскі сельсавет]] * [[вёска Вераб'і, Спондаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Сяло, Спондаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Страча, Спондаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Стаўпяняты, Спондаўскі сельсавет]] * [[хутар Галубіна, Спондаўскі сельсавет]] * [[вёска Гінкішкі, Спондаўскі сельсавет]] * [[хутар Глінішча, Спондаўскі сельсавет]] * [[хутар Глушыца 2, Спондаўскі сельсавет]] * [[вёска Горшавічы, Спондаўскі сельсавет]] * [[вёска Гудалі, Спондаўскі сельсавет]] * [[хутар Гудалішкі, Спондаўскі сельсавет]] * [[вёска Гурнікі, Спондаўскі сельсавет]] * [[хутар Дамброва, Спондаўскі сельсавет]] * [[вёска Ёдзі, Спондаўскі сельсавет]] * [[вёска Жукойні Жалядскія, Спондаўскі сельсавет]] * [[хутар Загалодна, Спондаўскі сельсавет]] * [[хутар Знахары, Спондаўскі сельсавет]] * [[хутар Кавалеўшчына, Спондаўскі сельсавет]] * [[вёска Казаноўшчына, Спондаўскі сельсавет]] * [[вёска Кайміна Горная, Спондаўскі сельсавет]] * [[хутар Качаржышкі, Спондаўскі сельсавет]] * [[хутар Кіркішкі, Спондаўскі сельсавет]] * [[хутар Кісялеўшчына, Спондаўскі сельсавет]] * [[вёска Кісялі, Спондаўскі сельсавет]] * [[вёска Клюшчаны, Спондаўскі сельсавет]] * [[вёска Косцевічы, Спондаўскі сельсавет]] * [[вёска Лакцяны, Спондаўскі сельсавет]] * [[вёска Лысая Гара, Спондаўскі сельсавет]] * [[хутар Лядцы, Спондаўскі сельсавет]] * [[вёска Малая Страча, Спондаўскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Стаўпяняты, Спондаўскі сельсавет]] * [[вёска Масцяны, Спондаўскі сельсавет]] * [[хутар Навалессе, Спондаўскі сельсавет]] * [[хутар Ніўе, Спондаўскі сельсавет]] * [[хутар Пагулянка, Спондаўскі сельсавет]] * [[вёска Падкасцёлак, Спондаўскі сельсавет]] * [[вёска Папялішча, Спондаўскі сельсавет]] * [[вёска Пашкуны, Спондаўскі сельсавет]] * [[вёска Пілімы, Спондаўскі сельсавет]] * [[вёска Пятрашышкі, Спондаўскі сельсавет]] * [[вёска Рудня, Спондаўскі сельсавет]] * [[вёска Салаўі, Спондаўскі сельсавет]] * [[вёска Селевічы, Спондаўскі сельсавет]] * [[вёска Сенюці, Спондаўскі сельсавет]] * [[вёска Спонды, Спондаўскі сельсавет]] * [[вёска Страчанка, Спондаўскі сельсавет]] * [[вёска Сухарышкі, Спондаўскі сельсавет]] * [[вёска Талаі, Спондаўскі сельсавет]] * [[вёска Трашчаны, Спондаўскі сельсавет]] * [[хутар Шаркаўшчына, Спондаўскі сельсавет]] * [[хутар Янова, Спондаўскі сельсавет]] * [[вёска Яцкуны, Спондаўскі сельсавет]] * [[хутар Алёкса, Трокеніцкі сельсавет]] * [[хутар Асіноўка, Трокеніцкі сельсавет]] * [[вёска Быстрыца, Трокеніцкі сельсавет]] * [[вёска Вайдацішкі, Трокеніцкі сельсавет]] * [[хутар Валэйкішкі, Трокеніцкі сельсавет]] * [[хутар Даўнарышкі, Трокеніцкі сельсавет]] * [[вёска Жарнэлі, Трокеніцкі сельсавет]] * [[хутар Жвірблі, Трокеніцкі сельсавет]] * [[вёска Ігнацова, Трокеніцкі сельсавет]] * [[вёска Катлоўка, Трокеніцкі сельсавет]] * [[вёска Кланішкі, Трокеніцкі сельсавет]] * [[вёска Крыжоўка, Трокеніцкі сельсавет]] * [[хутар Крыжоўка, Трокеніцкі сельсавет]] * [[хутар Лінамаргі, Трокеніцкі сельсавет]] * [[вёска Ліпкі, Трокеніцкі сельсавет]] * [[хутар Люццянова, Трокеніцкі сельсавет]] * [[хутар Медзялішкі, Трокеніцкі сельсавет]] * [[хутар Міхайлова, Трокеніцкі сельсавет]] * [[вёска Навасады, Трокеніцкі сельсавет]] * [[вёска Падварышкі, Трокеніцкі сельсавет]] * [[вёска Петраполь, Трокеніцкі сельсавет]] * [[хутар Півені, Трокеніцкі сельсавет]] * [[вёска Повакша, Трокеніцкі сельсавет]] * [[вёска Раголішкі, Трокеніцкі сельсавет]] * [[вёска Ракішкі, Трокеніцкі сельсавет]] * [[вёска Рудзішкі, Трокеніцкі сельсавет]] * [[вёска Санаклі, Трокеніцкі сельсавет]] * [[вёска Санова, Трокеніцкі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Трокеніцкі сельсавет]] * [[хутар Сымонішкі, Трокеніцкі сельсавет]] * [[вёска Трокенікі 1, Трокеніцкі сельсавет]] * [[вёска Трокенікі 2, Трокеніцкі сельсавет]] * [[горад Ашмяны]] * [[вёска Аляны, Барунскі сельсавет]] * [[вёска Антанова, Барунскі сельсавет]] * [[хутар Барадоўшчына, Барунскі сельсавет]] * [[вёска Баруны, Барунскі сельсавет]] * [[вёска Біюцішкі, Барунскі сельсавет]] * [[вёска Бянюны, Барунскі сельсавет]] * [[вёска Вайцехава, Барунскі сельсавет]] * [[вёска Вашчынікі, Барунскі сельсавет]] * [[вёска Гарэцкаўшчына, Барунскі сельсавет]] * [[вёска Гейстуны, Барунскі сельсавет]] * [[вёска Гінеўцы, Барунскі сельсавет]] * [[вёска Гіргіляны, Барунскі сельсавет]] * [[вёска Гудаўшчына, Барунскі сельсавет]] * [[вёска Загарняты, Барунскі сельсавет]] * [[вёска Засценне, Барунскі сельсавет]] * [[вёска Зубаўшчына, Барунскі сельсавет]] * [[вёска Зялёны Бор, Барунскі сельсавет]] * [[вёска Каецяняты, Барунскі сельсавет]] * [[вёска Курган, Барунскі сельсавет]] * [[вёска Кутараўшчына, Барунскі сельсавет]] * [[хутар Лігі, Барунскі сельсавет]] * [[хутар Мар'янова, Барунскі сельсавет]] * [[хутар Місюнішкі, Барунскі сельсавет]] * [[вёска Палуды, Барунскі сельсавет]] * [[вёска Пятровічы, Барунскі сельсавет]] * [[вёска Равы, Барунскі сельсавет]] * [[хутар Рудэнішкі, Барунскі сельсавет]] * [[вёска Сідляроўшчына, Барунскі сельсавет]] * [[вёска Смаленка, Барунскі сельсавет]] * [[хутар Студзянец, Барунскі сельсавет]] * [[вёска Трасечаняты, Барунскі сельсавет]] * [[вёска Федзевічы, Барунскі сельсавет]] * [[хутар Чараны, Барунскі сельсавет]] * [[вёска Чаркасы, Барунскі сельсавет]] * [[вёска Чэрнушка, Барунскі сельсавет]] * [[вёска Шальціны, Барунскі сельсавет]] * [[вёска Шапавалы, Барунскі сельсавет]] * [[хутар Алахаўшчына, Гальшанскі сельсавет]] * [[хутар Альшына, Гальшанскі сельсавет]] * [[хутар Амбражына, Гальшанскі сельсавет]] * [[хутар Барок, Гальшанскі сельсавет]] * [[вёска Валовікі, Гальшанскі сельсавет]] * [[хутар Вялікае Поле, Гальшанскі сельсавет]] * [[вёска Гальшаны, Гальшанскі сельсавет]] * [[вёска Горная, Гальшанскі сельсавет]] * [[вёска Дворышча, Гальшанскі сельсавет]] * [[вёска Дзертнікі, Гальшанскі сельсавет]] * [[вёска Доргішкі, Гальшанскі сельсавет]] * [[вёска Драглёўцы, Гальшанскі сельсавет]] * [[вёска Зноскі, Гальшанскі сельсавет]] * [[хутар Зялёнка, Гальшанскі сельсавет]] * [[вёска Казлоўшчына, Гальшанскі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Гальшанскі сельсавет]] * [[вёска Карабы, Гальшанскі сельсавет]] * [[вёска Карлаўшчына, Гальшанскі сельсавет]] * [[хутар Карлаўшчына, Гальшанскі сельсавет]] * [[хутар Крывуля, Гальшанскі сельсавет]] * [[хутар Лакуцеўшчына, Гальшанскі сельсавет]] * [[хутар Лічыняты, Гальшанскі сельсавет]] * [[вёска Лужышча, Гальшанскі сельсавет]] * [[вёска Малая Каменка, Гальшанскі сельсавет]] * [[хутар Малышкаўшчына, Гальшанскі сельсавет]] * [[хутар Маргі, Гальшанскі сельсавет]] * [[вёска Маркінята, Гальшанскі сельсавет]] * [[вёска Міхайлоўшчына, Гальшанскі сельсавет]] * [[вёска Мультанка, Гальшанскі сельсавет]] * [[вёска Мяшкуці, Гальшанскі сельсавет]] * [[вёска Навасяды, Гальшанскі сельсавет]] * [[вёска Нарушаўцы, Гальшанскі сельсавет]] * [[вёска Нарцукі, Гальшанскі сельсавет]] * [[вёска Норшты, Гальшанскі сельсавет]] * [[хутар Паклева, Гальшанскі сельсавет]] * [[вёска Пашкішкі, Гальшанскі сельсавет]] * [[вёска Плябанцы, Гальшанскі сельсавет]] * [[вёска Рагінчаняты, Гальшанскі сельсавет]] * [[вёска Рамейкішкі, Гальшанскі сельсавет]] * [[вёска Родзевічы, Гальшанскі сельсавет]] * [[вёска Сакацяняты, Гальшанскі сельсавет]] * [[вёска Семернікі, Гальшанскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Гальшанскі сельсавет]] * [[хутар Тарасаўшчына, Гальшанскі сельсавет]] * [[вёска Цімахі, Гальшанскі сельсавет]] * [[вёска Цюпішкі, Гальшанскі сельсавет]] * [[вёска Чуркі, Гальшанскі сельсавет]] * [[вёска Блоткаўшчына, Граўжышкоўскі сельсавет]] * [[вёска Борці, Граўжышкоўскі сельсавет]] * [[вёска Васкрасенка, Граўжышкоўскі сельсавет]] * [[вёска Віцюлі, Граўжышкоўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Вайшнарышкі, Граўжышкоўскі сельсавет]] * [[вёска Граўжышкі, Граўжышкоўскі сельсавет]] * [[хутар Гута, Граўжышкоўскі сельсавет]] * [[вёска Доржы, Граўжышкоўскі сельсавет]] * [[хутар Загураўшчына, Граўжышкоўскі сельсавет]] * [[вёска Клявіца, Граўжышкоўскі сельсавет]] * [[вёска Лойці, Граўжышкоўскі сельсавет]] * [[вёска Луды, Граўжышкоўскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Вайшнарышкі, Граўжышкоўскі сельсавет]] * [[вёска Павілойці, Граўжышкоўскі сельсавет]] * [[вёска Падгаі, Граўжышкоўскі сельсавет]] * [[вёска Рашкуцяны, Граўжышкоўскі сельсавет]] * [[вёска Роўгелішкі, Граўжышкоўскі сельсавет]] * [[вёска Рудзі, Граўжышкоўскі сельсавет]] * [[хутар Франусіна, Граўжышкоўскі сельсавет]] * [[хутар Хаваншчына, Граўжышкоўскі сельсавет]] * [[вёска Шчапанавічы, Граўжышкоўскі сельсавет]] * [[хутар Баяры, Гродзінскі сельсавет]] * [[вёска Вельмуты, Гродзінскі сельсавет]] * [[хутар Вяжы, Гродзінскі сельсавет]] * [[вёска Галагуры, Гродзінскі сельсавет]] * [[вёска Гродзі, Гродзінскі сельсавет]] * [[вёска Дружба, Гродзінскі сельсавет]] * [[вёска Дэбесі, Гродзінскі сельсавет]] * [[вёска Журавы, Гродзінскі сельсавет]] * [[хутар Зялёнка, Гродзінскі сельсавет]] * [[вёска Мядзюны, Гродзінскі сельсавет]] * [[хутар Рамэйкі, Гродзінскі сельсавет]] * [[вёска Роўнае Поле, Гродзінскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Гродзінскі сельсавет]] * [[вёска Стрэльчыкі, Гродзінскі сельсавет]] * [[вёска Ступкоўшчына, Гродзінскі сельсавет]] * [[вёска Сухадолы, Гродзінскі сельсавет]] * [[вёска Талмінава, Гродзінскі сельсавет]] * [[вёска Труханы, Гродзінскі сельсавет]] * [[хутар Укропішкі, Гродзінскі сельсавет]] * [[вёска Цялежышкі, Гродзінскі сельсавет]] * [[вёска Ажалеі, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Амаляны, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Ананішкі, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Анкуды, Жупранскі сельсавет]] * [[пасёлак Ашмяны, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Байцюлі, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Баранцы, Жупранскі сельсавет]] * [[хутар Бартэлі, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Бярвенцы, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Валойці, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Шумілішкі, Жупранскі сельсавет]] * [[хутар Вячкойні, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Галіны, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Грынцы, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Дакурнішкі, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Дзягаўцы, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Дукойні, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Жвірблішкі, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Жрэбішкі, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Жупраны, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Забарцы, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Замасцяны, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Зялёная Дубрава, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Кірылаўшчына, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Кісялёва, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Клеі, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Кракоўка, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Кушлева, Жупранскі сельсавет]] * [[хутар Латавічы, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Ліпаўка, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Лусцішкі, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Лэйлубка, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Люгоўшчына, Жупранскі сельсавет]] * [[хутар Людзвінова, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Шумілішкі, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Мікуцяны, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Навасяды, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Навашышкі, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Навікі, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Нарбуты, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Палянкі, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Паляны, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Працкаўшчына, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Пятрулі, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Скілондзішкі, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Скірсціны, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Талоцішкі, Жупранскі сельсавет]] * [[хутар Хацькуны, Жупранскі сельсавет]] * [[хутар Цантэлі, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Ціханы, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Ягелаўшчына, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Якелеўшчына, Жупранскі сельсавет]] * [[вёска Адамаўшчына, Кальчунскі сельсавет]] * [[вёска Акмянеі, Кальчунскі сельсавет]] * [[хутар Асінаўка, Кальчунскі сельсавет]] * [[вёска Баўбы, Кальчунскі сельсавет]] * [[вёска Бернікі, Кальчунскі сельсавет]] * [[вёска Болтуп, Кальчунскі сельсавет]] * [[вёска Будзёнаўка, Кальчунскі сельсавет]] * [[вёска Буні, Кальчунскі сельсавет]] * [[хутар Бялянішкі, Кальчунскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Сямюны, Кальчунскі сельсавет]] * [[вёска Габрыялаўшчына, Кальчунскі сельсавет]] * [[вёска Гароднікі, Кальчунскі сельсавет]] * [[вёска Гушчы, Кальчунскі сельсавет]] * [[вёска Загорнікі, Кальчунскі сельсавет]] * [[вёска Кальчуны, Кальчунскі сельсавет]] * [[вёска Ленкаўшчына, Кальчунскі сельсавет]] * [[вёска Лойцеўшчына, Кальчунскі сельсавет]] * [[вёска Людвікаўшчына, Кальчунскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Сямюны, Кальчунскі сельсавет]] * [[хутар Маргі, Кальчунскі сельсавет]] * [[вёска Мардасы, Кальчунскі сельсавет]] * [[вёска Наваполле, Кальчунскі сельсавет]] * [[вёска Навасяды, Кальчунскі сельсавет]] * [[вёска Палянікі, Кальчунскі сельсавет]] * [[вёска Папішкі, Кальчунскі сельсавет]] * [[вёска Побалеўшчына, Кальчунскі сельсавет]] * [[вёска Повішні, Кальчунскі сельсавет]] * [[вёска Ралаўшчына, Кальчунскі сельсавет]] * [[хутар Расюкоўшчына, Кальчунскі сельсавет]] * [[вёска Сенкаўшчына, Кальчунскі сельсавет]] * [[вёска Стадольнікі, Кальчунскі сельсавет]] * [[хутар Суглобішкі, Кальчунскі сельсавет]] * [[хутар Суслішкі, Кальчунскі сельсавет]] * [[вёска Сякераўцы, Кальчунскі сельсавет]] * [[вёска Харанжышкі, Кальчунскі сельсавет]] * [[хутар Яхімішкі, Кальчунскі сельсавет]] * [[вёска Аляхнова, Каменналогскі сельсавет]] * [[вёска Баяры, Каменналогскі сельсавет]] * [[хутар Будзькаўшчына, Каменналогскі сельсавет]] * [[вёска Бяняны, Каменналогскі сельсавет]] * [[вёска Бярындзішкі, Каменналогскі сельсавет]] * [[вёска Ваўкоўшчына, Каменналогскі сельсавет]] * [[хутар Вільянова, Каменналогскі сельсавет]] * [[вёска Віштокі, Каменналогскі сельсавет]] * [[хутар Выгада, Каменналогскі сельсавет]] * [[вёска Ганева, Каменналогскі сельсавет]] * [[хутар Граўжы, Каменналогскі сельсавет]] * [[вёска Дайноўка, Каменналогскі сельсавет]] * [[хутар Далавая, Каменналогскі сельсавет]] * [[хутар Дзітраўшчына, Каменналогскі сельсавет]] * [[вёска Дольны Каменны Лог, Каменналогскі сельсавет]] * [[вёска Дукелі, Каменналогскі сельсавет]] * [[вёска Жукі, Каменналогскі сельсавет]] * [[вёска Каменны Лог, Каменналогскі сельсавет]] * [[вёска Каршунішкі, Каменналогскі сельсавет]] * [[вёска Кастэчына, Каменналогскі сельсавет]] * [[вёска Кемяны, Каменналогскі сельсавет]] * [[вёска Курганы, Каменналогскі сельсавет]] * [[хутар Лужы, Каменналогскі сельсавет]] * [[вёска Макрыцы, Каменналогскі сельсавет]] * [[вёска Малынішкі, Каменналогскі сельсавет]] * [[хутар Маскоўшчына, Каменналогскі сельсавет]] * [[вёска Меднікі, Каменналогскі сельсавет]] * [[хутар Мерлішкі, Каменналогскі сельсавет]] * [[вёска Мураўёўка, Каменналогскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Каменналогскі сельсавет]] * [[хутар Навасяды, Каменналогскі сельсавет]] * [[вёска Навасяды 1, Каменналогскі сельсавет]] * [[вёска Навасяды 2, Каменналогскі сельсавет]] * [[вёска Паляны, Каменналогскі сельсавет]] * [[хутар Патокі, Каменналогскі сельсавет]] * [[вёска Погіры, Каменналогскі сельсавет]] * [[хутар Рай, Каменналогскі сельсавет]] * [[хутар Роўнае Поле, Каменналогскі сельсавет]] * [[вёска Цудзенішкі, Каменналогскі сельсавет]] * [[хутар Чарапакальня, Каменналогскі сельсавет]] * [[вёска Юршаны, Каменналогскі сельсавет]] * [[вёска Янішкі, Каменналогскі сельсавет]] * [[вёска Янканцы, Каменналогскі сельсавет]] * [[вёска Янова, Каменналогскі сельсавет]] * [[вёска Ясянёва, Каменналогскі сельсавет]] * [[хутар Андрэйкішкі, Крайванцаўскі сельсавет]] * [[вёска Анжадава, Крайванцаўскі сельсавет]] * [[вёска Антаны, Крайванцаўскі сельсавет]] * [[вёска Барова, Крайванцаўскі сельсавет]] * [[вёска Бікяны, Крайванцаўскі сельсавет]] * [[вёска Буняны, Крайванцаўскі сельсавет]] * [[вёска Бурцішкі, Крайванцаўскі сельсавет]] * [[вёска Буянішкі, Крайванцаўскі сельсавет]] * [[вёска Бычкі, Крайванцаўскі сельсавет]] * [[вёска Бяцюны, Крайванцаўскі сельсавет]] * [[вёска Вельбутова, Крайванцаўскі сельсавет]] * [[хутар Высака, Крайванцаўскі сельсавет]] * [[вёска Гардзіеўцы, Крайванцаўскі сельсавет]] * [[вёска Гольманты, Крайванцаўскі сельсавет]] * [[хутар Гудалаўка, Крайванцаўскі сельсавет]] * [[вёска Гурэлі, Крайванцаўскі сельсавет]] * [[хутар Дзяліна, Крайванцаўскі сельсавет]] * [[вёска Жодаўка, Крайванцаўскі сельсавет]] * [[вёска Кадзі, Крайванцаўскі сельсавет]] * [[вёска Казарэзы, Крайванцаўскі сельсавет]] * [[хутар Касацішкі, Крайванцаўскі сельсавет]] * [[хутар Каснеўшчына, Крайванцаўскі сельсавет]] * [[вёска Кібы, Крайванцаўскі сельсавет]] * [[вёска Крайванцы, Крайванцаўскі сельсавет]] * [[хутар Крывая, Крайванцаўскі сельсавет]] * [[вёска Крыжалеўшчына, Крайванцаўскі сельсавет]] * [[вёска Куцкуны, Крайванцаўскі сельсавет]] * [[вёска Лапейкі, Крайванцаўскі сельсавет]] * [[вёска Латвелі, Крайванцаўскі сельсавет]] * [[хутар Ліпнягі, Крайванцаўскі сельсавет]] * [[вёска Лукшаны, Крайванцаўскі сельсавет]] * [[хутар Малакі, Крайванцаўскі сельсавет]] * [[вёска Марцінова, Крайванцаўскі сельсавет]] * [[вёска Маслаўшчына, Крайванцаўскі сельсавет]] * [[хутар Мельніца, Крайванцаўскі сельсавет]] * [[вёска Мікулішкі, Крайванцаўскі сельсавет]] * [[вёска Мурыны, Крайванцаўскі сельсавет]] * [[вёска Нартуны, Крайванцаўскі сельсавет]] * [[хутар Піктуша, Крайванцаўскі сельсавет]] * [[хутар Скірманцішкі, Крайванцаўскі сельсавет]] * [[вёска Старая Тарасаўшчына, Крайванцаўскі сельсавет]] * [[вёска Стульгі, Крайванцаўскі сельсавет]] * [[вёска Талеі, Крайванцаўскі сельсавет]] * [[вёска Цішканы, Крайванцаўскі сельсавет]] * [[вёска Юсялішкі, Крайванцаўскі сельсавет]] * [[вёска Аляксандраўка, Мураванаашмянкоўскі сельсавет]] * [[вёска Анцулі, Мураванаашмянкоўскі сельсавет]] * [[хутар Бена, Мураванаашмянкоўскі сельсавет]] * [[вёска Валодзькаўшчына, Мураванаашмянкоўскі сельсавет]] * [[вёска Варні, Мураванаашмянкоўскі сельсавет]] * [[вёска Васеўцы, Мураванаашмянкоўскі сельсавет]] * [[вёска Гальгінішкі, Мураванаашмянкоўскі сельсавет]] * [[хутар Гаўрыланцы, Мураванаашмянкоўскі сельсавет]] * [[вёска Гервішкі, Мураванаашмянкоўскі сельсавет]] * [[вёска Грыгі Гаравыя, Мураванаашмянкоўскі сельсавет]] * [[вёска Грыгі Далавыя, Мураванаашмянкоўскі сельсавет]] * [[вёска Даўкшышкі, Мураванаашмянкоўскі сельсавет]] * [[вёска Карвелішкі, Мураванаашмянкоўскі сельсавет]] * [[вёска Кліманцы, Мураванаашмянкоўскі сельсавет]] * [[вёска Куляшы, Мураванаашмянкоўскі сельсавет]] * [[вёска Лысая Гара, Мураванаашмянкоўскі сельсавет]] * [[вёска Марачанка, Мураванаашмянкоўскі сельсавет]] * [[вёска Масі, Мураванаашмянкоўскі сельсавет]] * [[вёска Мураваная Ашмянка, Мураванаашмянкоўскі сельсавет]] * [[вёска Насканцы, Мураванаашмянкоўскі сельсавет]] * [[вёска Пагулянка, Мураванаашмянкоўскі сельсавет]] * [[хутар Памерач, Мураванаашмянкоўскі сельсавет]] * [[вёска Побень, Мураванаашмянкоўскі сельсавет]] * [[вёска Рудзішкі, Мураванаашмянкоўскі сельсавет]] * [[вёска Сайлюкі, Мураванаашмянкоўскі сельсавет]] * [[вёска Слоцішкі, Мураванаашмянкоўскі сельсавет]] * [[вёска Стралы, Мураванаашмянкоўскі сельсавет]] * [[вёска Цімуты, Мураванаашмянкоўскі сельсавет]] * [[вёска Швабы, Мураванаашмянкоўскі сельсавет]] * [[хутар Шлапакоўшчына, Мураванаашмянкоўскі сельсавет]] * [[вёска Агароднікі, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[хутар Алізова, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Асінаўка, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Багданішкі, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[хутар Багушкі, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Войневічы, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Волькавічы, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Гарліншчына, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Грыбаўшчына, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Гудзянята, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[хутар Гурэлі, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Казяны, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[хутар Каменка, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[хутар Крамешава, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Куцавічы, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[хутар Ляпёнка, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[хутар Мажэйкі, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Маствілішкі, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Міхалконі, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Навадворцы, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ордзевічы, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Павяжы, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Паўлаўцы, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Скабейкі, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сніпаўшчына, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[хутар Хадоркі, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[хутар Янова, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Вялікая Бераставіца]] * [[рабочы пасёлак Пагранічны]] * [[вёска Вараны, Пагранічны пассавет]] * [[вёска Гарбачы, Пагранічны пассавет]] * [[вёска Грыцавічы, Пагранічны пассавет]] * [[вёска Дзевяткі, Пагранічны пассавет]] * [[вёска Жылічы, Пагранічны пассавет]] * [[вёска Каласы, Пагранічны пассавет]] * [[вёска Кватары, Пагранічны пассавет]] * [[вёска Клепачы, Пагранічны пассавет]] * [[вёска Краснае, Пагранічны пассавет]] * [[вёска Лясная, Пагранічны пассавет]] * [[вёска Міжэвічы, Пагранічны пассавет]] * [[вёска Мінчыкі, Пагранічны пассавет]] * [[вёска Мянькі, Пагранічны пассавет]] * [[вёска Паўлюшкі, Пагранічны пассавет]] * [[вёска Рудаўляны, Пагранічны пассавет]] * [[вёска Сыраежкі, Пагранічны пассавет]] * [[хутар Франкова, Пагранічны пассавет]] * [[вёска Цецяроўка, Пагранічны пассавет]] * [[вёска Чаплічы, Пагранічны пассавет]] * [[вёска Яскалды, Пагранічны пассавет]] * [[вёска Ятаўты, Пагранічны пассавет]] * [[вёска Алекшыцы, Алекшыцкі сельсавет]] * [[вёска Верхаўляны, Алекшыцкі сельсавет]] * [[вёска Гольні, Алекшыцкі сельсавет]] * [[вёска Жукевічы, Алекшыцкі сельсавет]] * [[вёска Калеснікі, Алекшыцкі сельсавет]] * [[вёска Князевічы, Алекшыцкі сельсавет]] * [[вёска Кордзікі, Алекшыцкі сельсавет]] * [[вёска Краснікі, Алекшыцкі сельсавет]] * [[вёска Кубельнікі, Алекшыцкі сельсавет]] * [[вёска Малыя Гольні, Алекшыцкі сельсавет]] * [[вёска Малыя Эйсманты, Алекшыцкі сельсавет]] * [[вёска Масаляны, Алекшыцкі сельсавет]] * [[вёска Муравана, Алекшыцкі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Алекшыцкі сельсавет]] * [[вёска Падбагонікі, Алекшыцкі сельсавет]] * [[вёска Пыхоўчыцы, Алекшыцкі сельсавет]] * [[вёска Пяскі, Алекшыцкі сельсавет]] * [[вёска Траццякі, Алекшыцкі сельсавет]] * [[вёска Белы Дворак, Бераставіцкі сельсавет]] * [[вёска Бераставічаны, Бераставіцкі сельсавет]] * [[вёска Галынка, Бераставіцкі сельсавет]] * [[вёска Ёдзічы, Бераставіцкі сельсавет]] * [[вёска Івашкаўцы, Бераставіцкі сельсавет]] * [[вёска Кашанцы, Бераставіцкі сельсавет]] * [[вёска Клюкоўцы, Бераставіцкі сельсавет]] * [[вёска Кулі, Бераставіцкі сельсавет]] * [[вёска Непарожнеўцы, Бераставіцкі сельсавет]] * [[вёска Паплаўцы, Бераставіцкі сельсавет]] * [[вёска Плюскалаўцы, Бераставіцкі сельсавет]] * [[вёска Хмеліска, Бераставіцкі сельсавет]] * [[вёска Шаляпкі, Бераставіцкі сельсавет]] * [[вёска Водла, Канюхоўскі сельсавет]] * [[вёска Глебавічы, Канюхоўскі сельсавет]] * [[вёска Грайна, Канюхоўскі сельсавет]] * [[вёска Жорнаўка, Канюхоўскі сельсавет]] * [[вёска Знайдзіна, Канюхоўскі сельсавет]] * [[вёска Казлы, Канюхоўскі сельсавет]] * [[вёска Канюхі, Канюхоўскі сельсавет]] * [[вёска Магіляны, Канюхоўскі сельсавет]] * [[вёска Плябанаўцы, Канюхоўскі сельсавет]] * [[вёска Сарасекі, Канюхоўскі сельсавет]] * [[вёска Астапкаўшчына, Макаравецкі сельсавет]] * [[вёска Белакозы, Макаравецкі сельсавет]] * [[вёска Вішнеўка, Макаравецкі сельсавет]] * [[вёска Генюшы, Макаравецкі сельсавет]] * [[хутар Дольны Уснар, Макаравецкі сельсавет]] * [[вёска Ігнатавічы, Макаравецкі сельсавет]] * [[вёска Кудрычы, Макаравецкі сельсавет]] * [[вёска Курчоўцы, Макаравецкі сельсавет]] * [[вёска Лапенеўцы, Макаравецкі сельсавет]] * [[вёска Лішкі, Макаравецкі сельсавет]] * [[вёска Макараўцы, Макаравецкі сельсавет]] * [[вёска Парэчча, Макаравецкі сельсавет]] * [[вёска Пачобуты, Макаравецкі сельсавет]] * [[вёска Пяцельчыцы, Макаравецкі сельсавет]] * [[вёска Русакі, Макаравецкі сельсавет]] * [[вёска Рэпавічы, Макаравецкі сельсавет]] * [[хутар Служкі, Макаравецкі сельсавет]] * [[вёска Сямёнаўка, Макаравецкі сельсавет]] * [[вёска Трахімы, Макаравецкі сельсавет]] * [[вёска Айцова, Малабераставіцкі сельсавет]] * [[вёска Багдзюкі, Малабераставіцкі сельсавет]] * [[вёска Вайцехаўшчына, Малабераставіцкі сельсавет]] * [[вёска Дзіневічы, Малабераставіцкі сельсавет]] * [[вёска Кавалі, Малабераставіцкі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Малабераставіцкі сельсавет]] * [[вёска Малая Бераставіца, Малабераставіцкі сельсавет]] * [[вёска Хілякі, Малабераставіцкі сельсавет]] * [[вёска Бергелі, Пархімаўскі сельсавет]] * [[вёска Вараны, Пархімаўскі сельсавет]] * [[вёска Данілкі, Пархімаўскі сельсавет]] * [[вёска Даўбянкі, Пархімаўскі сельсавет]] * [[вёска Жабры, Пархімаўскі сельсавет]] * [[вёска Жукевічы, Пархімаўскі сельсавет]] * [[вёска Зайкаўшчына, Пархімаўскі сельсавет]] * [[вёска Кавалікі, Пархімаўскі сельсавет]] * [[вёска Каленікі, Пархімаўскі сельсавет]] * [[вёска Канчаны, Пархімаўскі сельсавет]] * [[вёска Карпаўцы, Пархімаўскі сельсавет]] * [[вёска Ліснявічы, Пархімаўскі сельсавет]] * [[вёска Людзвінова, Пархімаўскі сельсавет]] * [[вёска Лявонавічы, Пархімаўскі сельсавет]] * [[хутар Палежыно, Пархімаўскі сельсавет]] * [[вёска Пархімаўцы, Пархімаўскі сельсавет]] * [[вёска Пятроўцы, Пархімаўскі сельсавет]] * [[вёска Сінькі, Пархімаўскі сельсавет]] * [[вёска Стары Дворац, Пархімаўскі сельсавет]] * [[вёска Старынцы, Пархімаўскі сельсавет]] * [[вёска Эймінаўцы, Пархімаўскі сельсавет]] * [[вёска Барыскі, Эйсмантаўскі сельсавет]] * [[вёска Валотынь, Эйсмантаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Ёдкавічы, Эйсмантаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Эйсманты, Эйсмантаўскі сельсавет]] * [[вёска Жукевічы, Эйсмантаўскі сельсавет]] * [[вёска Кавалі, Эйсмантаўскі сельсавет]] * [[вёска Каенеўцы, Эйсмантаўскі сельсавет]] * [[вёска Кулікі, Эйсмантаўскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Ёдкавічы, Эйсмантаўскі сельсавет]] * [[вёска Мацеевічы, Эйсмантаўскі сельсавет]] * [[вёска Місявічы, Эйсмантаўскі сельсавет]] * [[вёска Міхаліно, Эйсмантаўскі сельсавет]] * [[вёска Рымуцеўцы, Эйсмантаўскі сельсавет]] * [[вёска Станявічы, Эйсмантаўскі сельсавет]] * [[вёска Цыдзікі, Эйсмантаўскі сельсавет]] * [[вёска Ярмолічы, Эйсмантаўскі сельсавет]] * [[горад Ваўкавыск]] * [[гарадскі пасёлак Краснасельскі]] * [[гарадскі пасёлак Рось]] * [[вёска Загоры, Краснасельскі пассавет]] * [[вёска Карпаўцы, Краснасельскі пассавет]] * [[вёска Масток, Краснасельскі пассавет]] * [[вёска Мачуліна, Краснасельскі пассавет]] * [[вёска Мінеўшчына, Краснасельскі пассавет]] * [[вёска Навасёлкі, Краснасельскі пассавет]] * [[вёска Пагараны, Краснасельскі пассавет]] * [[вёска Падрось, Краснасельскі пассавет]] * [[вёска Петакі, Краснасельскі пассавет]] * [[вёска Цеалін, Краснасельскі пассавет]] * [[вёска Агароднікі, Роскі пассавет]] * [[вёска Альхова, Роскі пассавет]] * [[вёска Андрушы, Роскі пассавет]] * [[вёска Боблава, Роскі пассавет]] * [[вёска Бойдаты, Роскі пассавет]] * [[вёска Вехатніца, Роскі пассавет]] * [[вёска Данілаўцы, Роскі пассавет]] * [[вёска Дзятлавічы, Роскі пассавет]] * [[вёска Дубаўцы, Роскі пассавет]] * [[вёска Дуляўцы, Роскі пассавет]] * [[вёска Дыхнавічы, Роскі пассавет]] * [[вёска Ендрыхаўцы, Роскі пассавет]] * [[вёска Зарачаны, Роскі пассавет]] * [[вёска Зенчыкі, Роскі пассавет]] * [[вёска Каты, Роскі пассавет]] * [[вёска Крываносаўцы, Роскі пассавет]] * [[вёска Лозы, Роскі пассавет]] * [[вёска Мількаўцы, Роскі пассавет]] * [[вёска Міслюкі, Роскі пассавет]] * [[вёска Навікі, Роскі пассавет]] * [[вёска Новае Сяло, Роскі пассавет]] * [[вёска Пасынкі, Роскі пассавет]] * [[вёска Плябанаўцы, Роскі пассавет]] * [[вёска Скрыбава, Роскі пассавет]] * [[вёска Станкаўцы, Роскі пассавет]] * [[вёска Студзянец, Роскі пассавет]] * [[вёска Шаўкі, Роскі пассавет]] * [[вёска Азярыска, Ваўкавыскі сельсавет]] * [[вёска Аляксандраўка, Ваўкавыскі сельсавет]] * [[вёска Ашмянцы, Ваўкавыскі сельсавет]] * [[вёска Бакі, Ваўкавыскі сельсавет]] * [[вёска Бачанцы 1, Ваўкавыскі сельсавет]] * [[вёска Бачанцы 2, Ваўкавыскі сельсавет]] * [[вёска Біскупцы, Ваўкавыскі сельсавет]] * [[вёска Бяляўшчына, Ваўкавыскі сельсавет]] * [[вёска Войткавічы, Ваўкавыскі сельсавет]] * [[вёска Грыцкі, Ваўкавыскі сельсавет]] * [[вёска Дружная, Ваўкавыскі сельсавет]] * [[вёска Задворанцы, Ваўкавыскі сельсавет]] * [[вёска Заляшаны, Ваўкавыскі сельсавет]] * [[вёска Замкавая, Ваўкавыскі сельсавет]] * [[вёска Калядзічы, Ваўкавыскі сельсавет]] * [[вёска Камяніца, Ваўкавыскі сельсавет]] * [[вёска Кукуці, Ваўкавыскі сельсавет]] * [[вёска Кутнікі, Ваўкавыскі сельсавет]] * [[вёска Леснякі, Ваўкавыскі сельсавет]] * [[вёска Маісеевічы, Ваўкавыскі сельсавет]] * [[вёска Малая Лапеніца, Ваўкавыскі сельсавет]] * [[вёска Мітрані, Ваўкавыскі сельсавет]] * [[вёска Новыя Хацькоўцы, Ваўкавыскі сельсавет]] * [[вёска Няверавічы, Ваўкавыскі сельсавет]] * [[вёска Пасекі, Ваўкавыскі сельсавет]] * [[вёска Рупейкі, Ваўкавыскі сельсавет]] * [[вёска Хацькоўцы, Ваўкавыскі сельсавет]] * [[пасёлак Юбілейны, Ваўкавыскі сельсавет]] * [[вёска Янова, Ваўкавыскі сельсавет]] * [[вёска Ясенавіца, Ваўкавыскі сельсавет]] * [[вёска Аляксандраўка, Воўпаўскі сельсавет]] * [[вёска Бабры, Воўпаўскі сельсавет]] * [[вёска Воўпа, Воўпаўскі сельсавет]] * [[вёска Гледнявічы, Воўпаўскі сельсавет]] * [[вёска Длугапаль, Воўпаўскі сельсавет]] * [[вёска Замасцяны, Воўпаўскі сельсавет]] * [[вёска Кавалі, Воўпаўскі сельсавет]] * [[вёска Палаўкі, Воўпаўскі сельсавет]] * [[вёска Тупічаны, Воўпаўскі сельсавет]] * [[вёска Вярэйкі, Вярэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Дзевяткаўцы, Вярэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ежаўцы, Вярэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Емяльянава, Вярэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Жарна, Вярэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Залучаны, Вярэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Зборы, Вярэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Злобаўшчына, Вярэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Кувекі, Вярэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Кузьмічы, Вярэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Львоўка, Вярэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Мацейкаўшчына, Вярэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Моцькаўцы, Вярэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ніканаўцы, Вярэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Палошкі, Вярэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сядзейкі, Вярэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Трумпы, Вярэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Яцкова, Вярэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Андрэевічы, Гнезнаўскі сельсавет]] * [[вёска Галынка, Гнезнаўскі сельсавет]] * [[вёска Гнезна, Гнезнаўскі сельсавет]] * [[вёска Косцевічы, Гнезнаўскі сельсавет]] * [[вёска Мсцібава, Гнезнаўскі сельсавет]] * [[вёска Цімахі, Гнезнаўскі сельсавет]] * [[вёска Янышы, Гнезнаўскі сельсавет]] * [[вёска Ярылаўка, Гнезнаўскі сельсавет]] * [[вёска Багдзі, Ізабелінскі сельсавет]] * [[вёска Баўблі, Ізабелінскі сельсавет]] * [[вёска Драгічаны, Ізабелінскі сельсавет]] * [[вёска Ельцаўшчына, Ізабелінскі сельсавет]] * [[вёска Жорнаўка, Ізабелінскі сельсавет]] * [[вёска Ізабелін, Ізабелінскі сельсавет]] * [[вёска Мацвееўцы, Ізабелінскі сельсавет]] * [[вёска Нізянкі, Ізабелінскі сельсавет]] * [[вёска Нізяны, Ізабелінскі сельсавет]] * [[вёска Паўлаўшчына, Ізабелінскі сельсавет]] * [[вёска Раманаўка, Ізабелінскі сельсавет]] * [[хутар Рунгі, Ізабелінскі сельсавет]] * [[хутар Сегянеўшчына, Ізабелінскі сельсавет]] * [[вёска Трунцы, Ізабелінскі сельсавет]] * [[вёска Улезлы, Ізабелінскі сельсавет]] * [[вёска Харужанцы, Ізабелінскі сельсавет]] * [[вёска Хоружава, Ізабелінскі сельсавет]] * [[вёска Амшары, Падароскі сельсавет]] * [[вёска Верусіно, Падароскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Сяло, Падароскі сельсавет]] * [[вёска Галышкі, Падароскі сельсавет]] * [[вёска Губчыцы, Падароскі сельсавет]] * [[вёска Дубічы, Падароскі сельсавет]] * [[вёска Дуброўнікі, Падароскі сельсавет]] * [[вёска Канюхі, Падароскі сельсавет]] * [[вёска Краскі, Падароскі сельсавет]] * [[вёска Падароск, Падароскі сельсавет]] * [[вёска Севашкі, Падароскі сельсавет]] * [[вёска Старынкі, Падароскі сельсавет]] * [[вёска Сядзельнікі, Падароскі сельсавет]] * [[вёска Шамбялін, Падароскі сельсавет]] * [[вёска Бурнева, Рэплеўскі сельсавет]] * [[вёска Ганасаўцы, Рэплеўскі сельсавет]] * [[вёска Грыбаўцы, Рэплеўскі сельсавет]] * [[вёска Духаўляны, Рэплеўскі сельсавет]] * [[вёска Марцянаўцы, Рэплеўскі сельсавет]] * [[вёска Мештуны, Рэплеўскі сельсавет]] * [[вёска Навасады, Рэплеўскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Рэплеўскі сельсавет]] * [[вёска Навікі, Рэплеўскі сельсавет]] * [[вёска Пачуйкі, Рэплеўскі сельсавет]] * [[вёска Петрашэўцы, Рэплеўскі сельсавет]] * [[вёска Рэпля, Рэплеўскі сельсавет]] * [[вёска Сугакі, Рэплеўскі сельсавет]] * [[вёска Альшымава, Субацкі сельсавет]] * [[вёска Араны, Субацкі сельсавет]] * [[вёска Астроўчыцы, Субацкі сельсавет]] * [[вёска Вішнявічы, Субацкі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Азяранкі, Субацкі сельсавет]] * [[вёска Гоцевічы, Субацкі сельсавет]] * [[вёска Жынаўцы, Субацкі сельсавет]] * [[вёска Занцавічы, Субацкі сельсавет]] * [[вёска Зубаўшчына, Субацкі сельсавет]] * [[вёска Калантаі, Субацкі сельсавет]] * [[вёска Косіна, Субацкі сельсавет]] * [[вёска Курапаты, Субацкі сельсавет]] * [[вёска Лічыцы, Субацкі сельсавет]] * [[вёска Малыя Азяранкі, Субацкі сельсавет]] * [[вёска Манчэлі, Субацкі сельсавет]] * [[вёска Новая Ятвезь, Субацкі сельсавет]] * [[вёска Пекары, Субацкі сельсавет]] * [[вёска Пожаркі, Субацкі сельсавет]] * [[вёска Селяхі, Субацкі сельсавет]] * [[вёска Скураты, Субацкі сельсавет]] * [[вёска Славікі, Субацкі сельсавет]] * [[вёска Субачы, Субацкі сельсавет]] * [[вёска Цярэшкі, Субацкі сельсавет]] * [[вёска Чырвоны Груд, Субацкі сельсавет]] * [[вёска Шандры, Субацкі сельсавет]] * [[вёска Шніпава, Субацкі сельсавет]] * [[вёска Шулейкі, Субацкі сельсавет]] * [[вёска Ятвезь, Субацкі сельсавет]] * [[вёска Агароднікі, Шылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Алекшыцы, Шылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Бабылі, Шылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Бердзікі, Шылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Бягені, Шылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Зіняўцы, Шылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Кукалкі, Шылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Леснікі, Шылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Мелаўцы, Шылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Пятчыцы, Шылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Раднікі, Шылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Снапкі, Шылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Сямёнава, Шылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Талькаўцы, Шылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Шусцікі, Шылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Шылавічы, Шылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Янавічы, Шылавіцкі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Воранава]] * [[гарадскі пасёлак Радунь]] * [[хутар Андзюлевіча, Радунскі пассавет]] * [[вёска Бартэшышкі, Радунскі пассавет]] * [[вёска Вайкунцы, Радунскі пассавет]] * [[вёска Вашкелі, Радунскі пассавет]] * [[вёска Віганцы, Радунскі пассавет]] * [[вёска Гарадзішча, Радунскі пассавет]] * [[вёска Даўгялішкі, Радунскі пассавет]] * [[вёска Кемейшы, Радунскі пассавет]] * [[хутар Кузьміцкага, Радунскі пассавет]] * [[вёска Куркі, Радунскі пассавет]] * [[вёска Мажэйкі, Радунскі пассавет]] * [[вёска Мядзюшы, Радунскі пассавет]] * [[хутар Насавічы, Радунскі пассавет]] * [[вёска Новая Казакоўшчына, Радунскі пассавет]] * [[вёска Новыя Смільгіні, Радунскі пассавет]] * [[вёска Орлі, Радунскі пассавет]] * [[вёска Палюнцы, Радунскі пассавет]] * [[вёска Папішкі, Радунскі пассавет]] * [[вёска Пасада, Радунскі пассавет]] * [[вёска Пацялюнцы, Радунскі пассавет]] * [[вёска Пашкавічы, Радунскі пассавет]] * [[вёска Пенценішкі, Радунскі пассавет]] * [[хутар Пранткілевіча, Радунскі пассавет]] * [[вёска Пусявары, Радунскі пассавет]] * [[хутар Радзевіча, Радунскі пассавет]] * [[вёска Салішкі, Радунскі пассавет]] * [[вёска Складанцы, Радунскі пассавет]] * [[вёска Старая Казакоўшчына, Радунскі пассавет]] * [[вёска Старыя Смільгіні, Радунскі пассавет]] * [[вёска Страчуны, Радунскі пассавет]] * [[вёска Талькунцы, Радунскі пассавет]] * [[вёска Уланаўшчына, Радунскі пассавет]] * [[вёска Юцюны, Радунскі пассавет]] * [[вёска Янапаль, Радунскі пассавет]] * [[вёска Ятаўты, Радунскі пассавет]] * [[вёска Балотнікі, Бастунскі сельсавет]] * [[вёска Бальсі, Бастунскі сельсавет]] * [[вёска Бастуны, Бастунскі сельсавет]] * [[хутар Вяканцы, Бастунскі сельсавет]] * [[вёска Гільвінцы, Бастунскі сельсавет]] * [[вёска Дайлідкі, Бастунскі сельсавет]] * [[вёска Дайнава, Бастунскі сельсавет]] * [[вёска Доўкні, Бастунскі сельсавет]] * [[хутар Занюны, Бастунскі сельсавет]] * [[вёска Лапацішкі, Бастунскі сельсавет]] * [[вёска Лаўцуны, Бастунскі сельсавет]] * [[вёска Мікянцы, Бастунскі сельсавет]] * [[вёска Раманы, Бастунскі сельсавет]] * [[вёска Рачкуны, Бастунскі сельсавет]] * [[вёска Сакалы, Бастунскі сельсавет]] * [[вёска Тракелі, Бастунскі сельсавет]] * [[вёска Цешкялі, Бастунскі сельсавет]] * [[вёска Цёмны Дол, Бастунскі сельсавет]] * [[вёска Шнуравічы, Бастунскі сельсавет]] * [[вёска Базылі, Беняконскі сельсавет]] * [[вёска Бальцінікелі, Беняконскі сельсавет]] * [[вёска Беняконі, Беняконскі сельсавет]] * [[вёска Біржыні, Беняконскі сельсавет]] * [[вёска Больцінікі, Беняконскі сельсавет]] * [[вёска Бражэльцы, Беняконскі сельсавет]] * [[вёска Бялюнцы, Беняконскі сельсавет]] * [[вёска Вайшні, Беняконскі сельсавет]] * [[вёска Вараноўка, Беняконскі сельсавет]] * [[вёска Варнакелі, Беняконскі сельсавет]] * [[вёска Візгірды, Беняконскі сельсавет]] * [[вёска Дайнава, Беняконскі сельсавет]] * [[вёска Ёткішкі, Беняконскі сельсавет]] * [[вёска Жыгі, Беняконскі сельсавет]] * [[вёска Забейгі, Беняконскі сельсавет]] * [[вёска Кімелі, Беняконскі сельсавет]] * [[вёска Кованцы, Беняконскі сельсавет]] * [[хутар Кодзі, Беняконскі сельсавет]] * [[хутар Кужы, Беняконскі сельсавет]] * [[вёска Літвіца, Беняконскі сельсавет]] * [[вёска Любарты, Беняконскі сельсавет]] * [[вёска Мілюнцы, Беняконскі сельсавет]] * [[вёска Навасады, Беняконскі сельсавет]] * [[вёска Падварышкі, Беняконскі сельсавет]] * [[вёска Посальч, Беняконскі сельсавет]] * [[вёска Ромуці, Беняконскі сельсавет]] * [[вёска Рэмезава, Беняконскі сельсавет]] * [[вёска Станішы, Беняконскі сельсавет]] * [[вёска Тусуманцы, Беняконскі сельсавет]] * [[вёска Цеслюкішкі, Беняконскі сельсавет]] * [[вёска Больцішкі, Больцішскі сельсавет]] * [[хутар Вільбікі, Больцішскі сельсавет]] * [[вёска Волдацішкі, Больцішскі сельсавет]] * [[хутар Гештаўты, Больцішскі сельсавет]] * [[вёска Друскенікі, Больцішскі сельсавет]] * [[вёска Пеляса, Больцішскі сельсавет]] * [[вёска Пілюнцы, Больцішскі сельсавет]] * [[вёска Повалака, Больцішскі сельсавет]] * [[вёска Подзітва, Больцішскі сельсавет]] * [[вёска Помедзь, Больцішскі сельсавет]] * [[вёска Сурканты, Больцішскі сельсавет]] * [[вёска Татаршчына, Больцішскі сельсавет]] * [[вёска Янавічы, Больцішскі сельсавет]] * [[вёска Агароднікі, Воранаўскі сельсавет]] * [[хутар Адамова, Воранаўскі сельсавет]] * [[вёска Баяры, Воранаўскі сельсавет]] * [[хутар Борці, Воранаўскі сельсавет]] * [[вёска Вараноўка, Воранаўскі сельсавет]] * [[хутар Воранава, Воранаўскі сельсавет]] * [[хутар Гартынкова, Воранаўскі сельсавет]] * [[вёска Германішкі, Воранаўскі сельсавет]] * [[вёска Гута, Воранаўскі сельсавет]] * [[вёска Дайноўка, Воранаўскі сельсавет]] * [[хутар Жамойцішкі, Воранаўскі сельсавет]] * [[вёска Клеткенікі, Воранаўскі сельсавет]] * [[вёска Лазарышкі, Воранаўскі сельсавет]] * [[вёска Мілавідная, Воранаўскі сельсавет]] * [[хутар Наваполле, Воранаўскі сельсавет]] * [[вёска Навасяды, Воранаўскі сельсавет]] * [[вёска Пажыжма, Воранаўскі сельсавет]] * [[вёска Стасіно, Воранаўскі сельсавет]] * [[хутар Сцілгуны, Воранаўскі сельсавет]] * [[хутар Высокія, Гіркаўскі сельсавет]] * [[вёска Гіркі, Гіркаўскі сельсавет]] * [[вёска Дубінцы, Гіркаўскі сельсавет]] * [[вёска Каргаўды, Гіркаўскі сельсавет]] * [[вёска Клайшы, Гіркаўскі сельсавет]] * [[вёска Кулі, Гіркаўскі сельсавет]] * [[вёска Ліпкунцы, Гіркаўскі сельсавет]] * [[вёска Лункі, Гіркаўскі сельсавет]] * [[вёска Лялюшы, Гіркаўскі сельсавет]] * [[вёска Лялянцы, Гіркаўскі сельсавет]] * [[вёска Навікі, Гіркаўскі сельсавет]] * [[вёска Палашкі, Гіркаўскі сельсавет]] * [[вёска Салтанішкі, Гіркаўскі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Гіркаўскі сельсавет]] * [[вёска Тоўцішкі, Гіркаўскі сельсавет]] * [[вёска Адвернікі, Доцішскі сельсавет]] * [[вёска Бярозаўка, Доцішскі сельсавет]] * [[вёска Доцішкі, Доцішскі сельсавет]] * [[вёска Енчы, Доцішскі сельсавет]] * [[хутар Каркуцяны, Доцішскі сельсавет]] * [[вёска Ківанцы, Доцішскі сельсавет]] * [[вёска Лебеднікі, Доцішскі сельсавет]] * [[вёска Любянцы, Доцішскі сельсавет]] * [[вёска Мацюнцы, Доцішскі сельсавет]] * [[вёска Навасады, Доцішскі сельсавет]] * [[вёска Павіланцы, Доцішскі сельсавет]] * [[вёска Парадунь, Доцішскі сельсавет]] * [[вёска Радзюнцы, Доцішскі сельсавет]] * [[вёска Роўбішкі, Доцішскі сельсавет]] * [[хутар Стамяроўшчына, Доцішскі сельсавет]] * [[вёска Сушышкі, Доцішскі сельсавет]] * [[вёска Чыжуны, Доцішскі сельсавет]] * [[вёска Юрэлі, Доцішскі сельсавет]] * [[вёска Ажэлішкі, Жырмунскі сельсавет]] * [[вёска Баяры, Жырмунскі сельсавет]] * [[вёска Біланцы, Жырмунскі сельсавет]] * [[вёска Будрэвічы, Жырмунскі сельсавет]] * [[хутар Ганцавічы, Жырмунскі сельсавет]] * [[вёска Гудэлі, Жырмунскі сельсавет]] * [[вёска Жылянцы, Жырмунскі сельсавет]] * [[вёска Жырмуны, Жырмунскі сельсавет]] * [[вёска Залескія, Жырмунскі сельсавет]] * [[вёска Каварыкі, Жырмунскі сельсавет]] * [[вёска Магуны, Жырмунскі сельсавет]] * [[хутар Мажэйкаўшчына, Жырмунскі сельсавет]] * [[хутар Мелевічы, Жырмунскі сельсавет]] * [[вёска Мендрыкаўшчына, Жырмунскі сельсавет]] * [[вёска Мніхі, Жырмунскі сельсавет]] * [[вёска Плікі, Жырмунскі сельсавет]] * [[вёска Пяткаўшчына, Жырмунскі сельсавет]] * [[вёска Скарводы, Жырмунскі сельсавет]] * [[вёска Стукі, Жырмунскі сельсавет]] * [[вёска Таўкіні, Жырмунскі сельсавет]] * [[вёска Шавердакі, Жырмунскі сельсавет]] * [[вёска Шальціні, Жырмунскі сельсавет]] * [[хутар Ясвілы, Жырмунскі сельсавет]] * [[вёска Абрамішкі, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Апонаўцы, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Асіпаўцы, Забалацкі сельсавет]] * [[хутар Баброўнікі, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Бярозаўка, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Валэйшы, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Верхняя Ваверка, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Гаранцы, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Градаўшчына, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Гудзінішкі, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Дварчаны, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Дзеткі, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Забалаць, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Запрудзяны, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Казляны, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Каламыцкія, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Кунеі, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Курчоўцы, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Малюкі, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Мігдалы, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Мішкалы, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Наркуны, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Падэйкі, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Пасека-Дварчаны, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Пашкі, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Праважа, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Пяроўцы, Забалацкі сельсавет]] * [[хутар Пятроўка, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Рэмзы, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Слаўная, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Смільгіні, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Станкілішкі, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Талочкі, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Трайгі, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Хутар Праважа, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Шлавенцы, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Шынкаўшчына, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Ядэлеўцы, Забалацкі сельсавет]] * [[вёска Ажубалі, Канвелішскі сельсавет]] * [[вёска Ажукальні, Канвелішскі сельсавет]] * [[вёска Аколіца Лепі, Канвелішскі сельсавет]] * [[хутар Александрына, Канвелішскі сельсавет]] * [[вёска Балькуны, Канвелішскі сельсавет]] * [[вёска Бацяны, Канвелішскі сельсавет]] * [[вёска Білі, Канвелішскі сельсавет]] * [[вёска Бялужышкі, Канвелішскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Лепі, Канвелішскі сельсавет]] * [[вёска Гайцюнішкі, Канвелішскі сельсавет]] * [[хутар Галоўні, Канвелішскі сельсавет]] * [[вёска Дзягутка, Канвелішскі сельсавет]] * [[вёска Канвелішкі, Канвелішскі сельсавет]] * [[вёска Катрымаўшчына, Канвелішскі сельсавет]] * [[вёска Кіжбы, Канвелішскі сельсавет]] * [[хутар Кліманы, Канвелішскі сельсавет]] * [[вёска Кулькішкі, Канвелішскі сельсавет]] * [[вёска Лоўцы, Канвелішскі сельсавет]] * [[вёска Лушчыкі, Канвелішскі сельсавет]] * [[вёска Лянцішкі, Канвелішскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Канвелішкі, Канвелішскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Лепі, Канвелішскі сельсавет]] * [[хутар Марыямпаль, Канвелішскі сельсавет]] * [[вёска Масюны, Канвелішскі сельсавет]] * [[вёска Падгай, Канвелішскі сельсавет]] * [[вёска Подзегуці, Канвелішскі сельсавет]] * [[вёска Раклішкі, Канвелішскі сельсавет]] * [[вёска Свілы, Канвелішскі сельсавет]] * [[вёска Слёзкі, Канвелішскі сельсавет]] * [[вёска Таўрэлі, Канвелішскі сельсавет]] * [[вёска Утканы, Канвелішскі сельсавет]] * [[вёска Чыжаўск, Канвелішскі сельсавет]] * [[вёска Чырканцы, Канвелішскі сельсавет]] * [[хутар Янова, Канвелішскі сельсавет]] * [[вёска Драгуці, Місявіцкі сельсавет]] * [[вёска Зарачаны, Місявіцкі сельсавет]] * [[вёска Зенявічы, Місявіцкі сельсавет]] * [[вёска Катавічы, Місявіцкі сельсавет]] * [[вёска Кубельчыкі, Місявіцкі сельсавет]] * [[вёска Куклі, Місявіцкі сельсавет]] * [[вёска Мантуны, Місявіцкі сельсавет]] * [[вёска Місявічы, Місявіцкі сельсавет]] * [[вёска Навасады, Місявіцкі сельсавет]] * [[вёска Пескаўцы, Місявіцкі сельсавет]] * [[вёска Сеўрукі, Місявіцкі сельсавет]] * [[вёска Якубаўцы, Місявіцкі сельсавет]] * [[вёска Алякшышкі, Нацкі сельсавет]] * [[вёска Бялюнцы, Нацкі сельсавет]] * [[вёска Гатуўка, Нацкі сельсавет]] * [[вёска Гінэлі, Нацкі сельсавет]] * [[хутар Кудаюнцы, Нацкі сельсавет]] * [[вёска Міцканцы, Нацкі сельсавет]] * [[вёска Мяжанцы, Нацкі сельсавет]] * [[вёска Нача, Нацкі сельсавет]] * [[вёска Некрашунцы, Нацкі сельсавет]] * [[вёска Постаўкі, Нацкі сельсавет]] * [[вёска Пузелі, Нацкі сельсавет]] * [[вёска Сабалюнцы, Нацкі сельсавет]] * [[вёска Салапяцішкі, Нацкі сельсавет]] * [[хутар Сербінішкі, Нацкі сельсавет]] * [[вёска Смільгіні, Нацкі сельсавет]] * [[хутар Тальманты, Нацкі сельсавет]] * [[вёска Шаўры, Нацкі сельсавет]] * [[хутар Абалішкі, Пагародзенскі сельсавет]] * [[вёска Асава, Пагародзенскі сельсавет]] * [[вёска Гольманцішкі, Пагародзенскі сельсавет]] * [[хутар Грубянцы, Пагародзенскі сельсавет]] * [[вёска Даўгердзішкі, Пагародзенскі сельсавет]] * [[вёска Даўгялы, Пагародзенскі сельсавет]] * [[хутар Ёні, Пагародзенскі сельсавет]] * [[вёска Жусіны, Пагародзенскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Пагародзенскі сельсавет]] * [[вёска Канюхі, Пагародзенскі сельсавет]] * [[вёска Лапацішкі, Пагародзенскі сельсавет]] * [[хутар Павіланцы, Пагародзенскі сельсавет]] * [[вёска Пагародна, Пагародзенскі сельсавет]] * [[вёска Падваранцы, Пагародзенскі сельсавет]] * [[вёска Подзі, Пагародзенскі сельсавет]] * [[вёска Подзітва, Пагародзенскі сельсавет]] * [[хутар Працішкі, Пагародзенскі сельсавет]] * [[вёска Татарка, Пагародзенскі сельсавет]] * [[вёска Трумпішкі, Пагародзенскі сельсавет]] * [[вёска Вайдагі, Паляцкі сельсаветшскі сельсавет]] * [[хутар Гута, Паляцкі сельсаветшскі сельсавет]] * [[вёска Даўгялы, Паляцкі сельсаветшскі сельсавет]] * [[вёска Драбішуны, Паляцкі сельсаветшскі сельсавет]] * [[вёска Дуцішкі, Паляцкі сельсаветшскі сельсавет]] * [[вёска Мухлядзішкі, Паляцкі сельсаветшскі сельсавет]] * [[вёска Паляцкішкі, Паляцкі сельсаветшскі сельсавет]] * [[вёска Порайсць, Паляцкі сельсаветшскі сельсавет]] * [[вёска Таўзгіняны, Паляцкі сельсаветшскі сельсавет]] * [[хутар Чэглікі, Паляцкі сельсаветшскі сельсавет]] * [[хутар Юндзілішкі, Паляцкі сельсаветшскі сельсавет]] * [[вёска Ясянцы, Паляцкі сельсаветшскі сельсавет]] * [[хутар Андруны, Пераганцаўскі сельсавет]] * [[хутар Антанова, Пераганцаўскі сельсавет]] * [[вёска Барташуны, Пераганцаўскі сельсавет]] * [[хутар Блажаны, Пераганцаўскі сельсавет]] * [[вёска Вайцяшуны, Пераганцаўскі сельсавет]] * [[вёска Валаткішкі, Пераганцаўскі сельсавет]] * [[хутар Валынцішкі, Пераганцаўскі сельсавет]] * [[вёска Вінцукі, Пераганцаўскі сельсавет]] * [[вёска Даўкшаны, Пераганцаўскі сельсавет]] * [[вёска Зязі, Пераганцаўскі сельсавет]] * [[вёска Кавалеўшчына, Пераганцаўскі сельсавет]] * [[хутар Каладзішкі, Пераганцаўскі сельсавет]] * [[вёска Кульні, Пераганцаўскі сельсавет]] * [[вёска Лашакі, Пераганцаўскі сельсавет]] * [[вёска Лінгі, Пераганцаўскі сельсавет]] * [[хутар Малыя Германішкі, Пераганцаўскі сельсавет]] * [[вёска Маркаўшчына, Пераганцаўскі сельсавет]] * [[вёска Мікшавічы, Пераганцаўскі сельсавет]] * [[вёска Навіянка, Пераганцаўскі сельсавет]] * [[вёска Парубішкі, Пераганцаўскі сельсавет]] * [[вёска Пашэлі, Пераганцаўскі сельсавет]] * [[вёска Пераганцы, Пераганцаўскі сельсавет]] * [[вёска Поліпніца, Пераганцаўскі сельсавет]] * [[вёска Рамашканцы, Пераганцаўскі сельсавет]] * [[вёска Седліска, Пераганцаўскі сельсавет]] * [[вёска Станулянцы, Пераганцаўскі сельсавет]] * [[вёска Франаполле, Пераганцаўскі сельсавет]] * [[вёска Чахі, Пераганцаўскі сельсавет]] * [[вёска Шашкі, Пераганцаўскі сельсавет]] * [[хутар Шыпілішкі, Пераганцаўскі сельсавет]] * [[вёска Ягелы, Пераганцаўскі сельсавет]] * [[вёска Янушэўшчына, Пераганцаўскі сельсавет]] * [[горад Гродна]] * [[гарадскі пасёлак Сапоцкін]] * [[горад Скідзель]] * [[вёска Асочнікі, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Асташа, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Баляненты, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Белічаны, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Белыя Балаты, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Беражаны, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Васарабы, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Васілевічы, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Войтаўцы, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Вусава, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Вусенікі, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Галавенчыцы, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Галынка, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Гарачкі, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Дзмісевічы, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Доргунь, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Забрачаны, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Зарачанка, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Кадыш, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Калеты, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Каўняны, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Келбаскі, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Кодзеўцы, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Лінкі, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Лойкі, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Лясная, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Маркаўцы, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Монькаўцы, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Навасады, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Навасёлкі, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Новікі, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Нямнова, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Плоскаўцы, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Плябанскія, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Пралейкі, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Пясчаны, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Радзівілкі, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Рынкаўцы, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Самборы, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Свяцк, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Селіванаўцы, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Сінявічы, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Сонічы, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Тартак, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Чарток, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Шадзінцы, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Шынкаўцы, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Шэмбелеўцы, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Ятвезь, Сапоцкі сельсаветнскі пассавет]] * [[вёска Абухава, Абухаўскі сельсавет]] * [[вёска Абуховічы, Абухаўскі сельсавет]] * [[вёска Агароднікі, Абухаўскі сельсавет]] * [[вёска Александрова, Абухаўскі сельсавет]] * [[вёска Бірулічы, Абухаўскі сельсавет]] * [[вёска Будоўля, Абухаўскі сельсавет]] * [[вёска Гушчыцы, Абухаўскі сельсавет]] * [[вёска Загорцы, Абухаўскі сельсавет]] * [[вёска Коматава, Абухаўскі сельсавет]] * [[вёска Котра, Абухаўскі сельсавет]] * [[вёска Курпікі, Абухаўскі сельсавет]] * [[вёска Лашавічы, Абухаўскі сельсавет]] * [[хутар Мар'янаўка, Абухаўскі сельсавет]] * [[вёска Машталеры, Абухаўскі сельсавет]] * [[вёска Мігова, Абухаўскі сельсавет]] * [[вёска Міхайлаўка, Абухаўскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Абухаўскі сельсавет]] * [[вёска Плавы, Абухаўскі сельсавет]] * [[вёска Пужычы, Абухаўскі сельсавет]] * [[вёска Ракіце, Абухаўскі сельсавет]] * [[вёска Саволеўка, Абухаўскі сельсавет]] * [[вёска Селюкі, Абухаўскі сельсавет]] * [[вёска Струпіна, Абухаўскі сельсавет]] * [[вёска Юравічы, Абухаўскі сельсавет]] * [[вёска Адэльск, Адэльскі сельсавет]] * [[вёска Бакуны, Адэльскі сельсавет]] * [[вёска Брузгі, Адэльскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Дзямідкава, Адэльскі сельсавет]] * [[вёска Грабяні, Адэльскі сельсавет]] * [[хутар Дубніца, Адэльскі сельсавет]] * [[вёска Іванаўцы, Адэльскі сельсавет]] * [[вёска Клачкі, Адэльскі сельсавет]] * [[вёска Клінчаны, Адэльскі сельсавет]] * [[вёска Кулёўцы, Адэльскі сельсавет]] * [[вёска Малое Дзямідкава, Адэльскі сельсавет]] * [[хутар Мінкаўцы, Адэльскі сельсавет]] * [[вёска Мішкенікі, Адэльскі сельсавет]] * [[хутар Навадзель, Адэльскі сельсавет]] * [[вёска Падліпкі, Адэльскі сельсавет]] * [[вёска Пяслі, Адэльскі сельсавет]] * [[вёска Радзявічы, Адэльскі сельсавет]] * [[вёска Скраблякі, Адэльскі сельсавет]] * [[вёска Старадубавая, Адэльскі сельсавет]] * [[вёска Струбка, Адэльскі сельсавет]] * [[вёска Азёры, Азёрскі сельсавет]] * [[вёска Арэхавічы, Азёрскі сельсавет]] * [[вёска Бушнева, Азёрскі сельсавет]] * [[вёска Губінка, Азёрскі сельсавет]] * [[вёска Забярэзіна, Азёрскі сельсавет]] * [[вёска Камяністая, Азёрскі сельсавет]] * [[вёска Канявічы, Азёрскі сельсавет]] * [[вёска Корчыкі, Азёрскі сельсавет]] * [[вёска Лакно, Азёрскі сельсавет]] * [[вёска Масткі, Азёрскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Азёрскі сельсавет]] * [[вёска Пруды, Азёрскі сельсавет]] * [[вёска Пыра, Азёрскі сельсавет]] * [[вёска Радута, Азёрскі сельсавет]] * [[вёска Старына, Азёрскі сельсавет]] * [[вёска Стрыеўка, Азёрскі сельсавет]] * [[вёска Сухары, Азёрскі сельсавет]] * [[вёска Аленічы, Верцялішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Баркі, Верцялішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Батароўка, Верцялішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Баяры, Верцялішкаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Берагавы, Верцялішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Быльчыцы, Верцялішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Верцялішкі, Верцялішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Галаўнічы, Верцялішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Грынёўка, Верцялішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Дворцы, Верцялішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Жытомля, Верцялішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Забагонікі, Верцялішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Завадзічы, Верцялішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Заполле, Верцялішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Казіміроўка, Верцялішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Казловічы, Верцялішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Пілюкі, Верцялішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Пундзішкі, Верцялішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ракітна, Верцялішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Рыдзялі, Верцялішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Санкоўшчына, Верцялішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сіўкава, Верцялішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сколабава, Верцялішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сыпаная Гара, Верцялішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Табала, Верцялішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Табольская Будка, Верцялішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Талочкі, Верцялішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Тапалёва, Верцялішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Тужаўляны, Верцялішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Цыдзікі, Верцялішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Эйсманты, Верцялішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Агароднікі, Гожскі сельсавет]] * [[вёска Багушоўка, Гожскі сельсавет]] * [[вёска Барбарычы, Гожскі сельсавет]] * [[вёска Бержалаты, Гожскі сельсавет]] * [[вёска Буднікі, Гожскі сельсавет]] * [[вёска Гожа, Гожскі сельсавет]] * [[вёска Гумбачы, Гожскі сельсавет]] * [[вёска Дуброва, Гожскі сельсавет]] * [[вёска Загорнікі, Гожскі сельсавет]] * [[вёска Зялёная, Гожскі сельсавет]] * [[вёска Калонія Казіміроўка, Гожскі сельсавет]] * [[вёска Камяністая, Гожскі сельсавет]] * [[вёска Крынічная, Гожскі сельсавет]] * [[вёска Лукавіца, Гожскі сельсавет]] * [[вёска Лясніца, Гожскі сельсавет]] * [[вёска Мельнікі, Гожскі сельсавет]] * [[вёска Новая Гожа, Гожскі сельсавет]] * [[вёска Падазёркі, Гожскі сельсавет]] * [[вёска Пералом, Гожскі сельсавет]] * [[вёска Плябанішкі, Гожскі сельсавет]] * [[вёска Польніца, Гожскі сельсавет]] * [[вёска Прывалкі, Гожскі сельсавет]] * [[вёска Райста, Гожскі сельсавет]] * [[вёска Русота, Гожскі сельсавет]] * [[вёска Свентаянск, Гожскі сельсавет]] * [[вёска Цідовічы, Гожскі сельсавет]] * [[вёска Чарнуха, Гожскі сельсавет]] * [[вёска Чарнушкі, Гожскі сельсавет]] * [[вёска Шабаны, Гожскі сельсавет]] * [[вёска Баброўнікі, Індурскі сельсавет]] * [[вёска Балічы, Індурскі сельсавет]] * [[вёска Баяры, Індурскі сельсавет]] * [[вёска Белева, Індурскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Жорнаўка, Індурскі сельсавет]] * [[вёска Дубаўка, Індурскі сельсавет]] * [[вёска Жорнаўка, Індурскі сельсавет]] * [[вёска Жытарадзь, Індурскі сельсавет]] * [[вёска Занявічы, Індурскі сельсавет]] * [[вёска Індура, Індурскі сельсавет]] * [[вёска Кавалічы, Індурскі сельсавет]] * [[вёска Круглікі, Індурскі сельсавет]] * [[вёска Кунцаўшчына, Індурскі сельсавет]] * [[вёска Ланявічы, Індурскі сельсавет]] * [[вёска Лаша, Індурскі сельсавет]] * [[вёска Лугавая, Індурскі сельсавет]] * [[вёска Лужкі, Індурскі сельсавет]] * [[вёска Луцкаўляны, Індурскі сельсавет]] * [[вёска Малая Жорнаўка, Індурскі сельсавет]] * [[вёска Новадубавая, Індурскі сельсавет]] * [[вёска Пракопавічы, Індурскі сельсавет]] * [[вёска Рагачы, Індурскі сельсавет]] * [[вёска Сухая Даліна, Індурскі сельсавет]] * [[вёска Яскевічы, Індурскі сельсавет]] * [[вёска Бросты, Капцёўскі сельсавет]] * [[вёска Бычкі, Капцёўскі сельсавет]] * [[вёска Вішнявец, Капцёўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Альшанка, Капцёўскі сельсавет]] * [[вёска Гібулічы, Капцёўскі сельсавет]] * [[вёска Гневяншчына, Капцёўскі сельсавет]] * [[вёска Горніца, Капцёўскі сельсавет]] * [[вёска Жукевічы, Капцёўскі сельсавет]] * [[вёска Жылічы, Капцёўскі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Капцёўскі сельсавет]] * [[вёска Капцёўка, Капцёўскі сельсавет]] * [[вёска Караневічы, Капцёўскі сельсавет]] * [[вёска Каробчыцы, Капцёўскі сельсавет]] * [[вёска Каўпакі, Капцёўскі сельсавет]] * [[вёска Кашэўнікі, Капцёўскі сельсавет]] * [[вёска Копанькі, Капцёўскі сельсавет]] * [[вёска Малахавічы, Капцёўскі сельсавет]] * [[вёска Малая Альшанка, Капцёўскі сельсавет]] * [[вёска Нямейшы, Капцёўскі сельсавет]] * [[вёска Пагараны, Капцёўскі сельсавет]] * [[вёска Палаткова, Капцёўскі сельсавет]] * [[вёска Скамарошкі, Капцёўскі сельсавет]] * [[вёска Славічы, Капцёўскі сельсавет]] * [[вёска Солы, Капцёўскі сельсавет]] * [[вёска Сухмяні, Капцёўскі сельсавет]] * [[пасёлак Фабрычны, Капцёўскі сельсавет]] * [[вёска Цвіклічы, Капцёўскі сельсавет]] * [[вёска Чэхаўшчына, Капцёўскі сельсавет]] * [[вёска Юзафоўка, Капцёўскі сельсавет]] * [[вёска Агароднікі, Квасоўскі сельсавет]] * [[вёска Баранава, Квасоўскі сельсавет]] * [[вёска Верхнія Пагараны, Квасоўскі сельсавет]] * [[вёска Верхняя Свіслач, Квасоўскі сельсавет]] * [[вёска Віцькі, Квасоўскі сельсавет]] * [[вёска Гарны, Квасоўскі сельсавет]] * [[вёска Грыўкі, Квасоўскі сельсавет]] * [[вёска Дайлідкі, Квасоўскі сельсавет]] * [[вёска Дарошавічы, Квасоўскі сельсавет]] * [[вёска Дзякалавічы, Квасоўскі сельсавет]] * [[вёска Зарубічы, Квасоўскі сельсавет]] * [[вёска Каленікі, Квасоўскі сельсавет]] * [[вёска Карозічы, Квасоўскі сельсавет]] * [[вёска Квасоўка, Квасоўскі сельсавет]] * [[вёска Кругляны, Квасоўскі сельсавет]] * [[вёска Кузьмічы, Квасоўскі сельсавет]] * [[вёска Лікоўка, Квасоўскі сельсавет]] * [[вёска Літвінкі, Квасоўскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Квасоўскі сельсавет]] * [[вёска Ніжнія Пагараны, Квасоўскі сельсавет]] * [[вёска Новікі, Квасоўскі сельсавет]] * [[вёска Няцечы, Квасоўскі сельсавет]] * [[вёска Путна, Квасоўскі сельсавет]] * [[вёска Рудавіцы, Квасоўскі сельсавет]] * [[вёска Саломенка, Квасоўскі сельсавет]] * [[вёска Свіслач, Квасоўскі сельсавет]] * [[вёска Сцяцкі, Квасоўскі сельсавет]] * [[вёска Ферма, Квасоўскі сельсавет]] * [[вёска Хамікі, Квасоўскі сельсавет]] * [[вёска Хліставічы, Квасоўскі сельсавет]] * [[вёска Адамавічы, Падлабенскі сельсавет]] * [[вёска Баля Сольная, Падлабенскі сельсавет]] * [[вёска Баранавічы, Падлабенскі сельсавет]] * [[вёска Баяры, Падлабенскі сельсавет]] * [[вёска Бяляны, Падлабенскі сельсавет]] * [[вёска Валавічоўцы, Падлабенскі сельсавет]] * [[вёска Вулькаўцы, Падлабенскі сельсавет]] * [[вёска Выселка Рагачы, Падлабенскі сельсавет]] * [[вёска Галавічы, Падлабенскі сельсавет]] * [[вёска Гінавічы, Падлабенскі сельсавет]] * [[вёска Дабравольшчына, Падлабенскі сельсавет]] * [[вёска Дзмітрыеўка, Падлабенскі сельсавет]] * [[вёска Дубніца, Падлабенскі сельсавет]] * [[вёска Загараны, Падлабенскі сельсавет]] * [[вёска Калбасіно, Падлабенскі сельсавет]] * [[вёска Камісарава, Падлабенскі сельсавет]] * [[вёска Канюхі, Падлабенскі сельсавет]] * [[вёска Капланаўцы, Падлабенскі сельсавет]] * [[вёска Караліно, Падлабенскі сельсавет]] * [[вёска Круляўшчына, Падлабенскі сельсавет]] * [[вёска Кулакоўшчына, Падлабенскі сельсавет]] * [[вёска Лабна-Агароднікі, Падлабенскі сельсавет]] * [[вёска Ласосна, Падлабенскі сельсавет]] * [[вёска Ліхасельцы, Падлабенскі сельсавет]] * [[вёска Міцкевічы, Падлабенскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Падлабенскі сельсавет]] * [[вёска Навумавічы, Падлабенскі сельсавет]] * [[вёска Новікі, Падлабенскі сельсавет]] * [[вёска Падлабенне, Падлабенскі сельсавет]] * [[вёска Пад'ятлы, Падлабенскі сельсавет]] * [[вёска Перстунь, Падлабенскі сельсавет]] * [[вёска Польныя Багатыры, Падлабенскі сельсавет]] * [[вёска Пракопавічы, Падлабенскі сельсавет]] * [[вёска Пушкары, Падлабенскі сельсавет]] * [[вёска Пышкі, Падлабенскі сельсавет]] * [[вёска Рагачы, Падлабенскі сельсавет]] * [[вёска Рацічы, Падлабенскі сельсавет]] * [[вёска Салаўі, Падлабенскі сельсавет]] * [[вёска Саннікі, Падлабенскі сельсавет]] * [[вёска Сафіёва, Падлабенскі сельсавет]] * [[вёска Скрынікі, Падлабенскі сельсавет]] * [[вёска Стрэльчыкі, Падлабенскі сельсавет]] * [[вёска Тарусічы, Падлабенскі сельсавет]] * [[вёска Трычы, Падлабенскі сельсавет]] * [[вёска Тумашы, Падлабенскі сельсавет]] * [[вёска Бабіна, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Белае, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Вярхполле, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Гадуны, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Глушнева, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Гумнішча, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Дзертніца, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Дубінка, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Забалоцце, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Запур'е, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Ліхачы, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Лосева, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Маркішы, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Новая Руда, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Падбелае, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Парэчча, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Парэчча, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Перасельцы, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Рыбніца, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Сабаляны, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Саламянка, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Салацце, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Старая Руда, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Узбераж, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Хамуты, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Чарнуха, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Астравок 1, Путрышкаўскі сельсавет]] * [[вёска Астравок 2, Путрышкаўскі сельсавет]] * [[вёска Аульс, Путрышкаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Капліца, Путрышкаўскі сельсавет]] * [[вёска Грандзічы, Путрышкаўскі сельсавет]] * [[вёска Дзевятоўка, Путрышкаўскі сельсавет]] * [[вёска Дуброва, Путрышкаўскі сельсавет]] * [[вёска Забалаць, Путрышкаўскі сельсавет]] * [[вёска Зарыца, Путрышкаўскі сельсавет]] * [[вёска Каменная Русота, Путрышкаўскі сельсавет]] * [[вёска Кукалі, Путрышкаўскі сельсавет]] * [[вёска Кульбакі, Путрышкаўскі сельсавет]] * [[вёска Лапенкі, Путрышкаўскі сельсавет]] * [[вёска Малая Капліца, Путрышкаўскі сельсавет]] * [[вёска Малышчына, Путрышкаўскі сельсавет]] * [[вёска Падкрыжакі, Путрышкаўскі сельсавет]] * [[вёска Панямунь, Путрышкаўскі сельсавет]] * [[вёска Першае Мая, Путрышкаўскі сельсавет]] * [[вёска Прыгодзічы, Путрышкаўскі сельсавет]] * [[вёска Путрышкі, Путрышкаўскі сельсавет]] * [[вёска Русота, Путрышкаўскі сельсавет]] * [[вёска Чашчаўляны, Путрышкаўскі сельсавет]] * [[вёска Шчачынова, Путрышкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ялоўшчына, Путрышкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ахрымаўцы, Скідзельскі сельсавет]] * [[вёска Баброўня, Скідзельскі сельсавет]] * [[вёска Багудзенька, Скідзельскі сельсавет]] * [[вёска Бандары, Скідзельскі сельсавет]] * [[вёска Белякоўшчына, Скідзельскі сельсавет]] * [[вёска Брошкаўцы, Скідзельскі сельсавет]] * [[вёска Бубны, Скідзельскі сельсавет]] * [[вёска Бярві, Скідзельскі сельсавет]] * [[вёска Вострава, Скідзельскі сельсавет]] * [[вёска Восьнікі, Скідзельскі сельсавет]] * [[вёска Галавачы, Скідзельскі сельсавет]] * [[вёска Гарашкі, Скідзельскі сельсавет]] * [[вёска Гліняны, Скідзельскі сельсавет]] * [[вёска Залясяны, Скідзельскі сельсавет]] * [[вёска Канюхі, Скідзельскі сельсавет]] * [[вёска Карашава, Скідзельскі сельсавет]] * [[вёска Кашубінцы, Скідзельскі сельсавет]] * [[пасёлак Кашубінцы, Скідзельскі сельсавет]] * [[вёска Лазы, Скідзельскі сельсавет]] * [[вёска Ляшчыцы, Скідзельскі сельсавет]] * [[хутар Мастаўляны, Скідзельскі сельсавет]] * [[вёска Мількаўшчына, Скідзельскі сельсавет]] * [[вёска Некрашы, Скідзельскі сельсавет]] * [[вёска Партызанская, Скідзельскі сельсавет]] * [[вёска Полымя, Скідзельскі сельсавет]] * [[вёска Прыступічы, Скідзельскі сельсавет]] * [[вёска Пясчанка, Скідзельскі сельсавет]] * [[вёска Рыскі, Скідзельскі сельсавет]] * [[вёска Сікорыца, Скідзельскі сельсавет]] * [[вёска Стральцы 1, Скідзельскі сельсавет]] * [[вёска Стральцы 2, Скідзельскі сельсавет]] * [[вёска Сухаўляны, Скідзельскі сельсавет]] * [[вёска Тарасюкі, Скідзельскі сельсавет]] * [[вёска Ханявічы, Скідзельскі сельсавет]] * [[вёска Хвайняны, Скідзельскі сельсавет]] * [[горад Дзятлава]] * [[гарадскі пасёлак Казлоўшчына]] * [[гарадскі пасёлак Наваельня]] * [[пасёлак Гезгалы, Гезгалаўскі пассавет]] * [[вёска Амбражылевічы, Казлоўшчынскі пассавет]] * [[вёска Ананічы, Казлоўшчынскі пассавет]] * [[вёска Гарадкі, Казлоўшчынскі пассавет]] * [[вёска Дзянісава, Казлоўшчынскі пассавет]] * [[вёска Доўбневічы, Казлоўшчынскі пассавет]] * [[вёска Драбавічы, Казлоўшчынскі пассавет]] * [[вёска Дубароўшчына, Казлоўшчынскі пассавет]] * [[вёска Колкі, Казлоўшчынскі пассавет]] * [[вёска Куцкі, Казлоўшчынскі пассавет]] * [[вёска Малая Воля, Казлоўшчынскі пассавет]] * [[вёска Маськаўцы, Казлоўшчынскі пассавет]] * [[вёска Нянадавічы, Казлоўшчынскі пассавет]] * [[вёска Падвялікае, Казлоўшчынскі пассавет]] * [[вёска Пархуты, Казлоўшчынскі пассавет]] * [[вёска Пацавічы, Казлоўшчынскі пассавет]] * [[вёска Рандзілаўшчына, Казлоўшчынскі пассавет]] * [[вёска Русакі, Казлоўшчынскі пассавет]] * [[вёска Салавічы, Казлоўшчынскі пассавет]] * [[вёска Самойлаўшчына, Казлоўшчынскі пассавет]] * [[вёска Скрундзі, Казлоўшчынскі пассавет]] * [[вёска Скрэндзевічы, Казлоўшчынскі пассавет]] * [[вёска Смаляная Печ, Казлоўшчынскі пассавет]] * [[вёска Трахімавічы, Казлоўшчынскі пассавет]] * [[вёска Хамічы, Казлоўшчынскі пассавет]] * [[вёска Чарлёнка, Казлоўшчынскі пассавет]] * [[вёска Апаліна-Басіна, Вензавецкі сельсавет]] * [[вёска Валоўнікі, Вензавецкі сельсавет]] * [[вёска Вензавец, Вензавецкі сельсавет]] * [[вёска Вянскі, Вензавецкі сельсавет]] * [[вёска Гернікі, Вензавецкі сельсавет]] * [[вёска Гірычы, Вензавецкі сельсавет]] * [[вёска Гнаінскія, Вензавецкі сельсавет]] * [[вёска Жадзейкі, Вензавецкі сельсавет]] * [[вёска Запашка, Вензавецкі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Вензавецкі сельсавет]] * [[вёска Кашкалы, Вензавецкі сельсавет]] * [[вёска Лагуны, Вензавецкі сельсавет]] * [[вёска Лудзічы, Вензавецкі сельсавет]] * [[вёска Міклашы, Вензавецкі сельсавет]] * [[вёска Міроўшчына, Вензавецкі сельсавет]] * [[вёска Нагорнікі, Вензавецкі сельсавет]] * [[вёска Нямковічы, Вензавецкі сельсавет]] * [[хутар Пад'яварка, Вензавецкі сельсавет]] * [[вёска Пацаўшчына, Вензавецкі сельсавет]] * [[вёска Рэпішча, Вензавецкі сельсавет]] * [[вёска Сіратаўшчына, Вензавецкі сельсавет]] * [[вёска Труханавічы, Вензавецкі сельсавет]] * [[вёска Юравічы, Вензавецкі сельсавет]] * [[вёска Яцвезь, Вензавецкі сельсавет]] * [[вёска Войневічы, Войневіцкі сельсавет]] * [[вёска Ёцавічы, Войневіцкі сельсавет]] * [[вёска Малыя Шастакі, Войневіцкі сельсавет]] * [[вёска Маркавічы, Войневіцкі сельсавет]] * [[вёска Петрашулевічы, Войневіцкі сельсавет]] * [[вёска Пруд, Войневіцкі сельсавет]] * [[вёска Талявічы, Войневіцкі сельсавет]] * [[вёска Харабровічы, Войневіцкі сельсавет]] * [[вёска Белякі, Гярбелевіцкі сельсавет]] * [[вёска Буйкі, Гярбелевіцкі сельсавет]] * [[вёска Гярбелевічы, Гярбелевіцкі сельсавет]] * [[вёска Лозкі, Гярбелевіцкі сельсавет]] * [[вёска Лявонавічы, Гярбелевіцкі сельсавет]] * [[вёска Малдавічы, Гярбелевіцкі сельсавет]] * [[вёска Мядзвінавічы, Гярбелевіцкі сельсавет]] * [[вёска Сачыўляны, Гярбелевіцкі сельсавет]] * [[вёска Сверплевічы, Гярбелевіцкі сельсавет]] * [[вёска Скіпоравічы, Гярбелевіцкі сельсавет]] * [[вёска Сцяткоўшчына, Гярбелевіцкі сельсавет]] * [[вёска Явар, Гярбелевіцкі сельсавет]] * [[вёска Аханяны, Данілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Барташы, Данілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Барышына, Данілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Варакомшчына, Данілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ведравічы, Данілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Данілавічы, Данілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Еленка, Данілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Зарой, Данілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Карыца 1, Данілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Карыца 2, Данілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Касцюкі, Данілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Круцілавічы, Данілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Кузьмічы, Данілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Лапушна, Данілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Лезнявічы, Данілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Навасады, Данілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Рабкі, Данілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Стараельня, Данілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Уланаўшчына, Данілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Чудоўшчына, Данілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Абелькавічы, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Азяраны, Дварэцкі сельсавет]] * [[хутар Бакшты, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Буцвілавічы, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Бярнатаўшчына, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Васявічы, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Палонка, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Дварэц, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Кажухоўцы, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Коцькі, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Літаварцы, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Малая Палонка, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Петрашы, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Рыбалава, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Рэпкі, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Старына, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Суцькі, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Цяцейкі, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Гузні, Дзямянавецкі сельсавет]] * [[вёска Дзямянаўцы, Дзямянавецкі сельсавет]] * [[вёска Ліпічанская Пушча, Дзямянавецкі сельсавет]] * [[вёска Чырвоны Бор, Дзямянавецкі сельсавет]] * [[вёска Шаршні, Дзямянавецкі сельсавет]] * [[вёска Яблынька, Дзямянавецкі сельсавет]] * [[вёска Баравікі, Дзятлаўскі сельсавет]] * [[вёска Галаўлі, Дзятлаўскі сельсавет]] * [[вёска Гірыкі, Дзятлаўскі сельсавет]] * [[вёска Заполле, Дзятлаўскі сельсавет]] * [[вёска Засецце, Дзятлаўскі сельсавет]] * [[вёска Змяёўцы, Дзятлаўскі сельсавет]] * [[вёска Курпешы, Дзятлаўскі сельсавет]] * [[вёска Малдуці, Дзятлаўскі сельсавет]] * [[вёска Маскалёўцы, Дзятлаўскі сельсавет]] * [[вёска Міклашы, Дзятлаўскі сельсавет]] * [[вёска Муляры, Дзятлаўскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Дзятлаўскі сельсавет]] * [[вёска Нарбутавічы, Дзятлаўскі сельсавет]] * [[вёска Норцавічы, Дзятлаўскі сельсавет]] * [[вёска Палубачкі, Дзятлаўскі сельсавет]] * [[вёска Пенчыцы, Дзятлаўскі сельсавет]] * [[вёска Плябанавічы, Дзятлаўскі сельсавет]] * [[вёска Раклевічы, Дзятлаўскі сельсавет]] * [[вёска Савічы, Дзятлаўскі сельсавет]] * [[вёска Селівонкі, Дзятлаўскі сельсавет]] * [[вёска Тарасавічы, Дзятлаўскі сельсавет]] * [[вёска Хадзяўляны, Дзятлаўскі сельсавет]] * [[вёска Алёхнавічы, Жукоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Бандары, Жукоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Вусце, Жукоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Краглі, Жукоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Гезгалы, Жукоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Глушыца, Жукоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Жукоўшчына, Жукоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Зачэпічы, Жукоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Каршакі, Жукоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Коскі, Жукоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Краглі, Жукоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Нагародавічы, Жукоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Нясілавічы, Жукоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Пецюкі, Жукоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Погіры, Жукоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Серафіны, Жукоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Страла, Жукоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Агароднікі, Мяляхавіцкі сельсавет]] * [[вёска Белагурна, Мяляхавіцкі сельсавет]] * [[вёска Белалозы, Мяляхавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Выгада, Мяляхавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дукрава, Мяляхавіцкі сельсавет]] * [[вёска Жыхі, Мяляхавіцкі сельсавет]] * [[вёска Івязянка, Мяляхавіцкі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Мяляхавіцкі сельсавет]] * [[вёска Мяляхавічы, Мяляхавіцкі сельсавет]] * [[вёска Харашкі, Мяляхавіцкі сельсавет]] * [[вёска Цецеравец, Мяляхавіцкі сельсавет]] * [[вёска Чураі, Мяляхавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ягадная, Мяляхавіцкі сельсавет]] * [[вёска Агароднікі, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Аляксандравічы, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Ганчары, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Дубраўка, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Жыбарты, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Каўпінскія, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Латышы, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Навікі, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Нагорнікі, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Накрышкі, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Парэчча, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Разважжа, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Раманавічы, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Русакі, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Хвінявічы, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Боркі, Раготнаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Шастакі, Раготнаўскі сельсавет]] * [[вёска Горка, Раготнаўскі сельсавет]] * [[вёска Даўгялавічы, Раготнаўскі сельсавет]] * [[вёска Дудзічы, Раготнаўскі сельсавет]] * [[вёска Жыкавічы, Раготнаўскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Раготнаўскі сельсавет]] * [[вёска Івязь, Раготнаўскі сельсавет]] * [[вёска Лядзіны, Раготнаўскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Раготнаўскі сельсавет]] * [[вёска Петрукі, Раготнаўскі сельсавет]] * [[вёска Пузавічы, Раготнаўскі сельсавет]] * [[вёска Раготна, Раготнаўскі сельсавет]] * [[вёска Саваздзякі, Раготнаўскі сельсавет]] * [[вёска Саннікі, Раготнаўскі сельсавет]] * [[вёска Спасюкі, Раготнаўскі сельсавет]] * [[вёска Студзераўшчына, Раготнаўскі сельсавет]] * [[вёска Сямёнавічы, Раготнаўскі сельсавет]] * [[вёска Яхноўшчына, Раготнаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Воля, Рудаяварскі сельсавет]] * [[вёска Гута, Рудаяварскі сельсавет]] * [[вёска Капці, Рудаяварскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Рудаяварскі сельсавет]] * [[вёска Руда Яварская, Рудаяварскі сельсавет]] * [[вёска Ахонава, Таркачоўскі сельсавет]] * [[вёска Боцкавічы, Таркачоўскі сельсавет]] * [[вёска Брычыцы, Таркачоўскі сельсавет]] * [[вёска Бубны, Таркачоўскі сельсавет]] * [[вёска Бярозаўка, Таркачоўскі сельсавет]] * [[вёска Дзяракі, Таркачоўскі сельсавет]] * [[вёска Дубатоўка, Таркачоўскі сельсавет]] * [[вёска Клішавічы, Таркачоўскі сельсавет]] * [[вёска Ліжэйкі, Таркачоўскі сельсавет]] * [[вёска Марозавічы, Таркачоўскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Таркачоўскі сельсавет]] * [[вёска Панікарты, Таркачоўскі сельсавет]] * [[вёска Паўсаты, Таркачоўскі сельсавет]] * [[вёска Рыбакі, Таркачоўскі сельсавет]] * [[вёска Сінявічы, Таркачоўскі сельсавет]] * [[вёска Таркачы, Таркачоўскі сельсавет]] * [[вёска Хрольчыцы, Таркачоўскі сельсавет]] * [[вёска Юзафіны, Таркачоўскі сельсавет]] * [[вёска Яцукі, Таркачоўскі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Зэльва]] * [[вёска Акцябрская, Галынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Барукі, Галынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Варонічы, Галынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Вострава, Галынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Дарагабушка, Галынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Клімавічы, Галынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Луконіца, Галынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Новая Галынка, Галынкаўскі сельсавет]] * [[хутар Пад'ясень, Галынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Пінскавічы, Галынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Пруд, Галынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Пустаборы, Галынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Снежная, Галынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Старая Галынка, Галынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Старое Сяло, Галынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Агатова, Дабраселецкі сельсавет]] * [[вёска Бязводна, Дабраселецкі сельсавет]] * [[вёска Дабрасельцы, Дабраселецкі сельсавет]] * [[вёска Рудзевічы, Дабраселецкі сельсавет]] * [[вёска Цяглевічы, Дабраселецкі сельсавет]] * [[вёска Юнкаўшчына, Дабраселецкі сельсавет]] * [[вёска Александрыя, Дзярэчынскі сельсавет]] * [[вёска Алексічы, Дзярэчынскі сельсавет]] * [[вёска Бібікі, Дзярэчынскі сельсавет]] * [[вёска Валькевічы, Дзярэчынскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Угрынь, Дзярэчынскі сельсавет]] * [[вёска Грабава, Дзярэчынскі сельсавет]] * [[вёска Даўгаполічы, Дзярэчынскі сельсавет]] * [[вёска Дзярэчын, Дзярэчынскі сельсавет]] * [[вёска Залацеева, Дзярэчынскі сельсавет]] * [[вёска Крывічы, Дзярэчынскі сельсавет]] * [[вёска Малая Угрынь, Дзярэчынскі сельсавет]] * [[вёска Марачы, Дзярэчынскі сельсавет]] * [[вёска Пяляжын, Дзярэчынскі сельсавет]] * [[вёска Савічы, Дзярэчынскі сельсавет]] * [[вёска Бародзічы, Зэльвенскі сельсавет]] * [[вёска Бярэжкі, Зэльвенскі сельсавет]] * [[вёска Грыцкавічы, Зэльвенскі сельсавет]] * [[хутар Зяленіца, Зэльвенскі сельсавет]] * [[вёска Конна, Зэльвенскі сельсавет]] * [[вёска Крываконна, Зэльвенскі сельсавет]] * [[вёска Холстава, Зэльвенскі сельсавет]] * [[вёска Аляксандраўшчына, Каралінскі сельсавет]] * [[вёска Віскоўшчына, Каралінскі сельсавет]] * [[вёска Горна, Каралінскі сельсавет]] * [[вёска Збляны, Каралінскі сельсавет]] * [[вёска Івашкавічы, Каралінскі сельсавет]] * [[вёска Каралін, Каралінскі сельсавет]] * [[вёска Кашалі, Каралінскі сельсавет]] * [[вёска Косцевічы, Каралінскі сельсавет]] * [[вёска Лаўрыновічы, Каралінскі сельсавет]] * [[вёска Лешна, Каралінскі сельсавет]] * [[хутар Медухава, Каралінскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Каралінскі сельсавет]] * [[вёска Пянюга, Каралінскі сельсавет]] * [[вёска Пятрэвічы, Каралінскі сельсавет]] * [[вёска Росцевічы, Каралінскі сельсавет]] * [[вёска Цыганоўка, Каралінскі сельсавет]] * [[вёска Вейшычы, Крамяніцкі сельсавет]] * [[вёска Войневічы, Крамяніцкі сельсавет]] * [[хутар Вострава, Крамяніцкі сельсавет]] * [[вёска Задвор'е, Крамяніцкі сельсавет]] * [[вёска Зяльвянка, Крамяніцкі сельсавет]] * [[вёска Кандакі, Крамяніцкі сельсавет]] * [[вёска Каняўцы, Крамяніцкі сельсавет]] * [[вёска Князева, Крамяніцкі сельсавет]] * [[вёска Крамяніца, Крамяніцкі сельсавет]] * [[вёска Лебядзі, Крамяніцкі сельсавет]] * [[вёска Ляхавічы, Крамяніцкі сельсавет]] * [[вёска Марцінавічы, Крамяніцкі сельсавет]] * [[вёска Падбалоцце, Крамяніцкі сельсавет]] * [[хутар Падбалоцце, Крамяніцкі сельсавет]] * [[вёска Самаравічы, Крамяніцкі сельсавет]] * [[вёска Чэрчычы, Крамяніцкі сельсавет]] * [[вёска Авечыцы, Славаціцкі сельсавет]] * [[вёска Запруддзе, Славаціцкі сельсавет]] * [[вёска Зенькаўцы, Славаціцкі сельсавет]] * [[вёска Манцякі, Славаціцкі сельсавет]] * [[вёска Мелехавічы, Славаціцкі сельсавет]] * [[вёска Паўлавічы, Славаціцкі сельсавет]] * [[вёска Пічукі, Славаціцкі сельсавет]] * [[вёска Славацічы, Славаціцкі сельсавет]] * [[вёска Хамічы, Славаціцкі сельсавет]] * [[вёска Церахавічы, Славаціцкі сельсавет]] * [[вёска Яруцічы, Славаціцкі сельсавет]] * [[вёска Дзешкавічы, Сынкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Драпаўцы, Сынкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Елка, Сынкавіцкі сельсавет]] * [[хутар Зялёная Рошча, Сынкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Казловічы, Сынкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Раўтовічы, Сынкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Сынкавічы, Сынкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Франкова, Сынкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Чырвонае Сяло, Сынкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Шулякі, Сынкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ярнева, Сынкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дзергілі, Тулаўскі сельсавет]] * [[вёска Задвор'е, Тулаўскі сельсавет]] * [[вёска Калінаўка, Тулаўскі сельсавет]] * [[вёска Клепачы, Тулаўскі сельсавет]] * [[вёска Крэсла, Тулаўскі сельсавет]] * [[вёска Мештавічы, Тулаўскі сельсавет]] * [[вёска Міжэрычы, Тулаўскі сельсавет]] * [[вёска Пузікі, Тулаўскі сельсавет]] * [[вёска Талалайкі, Тулаўскі сельсавет]] * [[вёска Тулава, Тулаўскі сельсавет]] * [[вёска Шэйкі, Тулаўскі сельсавет]] * [[вёска Янаўшчына, Тулаўскі сельсавет]] * [[вёска Аўдзеевічы, Ялуцавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вішнеўка, Ялуцавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дзеркачы, Ялуцавіцкі сельсавет]] * [[вёска Жадзейкі, Ялуцавіцкі сельсавет]] * [[вёска Забагонне, Ялуцавіцкі сельсавет]] * [[вёска Звёздная, Ялуцавіцкі сельсавет]] * [[хутар Крамяніца Горная, Ялуцавіцкі сельсавет]] * [[вёска Крамяніца Дольная, Ялуцавіцкі сельсавет]] * [[вёска Мадзейкі, Ялуцавіцкі сельсавет]] * [[вёска Падгрушаны, Ялуцавіцкі сельсавет]] * [[вёска Пасуцічы, Ялуцавіцкі сельсавет]] * [[вёска Рэксці, Ялуцавіцкі сельсавет]] * [[вёска Савічы, Ялуцавіцкі сельсавет]] * [[вёска Станелевічы, Ялуцавіцкі сельсавет]] * [[вёска Сухінічы, Ялуцавіцкі сельсавет]] * [[хутар Тадзіно, Ялуцавіцкі сельсавет]] * [[вёска Шавулічы, Ялуцавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ялуцавічы, Ялуцавіцкі сельсавет]] * [[горад Іўе]] * [[гарадскі пасёлак Юрацішкі]] * [[хутар Адамава, Юрацішкаўскі пассавет]] * [[вёска Бокшышкі, Юрацішкаўскі пассавет]] * [[хутар Вайніліха, Юрацішкаўскі пассавет]] * [[вёска Верашчакі, Юрацішкаўскі пассавет]] * [[вёска Грушанцы, Юрацішкаўскі пассавет]] * [[вёска Гумнішчы, Юрацішкаўскі пассавет]] * [[вёска Гялуці, Юрацішкаўскі пассавет]] * [[вёска Дарэні, Юрацішкаўскі пассавет]] * [[хутар Дунічы, Юрацішкаўскі пассавет]] * [[вёска Жылічы, Юрацішкаўскі пассавет]] * [[вёска Заельнікі, Юрацішкаўскі пассавет]] * [[хутар Зялёнкі, Юрацішкаўскі пассавет]] * [[вёска Каркеняты, Юрацішкаўскі пассавет]] * [[вёска Келайці, Юрацішкаўскі пассавет]] * [[вёска Косці, Юрацішкаўскі пассавет]] * [[хутар Кузьмянка, Юрацішкаўскі пассавет]] * [[вёска Лабачы, Юрацішкаўскі пассавет]] * [[хутар Лойбішкі, Юрацішкаўскі пассавет]] * [[хутар Людвінова, Юрацішкаўскі пассавет]] * [[вёска Ляпешкі, Юрацішкаўскі пассавет]] * [[вёска Макуці, Юрацішкаўскі пассавет]] * [[вёска Мількі, Юрацішкаўскі пассавет]] * [[вёска Навікі, Юрацішкаўскі пассавет]] * [[вёска Няхведкі, Юрацішкаўскі пассавет]] * [[вёска Паболі, Юрацішкаўскі пассавет]] * [[вёска Пасека, Юрацішкаўскі пассавет]] * [[вёска Пунішчы, Юрацішкаўскі пассавет]] * [[вёска Савічы, Юрацішкаўскі пассавет]] * [[вёска Сямёнкі, Юрацішкаўскі пассавет]] * [[вёска Цэпеняты, Юрацішкаўскі пассавет]] * [[вёска Цянюкаўшчына, Юрацішкаўскі пассавет]] * [[вёска Чаркесы, Юрацішкаўскі пассавет]] * [[вёска Чарнэлі, Юрацішкаўскі пассавет]] * [[вёска Чашэйкі, Юрацішкаўскі пассавет]] * [[вёска Шавёлы, Юрацішкаўскі пассавет]] * [[хутар Якунь, Юрацішкаўскі пассавет]] * [[вёска Яросмішкі, Юрацішкаўскі пассавет]] * [[вёска Астраўцы, Бакштаўскі сельсавет]] * [[вёска Бакунова 1, Бакштаўскі сельсавет]] * [[вёска Бакунова 2, Бакштаўскі сельсавет]] * [[вёска Бакшты, Бакштаўскі сельсавет]] * [[хутар Барсукі, Бакштаўскі сельсавет]] * [[вёска Барысаўка, Бакштаўскі сельсавет]] * [[вёска Белы Бераг, Бакштаўскі сельсавет]] * [[хутар Вайнілаўшчына, Бакштаўскі сельсавет]] * [[вёска Вольдзікі, Бакштаўскі сельсавет]] * [[хутар Восігіры, Бакштаўскі сельсавет]] * [[хутар Вялыя, Бакштаўскі сельсавет]] * [[вёска Грабава, Бакштаўскі сельсавет]] * [[вёска Гудзішкі, Бакштаўскі сельсавет]] * [[вёска Гудзяняты, Бакштаўскі сельсавет]] * [[вёска Даўнары, Бакштаўскі сельсавет]] * [[вёска Дэвергі, Бакштаўскі сельсавет]] * [[вёска Заберазь, Бакштаўскі сельсавет]] * [[хутар Завоі, Бакштаўскі сельсавет]] * [[вёска Замошша 1, Бакштаўскі сельсавет]] * [[хутар Замошша 2, Бакштаўскі сельсавет]] * [[вёска Зубавічы, Бакштаўскі сельсавет]] * [[хутар Каменная Слабада, Бакштаўскі сельсавет]] * [[хутар Круглы Бор, Бакштаўскі сельсавет]] * [[вёска Кукшын, Бакштаўскі сельсавет]] * [[хутар Мылёва, Бакштаўскі сельсавет]] * [[вёска Навінкі, Бакштаўскі сельсавет]] * [[хутар Навусць, Бакштаўскі сельсавет]] * [[вёска Новае Козінава, Бакштаўскі сельсавет]] * [[вёска Паташня, Бакштаўскі сельсавет]] * [[вёска Пацавічы, Бакштаўскі сельсавет]] * [[хутар Перуч 1, Бакштаўскі сельсавет]] * [[хутар Перуч 2, Бакштаўскі сельсавет]] * [[хутар Петухова, Бакштаўскі сельсавет]] * [[хутар Посалі, Бакштаўскі сельсавет]] * [[вёска Расолішкі, Бакштаўскі сельсавет]] * [[хутар Сматра, Бакштаўскі сельсавет]] * [[хутар Старое Козінава, Бакштаўскі сельсавет]] * [[хутар Сухі Барок, Бакштаўскі сельсавет]] * [[хутар Сябрынь 1, Бакштаўскі сельсавет]] * [[хутар Сябрынь 2, Бакштаўскі сельсавет]] * [[хутар Хімры, Бакштаўскі сельсавет]] * [[хутар Шашкі, Бакштаўскі сельсавет]] * [[хутар Шчучы Бор, Бакштаўскі сельсавет]] * [[вёска Ягадзень, Бакштаўскі сельсавет]] * [[вёска Антонаўскія Пасекі, Геранёнскі сельсавет]] * [[вёска Апіта, Геранёнскі сельсавет]] * [[вёска Белазёраўцы, Геранёнскі сельсавет]] * [[вёска Белевічы, Геранёнскі сельсавет]] * [[вёска Бэрдаўшчына, Геранёнскі сельсавет]] * [[хутар Вэркі, Геранёнскі сельсавет]] * [[вёска Геранёны, Геранёнскі сельсавет]] * [[вёска Гуцішкі, Геранёнскі сельсавет]] * [[вёска Дайнава, Геранёнскі сельсавет]] * [[вёска Жылі, Геранёнскі сельсавет]] * [[хутар Завяргані, Геранёнскі сельсавет]] * [[вёска Закрэўшчына, Геранёнскі сельсавет]] * [[вёска Казары, Геранёнскі сельсавет]] * [[вёска Карэвічы, Геранёнскі сельсавет]] * [[вёска Кладнікі, Геранёнскі сельсавет]] * [[вёска Клеўкі, Геранёнскі сельсавет]] * [[вёска Кузьмічы, Геранёнскі сельсавет]] * [[хутар Лабы-Мікольск, Геранёнскі сельсавет]] * [[вёска Лапаты, Геранёнскі сельсавет]] * [[вёска Малая Апіта, Геранёнскі сельсавет]] * [[вёска Махалы, Геранёнскі сельсавет]] * [[вёска Меляхі, Геранёнскі сельсавет]] * [[вёска Новая Вергань, Геранёнскі сельсавет]] * [[вёска Пацавічы, Геранёнскі сельсавет]] * [[вёска Петрыканы, Геранёнскі сельсавет]] * [[вёска Роўбавічы, Геранёнскі сельсавет]] * [[вёска Роцкішкі, Геранёнскі сельсавет]] * [[вёска Сіняўшчына, Геранёнскі сельсавет]] * [[хутар Скверні, Геранёнскі сельсавет]] * [[вёска Старая Вергань, Геранёнскі сельсавет]] * [[вёска Сураж, Геранёнскі сельсавет]] * [[вёска Трышокі, Геранёнскі сельсавет]] * [[вёска Туланка, Геранёнскі сельсавет]] * [[вёска Тэлькаўшчына, Геранёнскі сельсавет]] * [[вёска Ціконі, Геранёнскі сельсавет]] * [[хутар Яданцы, Геранёнскі сельсавет]] * [[вёска Ядуці, Геранёнскі сельсавет]] * [[вёска Бярэзаўцы, Іўеўскі сельсавет]] * [[вёска Ганаўшчына, Іўеўскі сельсавет]] * [[вёска Ганчары, Іўеўскі сельсавет]] * [[вёска Гуршчына, Іўеўскі сельсавет]] * [[вёска Дайліды, Іўеўскі сельсавет]] * [[вёска Дзешавічы, Іўеўскі сельсавет]] * [[вёска Дзяманты, Іўеўскі сельсавет]] * [[вёска Драбышы, Іўеўскі сельсавет]] * [[вёска Дунай, Іўеўскі сельсавет]] * [[вёска Едкавічы, Іўеўскі сельсавет]] * [[вёска Зубковічы, Іўеўскі сельсавет]] * [[хутар Іўе, Іўеўскі сельсавет]] * [[вёска Карпавічы, Іўеўскі сельсавет]] * [[вёска Красоўшчына, Іўеўскі сельсавет]] * [[вёска Лукашына, Іўеўскі сельсавет]] * [[хутар Людмілін, Іўеўскі сельсавет]] * [[хутар Мураўшчына, Іўеўскі сельсавет]] * [[вёска Пазяняты, Іўеўскі сельсавет]] * [[вёска Пятровічы, Іўеўскі сельсавет]] * [[вёска Родзевічы, Іўеўскі сельсавет]] * [[вёска Русакі, Іўеўскі сельсавет]] * [[вёска Рэмбакаўшчына, Іўеўскі сельсавет]] * [[вёска Саўгуці, Іўеўскі сельсавет]] * [[вёска Сенькавічы, Іўеўскі сельсавет]] * [[вёска Стрыжаняты, Іўеўскі сельсавет]] * [[вёска Судрогі, Іўеўскі сельсавет]] * [[вёска Урцішкі, Іўеўскі сельсавет]] * [[хутар Хаваншчына, Іўеўскі сельсавет]] * [[вёска Ціўнавічы, Іўеўскі сельсавет]] * [[вёска Шаптуны, Іўеўскі сельсавет]] * [[вёска Ятаўтавічы, Іўеўскі сельсавет]] * [[вёска Бабінск, Лаздунскі сельсавет]] * [[вёска Бачэшнікі, Лаздунскі сельсавет]] * [[вёска Більмоны, Лаздунскі сельсавет]] * [[вёска Бобравічы, Лаздунскі сельсавет]] * [[вёска Бяжэмцы, Лаздунскі сельсавет]] * [[вёска Вікшняны, Лаздунскі сельсавет]] * [[вёска Доневічы, Лаздунскі сельсавет]] * [[вёска Забялаўцы, Лаздунскі сельсавет]] * [[вёска Куправічы, Лаздунскі сельсавет]] * [[вёска Лаздуны 1, Лаздунскі сельсавет]] * [[вёска Лаздуны 2, Лаздунскі сельсавет]] * [[вёска Русачкі, Лаздунскі сельсавет]] * [[вёска Байрашы, Лелюкінскі сельсавет]] * [[вёска Барава, Лелюкінскі сельсавет]] * [[хутар Брады, Лелюкінскі сельсавет]] * [[вёска Вільчашы, Лелюкінскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Барава, Лелюкінскі сельсавет]] * [[вёска Галунавічы, Лелюкінскі сельсавет]] * [[вёска Карэшаняты, Лелюкінскі сельсавет]] * [[вёска Козевічы, Лелюкінскі сельсавет]] * [[вёска Круплі, Лелюкінскі сельсавет]] * [[вёска Латэўка, Лелюкінскі сельсавет]] * [[вёска Лежневічы, Лелюкінскі сельсавет]] * [[вёска Лелюкі, Лелюкінскі сельсавет]] * [[вёска Лугамавічы, Лелюкінскі сельсавет]] * [[вёска Малая Чапунь, Лелюкінскі сельсавет]] * [[вёска Малое Барава, Лелюкінскі сельсавет]] * [[вёска Мікалаева, Лелюкінскі сельсавет]] * [[вёска Мільва-Бярэзіна, Лелюкінскі сельсавет]] * [[вёска Мішуковічы, Лелюкінскі сельсавет]] * [[хутар Мунцавічы, Лелюкінскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Лелюкінскі сельсавет]] * [[вёска Новая Беразіна, Лелюкінскі сельсавет]] * [[вёска Паддуды, Лелюкінскі сельсавет]] * [[вёска Песевічы, Лелюкінскі сельсавет]] * [[вёска Чапунь, Лелюкінскі сельсавет]] * [[вёска Чэрневічы, Лелюкінскі сельсавет]] * [[вёска Шыльвы, Лелюкінскі сельсавет]] * [[вёска Юрковічы, Лелюкінскі сельсавет]] * [[хутар Яськавічы, Лелюкінскі сельсавет]] * [[вёска Агароднікі, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Аднаполь, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Андрушкі, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Барадыны, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Валодкаўшчына, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Вігушкі, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Войтавічы, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Вострава, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Показь, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Почарня, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Князікоўцы, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Галімшчына, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Гаўя, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Граблі, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Дарашы, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Дварчане, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Дулькі, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Забалаць, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Зыгмунцішкі, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Кавалі, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Казінцы, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Камянчане, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Квачы, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Круглае Поле, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Кузьмы, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Кяўры, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ліпнішкі, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Ліпнішкі, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Лосеўцы, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Лубянята, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ляйкі, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Малая Показь, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Малая Почарня, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Князікоўцы, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Маслікаўцы, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Нацкавічы, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Некрашы, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Новая Жыжма, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Пакуці, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сакавічы, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Сапяжын, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сонтакі, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сцігане, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ткачы, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Цэнтральная, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Чабрынь, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Чэхаўцы, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Шалуці, Ліпнішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Бурдукі, Морынскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Сонтакі, Морынскі сельсавет]] * [[вёска Галенава, Морынскі сельсавет]] * [[вёска Галяноўка, Морынскі сельсавет]] * [[вёска Дуды, Морынскі сельсавет]] * [[вёска Дындылішкі, Морынскі сельсавет]] * [[вёска Залейкі, Морынскі сельсавет]] * [[вёска Збойск, Морынскі сельсавет]] * [[вёска Каўкелі, Морынскі сельсавет]] * [[вёска Крывічы, Морынскі сельсавет]] * [[вёска Лугавая, Морынскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Сонтакі, Морынскі сельсавет]] * [[вёска Масткі, Морынскі сельсавет]] * [[вёска Морына, Морынскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Морынскі сельсавет]] * [[вёска Паўлавічы, Морынскі сельсавет]] * [[вёска Старчаняты, Морынскі сельсавет]] * [[вёска Стоневічы, Морынскі сельсавет]] * [[вёска Яславічы, Морынскі сельсавет]] * [[вёска Баравікі, Суботніцкі сельсавет]] * [[вёска Бялымшчына, Суботніцкі сельсавет]] * [[вёска Вадоль, Суботніцкі сельсавет]] * [[вёска Васілевічы, Суботніцкі сельсавет]] * [[вёска Высоцкія, Суботніцкі сельсавет]] * [[вёска Гіравічы, Суботніцкі сельсавет]] * [[вёска Гута, Суботніцкі сельсавет]] * [[вёска Дабраполь, Суботніцкі сельсавет]] * [[вёска Дабраўляны, Суботніцкі сельсавет]] * [[вёска Даўгялаўшчына, Суботніцкі сельсавет]] * [[вёска Ёдзенцы, Суботніцкі сельсавет]] * [[вёска Жамайтукі, Суботніцкі сельсавет]] * [[вёска Жамыслаўль, Суботніцкі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Суботніцкі сельсавет]] * [[вёска Квяткоўцы, Суботніцкі сельсавет]] * [[вёска Кіслыя, Суботніцкі сельсавет]] * [[вёска Кудэйшы, Суботніцкі сельсавет]] * [[вёска Лаўкенікі, Суботніцкі сельсавет]] * [[вёска Лынтуп, Суботніцкі сельсавет]] * [[вёска Мажулі, Суботніцкі сельсавет]] * [[вёска Навасяды, Суботніцкі сельсавет]] * [[вёска Нарбуты, Суботніцкі сельсавет]] * [[вёска Новы Свет, Суботніцкі сельсавет]] * [[вёска Падваранцы, Суботніцкі сельсавет]] * [[вёска Петрыманаўшчына, Суботніцкі сельсавет]] * [[вёска Раманы, Суботніцкі сельсавет]] * [[вёска Рудэўшчына, Суботніцкі сельсавет]] * [[вёска Рыбакі, Суботніцкі сельсавет]] * [[вёска Слесары, Суботніцкі сельсавет]] * [[вёска Суботнікі, Суботніцкі сельсавет]] * [[вёска Таруці, Суботніцкі сельсавет]] * [[вёска Хілевічы, Суботніцкі сельсавет]] * [[вёска Шаркуці, Суботніцкі сельсавет]] * [[вёска Аколіца Баранавічы, Трабскі сельсавет]] * [[хутар Альтарыя, Трабскі сельсавет]] * [[вёска Багданцы, Трабскі сельсавет]] * [[вёска Баранавічы, Трабскі сельсавет]] * [[вёска Барэйкаўшчына, Трабскі сельсавет]] * [[вёска Батукі, Трабскі сельсавет]] * [[вёска Бобрыкі, Трабскі сельсавет]] * [[вёска Брагі, Трабскі сельсавет]] * [[хутар Вораўшчына, Трабскі сельсавет]] * [[вёска Галубіцкаўшчына, Трабскі сельсавет]] * [[вёска Ганчары, Трабскі сельсавет]] * [[хутар Гаявішча, Трабскі сельсавет]] * [[вёска Гаяўцы, Трабскі сельсавет]] * [[вёска Дварцоўшчына, Трабскі сельсавет]] * [[вёска Дзюраны, Трабскі сельсавет]] * [[вёска Дзядзічы, Трабскі сельсавет]] * [[вёска Дубаносы, Трабскі сельсавет]] * [[вёска Загорцы, Трабскі сельсавет]] * [[хутар Занямонцы, Трабскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчныя Батукі, Трабскі сельсавет]] * [[вёска Кавалі, Трабскі сельсавет]] * [[вёска Кулікі, Трабскі сельсавет]] * [[вёска Куцькі, Трабскі сельсавет]] * [[вёска Ладзецянята, Трабскі сельсавет]] * [[вёска Лычкаўцы, Трабскі сельсавет]] * [[вёска Макары, Трабскі сельсавет]] * [[вёска Мацюкі, Трабскі сельсавет]] * [[вёска Медзікі, Трабскі сельсавет]] * [[вёска Наздракі, Трабскі сельсавет]] * [[хутар Падакуп'е, Трабскі сельсавет]] * [[вёска Пазнякі, Трабскі сельсавет]] * [[вёска Палудаўшчына, Трабскі сельсавет]] * [[вёска Паякунь, Трабскі сельсавет]] * [[вёска Пелкаўшчына, Трабскі сельсавет]] * [[вёска Пяцкуны, Трабскі сельсавет]] * [[вёска Раменікі, Трабскі сельсавет]] * [[вёска Расальшчына, Трабскі сельсавет]] * [[вёска Самішчы, Трабскі сельсавет]] * [[вёска Сенкіняты, Трабскі сельсавет]] * [[вёска Сурвілішкі, Трабскі сельсавет]] * [[хутар Сяргееўка, Трабскі сельсавет]] * [[хутар Татарка, Трабскі сельсавет]] * [[вёска Трабы, Трабскі сельсавет]] * [[вёска Трокі, Трабскі сельсавет]] * [[вёска Харытоны, Трабскі сельсавет]] * [[вёска Чэневічы, Трабскі сельсавет]] * [[вёска Яцкаўшчына, Трабскі сельсавет]] * [[хутар Аглоблішкі, Эйгердаўскі сельсавет]] * [[вёска Баруцішкі, Эйгердаўскі сельсавет]] * [[хутар Брынюкі, Эйгердаўскі сельсавет]] * [[хутар Будзішча, Эйгердаўскі сельсавет]] * [[хутар Высокая Грэбля, Эйгердаўскі сельсавет]] * [[вёска Гердушкі, Эйгердаўскі сельсавет]] * [[вёска Даўгердзішкі, Эйгердаўскі сельсавет]] * [[вёска Добавічы, Эйгердаўскі сельсавет]] * [[вёска Дунай, Эйгердаўскі сельсавет]] * [[вёска Забалаць, Эйгердаўскі сельсавет]] * [[хутар Залескаўшчына, Эйгердаўскі сельсавет]] * [[вёска Залясоўшчына, Эйгердаўскі сельсавет]] * [[вёска Іванкі, Эйгердаўскі сельсавет]] * [[вёска Каўшары, Эйгердаўскі сельсавет]] * [[вёска Кірвелі, Эйгердаўскі сельсавет]] * [[хутар Клім, Эйгердаўскі сельсавет]] * [[вёска Крычнікі, Эйгердаўскі сельсавет]] * [[вёска Магенцы, Эйгердаўскі сельсавет]] * [[хутар Мазоліха, Эйгердаўскі сельсавет]] * [[вёска Матыкаўшчына, Эйгердаўскі сельсавет]] * [[вёска Моргавічы, Эйгердаўскі сельсавет]] * [[вёска Нарэйкі, Эйгердаўскі сельсавет]] * [[вёска Папельнікі, Эйгердаўскі сельсавет]] * [[хутар Самароднікі, Эйгердаўскі сельсавет]] * [[вёска Сельшчыняты, Эйгердаўскі сельсавет]] * [[хутар Сякерышкі, Эйгердаўскі сельсавет]] * [[вёска Такарышкі, Эйгердаўскі сельсавет]] * [[хутар Франконава, Эйгердаўскі сельсавет]] * [[хутар Чарніца, Эйгердаўскі сельсавет]] * [[вёска Чорны Луг, Эйгердаўскі сельсавет]] * [[хутар Чорны Ручай, Эйгердаўскі сельсавет]] * [[вёска Чычыноўшчына, Эйгердаўскі сельсавет]] * [[вёска Эйгерды, Эйгердаўскі сельсавет]] * [[вёска Юнкавічы, Эйгердаўскі сельсавет]] * [[вёска Яхімаўшчына, Эйгердаўскі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Карэлічы]] * [[гарадскі пасёлак Мір]] * [[вёска Качычы, Карэліцкаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Навасёлкі, Карэліцкаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Палужжа, Карэліцкаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Працяневічы, Карэліцкаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Равіны, Карэліцкаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Савашы, Карэліцкаму раённаму Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Аюцавічы, Мірскі пассавет]] * [[вёска Беражна, Мірскі пассавет]] * [[вёска Бербашы, Мірскі пассавет]] * [[вёска Возерскае, Мірскі пассавет]] * [[вёска Вялікае Сяло, Мірскі пассавет]] * [[вёска Вялікая Мядзвядка, Мірскі пассавет]] * [[вёска Гарачкі, Мірскі пассавет]] * [[вёска Засценкі, Мірскі пассавет]] * [[вёска Крынічнае, Мірскі пассавет]] * [[вёска Лужа, Мірскі пассавет]] * [[вёска Любна, Мірскі пассавет]] * [[вёска Малая Мядзвядка, Мірскі пассавет]] * [[вёска Міранка, Мірскі пассавет]] * [[вёска Прылукі, Мірскі пассавет]] * [[вёска Сімакава, Мірскі пассавет]] * [[вёска Студзенка, Мірскі пассавет]] * [[вёска Хлюпічы, Мірскі пассавет]] * [[вёска Белыя Лугі, Варанчанскі сельсавет]] * [[вёска Варонча, Варанчанскі сельсавет]] * [[вёска Горбатавічы, Варанчанскі сельсавет]] * [[вёска Куневічы, Варанчанскі сельсавет]] * [[вёска Літараўшчына, Варанчанскі сельсавет]] * [[вёска Мінакі, Варанчанскі сельсавет]] * [[вёска Падгайна, Варанчанскі сельсавет]] * [[вёска Равіны, Варанчанскі сельсавет]] * [[вёска Раманы, Варанчанскі сельсавет]] * [[вёска Саленікі, Варанчанскі сельсавет]] * [[вёска Трасейкі, Варанчанскі сельсавет]] * [[вёска Труднава, Варанчанскі сельсавет]] * [[вёска Цінявічы, Варанчанскі сельсавет]] * [[вёска Бурдзевічы, Жухавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Жухавічы, Жухавіцкі сельсавет]] * [[вёска Кожава, Жухавіцкі сельсавет]] * [[вёска Лемнікі, Жухавіцкі сельсавет]] * [[вёска Малыя Жухавічы, Жухавіцкі сельсавет]] * [[вёска Негнічы, Жухавіцкі сельсавет]] * [[вёска Пясочная, Жухавіцкі сельсавет]] * [[вёска Радунь, Жухавіцкі сельсавет]] * [[вёска Трашчычы, Жухавіцкі сельсавет]] * [[вёска Уша, Жухавіцкі сельсавет]] * [[вёска Церабостынь, Жухавіцкі сельсавет]] * [[вёска Юравічы, Жухавіцкі сельсавет]] * [[вёска Амневічы, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Барацін, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Бушкі, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Вірышча, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Востухава, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Горная Рута, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Дольная Рута, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Жукі, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Загор'е, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Заполле, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Кальчычы, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Камаровічы, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Краснае, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Куцавічы, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Лясок, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Навашыно, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Пагор'е, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Паланая, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Пятрыкі, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Руціца, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Садовая, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Стрэльнікі, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Тударава, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Асташын, Лукскі сельсавет]] * [[вёска Баяры, Лукскі сельсавет]] * [[вёска Вышкава, Лукскі сельсавет]] * [[вёска Далматаўшчына, Лукскі сельсавет]] * [[вёска Крышылоўшчына, Лукскі сельсавет]] * [[вёска Лукі, Лукскі сельсавет]] * [[вёска Любанічы, Лукскі сельсавет]] * [[вёска Унехава, Лукскі сельсавет]] * [[вёска Аколіца, Малюшыцкі сельсавет]] * [[вёска Баранавічы, Малюшыцкі сельсавет]] * [[вёска Белая, Малюшыцкі сельсавет]] * [[вёска Волца, Малюшыцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Тупалы, Малюшыцкі сельсавет]] * [[вёска Горныя Руткавічы, Малюшыцкі сельсавет]] * [[вёска Даўгінава, Малюшыцкі сельсавет]] * [[вёска Забалацце, Малюшыцкі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Малюшыцкі сельсавет]] * [[вёска Лукашын, Малюшыцкі сельсавет]] * [[вёска Малыя Тупалы, Малюшыцкі сельсавет]] * [[вёска Малюшычы, Малюшыцкі сельсавет]] * [[вёска Машэвічы, Малюшыцкі сельсавет]] * [[вёска Моладава, Малюшыцкі сельсавет]] * [[вёска Новыя Руткавічы, Малюшыцкі сельсавет]] * [[вёска Руднікі, Малюшыцкі сельсавет]] * [[вёска Сапатніца, Малюшыцкі сельсавет]] * [[вёска Селішча, Малюшыцкі сельсавет]] * [[вёска Скорава, Малюшыцкі сельсавет]] * [[вёска Сэрвач, Малюшыцкі сельсавет]] * [[вёска Яруга, Малюшыцкі сельсавет]] * [[вёска Галянова, Райцаўскі сельсавет]] * [[вёска Дуброва, Райцаўскі сельсавет]] * [[вёска Забердава, Райцаўскі сельсавет]] * [[вёска Зелянец, Райцаўскі сельсавет]] * [[вёска Караліны, Райцаўскі сельсавет]] * [[вёска Лагаватка, Райцаўскі сельсавет]] * [[вёска Мірацічы, Райцаўскі сельсавет]] * [[вёска Плужыны, Райцаўскі сельсавет]] * [[вёска Райца, Райцаўскі сельсавет]] * [[вёска Рамейкі, Райцаўскі сельсавет]] * [[вёска Русацін, Райцаўскі сельсавет]] * [[вёска Сёгда, Райцаўскі сельсавет]] * [[вёска Скрышава, Райцаўскі сельсавет]] * [[вёска Францішкова, Райцаўскі сельсавет]] * [[вёска Хвалава, Райцаўскі сельсавет]] * [[вёска Шчонава, Райцаўскі сельсавет]] * [[вёска Ятвезь, Райцаўскі сельсавет]] * [[вёска Беразавец, Турэцкі сельсавет]] * [[вёска Браносава, Турэцкі сельсавет]] * [[вёска Вялетава, Турэцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Слабада, Турэцкі сельсавет]] * [[вёска Загор'е, Турэцкі сельсавет]] * [[вёска Качаны, Турэцкі сельсавет]] * [[вёска Крынкі, Турэцкі сельсавет]] * [[вёска Лыкавічы, Турэцкі сельсавет]] * [[вёска Маласельцы, Турэцкі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Турэцкі сельсавет]] * [[вёска Некрашэвічы, Турэцкі сельсавет]] * [[вёска Рап'ёва, Турэцкі сельсавет]] * [[вёска Тарасавічы, Турэцкі сельсавет]] * [[вёска Турэц, Турэцкі сельсавет]] * [[вёска Чыжыноўцы, Турэцкі сельсавет]] * [[вёска Аканавічы, Цырынскі сельсавет]] * [[вёска Альшаны, Цырынскі сельсавет]] * [[вёска Бабонеўка, Цырынскі сельсавет]] * [[вёска Быкевічы, Цырынскі сельсавет]] * [[вёска Валокі, Цырынскі сельсавет]] * [[вёска Дорагава, Цырынскі сельсавет]] * [[вёска Застадолле, Цырынскі сельсавет]] * [[вёска Кайшоўка, Цырынскі сельсавет]] * [[вёска Краснае, Цырынскі сельсавет]] * [[вёска Мокрава, Цырынскі сельсавет]] * [[вёска Рукаўчыцы, Цырынскі сельсавет]] * [[вёска Церавічы, Цырынскі сельсавет]] * [[вёска Цырын, Цырынскі сельсавет]] * [[вёска Антанёва, Ярэміцкі сельсавет]] * [[вёска Баўцічы, Ярэміцкі сельсавет]] * [[вёска Быковічы, Ярэміцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Вобрына, Ярэміцкі сельсавет]] * [[вёска Даўгінава, Ярэміцкі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Ярэміцкі сельсавет]] * [[вёска Лядкі, Ярэміцкі сельсавет]] * [[вёска Малая Вобрына, Ярэміцкі сельсавет]] * [[вёска Новае Сяло, Ярэміцкі сельсавет]] * [[вёска Пагарэлка, Ярэміцкі сельсавет]] * [[пасёлак Першамайскі, Ярэміцкі сельсавет]] * [[вёска Рудзьма, Ярэміцкі сельсавет]] * [[вёска Сіняўская Слабада, Ярэміцкі сельсавет]] * [[вёска Скорычы, Ярэміцкі сельсавет]] * [[хутар Чорная, Ярэміцкі сельсавет]] * [[вёска Ярэмічы, Ярэміцкі сельсавет]] * [[горад Бярозаўка]] * [[горад Ліда]] * [[вёска Беліца, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Восава, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Грушаўнік, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Збляны, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Клюкавічы, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Красная, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Крывічы, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Лазяны, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Лайкоўшчына, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Парэчча, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Пацукі, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Пішчоўцы, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Сідараўцы, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Смалоцкія Баяры, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Стокі, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Табала, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Тосіна, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Хутар Збляны, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Чаплеўшчына, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Яманты, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Бакуны, Бердаўскі сельсавет]] * [[вёска Бердаўка, Бердаўскі сельсавет]] * [[вёска Бялундзі, Бердаўскі сельсавет]] * [[вёска Воўкаўцы, Бердаўскі сельсавет]] * [[вёска Касоўшчына, Бердаўскі сельсавет]] * [[вёска Кір'янаўцы, Бердаўскі сельсавет]] * [[вёска Сцеркава, Бердаўскі сельсавет]] * [[вёска Татарцы, Бердаўскі сельсавет]] * [[вёска Харужаўцы, Бердаўскі сельсавет]] * [[вёска Альхоўка, Ваверскі сельсавет]] * [[вёска Бабоўцы, Ваверскі сельсавет]] * [[вёска Ваверка, Ваверскі сельсавет]] * [[вёска Гердзеўцы, Ваверскі сельсавет]] * [[вёска Дылева, Ваверскі сельсавет]] * [[вёска Кавалі, Ваверскі сельсавет]] * [[вёска Кадзішкі, Ваверскі сельсавет]] * [[вёска Касілаўцы, Ваверскі сельсавет]] * [[вёска Косаўшчына, Ваверскі сельсавет]] * [[вёска Красноўцы, Ваверскі сельсавет]] * [[вёска Лаўрынавічы, Ваверскі сельсавет]] * [[вёска Манцавічы, Ваверскі сельсавет]] * [[вёска Маркуці, Ваверскі сельсавет]] * [[вёска Мейры, Ваверскі сельсавет]] * [[вёска Мікуты, Ваверскі сельсавет]] * [[вёска Міхнаўцы, Ваверскі сельсавет]] * [[вёска Мыто, Ваверскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Ваверскі сельсавет]] * [[вёска Падальхоўка, Ваверскі сельсавет]] * [[вёска Паперня, Ваверскі сельсавет]] * [[вёска Радзвілаўцы, Ваверскі сельсавет]] * [[вёска Рулевічы, Ваверскі сельсавет]] * [[вёска Селяхі, Ваверскі сельсавет]] * [[вёска Серафіны, Ваверскі сельсавет]] * [[вёска Смалакі, Ваверскі сельсавет]] * [[вёска Сямейкі, Ваверскі сельсавет]] * [[вёска Чаплі, Ваверскі сельсавет]] * [[вёска Чашэйкі, Ваверскі сельсавет]] * [[вёска Янаўляны, Ваверскі сельсавет]] * [[вёска Агароднікі, Ганчарскі сельсавет]] * [[вёска Баравічы, Ганчарскі сельсавет]] * [[вёска Беневічы, Ганчарскі сельсавет]] * [[вёска Ганцавічы, Ганчарскі сельсавет]] * [[вёска Ганчары, Ганчарскі сельсавет]] * [[вёска Даржы, Ганчарскі сельсавет]] * [[вёска Дзітрыкі, Ганчарскі сельсавет]] * [[вёска Дроздава, Ганчарскі сельсавет]] * [[вёска Жомайдзі, Ганчарскі сельсавет]] * [[вёска Жучкі, Ганчарскі сельсавет]] * [[вёска Зарачаны, Ганчарскі сельсавет]] * [[вёска Істакі, Ганчарскі сельсавет]] * [[вёска Масявічы, Ганчарскі сельсавет]] * [[вёска Сіманы, Ганчарскі сельсавет]] * [[вёска Супраўшчына, Ганчарскі сельсавет]] * [[вёска Сялец, Ганчарскі сельсавет]] * [[вёска Бабры, Голдаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Сяло, Голдаўскі сельсавет]] * [[вёска Голдава, Голдаўскі сельсавет]] * [[вёска Зіновічы, Голдаўскі сельсавет]] * [[вёска Ігнаткаўцы, Голдаўскі сельсавет]] * [[вёска Леснікі, Голдаўскі сельсавет]] * [[вёска Малышы, Голдаўскі сельсавет]] * [[вёска Парачаны, Голдаўскі сельсавет]] * [[вёска Семашкі, Голдаўскі сельсавет]] * [[вёска Хадзюкі, Голдаўскі сельсавет]] * [[вёска Цвербуты, Голдаўскі сельсавет]] * [[вёска Анацкі, Дакудаўскі сельсавет]] * [[вёска Біскупцы, Дакудаўскі сельсавет]] * [[вёска Бурносы, Дакудаўскі сельсавет]] * [[вёска Гаўе-Пяскі, Дакудаўскі сельсавет]] * [[вёска Дакудава 1, Дакудаўскі сельсавет]] * [[вёска Дакудава 2, Дакудаўскі сельсавет]] * [[вёска Ельня, Дакудаўскі сельсавет]] * [[вёска Забалотня, Дакудаўскі сельсавет]] * [[вёска Карнілкі, Дакудаўскі сельсавет]] * [[вёска Лучкі, Дакудаўскі сельсавет]] * [[вёска Мікулічы, Дакудаўскі сельсавет]] * [[вёска Місуры, Дакудаўскі сельсавет]] * [[вёска Мялёгава, Дакудаўскі сельсавет]] * [[вёска Пораслі, Дакудаўскі сельсавет]] * [[вёска Пятры, Дакудаўскі сельсавет]] * [[вёска Філонаўцы, Дакудаўскі сельсавет]] * [[вёска Чараўкі, Дакудаўскі сельсавет]] * [[вёска Бянейкі, Дварышчанскі сельсавет]] * [[вёска Бярозна, Дварышчанскі сельсавет]] * [[вёска Гервянікі, Дварышчанскі сельсавет]] * [[вёска Гімбуты, Дварышчанскі сельсавет]] * [[вёска Гурыны, Дварышчанскі сельсавет]] * [[вёска Дворышча, Дварышчанскі сельсавет]] * [[вёска Дзяўгуны, Дварышчанскі сельсавет]] * [[вёска Крыніцы, Дварышчанскі сельсавет]] * [[вёска Левашы, Дварышчанскі сельсавет]] * [[вёска Лясныя Дворышчы, Дварышчанскі сельсавет]] * [[вёска Марысева, Дварышчанскі сельсавет]] * [[вёска Мар'янова, Дварышчанскі сельсавет]] * [[вёска Меляшы, Дварышчанскі сельсавет]] * [[вёска Мігуны, Дварышчанскі сельсавет]] * [[вёска Мяйлуны, Дварышчанскі сельсавет]] * [[вёска Мяргенцы, Дварышчанскі сельсавет]] * [[вёска Пашунцы, Дварышчанскі сельсавет]] * [[вёска Пецюны, Дварышчанскі сельсавет]] * [[вёска Сліжы, Дварышчанскі сельсавет]] * [[вёска Суцькі, Дварышчанскі сельсавет]] * [[вёска Такары, Дварышчанскі сельсавет]] * [[вёска Уладзіславова, Дварышчанскі сельсавет]] * [[вёска Эйтуны, Дварышчанскі сельсавет]] * [[вёска Юравічы, Дварышчанскі сельсавет]] * [[вёска Ячанцы, Дварышчанскі сельсавет]] * [[вёска Банцавічы, Дзітвянскі сельсавет]] * [[вёска Бельскія, Дзітвянскі сельсавет]] * [[вёска Дайнава 1, Дзітвянскі сельсавет]] * [[вёска Дайнава 2, Дзітвянскі сельсавет]] * [[вёска Дамейкі, Дзітвянскі сельсавет]] * [[пасёлак Дзітва, Дзітвянскі сельсавет]] * [[вёска Заполле, Дзітвянскі сельсавет]] * [[вёска Засценак Бельскія, Дзітвянскі сельсавет]] * [[вёска Мальгі, Дзітвянскі сельсавет]] * [[вёска Рапэйкі, Дзітвянскі сельсавет]] * [[вёска Рылаўцы, Дзітвянскі сельсавет]] * [[вёска Хрулі, Дзітвянскі сельсавет]] * [[вёска Хутар Янцавічы, Дзітвянскі сельсавет]] * [[вёска Янцавічы, Дзітвянскі сельсавет]] * [[вёска Яўсеевічы, Дзітвянскі сельсавет]] * [[вёска Абманічы, Дубровенскі сельсавет]] * [[вёска Агароднікі, Дубровенскі сельсавет]] * [[вёска Брындзянята, Дубровенскі сельсавет]] * [[вёска Былінскія, Дубровенскі сельсавет]] * [[вёска Доўкні, Дубровенскі сельсавет]] * [[вёска Дуброўня, Дубровенскі сельсавет]] * [[вёска Капачэлі, Дубровенскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Дубровенскі сельсавет]] * [[вёска Навіцкія 1, Дубровенскі сельсавет]] * [[вёска Несікаўшчына, Дубровенскі сельсавет]] * [[вёска Няцеч, Дубровенскі сельсавет]] * [[вёска Пашкі, Дубровенскі сельсавет]] * [[вёска Перапечыца, Дубровенскі сельсавет]] * [[пасёлак Першамайскі, Дубровенскі сельсавет]] * [[вёска Плябанцы, Дубровенскі сельсавет]] * [[вёска Плясавічы, Дубровенскі сельсавет]] * [[вёска Прыдыбайлы, Дубровенскі сельсавет]] * [[вёска Сангайлы, Дубровенскі сельсавет]] * [[вёска Сухвальня, Дубровенскі сельсавет]] * [[вёска Цвермы, Дубровенскі сельсавет]] * [[вёска Цябы, Дубровенскі сельсавет]] * [[вёска Яськаўцы, Дубровенскі сельсавет]] * [[вёска Абрубы, Крупаўскі сельсавет]] * [[вёска Аўсядава, Крупаўскі сельсавет]] * [[вёска Белевічы, Крупаўскі сельсавет]] * [[вёска Бенкевічы, Крупаўскі сельсавет]] * [[вёска Бярнуці, Крупаўскі сельсавет]] * [[вёска Верх-Крупава, Крупаўскі сельсавет]] * [[вёска Верх-Ліда, Крупаўскі сельсавет]] * [[вёска Ворнішкі, Крупаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Сяло, Крупаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Рэксці, Крупаўскі сельсавет]] * [[вёска Гуды, Крупаўскі сельсавет]] * [[вёска Жырмуны, Крупаўскі сельсавет]] * [[вёска Кербядзі, Крупаўскі сельсавет]] * [[вёска Козічы, Крупаўскі сельсавет]] * [[вёска Колышкі, Крупаўскі сельсавет]] * [[вёска Крупава, Крупаўскі сельсавет]] * [[вёска Малэйкаўшчына, Крупаўскі сельсавет]] * [[вёска Навіцкія 3, Крупаўскі сельсавет]] * [[вёска Наркуны, Крупаўскі сельсавет]] * [[вёска Пурсці, Крупаўскі сельсавет]] * [[вёска Споркаўшчына, Крупаўскі сельсавет]] * [[вёска Чахаўцы, Крупаўскі сельсавет]] * [[вёска Чэрнікі, Крупаўскі сельсавет]] * [[вёска Шаўдзюкі, Крупаўскі сельсавет]] * [[вёска Алемпінова, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Бешанкі, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Більтаўцы, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ваянполле, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Гасцілаўцы, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Дзмітраўцы, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Лебяда, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Мажэйкава, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Масявічы, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Мацясы, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Радзівонішкі, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Раўбы, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Рэпнікі, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Феліксава, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Шпількі, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Андрашоўшчына, Пескаўскі сельсавет]] * [[вёска Белеўцы, Пескаўскі сельсавет]] * [[вёска Буцілы, Пескаўскі сельсавет]] * [[вёска Вангі, Пескаўскі сельсавет]] * [[вёска Карытніца, Пескаўскі сельсавет]] * [[вёска Мастаўляны, Пескаўскі сельсавет]] * [[вёска Моцевічы, Пескаўскі сельсавет]] * [[вёска Панямонцы, Пескаўскі сельсавет]] * [[вёска Пескаўцы, Пескаўскі сельсавет]] * [[вёска Чахоўшчына, Пескаўскі сельсавет]] * [[вёска Шаўдзіні, Пескаўскі сельсавет]] * [[вёска Агароднікі, Тарноўскі сельсавет]] * [[вёска Бахматы, Тарноўскі сельсавет]] * [[вёска Белагруда, Тарноўскі сельсавет]] * [[вёска Вольжава, Тарноўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Вольжава, Тарноўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Канюшаны, Тарноўскі сельсавет]] * [[вёска Гарняты, Тарноўскі сельсавет]] * [[вёска Далёкія, Тарноўскі сельсавет]] * [[вёска Дзітрыкі, Тарноўскі сельсавет]] * [[вёска Дубчаны, Тарноўскі сельсавет]] * [[вёска Дудары, Тарноўскі сельсавет]] * [[вёска Ерамеевічы, Тарноўскі сельсавет]] * [[вёска Заборцы, Тарноўскі сельсавет]] * [[вёска Любары, Тарноўскі сельсавет]] * [[вёска Малое Вольжава, Тарноўскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Канюшаны, Тарноўскі сельсавет]] * [[вёска Мохавічы, Тарноўскі сельсавет]] * [[вёска Навасады, Тарноўскі сельсавет]] * [[вёска Няцеч, Тарноўскі сельсавет]] * [[вёска Палубнікі, Тарноўскі сельсавет]] * [[вёска Раклёўцы, Тарноўскі сельсавет]] * [[вёска Тарнова, Тарноўскі сельсавет]] * [[вёска Фалькавічы, Тарноўскі сельсавет]] * [[вёска Хутар Ерамеічы, Тарноўскі сельсавет]] * [[вёска Цацкі, Тарноўскі сельсавет]] * [[вёска Цыбары, Тарноўскі сельсавет]] * [[вёска Чаплічы, Тарноўскі сельсавет]] * [[вёска Астроўля, Траццякоўскі сельсавет]] * [[вёска Вінкаўцы, Траццякоўскі сельсавет]] * [[вёска Вялічкі, Траццякоўскі сельсавет]] * [[вёска Гарні, Траццякоўскі сельсавет]] * [[вёска Даліна, Траццякоўскі сельсавет]] * [[вёска Ёдкі, Траццякоўскі сельсавет]] * [[вёска Калясішча, Траццякоўскі сельсавет]] * [[вёска Кянці, Траццякоўскі сельсавет]] * [[вёска Мінойты, Траццякоўскі сельсавет]] * [[вёска Навіцкія 2, Траццякоўскі сельсавет]] * [[вёска Паддубна, Траццякоўскі сельсавет]] * [[вёска Пескі, Траццякоўскі сельсавет]] * [[вёска Пяцюлеўцы, Траццякоўскі сельсавет]] * [[вёска Скаменны Бор, Траццякоўскі сельсавет]] * [[вёска Траццякоўцы, Траццякоўскі сельсавет]] * [[вёска Шайбакі, Траццякоўскі сельсавет]] * [[вёска Шырокае, Траццякоўскі сельсавет]] * [[вёска Агароднікі, Ходараўскі сельсавет]] * [[вёска Баяркі, Ходараўскі сельсавет]] * [[вёска Відугараўшчына, Ходараўскі сельсавет]] * [[вёска Вольгаўцы, Ходараўскі сельсавет]] * [[вёска Дзедукі, Ходараўскі сельсавет]] * [[вёска Дзікушкі, Ходараўскі сельсавет]] * [[вёска Дзікушскія Баяры, Ходараўскі сельсавет]] * [[вёска Заброеўцы, Ходараўскі сельсавет]] * [[вёска Канюшаны, Ходараўскі сельсавет]] * [[вёска Карпекі, Ходараўскі сельсавет]] * [[вёска Макары, Ходараўскі сельсавет]] * [[вёска Папераўцы, Ходараўскі сельсавет]] * [[вёска Сяркі, Ходараўскі сельсавет]] * [[вёска Хлусы-Субачы, Ходараўскі сельсавет]] * [[вёска Ходараўцы, Ходараўскі сельсавет]] * [[горад Масты]] * [[вёска Букштава, Азёркаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Азёркі, Азёркаўскі сельсавет]] * [[вёска Дварок, Азёркаўскі сельсавет]] * [[вёска Дубраўка, Азёркаўскі сельсавет]] * [[вёска Котчына, Азёркаўскі сельсавет]] * [[вёска Лабзова, Азёркаўскі сельсавет]] * [[вёска Лупачы, Азёркаўскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Азёркі, Азёркаўскі сельсавет]] * [[вёска Сліжы Падграбельныя, Азёркаўскі сельсавет]] * [[вёска Сліжы Пескавыя, Азёркаўскі сельсавет]] * [[вёска Тумашы, Азёркаўскі сельсавет]] * [[вёска Воля-Крупіцы, Галубоўскі сельсавет]] * [[вёска Галубы, Галубоўскі сельсавет]] * [[вёска Маскалі, Галубоўскі сельсавет]] * [[вёска Руда Ліпічанская, Галубоўскі сельсавет]] * [[вёска Стукалы, Галубоўскі сельсавет]] * [[вёска Шасцілы, Галубоўскі сельсавет]] * [[вёска Шымкі, Галубоўскі сельсавет]] * [[вёска Ярчакі, Галубоўскі сельсавет]] * [[вёска Багатырэвічы, Глядавіцкі сельсавет]] * [[вёска Глядавічы, Глядавіцкі сельсавет]] * [[вёска Грушаўка, Глядавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дубраўляны, Глядавіцкі сельсавет]] * [[вёска Жылічы, Глядавіцкі сельсавет]] * [[вёска Кухары, Глядавіцкі сельсавет]] * [[вёска Машталеры, Глядавіцкі сельсавет]] * [[вёска Мінявічы, Глядавіцкі сельсавет]] * [[вёска Мяшэтнікі, Глядавіцкі сельсавет]] * [[вёска Паніжаны, Глядавіцкі сельсавет]] * [[вёска Стральцы, Глядавіцкі сельсавет]] * [[вёска Хамічы, Глядавіцкі сельсавет]] * [[вёска Шчарбавічы, Глядавіцкі сельсавет]] * [[вёска Агрызкі, Гудзевіцкі сельсавет]] * [[вёска Адзверна, Гудзевіцкі сельсавет]] * [[вёска Вострава, Гудзевіцкі сельсавет]] * [[вёска Гудзевічы, Гудзевіцкі сельсавет]] * [[вёска Дубляны, Гудзевіцкі сельсавет]] * [[вёска Кулёўшчына, Гудзевіцкі сельсавет]] * [[вёска Ляткі, Гудзевіцкі сельсавет]] * [[вёска Міткевічы, Гудзевіцкі сельсавет]] * [[вёска Нацавічы, Гудзевіцкі сельсавет]] * [[вёска Пілкі, Гудзевіцкі сельсавет]] * [[вёска Радзявічы, Гудзевіцкі сельсавет]] * [[вёска Семярэнкі, Гудзевіцкі сельсавет]] * [[вёска Струга, Гудзевіцкі сельсавет]] * [[вёска Сядзеневічы, Гудзевіцкі сельсавет]] * [[вёска Сямашкі, Гудзевіцкі сельсавет]] * [[вёска Цінявічы, Гудзевіцкі сельсавет]] * [[вёска Дубна, Дубненскі сельсавет]] * [[вёска Заполле, Дубненскі сельсавет]] * [[вёска Караліно, Дубненскі сельсавет]] * [[вёска Княжаводцы, Дубненскі сельсавет]] * [[вёска Міклашоўцы, Дубненскі сельсавет]] * [[вёска Савінка, Дубненскі сельсавет]] * [[вёска Сарочыцы, Дубненскі сельсавет]] * [[вёска Сухінічы, Дубненскі сельсавет]] * [[вёска Агароднікі, Зарудаўеўскі сельсавет]] * [[вёска Бялавічы, Зарудаўеўскі сельсавет]] * [[вёска Дамянішкі, Зарудаўеўскі сельсавет]] * [[вёска Дзенькаўцы, Зарудаўеўскі сельсавет]] * [[вёска Зарудаўе, Зарудаўеўскі сельсавет]] * [[вёска Кульшычы, Зарудаўеўскі сельсавет]] * [[вёска Ляда, Зарудаўеўскі сельсавет]] * [[вёска Міжава, Зарудаўеўскі сельсавет]] * [[вёска Рыбакі, Зарудаўеўскі сельсавет]] * [[вёска Старына, Зарудаўеўскі сельсавет]] * [[вёска Баяры, Курылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вайнілавічы, Курылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Гоўчава, Курылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Данцы, Курылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дарагляны, Курылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дудкі, Курылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Задвор'е, Курылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Займішча, Курылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Курылавічы, Курылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ланцавічы, Курылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Макары, Курылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Мілявічы, Курылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Монькавічы, Курылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Мяхоўск, Курылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Нацкава, Курылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Пясчанка, Курылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Родзішкі, Курылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Рыбалавічы, Курылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Сарвасы, Курылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Чарлёнка, Курылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Шчара, Курылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Загараны, Лунненскі сельсавет]] * [[вёска Залескі, Лунненскі сельсавет]] * [[вёска Казейкі, Лунненскі сельсавет]] * [[вёска Камянчаны, Лунненскі сельсавет]] * [[вёска Касілы, Лунненскі сельсавет]] * [[вёска Кучыцы, Лунненскі сельсавет]] * [[вёска Лунна, Лунненскі сельсавет]] * [[вёска Марцінаўцы, Лунненскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Лунненскі сельсавет]] * [[вёска Падбараны, Лунненскі сельсавет]] * [[вёска Пладовая, Лунненскі сельсавет]] * [[вёска Тоўсцікі, Лунненскі сельсавет]] * [[вёска Улазы, Лунненскі сельсавет]] * [[вёска Шчэчыцы, Лунненскі сельсавет]] * [[вёска Асаўляны, Мастоўскі сельсавет]] * [[хутар Воступ, Мастоўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Сцяпанішкі, Мастоўскі сельсавет]] * [[вёска Каралі, Мастоўскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Сцяпанішкі, Мастоўскі сельсавет]] * [[вёска Малькавічы, Мастоўскі сельсавет]] * [[вёска Масты Левыя, Мастоўскі сельсавет]] * [[вёска Масты Правыя, Мастоўскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Мастоўскі сельсавет]] * [[вёска Навінка, Мастоўскі сельсавет]] * [[вёска Сінявічы, Мастоўскі сельсавет]] * [[вёска Алешавічы, Мікелеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Баяры, Мікелеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Галынка, Мікелеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Дашкаўцы, Мікелеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Крывулькі, Мікелеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Лапацічы, Мікелеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Мікелеўшчына, Мікелеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Цельмукі, Мікелеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Шэўчыкі, Мікелеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Боркі, Пацавіцкі сельсавет]] * [[вёска Войдзевічы, Пацавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Рагозніца, Пацавіцкі сельсавет]] * [[вёска Забалацце, Пацавіцкі сельсавет]] * [[вёска Лаўры, Пацавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ліхінічы, Пацавіцкі сельсавет]] * [[вёска Логнавічы, Пацавіцкі сельсавет]] * [[вёска Лявонавічы, Пацавіцкі сельсавет]] * [[вёска Малая Рагозніца, Пацавіцкі сельсавет]] * [[вёска Парфенавічы, Пацавіцкі сельсавет]] * [[вёска Пацавічы, Пацавіцкі сельсавет]] * [[вёска Самуйлавічы Горныя, Пацавіцкі сельсавет]] * [[вёска Самуйлавічы Дольныя, Пацавіцкі сельсавет]] * [[вёска Выгода, Пескаўскі сельсавет]] * [[хутар Ганарата, Пескаўскі сельсавет]] * [[вёска Ганчары, Пескаўскі сельсавет]] * [[вёска Дуляўшчына, Пескаўскі сельсавет]] * [[вёска Капачы, Пескаўскі сельсавет]] * [[вёска Крушына, Пескаўскі сельсавет]] * [[вёска Пескі, Пескаўскі сельсавет]] * [[вёска Плябанаўцы, Пескаўскі сельсавет]] * [[вёска Струбніца, Пескаўскі сельсавет]] * [[вёска Агароднікі, Харціцкі сельсавет]] * [[вёска Казакоўцы, Харціцкі сельсавет]] * [[вёска Каўшова, Харціцкі сельсавет]] * [[вёска Лаўна, Харціцкі сельсавет]] * [[вёска Мазанава, Харціцкі сельсавет]] * [[вёска Нёман, Харціцкі сельсавет]] * [[вёска Раўкі, Харціцкі сельсавет]] * [[вёска Русінаўцы, Харціцкі сельсавет]] * [[вёска Харціца, Харціцкі сельсавет]] * [[вёска Чарлёна, Харціцкі сельсавет]] * [[вёска Чарлёнка, Харціцкі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Любча]] * [[горад Навагрудак]] * [[хутар Асовыя, Любчанскі пассавет]] * [[вёска Ачукевічы, Любчанскі пассавет]] * [[вёска Бор, Любчанскі пассавет]] * [[вёска Галынь, Любчанскі пассавет]] * [[хутар Галяндэрня, Любчанскі пассавет]] * [[вёска Дзяляціцкае Загор'е, Любчанскі пассавет]] * [[вёска Дзяляцічы, Любчанскі пассавет]] * [[вёска Капашчава, Любчанскі пассавет]] * [[вёска Купіск, Любчанскі пассавет]] * [[вёска Наберажная, Любчанскі пассавет]] * [[вёска Пабеда, Любчанскі пассавет]] * [[вёска Падзагор'е, Любчанскі пассавет]] * [[вёска Равяцічы, Любчанскі пассавет]] * [[вёска Сенна, Любчанскі пассавет]] * [[вёска Скрышава, Любчанскі пассавет]] * [[вёска Слабада, Любчанскі пассавет]] * [[вёска Хадасы, Любчанскі пассавет]] * [[вёска Антонаўка, Асташынскі сельсавет]] * [[вёска Асташына, Асташынскі сельсавет]] * [[вёска Валосаўка, Асташынскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Вераб'евічы, Асташынскі сельсавет]] * [[вёска Залозкі, Асташынскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Вераб'евічы, Асташынскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Асташынскі сельсавет]] * [[вёска Нянькава, Асташынскі сельсавет]] * [[вёска Пантусавічы, Асташынскі сельсавет]] * [[вёска Поўбераг, Асташынскі сельсавет]] * [[вёска Ракевічы, Асташынскі сельсавет]] * [[вёска Сенненскае Загор'е, Асташынскі сельсавет]] * [[вёска Альхоўка, Ацмінаўскі сельсавет]] * [[вёска Ацмінава, Ацмінаўскі сельсавет]] * [[вёска Бердаўка, Ацмінаўскі сельсавет]] * [[вёска Генюшы, Ацмінаўскі сельсавет]] * [[вёска Гніліца, Ацмінаўскі сельсавет]] * [[вёска Дзетамля, Ацмінаўскі сельсавет]] * [[вёска Лаўскія, Ацмінаўскі сельсавет]] * [[вёска Лешчанка, Ацмінаўскі сельсавет]] * [[вёска Малачкі, Ацмінаўскі сельсавет]] * [[вёска Бенін, Бенінскі сельсавет]] * [[вёска Зенявічы, Бенінскі сельсавет]] * [[вёска Ляхавічы 1, Бенінскі сельсавет]] * [[вёска Ляхавічы 2, Бенінскі сельсавет]] * [[вёска Марцулі, Бенінскі сельсавет]] * [[вёска Нізаўцы, Бенінскі сельсавет]] * [[вёска Пліса 1, Бенінскі сельсавет]] * [[вёска Пліса 2, Бенінскі сельсавет]] * [[вёска Рахавец, Бенінскі сельсавет]] * [[вёска Храпянева, Бенінскі сельсавет]] * [[вёска Багудзенка, Валеўскі сельсавет]] * [[вёска Валеўка, Валеўскі сельсавет]] * [[вёска Залесаўцы, Валеўскі сельсавет]] * [[вёска Катлова, Валеўскі сельсавет]] * [[вёска Косічы, Валеўскі сельсавет]] * [[вёска Лабачы, Валеўскі сельсавет]] * [[вёска Навасады, Валеўскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Валеўскі сельсавет]] * [[вёска Новыя Ганчары, Валеўскі сельсавет]] * [[вёска Нязнанава, Валеўскі сельсавет]] * [[вёска Радагошча, Валеўскі сельсавет]] * [[вёска Старыя Ганчары, Валеўскі сельсавет]] * [[вёска Тулічава, Валеўскі сельсавет]] * [[вёска Чаромушкі, Валеўскі сельсавет]] * [[вёска Ярошычы, Валеўскі сельсавет]] * [[вёска Агароднікі, Ваўковіцкі сельсавет]] * [[вёска Амневічы, Ваўковіцкі сельсавет]] * [[вёска Ваўковічы, Ваўковіцкі сельсавет]] * [[вёска Гаравічы, Ваўковіцкі сельсавет]] * [[вёска Зубкава, Ваўковіцкі сельсавет]] * [[вёска Корастава, Ваўковіцкі сельсавет]] * [[вёска Мацешыцы, Ваўковіцкі сельсавет]] * [[вёска Невашоўшчына, Ваўковіцкі сельсавет]] * [[вёска Нёўда, Ваўковіцкі сельсавет]] * [[вёска Новыя Лагадкі, Ваўковіцкі сельсавет]] * [[вёска Рутка 1, Ваўковіцкі сельсавет]] * [[вёска Рутка 2, Ваўковіцкі сельсавет]] * [[вёска Старыя Лагадкі, Ваўковіцкі сельсавет]] * [[вёска Сянежыцы, Ваўковіцкі сельсавет]] * [[вёска Будныя, Вераскоўскі сельсавет]] * [[вёска Вераскава, Вераскоўскі сельсавет]] * [[вёска Галковічы, Вераскоўскі сельсавет]] * [[вёска Плянта, Вераскоўскі сельсавет]] * [[вёска Хорашава, Вераскоўскі сельсавет]] * [[вёска Чарэшля, Вераскоўскі сельсавет]] * [[вёска Яўсеевічы, Вераскоўскі сельсавет]] * [[вёска Брацянка, Гарадзечненскі сельсавет]] * [[вёска Брольнікі, Гарадзечненскі сельсавет]] * [[вёска Гарадзечна, Гарадзечненскі сельсавет]] * [[вёска Іспась, Гарадзечненскі сельсавет]] * [[вёска Клюкавічы, Гарадзечненскі сельсавет]] * [[вёска Краўцэвічы, Гарадзечненскі сельсавет]] * [[вёска Куравічы, Гарадзечненскі сельсавет]] * [[вёска Літоўка, Гарадзечненскі сельсавет]] * [[вёска Мольнічы, Гарадзечненскі сельсавет]] * [[вёска Мотча, Гарадзечненскі сельсавет]] * [[вёска Несутычы, Гарадзечненскі сельсавет]] * [[вёска Прымень, Гарадзечненскі сельсавет]] * [[вёска Селішча, Гарадзечненскі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Гарадзечненскі сельсавет]] * [[хутар Слухавічы, Гарадзечненскі сельсавет]] * [[вёска Стары Лес, Гарадзечненскі сельсавет]] * [[вёска Суляцічы, Гарадзечненскі сельсавет]] * [[вёска Сунчыцы, Гарадзечненскі сельсавет]] * [[вёска Сялец, Гарадзечненскі сельсавет]] * [[хутар Эканомія, Гарадзечненскі сельсавет]] * [[вёска Батароўка, Кашалеўскі сельсавет]] * [[вёска Восава, Кашалеўскі сельсавет]] * [[вёска Ігнатава, Кашалеўскі сельсавет]] * [[вёска Ігольнікі, Кашалеўскі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Кашалеўскі сельсавет]] * [[вёска Кашалева, Кашалеўскі сельсавет]] * [[вёска Кусціна, Кашалеўскі сельсавет]] * [[вёска Папковічы, Кашалеўскі сельсавет]] * [[вёска Пісарукі, Кашалеўскі сельсавет]] * [[вёска Радзюкі, Кашалеўскі сельсавет]] * [[вёска Раманюкі, Кашалеўскі сельсавет]] * [[вёска Рошчыца, Кашалеўскі сельсавет]] * [[вёска Скрыдлева, Кашалеўскі сельсавет]] * [[вёска Сяцевіна, Кашалеўскі сельсавет]] * [[вёска Шатраўцы, Кашалеўскі сельсавет]] * [[вёска Янавічы, Кашалеўскі сельсавет]] * [[вёска Байкі, Ладзеніцкі сельсавет]] * [[вёска Ваўканоша, Ладзеніцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Лезнявічы, Ладзеніцкі сельсавет]] * [[вёска Гагарына, Ладзеніцкі сельсавет]] * [[хутар Грабнікі, Ладзеніцкі сельсавет]] * [[вёска Жданавічы, Ладзеніцкі сельсавет]] * [[вёска Зенеўшчына, Ладзеніцкі сельсавет]] * [[вёска Католышы, Ладзеніцкі сельсавет]] * [[вёска Кміцянка, Ладзеніцкі сельсавет]] * [[вёска Ладзенікі, Ладзеніцкі сельсавет]] * [[вёска Лоўчыцы, Ладзеніцкі сельсавет]] * [[вёска Малыя Карнышы, Ладзеніцкі сельсавет]] * [[вёска Малыя Лезнявічы, Ладзеніцкі сельсавет]] * [[вёска Мількавічы, Ладзеніцкі сельсавет]] * [[хутар Мітраполь, Ладзеніцкі сельсавет]] * [[вёска Мукінічы, Ладзеніцкі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Ладзеніцкі сельсавет]] * [[вёска Негрымава, Ладзеніцкі сельсавет]] * [[вёска Пуцэвічы, Ладзеніцкі сельсавет]] * [[вёска Свіры, Ладзеніцкі сельсавет]] * [[вёска Сямкова, Ладзеніцкі сельсавет]] * [[вёска Адампаль, Нягневіцкі сельсавет]] * [[вёска Баярская, Нягневіцкі сельсавет]] * [[вёска Весялова, Нягневіцкі сельсавет]] * [[вёска Дуб'ё, Нягневіцкі сельсавет]] * [[вёска Задвор'е, Нягневіцкі сельсавет]] * [[вёска Лозкі, Нягневіцкі сельсавет]] * [[вёска Мілушава, Нягневіцкі сельсавет]] * [[вёска Нягневічы, Нягневіцкі сельсавет]] * [[вёска Пабрэззе, Нягневіцкі сельсавет]] * [[вёска Падгур'е, Нягневіцкі сельсавет]] * [[вёска Падкасоўе, Нягневіцкі сельсавет]] * [[вёска Роскаш, Нягневіцкі сельсавет]] * [[вёска Сланева, Нягневіцкі сельсавет]] * [[вёска Старыя Нягневічы, Нягневіцкі сельсавет]] * [[вёска Харосіца, Нягневіцкі сельсавет]] * [[вёска Асмолава, Пятрэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Астроўна, Пятрэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Багданка, Пятрэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Васілевічы, Пятрэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Вуглы, Пятрэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Ізва, Пятрэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Русілаўка, Пятрэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Журавельнікі, Пятрэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Пятрэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Карабітаўка, Пятрэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Крамушаўка, Пятрэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Крываногава, Пятрэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Лаўцы, Пятрэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Макрэц, Пятрэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Малая Ізва, Пятрэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Межнікі, Пятрэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Навіны, Пятрэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Налібакі, Пятрэвіцкі сельсавет]] * [[хутар Новая Гута, Пятрэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Оркавічы, Пятрэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Пудзіна, Пятрэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Пятрэвічы, Пятрэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Руда, Пятрэвіцкі сельсавет]] * [[хутар Устрынь-Боркі, Пятрэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Басіна, Уселюбскі сельсавет]] * [[вёска Біцавічы, Уселюбскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Карнышы, Уселюбскі сельсавет]] * [[вёска Гірдаўка, Уселюбскі сельсавет]] * [[вёска Дубравіца, Уселюбскі сельсавет]] * [[вёска Забалаць, Уселюбскі сельсавет]] * [[вёска Масцішча, Уселюбскі сельсавет]] * [[вёска Рэцемля, Уселюбскі сельсавет]] * [[вёска Слачва, Уселюбскі сельсавет]] * [[вёска Трасцянка, Уселюбскі сельсавет]] * [[вёска Уселюб, Уселюбскі сельсавет]] * [[вёска Шкелічы, Уселюбскі сельсавет]] * [[вёска Антонаўшчына, Шчорсаўскі сельсавет]] * [[вёска Аўдзеевічы, Шчорсаўскі сельсавет]] * [[вёска Балотца, Шчорсаўскі сельсавет]] * [[вёска Гнесічы, Шчорсаўскі сельсавет]] * [[хутар Дужае Поле, Шчорсаўскі сельсавет]] * [[вёска Казённыя Лычыцы, Шчорсаўскі сельсавет]] * [[вёска Лаўрышава, Шчорсаўскі сельсавет]] * [[вёска Панямонь, Шчорсаўскі сельсавет]] * [[вёска Ураджайная, Шчорсаўскі сельсавет]] * [[вёска Шчорсы, Шчорсаўскі сельсавет]] * [[вёска Жадунь, Ятраўскі сельсавет]] * [[вёска Заполле, Ятраўскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчка, Ятраўскі сельсавет]] * [[вёска Калмацкаўшчына, Ятраўскі сельсавет]] * [[вёска Клёны, Ятраўскі сельсавет]] * [[вёска Концавічы, Ятраўскі сельсавет]] * [[вёска Кудавічы, Ятраўскі сельсавет]] * [[вёска Мілеўцы, Ятраўскі сельсавет]] * [[вёска Падбор'е, Ятраўскі сельсавет]] * [[вёска Парэчча, Ятраўскі сельсавет]] * [[вёска Ціхінка, Ятраўскі сельсавет]] * [[вёска Ятра, Ятраўскі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Поразава]] * [[горад Свіслач]] * [[вёска Баравікі, Поразаўскі пассавет]] * [[вёска Брыкі, Поразаўскі пассавет]] * [[вёска Валіскаўшчына, Поразаўскі пассавет]] * [[вёска Варонічы, Поразаўскі пассавет]] * [[вёска Вялікая Каланая, Поразаўскі пассавет]] * [[вёска Вялікія Баброўнікі, Поразаўскі пассавет]] * [[вёска Гарнастаевічы, Поразаўскі пассавет]] * [[вёска Геруцева, Поразаўскі пассавет]] * [[вёска Грушчаны, Поразаўскі пассавет]] * [[вёска Грынявічы, Поразаўскі пассавет]] * [[вёска Гурчыны, Поразаўскі пассавет]] * [[вёска Дзешкаўцы-Груд, Поразаўскі пассавет]] * [[вёска Дзямідавічы, Поразаўскі пассавет]] * [[вёска Жукавічы, Поразаўскі пассавет]] * [[вёска Загаране, Поразаўскі пассавет]] * [[вёска Заполічы, Поразаўскі пассавет]] * [[вёска Кабузі, Поразаўскі пассавет]] * [[вёска Кавалі, Поразаўскі пассавет]] * [[вёска Карэвічы, Поразаўскі пассавет]] * [[вёска Крапіўніца, Поразаўскі пассавет]] * [[вёска Крывулічы, Поразаўскі пассавет]] * [[вёска Кулявічы, Поразаўскі пассавет]] * [[вёска Кусянцы, Поразаўскі пассавет]] * [[вёска Лідзяны, Поразаўскі пассавет]] * [[вёска Малая Каланая, Поразаўскі пассавет]] * [[вёска Маташы, Поразаўскі пассавет]] * [[вёска Міхайлы, Поразаўскі пассавет]] * [[вёска Наркавічы, Поразаўскі пассавет]] * [[вёска Новасады, Поразаўскі пассавет]] * [[вёска Палуянкі, Поразаўскі пассавет]] * [[вёска Пушчыкі, Поразаўскі пассавет]] * [[вёска Ракаўшчына, Поразаўскі пассавет]] * [[вёска Сакольнікі, Поразаўскі пассавет]] * [[хутар Сакольнікі, Поразаўскі пассавет]] * [[вёска Сідаркі, Поразаўскі пассавет]] * [[вёска Старыя Дзешкаўцы, Поразаўскі пассавет]] * [[вёска Стасюцічы, Поразаўскі пассавет]] * [[вёска Талачманы, Поразаўскі пассавет]] * [[вёска Хрустава, Поразаўскі пассавет]] * [[вёска Хрышчонавічы, Поразаўскі пассавет]] * [[вёска Целякі, Поразаўскі пассавет]] * [[вёска Чарапкі, Поразаўскі пассавет]] * [[вёска Агароднікі, Вердаміцкі сельсавет]] * [[пасёлак Астроўскі, Вердаміцкі сельсавет]] * [[вёска Верабейкі, Вердаміцкі сельсавет]] * [[вёска Вердамічы, Вердаміцкі сельсавет]] * [[вёска Вілейшы, Вердаміцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Сяло, Вердаміцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Свянціца, Вердаміцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Міхалкі, Вердаміцкі сельсавет]] * [[вёска Задворанцы, Вердаміцкі сельсавет]] * [[вёска Лашавічы, Вердаміцкі сельсавет]] * [[вёска Малыя Баброўнікі, Вердаміцкі сельсавет]] * [[вёска Малыя Міхалкі, Вердаміцкі сельсавет]] * [[вёска Манчыцы, Вердаміцкі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Вердаміцкі сельсавет]] * [[вёска Палонка, Вердаміцкі сельсавет]] * [[вёска Празнікі, Вердаміцкі сельсавет]] * [[вёска Пуцкі, Вердаміцкі сельсавет]] * [[вёска Скраблы, Вердаміцкі сельсавет]] * [[вёска Хілімонаўцы, Вердаміцкі сельсавет]] * [[вёска Шалясты, Вердаміцкі сельсавет]] * [[вёска Юшкавічы, Вердаміцкі сельсавет]] * [[вёска Броўск, Дабравольскі сельсавет]] * [[вёска Дабраволя, Дабравольскі сельсавет]] * [[вёска Доўгі Барок, Дабравольскі сельсавет]] * [[вёска Жаркаўшчына, Дабравольскі сельсавет]] * [[вёска Немяржанка, Дабравольскі сельсавет]] * [[вёска Нямержа, Дабравольскі сельсавет]] * [[вёска Рудня, Дабравольскі сельсавет]] * [[вёска Тушамля, Дабравольскі сельсавет]] * [[вёска Ціхаволя, Дабравольскі сельсавет]] * [[хутар Ашчэп, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Баяры, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Бернікі, Навадворскі сельсавет]] * [[хутар Войтаў Мост, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Масушыны, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Залесная, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Корнадзь, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Лозы, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Масушыны, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Новы Двор, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Студзенікі, Навадворскі сельсавет]] * [[хутар Субатка, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Цяраспаль, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Шурычы, Навадворскі сельсавет]] * [[хутар Ялава, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Янаўшчына, Навадворскі сельсавет]] * [[хутар Ашыўкі, Нязбодзіцкі сельсавет]] * [[вёска Бязводнікі, Нязбодзіцкі сельсавет]] * [[вёска Гаркаўшчына, Нязбодзіцкі сельсавет]] * [[вёска Глушкі, Нязбодзіцкі сельсавет]] * [[вёска Грынкі 1, Нязбодзіцкі сельсавет]] * [[вёска Грынкі 2, Нязбодзіцкі сельсавет]] * [[вёска Грынкі 3, Нязбодзіцкі сельсавет]] * [[вёска Дрэчаны, Нязбодзіцкі сельсавет]] * [[вёска Зарэчаны, Нязбодзіцкі сельсавет]] * [[вёска Каланая, Нязбодзіцкі сельсавет]] * [[вёска Каліноўская, Нязбодзіцкі сельсавет]] * [[вёска Качкі, Нязбодзіцкі сельсавет]] * [[хутар Масюкоўшчына, Нязбодзіцкі сельсавет]] * [[вёска Нязбодзічы, Нязбодзіцкі сельсавет]] * [[хутар Ракаўшчына, Нязбодзіцкі сельсавет]] * [[вёска Раманаўцы, Нязбодзіцкі сельсавет]] * [[вёска Рыбалы, Нязбодзіцкі сельсавет]] * [[вёска Стокі, Нязбодзіцкі сельсавет]] * [[хутар Тарасаўка, Нязбодзіцкі сельсавет]] * [[вёска Якушоўка, Нязбодзіцкі сельсавет]] * [[хутар Ятвеск, Нязбодзіцкі сельсавет]] * [[вёска Бортнікі, Свіслацкі сельсавет]] * [[вёска Відзейкі, Свіслацкі сельсавет]] * [[вёска Ганчары, Свіслацкі сельсавет]] * [[вёска Грыцкі, Свіслацкі сельсавет]] * [[вёска Дварчаны, Свіслацкі сельсавет]] * [[вёска Дуброва, Свіслацкі сельсавет]] * [[вёска Дудзічы, Свіслацкі сельсавет]] * [[вёска Занкі 1, Свіслацкі сельсавет]] * [[вёска Занкі 2, Свіслацкі сельсавет]] * [[вёска Кавалі, Свіслацкі сельсавет]] * [[вёска Казейкі, Свіслацкі сельсавет]] * [[вёска Монтаўты, Свіслацкі сельсавет]] * [[пасёлак Мяльнова, Свіслацкі сельсавет]] * [[вёска Несцеравічы, Свіслацкі сельсавет]] * [[вёска Пацуі, Свіслацкі сельсавет]] * [[вёска Ражкі 1, Свіслацкі сельсавет]] * [[вёска Ражкі 2, Свіслацкі сельсавет]] * [[вёска Ранявічы, Свіслацкі сельсавет]] * [[вёска Рудаўка, Свіслацкі сельсавет]] * [[вёска Сакі, Свіслацкі сельсавет]] * [[вёска Ханчыцы, Свіслацкі сельсавет]] * [[вёска Юбілейная, Свіслацкі сельсавет]] * [[вёска Ятвезь, Свіслацкі сельсавет]] * [[вёска Алісеевічы, Ханявіцкі сельсавет]] * [[вёска Верашчакі, Ханявіцкі сельсавет]] * [[вёска Дарані, Ханявіцкі сельсавет]] * [[вёска Дашкавічы, Ханявіцкі сельсавет]] * [[вёска Задваране, Ханявіцкі сельсавет]] * [[вёска Залескі Бор, Ханявіцкі сельсавет]] * [[вёска Зарачаны, Ханявіцкі сельсавет]] * [[вёска Куклічы, Ханявіцкі сельсавет]] * [[вёска Лаўрынавічы, Ханявіцкі сельсавет]] * [[вёска Лубянка, Ханявіцкі сельсавет]] * [[вёска Мінічы, Ханявіцкі сельсавет]] * [[вёска Падчарнейкі, Ханявіцкі сельсавет]] * [[вёска Рудня, Ханявіцкі сельсавет]] * [[вёска Сабалькі, Ханявіцкі сельсавет]] * [[вёска Савані, Ханявіцкі сельсавет]] * [[вёска Ханявічы, Ханявіцкі сельсавет]] * [[вёска Церахавічы, Ханявіцкі сельсавет]] * [[хутар Юзафполь, Ханявіцкі сельсавет]] * [[вёска Янаполь, Ханявіцкі сельсавет]] * [[горад Слонім]] * [[вёска Азгінавічы, Азгінавіцкі сельсавет]] * [[вёска Асабнякі, Азгінавіцкі сельсавет]] * [[вёска Грынкі, Азгінавіцкі сельсавет]] * [[вёска Какошчыцы, Азгінавіцкі сельсавет]] * [[вёска Касцяні, Азгінавіцкі сельсавет]] * [[вёска Мяльканавічы, Азгінавіцкі сельсавет]] * [[вёска Наваорлавічы, Азгінавіцкі сельсавет]] * [[вёска Пасінічы, Азгінавіцкі сельсавет]] * [[вёска Сакалова, Азгінавіцкі сельсавет]] * [[вёска Саленікі, Азгінавіцкі сельсавет]] * [[вёска Сяргеевічы, Азгінавіцкі сельсавет]] * [[вёска Чамяры, Азгінавіцкі сельсавет]] * [[вёска Азярніца, Азярніцкі сельсавет]] * [[вёска Ваўчкі, Азярніцкі сельсавет]] * [[вёска Драпава, Азярніцкі сельсавет]] * [[вёска Ермалоўшчына, Азярніцкі сельсавет]] * [[вёска Збочна, Азярніцкі сельсавет]] * [[вёска Клепачы, Азярніцкі сельсавет]] * [[вёска Мыслава, Азярніцкі сельсавет]] * [[вёска Плаўскія, Азярніцкі сельсавет]] * [[вёска Бабынічы, Васілевіцкі сельсавет]] * [[вёска Васілевічы, Васілевіцкі сельсавет]] * [[вёска Вераб'евічы, Васілевіцкі сельсавет]] * [[вёска Ганькі, Васілевіцкі сельсавет]] * [[вёска Задвор'е, Васілевіцкі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Васілевіцкі сельсавет]] * [[вёска Нерастовічы, Васілевіцкі сельсавет]] * [[вёска Парэчча, Васілевіцкі сельсавет]] * [[вёска Разанаўшчына, Васілевіцкі сельсавет]] * [[вёска Хадзявічы, Васілевіцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Шылавічы, Вялікашылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Новая Стража, Вялікашылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Савічы, Вялікашылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Чапялева, Вялікашылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Шылавічы (спіртзавод), Вялікашылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Якімавічы, Вялікашылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Бракава, Дзеравянчыцкі сельсавет]] * [[вёска Вербалаты, Дзеравянчыцкі сельсавет]] * [[вёска Глоўсевічы, Дзеравянчыцкі сельсавет]] * [[вёска Гуменікі, Дзеравянчыцкі сельсавет]] * [[вёска Дзеравянчыцы, Дзеравянчыцкі сельсавет]] * [[вёска Забулле, Дзеравянчыцкі сельсавет]] * [[вёска Капусты, Дзеравянчыцкі сельсавет]] * [[вёска Літва, Дзеравянчыцкі сельсавет]] * [[вёска Падмошша, Дзеравянчыцкі сельсавет]] * [[вёска Рахавічы, Дзеравянчыцкі сельсавет]] * [[вёска Скоўдзічы, Дзеравянчыцкі сельсавет]] * [[вёска Сурынка, Дзеравянчыцкі сельсавет]] * [[вёска Тушэвічы, Дзеравянчыцкі сельсавет]] * [[вёска Ашнаравічы, Дзераўноўскі сельсавет]] * [[вёска Баяры, Дзераўноўскі сельсавет]] * [[вёска Ваўчуны, Дзераўноўскі сельсавет]] * [[вёска Вішава, Дзераўноўскі сельсавет]] * [[вёска Высацк, Дзераўноўскі сельсавет]] * [[вёска Дзераўная, Дзераўноўскі сельсавет]] * [[вёска Загрыцькава, Дзераўноўскі сельсавет]] * [[вёска Ісаевічы, Дзераўноўскі сельсавет]] * [[вёска Кавалі, Дзераўноўскі сельсавет]] * [[вёска Львоўшчына, Дзераўноўскі сельсавет]] * [[вёска Малышэвічы, Дзераўноўскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Дзераўноўскі сельсавет]] * [[вёска Нагуевічы, Дзераўноўскі сельсавет]] * [[вёска Падгорная, Дзераўноўскі сельсавет]] * [[вёска Палатніца, Дзераўноўскі сельсавет]] * [[вёска Піронім, Дзераўноўскі сельсавет]] * [[вёска Саковічы, Дзераўноўскі сельсавет]] * [[вёска Харашэвічы, Дзераўноўскі сельсавет]] * [[вёска Жыровіцы, Жыровіцкі сельсавет]] * [[вёска Завершша, Жыровіцкі сельсавет]] * [[вёска Загор'е, Жыровіцкі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Жыровіцкі сельсавет]] * [[вёска Русакова, Жыровіцкі сельсавет]] * [[вёска Сценявічы, Жыровіцкі сельсавет]] * [[вёска Вострава, Міжэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Зосімавічы, Міжэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Крывец, Міжэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Лапухова, Міжэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Махначы, Міжэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Міжэвічы, Міжэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Мікалаеўшчына, Міжэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Новая Перавалока, Міжэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Смаўжы, Міжэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Старая Перавалока, Міжэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Хмяльніца, Міжэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Акунінава, Новадзевяткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Балты, Новадзевяткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Баравікі, Новадзевяткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вяценеўка, Новадзевяткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Галяны, Новадзевяткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Гарбачы, Новадзевяткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Грынкоўшчына, Новадзевяткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Заводны Лес, Новадзевяткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Кісялі, Новадзевяткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Коласава, Новадзевяткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Кошлавічы, Новадзевяткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Малы Галік, Новадзевяткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Масілавічы, Новадзевяткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Мізгіры, Новадзевяткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Мірная, Новадзевяткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Новадзевяткавічы, Новадзевяткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Падлессе, Новадзевяткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Папкі, Новадзевяткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Партызанаўка, Новадзевяткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Прадзелкі, Новадзевяткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Прыхілы, Новадзевяткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Сасноўка, Новадзевяткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Старадзевяткавічы, Новадзевяткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Сяркі, Новадзевяткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Урач, Новадзевяткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Шыганы, Новадзевяткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Яруцічы, Новадзевяткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Азарычы, Паўлаўскі сельсавет]] * [[вёска Акачы, Паўлаўскі сельсавет]] * [[вёска Амельнікі, Паўлаўскі сельсавет]] * [[вёска Задвор'е, Паўлаўскі сельсавет]] * [[вёска Мілошавічы, Паўлаўскі сельсавет]] * [[вёска Міцькавічы, Паўлаўскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Паўлаўскі сельсавет]] * [[вёска Навікі, Паўлаўскі сельсавет]] * [[вёска Паўлава, Паўлаўскі сельсавет]] * [[вёска Прырэчча, Паўлаўскі сельсавет]] * [[вёска Пятралевічы 1, Паўлаўскі сельсавет]] * [[вёска Пятралевічы 2, Паўлаўскі сельсавет]] * [[вёска Талькаўшчына, Паўлаўскі сельсавет]] * [[вёска Ферадкі, Паўлаўскі сельсавет]] * [[вёска Шундры, Паўлаўскі сельсавет]] * [[вёска Варонічы, Сялявіцкі сельсавет]] * [[вёска Вецявічы, Сялявіцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Кракотка, Сялявіцкі сельсавет]] * [[вёска Рудаўка, Сялявіцкі сельсавет]] * [[вёска Сялявічы, Сялявіцкі сельсавет]] * [[вёска Юхнавічы, Сялявіцкі сельсавет]] * [[вёска Байкі, Сянькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Бярдовічы, Сянькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Голі, Сянькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Едначы, Сянькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Камлявічы, Сянькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Кастровічы, Сянькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Куцэйкі, Сянькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Ламашы, Сянькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Лыскі, Сянькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Мілаванне, Сянькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Ніз, Сянькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Паўлавічы, Сянькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Сянькоўшчына, Сянькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Шышкі, Сянькоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Ягнешчыцы, Сянькоўшчынскі сельсавет]] * [[горад Смаргонь]] * [[вёска Ардашы, Ардашынскі сельсавет]] * [[вёска Арляняты, Ардашынскі сельсавет]] * [[хутар Асманоўка, Ардашынскі сельсавет]] * [[вёска Балобаны, Ардашынскі сельсавет]] * [[вёска Баярск, Ардашынскі сельсавет]] * [[вёска Біцяняты, Ардашынскі сельсавет]] * [[вёска Вішнёўка, Ардашынскі сельсавет]] * [[хутар Вішнёўка, Ардашынскі сельсавет]] * [[вёска Вярэбушкі, Ардашынскі сельсавет]] * [[хутар Галавацішкі, Ардашынскі сельсавет]] * [[вёска Гейлешы, Ардашынскі сельсавет]] * [[вёска Каранды, Ардашынскі сельсавет]] * [[вёска Качаны, Ардашынскі сельсавет]] * [[вёска Копцевічы, Ардашынскі сельсавет]] * [[вёска Круглянка, Ардашынскі сельсавет]] * [[вёска Куты, Ардашынскі сельсавет]] * [[вёска Малявічы, Ардашынскі сельсавет]] * [[вёска Мілэйкава, Ардашынскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Ардашынскі сельсавет]] * [[вёска Пераходы, Ардашынскі сельсавет]] * [[вёска Равок, Ардашынскі сельсавет]] * [[вёска Труханава, Ардашынскі сельсавет]] * [[вёска Чатыркі, Ардашынскі сельсавет]] * [[вёска Асінаўка, Бялкоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Аславяняты, Бялкоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Бялкоўшчына, Бялкоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Васілевічы, Бялкоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Галяшонкі, Бялкоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Глінна, Бялкоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Караваі, Бялкоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Краснае, Бялкоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Кулакова, Бялкоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Ляўкі, Бялкоўшчынскі сельсавет]] * [[хутар Навінка, Бялкоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Панара, Бялкоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Сазоны, Бялкоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Слабсны, Бялкоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Студзянец, Бялкоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Стымоні, Бялкоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Талмуцішкі, Бялкоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Татаршчына, Бялкоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Хадакі, Бялкоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Харукова, Бялкоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Хацені, Бялкоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Хвецавічы, Бялкоўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Абрамаўшчына 1, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Абрамаўшчына 3, Вішнеўскі сельсавет]] * [[хутар Акушкава, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Антасіна, Вішнеўскі сельсавет]] * [[хутар Асінаўка, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Бібкі, Вішнеўскі сельсавет]] * [[хутар Бонда, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Вішнева, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Волькаўшчына, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Выгаляненты, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Гарані, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Дыбунькі, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Замэчак, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Копаніха, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Краснаазёрнае, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Круні, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Купля, Вішнеўскі сельсавет]] * [[хутар Курчы, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Лакачы, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Лешчаняты, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Людзімы, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Малінавая, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Мізулічы, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Мілуці, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Нараты, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Няфеды, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Пагарэльшчына, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Пастарыні 1, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Пастарыні 2, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Свайгіні, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Свяцілавічы, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Семянкі, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Слаўчыненты, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Стасіна, Вішнеўскі сельсавет]] * [[хутар Тураўшчына, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Целякі, Вішнеўскі сельсавет]] * [[хутар Акушкаўшчына, Войстамскі сельсавет]] * [[вёска Ардзяя, Войстамскі сельсавет]] * [[хутар Белькава, Войстамскі сельсавет]] * [[вёска Велікаполле, Войстамскі сельсавет]] * [[вёска Войстам, Войстамскі сельсавет]] * [[хутар Войстам, Войстамскі сельсавет]] * [[вёска Вострава, Войстамскі сельсавет]] * [[вёска Вугляны, Войстамскі сельсавет]] * [[вёска Дзярвелі, Войстамскі сельсавет]] * [[вёска Забалацце, Войстамскі сельсавет]] * [[вёска Закрочча, Войстамскі сельсавет]] * [[вёска Замасце, Войстамскі сельсавет]] * [[хутар Катрынова, Войстамскі сельсавет]] * [[вёска Куляшы, Войстамскі сельсавет]] * [[вёска Лазоўка, Войстамскі сельсавет]] * [[вёска Лемяшы, Войстамскі сельсавет]] * [[вёска Міцкевічы, Войстамскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Войстамскі сельсавет]] * [[вёска Новае Сяло, Войстамскі сельсавет]] * [[хутар Палянка, Войстамскі сельсавет]] * [[вёска Рацавічы, Войстамскі сельсавет]] * [[вёска Роткавічы, Войстамскі сельсавет]] * [[вёска Рудня, Войстамскі сельсавет]] * [[вёска Селішча, Войстамскі сельсавет]] * [[вёска Студзянец, Войстамскі сельсавет]] * [[вёска Сялец, Войстамскі сельсавет]] * [[вёска Хаўсты, Войстамскі сельсавет]] * [[вёска Шастакі, Войстамскі сельсавет]] * [[вёска Шчані, Войстамскі сельсавет]] * [[вёска Ягаднава, Войстамскі сельсавет]] * [[вёска Айцвілы, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Андрэеўцы, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Асінішкі, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ашмянец, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Баравыя, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Будзілкі, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Буянцы, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Бярозы, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Вайнідзеняты, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Гаравішкі, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Гародзькава, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Гарыдзеняты, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Данюшава, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Дарышча, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Дзевятні, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Дзексна, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Дубатоўка, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Дубкі, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Жодзішкі, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Заблоцце, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Завелле, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Казяняты, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Казярнікі, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Калпяя, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Капачы, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Маркоўцы, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Мель, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Новая Рудня, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Орціха, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Паляны, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Паніжаны, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Пастарыні 3, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Пілавойці, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Пільцы, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Плавушка, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Погар'е, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Працуты, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Расла, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Сакалец, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сасноўка, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сачаняты, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Селішча, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сенцяняты, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Стаўбуцева, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сыраваткі, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Сяляцічы, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Трылесіна, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Укропенка, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Хацілавічы, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Хваецкаўшчына, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Чарняты, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Чорная Лужа, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[хутар Чорны Бор, Жодзішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Алешышкі, Залескі сельсавет]] * [[вёска Алянец, Залескі сельсавет]] * [[вёска Амяліна, Залескі сельсавет]] * [[вёска Базары, Залескі сельсавет]] * [[вёска Байбы, Залескі сельсавет]] * [[вёска Белая, Залескі сельсавет]] * [[вёска Вётхава, Залескі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Мыса, Залескі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Залескі сельсавет]] * [[вёска Зарудзічы, Залескі сельсавет]] * [[вёска Камунарка, Залескі сельсавет]] * [[вёска Клідзеняты, Залескі сельсавет]] * [[вёска Мігулі, Залескі сельсавет]] * [[вёска Міхневічы, Залескі сельсавет]] * [[вёска Міхнічы, Залескі сельсавет]] * [[вёска Мыксы, Залескі сельсавет]] * [[вёска Перавозы, Залескі сельсавет]] * [[вёска Пярэбнавічы, Залескі сельсавет]] * [[вёска Светач, Залескі сельсавет]] * [[вёска Свірыдавічы, Залескі сельсавет]] * [[вёска Сукневічы, Залескі сельсавет]] * [[вёска Шутавічы, Залескі сельсавет]] * [[вёска Яневічы, Залескі сельсавет]] * [[вёска Арэхаўка, Каранёўскі сельсавет]] * [[вёска Асінаўшчына 2, Каранёўскі сельсавет]] * [[вёска Белевічы, Каранёўскі сельсавет]] * [[вёска Беразнякі, Каранёўскі сельсавет]] * [[вёска Васюкі, Каранёўскі сельсавет]] * [[вёска Гавуці, Каранёўскі сельсавет]] * [[вёска Зацішша, Каранёўскі сельсавет]] * [[вёска Карані, Каранёўскі сельсавет]] * [[вёска Лісічына, Каранёўскі сельсавет]] * [[вёска Лубянка, Каранёўскі сельсавет]] * [[вёска Мацюляны, Каранёўскі сельсавет]] * [[вёска Пагарэльшчына, Каранёўскі сельсавет]] * [[вёска Падзялёная, Каранёўскі сельсавет]] * [[вёска Перавессе, Каранёўскі сельсавет]] * [[вёска Рыбакі, Каранёўскі сельсавет]] * [[вёска Святляны, Каранёўскі сельсавет]] * [[вёска Смалярня, Каранёўскі сельсавет]] * [[вёска Шаматова, Каранёўскі сельсавет]] * [[вёска Яжгі, Каранёўскі сельсавет]] * [[вёска Асаны, Крэўскі сельсавет]] * [[вёска Вавукі, Крэўскі сельсавет]] * [[вёска Вайташы, Крэўскі сельсавет]] * [[вёска Войневічы, Крэўскі сельсавет]] * [[вёска Гамзічы, Крэўскі сельсавет]] * [[вёска Гаравыя, Крэўскі сельсавет]] * [[вёска Дахны, Крэўскі сельсавет]] * [[хутар Дзяракі, Крэўскі сельсавет]] * [[хутар Драздзішкі, Крэўскі сельсавет]] * [[вёска Ермакі, Крэўскі сельсавет]] * [[хутар Жменькі, Крэўскі сельсавет]] * [[вёска Камяніца, Крэўскі сельсавет]] * [[вёска Карачоўшчына, Крэўскі сельсавет]] * [[хутар Касымова, Крэўскі сельсавет]] * [[вёска Клышкі, Крэўскі сельсавет]] * [[вёска Крыўск, Крэўскі сельсавет]] * [[вёска Крэва, Крэўскі сельсавет]] * [[хутар Кунцаўшчына, Крэўскі сельсавет]] * [[вёска Лашаны, Крэўскі сельсавет]] * [[хутар Леанполле, Крэўскі сельсавет]] * [[хутар Ленкаўшчына, Крэўскі сельсавет]] * [[вёска Мікулеўшчына, Крэўскі сельсавет]] * [[вёска Мілідаўшчына, Крэўскі сельсавет]] * [[вёска Мірклішкі, Крэўскі сельсавет]] * [[вёска Монтацішкі, Крэўскі сельсавет]] * [[вёска Мысіншчына, Крэўскі сельсавет]] * [[хутар Няроўка, Крэўскі сельсавет]] * [[вёска Панарка, Крэўскі сельсавет]] * [[вёска Папелевічы, Крэўскі сельсавет]] * [[вёска Полтараўшчына, Крэўскі сельсавет]] * [[вёска Ракаўцы, Крэўскі сельсавет]] * [[вёска Ракуцева, Крэўскі сельсавет]] * [[вёска Рымцелі, Крэўскі сельсавет]] * [[вёска Серадзі, Крэўскі сельсавет]] * [[вёска Скірдзімы, Крэўскі сельсавет]] * [[вёска Старыя Баруны, Крэўскі сельсавет]] * [[хутар Тамасоўка, Крэўскі сельсавет]] * [[вёска Франаполь, Крэўскі сельсавет]] * [[хутар Харлаўшчына, Крэўскі сельсавет]] * [[хутар Чаботкі, Крэўскі сельсавет]] * [[вёска Чухны, Крэўскі сельсавет]] * [[хутар Шлямкі, Крэўскі сельсавет]] * [[хутар Шымакі, Крэўскі сельсавет]] * [[вёска Асіпаны, Кушлянскі сельсавет]] * [[вёска Гайдзі, Кушлянскі сельсавет]] * [[вёска Гаўдзевічы, Кушлянскі сельсавет]] * [[вёска Дордзішкі, Кушлянскі сельсавет]] * [[вёска Жалігова, Кушлянскі сельсавет]] * [[вёска Забалоцце, Кушлянскі сельсавет]] * [[вёска Крапіўна, Кушлянскі сельсавет]] * [[вёска Кушляны, Кушлянскі сельсавет]] * [[вёска Мелеўшчына, Кушлянскі сельсавет]] * [[вёска Наздрачуны, Кушлянскі сельсавет]] * [[вёска Несценяты, Кушлянскі сельсавет]] * [[вёска Поцевічы, Кушлянскі сельсавет]] * [[вёска Рачкяны, Кушлянскі сельсавет]] * [[вёска Рудалі, Кушлянскі сельсавет]] * [[вёска Рудзішкі, Кушлянскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Кушлянскі сельсавет]] * [[вёска Стрыпуны, Кушлянскі сельсавет]] * [[вёска Ціжышкі, Кушлянскі сельсавет]] * [[вёска Шчопаны, Кушлянскі сельсавет]] * [[вёска Ябравічы, Кушлянскі сельсавет]] * [[вёска Буякі, Лылойцінскі сельсавет]] * [[вёска Дабраўляны, Лылойцінскі сельсавет]] * [[вёска Дзенавішкі, Лылойцінскі сельсавет]] * [[вёска Каробкі, Лылойцінскі сельсавет]] * [[хутар Лапавойня, Лылойцінскі сельсавет]] * [[вёска Лылойці, Лылойцінскі сельсавет]] * [[вёска Лявонавічы, Лылойцінскі сельсавет]] * [[вёска Міхнічы, Лылойцінскі сельсавет]] * [[вёска Нястанішкі, Лылойцінскі сельсавет]] * [[вёска Пазборцы, Лылойцінскі сельсавет]] * [[хутар Росцішкі, Лылойцінскі сельсавет]] * [[вёска Рымшыненты, Лылойцінскі сельсавет]] * [[вёска Станчыненты, Лылойцінскі сельсавет]] * [[вёска Хведзевічы, Лылойцінскі сельсавет]] * [[вёска Шыманэлі, Лылойцінскі сельсавет]] * [[вёска Багушы, Сінькоўскі сельсавет]] * [[вёска Бурчакі, Сінькоўскі сельсавет]] * [[вёска Вясенняя, Сінькоўскі сельсавет]] * [[вёска Гарбачы, Сінькоўскі сельсавет]] * [[вёска Загор'е, Сінькоўскі сельсавет]] * [[хутар Калюгі, Сінькоўскі сельсавет]] * [[вёска Каты, Сінькоўскі сельсавет]] * [[вёска Кеўлы, Сінькоўскі сельсавет]] * [[вёска Кунава, Сінькоўскі сельсавет]] * [[вёска Ласавічы, Сінькоўскі сельсавет]] * [[вёска Наваспаск, Сінькоўскі сельсавет]] * [[вёска Паніззе, Сінькоўскі сельсавет]] * [[вёска Пасынкі, Сінькоўскі сельсавет]] * [[вёска Сівіца, Сінькоўскі сельсавет]] * [[вёска Сінькі, Сінькоўскі сельсавет]] * [[вёска Сіўкі, Сінькоўскі сельсавет]] * [[вёска Суцькава, Сінькоўскі сельсавет]] * [[вёска Сялец, Сінькоўскі сельсавет]] * [[вёска Таншчына, Сінькоўскі сельсавет]] * [[вёска Цары, Сінькоўскі сельсавет]] * [[вёска Цярэшкі, Сінькоўскі сельсавет]] * [[вёска Ажугеры, Сольскі сельсавет]] * [[вёска Бялюны, Сольскі сельсавет]] * [[вёска Бярозавая Рошча, Сольскі сельсавет]] * [[вёска Валэйкавічы, Сольскі сельсавет]] * [[вёска Варакумшчына, Сольскі сельсавет]] * [[вёска Дэгісі, Сольскі сельсавет]] * [[вёска Завозерцы, Сольскі сельсавет]] * [[вёска Івашкаўцы, Сольскі сельсавет]] * [[вёска Кавалі, Сольскі сельсавет]] * [[вёска Клочкі, Сольскі сельсавет]] * [[вёска Кудзішкі, Сольскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Рачуны, Сольскі сельсавет]] * [[вёска Медрыкі, Сольскі сельсавет]] * [[вёска Падбалотцы, Сольскі сельсавет]] * [[вёска Падбярозы, Сольскі сельсавет]] * [[вёска Рачуны, Сольскі сельсавет]] * [[вёска Снігяны, Сольскі сельсавет]] * [[вёска Солы, Сольскі сельсавет]] * [[вёска Старая Рудня, Сольскі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Астрына]] * [[гарадскі пасёлак Жалудок]] * [[горад Шчучын]] * [[вёска Абруб, Астрынскі пассавет]] * [[вёска Алішкаўцы, Астрынскі пассавет]] * [[вёска Алянішчаўка, Астрынскі пассавет]] * [[вёска Ашуркі, Астрынскі пассавет]] * [[хутар Бараніха, Астрынскі пассавет]] * [[вёска Вялікія Бярозаўцы, Астрынскі пассавет]] * [[вёска Задваране, Астрынскі пассавет]] * [[вёска Зінякі, Астрынскі пассавет]] * [[вёска Карпанаўцы, Астрынскі пассавет]] * [[вёска Кірпічоўшчына, Астрынскі пассавет]] * [[вёска Кобраўцы, Астрынскі пассавет]] * [[вёска Кульбачына, Астрынскі пассавет]] * [[вёска Курылаўцы, Астрынскі пассавет]] * [[хутар Лойбішка, Астрынскі пассавет]] * [[хутар Лычкаўцы, Астрынскі пассавет]] * [[вёска Ляйкі, Астрынскі пассавет]] * [[вёска Малыя Бярозаўцы, Астрынскі пассавет]] * [[вёска Нарашы, Астрынскі пассавет]] * [[вёска Пелеўцы, Астрынскі пассавет]] * [[вёска Пяскі, Астрынскі пассавет]] * [[вёска Раганічы, Астрынскі пассавет]] * [[вёска Рыбакі, Астрынскі пассавет]] * [[вёска Сасновы Бор, Астрынскі пассавет]] * [[вёска Сіняцеўка, Астрынскі пассавет]] * [[вёска Стаўраўцы, Астрынскі пассавет]] * [[вёска Філіпаўцы, Астрынскі пассавет]] * [[вёска Філявічы, Астрынскі пассавет]] * [[вёска Чарняўка, Астрынскі пассавет]] * [[вёска Шастакі, Астрынскі пассавет]] * [[вёска Шоркіна, Астрынскі пассавет]] * [[вёска Шчанец, Астрынскі пассавет]] * [[вёска Ясная Паляна, Астрынскі пассавет]] * [[вёска Ашмянцы, Жалудоцкі пассавет]] * [[вёска Барцякі, Жалудоцкі пассавет]] * [[вёска Баяры Жалудоцкія, Жалудоцкі пассавет]] * [[вёска Баяры Лябёдскія, Жалудоцкі пассавет]] * [[вёска Бранцы, Жалудоцкі пассавет]] * [[вёска Ваўкавічы, Жалудоцкі пассавет]] * [[вёска Вялікае Сяло, Жалудоцкі пассавет]] * [[вёска Дубрава, Жалудоцкі пассавет]] * [[пасёлак Дубрава, Жалудоцкі пассавет]] * [[вёска Дубялі, Жалудоцкі пассавет]] * [[вёска Зара Камунізму, Жалудоцкі пассавет]] * [[вёска Зенюкі, Жалудоцкі пассавет]] * [[вёска Карсакі, Жалудоцкі пассавет]] * [[вёска Кукіні, Жалудоцкі пассавет]] * [[вёска Купры, Жалудоцкі пассавет]] * [[вёска Логвіны, Жалудоцкі пассавет]] * [[вёска Лябёдка, Жалудоцкі пассавет]] * [[вёска Малое Сяло, Жалудоцкі пассавет]] * [[вёска Мацеўчукі, Жалудоцкі пассавет]] * [[вёска Мінотавічы, Жалудоцкі пассавет]] * [[вёска Саваўшчына, Жалудоцкі пассавет]] * [[вёска Скерсі, Жалудоцкі пассавет]] * [[вёска Талачкі, Жалудоцкі пассавет]] * [[вёска Фарны Канец, Жалудоцкі пассавет]] * [[вёска Бакшты, Бакштаўскі сельсавет]] * [[хутар Барэйшышкі, Бакштаўскі сельсавет]] * [[хутар Бігаўшчына, Бакштаўскі сельсавет]] * [[хутар Вуглы, Бакштаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Пугачы, Бакштаўскі сельсавет]] * [[вёска Гуменнікі, Бакштаўскі сельсавет]] * [[хутар Заброддзе, Бакштаўскі сельсавет]] * [[хутар Занявіша, Бакштаўскі сельсавет]] * [[хутар Зарэчча, Бакштаўскі сельсавет]] * [[вёска Клешнякі, Бакштаўскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Пугачы, Бакштаўскі сельсавет]] * [[вёска Маляцічы, Бакштаўскі сельсавет]] * [[вёска Мацюкі, Бакштаўскі сельсавет]] * [[вёска Мінюцеўка, Бакштаўскі сельсавет]] * [[вёска Мякішы, Бакштаўскі сельсавет]] * [[вёска Плёткі, Бакштаўскі сельсавет]] * [[хутар Пясчына, Бакштаўскі сельсавет]] * [[хутар Рачкаўшчына, Бакштаўскі сельсавет]] * [[вёска Савічы, Бакштаўскі сельсавет]] * [[вёска Скелдычы, Бакштаўскі сельсавет]] * [[вёска Аляксандраўка, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Арцюшы, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Біцеўцы, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Вайшчукі, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Васілішкі, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Відаўка, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Нявіша, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Гайкаўшчына, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Глінічы, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Губічы, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Гудзішкі, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Даліняны, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Дварчаны, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Дзегцяры, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Догелі, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Драбушы, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Збражкі, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Зенявічы, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Зыбалы, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Казулішкі, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Канстанцінаўка, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Карэвічы, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Кошчыцы, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Кронькі, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Крупаўшчына, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ладыга, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Лычкаўцы, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ляхаўка, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Малая Нявіша, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Казлы, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Мосеўцы, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Плябанаўцы, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Прымакі, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Псярцы, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Рагелеўцы, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Разнятычы, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Рудава, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сандыкоўшчына, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Стадаляны, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Старыя Васілішкі, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Трайгі, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Трудавая, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Хадэлі, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Шайбакі, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Шкордзь, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Шкяры, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Шэрмічы, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Яскевічы, Васілішкаўскі сельсавет]] * [[вёска Алешкаўцы, Галавічпольскі сельсавет]] * [[вёска Банюкі, Галавічпольскі сельсавет]] * [[вёска Баяры, Галавічпольскі сельсавет]] * [[вёска Ваейкаўцы, Галавічпольскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Сяло, Галавічпольскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Казлы, Галавічпольскі сельсавет]] * [[вёска Галавічполе, Галавічпольскі сельсавет]] * [[вёска Галасавічы, Галавічпольскі сельсавет]] * [[вёска Глебаўцы, Галавічпольскі сельсавет]] * [[вёска Гурнофель, Галавічпольскі сельсавет]] * [[вёска Карабкі, Галавічпольскі сельсавет]] * [[вёска Касцянева, Галавічпольскі сельсавет]] * [[вёска Красная, Галавічпольскі сельсавет]] * [[вёска Лазаўцы, Галавічпольскі сельсавет]] * [[вёска Лялюшаўцы, Галавічпольскі сельсавет]] * [[вёска Маркаўцы, Галавічпольскі сельсавет]] * [[вёска Моцеўцы, Галавічпольскі сельсавет]] * [[вёска Навумаўцы, Галавічпольскі сельсавет]] * [[вёска Новыя Гернікі, Галавічпольскі сельсавет]] * [[вёска Пільчукі, Галавічпольскі сельсавет]] * [[вёска Русанаўцы, Галавічпольскі сельсавет]] * [[вёска Русачкі, Галавічпольскі сельсавет]] * [[вёска Свірыды, Галавічпольскі сельсавет]] * [[вёска Старыя Гернікі, Галавічпольскі сельсавет]] * [[вёска Агульс, Дэмбраўскі сельсавет]] * [[вёска Багушы, Дэмбраўскі сельсавет]] * [[вёска Балі, Дэмбраўскі сельсавет]] * [[вёска Барысаўка, Дэмбраўскі сельсавет]] * [[вёска Бэрнікі, Дэмбраўскі сельсавет]] * [[вёска Вайкалы, Дэмбраўскі сельсавет]] * [[вёска Варанкі, Дэмбраўскі сельсавет]] * [[вёска Вароны, Дэмбраўскі сельсавет]] * [[вёска Вострава, Дэмбраўскі сельсавет]] * [[вёска Доўгая, Дэмбраўскі сельсавет]] * [[вёска Дэмбрава, Дэмбраўскі сельсавет]] * [[вёска Еўлашы, Дэмбраўскі сельсавет]] * [[вёска Завалкі, Дэмбраўскі сельсавет]] * [[вёска Зюкі, Дэмбраўскі сельсавет]] * [[вёска Карашава, Дэмбраўскі сельсавет]] * [[вёска Красляне, Дэмбраўскі сельсавет]] * [[вёска Кузьмы, Дэмбраўскі сельсавет]] * [[вёска Кухары, Дэмбраўскі сельсавет]] * [[вёска Лядск Высокі, Дэмбраўскі сельсавет]] * [[вёска Ляцэвічы, Дэмбраўскі сельсавет]] * [[вёска Маліннікі, Дэмбраўскі сельсавет]] * [[вёска Місюкоўшчына, Дэмбраўскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Дэмбраўскі сельсавет]] * [[вёска Новая Спуша, Дэмбраўскі сельсавет]] * [[вёска Пісклюкі, Дэмбраўскі сельсавет]] * [[вёска Рагачоўшчына, Дэмбраўскі сельсавет]] * [[вёска Ройшы, Дэмбраўскі сельсавет]] * [[вёска Рыча, Дэмбраўскі сельсавет]] * [[вёска Рыча Дзяржаўная, Дэмбраўскі сельсавет]] * [[вёска Савічы, Дэмбраўскі сельсавет]] * [[вёска Слонна, Дэмбраўскі сельсавет]] * [[вёска Стараўшчына, Дэмбраўскі сельсавет]] * [[вёска Старая Спуша, Дэмбраўскі сельсавет]] * [[вёска Хамаўшчына, Дэмбраўскі сельсавет]] * [[вёска Цяпы, Дэмбраўскі сельсавет]] * [[вёска Чапаеўка, Дэмбраўскі сельсавет]] * [[вёска Чучвы, Дэмбраўскі сельсавет]] * [[вёска Шарупы, Дэмбраўскі сельсавет]] * [[вёска Шынкаўцы, Дэмбраўскі сельсавет]] * [[вёска Аздобічы, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Ванэлькі, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Глыбокае, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Грамавічы, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Залесна, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Каменскі сельсавет]] * [[хутар Каменка, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Кісялі, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Клачкі, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Лупіны, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Піляўсі, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Пратасаўшчына, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Прудцы, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Пузынаўцы, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Рамашкі, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Рыманды, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Савейкі, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Сарокі, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Шчукі, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Амбілеўцы, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Андрушоўцы, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Догі, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Жагуні, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Калечыцы, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Красная, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Кулакі, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Лядск, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Ляшчанка, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Мураўёўка, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Намейкі, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Пачкоўшчына, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Рагачы, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Салагубаўцы, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Скрагі, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Старадворцы, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Тапілішкі, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Аленкаўцы, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Багданаўцы, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Бурцічы, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Валока, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Мажэйкава, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Баяры, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Гарманціна, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Дамаўцы, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Дзярванцы, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Забалаць, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Зайкаўшчына, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Зенеўцы, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ішчална, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ішчальняны, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Казарэзы, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Казянцы, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Кемяны, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Кіралі, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Коўчыкі, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Красулі, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Баяры, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Мураванка, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Навасады, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Нарчы, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Скрыбаўцы, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Скрыбаўцы, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Станіславова, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Тумашаўцы, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Халечына, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Царкоўцы, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Чарняўка, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Юцеўцы, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ялашаўцы, Мажэйкаўскі сельсавет]] * [[вёска Арлова Гара, Навадворскі сельсавет]] * [[хутар Астапішкі, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Баравыя, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Бераставіца, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Бершты, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Будоўля, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Вампершчына, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Вуглы, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Голдзішкі, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Голеўцы, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Грамкі, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Дамейкі, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Забалоцце, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Зобія, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Казакі, Навадворскі сельсавет]] * [[хутар Квіцеўцы, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Краснае, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Кулеўцы, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Куцы Лес, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Ленцішкі, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Ляхаўцы, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Малюкоўцы, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Мікулішкі, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Новы Двор, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Падбершты, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Пілаўня, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Прудзяны, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Прыбыткоўшчына, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Равятычы, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Родзевічы, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Рынкаўцы, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Рыталеўшчына, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Савічы, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Саснабор, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Смаліха, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Сырні, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Танявічы, Навадворскі сельсавет]] * [[хутар Шамякі, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Юраўка, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Якубавічы, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Яхнавічы, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Берагоўцы, Орлеўскі сельсавет]] * [[вёска Борці, Орлеўскі сельсавет]] * [[вёска Ваўчкі, Орлеўскі сельсавет]] * [[вёска Галынка, Орлеўскі сельсавет]] * [[вёска Дварчаны, Орлеўскі сельсавет]] * [[вёска Доўгая, Орлеўскі сельсавет]] * [[вёска Зачэпічы, Орлеўскі сельсавет]] * [[вёска Крупялі, Орлеўскі сельсавет]] * [[вёска Ліпічанка, Орлеўскі сельсавет]] * [[вёска Ліпічна, Орлеўскі сельсавет]] * [[вёска Новадзяражна, Орлеўскі сельсавет]] * [[вёска Орля, Орлеўскі сельсавет]] * [[вёска Пашыцы, Орлеўскі сельсавет]] * [[вёска Петрашкі, Орлеўскі сельсавет]] * [[вёска Прэціма, Орлеўскі сельсавет]] * [[вёска Рымкі, Орлеўскі сельсавет]] * [[вёска Сарокі, Орлеўскі сельсавет]] * [[вёска Старынкі, Орлеўскі сельсавет]] * [[вёска Турэйск, Орлеўскі сельсавет]] * [[вёска Яселевічы, Орлеўскі сельсавет]] * [[вёска Бянькі, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Вайнілаўцы, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Вензаўшчына, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Вераб'і, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Вугольнікі, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Гайкаўцы, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Ганэлькі, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Глушні, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Даўбенкі, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Дудкі, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Жалабы, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Заляшаны, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Замасцяны, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Замошша, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Зубрава, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Зяняпішы, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Казацкія, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Кудзеркі, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Куляшы, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Курпі, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Матылі, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Мікулішкі, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Новыя Паддубы, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Нялюбаўцы, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Пагарэлец, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Падгалішкі, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Палуянаўцы, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Пераходы, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Першамайская, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Петрашышкі, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Плянта, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Пяцюлеўцы, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Раманова, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Рыскі, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Скорбы, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Старадворцы, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Стары Двор, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Старыя Паддубы, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Стралкі, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Табалічы, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Хадзілоні, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Шамякі, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Шастакоўцы, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Юшкаўцы, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Багуславава, Ражанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Балічы, Ражанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Бобра, Ражанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Быкаўка, Ражанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Варонішкі, Ражанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Вярбілкі, Ражанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Галынка, Ражанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Гірдзеўка, Ражанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Даліна Зарэчная, Ражанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Даліна Прамая, Ражанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Дзякаўцы, Ражанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Доўклеўшчына, Ражанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Забор'е, Ражанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Заполле, Ражанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Карпейчыкі, Ражанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Клімаўшчына, Ражанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Крупялі, Ражанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Крышылкі, Ражанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Лагады, Ражанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Лапаты, Ражанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Макееўцы, Ражанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Малявічы, Ражанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Новая Дубраўка, Ражанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Новая Ражанка, Ражанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Падбобра, Ражанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Падзамча, Ражанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Патока, Ражанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ражанка, Ражанкаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Ражанка, Ражанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Руткевічы, Ражанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Рэзы, Ражанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Старая Дубраўка, Ражанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Старая Падражанка, Ражанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Трахімчыкі, Ражанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Цейкаўшчына, Ражанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Чарнякі, Ражанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Шляхты, Ражанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Бабічы, Ракавіцкі сельсавет]] * [[вёска Балотнікі, Ракавіцкі сельсавет]] * [[вёска Валянчыцы, Ракавіцкі сельсавет]] * [[вёска Карпавічы, Ракавіцкі сельсавет]] * [[вёска Крупава, Ракавіцкі сельсавет]] * [[вёска Мардасы, Ракавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ракавічы, Ракавіцкі сельсавет]] * [[вёска Раманавічы, Ракавіцкі сельсавет]] * [[вёска Русакі, Ракавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ручыцы, Ракавіцкі сельсавет]] * [[вёска Семянякі, Ракавіцкі сельсавет]] * [[вёска Сухары, Ракавіцкі сельсавет]] * [[вёска Сямягі, Ракавіцкі сельсавет]] * [[вёска Філіпавічы, Ракавіцкі сельсавет]] * [[вёска Хількі, Ракавіцкі сельсавет]] * [[вёска Церахі, Ракавіцкі сельсавет]] * [[вёска Агароднікі, Шчучынскі сельсавет]] * [[вёска Барташы, Шчучынскі сельсавет]] * [[вёска Будраўцы, Шчучынскі сельсавет]] * [[вёска Буйвічы, Шчучынскі сельсавет]] * [[вёска Дамуцеўцы, Шчучынскі сельсавет]] * [[вёска Даўлюдаўшчына, Шчучынскі сельсавет]] * [[вёска Дубраўляны, Шчучынскі сельсавет]] * [[вёска Ельня, Шчучынскі сельсавет]] * [[вёска Жадзейкі, Шчучынскі сельсавет]] * [[вёска Жылічы, Шчучынскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Шчучынскі сельсавет]] * [[вёска Мілеўцы, Шчучынскі сельсавет]] * [[вёска Міцары, Шчучынскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Шчучынскі сельсавет]] * [[вёска Першамайская, Шчучынскі сельсавет]] * [[вёска Плянты, Шчучынскі сельсавет]] * [[вёска Поплава, Шчучынскі сельсавет]] * [[вёска Скоржыкі, Шчучынскі сельсавет]] * [[вёска Тур'я, Шчучынскі сельсавет]] * [[вёска Шніпкі, Шчучынскі сельсавет]] * [[вёска Юшкі, Шчучынскі сельсавет]] * [[вёска Янчукі, Шчучынскі сельсавет]] * [[горад Мінск]] * [[горад Барысаў]] * [[горад Жодзіна]] * [[горад Заслаўе]] * [[горад Маладзечна]] * [[горад Салігорск]] * [[горад Слуцк]] * [[вёска Аздзяцічы, Аздзяціцкі сельсавет]] * [[вёска Забер'е, Аздзяціцкі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Аздзяціцкі сельсавет]] * [[вёска Клыпенка, Аздзяціцкі сельсавет]] * [[вёска Колкі, Аздзяціцкі сельсавет]] * [[вёска Лаўніца, Аздзяціцкі сельсавет]] * [[вёска Маталыга, Аздзяціцкі сельсавет]] * [[вёска Мулішча, Аздзяціцкі сельсавет]] * [[вёска Студзёнка, Аздзяціцкі сельсавет]] * [[вёска Чэрнеўка, Аздзяціцкі сельсавет]] * [[вёска Бродаўка, Бродаўскі сельсавет]] * [[вёска Дразы, Бродаўскі сельсавет]] * [[вёска Кастрыца, Бродаўскі сельсавет]] * [[вёска Міхайлова, Бродаўскі сельсавет]] * [[вёска Мядзведзеўка, Бродаўскі сельсавет]] * [[вёска Паўлаўцы, Бродаўскі сельсавет]] * [[вёска Плітчанка, Бродаўскі сельсавет]] * [[вёска Поўпрышчы, Бродаўскі сельсавет]] * [[вёска Ракаўцы, Бродаўскі сельсавет]] * [[вёска Сокалы, Бродаўскі сельсавет]] * [[вёска Старое Янчына, Бродаўскі сельсавет]] * [[вёска Старынкі, Бродаўскі сельсавет]] * [[вёска Судоль, Бродаўскі сельсавет]] * [[вёска Юзафова, Бродаўскі сельсавет]] * [[вёска Брылі, Весялоўскі сельсавет]] * [[вёска Весялова, Весялоўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Трасцяніца, Весялоўскі сельсавет]] * [[вёска Забалоцце, Весялоўскі сельсавет]] * [[вёска Звяняты, Весялоўскі сельсавет]] * [[вёска Касцюкі, Весялоўскі сельсавет]] * [[вёска Крычына, Весялоўскі сельсавет]] * [[вёска Ляхаўка, Весялоўскі сельсавет]] * [[вёска Малая Трасцяніца, Весялоўскі сельсавет]] * [[вёска Старына, Весялоўскі сельсавет]] * [[вёска Асінаўка, Вяляціцкі сельсавет]] * [[вёска Баравыя, Вяляціцкі сельсавет]] * [[вёска Бярозаўка, Вяляціцкі сельсавет]] * [[вёска Вяляцічы, Вяляціцкі сельсавет]] * [[вёска Дубавыя, Вяляціцкі сельсавет]] * [[вёска Дубнік, Вяляціцкі сельсавет]] * [[вёска Заброддзе, Вяляціцкі сельсавет]] * [[вёска Зорычы, Вяляціцкі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Вяляціцкі сельсавет]] * [[вёска Красная Гара, Вяляціцкі сельсавет]] * [[вёска Навасады, Вяляціцкі сельсавет]] * [[вёска Прабарнае, Вяляціцкі сельсавет]] * [[вёска Рабінаўка, Вяляціцкі сельсавет]] * [[вёска Ябланка, Вяляціцкі сельсавет]] * [[вёска Баранаўка, Глівінскі сельсавет]] * [[вёска Гара, Глівінскі сельсавет]] * [[вёска Глівін, Глівінскі сельсавет]] * [[вёска Дубовы Лог, Глівінскі сельсавет]] * [[вёска Казлоўка, Глівінскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Глівінскі сельсавет]] * [[вёска Новы Пасёлак, Глівінскі сельсавет]] * [[вёска Персцень, Глівінскі сельсавет]] * [[вёска Рубленікі, Глівінскі сельсавет]] * [[вёска Сівіца, Глівінскі сельсавет]] * [[вёска Забашавічы, Забашавіцкі сельсавет]] * [[вёска Забашэўка, Забашавіцкі сельсавет]] * [[вёска Заручча, Забашавіцкі сельсавет]] * [[вёска Засценак, Забашавіцкі сельсавет]] * [[вёска Краснае, Забашавіцкі сельсавет]] * [[вёска Мурашкі, Забашавіцкі сельсавет]] * [[вёска Навішчына, Забашавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ніціеўшчына, Забашавіцкі сельсавет]] * [[вёска Плоскае, Забашавіцкі сельсавет]] * [[хутар Рыбачнае, Забашавіцкі сельсавет]] * [[вёска Святое, Забашавіцкі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Забашавіцкі сельсавет]] * [[вёска Смолле, Забашавіцкі сельсавет]] * [[вёска Устрона, Забашавіцкі сельсавет]] * [[вёска Шабліншчына, Забашавіцкі сельсавет]] * [[вёска Белае, Зачысцкі сельсавет]] * [[вёска Боркі, Зачысцкі сельсавет]] * [[вёска Бутэлеўшчына, Зачысцкі сельсавет]] * [[вёска Зачысце, Зачысцкі сельсавет]] * [[вёска Казлы, Зачысцкі сельсавет]] * [[вёска Карнюшкаў Засценак, Зачысцкі сельсавет]] * [[вёска Крынічкі, Зачысцкі сельсавет]] * [[вёска Новае Сяло, Зачысцкі сельсавет]] * [[вёска Новае Янчына, Зачысцкі сельсавет]] * [[вёска Узнацкі Вугал, Зачысцкі сельсавет]] * [[вёска Вал, Зембінскі сельсавет]] * [[вёска Жарсцвянка, Зембінскі сельсавет]] * [[вёска Зембін, Зембінскі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Зембінскі сельсавет]] * [[вёска Кімія, Зембінскі сельсавет]] * [[вёска Лаўнікі, Зембінскі сельсавет]] * [[вёска Любча, Зембінскі сельсавет]] * [[вёска Паляны, Зембінскі сельсавет]] * [[вёска Смоліна, Зембінскі сельсавет]] * [[вёска Чмялі, Зембінскі сельсавет]] * [[вёска Шарсні, Зембінскі сельсавет]] * [[вёска Янова, Зембінскі сельсавет]] * [[вёска Будзенічы, Іканскі сельсавет]] * [[вёска Будзяніцкая Рудня, Іканскі сельсавет]] * [[вёска Бярозаўшчына, Іканскі сельсавет]] * [[вёска Вішнёвая, Іканскі сельсавет]] * [[вёска Ганцавічы, Іканскі сельсавет]] * [[вёска Гарэлы Луг, Іканскі сельсавет]] * [[вёска Завіднае, Іканскі сельсавет]] * [[вёска Замошша, Іканскі сельсавет]] * [[вёска Зарэмбы, Іканскі сельсавет]] * [[вёска Іканы, Іканскі сельсавет]] * [[вёска Кайтанава, Іканскі сельсавет]] * [[вёска Смаляры, Іканскі сельсавет]] * [[вёска Усохі, Іканскі сельсавет]] * [[вёска Бараўляны, Карсакавіцкі сельсавет]] * [[вёска Карсакавічы, Карсакавіцкі сельсавет]] * [[вёска Лісіно, Карсакавіцкі сельсавет]] * [[вёска Лісінская Рудня, Карсакавіцкі сельсавет]] * [[вёска Папярэжжа, Карсакавіцкі сельсавет]] * [[вёска Скупліно, Карсакавіцкі сельсавет]] * [[вёска Сялец, Карсакавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вільянова, кі сельсаветшчынаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Кішчына Слабада, кі сельсаветшчынаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Падбярэззе, кі сельсаветшчынаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Пасека, кі сельсаветшчынаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Садоўшчына, кі сельсаветшчынаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Селішча, кі сельсаветшчынаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Стралкаўцы, кі сельсаветшчынаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Цімкі, кі сельсаветшчынаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Баяры, Лошніцкі сельсавет]] * [[вёска Валянцінава, Лошніцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Негнавічы, Лошніцкі сельсавет]] * [[вёска Галубы, Лошніцкі сельсавет]] * [[вёска Грабло, Лошніцкі сельсавет]] * [[вёска Забалотніца, Лошніцкі сельсавет]] * [[вёска Замужанне, Лошніцкі сельсавет]] * [[вёска Зорка, Лошніцкі сельсавет]] * [[вёска Ліпнікі, Лошніцкі сельсавет]] * [[вёска Лошніца, Лошніцкі сельсавет]] * [[вёска Малыя Негнавічы, Лошніцкі сельсавет]] * [[вёска Мужанка, Лошніцкі сельсавет]] * [[вёска Навасады, Лошніцкі сельсавет]] * [[пасёлак Навасады 1, Лошніцкі сельсавет]] * [[вёска Пратасаўшчына, Лошніцкі сельсавет]] * [[пасёлак Прыяміна, Лошніцкі сельсавет]] * [[вёска Шыліна, Лошніцкі сельсавет]] * [[вёска Абёз, Маісееўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Баравуха, Маісееўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Барань, Маісееўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Вобча, Маісееўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Дуброва, Маісееўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Жартайка, Маісееўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Жортай, Маісееўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Загоцец, Маісееўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Каршавіца, Маісееўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Клетнае, Маісееўшчынскі сельсавет]] * [[пасёлак Клетнае, Маісееўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Люцец, Маісееўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Маісееўшчына, Маісееўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Маячнае, Маісееўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Новая Уцеха, Маісееўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Палік, Маісееўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Пруды, Маісееўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Разрыўка, Маісееўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Ржаўка, Маісееўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Старына, Маісееўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Сялец, Маісееўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Уцеха, Маісееўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Хонава, Маісееўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Хрост, Маісееўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Антаневічы, Мётчанскі сельсавет]] * [[вёска Аскеркі, Мётчанскі сельсавет]] * [[вёска Берня, Мётчанскі сельсавет]] * [[вёска Боркі, Мётчанскі сельсавет]] * [[вёска Бягі, Мётчанскі сельсавет]] * [[вёска Восаў, Мётчанскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Ухалода, Мётчанскі сельсавет]] * [[вёска Добрыцкае, Мётчанскі сельсавет]] * [[вёска Дроздзіна, Мётчанскі сельсавет]] * [[вёска Завалы, Мётчанскі сельсавет]] * [[вёска Зялёная Дубрава, Мётчанскі сельсавет]] * [[вёска Карма, Мётчанскі сельсавет]] * [[вёска Леванова, Мётчанскі сельсавет]] * [[вёска Малая Ухалода, Мётчанскі сельсавет]] * [[вёска Новая Мётча, Мётчанскі сельсавет]] * [[вёска Паднеўка, Мётчанскі сельсавет]] * [[вёска Селішча, Мётчанскі сельсавет]] * [[вёска Старая Мётча, Мётчанскі сельсавет]] * [[вёска Унтальянка, Мётчанскі сельсавет]] * [[вёска Чорны Восаў, Мётчанскі сельсавет]] * [[вёска Шобікі, Мётчанскі сельсавет]] * [[вёска Ярцаўка, Мётчанскі сельсавет]] * [[вёска Броды, Мсціжскі сельсавет]] * [[вёска Ваілава, Мсціжскі сельсавет]] * [[вёска Валокі, Мсціжскі сельсавет]] * [[вёска Вароўскага, Мсціжскі сельсавет]] * [[вёска Гаравец, Мсціжскі сельсавет]] * [[вёска Гаражанка, Мсціжскі сельсавет]] * [[вёска Дзедзілавічы, Мсціжскі сельсавет]] * [[вёска Загор'е, Мсціжскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Мсціжскі сельсавет]] * [[вёска Кастрычнік, Мсціжскі сельсавет]] * [[вёска Мажніца, Мсціжскі сельсавет]] * [[вёска Макаўе, Мсціжскі сельсавет]] * [[вёска Мрай, Мсціжскі сельсавет]] * [[вёска Мсціж, Мсціжскі сельсавет]] * [[вёска Ніўкі, Мсціжскі сельсавет]] * [[вёска Нядаль, Мсціжскі сельсавет]] * [[вёска Пядань, Мсціжскі сельсавет]] * [[вёска Разліцце, Мсціжскі сельсавет]] * [[вёска Рэм, Мсціжскі сельсавет]] * [[вёска Собалеўка, Мсціжскі сельсавет]] * [[вёска Тартак, Мсціжскі сельсавет]] * [[вёска Уборак, Мсціжскі сельсавет]] * [[вёска Халмоўка, Мсціжскі сельсавет]] * [[вёска Вышні Стан, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Зарослае, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Лабачыха, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Млёхава, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Раннае, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ратуцічы, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ізобка, Неманіцкі сельсавет]] * [[вёска Круглае, Неманіцкі сельсавет]] * [[вёска Курганаўка, Неманіцкі сельсавет]] * [[вёска Ланкаўшчына, Неманіцкі сельсавет]] * [[вёска Ліпкі, Неманіцкі сельсавет]] * [[вёска Міхайлова, Неманіцкі сельсавет]] * [[вёска Навасады, Неманіцкі сельсавет]] * [[вёска Неманіца, Неманіцкі сельсавет]] * [[вёска Пагадзіца, Неманіцкі сельсавет]] * [[вёска Стайкі, Неманіцкі сельсавет]] * [[вёска Сялітранка, Неманіцкі сельсавет]] * [[вёска Тарасаўка, Неманіцкі сельсавет]] * [[вёска Вераскі, Перасадскі сельсавет]] * [[вёска Востраў, Перасадскі сельсавет]] * [[вёска Гарэліца, Перасадскі сельсавет]] * [[вёска Ельніца, Перасадскі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Перасадскі сельсавет]] * [[вёска Перасады, Перасадскі сельсавет]] * [[вёска Праходы, Перасадскі сельсавет]] * [[вёска Стаі, Перасадскі сельсавет]] * [[вёска Струпень, Перасадскі сельсавет]] * [[вёска Тарасікі, Перасадскі сельсавет]] * [[вёска Упірэвічы, Перасадскі сельсавет]] * [[вёска Брусы, Прыгарадны сельсавет]] * [[вёска Бытча, Прыгарадны сельсавет]] * [[вёска Вуглы, Прыгарадны сельсавет]] * [[вёска Вялікае Стахава, Прыгарадны сельсавет]] * [[вёска Дзямідаўка, Прыгарадны сельсавет]] * [[вёска Дубяні, Прыгарадны сельсавет]] * [[вёска Дудзінка, Прыгарадны сельсавет]] * [[вёска Жыцькава, Прыгарадны сельсавет]] * [[вёска Любатоўшчына, Прыгарадны сельсавет]] * [[вёска Ляшчыны, Прыгарадны сельсавет]] * [[вёска Малое Стахава, Прыгарадны сельсавет]] * [[вёска Прудзішча, Прыгарадны сельсавет]] * [[вёска Прудок, Прыгарадны сельсавет]] * [[вёска Пчэльнік, Прыгарадны сельсавет]] * [[вёска Светлая Рошча, Прыгарадны сельсавет]] * [[вёска Старабарысаў, Прыгарадны сельсавет]] * [[вёска Студзёнка, Прыгарадны сельсавет]] * [[вёска Чырвоны Кастрычнік, Прыгарадны сельсавет]] * [[вёска Барсукі, Траянаўскі сельсавет]] * [[вёска Восава, Траянаўскі сельсавет]] * [[вёска Высачаны, Траянаўскі сельсавет]] * [[вёска Высокі Бераг, Траянаўскі сельсавет]] * [[вёска Запруддзе, Траянаўскі сельсавет]] * [[вёска Іванкаўшчына, Траянаўскі сельсавет]] * [[вёска Капачэўка, Траянаўскі сельсавет]] * [[вёска Краўцова Ніва, Траянаўскі сельсавет]] * [[вёска Курган, Траянаўскі сельсавет]] * [[вёска Максімаўка, Траянаўскі сельсавет]] * [[вёска Масцішча, Траянаўскі сельсавет]] * [[вёска Міхееўка, Траянаўскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлы, Траянаўскі сельсавет]] * [[вёска Пагарэлае, Траянаўскі сельсавет]] * [[вёска Рубеж, Траянаўскі сельсавет]] * [[вёска Селішча, Траянаўскі сельсавет]] * [[вёска Стоткаўшчына, Траянаўскі сельсавет]] * [[вёска Стоцберг, Траянаўскі сельсавет]] * [[вёска Траянаўка, Траянаўскі сельсавет]] * [[вёска Фралоўка, Траянаўскі сельсавет]] * [[вёска Востраў, Хаўхоліцкі сельсавет]] * [[вёска Вярховіна, Хаўхоліцкі сельсавет]] * [[вёска Дубовы Лог, Хаўхоліцкі сельсавет]] * [[вёска Ельніца, Хаўхоліцкі сельсавет]] * [[вёска Загор'е, Хаўхоліцкі сельсавет]] * [[вёска Крацэвічы, Хаўхоліцкі сельсавет]] * [[вёска Мсценне, Хаўхоліцкі сельсавет]] * [[вёска Нежыцы, Хаўхоліцкі сельсавет]] * [[вёска Рагатка, Хаўхоліцкі сельсавет]] * [[вёска Хаўхоліца, Хаўхоліцкі сельсавет]] * [[вёска Яблачына, Хаўхоліцкі сельсавет]] * [[вёска Беліна, Чарневіцкі сельсавет]] * [[вёска Восава, Чарневіцкі сельсавет]] * [[вёска Малышкі, Чарневіцкі сельсавет]] * [[вёска Ніўкі, Чарневіцкі сельсавет]] * [[вёска Пабярэжжа, Чарневіцкі сельсавет]] * [[вёска Палялюм, Чарневіцкі сельсавет]] * [[вёска Пескі, Чарневіцкі сельсавет]] * [[вёска Сыч, Чарневіцкі сельсавет]] * [[вёска Сяменькавічы, Чарневіцкі сельсавет]] * [[вёска Цешкаўка, Чарневіцкі сельсавет]] * [[вёска Чарневічы, Чарневіцкі сельсавет]] * [[вёска Шабынькі, Чарневіцкі сельсавет]] * [[горад Беразіно]] * [[вёска Багушэвічы, Багушэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Божына, Багушэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Віляціна, Багушэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Вінорава, Багушэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Вусце, Багушэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Высокая Гара, Багушэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Галаўныя Ляды, Багушэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Гарадзішча, Багушэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Дубовы Лог, Багушэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Калюга 1, Багушэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Калюга 2, Багушэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Матылянка, Багушэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Міхалёва, Багушэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Перавоз, Багушэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Топаль, Багушэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Чырвоная Горка, Багушэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Чырвоная Зорка, Багушэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Ядліна, Багушэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Астроўкі, Брадзецкі сельсавет]] * [[вёска Брадзец, Брадзецкі сельсавет]] * [[вёска Восава, Брадзецкі сельсавет]] * [[вёска Воступ, Брадзецкі сельсавет]] * [[вёска Ільінка, Брадзецкі сельсавет]] * [[вёска Крапіўня, Брадзецкі сельсавет]] * [[вёска Міраслаўка, Брадзецкі сельсавет]] * [[вёска Налазы, Брадзецкі сельсавет]] * [[вёска Новае Жыццё, Брадзецкі сельсавет]] * [[вёска Падкамень, Брадзецкі сельсавет]] * [[вёска Плісічына, Брадзецкі сельсавет]] * [[вёска Стары Койцін, Брадзецкі сельсавет]] * [[вёска Улессе, Брадзецкі сельсавет]] * [[вёска Усход, Брадзецкі сельсавет]] * [[вёска Чырвоны Араты, Брадзецкі сельсавет]] * [[вёска Альхоўка, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Беражкі, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Брыялёва, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Вязычын, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Глухі Ток, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Жорнаўка, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Жукавец, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Краснаполле, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Лешніца, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Паложына, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Пружанка, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Прыбярэжная, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Прысады, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Святліца, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Трасцянка, Бярэзінскі сельсавет]] * [[вёска Альшанец, Высакагорскі сельсавет]] * [[вёска Барсукі, Высакагорскі сельсавет]] * [[вёска Высокая Гара, Высакагорскі сельсавет]] * [[вёска Глінішча, Высакагорскі сельсавет]] * [[вёска Дзевяніца, Высакагорскі сельсавет]] * [[вёска Замасточча, Высакагорскі сельсавет]] * [[вёска Карма, Высакагорскі сельсавет]] * [[вёска Медзенка, Высакагорскі сельсавет]] * [[вёска Старыя Гумны, Высакагорскі сельсавет]] * [[вёска Стаўпы, Высакагорскі сельсавет]] * [[вёска Тылькаўка, Высакагорскі сельсавет]] * [[вёска Харчычы, Высакагорскі сельсавет]] * [[вёска Ялоўка, Высакагорскі сельсавет]] * [[вёска Арэшкавічы, Дзмітравіцкі сельсавет]] * [[вёска Бер'е, Дзмітравіцкі сельсавет]] * [[вёска Бялавічы, Дзмітравіцкі сельсавет]] * [[вёска Выкрас, Дзмітравіцкі сельсавет]] * [[вёска Дзмітравічы, Дзмітравіцкі сельсавет]] * [[вёска Каранец, Дзмітравіцкі сельсавет]] * [[вёска Краснае, Дзмітравіцкі сельсавет]] * [[вёска Лясковічы, Дзмітравіцкі сельсавет]] * [[вёска Манча, Дзмітравіцкі сельсавет]] * [[вёска Міхеевічы, Дзмітравіцкі сельсавет]] * [[вёска Наваселле, Дзмітравіцкі сельсавет]] * [[вёска Прудок, Дзмітравіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Рудня, Дзмітравіцкі сельсавет]] * [[вёска Шавярнічы, Дзмітравіцкі сельсавет]] * [[вёска Васільеўка, Каменнаборскі сельсавет]] * [[вёска Вязькуцін 2, Каменнаборскі сельсавет]] * [[вёска Галынка, Каменнаборскі сельсавет]] * [[вёска Дубраўка, Каменнаборскі сельсавет]] * [[вёска Каменны Барок, Каменнаборскі сельсавет]] * [[вёска Людвікова, Каменнаборскі сельсавет]] * [[вёска Масцішча, Каменнаборскі сельсавет]] * [[вёска Мацевічы, Каменнаборскі сельсавет]] * [[вёска Аўгустова, Капланецкі сельсавет]] * [[вёска Бярэзніца, Капланецкі сельсавет]] * [[вёска Валоўніца, Капланецкі сельсавет]] * [[вёска Вязькуцін 1, Капланецкі сельсавет]] * [[вёска Гарэнічы, Капланецкі сельсавет]] * [[вёска Гурэшчына, Капланецкі сельсавет]] * [[вёска Даўгалессе, Капланецкі сельсавет]] * [[вёска Засвяціца, Капланецкі сельсавет]] * [[вёска Капланцы, Капланецкі сельсавет]] * [[вёска Косаўка, Капланецкі сельсавет]] * [[вёска Красны Бор, Капланецкі сельсавет]] * [[вёска Красны Вугал, Капланецкі сельсавет]] * [[вёска Рудзенка, Капланецкі сельсавет]] * [[вёска Баравіно, Ляжынскі сельсавет]] * [[вёска Белічаны, Ляжынскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Лагі, Ляжынскі сельсавет]] * [[вёска Жарамец, Ляжынскі сельсавет]] * [[пасёлак Зялёны Гай, Ляжынскі сельсавет]] * [[пасёлак Калініна, Ляжынскі сельсавет]] * [[вёска Камісарскі Сад, Ляжынскі сельсавет]] * [[пасёлак Купы, Ляжынскі сельсавет]] * [[вёска Ляжына, Ляжынскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Лагі, Ляжынскі сельсавет]] * [[вёска Пагулянка, Ляжынскі сельсавет]] * [[пасёлак Паўлаўка, Ляжынскі сельсавет]] * [[пасёлак Чырвоны Дар, Ляжынскі сельсавет]] * [[вёска Бабінка, Мачаскі сельсавет]] * [[вёска Баравіца, Мачаскі сельсавет]] * [[вёска Быковічы, Мачаскі сельсавет]] * [[вёска Бярозаўка, Мачаскі сельсавет]] * [[вёска Волы, Мачаскі сельсавет]] * [[вёска Гужык, Мачаскі сельсавет]] * [[вёска Дашніца, Мачаскі сельсавет]] * [[вёска Дубраўка, Мачаскі сельсавет]] * [[вёска Дулебы, Мачаскі сельсавет]] * [[вёска Журавок, Мачаскі сельсавет]] * [[вёска Заброддзе, Мачаскі сельсавет]] * [[вёска Задор'е, Мачаскі сельсавет]] * [[вёска Казлоў Бераг, Мачаскі сельсавет]] * [[вёска Калінаўка, Мачаскі сельсавет]] * [[вёска Карбаўское, Мачаскі сельсавет]] * [[вёска Лосеўка, Мачаскі сельсавет]] * [[вёска Любушаны, Мачаскі сельсавет]] * [[вёска Мачаск, Мачаскі сельсавет]] * [[вёска Несцяроўка, Мачаскі сельсавет]] * [[вёска Новыя Прыборкі, Мачаскі сельсавет]] * [[вёска Падвосава, Мачаскі сельсавет]] * [[вёска Пчэлінск, Мачаскі сельсавет]] * [[вёска Рубеж, Мачаскі сельсавет]] * [[вёска Старыя Прыборкі, Мачаскі сельсавет]] * [[вёска Уюноўка, Мачаскі сельсавет]] * [[вёска Хутар, Мачаскі сельсавет]] * [[вёска Цярэсіна, Мачаскі сельсавет]] * [[вёска Ягадка, Мачаскі сельсавет]] * [[вёска Бярозаўка, Пагосцкі сельсавет]] * [[вёска Васілеўшчына, Пагосцкі сельсавет]] * [[вёска Вяззе, Пагосцкі сельсавет]] * [[вёска Вярхлёўка, Пагосцкі сельсавет]] * [[вёска Вяшэўка, Пагосцкі сельсавет]] * [[вёска Гаруні, Пагосцкі сельсавет]] * [[вёска Гацец, Пагосцкі сельсавет]] * [[вёска Журоўка, Пагосцкі сельсавет]] * [[вёска Задуброўе, Пагосцкі сельсавет]] * [[вёска Клубча, Пагосцкі сельсавет]] * [[вёска Кукарава, Пагосцкі сельсавет]] * [[вёска Лісітнік, Пагосцкі сельсавет]] * [[вёска Міластава, Пагосцкі сельсавет]] * [[вёска Пагост, Пагосцкі сельсавет]] * [[вёска Селішча, Пагосцкі сельсавет]] * [[вёска Стайчанка, Пагосцкі сельсавет]] * [[вёска Хватаўка, Пагосцкі сельсавет]] * [[вёска Баркі, Паплаўскі сельсавет]] * [[вёска Гута, Паплаўскі сельсавет]] * [[вёска Дамашкі, Паплаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Жабіхава, Паплаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Жалезкава, Паплаўскі сельсавет]] * [[вёска Забалацце, Паплаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Забор'е, Паплаўскі сельсавет]] * [[вёска Заямнае, Паплаўскі сельсавет]] * [[вёска Костаўшчына, Паплаўскі сельсавет]] * [[вёска Красны Бераг, Паплаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Крынкі, Паплаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Лучкі, Паплаўскі сельсавет]] * [[вёска Мікулічы, Паплаўскі сельсавет]] * [[вёска Неганічы, Паплаўскі сельсавет]] * [[вёска Новая Марціянаўка, Паплаўскі сельсавет]] * [[вёска Новіны, Паплаўскі сельсавет]] * [[вёска Падваложка, Паплаўскі сельсавет]] * [[вёска Паплавы, Паплаўскі сельсавет]] * [[вёска Сасновае Балота, Паплаўскі сельсавет]] * [[вёска Смалярня, Паплаўскі сельсавет]] * [[вёска Стары Будкаў, Паплаўскі сельсавет]] * [[вёска Чырвоная Паляна, Паплаўскі сельсавет]] * [[вёска Чырвоны Сад, Паплаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Адвага, Сялібскі сельсавет]] * [[вёска Барсучына, Сялібскі сельсавет]] * [[вёска Жаліна, Сялібскі сельсавет]] * [[пасёлак Зорка, Сялібскі сельсавет]] * [[пасёлак Колас, Сялібскі сельсавет]] * [[пасёлак Краснае, Сялібскі сельсавет]] * [[пасёлак Лучны Мост, Сялібскі сельсавет]] * [[пасёлак Маёўка, Сялібскі сельсавет]] * [[вёска Месціна, Сялібскі сельсавет]] * [[вёска Пуцькава, Сялібскі сельсавет]] * [[вёска Сяліба, Сялібскі сельсавет]] * [[вёска Беліца, Ушанскі сельсавет]] * [[вёска Бярозаўка, Ушанскі сельсавет]] * [[вёска Восава, Ушанскі сельсавет]] * [[вёска Грады, Ушанскі сельсавет]] * [[вёска Дзямешкаўка, Ушанскі сельсавет]] * [[вёска Замак, Ушанскі сельсавет]] * [[вёска Калюжыца, Ушанскі сельсавет]] * [[вёска Клёнаўка, Ушанскі сельсавет]] * [[вёска Котава, Ушанскі сельсавет]] * [[вёска Крупа, Ушанскі сельсавет]] * [[вёска Любач, Ушанскі сельсавет]] * [[вёска Мурава, Ушанскі сельсавет]] * [[вёска Новая Князеўка, Ушанскі сельсавет]] * [[вёска Новая Машчаніца, Ушанскі сельсавет]] * [[вёска Снуя, Ушанскі сельсавет]] * [[вёска Старая Князеўка, Ушанскі сельсавет]] * [[вёска Старая Машчаніца, Ушанскі сельсавет]] * [[вёска Сялянка, Ушанскі сельсавет]] * [[вёска Уша, Ушанскі сельсавет]] * [[вёска Асмолаўка, Якшыцкі сельсавет]] * [[вёска Бычын, Якшыцкі сельсавет]] * [[вёска Гарадзішча, Якшыцкі сельсавет]] * [[пасёлак Крупка, Якшыцкі сельсавет]] * [[вёска Перавоз, Якшыцкі сельсавет]] * [[вёска Прыцерпа, Якшыцкі сельсавет]] * [[вёска Рэгісполле, Якшыцкі сельсавет]] * [[вёска Чыжаха, Якшыцкі сельсавет]] * [[вёска Якшыцы, Якшыцкі сельсавет]] * [[горад Валожын]] * [[гарадскі пасёлак Івянец]] * [[вёска Бабровічы, Бабровіцкі сельсавет]] * [[вёска Банькава, Бабровіцкі сельсавет]] * [[вёска Баркі, Бабровіцкі сельсавет]] * [[вёска Бурнейкі, Бабровіцкі сельсавет]] * [[вёска Вядзернікі, Бабровіцкі сельсавет]] * [[вёска Галубы, Бабровіцкі сельсавет]] * [[вёска Даўбені, Бабровіцкі сельсавет]] * [[вёска Капусціна, Бабровіцкі сельсавет]] * [[вёска Носавічы, Бабровіцкі сельсавет]] * [[вёска Палікшчына, Бабровіцкі сельсавет]] * [[вёска Паморшчына, Бабровіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Першамайскі, Бабровіцкі сельсавет]] * [[вёска Пешкуры, Бабровіцкі сельсавет]] * [[вёска Пруднікі, Бабровіцкі сельсавет]] * [[вёска Прыбарныя, Бабровіцкі сельсавет]] * [[вёска Саланая, Бабровіцкі сельсавет]] * [[вёска Яцкава-Замосныя, Бабровіцкі сельсавет]] * [[вёска Яцкава-Канчане, Бабровіцкі сельсавет]] * [[вёска Яцкава-Карчомныя, Бабровіцкі сельсавет]] * [[вёска Яцкава-Млынавыя, Бабровіцкі сельсавет]] * [[вёска Яцкава-Падрэззе, Бабровіцкі сельсавет]] * [[вёска Яцкава-Пяскі, Бабровіцкі сельсавет]] * [[вёска Яшкавічы, Бабровіцкі сельсавет]] * [[вёска Альшанка, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Багданава, Багданаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Багданаў, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Беразніца, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Букаты, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Вайганы, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Войштавічы, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Гута, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Данілкі, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Дзесятнікі, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Доўкневічы, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчная, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Іванішкі, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Ігнатава, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Каралінова, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Коцеўшчына, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Людымы, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Люташ, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Масцішча, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Наркаўшчына, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Пічоўшчына, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Праца, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Рымавічы, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Сантокі, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Селішчы, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Чырвоная Горка, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Яхімаўшчына, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Аўгустова, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Батуры, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Белакорац, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Бондараўшчына, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Брылькі, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Бурмакі, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Бялякі, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Ганчары, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Гардынава, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Гінтаўшчына, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Дарагунь, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Зафільцы, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Казельшчына, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Канавалы, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Каштаноўка, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Кібуці, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Мазурка, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Макараўка, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Маршалкі, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Мінці, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Нарэйшы, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Пералясанка, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Подбалаць, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Порычы, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Пытань, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Расолішкі, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Рум, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Савяцевічы, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Сакавішча, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Улазавічы, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Цаюны, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Цімкавічы, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Шапавалы, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Шчаўканы, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Юзафова, Валожынскі сельсавет]] * [[вёска Агародчыкі, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Буда, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Букатова, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Відэйкаўшчына, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Вішнева, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Вярцімы, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Галянова, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Ганчары, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Доржні, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Жукаўшчына, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Зафінова, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Зацішак, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Калеснікоўшчына, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Клім, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Круглая, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Лінкі, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Мількаўшчына, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Рагалёўшчына, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Скадорвы, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Чэрневічы, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Шуловічы, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Юкавічы, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Янішкі, Вішнеўскі сельсавет]] * [[вёска Асінавіца, Гародзькаўскі сельсавет]] * [[вёска Высокае, Гародзькаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Запруддзе, Гародзькаўскі сельсавет]] * [[вёска Ганькавічы, Гародзькаўскі сельсавет]] * [[вёска Гарадзечна, Гародзькаўскі сельсавет]] * [[вёска Гародзькі, Гародзькаўскі сельсавет]] * [[вёска Забалоцце, Гародзькаўскі сельсавет]] * [[вёска Засценак Скрыплева, Гародзькаўскі сельсавет]] * [[вёска Кашчэлічы, Гародзькаўскі сельсавет]] * [[вёска Лістапады, Гародзькаўскі сельсавет]] * [[вёска Лоск, Гародзькаўскі сельсавет]] * [[вёска Лохаўшчына, Гародзькаўскі сельсавет]] * [[вёска Малое Запруддзе, Гародзькаўскі сельсавет]] * [[вёска Рудзеўшчына, Гародзькаўскі сельсавет]] * [[вёска Сакава Гара, Гародзькаўскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Гародзькаўскі сельсавет]] * [[вёска Старынкі, Гародзькаўскі сельсавет]] * [[вёска Сцюдзянец, Гародзькаўскі сельсавет]] * [[вёска Доры, Дорскі сельсавет]] * [[вёска Дубоўцы, Дорскі сельсавет]] * [[вёска Запруддзе, Дорскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Дорскі сельсавет]] * [[вёска Макрычаўшчына, Дорскі сельсавет]] * [[вёска Нелюбы, Дорскі сельсавет]] * [[вёска Раманаўшчына, Дорскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Дорскі сельсавет]] * [[вёска Сульжыцы, Дорскі сельсавет]] * [[вёска Сярэдняе Сяло, Дорскі сельсавет]] * [[вёска Шараі, Дорскі сельсавет]] * [[вёска Алешчаняты, Забрэзскі сельсавет]] * [[вёска Барташы, Забрэзскі сельсавет]] * [[вёска Дзямідавічы, Забрэзскі сельсавет]] * [[вёска Долевічы, Забрэзскі сельсавет]] * [[вёска Жомайдзь, Забрэзскі сельсавет]] * [[вёска Забрэззе, Забрэзскі сельсавет]] * [[вёска Кабыльчыцы, Забрэзскі сельсавет]] * [[вёска Калдыкі, Забрэзскі сельсавет]] * [[вёска Куцяняты, Забрэзскі сельсавет]] * [[вёска Малая Дайноўка, Забрэзскі сельсавет]] * [[вёска Пагарэльшчына, Забрэзскі сельсавет]] * [[вёска Післякоўшчына, Забрэзскі сельсавет]] * [[вёска Роўкавічы, Забрэзскі сельсавет]] * [[вёска Славенск, Забрэзскі сельсавет]] * [[вёска Строкава Рэчка, Забрэзскі сельсавет]] * [[вёска Студзянец, Забрэзскі сельсавет]] * [[вёска Філіпіняты, Забрэзскі сельсавет]] * [[вёска Харытоны, Забрэзскі сельсавет]] * [[вёска Цвіраўшчына, Забрэзскі сельсавет]] * [[вёска Агароднікі, Залескі сельсавет]] * [[вёска Багданава, Залескі сельсавет]] * [[вёска Будраўшчына, Залескі сельсавет]] * [[вёска Воўкаўшчына, Залескі сельсавет]] * [[вёска Гервелі, Залескі сельсавет]] * [[вёска Гіневічы, Залескі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Залескі сельсавет]] * [[вёска Звяркі, Залескі сельсавет]] * [[вёска Караблі, Залескі сельсавет]] * [[вёска Карнюткі, Залескі сельсавет]] * [[вёска Касцюкі, Залескі сельсавет]] * [[вёска Крупшчына, Залескі сельсавет]] * [[вёска Крэчаўцы, Залескі сельсавет]] * [[вёска Лабы, Залескі сельсавет]] * [[вёска Новы Двор, Залескі сельсавет]] * [[вёска Пугачы, Залескі сельсавет]] * [[вёска Салаўі, Залескі сельсавет]] * [[вёска Сасноўцы, Залескі сельсавет]] * [[вёска Сцяцкі, Залескі сельсавет]] * [[вёска Татарскія, Залескі сельсавет]] * [[вёска Татары, Залескі сельсавет]] * [[вёска Эпімахі, Залескі сельсавет]] * [[вёска Абрамаўшчына, Івянецкі сельсавет]] * [[вёска Адамкі, Івянецкі сельсавет]] * [[вёска Бакунова, Івянецкі сельсавет]] * [[вёска Баравікі, Івянецкі сельсавет]] * [[вёска Бярозавец, Івянецкі сельсавет]] * [[вёска Войткаўшчына, Івянецкі сельсавет]] * [[вёска Вуглы, Івянецкі сельсавет]] * [[вёска Вялік, Івянецкі сельсавет]] * [[вёска Гілікі, Івянецкі сельсавет]] * [[вёска Дайнава, Івянецкі сельсавет]] * [[вёска Далідавічы, Івянецкі сельсавет]] * [[вёска Дубкі, Івянецкі сельсавет]] * [[вёска Дудка, Івянецкі сельсавет]] * [[вёска Забалаць, Івянецкі сельсавет]] * [[вёска Забор'е, Івянецкі сельсавет]] * [[вёска Загорцы, Івянецкі сельсавет]] * [[вёска Замасцяны, Івянецкі сельсавет]] * [[вёска Камень, Івянецкі сельсавет]] * [[вёска Канаплічы, Івянецкі сельсавет]] * [[вёска Каралеўшчына, Івянецкі сельсавет]] * [[хутар Козлікі, Івянецкі сельсавет]] * [[вёска Кульшычы, Івянецкі сельсавет]] * [[вёска Мазулеўшчына, Івянецкі сельсавет]] * [[хутар Мельцінова, Івянецкі сельсавет]] * [[вёска Міхалова, Івянецкі сельсавет]] * [[хутар Млынкі, Івянецкі сельсавет]] * [[вёска Мяйшты, Івянецкі сельсавет]] * [[вёска Навікоўшчына, Івянецкі сельсавет]] * [[вёска Навінкі, Івянецкі сельсавет]] * [[вёска Пагарэлка, Івянецкі сельсавет]] * [[хутар Падсады, Івянецкі сельсавет]] * [[вёска Пакуці, Івянецкі сельсавет]] * [[вёска Пілюжына, Івянецкі сельсавет]] * [[вёска Пліскоўшчына, Івянецкі сельсавет]] * [[вёска Праўжалы, Івянецкі сельсавет]] * [[вёска Пятрова, Івянецкі сельсавет]] * [[вёска Раднікі, Івянецкі сельсавет]] * [[вёска Рубеж, Івянецкі сельсавет]] * [[хутар Рудня, Івянецкі сельсавет]] * [[хутар Серкулі, Івянецкі сельсавет]] * [[вёска Сівіца, Івянецкі сельсавет]] * [[вёска Сіманы, Івянецкі сельсавет]] * [[вёска Станюшкі, Івянецкі сельсавет]] * [[вёска Старынкі, Івянецкі сельсавет]] * [[вёска Таўканы, Івянецкі сельсавет]] * [[вёска Ткачы, Івянецкі сельсавет]] * [[вёска Хамічы, Івянецкі сельсавет]] * [[вёска Чышэвічы, Івянецкі сельсавет]] * [[вёска Шыкуці, Івянецкі сельсавет]] * [[вёска Янаўшчына, Івянецкі сельсавет]] * [[вёска Яўневічы, Івянецкі сельсавет]] * [[вёска Алянава, Падбярэзскі сельсавет]] * [[вёска Анцэлеўшчына, Падбярэзскі сельсавет]] * [[вёска Бабры, Падбярэзскі сельсавет]] * [[вёска Вароні, Падбярэзскі сельсавет]] * [[вёска Вуглы, Падбярэзскі сельсавет]] * [[вёска Галянова, Падбярэзскі сельсавет]] * [[вёска Гірбінята, Падбярэзскі сельсавет]] * [[вёска Грушоўшчына, Падбярэзскі сельсавет]] * [[вёска Добрая Зямля, Падбярэзскі сельсавет]] * [[вёска Дуды, Падбярэзскі сельсавет]] * [[вёска Ластаянцы, Падбярэзскі сельсавет]] * [[вёска Лаўскі Брод, Падбярэзскі сельсавет]] * [[вёска Макарынята, Падбярэзскі сельсавет]] * [[вёска Мяхі, Падбярэзскі сельсавет]] * [[вёска Падбярэзь, Падбярэзскі сельсавет]] * [[вёска Поці, Падбярэзскі сельсавет]] * [[вёска Пуні, Падбярэзскі сельсавет]] * [[вёска Радзюкі, Падбярэзскі сельсавет]] * [[вёска Руднікі, Падбярэзскі сельсавет]] * [[вёска Рэўкі, Падбярэзскі сельсавет]] * [[вёска Сіняя Гара, Падбярэзскі сельсавет]] * [[вёска Тупчы, Падбярэзскі сельсавет]] * [[вёска Шальціны, Падбярэзскі сельсавет]] * [[вёска Асінаўка, Пральніцкі сельсавет]] * [[вёска Баброўнікі, Пральніцкі сельсавет]] * [[вёска Баравікоўшчына, Пральніцкі сельсавет]] * [[вёска Баяршчына, Пральніцкі сельсавет]] * [[вёска Врублёўшчына, Пральніцкі сельсавет]] * [[вёска Галабурды, Пральніцкі сельсавет]] * [[вёска Галімцы, Пральніцкі сельсавет]] * [[вёска Гуды, Пральніцкі сельсавет]] * [[вёска Курдуны, Пральніцкі сельсавет]] * [[вёска Макасічы, Пральніцкі сельсавет]] * [[вёска Мешкуці, Пральніцкі сельсавет]] * [[вёска Ойцінава, Пральніцкі сельсавет]] * [[вёска Падневічы, Пральніцкі сельсавет]] * [[вёска Петрусоўшчына, Пральніцкі сельсавет]] * [[вёска Пральнікі, Пральніцкі сельсавет]] * [[вёска Суднікі, Пральніцкі сельсавет]] * [[вёска Часнакі, Пральніцкі сельсавет]] * [[вёска Шэлеўшчына, Пральніцкі сельсавет]] * [[вёска Юзафіна, Пральніцкі сельсавет]] * [[вёска Агароднікі, Пяршайскі сельсавет]] * [[вёска Багушоўка, Пяршайскі сельсавет]] * [[вёска Бурбаўшчына, Пяршайскі сельсавет]] * [[вёска Вайнілаўшчына, Пяршайскі сельсавет]] * [[вёска Гуньбаўшчына, Пяршайскі сельсавет]] * [[вёска Даўгулёўшчына, Пяршайскі сельсавет]] * [[вёска Задарожжа, Пяршайскі сельсавет]] * [[хутар Іслачоўка, Пяршайскі сельсавет]] * [[вёска Канюшаўшчына, Пяршайскі сельсавет]] * [[вёска Леснікі, Пяршайскі сельсавет]] * [[вёска Ляшчатка, Пяршайскі сельсавет]] * [[вёска Ляшчоўцы, Пяршайскі сельсавет]] * [[вёска Малая Люцінка, Пяршайскі сельсавет]] * [[вёска Мішаны, Пяршайскі сельсавет]] * [[вёска Пажаркаўшчына, Пяршайскі сельсавет]] * [[вёска Палубоўцы, Пяршайскі сельсавет]] * [[вёска Папкі, Пяршайскі сельсавет]] * [[вёска Пяроўшчына, Пяршайскі сельсавет]] * [[вёска Пяршаі, Пяршайскі сельсавет]] * [[вёска Родзеўшчына, Пяршайскі сельсавет]] * [[вёска Семернікі, Пяршайскі сельсавет]] * [[вёска Скрундзеўшчына, Пяршайскі сельсавет]] * [[вёска Смалёўшчына, Пяршайскі сельсавет]] * [[вёска Сусні, Пяршайскі сельсавет]] * [[вёска Сядлішча, Пяршайскі сельсавет]] * [[вёска Ціханоўшчына, Пяршайскі сельсавет]] * [[вёска Чэхаўшчына, Пяршайскі сельсавет]] * [[вёска Явідаўшчына, Пяршайскі сельсавет]] * [[вёска Янушкавічы, Пяршайскі сельсавет]] * [[вёска Арлоўшчына, Ракаўскі сельсавет]] * [[вёска Ароўшчына, Ракаўскі сельсавет]] * [[вёска Бакачы, Ракаўскі сельсавет]] * [[вёска Барок, Ракаўскі сельсавет]] * [[вёска Бузуны, Ракаўскі сельсавет]] * [[вёска Венгліншчына, Ракаўскі сельсавет]] * [[вёска Выганічы, Ракаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Крывічы, Ракаўскі сельсавет]] * [[вёска Гаішча, Ракаўскі сельсавет]] * [[вёска Гермашышкі, Ракаўскі сельсавет]] * [[вёска Гіравічы, Ракаўскі сельсавет]] * [[вёска Грыцкаўшчына, Ракаўскі сельсавет]] * [[вёска Дубашы, Ракаўскі сельсавет]] * [[вёска Душкава, Ракаўскі сельсавет]] * [[вёска Заблоцкаўшчына, Ракаўскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Ракаўскі сельсавет]] * [[вёска Казакі, Ракаўскі сельсавет]] * [[вёска Крыніца, Ракаўскі сельсавет]] * [[вёска Кучкуны, Ракаўскі сельсавет]] * [[вёска Лягезы, Ракаўскі сельсавет]] * [[вёска Ляскоўка, Ракаўскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Крывічы, Ракаўскі сельсавет]] * [[вёска Мацавічы, Ракаўскі сельсавет]] * [[вёска Міжрэчча, Ракаўскі сельсавет]] * [[вёска Міхалова, Ракаўскі сельсавет]] * [[вёска Монькі, Ракаўскі сельсавет]] * [[вёска Палачанка, Ракаўскі сельсавет]] * [[вёска Палікшты, Ракаўскі сельсавет]] * [[вёска Паморшчына, Ракаўскі сельсавет]] * [[вёска Пярэжары, Ракаўскі сельсавет]] * [[вёска Ракаў, Ракаўскі сельсавет]] * [[вёска Ратынцы, Ракаўскі сельсавет]] * [[вёска Русакі, Ракаўскі сельсавет]] * [[вёска Сідараўцы, Ракаўскі сельсавет]] * [[вёска Стары Ракаў, Ракаўскі сельсавет]] * [[вёска Стражаўшчына, Ракаўскі сельсавет]] * [[вёска Страплеўцы, Ракаўскі сельсавет]] * [[вёска Туркаўшчына, Ракаўскі сельсавет]] * [[вёска Шапавалы, Ракаўскі сельсавет]] * [[вёска Юржышкі, Ракаўскі сельсавет]] * [[вёска Яцаўшчына, Ракаўскі сельсавет]] * [[вёска Адамова, Сакаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Баркі Нізавыя, Сакаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Барок, Сакаўшчынскі сельсавет]] * [[хутар Бартэніха, Сакаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Бомбалы, Сакаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Буні, Сакаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Вялец, Сакаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Жураўцы, Сакаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Замасцяны, Сакаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Запур'е, Сакаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Каліварыя, Сакаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Кібы, Сакаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Клімы, Сакаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Кражына, Сакаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Крыніца, Сакаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Сакаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Нямоні, Сакаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Няровы, Сакаўшчынскі сельсавет]] * [[хутар Падкаліна, Сакаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Петрашунцы, Сакаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Пруднікі, Сакаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Савічы, Сакаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Сакаўшчына, Сакаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Слайкоўшчына, Сакаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Стайкі, Сакаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Чартавічы, Сакаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Адамполе, Сугваздаўскі сельсавет]] * [[вёска Александрова, Сугваздаўскі сельсавет]] * [[вёска Батуркі, Сугваздаўскі сельсавет]] * [[вёска Білуці, Сугваздаўскі сельсавет]] * [[вёска Будраўшчына, Сугваздаўскі сельсавет]] * [[вёска Бярава, Сугваздаўскі сельсавет]] * [[вёска Даманоўшчына, Сугваздаўскі сельсавет]] * [[вёска Есьманы, Сугваздаўскі сельсавет]] * [[вёска Захажэва, Сугваздаўскі сельсавет]] * [[вёска Камароўка, Сугваздаўскі сельсавет]] * [[вёска Клерымонты, Сугваздаўскі сельсавет]] * [[вёска Ласокіна, Сугваздаўскі сельсавет]] * [[вёска Леснікі, Сугваздаўскі сельсавет]] * [[вёска Лужаны, Сугваздаўскі сельсавет]] * [[вёска Мяжэйкі, Сугваздаўскі сельсавет]] * [[вёска Навасады, Сугваздаўскі сельсавет]] * [[вёска Паліксаўшчына, Сугваздаўскі сельсавет]] * [[вёска Родзеўшчына, Сугваздаўскі сельсавет]] * [[вёска Седлішча, Сугваздаўскі сельсавет]] * [[вёска Сугвазды, Сугваздаўскі сельсавет]] * [[вёска Цябуты, Сугваздаўскі сельсавет]] * [[вёска Ганчыцы, Узбалацкі сельсавет]] * [[вёска Дайнава Вялікая, Узбалацкі сельсавет]] * [[вёска Дворышча, Узбалацкі сельсавет]] * [[вёска Дубіна Баярская, Узбалацкі сельсавет]] * [[вёска Дубіна Вяршыцкая, Узбалацкі сельсавет]] * [[вёска Дубіна Юрздыцкая, Узбалацкі сельсавет]] * [[вёска Рачанята, Узбалацкі сельсавет]] * [[вёска Узбалаць, Узбалацкі сельсавет]] * [[вёска Чабаі, Узбалацкі сельсавет]] * [[вёска Адамаўцы, Яршэвіцкі сельсавет]] * [[хутар Ануліна, Яршэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Бакшты, Яршэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Вербаўцы, Яршэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Поле, Яршэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Гляі, Яршэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Даўгулі, Яршэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Дварэц, Яршэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Дружычы, Яршэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Жохаўшчына, Яршэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Яршэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Кісялі, Яршэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Кіявец, Яршэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Крапіўнікі, Яршэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Кудзеўцы, Яршэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Лапінцы, Яршэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Люціна, Яршэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Мажулева, Яршэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Манькаўшчына, Яршэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Яршэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі Есьманоўскія, Яршэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Навіны, Яршэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Пятровічы, Яршэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Сазонаўшчына, Яршэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Сарокі, Яршэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Сульжычы, Яршэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Сушы, Яршэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Харужы, Яршэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Цішкаўшчына, Яршэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Ядзейкі, Яршэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Яршэвічы, Яршэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Ясьманаўцы, Яршэвіцкі сельсавет]] * [[горад Вілейка]] * [[вёска Адамоўшчына, Альковіцкі сельсавет]] * [[вёска Акцябрская, Альковіцкі сельсавет]] * [[вёска Альковічы, Альковіцкі сельсавет]] * [[вёска Аўсянікі, Альковіцкі сельсавет]] * [[вёска Забалацце, Альковіцкі сельсавет]] * [[вёска Зацемень, Альковіцкі сельсавет]] * [[вёска Каранёва, Альковіцкі сельсавет]] * [[вёска Крайскія Пасекі, Альковіцкі сельсавет]] * [[хутар Крынічына, Альковіцкі сельсавет]] * [[вёска Маразы, Альковіцкі сельсавет]] * [[вёска Мацькаўскія Пасекі, Альковіцкі сельсавет]] * [[вёска Мацькаўцы, Альковіцкі сельсавет]] * [[вёска Пабядзіцель, Альковіцкі сельсавет]] * [[вёска Ракшыцы, Альковіцкі сельсавет]] * [[вёска Рушчыцы, Альковіцкі сельсавет]] * [[вёска Сачыўкі, Альковіцкі сельсавет]] * [[вёска Скарада, Альковіцкі сельсавет]] * [[вёска Стайкі, Альковіцкі сельсавет]] * [[вёска Старынкі, Альковіцкі сельсавет]] * [[вёска Хадасы, Альковіцкі сельсавет]] * [[вёска Харкі, Альковіцкі сельсавет]] * [[вёска Юнцавічы, Альковіцкі сельсавет]] * [[вёска Асінаўка, Асіпавіцкі сельсавет]] * [[вёска Асіпавічы, Асіпавіцкі сельсавет]] * [[вёска Баранцы, Асіпавіцкі сельсавет]] * [[вёска Гасцілава, Асіпавіцкі сельсавет]] * [[вёска Гліннае, Асіпавіцкі сельсавет]] * [[вёска Даманава, Асіпавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дубішча, Асіпавіцкі сельсавет]] * [[вёска Заспорня, Асіпавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ізбіно, Асіпавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ілішчавічы, Асіпавіцкі сельсавет]] * [[вёска Камары, Асіпавіцкі сельсавет]] * [[вёска Капішча, Асіпавіцкі сельсавет]] * [[вёска Красны Беражок, Асіпавіцкі сельсавет]] * [[вёска Куцькі, Асіпавіцкі сельсавет]] * [[вёска Мамаі, Асіпавіцкі сельсавет]] * [[вёска Мядзведзіна, Асіпавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Прыазерны, Асіпавіцкі сельсавет]] * [[вёска Раздоры, Асіпавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ручавыя, Асіпавіцкі сельсавет]] * [[вёска Трапалава, Асіпавіцкі сельсавет]] * [[вёска Халяніна, Асіпавіцкі сельсавет]] * [[вёска Цна, Асіпавіцкі сельсавет]] * [[вёска Швяды, Асіпавіцкі сельсавет]] * [[вёска Шылавічы, Асіпавіцкі сельсавет]] * [[вёска Азярэц, Вязынскі сельсавет]] * [[вёска Буйлі, Вязынскі сельсавет]] * [[вёска Бярэзава, Вязынскі сельсавет]] * [[вёска Вязынка, Вязынскі сельсавет]] * [[вёска Вязынь, Вязынскі сельсавет]] * [[вёска Завозер'е, Вязынскі сельсавет]] * [[вёска Зялёная, Вязынскі сельсавет]] * [[вёска Кобузі, Вязынскі сельсавет]] * [[вёска Кухты, Вязынскі сельсавет]] * [[вёска Кучкі, Вязынскі сельсавет]] * [[вёска Лаеўшчына, Вязынскі сельсавет]] * [[вёска Латыгаль, Вязынскі сельсавет]] * [[вёска Лугавыя, Вязынскі сельсавет]] * [[вёска Лясная, Вязынскі сельсавет]] * [[вёска Ляўкова, Вязынскі сельсавет]] * [[вёска Матчыцы, Вязынскі сельсавет]] * [[вёска Нясцёркі, Вязынскі сельсавет]] * [[вёска Паняцічы, Вязынскі сельсавет]] * [[вёска Петрашова, Вязынскі сельсавет]] * [[вёска Рамэйкі, Вязынскі сельсавет]] * [[вёска Располле, Вязынскі сельсавет]] * [[вёска Рогавічы, Вязынскі сельсавет]] * [[вёска Рыбчанка, Вязынскі сельсавет]] * [[вёска Рэдзькавічы, Вязынскі сельсавет]] * [[вёска Селішча, Вязынскі сельсавет]] * [[вёска Сядзіца, Вязынскі сельсавет]] * [[вёска Трыгузі, Вязынскі сельсавет]] * [[вёска Фалькі, Вязынскі сельсавет]] * [[вёска Цяпінцы, Вязынскі сельсавет]] * [[вёска Чэхі, Вязынскі сельсавет]] * [[вёска Шчукі, Вязынскі сельсавет]] * [[вёска Ярмолічы, Вязынскі сельсавет]] * [[вёска Ясьманаўцы, Вязынскі сельсавет]] * [[вёска Аношкі, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Апенькі, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Баравыя, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Бубны, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Вардамічы, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Ваўкалатка, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Вітаўцы, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Ворнаўка, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Вострава, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Вязовец, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Габітацыя, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Грышкавічы, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Даўгінава, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Дзямідкі, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Еськаўка, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Жызнава, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Заброддзе, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Залазоўе, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Заложына, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Замошша, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Зосіна, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Каляды, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Камена, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Крупнікі, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Крывазнакі, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Кутнае, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Мікуліна, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Мільча, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Млечкі, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Мушанка, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Невіняны, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Нябышына, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Пагост, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Пажарніца, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Панкраты, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Плябанцы, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Поня, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Румянскія, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Руччо, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Рэчкі, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Саланое, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Сасноўшчына, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Сіўцы, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Станькі, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Стахі, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Тонкавічы, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Чаромушкі, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Юшкаўка, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Язні, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Ясюкоўка, Даўгінаўскі сельсавет]] * [[вёска Бакунькі, Жарскі сельсавет]] * [[вёска Генеральчыкі, Жарскі сельсавет]] * [[вёска Дубраўка, Жарскі сельсавет]] * [[вёска Жары, Жарскі сельсавет]] * [[вёска Замошша, Жарскі сельсавет]] * [[вёска Кумельшчына, Жарскі сельсавет]] * [[вёска Паляны, Жарскі сельсавет]] * [[вёска Сцешыцы, Жарскі сельсавет]] * [[вёска Юдзеўшчына, Жарскі сельсавет]] * [[вёска Баравыя, Іжскі сельсавет]] * [[вёска Берасніха, Іжскі сельсавет]] * [[вёска Вуткі, Іжскі сельсавет]] * [[вёска Дварэц, Іжскі сельсавет]] * [[вёска Засценкі, Іжскі сельсавет]] * [[вёска Зенанова, Іжскі сельсавет]] * [[вёска Золькі, Іжскі сельсавет]] * [[вёска Іжа, Іжскі сельсавет]] * [[вёска Калодкі, Іжскі сельсавет]] * [[вёска Канаціха, Іжскі сельсавет]] * [[вёска Каралеўцы, Іжскі сельсавет]] * [[вёска Куліха, Іжскі сельсавет]] * [[вёска Курнікі, Іжскі сельсавет]] * [[вёска Леснікі, Іжскі сельсавет]] * [[вёска Лыцавічы, Іжскі сельсавет]] * [[вёска Любкі, Іжскі сельсавет]] * [[вёска Ляда, Іжскі сельсавет]] * [[вёска Макарычы, Іжскі сельсавет]] * [[вёска Муляры, Іжскі сельсавет]] * [[вёска Навадубава, Іжскі сельсавет]] * [[вёска Ролічы, Іжскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Іжскі сельсавет]] * [[вёска Спягла, Іжскі сельсавет]] * [[вёска Старадубава, Іжскі сельсавет]] * [[вёска Тарасавічы, Іжскі сельсавет]] * [[вёска Шляпы, Іжскі сельсавет]] * [[вёска Ямы, Іжскі сельсавет]] * [[вёска Абадоўцы, Ільянскі сельсавет]] * [[вёска Альхоўка, Ільянскі сельсавет]] * [[вёска Асцюковічы, Ільянскі сельсавет]] * [[вёска Барсукі, Ільянскі сельсавет]] * [[вёска Баяры, Ільянскі сельсавет]] * [[вёска Будзішча, Ільянскі сельсавет]] * [[вёска Бязводнае, Ільянскі сельсавет]] * [[хутар Гараватка, Ільянскі сельсавет]] * [[вёска Дварэц, Ільянскі сельсавет]] * [[вёска Забар'е, Ільянскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Ільянскі сельсавет]] * [[вёска Ілья, Ільянскі сельсавет]] * [[вёска Ільянскія Хутары, Ільянскі сельсавет]] * [[вёска Кавалі, Ільянскі сельсавет]] * [[вёска Казлы, Ільянскі сельсавет]] * [[вёска Калодчына, Ільянскі сельсавет]] * [[вёска Капусціна, Ільянскі сельсавет]] * [[вёска Карытніца, Ільянскі сельсавет]] * [[хутар Катоўка, Ільянскі сельсавет]] * [[вёска Каўшэвічы, Ільянскі сельсавет]] * [[вёска Крыніца 1, Ільянскі сельсавет]] * [[вёска Крыніца 2, Ільянскі сельсавет]] * [[вёска Лёпаўшчына, Ільянскі сельсавет]] * [[пасёлак Партызанскі, Ільянскі сельсавет]] * [[вёска Сакалы, Ільянскі сельсавет]] * [[вёска Суднікі, Ільянскі сельсавет]] * [[вёска Цагельня, Ільянскі сельсавет]] * [[вёска Шчарачыха, Ільянскі сельсавет]] * [[вёска Азяродавічы, Касцяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Альшэўцы, Касцяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Андалоўшчына, Касцяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Арпа, Касцяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Асташкава, Касцяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Баравыя, Касцяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Валоські, Касцяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Ваўчкі, Касцяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Сэрвач, Касцяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Гарбачэва, Касцяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Гедзевічы, Касцяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Геркі, Касцяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Глебенкі, Касцяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Горная, Касцяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Гутараўшчына, Касцяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Давыдкі, Касцяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Добравічы, Касцяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Ерхі, Касцяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Заблошчына, Касцяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Задвор'е, Касцяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Івашынавічы, Касцяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Карэкаўцы, Касцяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Кастыкі, Касцяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Касцяневічы, Касцяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Клесіна, Касцяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Лазавыя, Касцяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Лоцевічы, Касцяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Людвінова, Касцяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Лявонавічы, Касцяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Малышкі, Касцяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Маніхі, Касцяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Касцяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Падбярэззе, Касцяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Сосенка, Касцяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Субачы, Касцяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Суцькі, Касцяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Цярэшкі, Касцяневіцкі сельсавет]] * [[вёска Асавец, Куранецкі сельсавет]] * [[вёска Багданава, Куранецкі сельсавет]] * [[вёска Балашы, Куранецкі сельсавет]] * [[вёска Варонічы, Куранецкі сельсавет]] * [[вёска Галінова, Куранецкі сельсавет]] * [[вёска Гарадзілавічы, Куранецкі сельсавет]] * [[вёска Гарыдавічы, Куранецкі сельсавет]] * [[вёска Грыгаркі, Куранецкі сельсавет]] * [[вёска Губы, Куранецкі сельсавет]] * [[вёска Дашкаўка, Куранецкі сельсавет]] * [[вёска Жукавічы, Куранецкі сельсавет]] * [[вёска Зімодры, Куранецкі сельсавет]] * [[вёска Івонцавічы, Куранецкі сельсавет]] * [[вёска Катлоўцы, Куранецкі сельсавет]] * [[вёска Клыні, Куранецкі сельсавет]] * [[вёска Куляшы, Куранецкі сельсавет]] * [[вёска Куранец, Куранецкі сельсавет]] * [[вёска Літвінкі, Куранецкі сельсавет]] * [[вёска Малькевічы, Куранецкі сельсавет]] * [[вёска Навікі, Куранецкі сельсавет]] * [[вёска Плікавічы, Куранецкі сельсавет]] * [[вёска Путрычы, Куранецкі сельсавет]] * [[вёска Рэчкі, Куранецкі сельсавет]] * [[вёска Савіна, Куранецкі сельсавет]] * [[вёска Сакавічы, Куранецкі сельсавет]] * [[вёска Стражы, Куранецкі сельсавет]] * [[вёска Трапалава, Куранецкі сельсавет]] * [[вёска Усцінавічы, Куранецкі сельсавет]] * [[вёска Хамянцы, Куранецкі сельсавет]] * [[вёска Астравы, Любанскі сельсавет]] * [[вёска Більцавічы, Любанскі сельсавет]] * [[вёска Будкі, Любанскі сельсавет]] * [[вёска Бутрымава, Любанскі сельсавет]] * [[вёска Даўбарова, Любанскі сельсавет]] * [[вёска Дзядзічы, Любанскі сельсавет]] * [[вёска Жарсцвянка, Любанскі сельсавет]] * [[вёска Жаўткі, Любанскі сельсавет]] * [[вёска Журыхі, Любанскі сельсавет]] * [[вёска Заазер'е, Любанскі сельсавет]] * [[вёска Казаны, Любанскі сельсавет]] * [[вёска Каловічы, Любанскі сельсавет]] * [[вёска Карвелі, Любанскі сельсавет]] * [[вёска Кароткія, Любанскі сельсавет]] * [[вёска Красны Бераг, Любанскі сельсавет]] * [[вёска Кузьмічы, Любанскі сельсавет]] * [[вёска Кульшыно, Любанскі сельсавет]] * [[вёска Любань, Любанскі сельсавет]] * [[вёска Любоўшы, Любанскі сельсавет]] * [[вёска Ляскі, Любанскі сельсавет]] * [[вёска Навікі, Любанскі сельсавет]] * [[вёска Новыя Зімодры, Любанскі сельсавет]] * [[вёска Порса, Любанскі сельсавет]] * [[вёска Сіўцы, Любанскі сельсавет]] * [[вёска Снежкава, Любанскі сельсавет]] * [[вёска Студзёнкі, Любанскі сельсавет]] * [[вёска Сухары, Любанскі сельсавет]] * [[вёска Сцеберакі, Любанскі сельсавет]] * [[вёска Талуць, Любанскі сельсавет]] * [[вёска Тураўшчына, Любанскі сельсавет]] * [[вёска Цна, Любанскі сельсавет]] * [[вёска Цынцавічы, Любанскі сельсавет]] * [[вёска Бабішча, Нарачанскі сельсавет]] * [[вёска Бараўцы, Нарачанскі сельсавет]] * [[вёска Вайдзені, Нарачанскі сельсавет]] * [[вёска Гіры, Нарачанскі сельсавет]] * [[вёска Доўгае, Нарачанскі сельсавет]] * [[вёска Жарсцвянка, Нарачанскі сельсавет]] * [[вёска Заброддзе, Нарачанскі сельсавет]] * [[вёска Кавалі, Нарачанскі сельсавет]] * [[вёска Камарышкі, Нарачанскі сельсавет]] * [[вёска Канстанполле, Нарачанскі сельсавет]] * [[вёска Кардон, Нарачанскі сельсавет]] * [[вёска Касічы, Нарачанскі сельсавет]] * [[вёска Клаўсюты, Нарачанскі сельсавет]] * [[вёска Красніца, Нарачанскі сельсавет]] * [[вёска Кузьмішкі, Нарачанскі сельсавет]] * [[вёска Купля, Нарачанскі сельсавет]] * [[вёска Ляхаўшчына, Нарачанскі сельсавет]] * [[вёска Маргі, Нарачанскі сельсавет]] * [[вёска Мардасы, Нарачанскі сельсавет]] * [[вёска Мацавічы, Нарачанскі сельсавет]] * [[вёска Мечаі, Нарачанскі сельсавет]] * [[вёска Мішуты, Нарачанскі сельсавет]] * [[вёска Наберажная, Нарачанскі сельсавет]] * [[вёска Навасады, Нарачанскі сельсавет]] * [[вёска Нарач, Нарачанскі сельсавет]] * [[вёска Падклённе, Нарачанскі сельсавет]] * [[вёска Папоўцы, Нарачанскі сельсавет]] * [[вёска Парамец 2, Нарачанскі сельсавет]] * [[вёска Прынта, Нарачанскі сельсавет]] * [[вёска Родзевічы, Нарачанскі сельсавет]] * [[вёска Рускае Сяло, Нарачанскі сельсавет]] * [[вёска Ручыца, Нарачанскі сельсавет]] * [[вёска Урэчча, Нарачанскі сельсавет]] * [[вёска Ялажычы, Нарачанскі сельсавет]] * [[вёска Ярмолічы, Нарачанскі сельсавет]] * [[вёска Баравыя, Рабунскі сельсавет]] * [[вёска Белавароціца, Рабунскі сельсавет]] * [[вёска Грыцукі, Рабунскі сельсавет]] * [[вёска Камары, Рабунскі сельсавет]] * [[вёска Касута, Рабунскі сельсавет]] * [[вёска Качанкі, Рабунскі сельсавет]] * [[вёска Клоўсі, Рабунскі сельсавет]] * [[вёска Крывое Сяло, Рабунскі сельсавет]] * [[вёска Лейлава, Рабунскі сельсавет]] * [[вёска Ліпневічы, Рабунскі сельсавет]] * [[вёска Міхнічы, Рабунскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Рабунскі сельсавет]] * [[вёска Нясцёркі, Рабунскі сельсавет]] * [[вёска Рабунь, Рабунскі сельсавет]] * [[вёска Сліпкі, Рабунскі сельсавет]] * [[вёска Татараўшчына, Рабунскі сельсавет]] * [[вёска Чыжэвічы, Рабунскі сельсавет]] * [[хутар Асінаўка, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Барсукі, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Барысаўшчына, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Батурына, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Бацюжына, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Беражок, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Брыгідава, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Будзькі, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[хутар Залессе, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Верацейка, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Веркаўляны, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Дварэц, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Дзятлаўка, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Дубавое, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[хутар Жардэцкія, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Жукаўка, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Забор'е, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Загараны, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Заельнікі, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Зачарная, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Калодліва, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Капусціна, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Карпавічы, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Краўчонкі, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Куляшы, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Лоўцавічы, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Лукавец, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Лядзвені, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Ляхі, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Малявічы, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Мардасы, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Новая Гута, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Павязынь, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Паграбішча, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[хутар Палянка, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[хутар Пасекі 1, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[хутар Пасекі 2, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Пляшчаны, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[хутар Пуйтава, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[хутар Пянькоўка, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Пятрылава, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Рабцы, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Сакалоўка, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Саколле-Вугал, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Сербіна, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Скабярэц, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Скалбішча, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[хутар Старынка, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Старынкі, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Сцюдзянец, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Уладыкі, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Хаценчыцы, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Храмцова, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Цёсны, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Шашокі, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Шчарка, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Шчокаўшчына, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Шыпкі, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[хутар Юркаўляны, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[вёска Яміна, Хаценчыцкі сельсавет]] * [[горад Дзяржынск]] * [[гарадскі пасёлак Негарэлае]] * [[горад Фаніпаль]] * [[вёска Адасеўшчына, Негарэльскі сельсавет]] * [[вёска Гарбузы, Негарэльскі сельсавет]] * [[вёска Калоднікі, Негарэльскі сельсавет]] * [[вёска Камароўшчына, Негарэльскі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Негарэльскі сельсавет]] * [[вёска Клачкі, Негарэльскі сельсавет]] * [[пасёлак Клачкі, Негарэльскі сельсавет]] * [[вёска Масцішча, Негарэльскі сельсавет]] * [[вёска Мелькавічы, Негарэльскі сельсавет]] * [[вёска Мікулічы, Негарэльскі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Негарэлае, Негарэльскі сельсавет]] * [[вёска Пажэжына, Негарэльскі сельсавет]] * [[вёска Паўлаўшчына, Негарэльскі сельсавет]] * [[вёска Рудня, Негарэльскі сельсавет]] * [[вёска Старына, Негарэльскі сельсавет]] * [[вёска Чурылы, Негарэльскі сельсавет]] * [[вёска Андрыеўшчына, Бараўскі сельсавет]] * [[вёска Бакінава, Бараўскі сельсавет]] * [[вёска Баравое, Бараўскі сельсавет]] * [[вёска Вішнёўка, Бараўскі сельсавет]] * [[вёска Воўка, Бараўскі сельсавет]] * [[вёска Грыцкаўшчына, Бараўскі сельсавет]] * [[вёска Журавінка, Бараўскі сельсавет]] * [[вёска Касілавічы, Бараўскі сельсавет]] * [[вёска Косцевічы, Бараўскі сельсавет]] * [[вёска Кулікі, Бараўскі сельсавет]] * [[вёска Латушкі, Бараўскі сельсавет]] * [[вёска Лучыцы, Бараўскі сельсавет]] * [[пасёлак Лучыцы, Бараўскі сельсавет]] * [[вёска Новая Рудзіца, Бараўскі сельсавет]] * [[вёска Паланевічы, Бараўскі сельсавет]] * [[вёска Папкі, Бараўскі сельсавет]] * [[вёска Петрашэвічы, Бараўскі сельсавет]] * [[вёска Пяняка, Бараўскі сельсавет]] * [[вёска Садкаўшчына, Бараўскі сельсавет]] * [[вёска Старая Рудзіца, Бараўскі сельсавет]] * [[вёска Тур'якава, Бараўскі сельсавет]] * [[вёска Шабунеўка, Бараўскі сельсавет]] * [[вёска Янава, Бараўскі сельсавет]] * [[вёска Антонаўшчына, Волменскі сельсавет]] * [[вёска Валмечка, Волменскі сельсавет]] * [[вёска Васілеўшчына, Волменскі сельсавет]] * [[вёска Волма, Волменскі сельсавет]] * [[вёска Жытнае, Волменскі сельсавет]] * [[вёска Загайна, Волменскі сельсавет]] * [[вёска Залатары, Волменскі сельсавет]] * [[вёска Зуёўка, Волменскі сельсавет]] * [[вёска Лявонцы, Волменскі сельсавет]] * [[вёска Міхалеўшчына, Волменскі сельсавет]] * [[вёска Міхалова, Волменскі сельсавет]] * [[вёска Мянькі, Волменскі сельсавет]] * [[вёска Падзерычы, Волменскі сельсавет]] * [[вёска Рудзеўшчына, Волменскі сельсавет]] * [[вёска Свідоўшчына, Волменскі сельсавет]] * [[вёска Сурціны, Волменскі сельсавет]] * [[вёска Хімарады, Волменскі сельсавет]] * [[вёска Шчэпкі, Волменскі сельсавет]] * [[вёска Янкоўцы, Волменскі сельсавет]] * [[вёска Александрова, Дабрынёўскі сельсавет]] * [[вёска Баркі, Дабрынёўскі сельсавет]] * [[вёска Валярова, Дабрынёўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Гарохавішча, Дабрынёўскі сельсавет]] * [[вёска Дабрынёва, Дабрынёўскі сельсавет]] * [[вёска Данілавічы, Дабрынёўскі сельсавет]] * [[пасёлак Данілавічы, Дабрынёўскі сельсавет]] * [[пасёлак Дышляды, Дабрынёўскі сельсавет]] * [[пасёлак Заграддзе, Дабрынёўскі сельсавет]] * [[пасёлак Захвойнікі, Дабрынёўскі сельсавет]] * [[вёска Калініна, Дабрынёўскі сельсавет]] * [[вёска Курганы, Дабрынёўскі сельсавет]] * [[вёска Малое Гарохавішча, Дабрынёўскі сельсавет]] * [[вёска Пахомаўшчына, Дабрынёўскі сельсавет]] * [[вёска Радзіма, Дабрынёўскі сельсавет]] * [[вёска Рэчкі, Дабрынёўскі сельсавет]] * [[вёска Скварцы, Дабрынёўскі сельсавет]] * [[пасёлак Старына, Дабрынёўскі сельсавет]] * [[вёска Таўкачоўшчына, Дабрынёўскі сельсавет]] * [[вёска Узрэчча, Дабрынёўскі сельсавет]] * [[вёска Шыкатавічы, Дабрынёўскі сельсавет]] * [[вёска Батурова, Дзямідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Буда, Дзямідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вызваленне, Дзямідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Белякова, Дзямідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Грынькова, Дзямідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дворышча, Дзямідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дзямідавічы, Дзямідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Дзямідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Кавярляны, Дзямідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Крыштафова, Дзямідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Малое Белякова, Дзямідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Марцінавічы, Дзямідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Машніца, Дзямідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Навасады, Дзямідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Павуссе, Дзямідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Пацкі, Дзямідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Піяніна, Дзямідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Плашава, Дзямідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Пярхурава, Дзямідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Фрунзе, Дзямідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Чыкі, Дзямідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Чырвоная Змена, Дзямідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Шпількі, Дзямідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Шумшчына, Дзямідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Юцкі, Дзямідавіцкі сельсавет]] * [[вёска Арэхаўка, Дзяржынскі сельсавет]] * [[вёска Бобраўка, Дзяржынскі сельсавет]] * [[вёска Вінаградаўка, Дзяржынскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Навасёлкі, Дзяржынскі сельсавет]] * [[вёска Гарадзея, Дзяржынскі сельсавет]] * [[вёска Дзягільна, Дзяржынскі сельсавет]] * [[вёска Клыпаўшчына, Дзяржынскі сельсавет]] * [[вёска Крыловічы, Дзяржынскі сельсавет]] * [[вёска Кукшавічы, Дзяржынскі сельсавет]] * [[вёска Лес-Гай, Дзяржынскі сельсавет]] * [[вёска Малінаўка, Дзяржынскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Навасёлкі, Дзяржынскі сельсавет]] * [[вёска Марс, Дзяржынскі сельсавет]] * [[вёска Нявелічы, Дзяржынскі сельсавет]] * [[вёска Петкавічы, Дзяржынскі сельсавет]] * [[вёска Рабінаўка, Дзяржынскі сельсавет]] * [[вёска Розаўка, Дзяржынскі сельсавет]] * [[вёска Ферма-Гай, Дзяржынскі сельсавет]] * [[вёска Цвяткова, Дзяржынскі сельсавет]] * [[вёска Шацілы, Дзяржынскі сельсавет]] * [[вёска Юпіцер, Дзяржынскі сельсавет]] * [[вёска Ярашоўка, Дзяржынскі сельсавет]] * [[вёска Ясюцевічы, Дзяржынскі сельсавет]] * [[вёска Булыншчына, Ляхавіцкі сельсавет]] * [[вёска Бязодніца, Ляхавіцкі сельсавет]] * [[вёска Войтаўка 1, Ляхавіцкі сельсавет]] * [[вёска Войтаўка 2, Ляхавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Шатаноўшчына, Ляхавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вясёлы Вугал, Ляхавіцкі сельсавет]] * [[вёска Глухоўшчына, Ляхавіцкі сельсавет]] * [[вёска Леніна, Ляхавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ліхачоўшчына, Ляхавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ляхавічы, Ляхавіцкі сельсавет]] * [[вёска Малая Шатаноўшчына, Ляхавіцкі сельсавет]] * [[вёска Нарэйкі, Ляхавіцкі сельсавет]] * [[вёска Пенькавічы, Ляхавіцкі сельсавет]] * [[вёска Пісараўшчына, Ляхавіцкі сельсавет]] * [[вёска Плоскае, Ляхавіцкі сельсавет]] * [[вёска Рабцаўшчына, Ляхавіцкі сельсавет]] * [[вёска Сівожанка, Ляхавіцкі сельсавет]] * [[вёска Студзянка, Ляхавіцкі сельсавет]] * [[вёска Гарадзілава, Негарэльскі сельсавет]] * [[вёска Гарадзішча, Негарэльскі сельсавет]] * [[хутар Ецкаўшчына, Негарэльскі сельсавет]] * [[пасёлак Загацце, Негарэльскі сельсавет]] * [[вёска Зуброўшчына, Негарэльскі сельсавет]] * [[вёска Зубрэвічы, Негарэльскі сельсавет]] * [[вёска Ліўе, Негарэльскі сельсавет]] * [[вёска Логавішча, Негарэльскі сельсавет]] * [[вёска Новая Мезенаўка, Негарэльскі сельсавет]] * [[вёска Скароднае, Негарэльскі сельсавет]] * [[вёска Старая Мезенаўка, Негарэльскі сельсавет]] * [[вёска Цагельнае, Негарэльскі сельсавет]] * [[пасёлак Энергетыкаў, Негарэльскі сельсавет]] * [[вёска Валоўнікі, Путчынскі сельсавет]] * [[вёска Вертнікі, Путчынскі сельсавет]] * [[вёска Галышова, Путчынскі сельсавет]] * [[вёска Гаруцішкі, Путчынскі сельсавет]] * [[вёска Глушынцы, Путчынскі сельсавет]] * [[вёска Грынкевічы, Путчынскі сельсавет]] * [[вёска Дзянісаўшчына, Путчынскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчнае, Путчынскі сельсавет]] * [[вёска Кавальцы, Путчынскі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Путчынскі сельсавет]] * [[вёска Каўшова, Путчынскі сельсавет]] * [[вёска Ласіцкаўшчына, Путчынскі сельсавет]] * [[вёска Ліпкі, Путчынскі сельсавет]] * [[вёска Ліпні, Путчынскі сельсавет]] * [[вёска Міроны, Путчынскі сельсавет]] * [[вёска Наквасы, Путчынскі сельсавет]] * [[вёска Нарэйкі, Путчынскі сельсавет]] * [[вёска Наследнікі, Путчынскі сельсавет]] * [[вёска Паедынкова, Путчынскі сельсавет]] * [[вёска Перацяткі, Путчынскі сельсавет]] * [[вёска Путчына, Путчынскі сельсавет]] * [[пасёлак Путчына, Путчынскі сельсавет]] * [[вёска Садоўшчына, Путчынскі сельсавет]] * [[вёска Саковічы, Путчынскі сельсавет]] * [[вёска Скарабагатаўшчына, Путчынскі сельсавет]] * [[вёска Скірмантава, Путчынскі сельсавет]] * [[пасёлак Татаршчына, Путчынскі сельсавет]] * [[пасёлак Феліксова, Путчынскі сельсавет]] * [[вёска Цюхаі, Путчынскі сельсавет]] * [[хутар Шыталеўшчына, Путчынскі сельсавет]] * [[вёска Шышкі, Путчынскі сельсавет]] * [[вёска Юркавічы, Путчынскі сельсавет]] * [[вёска Юхнавічы, Путчынскі сельсавет]] * [[вёска Якуты, Путчынскі сельсавет]] * [[вёска Баравікі, Рубілкаўскі сельсавет]] * [[вёска Булынкі, Рубілкаўскі сельсавет]] * [[вёска Бяліцкаўшчына, Рубілкаўскі сельсавет]] * [[вёска Гарэнаўка, Рубілкаўскі сельсавет]] * [[вёска Даўнары, Рубілкаўскі сельсавет]] * [[вёска Дзежкі, Рубілкаўскі сельсавет]] * [[вёска Жакі, Рубілкаўскі сельсавет]] * [[вёска Казлы, Рубілкаўскі сельсавет]] * [[вёска Камянное, Рубілкаўскі сельсавет]] * [[вёска Краснае, Рубілкаўскі сельсавет]] * [[вёска Кулі, Рубілкаўскі сельсавет]] * [[вёска Курганне, Рубілкаўскі сельсавет]] * [[вёска Лукашына, Рубілкаўскі сельсавет]] * [[вёска Пабеднае, Рубілкаўскі сельсавет]] * [[вёска Рубілкі, Рубілкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сакольшчына, Рубілкаўскі сельсавет]] * [[вёска Старышча, Рубілкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сухадолы, Рубілкаўскі сельсавет]] * [[вёска Томкавічы, Рубілкаўскі сельсавет]] * [[вёска Уладзімірова, Рубілкаўскі сельсавет]] * [[вёска Чырвоная Зорка, Рубілкаўскі сельсавет]] * [[вёска Шабунеўшчына, Рубілкаўскі сельсавет]] * [[вёска Юнцаўшчына, Рубілкаўскі сельсавет]] * [[вёска Янавічы, Рубілкаўскі сельсавет]] * [[вёска Багданаўшчына, Станькаўскі сельсавет]] * [[вёска Багрыцоўшчына, Станькаўскі сельсавет]] * [[вёска Васількава, Станькаўскі сельсавет]] * [[вёска Вішнёўка, Станькаўскі сельсавет]] * [[вёска Грынькоўшчына, Станькаўскі сельсавет]] * [[вёска Жылеўшчына, Станькаўскі сельсавет]] * [[вёска Забалацце, Станькаўскі сельсавет]] * [[вёска Зосіна, Станькаўскі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Станькаўскі сельсавет]] * [[вёска Кляноўка, Станькаўскі сельсавет]] * [[вёска Коскі, Станькаўскі сельсавет]] * [[вёска Красоўшчына, Станькаўскі сельсавет]] * [[вёска Крылова, Станькаўскі сельсавет]] * [[вёска Крысава, Станькаўскі сельсавет]] * [[вёска Магалеўшчына, Станькаўскі сельсавет]] * [[вёска Мігдалавічы, Станькаўскі сельсавет]] * [[вёска Мораўшчына, Станькаўскі сельсавет]] * [[вёска Ружампаль, Станькаўскі сельсавет]] * [[вёска Сасноўка, Станькаўскі сельсавет]] * [[вёска Сломішча, Станькаўскі сельсавет]] * [[вёска Станькава, Станькаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Сяло, Старынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Карачуны, Старынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Паўлюці, Старынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Старынкі, Старынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Целяшэвічы, Старынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Антосіна, Фаніпальскі сельсавет]] * [[вёска Бярэжа, Фаніпальскі сельсавет]] * [[вёска Васілеўшчына, Фаніпальскі сельсавет]] * [[вёска Вітаўка, Фаніпальскі сельсавет]] * [[вёска Віцкаўшчына, Фаніпальскі сельсавет]] * [[вёска Воўкавічы, Фаніпальскі сельсавет]] * [[вёска Вязанка, Фаніпальскі сельсавет]] * [[вёска Вязань, Фаніпальскі сельсавет]] * [[вёска Гаёўка, Фаніпальскі сельсавет]] * [[вёска Грычына, Фаніпальскі сельсавет]] * [[вёска Дубрава, Фаніпальскі сельсавет]] * [[вёска Красная Горка, Фаніпальскі сельсавет]] * [[вёска Лабады, Фаніпальскі сельсавет]] * [[вёска Леднікі, Фаніпальскі сельсавет]] * [[вёска Лісаўшчына, Фаніпальскі сельсавет]] * [[вёска Мазуры, Фаніпальскі сельсавет]] * [[вёска Мандрыкі, Фаніпальскі сельсавет]] * [[вёска Машчонае, Фаніпальскі сельсавет]] * [[вёска Навінка, Фаніпальскі сельсавет]] * [[вёска Павялкова, Фаніпальскі сельсавет]] * [[вёска Падсасонне, Фаніпальскі сельсавет]] * [[вёска Першамай, Фаніпальскі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Фаніпальскі сельсавет]] * [[вёска Стэцкаўшчына, Фаніпальскі сельсавет]] * [[вёска Уса, Фаніпальскі сельсавет]] * [[вёска Хамічы, Фаніпальскі сельсавет]] * [[вёска Холма, Фаніпальскі сельсавет]] * [[вёска Цяўлава, Фаніпальскі сельсавет]] * [[вёска Чаркасы, Фаніпальскі сельсавет]] * [[пасёлак Чаркасы, Фаніпальскі сельсавет]] * [[вёска Чэрнікаўшчына, Фаніпальскі сельсавет]] * [[вёска Чэчына, Фаніпальскі сельсавет]] * [[вёска Шпількі, Фаніпальскі сельсавет]] * [[горад Капыль]] * [[вёска Бабоўня, Бабаўнянскі сельсавет]] * [[вёска Выня, Бабаўнянскі сельсавет]] * [[пасёлак Вясёлы, Бабаўнянскі сельсавет]] * [[вёска Думічы, Бабаўнянскі сельсавет]] * [[пасёлак Забалоцце, Бабаўнянскі сельсавет]] * [[пасёлак Залессе, Бабаўнянскі сельсавет]] * [[вёска Заруднае, Бабаўнянскі сельсавет]] * [[вёска Засцеб'е, Бабаўнянскі сельсавет]] * [[вёска Каласаўшчына, Бабаўнянскі сельсавет]] * [[пасёлак Калюга, Бабаўнянскі сельсавет]] * [[пасёлак Клецішча, Бабаўнянскі сельсавет]] * [[вёска Лавы, Бабаўнянскі сельсавет]] * [[пасёлак Леніна, Бабаўнянскі сельсавет]] * [[вёска Леткаўшчына, Бабаўнянскі сельсавет]] * [[вёска Лоцвіны, Бабаўнянскі сельсавет]] * [[вёска Лясное, Бабаўнянскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Бабаўнянскі сельсавет]] * [[пасёлак Новая Гута, Бабаўнянскі сельсавет]] * [[вёска Руднікі, Бабаўнянскі сельсавет]] * [[пасёлак Руднічкі, Бабаўнянскі сельсавет]] * [[вёска Рымашы, Бабаўнянскі сельсавет]] * [[вёска Старая Гута, Бабаўнянскі сельсавет]] * [[пасёлак Цагельня, Бабаўнянскі сельсавет]] * [[вёска Цялядавічы, Бабаўнянскі сельсавет]] * [[вёска Язвіны, Бабаўнянскі сельсавет]] * [[вёска Блеўчыцы, Блеўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Быстрыца, Блеўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Вераб'евічы, Блеўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Вострава, Блеўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Дзярэчына, Блеўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Домантавічы, Блеўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Заняведамка, Блеўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Кіявічы, Блеўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Красіна, Блеўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Лешня, Блеўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Малінаўка, Блеўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Мацкевічы, Блеўчыцкі сельсавет]] * [[пасёлак Навінкі, Блеўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Сухоўчыцы, Блеўчыцкі сельсавет]] * [[пасёлак Філіпавічы, Блеўчыцкі сельсавет]] * [[пасёлак Арэхаўка, Браткаўскі сельсавет]] * [[вёска Браткава, Браткаўскі сельсавет]] * [[вёска Вясёлае, Браткаўскі сельсавет]] * [[вёска Дзягцяныя, Браткаўскі сельсавет]] * [[вёска Заракаўцы, Браткаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Каралінка, Браткаўскі сельсавет]] * [[вёска Комсічы, Браткаўскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Браткаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Савічыкі, Браткаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Славінка, Браткаўскі сельсавет]] * [[вёска Бучаціна, Бучацінскі сельсавет]] * [[вёска Выгода, Бучацінскі сельсавет]] * [[вёска Гулевічы, Бучацінскі сельсавет]] * [[пасёлак Гулевіцкі, Бучацінскі сельсавет]] * [[вёска Даменікова, Бучацінскі сельсавет]] * [[вёска Жабчава, Бучацінскі сельсавет]] * [[пасёлак Жураўка, Бучацінскі сельсавет]] * [[вёска Жыліхава, Бучацінскі сельсавет]] * [[пасёлак Інтэрнацыянал, Бучацінскі сельсавет]] * [[вёска Лютовічы, Бучацінскі сельсавет]] * [[вёска Малінова, Бучацінскі сельсавет]] * [[пасёлак Навасёлкі, Бучацінскі сельсавет]] * [[вёска Ракіні, Бучацінскі сельсавет]] * [[вёска Садавічы, Бучацінскі сельсавет]] * [[вёска Смалічы, Бучацінскі сельсавет]] * [[вёска Старына, Бучацінскі сельсавет]] * [[вёска Страхіні, Бучацінскі сельсавет]] * [[вёска Талмачава, Бучацінскі сельсавет]] * [[вёска Багушы, Вялікараёўскі сельсавет]] * [[вёска Богараўшчына, Вялікараёўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Раёўка, Вялікараёўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Прусы, Вялікараёўскі сельсавет]] * [[вёска Калодзезнае, Вялікараёўскі сельсавет]] * [[пасёлак Калоўка, Вялікараёўскі сельсавет]] * [[вёска Канатопы, Вялікараёўскі сельсавет]] * [[вёска Кукавічы, Вялікараёўскі сельсавет]] * [[вёска Куцаўшчына, Вялікараёўскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Прусы, Вялікараёўскі сельсавет]] * [[вёска Наруці, Вялікараёўскі сельсавет]] * [[пасёлак Раёк, Вялікараёўскі сельсавет]] * [[вёска Руднае, Вялікараёўскі сельсавет]] * [[вёска Савічы, Вялікараёўскі сельсавет]] * [[вёска Сцяпуры, Вялікараёўскі сельсавет]] * [[вёска Аксаміты, Грозаўскі сельсавет]] * [[вёска Балгавічы, Грозаўскі сельсавет]] * [[вёска Гразавок, Грозаўскі сельсавет]] * [[вёска Грозава, Грозаўскі сельсавет]] * [[вёска Грывень, Грозаўскі сельсавет]] * [[вёска Дубейкі, Грозаўскі сельсавет]] * [[вёска Жукі, Грозаўскі сельсавет]] * [[вёска Загараўшчына, Грозаўскі сельсавет]] * [[вёска Канюхі, Грозаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Красная Горка, Грозаўскі сельсавет]] * [[вёска Міхалёўцы, Грозаўскі сельсавет]] * [[вёска Папоўцы, Грозаўскі сельсавет]] * [[вёска Праснакі, Грозаўскі сельсавет]] * [[вёска Рыматаўшчына, Грозаўскі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Грозаўскі сельсавет]] * [[вёска Стараселле, Грозаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Юраўшчына, Грозаўскі сельсавет]] * [[вёска Яўсеевічы, Грозаўскі сельсавет]] * [[вёска Астравок, Доктаравіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Аткулавічы, Доктаравіцкі сельсавет]] * [[вёска Ванелевічы, Доктаравіцкі сельсавет]] * [[вёска Васільчыцы, Доктаравіцкі сельсавет]] * [[вёска Вуглы, Доктаравіцкі сельсавет]] * [[вёска Гарнастайлава, Доктаравіцкі сельсавет]] * [[вёска Доктаравічы, Доктаравіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Закопанка, Доктаравіцкі сельсавет]] * [[вёска Калінава, Доктаравіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Лазюкі, Доктаравіцкі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Доктаравіцкі сельсавет]] * [[вёска Новыя Доктаравічы, Доктаравіцкі сельсавет]] * [[вёска Перавоз, Доктаравіцкі сельсавет]] * [[вёска Саўкова, Доктаравіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Смычка, Доктаравіцкі сельсавет]] * [[вёска Станькі, Доктаравіцкі сельсавет]] * [[вёска Ужа, Доктаравіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Чыжэвічы, Доктаравіцкі сельсавет]] * [[вёска Асавец, Камсамольскі сельсавет]] * [[вёска Баркаўцы, Камсамольскі сельсавет]] * [[вёска Дунаева, Камсамольскі сельсавет]] * [[вёска Калюга, Камсамольскі сельсавет]] * [[вёска Камень, Камсамольскі сельсавет]] * [[вёска Камсамольская, Камсамольскі сельсавет]] * [[вёска Кандратавічы, Камсамольскі сельсавет]] * [[вёска Карачоўшчына, Камсамольскі сельсавет]] * [[пасёлак Кісялі, Камсамольскі сельсавет]] * [[вёска Падлужжа, Камсамольскі сельсавет]] * [[пасёлак Пукава, Камсамольскі сельсавет]] * [[вёска Пятрылава, Камсамольскі сельсавет]] * [[пасёлак Рэпная Града, Камсамольскі сельсавет]] * [[вёска Сунаі, Камсамольскі сельсавет]] * [[вёска Труханавічы, Камсамольскі сельсавет]] * [[пасёлак Хвойнікі, Камсамольскі сельсавет]] * [[пасёлак Андросаўшчына, Капыльскі сельсавет]] * [[вёска Аножкі, Капыльскі сельсавет]] * [[вёска Аргелаўшчына, Капыльскі сельсавет]] * [[пасёлак Быкоўцы, Капыльскі сельсавет]] * [[вёска Васілеўшчына, Капыльскі сельсавет]] * [[вёска Вошкаты, Капыльскі сельсавет]] * [[вёска Вусава, Капыльскі сельсавет]] * [[вёска Вялешына, Капыльскі сельсавет]] * [[вёска Дусаеўшчына, Капыльскі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Капыльскі сельсавет]] * [[пасёлак Каменшчына, Капыльскі сельсавет]] * [[вёска Кель, Капыльскі сельсавет]] * [[вёска Мажа, Капыльскі сельсавет]] * [[вёска Мазалі, Капыльскі сельсавет]] * [[пасёлак Навасады, Капыльскі сельсавет]] * [[вёска Нізкавічы, Капыльскі сельсавет]] * [[вёска Падгорцы, Капыльскі сельсавет]] * [[вёска Скабін, Капыльскі сельсавет]] * [[вёска Стары Капыль, Капыльскі сельсавет]] * [[вёска Чырвоны Партызан, Капыльскі сельсавет]] * [[вёска Якубавічы, Капыльскі сельсавет]] * [[вёска Бабавенка, Пацейкаўскі сельсавет]] * [[вёска Дарагавіца, Пацейкаўскі сельсавет]] * [[вёска Душава, Пацейкаўскі сельсавет]] * [[вёска Жавулкі, Пацейкаўскі сельсавет]] * [[вёска Казакоўка, Пацейкаўскі сельсавет]] * [[вёска Какорычы, Пацейкаўскі сельсавет]] * [[вёска Кацельнікі, Пацейкаўскі сельсавет]] * [[вёска Крывое Сяло, Пацейкаўскі сельсавет]] * [[вёска Кудзінавічы, Пацейкаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Леванова, Пацейкаўскі сельсавет]] * [[вёска Мыслі, Пацейкаўскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Пацейкаўскі сельсавет]] * [[вёска Пацейкі, Пацейкаўскі сельсавет]] * [[вёска Печураны, Пацейкаўскі сельсавет]] * [[вёска Пнівада, Пацейкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ржаўка, Пацейкаўскі сельсавет]] * [[вёска Траянава, Пацейкаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Чырвоная Горка, Пацейкаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Калініна, Семежаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Первамайскі, Семежаўскі сельсавет]] * [[вёска Семежава, Семежаўскі сельсавет]] * [[вёска Філіпавічы, Семежаўскі сельсавет]] * [[вёска Чырвоная Дубрава, Семежаўскі сельсавет]] * [[вёска Андросаўшчына, Слабада-Кучынскі сельсавет]] * [[вёска Астрэйкі, Слабада-Кучынскі сельсавет]] * [[вёска Бадзяжы, Слабада-Кучынскі сельсавет]] * [[вёска Бор, Слабада-Кучынскі сельсавет]] * [[вёска Вялешына 1, Слабада-Кучынскі сельсавет]] * [[вёска Вялешына 2, Слабада-Кучынскі сельсавет]] * [[пасёлак Ганчароўка, Слабада-Кучынскі сельсавет]] * [[пасёлак Заполле, Слабада-Кучынскі сельсавет]] * [[вёска Калінаўка 1, Слабада-Кучынскі сельсавет]] * [[вёска Калінаўка 2, Слабада-Кучынскі сельсавет]] * [[вёска Карзуны, Слабада-Кучынскі сельсавет]] * [[вёска Крыніца, Слабада-Кучынскі сельсавет]] * [[пасёлак Ліпнікі, Слабада-Кучынскі сельсавет]] * [[вёска Лугавая, Слабада-Кучынскі сельсавет]] * [[пасёлак Малінаўка, Слабада-Кучынскі сельсавет]] * [[пасёлак Перавоз, Слабада-Кучынскі сельсавет]] * [[вёска Пясочнае, Слабада-Кучынскі сельсавет]] * [[вёска Роспы, Слабада-Кучынскі сельсавет]] * [[вёска Русакі, Слабада-Кучынскі сельсавет]] * [[вёска Садкі, Слабада-Кучынскі сельсавет]] * [[вёска Свідзічы, Слабада-Кучынскі сельсавет]] * [[вёска Слабада-Кучынка, Слабада-Кучынскі сельсавет]] * [[вёска Старыца, Слабада-Кучынскі сельсавет]] * [[вёска Харытонаўка, Слабада-Кучынскі сельсавет]] * [[вёска Чарнічнае, Слабада-Кучынскі сельсавет]] * [[вёска Шамы, Слабада-Кучынскі сельсавет]] * [[вёска Агароднікі, Цімкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Варонаўшчына, Цімкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Доўгае, Цімкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Рачкевічы, Цімкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Цімкавічы, Цімкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Чарнагубава, Цімкавіцкі сельсавет]] * [[горад Клецк]] * [[пасёлак Рассвет]] * [[пасёлак Азярэчча, Галынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Бабкі, Галынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Галынка, Галынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Звонка, Галынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Машукі, Галынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Шайкі, Галынкаўскі сельсавет]] * [[вёска Вароніна, Грыцэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Грыцэвічы, Грыцэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Заельня, Грыцэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Мервіны, Грыцэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Светлая, Грыцэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Цясноўка, Грыцэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Арда, Даматканавіцкі сельсавет]] * [[вёска Даматканавічы, Даматканавіцкі сельсавет]] * [[вёска Жылічы, Даматканавіцкі сельсавет]] * [[вёска Сцяпужычы, Даматканавіцкі сельсавет]] * [[вёска Якшычы, Даматканавіцкі сельсавет]] * [[вёска Арэшніца, Заастравецкі сельсавет]] * [[вёска Астроўчыцы, Заастравецкі сельсавет]] * [[вёска Драбаўшчына, Заастравецкі сельсавет]] * [[вёска Заастравечча, Заастравецкі сельсавет]] * [[вёска Логнавічы, Заастравецкі сельсавет]] * [[вёска Стараселле, Заастравецкі сельсавет]] * [[вёска Чаша, Заастравецкі сельсавет]] * [[вёска Галавачы, Зубкаўскі сельсавет]] * [[вёска Гурнаўшчына, Зубкаўскі сельсавет]] * [[вёска Зубкі, Зубкаўскі сельсавет]] * [[вёска Каранеўшчына, Зубкаўскі сельсавет]] * [[вёска Лецяшын, Зубкаўскі сельсавет]] * [[вёска Матушы, Зубкаўскі сельсавет]] * [[вёска Палаўковічы, Зубкаўскі сельсавет]] * [[вёска Панкратавічы, Зубкаўскі сельсавет]] * [[вёска Рассветная, Зубкаўскі сельсавет]] * [[вёска Садовая, Зубкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сухлічы, Зубкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сякерычы, Зубкаўскі сельсавет]] * [[вёска Бабаевічы, Красназвёздаўскі сельсавет]] * [[вёска Зернавая, Красназвёздаўскі сельсавет]] * [[вёска Капланавічы, Красназвёздаўскі сельсавет]] * [[вёска Красная Звязда, Красназвёздаўскі сельсавет]] * [[вёска Цапра, Красназвёздаўскі сельсавет]] * [[вёска Цапэрка, Красназвёздаўскі сельсавет]] * [[вёска Янавічы, Красназвёздаўскі сельсавет]] * [[вёска Жомайдзь, Кухчыцкі сельсавет]] * [[вёска Заляшаны, Кухчыцкі сельсавет]] * [[вёска Іскры, Кухчыцкі сельсавет]] * [[вёска Кухчыцы, Кухчыцкі сельсавет]] * [[вёска Ліскава, Кухчыцкі сельсавет]] * [[вёска Русаўшчына, Кухчыцкі сельсавет]] * [[вёска Салаўі, Кухчыцкі сельсавет]] * [[вёска Яфімавічы, Кухчыцкі сельсавет]] * [[вёска Колкі, Морацкі сельсавет]] * [[вёска Комлеўшчына, Морацкі сельсавет]] * [[вёска Морач, Морацкі сельсавет]] * [[вёска Смалічы, Морацкі сельсавет]] * [[вёска Узнога, Морацкі сельсавет]] * [[вёска Урведзь, Морацкі сельсавет]] * [[вёска Дамарацкія, Нагорнаўскі сельсавет]] * [[вёска Ёдчыцы, Нагорнаўскі сельсавет]] * [[вёска Загорнае, Нагорнаўскі сельсавет]] * [[вёска Заполле, Нагорнаўскі сельсавет]] * [[вёска Кунцаўшчына, Нагорнаўскі сельсавет]] * [[вёска Лазавічы, Нагорнаўскі сельсавет]] * [[вёска Макраны, Нагорнаўскі сельсавет]] * [[вёска Нагорнае, Нагорнаўскі сельсавет]] * [[вёска Рубеж, Нагорнаўскі сельсавет]] * [[вёска Цецеравец, Нагорнаўскі сельсавет]] * [[вёска Ганявічы, Сіняўскі сельсавет]] * [[вёска Забалатнікі, Сіняўскі сельсавет]] * [[вёска Карбоўцы, Сіняўскі сельсавет]] * [[вёска Лучыцы, Сіняўскі сельсавет]] * [[вёска Нарэшавічы, Сіняўскі сельсавет]] * [[вёска Панача, Сіняўскі сельсавет]] * [[вёска Руда, Сіняўскі сельсавет]] * [[вёска Сіняўка, Сіняўскі сельсавет]] * [[вёска Бабічы, Тучанскі сельсавет]] * [[вёска Дунайчыцы, Тучанскі сельсавет]] * [[вёска Карацк, Тучанскі сельсавет]] * [[вёска Масцілавічы, Тучанскі сельсавет]] * [[вёска Межная Слабада, Тучанскі сельсавет]] * [[вёска Навінкі, Тучанскі сельсавет]] * [[вёска Панач-Мураванка, Тучанскі сельсавет]] * [[вёска Рудкі, Тучанскі сельсавет]] * [[вёска Стралкава, Тучанскі сельсавет]] * [[вёска Траццякі, Тучанскі сельсавет]] * [[вёска Туча, Тучанскі сельсавет]] * [[вёска Янавічы, Тучанскі сельсавет]] * [[вёска Гарбуноўшчына, Шчэпіцкі сельсавет]] * [[вёска Гусакі, Шчэпіцкі сельсавет]] * [[вёска Ліпка, Шчэпіцкі сельсавет]] * [[вёска Лукаўцы, Шчэпіцкі сельсавет]] * [[вёска Навадворкі, Шчэпіцкі сельсавет]] * [[вёска Шчэпічы, Шчэпіцкі сельсавет]] * [[вёска Яжавічы, Шчэпіцкі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Бобр]] * [[горад Крупкі]] * [[гарадскі пасёлак Халопенічы]] * [[пасёлак Крупскі]] * [[пасёлак Новае Жыццё]] * [[вёска Альшанікі, Бобрскі сельсавет]] * [[вёска Баравец, Бобрскі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Бобр, Бобрскі сельсавет]] * [[пасёлак Бобр, Бобрскі сельсавет]] * [[вёска Віктоліна, Бобрскі сельсавет]] * [[вёска Восава, Бобрскі сельсавет]] * [[вёска Вялікі Лес, Бобрскі сельсавет]] * [[вёска Дворышча, Бобрскі сельсавет]] * [[вёска Доўгае, Бобрскі сельсавет]] * [[вёска Еленка, Бобрскі сельсавет]] * [[вёска Забалоцкае, Бобрскі сельсавет]] * [[вёска Замкі, Бобрскі сельсавет]] * [[вёска Кляновічы, Бобрскі сельсавет]] * [[вёска Колас, Бобрскі сельсавет]] * [[вёска Красноўка, Бобрскі сельсавет]] * [[вёска Куты, Бобрскі сельсавет]] * [[вёска Ліпавец, Бобрскі сельсавет]] * [[вёска Мачулішча, Бобрскі сельсавет]] * [[вёска Мярэцкі Двор, Бобрскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Бобрскі сельсавет]] * [[вёска Навесы, Бобрскі сельсавет]] * [[вёска Падсосенка, Бобрскі сельсавет]] * [[вёска Пліса, Бобрскі сельсавет]] * [[вёска Сакалавічы, Бобрскі сельсавет]] * [[вёска Сінічанка, Бобрскі сельсавет]] * [[вёска Скакоўка, Бобрскі сельсавет]] * [[вёска Стаі, Бобрскі сельсавет]] * [[вёска Стары Бобр, Бобрскі сельсавет]] * [[вёска Чарняўка, Бобрскі сельсавет]] * [[вёска Шацькі, Бобрскі сельсавет]] * [[вёска Ярашоўка, Бобрскі сельсавет]] * [[вёска Бабарыка, Халопеніцкі сельсавет]] * [[вёска Баркі, Халопеніцкі сельсавет]] * [[вёска Буда, Халопеніцкі сельсавет]] * [[вёска Версанка, Халопеніцкі сельсавет]] * [[вёска Весялова, Халопеніцкі сельсавет]] * [[вёска Вяршоўка, Халопеніцкі сельсавет]] * [[вёска Галькі, Халопеніцкі сельсавет]] * [[вёска Ганкаўка, Халопеніцкі сельсавет]] * [[вёска Гарадзішча, Халопеніцкі сельсавет]] * [[вёска Гользберг, Халопеніцкі сельсавет]] * [[вёска Грыцкавічы, Халопеніцкі сельсавет]] * [[вёска Дудзінка, Халопеніцкі сельсавет]] * [[вёска Зораслі, Халопеніцкі сельсавет]] * [[вёска Калінаўка, Халопеніцкі сельсавет]] * [[вёска Краснаўка, Халопеніцкі сельсавет]] * [[вёска Мачулішча, Халопеніцкі сельсавет]] * [[вёска Мхерына 1, Халопеніцкі сельсавет]] * [[вёска Мхерына 2, Халопеніцкі сельсавет]] * [[вёска Падалец, Халопеніцкі сельсавет]] * [[вёска Прудзец, Халопеніцкі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Халопеніцкі сельсавет]] * [[вёска Струга, Халопеніцкі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Халопенічы, Халопеніцкі сельсавет]] * [[вёска Шамкі, Халопеніцкі сельсавет]] * [[вёска Якімаўка, Халопеніцкі сельсавет]] * [[вёска Абчуга, Абчугскі сельсавет]] * [[вёска Асечана, Абчугскі сельсавет]] * [[вёска Астроўкі, Абчугскі сельсавет]] * [[вёска Бобрык, Абчугскі сельсавет]] * [[вёска Дзяньгубка, Абчугскі сельсавет]] * [[вёска Журавы, Абчугскі сельсавет]] * [[вёска Забор'е, Абчугскі сельсавет]] * [[вёска Калыбанава, Абчугскі сельсавет]] * [[вёска Кастрычнік, Абчугскі сельсавет]] * [[вёска Касянічы, Абчугскі сельсавет]] * [[пасёлак Кірава, Абчугскі сельсавет]] * [[вёска Кіявец, Абчугскі сельсавет]] * [[вёска Клубынічы, Абчугскі сельсавет]] * [[вёска Краснавінка, Абчугскі сельсавет]] * [[вёска Кутавец, Абчугскі сельсавет]] * [[вёска Лагі, Абчугскі сельсавет]] * [[вёска Ламское, Абчугскі сельсавет]] * [[вёска Луцішча, Абчугскі сельсавет]] * [[вёска Прудзіны, Абчугскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Абчугскі сельсавет]] * [[вёска Смародзінка, Абчугскі сельсавет]] * [[вёска Хватынка, Абчугскі сельсавет]] * [[вёска Шарнева, Абчугскі сельсавет]] * [[вёска Шарпілаўка, Абчугскі сельсавет]] * [[вёска Шкорнеўка, Абчугскі сельсавет]] * [[вёска Высокае, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Вялікі Каменец, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Гузовіна, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Дакучына, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Дуброўка, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Дубы, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Забарочча, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Запуткі, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Калодніца, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Лютыя, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Малінаўка, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Хальнявічы, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Прошыка, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Старожышча, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Тапарышча, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Харытанцы, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Худава, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Чараёўка, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Язбы, Акцябрскі сельсавет]] * [[пасёлак Язбы, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Выдрыца, Выдрыцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Горадна, Выдрыцкі сельсавет]] * [[вёска Малое Горадна, Выдрыцкі сельсавет]] * [[вёска Прудок, Выдрыцкі сельсавет]] * [[вёска Брышча, Дакудаўскі сельсавет]] * [[вёска Восава, Дакудаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Жаберычы, Дакудаўскі сельсавет]] * [[вёска Дакудава, Дакудаўскі сельсавет]] * [[вёска Клён, Дакудаўскі сельсавет]] * [[вёска Крыстопаўшчына, Дакудаўскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Жаберычы, Дакудаўскі сельсавет]] * [[вёска Нявераўшчына, Дакудаўскі сельсавет]] * [[вёска Прыклёнак, Дакудаўскі сельсавет]] * [[вёска Шыялоўка, Дакудаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікі Вязок, Дзянісавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дубавое, Дзянісавіцкі сельсавет]] * [[вёска Забалоцце, Дзянісавіцкі сельсавет]] * [[вёска Малы Вязок, Дзянісавіцкі сельсавет]] * [[вёска Новы Сакол, Дзянісавіцкі сельсавет]] * [[вёска Новыя Дзянісавічы, Дзянісавіцкі сельсавет]] * [[вёска Папарнае, Дзянісавіцкі сельсавет]] * [[вёска Стары Сакол, Дзянісавіцкі сельсавет]] * [[вёска Старыя Дзянісавічы, Дзянісавіцкі сельсавет]] * [[вёска Шынкі, Дзянісавіцкі сельсавет]] * [[вёска Яджар, Дзянісавіцкі сельсавет]] * [[вёска Актавія, Ігрушкаўскі сельсавет]] * [[вёска Батуры, Ігрушкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ваўкавыск, Ігрушкаўскі сельсавет]] * [[вёска Вострава, Ігрушкаўскі сельсавет]] * [[вёска Гута, Ігрушкаўскі сельсавет]] * [[вёска Двор-Пярэсіка, Ігрушкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ігрушка, Ігрушкаўскі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Ігрушкаўскі сельсавет]] * [[вёска Каралёва, Ігрушкаўскі сельсавет]] * [[вёска Кругліца, Ігрушкаўскі сельсавет]] * [[вёска Лашанцы, Ігрушкаўскі сельсавет]] * [[вёска Лужа, Ігрушкаўскі сельсавет]] * [[вёска Радзіца, Ігрушкаўскі сельсавет]] * [[вёска Самаседаўка, Ігрушкаўскі сельсавет]] * [[вёска Стараселле, Ігрушкаўскі сельсавет]] * [[вёска Старая Пярэсіка, Ігрушкаўскі сельсавет]] * [[вёска Узнацк, Ігрушкаўскі сельсавет]] * [[вёска Асінаўка, Крупскі сельсавет]] * [[вёска Баравыя, Крупскі сельсавет]] * [[вёска Буда, Крупскі сельсавет]] * [[вёска Бярозаўка, Крупскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Слабада, Крупскі сельсавет]] * [[вёска Гапонавічы, Крупскі сельсавет]] * [[вёска Зароўе, Крупскі сельсавет]] * [[вёска Карпаўка, Крупскі сельсавет]] * [[вёска Карпушоўка, Крупскі сельсавет]] * [[вёска Лазоўка, Крупскі сельсавет]] * [[вёска Лебедзева, Крупскі сельсавет]] * [[вёска Ліванова, Крупскі сельсавет]] * [[вёска Ляды, Крупскі сельсавет]] * [[вёска Майск, Крупскі сельсавет]] * [[вёска Малая Слабада, Крупскі сельсавет]] * [[вёска Маслёнка, Крупскі сельсавет]] * [[вёска Навахросты, Крупскі сельсавет]] * [[вёска Новая Крупка, Крупскі сельсавет]] * [[вёска Ротань, Крупскі сельсавет]] * [[вёска Скарадзіца, Крупскі сельсавет]] * [[вёска Студзёнка, Крупскі сельсавет]] * [[вёска Сяліцкае, Крупскі сельсавет]] * [[вёска Усохі, Крупскі сельсавет]] * [[вёска Усцінаўка, Крупскі сельсавет]] * [[вёска Худаўцы, Крупскі сельсавет]] * [[вёска Шэйка, Крупскі сельсавет]] * [[вёска Барок, Нацкі сельсавет]] * [[вёска Вострава, Нацкі сельсавет]] * [[вёска Дубешня, Нацкі сельсавет]] * [[вёска Заполле, Нацкі сельсавет]] * [[вёска Кладзі, Нацкі сельсавет]] * [[вёска Колас, Нацкі сельсавет]] * [[пасёлак Лянок, Нацкі сельсавет]] * [[вёска Малое Восава, Нацкі сельсавет]] * [[вёска Нача, Нацкі сельсавет]] * [[вёска Плавучае Галае, Нацкі сельсавет]] * [[вёска Прыяміна, Нацкі сельсавет]] * [[вёска Бярозка, Ухвальскі сельсавет]] * [[вёска Гумны, Ухвальскі сельсавет]] * [[вёска Забянькова, Ухвальскі сельсавет]] * [[вёска Захараўка, Ухвальскі сельсавет]] * [[вёска Знаменская, Ухвальскі сельсавет]] * [[вёска Красны Пахар, Ухвальскі сельсавет]] * [[вёска Купленка, Ухвальскі сельсавет]] * [[вёска Лажкі, Ухвальскі сельсавет]] * [[вёска Мажаны, Ухвальскі сельсавет]] * [[вёска Матошка, Ухвальскі сельсавет]] * [[вёска Машчаніца, Ухвальскі сельсавет]] * [[вёска Мікалаеўка, Ухвальскі сельсавет]] * [[вёска Новая Ніва, Ухвальскі сельсавет]] * [[вёска Новая Слабада, Ухвальскі сельсавет]] * [[вёска Новы Шлях, Ухвальскі сельсавет]] * [[вёска Новыя Пышачы, Ухвальскі сельсавет]] * [[вёска Прусаўшчына, Ухвальскі сельсавет]] * [[вёска Свірыдаўка, Ухвальскі сельсавет]] * [[вёска Селішча, Ухвальскі сельсавет]] * [[вёска Сомры, Ухвальскі сельсавет]] * [[вёска Старая Слабада, Ухвальскі сельсавет]] * [[вёска Старыя Пышачы, Ухвальскі сельсавет]] * [[вёска Трудавік, Ухвальскі сельсавет]] * [[вёска Узнаж, Ухвальскі сельсавет]] * [[вёска Ухвала, Ухвальскі сельсавет]] * [[вёска Чарнавосава, Ухвальскі сельсавет]] * [[вёска Асавец, Хацюхоўскі сельсавет]] * [[вёска Белае, Хацюхоўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Восава, Хацюхоўскі сельсавет]] * [[вёска Запруддзе, Хацюхоўскі сельсавет]] * [[вёска Ігрышча, Хацюхоўскі сельсавет]] * [[вёска Казубец, Хацюхоўскі сельсавет]] * [[вёска Малое Хацюхова, Хацюхоўскі сельсавет]] * [[вёска Новыя Шчаўры, Хацюхоўскі сельсавет]] * [[вёска Падбярэззе, Хацюхоўскі сельсавет]] * [[вёска Старыя Шчаўры, Хацюхоўскі сельсавет]] * [[вёска Хацюхова, Хацюхоўскі сельсавет]] * [[вёска Баркі, Янаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Барсукі, Янаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Хальнявічы, Янаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Глінаўка, Янаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Дудары, Янаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Клішына, Янаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Лісічына, Янаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Малы Каменец, Янаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Мялешкавічы, Янаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Падбярэззе, Янаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Пасёмкавічы, Янаўшчынскі сельсавет]] * [[пасёлак Хальнявічы, Янаўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Янаўшчына, Янаўшчынскі сельсавет]] * [[горад Лагойск]] * [[гарадскі пасёлак Плешчаніцы]] * [[вёска Атрубак, Плешчаніцкі сельсавет]] * [[вёска Бурыя, Плешчаніцкі сельсавет]] * [[вёска Вязаўшчына, Плешчаніцкі сельсавет]] * [[вёска Загор'е, Плешчаніцкі сельсавет]] * [[вёска Задворнікі, Плешчаніцкі сельсавет]] * [[вёска Зады, Плешчаніцкі сельсавет]] * [[вёска Замосце, Плешчаніцкі сельсавет]] * [[вёска Засценак, Плешчаніцкі сельсавет]] * [[вёска Калюга, Плешчаніцкі сельсавет]] * [[вёска Камароўка, Плешчаніцкі сельсавет]] * [[вёска Ляда, Плешчаніцкі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Плешчаніцы, Плешчаніцкі сельсавет]] * [[вёска Прылепцы, Плешчаніцкі сельсавет]] * [[вёска Рудня, Плешчаніцкі сельсавет]] * [[вёска Сакалы, Плешчаніцкі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Плешчаніцкі сельсавет]] * [[вёска Юльянова, Плешчаніцкі сельсавет]] * [[вёска Акалова, Акалоўскі сельсавет]] * [[вёска Востраў, Акалоўскі сельсавет]] * [[вёска Гарадзец, Акалоўскі сельсавет]] * [[вёска Глебаўшчына, Акалоўскі сельсавет]] * [[вёска Губа, Акалоўскі сельсавет]] * [[вёска Далькавічы, Акалоўскі сельсавет]] * [[вёска Жардзяжжа, Акалоўскі сельсавет]] * [[вёска Жасцінае, Акалоўскі сельсавет]] * [[вёска Забор'е, Акалоўскі сельсавет]] * [[вёска Замошша, Акалоўскі сельсавет]] * [[вёска Коргава, Акалоўскі сельсавет]] * [[вёска Крутая Гара, Акалоўскі сельсавет]] * [[вёска Малінаўка, Акалоўскі сельсавет]] * [[вёска Мятлічыцы, Акалоўскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Акалоўскі сельсавет]] * [[вёска Падчарніца, Акалоўскі сельсавет]] * [[вёска Першамайская, Акалоўскі сельсавет]] * [[вёска Прусавічы, Акалоўскі сельсавет]] * [[вёска Пунішча, Акалоўскі сельсавет]] * [[вёска Раўнядзь, Акалоўскі сельсавет]] * [[вёска Рубеж, Акалоўскі сельсавет]] * [[вёска Станавішча, Акалоўскі сельсавет]] * [[вёска Старынкі, Акалоўскі сельсавет]] * [[вёска Тарасіно, Акалоўскі сельсавет]] * [[вёска Чарніца, Акалоўскі сельсавет]] * [[вёска Чырвоная Зара, Акалоўскі сельсавет]] * [[вёска Чысты Бор, Акалоўскі сельсавет]] * [[вёска Ячнае, Акалоўскі сельсавет]] * [[вёска Акцябр, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Барсукі, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Гарадзішча, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Дрыла 1, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Дрыла 2, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Карбаноўшчына, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Лазоўка, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Праходы, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Пушчанка, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Расохі, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Сукневічы, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Убалацце, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Цыннае, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Штанюкі, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Астрошыцы, Астрошыцкі сельсавет]] * [[вёска Баяры, Астрошыцкі сельсавет]] * [[вёска Весніно, Астрошыцкі сельсавет]] * [[вёска Зыкава, Астрошыцкі сельсавет]] * [[вёска Кавалеўшчына, Астрошыцкі сельсавет]] * [[вёска Кандратавічы, Астрошыцкі сельсавет]] * [[вёска Крапужына, Астрошыцкі сельсавет]] * [[вёска Лабуншчына, Астрошыцкі сельсавет]] * [[вёска Ліцвінкава, Астрошыцкі сельсавет]] * [[вёска Манчакі, Астрошыцкі сельсавет]] * [[вёска Мошчанка, Астрошыцкі сельсавет]] * [[вёска Мятлічына, Астрошыцкі сельсавет]] * [[вёска Панышэўшчына, Астрошыцкі сельсавет]] * [[вёска Рэбрышча, Астрошыцкі сельсавет]] * [[вёска Чудзенічы, Астрошыцкі сельсавет]] * [[вёска Алекшыцы, Бяларуцкі сельсавет]] * [[вёска Альхавец, Бяларуцкі сельсавет]] * [[вёска Бяларучы, Бяларуцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Гаяны, Бяларуцкі сельсавет]] * [[вёска Вяча, Бяларуцкі сельсавет]] * [[вёска Дубніца, Бяларуцкі сельсавет]] * [[вёска Закрынічча, Бяларуцкі сельсавет]] * [[вёска Карбачоўка, Бяларуцкі сельсавет]] * [[вёска Малыя Гаяны, Бяларуцкі сельсавет]] * [[вёска Маркаўшчына, Бяларуцкі сельсавет]] * [[вёска Мачаны, Бяларуцкі сельсавет]] * [[вёска Мярковічы, Бяларуцкі сельсавет]] * [[вёска Мятлічына, Бяларуцкі сельсавет]] * [[вёска Прудзішча, Бяларуцкі сельсавет]] * [[вёска Прысёлкі, Бяларуцкі сельсавет]] * [[вёска Сухая Гара, Бяларуцкі сельсавет]] * [[вёска Сямкова, Бяларуцкі сельсавет]] * [[вёска Тукалаўка, Бяларуцкі сельсавет]] * [[вёска Александрыно, Гайненскі сельсавет]] * [[вёска Антаноўка, Гайненскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Укропавічы, Гайненскі сельсавет]] * [[вёска Гайна, Гайненскі сельсавет]] * [[вёска Грамніцы, Гайненскі сельсавет]] * [[вёска Дамашы, Гайненскі сельсавет]] * [[вёска Жырблевічы, Гайненскі сельсавет]] * [[вёска Звярынічы, Гайненскі сельсавет]] * [[вёска Казыры, Гайненскі сельсавет]] * [[вёска Корань, Гайненскі сельсавет]] * [[вёска Красны Бор, Гайненскі сельсавет]] * [[вёска Лішчыцы, Гайненскі сельсавет]] * [[вёска Лозкі, Гайненскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Укропавічы, Гайненскі сельсавет]] * [[вёска Міхалкавічы, Гайненскі сельсавет]] * [[вёска Мураванка, Гайненскі сельсавет]] * [[вёска Нарбутава, Гайненскі сельсавет]] * [[вёска Новае Чэрнева, Гайненскі сельсавет]] * [[вёска Прудкі, Гайненскі сельсавет]] * [[вёска Пуцілава, Гайненскі сельсавет]] * [[вёска Равячына, Гайненскі сельсавет]] * [[вёска Родзевічы, Гайненскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Гайненскі сельсавет]] * [[вёска Старое Чэрнева, Гайненскі сельсавет]] * [[вёска Церахі, Гайненскі сельсавет]] * [[вёска Амнішава, Задор'еўскі сельсавет]] * [[вёска Буда, Задор'еўскі сельсавет]] * [[вёска Васількоўка, Задор'еўскі сельсавет]] * [[вёска Вейна, Задор'еўскі сельсавет]] * [[вёска Венера, Задор'еўскі сельсавет]] * [[вёска Востраў 1, Задор'еўскі сельсавет]] * [[вёска Востраў 2, Задор'еўскі сельсавет]] * [[вёска Выгар, Задор'еўскі сельсавет]] * [[вёска Гарэлае, Задор'еўскі сельсавет]] * [[вёска Горна, Задор'еўскі сельсавет]] * [[вёска Дзвінаса, Задор'еўскі сельсавет]] * [[вёска Задор'е, Задор'еўскі сельсавет]] * [[вёска Займішча, Задор'еўскі сельсавет]] * [[вёска Засоўе, Задор'еўскі сельсавет]] * [[вёска Краснае, Задор'еўскі сельсавет]] * [[вёска Леснікі, Задор'еўскі сельсавет]] * [[вёска Літвічы, Задор'еўскі сельсавет]] * [[вёска Лонва, Задор'еўскі сельсавет]] * [[вёска Луськае, Задор'еўскі сельсавет]] * [[вёска Прыстань, Задор'еўскі сельсавет]] * [[вёска Пушча, Задор'еўскі сельсавет]] * [[вёска Пячное, Задор'еўскі сельсавет]] * [[вёска Салаўёўка, Задор'еўскі сельсавет]] * [[вёска Харошае, Задор'еўскі сельсавет]] * [[вёска Чэрапаўшчына, Задор'еўскі сельсавет]] * [[вёска Гаравец, Зарэчанскі сельсавет]] * [[вёска Глыбачаны, Зарэчанскі сельсавет]] * [[вёска Дунаі, Зарэчанскі сельсавет]] * [[вёска Замошша, Зарэчанскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Зарэчанскі сельсавет]] * [[вёска Канюхі, Зарэчанскі сельсавет]] * [[вёска Кацялі, Зарэчанскі сельсавет]] * [[вёска Ляда, Зарэчанскі сельсавет]] * [[вёска Палосы, Зарэчанскі сельсавет]] * [[вёска Пасадзец, Зарэчанскі сельсавет]] * [[вёска Пушча, Зарэчанскі сельсавет]] * [[вёска Рэпішча, Зарэчанскі сельсавет]] * [[вёска Селішча, Зарэчанскі сельсавет]] * [[вёска Скарады, Зарэчанскі сельсавет]] * [[вёска Франуліна, Зарэчанскі сельсавет]] * [[вёска Аўгустова, Знаменкаўскі сельсавет]] * [[вёска Гаішча, Знаменкаўскі сельсавет]] * [[вёска Жалудоўшчына, Знаменкаўскі сельсавет]] * [[вёска Загор'е, Знаменкаўскі сельсавет]] * [[вёска Замасточча, Знаменкаўскі сельсавет]] * [[вёска Знаменка, Знаменкаўскі сельсавет]] * [[вёска Карцоўшчына, Знаменкаўскі сельсавет]] * [[вёска Косіна, Знаменкаўскі сельсавет]] * [[вёска Мачужычы, Знаменкаўскі сельсавет]] * [[вёска Пархава, Знаменкаўскі сельсавет]] * [[вёска Свідна, Знаменкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сілічы, Знаменкаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Чарняхоўскі, Знаменкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ізбішча, Ізбішчанскі сельсавет]] * [[вёска Мацеева, Ізбішчанскі сельсавет]] * [[вёска Папоўцы, Ізбішчанскі сельсавет]] * [[вёска Сакавічы, Ізбішчанскі сельсавет]] * [[вёска Хацень, Ізбішчанскі сельсавет]] * [[вёска Шамаўка, Ізбішчанскі сельсавет]] * [[вёска Юрылава, Ізбішчанскі сельсавет]] * [[вёска Ганцавічы, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Жалуды, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Закалюжжа, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Зацэнне, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Казінец, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Камена, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Каменская Слабада, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Лавоша, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Ліпкі, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Малінаўка, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Мокрадзь, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Наваганцавіцкая Рудня, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Наваганцавіцкая Слабада, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Наваганцавічы, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Пагранічча, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Падлап'е, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Ралаўка, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Селішча, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Стаецкія, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Стайкі, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Стараганцавіцкая Слабада, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Сярэдняе, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Фільянова, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Хварасцяні, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Чмялевічы, Каменскі сельсавет]] * [[вёска Гапонава, Крайскі сельсавет]] * [[вёска Грыневічы, Крайскі сельсавет]] * [[вёска Дзераўно, Крайскі сельсавет]] * [[вёска Задроздзе, Крайскі сельсавет]] * [[вёска Крайск, Крайскі сельсавет]] * [[вёска Краснаволле, Крайскі сельсавет]] * [[вёска Людзвінова, Крайскі сельсавет]] * [[вёска Мяжанка, Крайскі сельсавет]] * [[вёска Рагозіна, Крайскі сельсавет]] * [[вёска Сушкава, Крайскі сельсавет]] * [[вёска Хадакі, Крайскі сельсавет]] * [[вёска Беланы, Лагазінскі сельсавет]] * [[вёска Дабрэнева, Лагазінскі сельсавет]] * [[вёска Зялёны Сад, Лагазінскі сельсавет]] * [[вёска Кузевічы, Лагазінскі сельсавет]] * [[вёска Лагаза, Лагазінскі сельсавет]] * [[вёска Малінаўка, Лагазінскі сельсавет]] * [[вёска Медухава, Лагазінскі сельсавет]] * [[вёска Новае Гарадзішча, Лагазінскі сельсавет]] * [[вёска Новае Жыццё, Лагазінскі сельсавет]] * [[вёска Селішча, Лагазінскі сельсавет]] * [[вёска Старое Гарадзішча, Лагазінскі сельсавет]] * [[вёска Сыраеўшчына, Лагазінскі сельсавет]] * [[вёска Сялец, Лагазінскі сельсавет]] * [[вёска Верагі, Лагойскі сельсавет]] * [[вёска Гасцілавічы, Лагойскі сельсавет]] * [[вёска Заазер'е, Лагойскі сельсавет]] * [[вёска Зялёны Луг, Лагойскі сельсавет]] * [[вёска Луцаўшчына, Лагойскі сельсавет]] * [[вёска Міхалова, Лагойскі сельсавет]] * [[вёска Ніўкі, Лагойскі сельсавет]] * [[вёска Панізоўе, Лагойскі сельсавет]] * [[вёска Рудня, Лагойскі сельсавет]] * [[вёска Слагавішча, Лагойскі сельсавет]] * [[вёска Церхавічы, Лагойскі сельсавет]] * [[вёска Чорны Лес, Лагойскі сельсавет]] * [[вёска Асінцы, Нястанавіцкі сельсавет]] * [[вёска Баброва 1, Нястанавіцкі сельсавет]] * [[вёска Баброва 2, Нястанавіцкі сельсавет]] * [[вёска Белае, Нястанавіцкі сельсавет]] * [[вёска Будзенічы, Нястанавіцкі сельсавет]] * [[вёска Булахаўка, Нястанавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Нястанавічы, Нястанавіцкі сельсавет]] * [[вёска Гарбоўшчына, Нястанавіцкі сельсавет]] * [[вёска Завішына, Нястанавіцкі сельсавет]] * [[вёска Завішынская Рудня, Нястанавіцкі сельсавет]] * [[вёска Заполле, Нястанавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ляўданшчына, Нястанавіцкі сельсавет]] * [[вёска Малыя Нястанавічы, Нястанавіцкі сельсавет]] * [[вёска Прагон, Нястанавіцкі сельсавет]] * [[вёска Пятроліна, Нястанавіцкі сельсавет]] * [[вёска Стрый, Нястанавіцкі сельсавет]] * [[вёска Студзянец, Нястанавіцкі сельсавет]] * [[вёска Траянец, Нястанавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ціхонавічы, Нястанавіцкі сельсавет]] * [[вёска Алешнікі, Чырванашвабаўскі сельсавет]] * [[вёска Верб'е, Чырванашвабаўскі сельсавет]] * [[вёска Вуглы, Чырванашвабаўскі сельсавет]] * [[вёска Ганявічы, Чырванашвабаўскі сельсавет]] * [[вёска Забярозаўка, Чырванашвабаўскі сельсавет]] * [[вёска Заполле, Чырванашвабаўскі сельсавет]] * [[вёска Кісялёўка, Чырванашвабаўскі сельсавет]] * [[вёска Кроква, Чырванашвабаўскі сельсавет]] * [[вёска Лагі, Чырванашвабаўскі сельсавет]] * [[вёска Ляда, Чырванашвабаўскі сельсавет]] * [[вёска Марозаўка, Чырванашвабаўскі сельсавет]] * [[вёска Масцішча, Чырванашвабаўскі сельсавет]] * [[вёска Моладзі, Чырванашвабаўскі сельсавет]] * [[вёска Мурожнае, Чырванашвабаўскі сельсавет]] * [[вёска Мяхеды, Чырванашвабаўскі сельсавет]] * [[вёска Паграбішча, Чырванашвабаўскі сельсавет]] * [[вёска Рудня, Чырванашвабаўскі сельсавет]] * [[вёска Стары Млын, Чырванашвабаўскі сельсавет]] * [[вёска Такаўшчына, Чырванашвабаўскі сельсавет]] * [[вёска Цна, Чырванашвабаўскі сельсавет]] * [[вёска Чабатары, Чырванашвабаўскі сельсавет]] * [[вёска Чырвоная Швабаўка, Чырванашвабаўскі сельсавет]] * [[вёска Чэмкі, Чырванашвабаўскі сельсавет]] * [[вёска Швабы, Чырванашвабаўскі сельсавет]] * [[вёска Юркавічы, Чырванашвабаўскі сельсавет]] * [[вёска Айнаравічы, Янушкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Альхоўка, Янушкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Аскрышына, Янушкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Бабры, Янушкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Барыскі, Янушкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Баяры, Янушкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Бухнавічы, Янушкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Бясяды, Янушкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вяпраты, Янушкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дашкі, Янушкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дзяніскі, Янушкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Жабічы, Янушкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Жылічы, Янушкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Казлеўшчына, Янушкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Калачы, Янушкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Камуна, Янушкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Канікавічы, Янушкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Карпілаўка, Янушкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Крамянец, Янушкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Малыя Бясяды, Янушкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Малыя Янушкавічы, Янушкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Мачулішча, Янушкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Мышкавічы, Янушкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Мышыцы, Янушкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Падваране, Янушкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Панышы, Янушкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Паўляняты, Янушкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Рацькавічы, Янушкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Саўдзеневічы, Янушкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Сліжына, Янушкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Стайкі, Янушкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Сярпішчына, Янушкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Трусавічы, Янушкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Харужынцы, Янушкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Якубавічы Баравыя, Янушкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Якубавічы Гаравыя, Янушкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Янушкавічы, Янушкавіцкі сельсавет]] * [[горад Любань]] * [[гарадскі пасёлак Урэчча]] * [[вёска Крупенікі, Урэцкі сельсавет]] * [[вёска Няжараўка, Урэцкі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Урэчча, Урэцкі сельсавет]] * [[вёска Хацінава, Урэцкі сельсавет]] * [[вёска Чапаева, Урэцкі сельсавет]] * [[вёска Асавец, Асавецкі сельсавет]] * [[вёска Зялёнкі, Асавецкі сельсавет]] * [[вёска Касцяшы, Асавецкі сельсавет]] * [[вёска Крываль, Асавецкі сельсавет]] * [[вёска Пеклічы, Асавецкі сельсавет]] * [[вёска Пласток, Асавецкі сельсавет]] * [[вёска Плюсна, Асавецкі сельсавет]] * [[вёска Трубяціна, Асавецкі сельсавет]] * [[вёска Чабусы, Асавецкі сельсавет]] * [[вёска Дарасіно, Дарасінскі сельсавет]] * [[вёска Замошша, Дарасінскі сельсавет]] * [[вёска Ляскі, Дарасінскі сельсавет]] * [[пасёлак Радуга, Дарасінскі сельсавет]] * [[вёска Абоз, Камунараўскі сельсавет]] * [[вёска Забярэзінец, Камунараўскі сельсавет]] * [[вёска Камуна, Камунараўскі сельсавет]] * [[вёска Канстанцінаўка, Камунараўскі сельсавет]] * [[вёска Кузьмічы, Камунараўскі сельсавет]] * [[вёска Куценка, Камунараўскі сельсавет]] * [[вёска Нежын, Камунараўскі сельсавет]] * [[пасёлак Сосны, Камунараўскі сельсавет]] * [[пасёлак Чырвонае, Камунараўскі сельсавет]] * [[пасёлак Чырвоная Паляна, Камунараўскі сельсавет]] * [[вёска Аляксандраўка, Ляхаўскі сельсавет]] * [[вёска Асавец, Ляхаўскі сельсавет]] * [[вёска Барок, Ляхаўскі сельсавет]] * [[вёска Горбач, Ляхаўскі сельсавет]] * [[вёска Дубілаўка, Ляхаўскі сельсавет]] * [[вёска Жораўка, Ляхаўскі сельсавет]] * [[вёска Запалле, Ляхаўскі сельсавет]] * [[вёска Лісцёнка, Ляхаўскі сельсавет]] * [[вёска Ляхаўка, Ляхаўскі сельсавет]] * [[вёска Новыя Юрковічы, Ляхаўскі сельсавет]] * [[вёска Песчанец 1, Ляхаўскі сельсавет]] * [[вёска Песчанец 2, Ляхаўскі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Ляхаўскі сельсавет]] * [[вёска Старыя Юрковічы, Ляхаўскі сельсавет]] * [[вёска Сялец, Ляхаўскі сельсавет]] * [[вёска Турок, Ляхаўскі сельсавет]] * [[вёска Фёдараўка, Ляхаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Гарадзяцічы, Малагарадзяціцкі сельсавет]] * [[пасёлак Гуляева, Малагарадзяціцкі сельсавет]] * [[пасёлак Дварэц, Малагарадзяціцкі сельсавет]] * [[вёска Дворышча, Малагарадзяціцкі сельсавет]] * [[пасёлак Дворышча, Малагарадзяціцкі сельсавет]] * [[вёска Калінаўка, Малагарадзяціцкі сельсавет]] * [[вёска Малыя Гарадзяцічы, Малагарадзяціцкі сельсавет]] * [[пасёлак Падгалле, Малагарадзяціцкі сельсавет]] * [[вёска Палічын, Малагарадзяціцкі сельсавет]] * [[пасёлак Прыклінец, Малагарадзяціцкі сельсавет]] * [[пасёлак Астравок, Рачэнскі сельсавет]] * [[вёска Атраднае, Рачэнскі сельсавет]] * [[пасёлак Барок, Рачэнскі сельсавет]] * [[пасёлак Белы Слуп, Рачэнскі сельсавет]] * [[пасёлак Беракаль, Рачэнскі сельсавет]] * [[пасёлак Вішанькі, Рачэнскі сельсавет]] * [[вёска Вобчын, Рачэнскі сельсавет]] * [[пасёлак Выння, Рачэнскі сельсавет]] * [[пасёлак Горкі, Рачэнскі сельсавет]] * [[вёска Дунцы, Рачэнскі сельсавет]] * [[пасёлак Задоншчына, Рачэнскі сельсавет]] * [[вёска Закальное, Рачэнскі сельсавет]] * [[пасёлак Залуг, Рачэнскі сельсавет]] * [[пасёлак Зара, Рачэнскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчкі, Рачэнскі сельсавет]] * [[вёска Засмужжа, Рачэнскі сельсавет]] * [[пасёлак Імхавы, Рачэнскі сельсавет]] * [[пасёлак Катоўскае, Рачэнскі сельсавет]] * [[хутар Каценін, Рачэнскі сельсавет]] * [[пасёлак Крукава, Рачэнскі сельсавет]] * [[пасёлак Крывортава, Рачэнскі сельсавет]] * [[пасёлак Крынічнае, Рачэнскі сельсавет]] * [[пасёлак Масты, Рачэнскі сельсавет]] * [[пасёлак Налес, Рачэнскі сельсавет]] * [[вёска Новая Дуброва, Рачэнскі сельсавет]] * [[пасёлак Пагарэлка, Рачэнскі сельсавет]] * [[пасёлак Падгай, Рачэнскі сельсавет]] * [[пасёлак Падлескі, Рачэнскі сельсавет]] * [[пасёлак Пажарышча, Рачэнскі сельсавет]] * [[пасёлак Паўднёвае Волае, Рачэнскі сельсавет]] * [[пасёлак Паўночнае Волае, Рачэнскі сельсавет]] * [[вёска Рачэнь, Рачэнскі сельсавет]] * [[вёска Старая Дуброва, Рачэнскі сельсавет]] * [[вёска Азярное, Сароцкі сельсавет]] * [[вёска Арлёва, Сароцкі сельсавет]] * [[вёска Верачагошч, Сароцкі сельсавет]] * [[вёска Палічнае, Сароцкі сельсавет]] * [[вёска Рэдкавічы, Сароцкі сельсавет]] * [[вёска Сарачы, Сароцкі сельсавет]] * [[вёска Чачэнск, Сароцкі сельсавет]] * [[вёска Шыпілавічы, Сароцкі сельсавет]] * [[пасёлак Барыкоў, Соснаўскі сельсавет]] * [[вёска Баянічы, Соснаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Жалы, Соснаўскі сельсавет]] * [[вёска Жывунь, Соснаўскі сельсавет]] * [[вёска Загалле, Соснаўскі сельсавет]] * [[вёска Падлуг, Соснаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Сосны, Соснаўскі сельсавет]] * [[вёска Старасек, Соснаўскі сельсавет]] * [[вёска Татарка, Соснаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Ямнае, Соснаўскі сельсавет]] * [[вёска Вежанка, Тальскі сельсавет]] * [[вёска Дубнікі, Тальскі сельсавет]] * [[вёска Касцюкі, Тальскі сельсавет]] * [[вёска Ператок, Тальскі сельсавет]] * [[вёска Таль, Тальскі сельсавет]] * [[вёска Альхоўка, Юшкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Забалаць, Юшкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Купнікі, Юшкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Невалож, Юшкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Прудзішчы, Юшкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ракавішчы, Юшкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Смольгава, Юшкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Юшкавічы, Юшкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Азломль, Ямінскі сельсавет]] * [[вёска Заельнае, Ямінскі сельсавет]] * [[вёска Наўгальнае, Ямінскі сельсавет]] * [[вёска Пярэспа, Ямінскі сельсавет]] * [[вёска Трайчаны, Ямінскі сельсавет]] * [[вёска Ямінск, Ямінскі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Радашковічы]] * [[гарадскі пасёлак Радашковічы, Радашковіцкі сельсавет]] * [[вёска Удранка, Радашковіцкі сельсавет]] * [[вёска Аляхновічы, Аляхновіцкі сельсавет]] * [[вёска Бальцары, Аляхновіцкі сельсавет]] * [[вёска Бортнікі, Аляхновіцкі сельсавет]] * [[вёска Гойжава, Аляхновіцкі сельсавет]] * [[вёска Дубрава, Аляхновіцкі сельсавет]] * [[вёска Еленка, Аляхновіцкі сельсавет]] * [[вёска Кайцені, Аляхновіцкі сельсавет]] * [[вёска Карсаковічы, Аляхновіцкі сельсавет]] * [[вёска Крывенкі, Аляхновіцкі сельсавет]] * [[вёска Кухары, Аляхновіцкі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі 1, Аляхновіцкі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі 2, Аляхновіцкі сельсавет]] * [[вёска Пазнякі, Аляхновіцкі сельсавет]] * [[вёска Папоўшчына, Аляхновіцкі сельсавет]] * [[вёска Русалішкі, Аляхновіцкі сельсавет]] * [[вёска Старынкі, Аляхновіцкі сельсавет]] * [[вёска Сысуны, Аляхновіцкі сельсавет]] * [[вёска Такарэўшчына, Аляхновіцкі сельсавет]] * [[вёска Уша 2, Аляхновіцкі сельсавет]] * [[вёска Абухаўшчына, Гарадзілаўскі сельсавет]] * [[вёска Апалеі, Гарадзілаўскі сельсавет]] * [[вёска Барбарова, Гарадзілаўскі сельсавет]] * [[вёска Бароўшчына, Гарадзілаўскі сельсавет]] * [[вёска Белыя, Гарадзілаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Беразінскае, Гарадзілаўскі сельсавет]] * [[вёска Бярозкі, Гарадзілаўскі сельсавет]] * [[вёска Відаўшчына, Гарадзілаўскі сельсавет]] * [[вёска Гарадзілава, Гарадзілаўскі сельсавет]] * [[вёска Дземяшы, Гарадзілаўскі сельсавет]] * [[вёска Журэвічы, Гарадзілаўскі сельсавет]] * [[вёска Замосце, Гарадзілаўскі сельсавет]] * [[вёска Каралі, Гарадзілаўскі сельсавет]] * [[вёска Кізілава, Гарадзілаўскі сельсавет]] * [[хутар Кучукі, Гарадзілаўскі сельсавет]] * [[вёска Лужок, Гарадзілаўскі сельсавет]] * [[вёска Міхалова, Гарадзілаўскі сельсавет]] * [[вёска Падлесная, Гарадзілаўскі сельсавет]] * [[вёска Пажарніца, Гарадзілаўскі сельсавет]] * [[вёска Парэчча, Гарадзілаўскі сельсавет]] * [[вёска Пекары, Гарадзілаўскі сельсавет]] * [[вёска Рожавічы, Гарадзілаўскі сельсавет]] * [[вёска Сакольнікі, Гарадзілаўскі сельсавет]] * [[вёска Салтаны, Гарадзілаўскі сельсавет]] * [[вёска Сенькаўшчына, Гарадзілаўскі сельсавет]] * [[вёска Скарынавічы, Гарадзілаўскі сельсавет]] * [[вёска Соўлава, Гарадзілаўскі сельсавет]] * [[вёска Укропава, Гарадзілаўскі сельсавет]] * [[вёска Шыпулічы, Гарадзілаўскі сельсавет]] * [[вёска Агароднікі, Гарадоцкі сельсавет]] * [[вёска Александрова, Гарадоцкі сельсавет]] * [[вёска Белева, Гарадоцкі сельсавет]] * [[вёска Васькаўцы, Гарадоцкі сельсавет]] * [[вёска Выдрычы, Гарадоцкі сельсавет]] * [[вёска Гарадок, Гарадоцкі сельсавет]] * [[вёска Гасцілы, Гарадоцкі сельсавет]] * [[вёска Гердуцішкі, Гарадоцкі сельсавет]] * [[вёска Гудоўшчына, Гарадоцкі сельсавет]] * [[вёска Кілтаўцы, Гарадоцкі сельсавет]] * [[вёска Кічына, Гарадоцкі сельсавет]] * [[вёска Лялькаўшчына, Гарадоцкі сельсавет]] * [[вёска Мурзы, Гарадоцкі сельсавет]] * [[вёска Пажарышча, Гарадоцкі сельсавет]] * [[вёска Парадоўшчына, Гарадоцкі сельсавет]] * [[вёска Пятроўшчына, Гарадоцкі сельсавет]] * [[вёска Семернікі, Гарадоцкі сельсавет]] * [[вёска Тучына, Гарадоцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікі Бор, Граніцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Бакшты, Граніцкі сельсавет]] * [[вёска Гарнякі, Граніцкі сельсавет]] * [[вёска Гранічы, Граніцкі сельсавет]] * [[вёска Дубкі, Граніцкі сельсавет]] * [[вёска Загорцы, Граніцкі сельсавет]] * [[вёска Камарнікі, Граніцкі сельсавет]] * [[вёска Кліманты, Граніцкі сельсавет]] * [[вёска Кодзеўцы, Граніцкі сельсавет]] * [[вёска Максімаўка, Граніцкі сельсавет]] * [[вёска Малы Бор, Граніцкі сельсавет]] * [[вёска Малыя Бакшты, Граніцкі сельсавет]] * [[вёска Новая, Граніцкі сельсавет]] * [[вёска Радзеўцы, Граніцкі сельсавет]] * [[вёска Сычавічы, Граніцкі сельсавет]] * [[вёска Абрэмаўшчына, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Баяры, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Відзеўшчына, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Воўкаўшчына, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Гірдзі, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Грунцішкі, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Івонцавічы, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Іўкі, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Казлы, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Калошаўшчына, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Канчаны, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Касцюшкі, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Краснае, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Красоўшчына, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Кромаўшчына, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Ласі, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Левушоўшчына, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Мазалі, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Малашкі, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Кашэўнікі, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Плябань, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Пронцавічы, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Равякі, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Раёўка, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Ракуцёўшчына, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Свечкі, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Сурынты, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Сухадольшчына, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Татаршчына, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Уланаўшчына, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Уша, Красненскі сельсавет]] * [[вёска Асанава, Лебедзеўскі сельсавет]] * [[вёска Беніца, Лебедзеўскі сельсавет]] * [[вёска Вяжуці, Лебедзеўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Боркаўшчына, Лебедзеўскі сельсавет]] * [[вёска Гораўшчына, Лебедзеўскі сельсавет]] * [[вёска Готкавічы, Лебедзеўскі сельсавет]] * [[вёска Грудкі, Лебедзеўскі сельсавет]] * [[вёска Запалякі, Лебедзеўскі сельсавет]] * [[вёска Заскавічы, Лебедзеўскі сельсавет]] * [[вёска Іваноўшчына, Лебедзеўскі сельсавет]] * [[вёска Конавічы, Лебедзеўскі сельсавет]] * [[вёска Лабачоўка, Лебедзеўскі сельсавет]] * [[вёска Лебедзева, Лебедзеўскі сельсавет]] * [[вёска Малая Боркаўшчына, Лебедзеўскі сельсавет]] * [[вёска Маліноўшчына, Лебедзеўскі сельсавет]] * [[вёска Мароські, Лебедзеўскі сельсавет]] * [[вёска Паляны, Лебедзеўскі сельсавет]] * [[вёска Пруды, Лебедзеўскі сельсавет]] * [[пасёлак Пруды, Лебедзеўскі сельсавет]] * [[вёска Рэдзькі, Лебедзеўскі сельсавет]] * [[вёска Скаварошчына, Лебедзеўскі сельсавет]] * [[вёска Турэц-Баяры, Лебедзеўскі сельсавет]] * [[вёска Хатуцічы, Лебедзеўскі сельсавет]] * [[вёска Цеменіца, Лебедзеўскі сельсавет]] * [[вёска Шыкава, Лебедзеўскі сельсавет]] * [[вёска Якавічы, Лебедзеўскі сельсавет]] * [[вёска Васюкоўшчына, Маркаўскі сельсавет]] * [[вёска Гаеўцы, Маркаўскі сельсавет]] * [[вёска Горкі, Маркаўскі сельсавет]] * [[вёска Громавічы, Маркаўскі сельсавет]] * [[вёска Доўгі Лог, Маркаўскі сельсавет]] * [[вёска Кавальцы, Маркаўскі сельсавет]] * [[вёска Клочкава, Маркаўскі сельсавет]] * [[вёска Кучкі, Маркаўскі сельсавет]] * [[вёска Ленкаўшчына, Маркаўскі сельсавет]] * [[вёска Маркава, Маркаўскі сельсавет]] * [[вёска Румянцава, Маркаўскі сельсавет]] * [[вёска Скавародкі, Маркаўскі сельсавет]] * [[вёска Талуі, Маркаўскі сельсавет]] * [[вёска Трапалава, Маркаўскі сельсавет]] * [[вёска Трэскі, Маркаўскі сельсавет]] * [[вёска Юхавічы, Маркаўскі сельсавет]] * [[вёска Верадова, Мясоцкі сельсавет]] * [[вёска Выверы, Мясоцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Кашэўнікі, Мясоцкі сельсавет]] * [[вёска Даманава, Мясоцкі сельсавет]] * [[вёска Загорскае, Мясоцкі сельсавет]] * [[вёска Зарачанская, Мясоцкі сельсавет]] * [[вёска Крыніца, Мясоцкі сельсавет]] * [[вёска Куромшычы, Мясоцкі сельсавет]] * [[вёска Кутляны, Мясоцкі сельсавет]] * [[вёска Куты, Мясоцкі сельсавет]] * [[вёска Лазавец, Мясоцкі сельсавет]] * [[вёска Мясата, Мясоцкі сельсавет]] * [[вёска Пісараўшчына, Мясоцкі сельсавет]] * [[вёска Плёсы, Мясоцкі сельсавет]] * [[вёска Раеўшчына, Мясоцкі сельсавет]] * [[вёска Рашаткі, Мясоцкі сельсавет]] * [[вёска Рухлі, Мясоцкі сельсавет]] * [[вёска Самалі, Мясоцкі сельсавет]] * [[пасёлак Сасновы Бор, Мясоцкі сельсавет]] * [[вёска Селівонаўка, Мясоцкі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Мясоцкі сельсавет]] * [[вёска Татаршчына, Мясоцкі сельсавет]] * [[вёска Чарчонава, Мясоцкі сельсавет]] * [[вёска Баркі, Палачанскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Сяло, Палачанскі сельсавет]] * [[вёска Гаеўцы, Палачанскі сельсавет]] * [[вёска Груздава, Палачанскі сельсавет]] * [[вёска Груздаўка, Палачанскі сельсавет]] * [[вёска Зоранька, Палачанскі сельсавет]] * [[вёска Канюхі, Палачанскі сельсавет]] * [[вёска Клапачы, Палачанскі сельсавет]] * [[вёска Літва, Палачанскі сельсавет]] * [[вёска Мамоны, Палачанскі сельсавет]] * [[вёска Палачаны, Палачанскі сельсавет]] * [[вёска Рабінавая, Палачанскі сельсавет]] * [[вёска Рачкава, Палачанскі сельсавет]] * [[вёска Сечкі, Палачанскі сельсавет]] * [[вёска Схоліна, Палачанскі сельсавет]] * [[вёска Яхімоўшчына, Палачанскі сельсавет]] * [[вёска Вазгелы, Радашковіцкі сельсавет]] * [[вёска Вайтэлі, Радашковіцкі сельсавет]] * [[вёска Валодзькі, Радашковіцкі сельсавет]] * [[вёска Вязынка, Радашковіцкі сельсавет]] * [[вёска Дзюблеўшчына, Радашковіцкі сельсавет]] * [[вёска Дзякшняны, Радашковіцкі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Радашковіцкі сельсавет]] * [[вёска Мігаўка, Радашковіцкі сельсавет]] * [[вёска Повязынь, Радашковіцкі сельсавет]] * [[вёска Поравічы, Радашковіцкі сельсавет]] * [[вёска Пралескі, Радашковіцкі сельсавет]] * [[вёска Путнікі, Радашковіцкі сельсавет]] * [[вёска Раманы, Радашковіцкі сельсавет]] * [[вёска Сярэбранка, Радашковіцкі сельсавет]] * [[вёска Шалухі, Радашковіцкі сельсавет]] * [[вёска Шэметаўшчына, Радашковіцкі сельсавет]] * [[вёска Брохаўшчына, Хажоўскі сельсавет]] * [[вёска Брускаўшчына, Хажоўскі сельсавет]] * [[вёска Бяртошкі, Хажоўскі сельсавет]] * [[вёска Гай, Хажоўскі сельсавет]] * [[вёска Драні, Хажоўскі сельсавет]] * [[вёска Жарлакі, Хажоўскі сельсавет]] * [[вёска Ізабеліна, Хажоўскі сельсавет]] * [[вёска Капачы, Хажоўскі сельсавет]] * [[вёска Кулёўшчына, Хажоўскі сельсавет]] * [[вёска Мачыноўшчына, Хажоўскі сельсавет]] * [[вёска Мойсічы, Хажоўскі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Хажоўскі сельсавет]] * [[вёска Хажова, Хажоўскі сельсавет]] * [[вёска Абухаўшчына, Хоўхлаўскі сельсавет]] * [[вёска Бабры, Хоўхлаўскі сельсавет]] * [[вёска Броды, Хоўхлаўскі сельсавет]] * [[вёска Бярозаўцы, Хоўхлаўскі сельсавет]] * [[вёска Ваўчкі, Хоўхлаўскі сельсавет]] * [[вёска Віткоўшчына, Хоўхлаўскі сельсавет]] * [[вёска Дарахі, Хоўхлаўскі сельсавет]] * [[вёска Дзяразкі, Хоўхлаўскі сельсавет]] * [[вёска Дровашы, Хоўхлаўскі сельсавет]] * [[вёска Ермакі, Хоўхлаўскі сельсавет]] * [[вёска Задварцы, Хоўхлаўскі сельсавет]] * [[вёска Каменшчына, Хоўхлаўскі сельсавет]] * [[вёска Краснаармейская, Хоўхлаўскі сельсавет]] * [[вёска Крыжы-Луг, Хоўхлаўскі сельсавет]] * [[вёска Кукава, Хоўхлаўскі сельсавет]] * [[вёска Куляшы, Хоўхлаўскі сельсавет]] * [[вёска Лучанскія, Хоўхлаўскі сельсавет]] * [[вёска Мацукоўшчына, Хоўхлаўскі сельсавет]] * [[вёска Палуйкі, Хоўхлаўскі сельсавет]] * [[вёска Пекары, Хоўхлаўскі сельсавет]] * [[вёска Пранчэйкава, Хоўхлаўскі сельсавет]] * [[вёска Селеўцы, Хоўхлаўскі сельсавет]] * [[вёска Сухапараўшчына, Хоўхлаўскі сельсавет]] * [[вёска Хоўхлава, Хоўхлаўскі сельсавет]] * [[вёска Чахі, Хоўхлаўскі сельсавет]] * [[вёска Чэрнева, Хоўхлаўскі сельсавет]] * [[вёска Чэрнеўшчына, Хоўхлаўскі сельсавет]] * [[вёска Шалыгі, Хоўхлаўскі сельсавет]] * [[вёска Шараі, Хоўхлаўскі сельсавет]] * [[вёска Адамавічы, Цюрлёўскі сельсавет]] * [[вёска Баяры, Цюрлёўскі сельсавет]] * [[вёска Бушавіца, Цюрлёўскі сельсавет]] * [[вёска Вытрапаўшчына, Цюрлёўскі сельсавет]] * [[вёска Вязавец, Цюрлёўскі сельсавет]] * [[вёска Вярхоўка, Цюрлёўскі сельсавет]] * [[вёска Гаравіны, Цюрлёўскі сельсавет]] * [[вёска Дамашы, Цюрлёўскі сельсавет]] * [[вёска Забалацце, Цюрлёўскі сельсавет]] * [[вёска Засценкі, Цюрлёўскі сельсавет]] * [[вёска Каледзіно, Цюрлёўскі сельсавет]] * [[вёска Куклаўшчына, Цюрлёўскі сельсавет]] * [[вёска Лешна, Цюрлёўскі сельсавет]] * [[вёска Мыслевічы, Цюрлёўскі сельсавет]] * [[вёска Мянюткі, Цюрлёўскі сельсавет]] * [[вёска Насілава, Цюрлёўскі сельсавет]] * [[вёска Рагазы, Цюрлёўскі сельсавет]] * [[вёска Сакі, Цюрлёўскі сельсавет]] * [[вёска Цівідаўка, Цюрлёўскі сельсавет]] * [[вёска Цюрлі, Цюрлёўскі сельсавет]] * [[вёска Цюрлі Сакаўскія, Цюрлёўскі сельсавет]] * [[вёска Шнуры, Цюрлёўскі сельсавет]] * [[вёска Асавец, Чысцінскі сельсавет]] * [[вёска Чарты, Чысцінскі сельсавет]] * [[вёска Чысць, Чысцінскі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Мачулішчы]] * [[вёска Аколіца, Астрашыцкагарадоцкі сельсавет]] * [[вёска Астрашыцкі Гарадок, Астрашыцкагарадоцкі сельсавет]] * [[вёска Белыя Лужы, Астрашыцкагарадоцкі сельсавет]] * [[вёска Брадок, Астрашыцкагарадоцкі сельсавет]] * [[вёска Будзённага, Астрашыцкагарадоцкі сельсавет]] * [[вёска Галіца, Астрашыцкагарадоцкі сельсавет]] * [[вёска Губічы, Астрашыцкагарадоцкі сельсавет]] * [[вёска Ключнікі, Астрашыцкагарадоцкі сельсавет]] * [[вёска Крыстынова, Астрашыцкагарадоцкі сельсавет]] * [[вёска Мар'яліва, Астрашыцкагарадоцкі сельсавет]] * [[вёска Мачулішча, Астрашыцкагарадоцкі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Астрашыцкагарадоцкі сельсавет]] * [[вёска Раўбічы, Астрашыцкагарадоцкі сельсавет]] * [[вёска Селішча, Астрашыцкагарадоцкі сельсавет]] * [[вёска Узбор'е, Астрашыцкагарадоцкі сельсавет]] * [[вёска Баравая, Бараўлянскі сельсавет]] * [[вёска Бараўляны, Бараўлянскі сельсавет]] * [[вёска Валяр'янава, Бараўлянскі сельсавет]] * [[пасёлак Вопытны, Бараўлянскі сельсавет]] * [[вёска Вярбіцкія, Бараўлянскі сельсавет]] * [[вёска Дроздава, Бараўлянскі сельсавет]] * [[вёска Жукаў Луг, Бараўлянскі сельсавет]] * [[вёска Забалоцце, Бараўлянскі сельсавет]] * [[вёска Каралёў Стан, Бараўлянскі сельсавет]] * [[вёска Копішча, Бараўлянскі сельсавет]] * [[вёска Курганы, Бараўлянскі сельсавет]] * [[вёска Лескаўка, Бараўлянскі сельсавет]] * [[пасёлак Лясны, Бараўлянскі сельсавет]] * [[вёска Малінаўка, Бараўлянскі сельсавет]] * [[вёска Скураты, Бараўлянскі сельсавет]] * [[вёска Слабашчына, Бараўлянскі сельсавет]] * [[вёска Чарцяж, Бараўлянскі сельсавет]] * [[вёска Аксакаўшчына, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Байдакі, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Барсукі, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Валоўшчына, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Вішнёўка, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Сяло, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Барздынь, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Гарані, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Дуброва, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Дулічы, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Жукі, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Закаблукі, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Звінячы, Гаранскі сельсавет]] * [[пасёлак Звінячы, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Іслач, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Казакі, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Казельшчына, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Каплічы, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Карасеўшчына, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Краснае, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Крылава, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Лісаўшчына, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Ліхачы, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Лукашы, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Ляхі, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Малая Барздынь, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Маляўкі, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Мікуліна, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Навадворшчына, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Наваселле, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Новае Поле, Гаранскі сельсавет]] * [[пасёлак Новае Поле, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Падсады, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Рудакі, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Селішча, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Траскоўшчына, Гаранскі сельсавет]] * [[пасёлак Траскоўшчына, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Тэйкі, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Чаромуха, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Чачкава, Гаранскі сельсавет]] * [[вёска Валоўшчына, Ждановіцкі сельсавет]] * [[вёска Ганалес, Ждановіцкі сельсавет]] * [[вёска Дзегцяроўка, Ждановіцкі сельсавет]] * [[вёска Ждановічы, Ждановіцкі сельсавет]] * [[вёска Зара Рэвалюцыі, Ждановіцкі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча 1, Ждановіцкі сельсавет]] * [[вёска Зялёная, Ждановіцкі сельсавет]] * [[вёска Каменная Горка, Ждановіцкі сельсавет]] * [[вёска Качына, Ждановіцкі сельсавет]] * [[вёска Крыжоўка, Ждановіцкі сельсавет]] * [[вёска Кунцаўшчына, Ждановіцкі сельсавет]] * [[вёска Ляхаўшчына, Ждановіцкі сельсавет]] * [[вёска Масюкоўшчына, Ждановіцкі сельсавет]] * [[вёска Падгор'е, Ждановіцкі сельсавет]] * [[вёска Ратамка, Ждановіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Ратамка, Ждановіцкі сельсавет]] * [[вёска Ржавец, Ждановіцкі сельсавет]] * [[вёска Тарасава, Ждановіцкі сельсавет]] * [[вёска Яркова, Ждановіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Гарадзішча, Калодзішчанскі сельсавет]] * [[вёска Глебкавічы, Калодзішчанскі сельсавет]] * [[вёска Дубраўка, Калодзішчанскі сельсавет]] * [[пасёлак Калодзішчы, Калодзішчанскі сельсавет]] * [[вёска Ліпавая Калода, Калодзішчанскі сельсавет]] * [[вёска Старына, Калодзішчанскі сельсавет]] * [[пасёлак Сухарукія, Калодзішчанскі сельсавет]] * [[вёска Юхнаўка, Калодзішчанскі сельсавет]] * [[вёска Анопаль, Крупіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Анопаль, Крупіцкі сельсавет]] * [[вёска Вербнікі, Крупіцкі сельсавет]] * [[вёска Вільгельмова, Крупіцкі сельсавет]] * [[вёска Вішнёўка, Крупіцкі сельсавет]] * [[вёска Дзедаўка, Крупіцкі сельсавет]] * [[вёска Дубінкі, Крупіцкі сельсавет]] * [[вёска Дубіцкая Слабада, Крупіцкі сельсавет]] * [[вёска Еськавічы, Крупіцкі сельсавет]] * [[вёска Загацце, Крупіцкі сельсавет]] * [[вёска Закружка, Крупіцкі сельсавет]] * [[вёска Караліна, Крупіцкі сельсавет]] * [[вёска Кругляк, Крупіцкі сельсавет]] * [[вёска Крупіца, Крупіцкі сельсавет]] * [[вёска Лозкі, Крупіцкі сельсавет]] * [[вёска Паздзеркі, Крупіцкі сельсавет]] * [[вёска Пяцеўшчына, Крупіцкі сельсавет]] * [[вёска Самуэлева, Крупіцкі сельсавет]] * [[вёска Стаўбуновічы, Крупіцкі сельсавет]] * [[вёска Чарналескі, Крупіцкі сельсавет]] * [[вёска Чэрнікі, Крупіцкі сельсавет]] * [[вёска Бінькаўцы, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Боўблі, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Браўкі, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Вышкава, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Гарошкі, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Дзінаравічы, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Крыніцы, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Куты, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Лабэншчына, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Лашаны, Лашанскі сельсавет]] * [[пасёлак Леніна, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Ломшына, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Мацкі, Лашанскі сельсавет]] * [[пасёлак Навінка, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Прудзішча, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Путнікі, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Рабушкі, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Саеўшчына, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Селішчы, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Сукавічы, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Сялец, Лашанскі сельсавет]] * [[пасёлак Сялец, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Сяляўшчына, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Шчарбіны, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Шымкава, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Апчак, Лугаваслабадскі сельсавет]] * [[вёска Вясёлкі, Лугаваслабадскі сельсавет]] * [[вёска Гузгалаўка, Лугаваслабадскі сельсавет]] * [[вёска Данілаўка, Лугаваслабадскі сельсавет]] * [[вёска Дварэц, Лугаваслабадскі сельсавет]] * [[вёска Дуброва, Лугаваслабадскі сельсавет]] * [[вёска Забалацце, Лугаваслабадскі сельсавет]] * [[вёска Замасточча, Лугаваслабадскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Лугаваслабадскі сельсавет]] * [[вёска Застарынне, Лугаваслабадскі сельсавет]] * [[вёска Заямачнае, Лугаваслабадскі сельсавет]] * [[вёска Калодзежкі, Лугаваслабадскі сельсавет]] * [[вёска Ксавярова, Лугаваслабадскі сельсавет]] * [[вёска Лебядзінец, Лугаваслабадскі сельсавет]] * [[вёска Лугавая Слабада, Лугаваслабадскі сельсавет]] * [[пасёлак Прывольны, Лугаваслабадскі сельсавет]] * [[вёска Прылессе, Лугаваслабадскі сельсавет]] * [[вёска Сіняло, Лугаваслабадскі сельсавет]] * [[вёска Яўхімова, Лугаваслабадскі сельсавет]] * [[вёска Аляксееўка, Міханавіцкі сельсавет]] * [[вёска Бардзілаўка, Міханавіцкі сельсавет]] * [[вёска Беразіна, Міханавіцкі сельсавет]] * [[вёска Грэбенка, Міханавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дубовы Лес, Міханавіцкі сельсавет]] * [[вёска Кайкава, Міханавіцкі сельсавет]] * [[вёска Калініна, Міханавіцкі сельсавет]] * [[вёска Кацягі, Міханавіцкі сельсавет]] * [[вёска Міханавічы, Міханавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Міханавічы, Міханавіцкі сельсавет]] * [[вёска Плябанцы, Міханавіцкі сельсавет]] * [[вёска Пярэсека, Міханавіцкі сельсавет]] * [[вёска Серафімова, Міханавіцкі сельсавет]] * [[вёска Чурылавічы, Міханавіцкі сельсавет]] * [[вёска Асееўка, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Сціклева, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Вялікі Трасцянец, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Гатава, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Дзергаі, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Дубкі, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Ельніца, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Каралішчавічы, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Клімавічы, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Мацавічы, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Новы Двор, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Падлоссе, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Пашкавічы, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Цэсіна, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Шабаны, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Аронава Слабада, Папярнянскі сельсавет]] * [[вёска Ашмянцы, Папярнянскі сельсавет]] * [[вёска Бальшавік, Папярнянскі сельсавет]] * [[вёска Бараўцы, Папярнянскі сельсавет]] * [[вёска Вішнёўка, Папярнянскі сельсавет]] * [[вёска Восава, Папярнянскі сельсавет]] * [[вёска Дафарэнцыя, Папярнянскі сельсавет]] * [[вёска Дубаўляны, Папярнянскі сельсавет]] * [[вёска Зацань, Папярнянскі сельсавет]] * [[вёска Камсамолец, Папярнянскі сельсавет]] * [[вёска Касынь, Папярнянскі сельсавет]] * [[вёска Лапаравічы, Папярнянскі сельсавет]] * [[вёска Лускава, Папярнянскі сельсавет]] * [[вёска Лясіны, Папярнянскі сельсавет]] * [[вёска Нялідавічы, Папярнянскі сельсавет]] * [[вёска Паперня, Папярнянскі сельсавет]] * [[вёска Пільніца, Папярнянскі сельсавет]] * [[вёска Прымор'е, Папярнянскі сельсавет]] * [[вёска Рахманькі, Папярнянскі сельсавет]] * [[вёска Саламарэчча, Папярнянскі сельсавет]] * [[вёска Сёмкава, Папярнянскі сельсавет]] * [[вёска Сёмкаў Гарадок, Папярнянскі сельсавет]] * [[вёска Сялюты, Папярнянскі сельсавет]] * [[вёска Цна, Папярнянскі сельсавет]] * [[вёска Цнянка, Папярнянскі сельсавет]] * [[вёска Чучаны, Папярнянскі сельсавет]] * [[вёска Чыжоўка, Папярнянскі сельсавет]] * [[вёска Якубовічы, Папярнянскі сельсавет]] * [[вёска Анусіна, Пятрышкаўскі сельсавет]] * [[вёска Варашылы, Пятрышкаўскі сельсавет]] * [[вёска Векшыцы, Пятрышкаўскі сельсавет]] * [[вёска Вендзелева, Пятрышкаўскі сельсавет]] * [[вёска Вязынка, Пятрышкаўскі сельсавет]] * [[вёска Даўжаны, Пятрышкаўскі сельсавет]] * [[вёска Дзічкі, Пятрышкаўскі сельсавет]] * [[вёска Захарычы, Пятрышкаўскі сельсавет]] * [[вёска Кіршы, Пятрышкаўскі сельсавет]] * [[вёска Крывое Сяло, Пятрышкаўскі сельсавет]] * [[вёска Крычкі, Пятрышкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ліпяні, Пятрышкаўскі сельсавет]] * [[вёска Меткава, Пятрышкаўскі сельсавет]] * [[вёска Навашыно, Пятрышкаўскі сельсавет]] * [[вёска Недраска, Пятрышкаўскі сельсавет]] * [[вёска Пятрышкі, Пятрышкаўскі сельсавет]] * [[вёска Светлы Шлях, Пятрышкаўскі сельсавет]] * [[вёска Хмелеўка, Пятрышкаўскі сельсавет]] * [[вёска Чарняўшчына, Пятрышкаўскі сельсавет]] * [[вёска Шубнікі, Пятрышкаўскі сельсавет]] * [[вёска Шчокі, Пятрышкаўскі сельсавет]] * [[вёска Агаркі, Рагаўскі сельсавет]] * [[вёска Ашнарава, Рагаўскі сельсавет]] * [[вёска Бахметаўка, Рагаўскі сельсавет]] * [[вёска Вожыкі, Рагаўскі сельсавет]] * [[вёска Воўкаўшчына, Рагаўскі сельсавет]] * [[вёска Гайдукоўка, Рагаўскі сельсавет]] * [[вёска Галавачы, Рагаўскі сельсавет]] * [[вёска Горы, Рагаўскі сельсавет]] * [[вёска Грыні, Рагаўскі сельсавет]] * [[вёска Гуя, Рагаўскі сельсавет]] * [[вёска Даўбарова, Рагаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Даўбарова, Рагаўскі сельсавет]] * [[вёска Дашкі, Рагаўскі сельсавет]] * [[вёска Дворышча, Рагаўскі сельсавет]] * [[вёска Ермакі, Рагаўскі сельсавет]] * [[вёска Жукі, Рагаўскі сельсавет]] * [[вёска Збаравічы, Рагаўскі сельсавет]] * [[вёска Кальзберг, Рагаўскі сельсавет]] * [[вёска Каменец, Рагаўскі сельсавет]] * [[вёска Камкі, Рагаўскі сельсавет]] * [[вёска Касачы, Рагаўскі сельсавет]] * [[вёска Кісялі, Рагаўскі сельсавет]] * [[вёска Кукелеўшчына, Рагаўскі сельсавет]] * [[вёска Курганы, Рагаўскі сельсавет]] * [[вёска Курневічы, Рагаўскі сельсавет]] * [[вёска Латыгаўка, Рагаўскі сельсавет]] * [[вёска Лісіцы, Рагаўскі сельсавет]] * [[вёска Мідраўшчына, Рагаўскі сельсавет]] * [[вёска Новы Двор, Рагаўскі сельсавет]] * [[вёска Пагранічнае Дворышча, Рагаўскі сельсавет]] * [[вёска Пецькавічы, Рагаўскі сельсавет]] * [[вёска Пральня, Рагаўскі сельсавет]] * [[вёска Пухлякі, Рагаўскі сельсавет]] * [[вёска Рагава, Рагаўскі сельсавет]] * [[вёска Раўкуцевічы, Рагаўскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Рагаўскі сельсавет]] * [[вёска Сярэдняя, Рагаўскі сельсавет]] * [[вёска Танелева, Рагаўскі сельсавет]] * [[вёска Хацянаўшчына, Рагаўскі сельсавет]] * [[вёска Чыравічы, Рагаўскі сельсавет]] * [[вёска Шаршуны, Рагаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Шаршуны, Рагаўскі сельсавет]] * [[вёска Шчадроўшчына, Рагаўскі сельсавет]] * [[вёска Беліца, Самахвалавіцкі сельсавет]] * [[вёска Валіцкаўшчына, Самахвалавіцкі сельсавет]] * [[вёска Васілеўшчына, Самахвалавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вуглы, Самахвалавіцкі сельсавет]] * [[вёска Куркавічы, Самахвалавіцкі сельсавет]] * [[вёска Марыпаль, Самахвалавіцкі сельсавет]] * [[вёска Русінавічы, Самахвалавіцкі сельсавет]] * [[вёска Самахвалавічы, Самахвалавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Самахвалавічы, Самахвалавіцкі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Самахвалавіцкі сельсавет]] * [[вёска Стукацічы, Самахвалавіцкі сельсавет]] * [[вёска Цімошкі, Самахвалавіцкі сельсавет]] * [[вёска Аляксандрава, Сеніцкі сельсавет]] * [[вёска Атоліна, Сеніцкі сельсавет]] * [[вёска Калядзічы, Сеніцкі сельсавет]] * [[вёска Канюцічы, Сеніцкі сельсавет]] * [[вёска Капіевічы, Сеніцкі сельсавет]] * [[вёска Каханаўшчына, Сеніцкі сельсавет]] * [[вёска Лявонцавічы, Сеніцкі сельсавет]] * [[вёска Мачулішчы, Сеніцкі сельсавет]] * [[вёска Падгай, Сеніцкі сельсавет]] * [[вёска Прылукі, Сеніцкі сельсавет]] * [[вёска Сеніца, Сеніцкі сельсавет]] * [[вёска Скарынічы, Сеніцкі сельсавет]] * [[пасёлак Скарынічы, Сеніцкі сельсавет]] * [[вёска Ураджайная, Сеніцкі сельсавет]] * [[вёска Шчытомірычы, Сеніцкі сельсавет]] * [[пасёлак Юбілейны, Сеніцкі сельсавет]] * [[вёска Арэхаўская, Хацежынскі сельсавет]] * [[хутар Асіннікі, Хацежынскі сельсавет]] * [[вёска Багушова, Хацежынскі сельсавет]] * [[вёска Васькаўшчына, Хацежынскі сельсавет]] * [[вёска Гаішча, Хацежынскі сельсавет]] * [[вёска Галоўкі, Хацежынскі сельсавет]] * [[вёска Дубянцы, Хацежынскі сельсавет]] * [[вёска Казлоўка, Хацежынскі сельсавет]] * [[вёска Клюі, Хацежынскі сельсавет]] * [[вёска Малашкі, Хацежынскі сельсавет]] * [[вёска Новая Вёска, Хацежынскі сельсавет]] * [[вёска Пігасава, Хацежынскі сельсавет]] * [[вёска Пціч, Хацежынскі сельсавет]] * [[вёска Рыжыкі, Хацежынскі сельсавет]] * [[вёска Старое Сяло, Хацежынскі сельсавет]] * [[вёска Табары, Хацежынскі сельсавет]] * [[вёска Хацежына, Хацежынскі сельсавет]] * [[пасёлак Навінкі, Цнянскі сельсавет]] * [[вёска Цна, Цнянскі сельсавет]] * [[вёска Азярцо, Шчомысліцкі сельсавет]] * [[вёска Антанішкі, Шчомысліцкі сельсавет]] * [[вёска Багатырова, Шчомысліцкі сельсавет]] * [[вёска Воўкавічы, Шчомысліцкі сельсавет]] * [[вёска Гарадзішча, Шчомысліцкі сельсавет]] * [[вёска Дворыцкая Слабада, Шчомысліцкі сельсавет]] * [[вёска Забалацце, Шчомысліцкі сельсавет]] * [[вёска Лецкаўшчына, Шчомысліцкі сельсавет]] * [[вёска Малінаўка, Шчомысліцкі сельсавет]] * [[вёска Новая Вёска, Шчомысліцкі сельсавет]] * [[вёска Новы Двор, Шчомысліцкі сельсавет]] * [[вёска Паповічы, Шчомысліцкі сельсавет]] * [[вёска Прылуцкая Слабада, Шчомысліцкі сельсавет]] * [[вёска Прылучкі, Шчомысліцкі сельсавет]] * [[вёска Строчыца, Шчомысліцкі сельсавет]] * [[пасёлак Хадакова, Шчомысліцкі сельсавет]] * [[вёска Шчомысліца, Шчомысліцкі сельсавет]] * [[вёска Абрыцкая Слабада, Юзуфоўскі сельсавет]] * [[вёска Буды, Юзуфоўскі сельсавет]] * [[вёска Буцэвічы, Юзуфоўскі сельсавет]] * [[вёска Вугляны, Юзуфоўскі сельсавет]] * [[вёска Гаёк, Юзуфоўскі сельсавет]] * [[вёска Гатовіна, Юзуфоўскі сельсавет]] * [[вёска Жабаўшчына, Юзуфоўскі сельсавет]] * [[вёска Жукаўка, Юзуфоўскі сельсавет]] * [[вёска Казекава, Юзуфоўскі сельсавет]] * [[вёска Лекараўка, Юзуфоўскі сельсавет]] * [[вёска Лысавічы, Юзуфоўскі сельсавет]] * [[вёска Лысая Гара, Юзуфоўскі сельсавет]] * [[вёска Маславічы, Юзуфоўскі сельсавет]] * [[вёска Мацкі, Юзуфоўскі сельсавет]] * [[вёска Пунішча, Юзуфоўскі сельсавет]] * [[вёска Сады, Юзуфоўскі сельсавет]] * [[вёска Чэрнікі, Юзуфоўскі сельсавет]] * [[вёска Шапялі, Юзуфоўскі сельсавет]] * [[вёска Юзуфова, Юзуфоўскі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Крывічы]] * [[горад Мядзел]] * [[курортны пасёлак Нарач]] * [[гарадскі пасёлак Свір]] * [[вёска Баравікі, Крывіцкі сельсавет]] * [[вёска Дзянісава, Крывіцкі сельсавет]] * [[вёска Задубенне, Крывіцкі сельсавет]] * [[вёска Каранішацы, Крывіцкі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Крывічы, Крывіцкі сельсавет]] * [[вёска Няверы, Крывіцкі сельсавет]] * [[вёска Парубкі, Крывіцкі сельсавет]] * [[вёска Плашына, Крывіцкі сельсавет]] * [[вёска Пруднікі, Крывіцкі сельсавет]] * [[вёска Ракуці, Крывіцкі сельсавет]] * [[вёска Русачкі, Крывіцкі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Крывіцкі сельсавет]] * [[вёска Уздрыгалавічы, Крывіцкі сельсавет]] * [[вёска Філіпкі, Крывіцкі сельсавет]] * [[вёска Алешкі, Свірскі сельсавет]] * [[вёска Альшэва, Свірскі сельсавет]] * [[вёска Багацькі, Свірскі сельсавет]] * [[вёска Бакшты, Свірскі сельсавет]] * [[хутар Балдук, Свірскі сельсавет]] * [[вёска Балькаўшчына, Свірскі сельсавет]] * [[вёска Барысы, Свірскі сельсавет]] * [[вёска Болькава, Свірскі сельсавет]] * [[вёска Валодзькі, Свірскі сельсавет]] * [[вёска Варашылкі, Свірскі сельсавет]] * [[вёска Венцавічы, Свірскі сельсавет]] * [[вёска Грумбіненты, Свірскі сельсавет]] * [[вёска Дубнікі, Свірскі сельсавет]] * [[вёска Засвір, Свірскі сельсавет]] * [[вёска Іванаўка, Свірскі сельсавет]] * [[вёска Калодна, Свірскі сельсавет]] * [[вёска Камарова, Свірскі сельсавет]] * [[вёска Канстанцінава, Свірскі сельсавет]] * [[вёска Ключаткі, Свірскі сельсавет]] * [[вёска Коркі, Свірскі сельсавет]] * [[вёска Куркулі, Свірскі сельсавет]] * [[вёска Лукашэвічы, Свірскі сельсавет]] * [[вёска Лушчыкі, Свірскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Свірскі сельсавет]] * [[вёска Нарэйшы, Свірскі сельсавет]] * [[вёска Нецькі, Свірскі сельсавет]] * [[вёска Рыдупля, Свірскі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Свір, Свірскі сельсавет]] * [[вёска Сёмкі, Свірскі сельсавет]] * [[вёска Старая, Свірскі сельсавет]] * [[вёска Фалевічы, Свірскі сельсавет]] * [[хутар Чорная Лужа, Свірскі сельсавет]] * [[вёска Януковічы, Свірскі сельсавет]] * [[вёска Яцыны, Свірскі сельсавет]] * [[вёска Алешкі, Будслаўскі сельсавет]] * [[вёска Альжуткі, Будслаўскі сельсавет]] * [[вёска Альхоўка, Будслаўскі сельсавет]] * [[вёска Антанова, Будслаўскі сельсавет]] * [[вёска Баркоўшчына, Будслаўскі сельсавет]] * [[вёска Будслаў, Будслаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Будслаў, Будслаўскі сельсавет]] * [[вёска Забегі, Будслаўскі сельсавет]] * [[вёска Ілава, Будслаўскі сельсавет]] * [[вёска Камарова, Будслаўскі сельсавет]] * [[вёска Курчына, Будслаўскі сельсавет]] * [[вёска Матыкі, Будслаўскі сельсавет]] * [[вёска Палессе, Будслаўскі сельсавет]] * [[вёска Петрачкі, Будслаўскі сельсавет]] * [[вёска Равячка, Будслаўскі сельсавет]] * [[вёска Рэпішча, Будслаўскі сельсавет]] * [[вёска Сіўцы, Будслаўскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Будслаўскі сельсавет]] * [[вёска Яцкавічы, Будслаўскі сельсавет]] * [[вёска Бакачы, Дзягільскі сельсавет]] * [[вёска Вайцяхова, Дзягільскі сельсавет]] * [[вёска Вохабні, Дзягільскі сельсавет]] * [[вёска Двор Крапіўна, Дзягільскі сельсавет]] * [[вёска Дзягілі, Дзягільскі сельсавет]] * [[вёска Крапіўна, Дзягільскі сельсавет]] * [[вёска Кухальскія, Дзягільскі сельсавет]] * [[вёска Леанардава, Дзягільскі сельсавет]] * [[вёска Мікасецк, Дзягільскі сельсавет]] * [[вёска Мілты, Дзягільскі сельсавет]] * [[вёска Муцеўшчына, Дзягільскі сельсавет]] * [[вёска Нагаўкі, Дзягільскі сельсавет]] * [[вёска Нагаўшчына, Дзягільскі сельсавет]] * [[вёска Посапава, Дзягільскі сельсавет]] * [[вёска Пугачы, Дзягільскі сельсавет]] * [[вёска Рамашкі, Дзягільскі сельсавет]] * [[вёска Рубанікі, Дзягільскі сельсавет]] * [[вёска Студзяніца, Дзягільскі сельсавет]] * [[вёска Суднікі, Дзягільскі сельсавет]] * [[вёска Жалезнікі, Занарацкі сельсавет]] * [[вёска Занарач, Занарацкі сельсавет]] * [[вёска Калодзіна, Занарацкі сельсавет]] * [[вёска Карабаны, Занарацкі сельсавет]] * [[вёска Мокрыца, Занарацкі сельсавет]] * [[вёска Пронькі, Занарацкі сельсавет]] * [[вёска Сідаравічы, Занарацкі сельсавет]] * [[вёска Стахоўцы, Занарацкі сельсавет]] * [[вёска Чарэмшыцы, Занарацкі сельсавет]] * [[вёска Восава, Княгінінскі сельсавет]] * [[вёска Воткуп, Княгінінскі сельсавет]] * [[вёска Выгалавічы, Княгінінскі сельсавет]] * [[вёска Вытраскі, Княгінінскі сельсавет]] * [[вёска Гарадзішча, Княгінінскі сельсавет]] * [[вёска Дзятлаўшчына, Княгінінскі сельсавет]] * [[вёска Ельніца, Княгінінскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчнае, Княгінінскі сельсавет]] * [[вёска Кавалі, Княгінінскі сельсавет]] * [[вёска Кіржына, Княгінінскі сельсавет]] * [[вёска Княгінін, Княгінінскі сельсавет]] * [[вёска Комсіна, Княгінінскі сельсавет]] * [[вёска Конікі, Княгінінскі сельсавет]] * [[вёска Круглава, Княгінінскі сельсавет]] * [[вёска Лёткі, Княгінінскі сельсавет]] * [[вёска Ліпкі, Княгінінскі сельсавет]] * [[вёска Маргі, Княгінінскі сельсавет]] * [[вёска Мацясы, Княгінінскі сельсавет]] * [[вёска Ніўкі, Княгінінскі сельсавет]] * [[вёска Падбярэззе, Княгінінскі сельсавет]] * [[вёска Палавікі, Княгінінскі сельсавет]] * [[вёска Пашкоўшчына, Княгінінскі сельсавет]] * [[вёска Пясечнае, Княгінінскі сельсавет]] * [[вёска Халмоўка, Княгінінскі сельсавет]] * [[вёска Холма, Княгінінскі сельсавет]] * [[вёска Шыманы, Княгінінскі сельсавет]] * [[вёска Янушова, Княгінінскі сельсавет]] * [[вёска Яцкавічы, Княгінінскі сельсавет]] * [[вёска Воргі, Лацвянскі сельсавет]] * [[вёска Гарані, Лацвянскі сельсавет]] * [[вёска Кабайлы, Лацвянскі сельсавет]] * [[вёска Кямсы, Лацвянскі сельсавет]] * [[вёска Лапосі, Лацвянскі сельсавет]] * [[вёска Лотва, Лацвянскі сельсавет]] * [[вёска Маўчанкі, Лацвянскі сельсавет]] * [[вёска Маўчаны, Лацвянскі сельсавет]] * [[вёска Мікіткі, Лацвянскі сельсавет]] * [[вёска Міхалі, Лацвянскі сельсавет]] * [[вёска Пярэградзь, Лацвянскі сельсавет]] * [[вёска Радзькі, Лацвянскі сельсавет]] * [[вёска Ражкі, Лацвянскі сельсавет]] * [[вёска Расохі, Лацвянскі сельсавет]] * [[вёска Садоўшчына, Лацвянскі сельсавет]] * [[вёска Селькава, Лацвянскі сельсавет]] * [[вёска Цімошкаўшчына, Лацвянскі сельсавет]] * [[вёска Чалеі, Лацвянскі сельсавет]] * [[вёска Чарняты, Лацвянскі сельсавет]] * [[вёска Шалкоўшчына, Лацвянскі сельсавет]] * [[вёска Азаркі Старыя, Мядзельскі сельсавет]] * [[вёска Азаркі-Дворышча, Мядзельскі сельсавет]] * [[вёска Азаркі-Пудавінка, Мядзельскі сельсавет]] * [[вёска Баклаі, Мядзельскі сельсавет]] * [[вёска Баяры, Мядзельскі сельсавет]] * [[вёска Беразнякі, Мядзельскі сельсавет]] * [[вёска Волачка, Мядзельскі сельсавет]] * [[вёска Гатавічы, Мядзельскі сельсавет]] * [[вёска Гірыны, Мядзельскі сельсавет]] * [[вёска Качаргі, Мядзельскі сельсавет]] * [[вёска Круці, Мядзельскі сельсавет]] * [[вёска Кулікі, Мядзельскі сельсавет]] * [[вёска Ліпава, Мядзельскі сельсавет]] * [[вёска Лук'янавічы, Мядзельскі сельсавет]] * [[вёска Мікольцы, Мядзельскі сельсавет]] * [[хутар Мікольцы, Мядзельскі сельсавет]] * [[вёска Мінчакі, Мядзельскі сельсавет]] * [[вёска Палуяны, Мядзельскі сельсавет]] * [[вёска Пехуры, Мядзельскі сельсавет]] * [[вёска Пруднікі, Мядзельскі сельсавет]] * [[вёска Скарады, Мядзельскі сельсавет]] * [[вёска Стомы, Мядзельскі сельсавет]] * [[вёска Трыданы, Мядзельскі сельсавет]] * [[вёска Шыкавічы, Мядзельскі сельсавет]] * [[вёска Шымкі, Мядзельскі сельсавет]] * [[вёска Юшкавічы, Мядзельскі сельсавет]] * [[вёска Антанізберг, Нарацкі сельсавет]] * [[вёска Баравыя, Нарацкі сельсавет]] * [[хутар Беймішкі, Нарацкі сельсавет]] * [[вёска Белаўшчына, Нарацкі сельсавет]] * [[вёска Брылі, Нарацкі сельсавет]] * [[вёска Засценак Брылі, Нарацкі сельсавет]] * [[вёска Брэскія, Нарацкі сельсавет]] * [[вёска Варанцы, Нарацкі сельсавет]] * [[вёска Галубенькі, Нарацкі сельсавет]] * [[вёска Зялёнкі, Нарацкі сельсавет]] * [[вёска Кузьмічы, Нарацкі сельсавет]] * [[вёска Кусеўшчына, Нарацкі сельсавет]] * [[вёска Логавіны, Нарацкі сельсавет]] * [[вёска Лыжычы, Нарацкі сельсавет]] * [[вёска Ляшчынск, Нарацкі сельсавет]] * [[вёска Мацясы, Нарацкі сельсавет]] * [[вёска Мельнікі, Нарацкі сельсавет]] * [[вёска Мікрашы, Нарацкі сельсавет]] * [[вёска Наносы, Нарацкі сельсавет]] * [[вёска Нарач, Нарацкі сельсавет]] * [[к.пасёлак Нарач, Нарацкі сельсавет]] * [[вёска Пасашкі, Нарацкі сельсавет]] * [[вёска Пасынкі, Нарацкі сельсавет]] * [[вёска Плецяшы, Нарацкі сельсавет]] * [[вёска Пячонкі, Нарацкі сельсавет]] * [[вёска Радкі, Нарацкі сельсавет]] * [[вёска Рапяхі, Нарацкі сельсавет]] * [[вёска Рудашаны, Нарацкі сельсавет]] * [[вёска Рыбкі, Нарацкі сельсавет]] * [[вёска Сіманы, Нарацкі сельсавет]] * [[вёска Скары, Нарацкі сельсавет]] * [[вёска Слукі, Нарацкі сельсавет]] * [[вёска Стругалапы, Нарацкі сельсавет]] * [[вёска Унукі, Нарацкі сельсавет]] * [[вёска Целякі, Нарацкі сельсавет]] * [[вёска Церлюкі, Нарацкі сельсавет]] * [[вёска Цюкшы, Нарацкі сельсавет]] * [[вёска Чараўкі, Нарацкі сельсавет]] * [[вёска Чучаліцы, Нарацкі сельсавет]] * [[вёска Чэхі, Нарацкі сельсавет]] * [[вёска Швакшты, Нарацкі сельсавет]] * [[вёска Шышкі, Нарацкі сельсавет]] * [[вёска Васілеўшчына, Пузыроўскі сельсавет]] * [[вёска Вераб'і, Пузыроўскі сельсавет]] * [[вёска Грыбкі, Пузыроўскі сельсавет]] * [[вёска Дубаносы, Пузыроўскі сельсавет]] * [[вёска Завуголле, Пузыроўскі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Пузыроўскі сельсавет]] * [[вёска Капусцічы, Пузыроўскі сельсавет]] * [[вёска Кулікова, Пузыроўскі сельсавет]] * [[вёска Маставікі, Пузыроўскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Пузыроўскі сельсавет]] * [[вёска Папоўка, Пузыроўскі сельсавет]] * [[вёска Пузыры, Пузыроўскі сельсавет]] * [[вёска Альсевічы, Сваткаўскі сельсавет]] * [[вёска Андрэйкі, Сваткаўскі сельсавет]] * [[вёска Бонда, Сваткаўскі сельсавет]] * [[вёска Брусы, Сваткаўскі сельсавет]] * [[вёска Даўжані, Сваткаўскі сельсавет]] * [[вёска Замашша, Сваткаўскі сельсавет]] * [[вёска Калінаўка, Сваткаўскі сельсавет]] * [[вёска Кашонаўка, Сваткаўскі сельсавет]] * [[вёска Ліпава, Сваткаўскі сельсавет]] * [[вёска Лужы, Сваткаўскі сельсавет]] * [[вёска Магдуліна, Сваткаўскі сельсавет]] * [[вёска Мацкі, Сваткаўскі сельсавет]] * [[вёска Наўры, Сваткаўскі сельсавет]] * [[вёска Новікі, Сваткаўскі сельсавет]] * [[вёска Няверы, Сваткаўскі сельсавет]] * [[вёска Памараўшчына, Сваткаўскі сельсавет]] * [[вёска Пількаўшчына, Сваткаўскі сельсавет]] * [[вёска Рудзевічы, Сваткаўскі сельсавет]] * [[вёска Русакі, Сваткаўскі сельсавет]] * [[вёска Сваткі, Сваткаўскі сельсавет]] * [[вёска Сівыя, Сваткаўскі сельсавет]] * [[вёска Старынкі 1, Сваткаўскі сельсавет]] * [[вёска Старынкі 2, Сваткаўскі сельсавет]] * [[вёска Узла, Сваткаўскі сельсавет]] * [[вёска Шкленікова, Сваткаўскі сельсавет]] * [[вёска Яжджэнцы, Сваткаўскі сельсавет]] * [[вёска Гулі, Слабодскі сельсавет]] * [[вёска Жуціна, Слабодскі сельсавет]] * [[вёска Заўруткі, Слабодскі сельсавет]] * [[вёска Зыкава, Слабодскі сельсавет]] * [[вёска Кавалі, Слабодскі сельсавет]] * [[вёска Канстанцінава, Слабодскі сельсавет]] * [[вёска Красняны, Слабодскі сельсавет]] * [[вёска Кузьмічы, Слабодскі сельсавет]] * [[вёска Лейцы, Слабодскі сельсавет]] * [[вёска Пятрэлеўцы, Слабодскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Слабодскі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Слабодскі сельсавет]] * [[вёска Славічы, Слабодскі сельсавет]] * [[вёска Старына, Слабодскі сельсавет]] * [[вёска Янушаўка, Слабодскі сельсавет]] * [[вёска Яцыны, Слабодскі сельсавет]] * [[вёска Бадзені, Старагабскі сельсавет]] * [[вёска Баяры, Старагабскі сельсавет]] * [[вёска Вусаўшчына, Старагабскі сельсавет]] * [[вёска Гняздзішча, Старагабскі сельсавет]] * [[вёска Зані, Старагабскі сельсавет]] * [[вёска Канчані, Старагабскі сельсавет]] * [[вёска Качаны, Старагабскі сельсавет]] * [[вёска Ляхавічы, Старагабскі сельсавет]] * [[вёска Мазалеўшчына, Старагабскі сельсавет]] * [[вёска Місуны, Старагабскі сельсавет]] * [[вёска Мохавічы, Старагабскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Старагабскі сельсавет]] * [[вёска Новыя Габы, Старагабскі сельсавет]] * [[вёска Пятрова, Старагабскі сельсавет]] * [[вёска Раманаўшчына, Старагабскі сельсавет]] * [[вёска Старыя Габы, Старагабскі сельсавет]] * [[вёска Чарвячова, Старагабскі сельсавет]] * [[вёска Абрамы, Сырмежскі сельсавет]] * [[вёска Астраўляны, Сырмежскі сельсавет]] * [[вёска Балашы, Сырмежскі сельсавет]] * [[вёска Балтагузы, Сырмежскі сельсавет]] * [[вёска Баярнавічы, Сырмежскі сельсавет]] * [[вёска Беражныя, Сырмежскі сельсавет]] * [[вёска Буйкі, Сырмежскі сельсавет]] * [[вёска Воўчына, Сырмежскі сельсавет]] * [[вёска Іванкі, Сырмежскі сельсавет]] * [[вёска Каракулічы, Сырмежскі сельсавет]] * [[вёска Конціненты, Сырмежскі сельсавет]] * [[вёска Малая Сырмеж, Сырмежскі сельсавет]] * [[вёска Міціненты, Сырмежскі сельсавет]] * [[вёска Носавічы, Сырмежскі сельсавет]] * [[вёска Няверавічы, Сырмежскі сельсавет]] * [[вёска Памошша, Сырмежскі сельсавет]] * [[вёска Старлыгі, Сырмежскі сельсавет]] * [[вёска Сурвілы, Сырмежскі сельсавет]] * [[вёска Сырмеж, Сырмежскі сельсавет]] * [[вёска Сяляткі, Сырмежскі сельсавет]] * [[вёска Хмылкі, Сырмежскі сельсавет]] * [[вёска Хоневічы, Сырмежскі сельсавет]] * [[вёска Шэметава, Сырмежскі сельсавет]] * [[хутар Шэметава, Сырмежскі сельсавет]] * [[вёска Яневічы, Сырмежскі сельсавет]] * [[горад Нясвіж]] * [[гарадскі пасёлак Гарадзея, ГАРАДЗЕЙСКi]] * [[вёска Астроўкі, Астроўскі сельсавет]] * [[вёска Краснагоркі, Астроўскі сельсавет]] * [[вёска Макашы, Астроўскі сельсавет]] * [[вёска Малінаўка, Астроўскі сельсавет]] * [[вёска Новіны, Астроўскі сельсавет]] * [[вёска Прасці, Астроўскі сельсавет]] * [[вёска Стаўпішчы, Астроўскі сельсавет]] * [[вёска Янчыцы, Астроўскі сельсавет]] * [[вёска Барацькаўшчына, Гарадзейскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Лысіца, Гарадзейскі сельсавет]] * [[вёска Галаўцы, Гарадзейскі сельсавет]] * [[вёска Забалацце, Гарадзейскі сельсавет]] * [[вёска Завітая, Гарадзейскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Гарадзейскі сельсавет]] * [[вёска Копцеўшчына, Гарадзейскі сельсавет]] * [[вёска Маляўшчына, Гарадзейскі сельсавет]] * [[пасёлак Новагарадзейскі, Гарадзейскі сельсавет]] * [[вёска Новая Лысіца, Гарадзейскі сельсавет]] * [[вёска Студзёнкі, Гарадзейскі сельсавет]] * [[пасёлак Ударны, Гарадзейскі сельсавет]] * [[вёска Ужанка, Гарадзейскі сельсавет]] * [[вёска Грыцкевічы, Грыцкевіцкі сельсавет]] * [[вёска Грыцы, Грыцкевіцкі сельсавет]] * [[вёска Мацылёўшчына, Грыцкевіцкі сельсавет]] * [[вёска Нялепава, Грыцкевіцкі сельсавет]] * [[вёска Супрунавічы, Грыцкевіцкі сельсавет]] * [[вёска Аношкі, Казлоўскі сельсавет]] * [[вёска Гусакі, Казлоўскі сельсавет]] * [[вёска Долкінды, Казлоўскі сельсавет]] * [[вёска Жанкавічы, Казлоўскі сельсавет]] * [[вёска Казлы, Казлоўскі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Казлоўскі сельсавет]] * [[вёска Коханавічы, Казлоўскі сельсавет]] * [[вёска Малаеды, Казлоўскі сельсавет]] * [[вёска Хадатавічы, Казлоўскі сельсавет]] * [[вёска Альбянка, Карцэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Альхоўка, Карцэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Карцэвічы, Карцэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Малева, Карцэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Надзея, Карцэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Саска Ліпка, Карцэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Сычэва, Карцэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Асмолава, Ланскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Быхаўшчына, Ланскі сельсавет]] * [[вёска Дзямідавічы, Ланскі сельсавет]] * [[вёска Іванава, Ланскі сельсавет]] * [[вёска Касмовічы, Ланскі сельсавет]] * [[вёска Качановічы, Ланскі сельсавет]] * [[вёска Кіркаўшчына, Ланскі сельсавет]] * [[вёска Лань, Ланскі сельсавет]] * [[вёска Малая Быхаўшчына, Ланскі сельсавет]] * [[вёска Міцькавічы, Ланскі сельсавет]] * [[вёска Пукелеўшчына, Ланскі сельсавет]] * [[вёска Хрыпкава, Ланскі сельсавет]] * [[вёска Чанавічы, Ланскі сельсавет]] * [[вёска Баяры, Ліпскі сельсавет]] * [[вёска Высокая Ліпа, Ліпскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Ліпа, Ліпскі сельсавет]] * [[вёска Еськавічы, Ліпскі сельсавет]] * [[вёска Завушша, Ліпскі сельсавет]] * [[вёска Квачы, Ліпскі сельсавет]] * [[вёска Клепачы, Ліпскі сельсавет]] * [[вёска Круты Бераг, Ліпскі сельсавет]] * [[вёска Панюцічы, Ліпскі сельсавет]] * [[вёска Габруны, Лявонавіцкі сельсавет]] * [[вёска Грыбаўшчына, Лявонавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дубейкі, Лявонавіцкі сельсавет]] * [[вёска Лазавічы, Лявонавіцкі сельсавет]] * [[вёска Лесуны, Лявонавіцкі сельсавет]] * [[вёска Лявонавічы, Лявонавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ляхі, Лявонавіцкі сельсавет]] * [[вёска Мысліва, Лявонавіцкі сельсавет]] * [[вёска Пляшэвічы, Лявонавіцкі сельсавет]] * [[вёска Салтанаўшчына, Лявонавіцкі сельсавет]] * [[вёска Смалічы, Лявонавіцкі сельсавет]] * [[вёска Цякалаўшчына, Лявонавіцкі сельсавет]] * [[вёска Амлынцы, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Кучынаўшчына, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Новыя Навасёлкі, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Петухоўшчына, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Старыя Навасёлкі, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Стрыхараўшчына, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Альба, Нясвіжскі сельсавет]] * [[вёска Вайнілавічы, Нясвіжскі сельсавет]] * [[вёска Ганусаўшчына, Нясвіжскі сельсавет]] * [[пасёлак Дзяржгатункаўчастак, Нясвіжскі сельсавет]] * [[вёска Заазер'е, Нясвіжскі сельсавет]] * [[вёска Караліна, Нясвіжскі сельсавет]] * [[вёска Мікулічы, Нясвіжскі сельсавет]] * [[вёска Пагулянка, Нясвіжскі сельсавет]] * [[вёска Прасмыкаўшчына, Нясвіжскі сельсавет]] * [[вёска Рудаўка, Нясвіжскі сельсавет]] * [[вёска Слаўкава, Нясвіжскі сельсавет]] * [[вёска Фальваркоўцы, Нясвіжскі сельсавет]] * [[вёска Фэрбаўшчына, Нясвіжскі сельсавет]] * [[вёска Андрушы, Сейлавіцкі сельсавет]] * [[вёска Кунаса, Сейлавіцкі сельсавет]] * [[вёска Сейлавічы, Сейлавіцкі сельсавет]] * [[вёска Грускова, Сноўскі сельсавет]] * [[вёска Друцкаўшчына, Сноўскі сельсавет]] * [[вёска Новы Сноў, Сноўскі сельсавет]] * [[вёска Пагарэльцы, Сноўскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Сноўскі сельсавет]] * [[вёска Сноў, Сноўскі сельсавет]] * [[вёска Сынгалы, Сноўскі сельсавет]] * [[вёска Сычы, Сноўскі сельсавет]] * [[вёска Тарэйкі, Сноўскі сельсавет]] * [[вёска Хвоева, Сноўскі сельсавет]] * [[вёска Церасполле, Сноўскі сельсавет]] * [[вёска Бузуны, Юшавіцкі сельсавет]] * [[вёска Бучныя, Юшавіцкі сельсавет]] * [[вёска Затур'я, Юшавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ракавічы, Юшавіцкі сельсавет]] * [[вёска Цагельня, Юшавіцкі сельсавет]] * [[вёска Юшавічы, Юшавіцкі сельсавет]] * [[горад Мар'іна Горка]] * [[р.пасёлак Праўдзінскі]] * [[гарадскі пасёлак Рудзенск]] * [[гарадскі пасёлак Свіслач]] * [[вёска Залужжа]] * [[вёска Ізбішча]] * [[вёска Рошча]] * [[вёска Цагельня]] * [[вёска Чырвоны Бераг]] * [[р.пасёлак Праўдзінскі, Праўдзінскі сельсавет]] * [[вёска Анятова, Рудзенскі сельсавет]] * [[вёска Астравы, Рудзенскі сельсавет]] * [[вёска Бор, Рудзенскі сельсавет]] * [[вёска Бярозаўка, Рудзенскі сельсавет]] * [[вёска Варонічы, Рудзенскі сельсавет]] * [[вёска Варшаўка, Рудзенскі сельсавет]] * [[вёска Васількі, Рудзенскі сельсавет]] * [[вёска Востраў, Рудзенскі сельсавет]] * [[вёска Доўгі, Рудзенскі сельсавет]] * [[вёска Крыніца, Рудзенскі сельсавет]] * [[вёска Рог, Рудзенскі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Рудзенск, Рудзенскі сельсавет]] * [[вёска Рудзенск 2, Рудзенскі сельсавет]] * [[вёска Русаковічы, Рудзенскі сельсавет]] * [[вёска Цітва, Рудзенскі сельсавет]] * [[пасёлак Дружны, Свіслацкі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Свіслач, Свіслацкі сельсавет]] * [[вёска Ананічы, Ананіцкі сельсавет]] * [[вёска Баські, Ананіцкі сельсавет]] * [[вёска Дубраўка, Ананіцкі сельсавет]] * [[вёска Капскія, Ананіцкі сельсавет]] * [[вёска Крамяні, Ананіцкі сельсавет]] * [[вёска Падбярэжжа, Ананіцкі сельсавет]] * [[вёска Сітнікі, Ананіцкі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Ананіцкі сельсавет]] * [[вёска Стары Двор, Ананіцкі сельсавет]] * [[вёска Хочын, Ананіцкі сельсавет]] * [[вёска Блонь, Блонскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Блонскі сельсавет]] * [[вёска Звязда, Блонскі сельсавет]] * [[вёска Крупка, Блонскі сельсавет]] * [[вёска Любін, Блонскі сельсавет]] * [[вёска Сіротка, Блонскі сельсавет]] * [[вёска Скобраўка, Блонскі сельсавет]] * [[вёска Уладзіміраўка, Блонскі сельсавет]] * [[вёска Бабы, Блужскі сельсавет]] * [[вёска Берлеж, Блужскі сельсавет]] * [[пасёлак Блужа, Блужскі сельсавет]] * [[раз'езд Блужа, Блужскі сельсавет]] * [[вёска Блужа, Блужскі сельсавет]] * [[вёска Горадзень, Блужскі сельсавет]] * [[вёска Паддзягцярня, Блужскі сельсавет]] * [[вёска Плітніца, Блужскі сельсавет]] * [[вёска Угодзіна, Блужскі сельсавет]] * [[вёска Антанова, Вецярэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Вецярэвічы, Вецярэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Вецярэвічы 2, Вецярэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Вяркалы, Вецярэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Лучкі, Вецярэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Міхалова, Вецярэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Пратасаўшчына, Вецярэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Пруцк, Вецярэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Вецярэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Гарэлец, Гарэлецкі сельсавет]] * [[вёска Ліпнікі, Гарэлецкі сельсавет]] * [[вёска Ліпск, Гарэлецкі сельсавет]] * [[вёска Пцічанская, Гарэлецкі сельсавет]] * [[вёска Пясчанка, Гарэлецкі сельсавет]] * [[вёска Ржышча, Гарэлецкі сельсавет]] * [[вёска Янка Купала, Гарэлецкі сельсавет]] * [[вёска Ванькоўшчына, Голацкі сельсавет]] * [[вёска Голацк, Голацкі сельсавет]] * [[вёска Кадунова, Голацкі сельсавет]] * [[вёска Лысоўшчына, Голацкі сельсавет]] * [[вёска Матарова, Голацкі сельсавет]] * [[вёска Матароўшчына, Голацкі сельсавет]] * [[вёска Пяскі, Голацкі сельсавет]] * [[вёска Сінінкі, Голацкі сельсавет]] * [[вёска Труд, Голацкі сельсавет]] * [[вёска Феліцыянава, Голацкі сельсавет]] * [[вёска Хазянінкі, Голацкі сельсавет]] * [[вёска Белае, Дрычынскі сельсавет]] * [[вёска Вішнёўка, Дрычынскі сельсавет]] * [[вёска Вясёлае, Дрычынскі сельсавет]] * [[вёска Горкі, Дрычынскі сельсавет]] * [[вёска Граддзё, Дрычынскі сельсавет]] * [[вёска Груд, Дрычынскі сельсавет]] * [[вёска Дрычын, Дрычынскі сельсавет]] * [[вёска Калінаўка, Дрычынскі сельсавет]] * [[вёска Капейнае, Дрычынскі сельсавет]] * [[вёска Каробавічы, Дрычынскі сельсавет]] * [[вёска Красны Яр, Дрычынскі сельсавет]] * [[вёска Малінаўка, Дрычынскі сельсавет]] * [[вёска Маргі, Дрычынскі сельсавет]] * [[вёска Нізоўка, Дрычынскі сельсавет]] * [[вёска Ніўкі, Дрычынскі сельсавет]] * [[вёска Новы Кут, Дрычынскі сельсавет]] * [[вёска Паддуб'е, Дрычынскі сельсавет]] * [[вёска Пенякі, Дрычынскі сельсавет]] * [[вёска Салаўі, Дрычынскі сельсавет]] * [[вёска Сетча, Дрычынскі сельсавет]] * [[вёска Станіславова, Дрычынскі сельсавет]] * [[вёска Шыманаў Кут, Дрычынскі сельсавет]] * [[вёска Янкава, Дрычынскі сельсавет]] * [[вёска Быцень, Дубраўскі сельсавет]] * [[вёска Вітораж, Дубраўскі сельсавет]] * [[вёска Вомельна, Дубраўскі сельсавет]] * [[вёска Вялень, Дубраўскі сельсавет]] * [[вёска Дубраўка, Дубраўскі сельсавет]] * [[вёска Запярынне, Дубраўскі сельсавет]] * [[вёска Клятное, Дубраўскі сельсавет]] * [[вёска Кляцішына, Дубраўскі сельсавет]] * [[вёска Любячка, Дубраўскі сельсавет]] * [[вёска Мельніца, Дубраўскі сельсавет]] * [[вёска Новы Уборак, Дубраўскі сельсавет]] * [[вёска Пушча, Дубраўскі сельсавет]] * [[вёска Сінча, Дубраўскі сельсавет]] * [[вёска Спічнік, Дубраўскі сельсавет]] * [[вёска Ягаднае, Дубраўскі сельсавет]] * [[вёска Благадаць, Дукорскі сельсавет]] * [[вёска Вясёлае, Дукорскі сельсавет]] * [[вёска Галянберг, Дукорскі сельсавет]] * [[вёска Дукора, Дукорскі сельсавет]] * [[вёска Жораўка, Дукорскі сельсавет]] * [[вёска Красная Ніва, Дукорскі сельсавет]] * [[вёска Маладнева, Дукорскі сельсавет]] * [[вёска Маставая, Дукорскі сельсавет]] * [[вёска Пабеда, Дукорскі сельсавет]] * [[вёска Падліпкі, Дукорскі сельсавет]] * [[вёска Рабінаўка, Дукорскі сельсавет]] * [[вёска Станкі, Дукорскі сельсавет]] * [[вёска Уборкі, Дукорскі сельсавет]] * [[вёска Энергія, Дукорскі сельсавет]] * [[вёска Асавок, Краснаакцябрскі сельсавет]] * [[вёска Балоча, Краснаакцябрскі сельсавет]] * [[вёска Высокая Старына, Краснаакцябрскі сельсавет]] * [[вёска Дукаўка, Краснаакцябрскі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Краснаакцябрскі сельсавет]] * [[вёска Зафранцузская Грэбля, Краснаакцябрскі сельсавет]] * [[вёска Красны Акцябр, Краснаакцябрскі сельсавет]] * [[вёска Падкоссе, Краснаакцябрскі сельсавет]] * [[вёска Растокі, Краснаакцябрскі сельсавет]] * [[вёска Рэпішча, Краснаакцябрскі сельсавет]] * [[вёска Снусцік, Краснаакцябрскі сельсавет]] * [[вёска Французская Грэбля, Краснаакцябрскі сельсавет]] * [[вёска Хідра, Краснаакцябрскі сельсавет]] * [[вёска Ясная Паляна, Краснаакцябрскі сельсавет]] * [[вёска Асака, Навапольскі сельсавет]] * [[вёска Бахаравічы, Навапольскі сельсавет]] * [[вёска Белькавічы, Навапольскі сельсавет]] * [[вёска Войраўка, Навапольскі сельсавет]] * [[вёска Грэбень, Навапольскі сельсавет]] * [[вёска Дудзічы, Навапольскі сельсавет]] * [[вёска Замосце, Навапольскі сельсавет]] * [[вёска Зарачаны, Навапольскі сельсавет]] * [[вёска Культура, Навапольскі сельсавет]] * [[вёска Наваполле, Навапольскі сельсавет]] * [[вёска Падгацце, Навапольскі сельсавет]] * [[вёска Падляддзе, Навапольскі сельсавет]] * [[вёска Пціч, Навапольскі сельсавет]] * [[вёска Распуцце, Навапольскі сельсавет]] * [[вёска Шабуні, Навапольскі сельсавет]] * [[вёска Антанова, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Бор, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Вяндзеж, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Гарадок, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Града, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Дайнава, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Загай, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Кавалёва, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Купалле, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Люці, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Лядцо, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Мар'іна, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Міхайлава, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Падвілле, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сенажаткі, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Скрыль, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Скрыль-Слабада, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Хацешава, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Яснае, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Балачанка, Пухавіцкі сельсавет]] * [[вёска Баравая, Пухавіцкі сельсавет]] * [[вёска Восава, Пухавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Лукі, Пухавіцкі сельсавет]] * [[вёска Глушка, Пухавіцкі сельсавет]] * [[вёска Зацітава Слабада, Пухавіцкі сельсавет]] * [[вёска Зацішша, Пухавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ліпнікі, Пухавіцкі сельсавет]] * [[вёска Маркаўчызна, Пухавіцкі сельсавет]] * [[вёска Машчонава, Пухавіцкі сельсавет]] * [[вёска Міжрэчча, Пухавіцкі сельсавет]] * [[вёска Наваполле, Пухавіцкі сельсавет]] * [[вёска Падбярэжжа, Пухавіцкі сельсавет]] * [[вёска Падсобнае, Пухавіцкі сельсавет]] * [[вёска Пестун, Пухавіцкі сельсавет]] * [[вёска Пухавічы, Пухавіцкі сельсавет]] * [[вёска Раўчак, Пухавіцкі сельсавет]] * [[вёска Забалацце, Пярэжырскі сельсавет]] * [[вёска Забічаны, Пярэжырскі сельсавет]] * [[вёска Зазер'е, Пярэжырскі сельсавет]] * [[вёска Зазерка, Пярэжырскі сельсавет]] * [[вёска Караваева, Пярэжырскі сельсавет]] * [[вёска Лешніца, Пярэжырскі сельсавет]] * [[вёска Маліннікі, Пярэжырскі сельсавет]] * [[вёска Пярэжыр, Пярэжырскі сельсавет]] * [[вёска Раўнаполле, Пярэжырскі сельсавет]] * [[вёска Рыбцы, Пярэжырскі сельсавет]] * [[вёска Седча, Пярэжырскі сельсавет]] * [[вёска Такарня, Пярэжырскі сельсавет]] * [[вёска Яснаўка, Пярэжырскі сельсавет]] * [[вёска Борцы, Селецкі сельсавет]] * [[вёска Бярэзнікі, Селецкі сельсавет]] * [[вёска Выемка, Селецкі сельсавет]] * [[вёска Грыбное, Селецкі сельсавет]] * [[вёска Дубавое, Селецкі сельсавет]] * [[вёска Ельнікі, Селецкі сельсавет]] * [[вёска Завод, Селецкі сельсавет]] * [[вёска Ільінка, Селецкі сельсавет]] * [[вёска Карнічае, Селецкі сельсавет]] * [[вёска Кашалі, Селецкі сельсавет]] * [[вёска Ладымер, Селецкі сельсавет]] * [[вёска Міжылішча, Селецкі сельсавет]] * [[вёска Мірная, Селецкі сельсавет]] * [[вёска Медзенае, Селецкі сельсавет]] * [[вёска Пагарэлец, Селецкі сельсавет]] * [[вёска Паднямонец, Селецкі сельсавет]] * [[вёска Парэчча, Селецкі сельсавет]] * [[вёска Пахар, Селецкі сельсавет]] * [[вёска Рудзіца, Селецкі сельсавет]] * [[вёска Селецк, Селецкі сельсавет]] * [[вёска Селішча, Селецкі сельсавет]] * [[вёска Ямнае, Селецкі сельсавет]] * [[вёска Залог Пяцілеткі, Суцінскі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Суцінскі сельсавет]] * [[вёска Красны Пасёлак, Суцінскі сельсавет]] * [[вёска Мацеевічы, Суцінскі сельсавет]] * [[вёска Суцін, Суцінскі сельсавет]] * [[вёска Шэлехава, Суцінскі сельсавет]] * [[вёска Барбарова, Сяргеевіцкі сельсавет]] * [[вёска Валасач, Сяргеевіцкі сельсавет]] * [[вёска Дубрава, Сяргеевіцкі сельсавет]] * [[вёска Кавалевічы, Сяргеевіцкі сельсавет]] * [[вёска Крыстампалле, Сяргеевіцкі сельсавет]] * [[вёска Кукіга, Сяргеевіцкі сельсавет]] * [[вёска Малінаўка, Сяргеевіцкі сельсавет]] * [[вёска Прыстань, Сяргеевіцкі сельсавет]] * [[вёска Слопішчы, Сяргеевіцкі сельсавет]] * [[вёска Сяргеевічы, Сяргеевіцкі сельсавет]] * [[вёска Церабель, Сяргеевіцкі сельсавет]] * [[вёска Арэшкавічы, Талькаўскі сельсавет]] * [[вёска Блужскі Бор, Талькаўскі сельсавет]] * [[вёска Весялова, Талькаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Поле, Талькаўскі сельсавет]] * [[вёска Дзям'янаўка, Талькаўскі сельсавет]] * [[вёска Калінаўка, Талькаўскі сельсавет]] * [[вёска Каляюгі, Талькаўскі сельсавет]] * [[вёска Ленінск, Талькаўскі сельсавет]] * [[вёска Лявонаўка, Талькаўскі сельсавет]] * [[вёска Малінаўка, Талькаўскі сельсавет]] * [[вёска Насыцк, Талькаўскі сельсавет]] * [[вёска Рудня, Талькаўскі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Талькаўскі сельсавет]] * [[вёска Талька, Талькаўскі сельсавет]] * [[вёска Церабуты, Талькаўскі сельсавет]] * [[вёска Чароты, Талькаўскі сельсавет]] * [[вёска Яноўка, Талькаўскі сельсавет]] * [[вёска Вугалец, Турынскі сельсавет]] * [[вёска Вясёлая Горка, Турынскі сельсавет]] * [[вёска Вясёлы Гай, Турынскі сельсавет]] * [[вёска Жаркава, Турынскі сельсавет]] * [[вёска Зара, Турынскі сельсавет]] * [[вёска Ізбішча, Турынскі сельсавет]] * [[вёска Ільіч, Турынскі сельсавет]] * [[вёска Калініна, Турынскі сельсавет]] * [[вёска Коласаўка, Турынскі сельсавет]] * [[вёска Красны Пахар, Турынскі сельсавет]] * [[вёска Леніна, Турынскі сельсавет]] * [[вёска Новае Жыццё, Турынскі сельсавет]] * [[вёска Первы Май, Турынскі сельсавет]] * [[вёска Свабода, Турынскі сельсавет]] * [[вёска Светлы Бор, Турынскі сельсавет]] * [[вёска Смычка, Турынскі сельсавет]] * [[вёска Турын, Турынскі сельсавет]] * [[вёска Цешкава, Турынскі сельсавет]] * [[вёска Шкавілаўка, Турынскі сельсавет]] * [[вёска Азярычына, Узлянскі сельсавет]] * [[вёска Баравая Слабада, Узлянскі сельсавет]] * [[вёска Берчукі, Узлянскі сельсавет]] * [[вёска Будзёнаўка, Узлянскі сельсавет]] * [[вёска Вераб'ёўка, Узлянскі сельсавет]] * [[вёска Едліна, Узлянскі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Узлянскі сельсавет]] * [[вёска Кухараўка, Узлянскі сельсавет]] * [[вёска Ленінскі, Узлянскі сельсавет]] * [[вёска Махоўка, Узлянскі сельсавет]] * [[вёска Навасады, Узлянскі сельсавет]] * [[вёска Пагуляйка, Узлянскі сельсавет]] * [[вёска Падбор'е, Узлянскі сельсавет]] * [[вёска Пяскі, Узлянскі сельсавет]] * [[вёска Таварскія, Узлянскі сельсавет]] * [[вёска Узляны, Узлянскі сельсавет]] * [[вёска Ушанка, Узлянскі сельсавет]] * [[вёска Шалягі, Узлянскі сельсавет]] * [[вёска Габрыелеўка, Шацкі сельсавет]] * [[вёска Забярэзцы, Шацкі сельсавет]] * [[вёска Задашчэнне, Шацкі сельсавет]] * [[вёска Лявонавічы, Шацкі сельсавет]] * [[вёска Старынкі, Шацкі сельсавет]] * [[вёска Шацк, Шацкі сельсавет]] * [[вёска Акцябр, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Бязверхавічы, Акцябрскі сельсавет]] * [[пасёлак Бязверхавічы, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Еўлічы, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Машчыцы, Акцябрскі сельсавет]] * [[пасёлак Рэтаўшчына, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Селішча, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Цалевічы, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Амговічы, Амговіцкі сельсавет]] * [[вёска Аступішча, Амговіцкі сельсавет]] * [[вёска Гутніца, Амговіцкі сельсавет]] * [[вёска Дворышча, Амговіцкі сельсавет]] * [[вёска Каліта, Амговіцкі сельсавет]] * [[вёска Краснае, Амговіцкі сельсавет]] * [[вёска Кучына, Амговіцкі сельсавет]] * [[вёска Ляхава, Амговіцкі сельсавет]] * [[вёска Новы Гуткоў, Амговіцкі сельсавет]] * [[вёска Падлошыца, Амговіцкі сельсавет]] * [[вёска Падстарэва, Амговіцкі сельсавет]] * [[вёска Паўлаўка, Амговіцкі сельсавет]] * [[вёска Рубеж, Амговіцкі сельсавет]] * [[вёска Сліўка, Амговіцкі сельсавет]] * [[вёска Стары Гуткоў, Амговіцкі сельсавет]] * [[вёска Старэва, Амговіцкі сельсавет]] * [[вёска Тарасаўка, Амговіцкі сельсавет]] * [[вёска Хінолаўка, Амговіцкі сельсавет]] * [[вёска Хорашава, Амговіцкі сельсавет]] * [[вёска Ціхань, Амговіцкі сельсавет]] * [[вёска Чырвоная Старонка, Амговіцкі сельсавет]] * [[вёска Балотчыцы, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Белічы, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Горкі, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Квасынічы, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Млынка, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Навабелічы, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Чыжоўка, Беліцкі сельсавет]] * [[вёска Бокшыцы, Бокшыцкі сельсавет]] * [[вёска Васілінкі, Бокшыцкі сельсавет]] * [[вёска Гарадзішча, Бокшыцкі сельсавет]] * [[вёска Гарохаўка, Бокшыцкі сельсавет]] * [[вёска Забалаць, Бокшыцкі сельсавет]] * [[вёска Загор'е, Бокшыцкі сельсавет]] * [[вёска Заполле, Бокшыцкі сельсавет]] * [[вёска Кухты, Бокшыцкі сельсавет]] * [[вёска Малая Падзер, Бокшыцкі сельсавет]] * [[вёска Малоткава, Бокшыцкі сельсавет]] * [[вёска Міхейкі, Бокшыцкі сельсавет]] * [[вёска Новая Ніва, Бокшыцкі сельсавет]] * [[вёска Прошчыцы, Бокшыцкі сельсавет]] * [[вёска Радзічава, Бокшыцкі сельсавет]] * [[вёска Уланава, Бокшыцкі сельсавет]] * [[вёска Ушаловічы, Бокшыцкі сельсавет]] * [[вёска Боркі, Вясейскі сельсавет]] * [[вёска Буслаўка, Вясейскі сельсавет]] * [[вёска Бярозаўка, Вясейскі сельсавет]] * [[вёска Васількова, Вясейскі сельсавет]] * [[вёска Вясея, Вясейскі сельсавет]] * [[вёска Ізбудзішча, Вясейскі сельсавет]] * [[вёска Камора, Вясейскі сельсавет]] * [[вёска Краснае Сяло, Вясейскі сельсавет]] * [[вёска Ленькі, Вясейскі сельсавет]] * [[вёска Ліпнікі, Вясейскі сельсавет]] * [[вёска Лошыца, Вясейскі сельсавет]] * [[вёска Муравішчына, Вясейскі сельсавет]] * [[вёска Мялешкі, Вясейскі сельсавет]] * [[вёска Набушава, Вясейскі сельсавет]] * [[вёска Папоўцы, Вясейскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Вясейскі сельсавет]] * [[вёска Таліца, Вясейскі сельсавет]] * [[вёска Азярцы, Гацукоўскі сельсавет]] * [[вёска Белая Лужа, Гацукоўскі сельсавет]] * [[вёска Белы Бор, Гацукоўскі сельсавет]] * [[вёска Буда Грэская, Гацукоўскі сельсавет]] * [[вёска Вежы, Гацукоўскі сельсавет]] * [[вёска Гацук, Гацукоўскі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Гацукоўскі сельсавет]] * [[вёска Крывая Града, Гацукоўскі сельсавет]] * [[вёска Астравок, Грэскі сельсавет]] * [[вёска Вераб'ёва, Грэскі сельсавет]] * [[вёска Грэск, Грэскі сельсавет]] * [[вёска Забелы, Грэскі сельсавет]] * [[вёска Марозы, Грэскі сельсавет]] * [[пасёлак Прагрэс, Грэскі сельсавет]] * [[вёска Старына, Грэскі сельсавет]] * [[вёска Сцяпкова, Грэскі сельсавет]] * [[вёска Ульянаўка, Грэскі сельсавет]] * [[вёска Швяды, Грэскі сельсавет]] * [[вёска Шышчыцы, Грэскі сельсавет]] * [[вёска Яўладавічы, Грэскі сельсавет]] * [[вёска Барок, Знаменскі сельсавет]] * [[пасёлак Беларусь, Знаменскі сельсавет]] * [[вёска Ванькоўшчына, Знаменскі сельсавет]] * [[пасёлак Вішнёўка, Знаменскі сельсавет]] * [[пасёлак Дуброва, Знаменскі сельсавет]] * [[вёска Знамя, Знаменскі сельсавет]] * [[вёска Лапацічы, Знаменскі сельсавет]] * [[пасёлак Малінаўка, Знаменскі сельсавет]] * [[пасёлак Міхайлаўка, Знаменскі сельсавет]] * [[пасёлак Сахалін, Знаменскі сельсавет]] * [[пасёлак Свабодны, Знаменскі сельсавет]] * [[вёска Сераднякі, Знаменскі сельсавет]] * [[пасёлак Сераднякі, Знаменскі сельсавет]] * [[пасёлак Усход, Знаменскі сельсавет]] * [[пасёлак Хлебны Клін, Знаменскі сельсавет]] * [[вёска Чырвоная Ніва, Знаменскі сельсавет]] * [[вёска Вялікі Быкоў, Ісернскі сельсавет]] * [[вёска Гуляева, Ісернскі сельсавет]] * [[вёска Ісерна, Ісернскі сельсавет]] * [[вёска Калінаўка, Ісернскі сельсавет]] * [[пасёлак Малінаўка, Ісернскі сельсавет]] * [[вёска Малы Быкоў, Ісернскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Ісернскі сельсавет]] * [[вёска Нежаўка, Ісернскі сельсавет]] * [[вёска Панічы, Ісернскі сельсавет]] * [[вёска Агароднікі, Казловіцкі сельсавет]] * [[вёска Бліжнія Бандары, Казловіцкі сельсавет]] * [[вёска Валаты, Казловіцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Падзер, Казловіцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Сліва, Казловіцкі сельсавет]] * [[вёска Дальнія Бандары, Казловіцкі сельсавет]] * [[вёска Казловічы, Казловіцкі сельсавет]] * [[вёска Лесуны, Казловіцкі сельсавет]] * [[вёска Малая Сліва, Казловіцкі сельсавет]] * [[вёска Ячава, Казловіцкі сельсавет]] * [[вёска Агароднікі, кі сельсаветраўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Журава, кі сельсаветраўскі сельсавет]] * [[вёска Іванаўскія Агароднікі, кі сельсаветраўскі сельсавет]] * [[вёска Івань, кі сельсаветраўскі сельсавет]] * [[вёска Кірава, кі сельсаветраўскі сельсавет]] * [[вёска Кляпчаны, кі сельсаветраўскі сельсавет]] * [[вёска Лясішча, кі сельсаветраўскі сельсавет]] * [[вёска Маглышы, кі сельсаветраўскі сельсавет]] * [[вёска Малая Падзер, кі сельсаветраўскі сельсавет]] * [[вёска Навадворцы, кі сельсаветраўскі сельсавет]] * [[вёска Новы Двор, кі сельсаветраўскі сельсавет]] * [[вёска Працавічы, кі сельсаветраўскі сельсавет]] * [[вёска Устрань, кі сельсаветраўскі сельсавет]] * [[вёска Заляддзе, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Кажушкі, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Леніна, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Нявязцы, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Падлессе, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Славінск, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Ульянаўка, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Цяраспаль, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Шалавічы, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Боркі, Маяцкі сельсавет]] * [[вёска Ветка, Маяцкі сельсавет]] * [[вёска Клешава, Маяцкі сельсавет]] * [[вёска Леткаўшчына, Маяцкі сельсавет]] * [[вёска Маяк, Маяцкі сельсавет]] * [[вёска Мусічы, Маяцкі сельсавет]] * [[вёска Шулякі, Маяцкі сельсавет]] * [[вёска Заграддзе, Паўстынскі сельсавет]] * [[вёска Кублішча, Паўстынскі сельсавет]] * [[вёска Мерашыно, Паўстынскі сельсавет]] * [[вёска Паўстынь, Паўстынскі сельсавет]] * [[вёска Рабак, Паўстынскі сельсавет]] * [[вёска Апаліны, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Баравая, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Гольчычы, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Жылін Брод, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Кальчыцы, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Кулікі, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Навінкі, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Ніва, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Палікараўка, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Пільня, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Ржаўка, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Строхава, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Таковішча, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Шантароўшчына, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Адамова, Покрашаўскі сельсавет]] * [[вёска Ануфравічы, Покрашаўскі сельсавет]] * [[вёска Бабовішчы, Покрашаўскі сельсавет]] * [[вёска Вынісцы, Покрашаўскі сельсавет]] * [[вёска Замосце, Покрашаўскі сельсавет]] * [[вёска Ленькі, Покрашаўскі сельсавет]] * [[вёска Паўлаўка, Покрашаўскі сельсавет]] * [[вёска Покрашава, Покрашаўскі сельсавет]] * [[вёска Рудня, Покрашаўскі сельсавет]] * [[вёска Бялевічы, Рачкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Замошша, Рачкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Кавержыцы, Рачкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Лядна, Рачкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Малышэвічы, Рачкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Новыя Рачкавічы, Рачкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Прыдзіркі, Рачкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Пятніцы, Рачкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Рачкавічы, Рачкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Славіна, Рачкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Танежыцы, Рачкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Чайчыцы, Рачкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Чапліцы, Рачкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Чапліцы, Рачкавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Юлісіно, Рачкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Аступішча, Сорагскі сельсавет]] * [[вёска Волашава, Сорагскі сельсавет]] * [[вёска Круглае, Сорагскі сельсавет]] * [[вёска Мелітонава, Сорагскі сельсавет]] * [[вёска Рыжыца, Сорагскі сельсавет]] * [[вёска Сорагі, Сорагскі сельсавет]] * [[вёска Бранава, Сяражскі сельсавет]] * [[вёска Бранавічы, Сяражскі сельсавет]] * [[вёска Варкавічы, Сяражскі сельсавет]] * [[пасёлак Качалава, Сяражскі сельсавет]] * [[вёска Лучнікі, Сяражскі сельсавет]] * [[вёска Падліпцы, Сяражскі сельсавет]] * [[вёска Паўлаўка, Сяражскі сельсавет]] * [[вёска Сярагі, Сяражскі сельсавет]] * [[рабочы пасёлак Зялёны Бор]] * [[горад Смалявічы]] * [[вёска Восава]] * [[вёска Калюга]] * [[вёска Крыніца]] * [[вёска Прысынак]] * [[вёска Рабы Слуп]] * [[вёска Уборкі]] * [[вёска Чорны Лес]] * [[вёска Астравы, Зеленаборскі сельсавет]] * [[рабочы пасёлак Зялёны Бор, Зеленаборскі сельсавет]] * [[вёска Багута, Азярыцкаслабадскі сельсавет]] * [[вёска Батурынка, Азярыцкаслабадскі сельсавет]] * [[вёска Высокая Горка, Азярыцкаслабадскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Залужжа, Азярыцкаслабадскі сельсавет]] * [[вёска Грудок, Азярыцкаслабадскі сельсавет]] * [[вёска Дамашаны, Азярыцкаслабадскі сельсавет]] * [[вёска Дынараўка, Азярыцкаслабадскі сельсавет]] * [[вёска Задомля, Азярыцкаслабадскі сельсавет]] * [[вёска Ліпнікі, Азярыцкаслабадскі сельсавет]] * [[пасёлак Лужкі, Азярыцкаслабадскі сельсавет]] * [[вёска Магістральная, Азярыцкаслабадскі сельсавет]] * [[вёска Малое Залужжа, Азярыцкаслабадскі сельсавет]] * [[вёска Масцішча, Азярыцкаслабадскі сельсавет]] * [[вёска Новае Жыццё, Азярыцкаслабадскі сельсавет]] * [[вёска Пераезная, Азярыцкаслабадскі сельсавет]] * [[вёска Рудамэйка, Азярыцкаслабадскі сельсавет]] * [[вёска Сасновая, Азярыцкаслабадскі сельсавет]] * [[вёска Скураты, Азярыцкаслабадскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Азярыцкаслабадскі сельсавет]] * [[вёска Вялікі Камень, Драчкаўскі сельсавет]] * [[вёска Грыва, Драчкаўскі сельсавет]] * [[вёска Драчкава, Драчкаўскі сельсавет]] * [[вёска Дуброва, Драчкаўскі сельсавет]] * [[вёска Калюга, Драчкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ляды, Драчкаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Ляды, Драчкаўскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Ляды, Драчкаўскі сельсавет]] * [[хутар Пабрацімаўка, Драчкаўскі сельсавет]] * [[вёска Паддубнае, Драчкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сінія Горы, Драчкаўскі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Драчкаўскі сельсавет]] * [[вёска Старына, Драчкаўскі сельсавет]] * [[вёска Арлова, Жодзінскі сельсавет]] * [[вёска Асіннік, Жодзінскі сельсавет]] * [[вёска Бабі Лес, Жодзінскі сельсавет]] * [[вёска Барсукі, Жодзінскі сельсавет]] * [[вёска Белая Лужа, Жодзінскі сельсавет]] * [[вёска Буда, Жодзінскі сельсавет]] * [[вёска Будагова, Жодзінскі сельсавет]] * [[вёска Бярозавіца, Жодзінскі сельсавет]] * [[вёска Востраў, Жодзінскі сельсавет]] * [[вёска Высокія Ляды, Жодзінскі сельсавет]] * [[вёска Глінішча, Жодзінскі сельсавет]] * [[вёска Градкі, Жодзінскі сельсавет]] * [[пасёлак Дарожны, Жодзінскі сельсавет]] * [[вёска Жажэлка, Жодзінскі сельсавет]] * [[вёска Забрадзенне, Жодзінскі сельсавет]] * [[вёска Залатая Горка, Жодзінскі сельсавет]] * [[вёска Замлынне, Жодзінскі сельсавет]] * [[вёска Калюжкі, Жодзінскі сельсавет]] * [[вёска Крутая Гара, Жодзінскі сельсавет]] * [[вёска Лютка, Жодзінскі сельсавет]] * [[вёска Напалкі, Жодзінскі сельсавет]] * [[вёска Новыя Градкі, Жодзінскі сельсавет]] * [[вёска Паддуб'е, Жодзінскі сельсавет]] * [[вёска Перамежнае, Жодзінскі сельсавет]] * [[вёска Прыбор'е, Жодзінскі сельсавет]] * [[вёска Расошнае, Жодзінскі сельсавет]] * [[хутар Росіна Паляна, Жодзінскі сельсавет]] * [[вёска Сухі Востраў, Жодзінскі сельсавет]] * [[вёска Тачылішча, Жодзінскі сельсавет]] * [[вёска Трубянок, Жодзінскі сельсавет]] * [[вёска Яловіца, Жодзінскі сельсавет]] * [[вёска Ялоўка, Жодзінскі сельсавет]] * [[вёска Арэшнікі, Забалоцкі сельсавет]] * [[вёска Ганчароўка, Забалоцкі сельсавет]] * [[вёска Дубраўка, Забалоцкі сельсавет]] * [[вёска Забалоцце, Забалоцкі сельсавет]] * [[вёска Загор'е, Забалоцкі сельсавет]] * [[вёска Масцішча, Забалоцкі сельсавет]] * [[вёска Мікалаевічы, Забалоцкі сельсавет]] * [[вёска Падыгрушша, Забалоцкі сельсавет]] * [[вёска Смольніца, Забалоцкі сельсавет]] * [[вёска Станок-Вадзіца, Забалоцкі сельсавет]] * [[вёска Старына, Забалоцкі сельсавет]] * [[вёска Чэрнікаўшчына, Забалоцкі сельсавет]] * [[вёска Алесіна, Курганскі сельсавет]] * [[хутар Аслессе, Курганскі сельсавет]] * [[вёска Асташонкі, Курганскі сельсавет]] * [[вёска Верхмень, Курганскі сельсавет]] * [[вёска Дабраводка, Курганскі сельсавет]] * [[вёска Дубнікі, Курганскі сельсавет]] * [[вёска Дуброва, Курганскі сельсавет]] * [[вёска Журавок, Курганскі сельсавет]] * [[Забалоцце (Курганскі сельсавет)]] * [[вёска Заброддзе, Курганскі сельсавет]] * [[вёска Замосце, Курганскі сельсавет]] * [[вёска Кляннік, Курганскі сельсавет]] * [[вёска Кляннік-Ніз, Курганскі сельсавет]] * [[вёска Курганне, Курганскі сельсавет]] * [[вёска Падліп'е, Курганскі сельсавет]] * [[вёска Пацічова, Курганскі сельсавет]] * [[вёска Пеліка, Курганскі сельсавет]] * [[хутар Разедзі, Курганскі сельсавет]] * [[вёска Старая Дуброва, Курганскі сельсавет]] * [[вёска Старынка, Курганскі сельсавет]] * [[вёска Стрыева, Курганскі сельсавет]] * [[вёска Студзёнка, Курганскі сельсавет]] * [[вёска Сцепша, Курганскі сельсавет]] * [[вёска Туры, Курганскі сельсавет]] * [[хутар Шчуркі, Курганскі сельсавет]] * [[вёска Шыпяны, Курганскі сельсавет]] * [[хутар Юраўка, Курганскі сельсавет]] * [[вёска Ворат, Пекалінскі сельсавет]] * [[хутар Востраў, Пекалінскі сельсавет]] * [[вёска Вызваленне, Пекалінскі сельсавет]] * [[вёска Заказінец, Пекалінскі сельсавет]] * [[вёска Пекалін, Пекалінскі сельсавет]] * [[вёска Пяцілетка, Пекалінскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Пекалінскі сельсавет]] * [[хутар Сцяпанава Пасека, Пекалінскі сельсавет]] * [[вёска Чарніца, Пекалінскі сельсавет]] * [[хутар Чарніца, Пекалінскі сельсавет]] * [[вёска Шабуні, Пекалінскі сельсавет]] * [[вёска Шэметава, Пекалінскі сельсавет]] * [[вёска Явароўшчына, Пекалінскі сельсавет]] * [[пасёлак Акцябрскі, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Верхвозера, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Восава, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Дзямідава Жэсць, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Лаўля, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Ліпкі, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Ліпкі, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Палявая, Пліскі сельсавет]] * [[пасёлак Пеліка, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Пліса, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Сакаўка, Пліскі сельсавет]] * [[пасёлак Цэнтральны, Пліскі сельсавет]] * [[пасёлак Чарніцкі, Пліскі сельсавет]] * [[вёска Аношкі, Прылепскі сельсавет]] * [[вёска Вішня, Прылепскі сельсавет]] * [[вёска Высокае, Прылепскі сельсавет]] * [[вёска Дуброва, Прылепскі сельсавет]] * [[вёска Ізбіцкае, Прылепскі сельсавет]] * [[вёска Кавалеўшчына, Прылепскі сельсавет]] * [[вёска Кудрышчына, Прылепскі сельсавет]] * [[вёска Ляды, Прылепскі сельсавет]] * [[вёска Прылепская Усяжка, Прылепскі сельсавет]] * [[вёска Прылепы, Прылепскі сельсавет]] * [[вёска Прыстрамы, Прылепскі сельсавет]] * [[вёска Рудня, Прылепскі сельсавет]] * [[вёска Тадуліна, Прылепскі сельсавет]] * [[вёска Усяжа, Прылепскі сельсавет]] * [[вёска Быкачына, Пятровіцкі сельсавет]] * [[вёска Бярозавая Гара, Пятровіцкі сельсавет]] * [[вёска Волма, Пятровіцкі сельсавет]] * [[вёска Дзяхань, Пятровіцкі сельсавет]] * [[вёска Загор'е, Пятровіцкі сельсавет]] * [[вёска Задвор'е, Пятровіцкі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Пятровіцкі сельсавет]] * [[вёска Заямнае, Пятровіцкі сельсавет]] * [[вёска Зялёны Лужок, Пятровіцкі сельсавет]] * [[вёска Каліта, Пятровіцкі сельсавет]] * [[вёска Куляшоўка, Пятровіцкі сельсавет]] * [[вёска Лазовы Куст, Пятровіцкі сельсавет]] * [[вёска Лукава, Пятровіцкі сельсавет]] * [[вёска Першамайская, Пятровіцкі сельсавет]] * [[вёска Плюшчай, Пятровіцкі сельсавет]] * [[вёска Пятровічы, Пятровіцкі сельсавет]] * [[вёска Самсонаўка, Пятровіцкі сельсавет]] * [[вёска Узбарогі, Пятровіцкі сельсавет]] * [[вёска Чырвоны Лужок, Пятровіцкі сельсавет]] * [[вёска Дубовікі, Усяжскі сельсавет]] * [[вёска Емяльянава, Усяжскі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Усяжскі сельсавет]] * [[вёска Крывая Бяроза, Усяжскі сельсавет]] * [[вёска Куркава, Усяжскі сельсавет]] * [[вёска Навадвор'е, Усяжскі сельсавет]] * [[вёска Трубічына, Усяжскі сельсавет]] * [[вёска Узбярэжжа, Усяжскі сельсавет]] * [[пасёлак Усяж, Усяжскі сельсавет]] * [[вёска Шпакоўшчына, Усяжскі сельсавет]] * [[вёска Антаполле, Юр'еўскі сельсавет]] * [[вёска Кальнікі, Юр'еўскі сельсавет]] * [[вёска Мглё, Юр'еўскі сельсавет]] * [[вёска Прудзішча, Юр'еўскі сельсавет]] * [[вёска Сарнацкае, Юр'еўскі сельсавет]] * [[вёска Сутокі, Юр'еўскі сельсавет]] * [[вёска Хаценава, Юр'еўскі сельсавет]] * [[вёска Юзафова, Юр'еўскі сельсавет]] * [[вёска Юр'ева, Юр'еўскі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Старобін]] * [[гарадскі пасёлак Чырвоная Слабада]] * [[вёска Авіны, Старобінскі сельсавет]] * [[вёска Крушнікі, Старобінскі сельсавет]] * [[вёска Леценец, Старобінскі сельсавет]] * [[вёска Лістападавічы, Старобінскі сельсавет]] * [[вёска Паварчыцы, Старобінскі сельсавет]] * [[вёска Сіцянец, Старобінскі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Старобін, Старобінскі сельсавет]] * [[вёска Тычыны, Старобінскі сельсавет]] * [[вёска Дубава, чырвонаслабодскі сельсавет]] * [[пасёлак Зацішша, чырвонаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Колас, чырвонаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Малы Рожан, чырвонаслабодскі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Чырвоная Слабада, чырвонаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Шыбіна, чырвонаслабодскі сельсавет]] * [[пасёлак Ябланава, чырвонаслабодскі сельсавет]] * [[вёска Акцябр, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Веска, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Ветка, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Заўшыцы, Акцябрскі сельсавет]] * [[пасёлак Герасімаўка, Акцябрскі сельсавет]] * [[пасёлак Гаць, Акцябрскі сельсавет]] * [[пасёлак Грыбаўня, Акцябрскі сельсавет]] * [[пасёлак Дзедавічы, Акцябрскі сельсавет]] * [[пасёлак Доўгае, Акцябрскі сельсавет]] * [[пасёлак Зайкава, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Залаззе, Акцябрскі сельсавет]] * [[пасёлак Калінаўка, Акцябрскі сельсавет]] * [[пасёлак Каменка, Акцябрскі сельсавет]] * [[пасёлак Лапаціна, Акцябрскі сельсавет]] * [[пасёлак Ленавічы, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Мазалі, Акцябрскі сельсавет]] * [[пасёлак Малыя Заўшыцы, Акцябрскі сельсавет]] * [[пасёлак Новы Луг, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Падарожжа, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Папоўцы, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Пірачыцы, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Пружанка, Акцябрскі сельсавет]] * [[пасёлак Раёўка, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Рассвет, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Салагошч, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Севярыны, Акцябрскі сельсавет]] * [[пасёлак Сіняк, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Устронь, Акцябрскі сельсавет]] * [[вёска Вейна, Гаўрыльчыцкі сельсавет]] * [[вёска Гаўрыльчыцы, Гаўрыльчыцкі сельсавет]] * [[вёска Дубіца, Гаўрыльчыцкі сельсавет]] * [[вёска Пясчанка, Гаўрыльчыцкі сельсавет]] * [[вёска Цясна, Гаўрыльчыцкі сельсавет]] * [[вёска Гоцк, Гоцкі сельсавет]] * [[вёска Ананчыцы, Даманавіцкі сельсавет]] * [[вёска Восава, Даманавіцкі сельсавет]] * [[вёска Даманавічы, Даманавіцкі сельсавет]] * [[вёска Драчава, Даманавіцкі сельсавет]] * [[вёска Заброддзе, Даманавіцкі сельсавет]] * [[вёска Завыхад, Даманавіцкі сельсавет]] * [[вёска Запераходнае, Даманавіцкі сельсавет]] * [[вёска Качава, Даманавіцкі сельсавет]] * [[вёска Краснае Возера, Даманавіцкі сельсавет]] * [[вёска Пісаравічы, Даманавіцкі сельсавет]] * [[вёска Рагі, Даманавіцкі сельсавет]] * [[вёска Рог, Даманавіцкі сельсавет]] * [[вёска Скаўшын, Даманавіцкі сельсавет]] * [[вёска Таварышы, Даманавіцкі сельсавет]] * [[вёска Горка, Доўгаўскі сельсавет]] * [[вёска Доўгае, Доўгаўскі сельсавет]] * [[вёска Жоўты Брод, Доўгаўскі сельсавет]] * [[вёска Загліннае, Доўгаўскі сельсавет]] * [[вёска Зялёны Бор, Доўгаўскі сельсавет]] * [[вёска Камень, Доўгаўскі сельсавет]] * [[вёска Камсамолец, Доўгаўскі сельсавет]] * [[вёска Мазуршчына, Доўгаўскі сельсавет]] * [[вёска Махнавічы, Доўгаўскі сельсавет]] * [[вёска Мелкавічы, Доўгаўскі сельсавет]] * [[вёска Навасель, Доўгаўскі сельсавет]] * [[вёска Прагрэс, Доўгаўскі сельсавет]] * [[вёска Равецкі Лес, Доўгаўскі сельсавет]] * [[вёска Савецкая Морач, Доўгаўскі сельсавет]] * [[вёска Абідземля, Зажэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Бярозаўка, Зажэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Загор'е, Зажэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Зажэвічы, Зажэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Камень, Зажэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Карысць, Зажэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Красны Бераг, Зажэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Крываль, Зажэвіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Крываль, Зажэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Лесаўня, Зажэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Новая Грамата, Зажэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Новыя Цярушкі, Зажэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Саковічы, Зажэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Старыя Цярушкі, Зажэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Язавінь, Зажэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Вялічкавічы, Капацэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Капацэвічы, Капацэвіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Новапалескі, Капацэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Астроўкі, Краснадворскі сельсавет]] * [[вёска Балотчыцы, Краснадворскі сельсавет]] * [[вёска Дубеі, Краснадворскі сельсавет]] * [[вёска Іздрашава, Краснадворскі сельсавет]] * [[вёска Касынічы, Краснадворскі сельсавет]] * [[вёска Краснадворцы, Краснадворскі сельсавет]] * [[вёска Крывічы, Краснадворскі сельсавет]] * [[вёска Плянта, Краснадворскі сельсавет]] * [[вёска Радкава, Краснадворскі сельсавет]] * [[вёска Старадворцы, Краснадворскі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Пагосцкі сельсавет]] * [[вёска Застарынне, Пагосцкі сельсавет]] * [[вёска Кутнева, Пагосцкі сельсавет]] * [[вёска Мяцявічы, Пагосцкі сельсавет]] * [[вёска Пагост 1, Пагосцкі сельсавет]] * [[вёска Пагост 2, Пагосцкі сельсавет]] * [[вёска Сяльцо, Пагосцкі сельсавет]] * [[вёска Цясова, Пагосцкі сельсавет]] * [[вёска Белае Балота, Першамайскі сельсавет]] * [[пасёлак Вішнёўка, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Альшанка, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Гарохаўцы, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Дошнава, Першамайскі сельсавет]] * [[пасёлак Дубраўка, Першамайскі сельсавет]] * [[пасёлак Камсамольскі, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Малая Альшанка, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Навінкі, Першамайскі сельсавет]] * [[пасёлак Падазернае, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Першамайск, Першамайскі сельсавет]] * [[пасёлак Чырвонае Возера, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Язвіны, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Баравая, Рожанскі сельсавет]] * [[вёска Вялікі Рожан, Рожанскі сельсавет]] * [[вёска Добрая Лука, Рожанскі сельсавет]] * [[вёска Новы Рожан, Рожанскі сельсавет]] * [[вёска Барань-Гара, Хорастаўскі сельсавет]] * [[вёска Груздава, Хорастаўскі сельсавет]] * [[вёска Навіна, Хорастаўскі сельсавет]] * [[вёска Пузічы, Хорастаўскі сельсавет]] * [[вёска Рахавічы, Хорастаўскі сельсавет]] * [[вёска Хорастава, Хорастаўскі сельсавет]] * [[вёска Чаланец, Хорастаўскі сельсавет]] * [[вёска Бранчыцы, Чапялёўскі сельсавет]] * [[вёска Глядкі, Чапялёўскі сельсавет]] * [[вёска Куляшы, Чапялёўскі сельсавет]] * [[вёска Прусікі, Чапялёўскі сельсавет]] * [[вёска Прусы, Чапялёўскі сельсавет]] * [[вёска Чапялі, Чапялёўскі сельсавет]] * [[вёска Шабунькі, Чапялёўскі сельсавет]] * [[пасёлак Атрубы, Чыжэвіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Дубочкі, Чыжэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Жабін, Чыжэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Забродскія, Чыжэвіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Зялёны Курган, Чыжэвіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Каменка, Чыжэвіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Корчык, Чыжэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Кулакі, Чыжэвіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Ліпнікі, Чыжэвіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Малы Жабін, Чыжэвіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Мамыкаў, Чыжэвіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Новы, Чыжэвіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Падасінка, Чыжэвіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Дрызгаловіча, Чыжэвіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Ператок, Чыжэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Півашы, Чыжэвіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Сахалін, Чыжэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Тамілава Гара, Чыжэвіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Хвалева, Чыжэвіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Чыжоўка, Чыжэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Чыжэвічы, Чыжэвіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Чырвоная Даліна, Чыжэвіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Шахаўніца, Чыжэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікі Лес, Яскавіцкі сельсавет]] * [[вёска Морач, Яскавіцкі сельсавет]] * [[вёска Яскавічы, Яскавіцкі сельсавет]] * [[горад Старыя Дарогі]] * [[вёска Дражна, Дражнаўскі сельсавет]] * [[вёска Залужжа, Дражнаўскі сельсавет]] * [[вёска Зялёная Дуброва, Дражнаўскі сельсавет]] * [[вёска Карыцішча, Дражнаўскі сельсавет]] * [[вёска Ляды, Дражнаўскі сельсавет]] * [[вёска Падарэссе, Дражнаўскі сельсавет]] * [[вёска Арэхаўка, Новадарожскі сельсавет]] * [[вёска Боркі, Новадарожскі сельсавет]] * [[вёска Буда, Новадарожскі сельсавет]] * [[вёска Дубраўскія Хутары, Новадарожскі сельсавет]] * [[пасёлак Іванаўка, Новадарожскі сельсавет]] * [[вёска Кавалічы, Новадарожскі сельсавет]] * [[пасёлак Лукошкі, Новадарожскі сельсавет]] * [[вёска Мецішча, Новадарожскі сельсавет]] * [[вёска Мінкавічы, Новадарожскі сельсавет]] * [[пасёлак Мінкавічы, Новадарожскі сельсавет]] * [[вёска Новыя Дарогі, Новадарожскі сельсавет]] * [[вёска Новыя Ісаевічы, Новадарожскі сельсавет]] * [[вёска Новыя Фалічы, Новадарожскі сельсавет]] * [[вёска Паставічы, Новадарожскі сельсавет]] * [[вёска Равань, Новадарожскі сельсавет]] * [[вёска Старыя Фалічы, Новадарожскі сельсавет]] * [[пасёлак Штурма, Новадарожскі сельсавет]] * [[вёска Баранава, Палажэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Барбэраўка, Палажэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Будзенічы, Палажэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Глядавічы, Палажэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Дарошкавічы, Палажэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Крываносы, Палажэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Межылессе, Палажэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Наша Ніва, Палажэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Палажэвічы, Палажэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Прусы, Палажэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Пятровічы, Палажэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Стражы, Палажэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Шчыты, Палажэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Гасціно, Пасецкі сельсавет]] * [[вёска Пасека, Пасецкі сельсавет]] * [[вёска Рубежы, Пасецкі сельсавет]] * [[вёска Рухава, Пасецкі сельсавет]] * [[вёска Сінягова, Пасецкі сельсавет]] * [[вёска Шушараўка, Пасецкі сельсавет]] * [[вёска Бярэзінка, Паськавагорацкі сельсавет]] * [[вёска Вуглы, Паськавагорацкі сельсавет]] * [[вёска Горкі, Паськавагорацкі сельсавет]] * [[вёска Добрынка, Паськавагорацкі сельсавет]] * [[вёска Забалацце, Паськавагорацкі сельсавет]] * [[вёска Зарэчнае, Паськавагорацкі сельсавет]] * [[вёска Мядзведня, Паськавагорацкі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Паськавагорацкі сельсавет]] * [[вёска Пад'яменец, Паськавагорацкі сельсавет]] * [[вёска Паськава Горка, Паськавагорацкі сельсавет]] * [[пасёлак Пралетарскі, Паськавагорацкі сельсавет]] * [[вёска Селішча, Паськавагорацкі сельсавет]] * [[вёска Солан, Паськавагорацкі сельсавет]] * [[вёска Аляксандраўка, Старадарожскі сельсавет]] * [[вёска Дубное, Старадарожскі сельсавет]] * [[вёска Кармазы, Старадарожскі сельсавет]] * [[вёска Лагі, Старадарожскі сельсавет]] * [[вёска Макарычы, Старадарожскі сельсавет]] * [[вёска Новіны, Старадарожскі сельсавет]] * [[вёска Оршаль, Старадарожскі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Старадарожскі сельсавет]] * [[вёска Старыя Дарогі, Старадарожскі сельсавет]] * [[вёска Старыя Ісаевічы, Старадарожскі сельсавет]] * [[раз'езд Фалічы, Старадарожскі сельсавет]] * [[вёска Шапчыцы, Старадарожскі сельсавет]] * [[вёска Асавец, Шчыткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вішнеўка, Шчыткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Гнезднае, Шчыткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Застарычча, Шчыткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Лавы, Шчыткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ліпаўка, Шчыткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ляўкі, Шчыткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Малінаўка, Шчыткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Мішавічы, Шчыткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Церабуты, Шчыткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Шчыткавічы, Шчыткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Асяродак, Языльскі сельсавет]] * [[вёска Аточка, Языльскі сельсавет]] * [[вёска Баравікі, Языльскі сельсавет]] * [[вёска Барок, Языльскі сельсавет]] * [[вёска Вярхуціна, Языльскі сельсавет]] * [[вёска Клятное, Языльскі сельсавет]] * [[вёска Крычын, Языльскі сельсавет]] * [[вёска Лескі, Языльскі сельсавет]] * [[вёска Рабак, Языльскі сельсавет]] * [[вёска Урбанаўка, Языльскі сельсавет]] * [[вёска Языль, Языльскі сельсавет]] * [[вёска Якавіна Града, Языльскі сельсавет]] * [[горад Стоўбцы]] * [[вёска Апечкі, Аталезскі сельсавет]] * [[вёска Аталезь, Аталезскі сельсавет]] * [[вёска Жаўнеркавічы, Аталезскі сельсавет]] * [[вёска Жукаў Барок, Аталезскі сельсавет]] * [[вёска Кругліца, Аталезскі сельсавет]] * [[вёска Лапкі, Аталезскі сельсавет]] * [[вёска Семенчыцы, Аталезскі сельсавет]] * [[вёска Тулёнка, Аталезскі сельсавет]] * [[вёска Хутар-Барок, Аталезскі сельсавет]] * [[вёска Асіпаўшчына, Варацішчанскі сельсавет]] * [[вёска Варацішча, Варацішчанскі сельсавет]] * [[вёска Вялікі Двор, Варацішчанскі сельсавет]] * [[вёска Горкі, Варацішчанскі сельсавет]] * [[вёска Дзярэчынцы, Варацішчанскі сельсавет]] * [[вёска Жацерава, Варацішчанскі сельсавет]] * [[вёска Новая Вёска, Варацішчанскі сельсавет]] * [[вёска Падлессе, Варацішчанскі сельсавет]] * [[вёска Раёўшчына, Варацішчанскі сельсавет]] * [[вёска Савоні, Варацішчанскі сельсавет]] * [[вёска Ахрэмавічы, Вішнявецкі сельсавет]] * [[вёска Вішнявец, Вішнявецкі сельсавет]] * [[вёска Вязавец, Вішнявецкі сельсавет]] * [[вёска Галавенчыцы, Вішнявецкі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Вішнявецкі сельсавет]] * [[вёска Крамец, Вішнявецкі сельсавет]] * [[вёска Мархачоўшчына, Вішнявецкі сельсавет]] * [[вёска Навапольцы, Вішнявецкі сельсавет]] * [[вёска Падзерычы, Вішнявецкі сельсавет]] * [[вёска Перакопаўшчына, Вішнявецкі сельсавет]] * [[вёска Халаімаўшчына, Вішнявецкі сельсавет]] * [[вёска Вечатарова, Залужскі сельсавет]] * [[вёска Віскачы, Залужскі сельсавет]] * [[вёска Градкі, Залужскі сельсавет]] * [[вёска Залужжа, Залужскі сельсавет]] * [[вёска Ініца, Залужскі сельсавет]] * [[вёска Казейкі, Залужскі сельсавет]] * [[вёска Скамарошкі, Залужскі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Залужскі сельсавет]] * [[вёска Суднікі, Залужскі сельсавет]] * [[вёска Цвіркі, Залужскі сельсавет]] * [[хутар Алешкава, Засульскі сельсавет]] * [[вёска Варнавугал, Засульскі сельсавет]] * [[вёска Грызаўшчына, Засульскі сельсавет]] * [[вёска Даўнаршчына, Засульскі сельсавет]] * [[вёска Ждановічы, Засульскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Засульскі сельсавет]] * [[вёска Засулле, Засульскі сельсавет]] * [[вёска Камейшы, Засульскі сельсавет]] * [[вёска Наваселле, Засульскі сельсавет]] * [[вёска Ражанка, Засульскі сельсавет]] * [[вёска Сосенка, Засульскі сельсавет]] * [[вёска Татаршчына, Засульскі сельсавет]] * [[вёска Ячонка, Засульскі сельсавет]] * [[вёска Арцюхі, Заямнаўскі сельсавет]] * [[вёска Задвор'е, Заямнаўскі сельсавет]] * [[вёска Заямнае, Заямнаўскі сельсавет]] * [[вёска Канкаловічы, Заямнаўскі сельсавет]] * [[вёска Сцяцкі, Заямнаўскі сельсавет]] * [[вёска Ячнае, Заямнаўскі сельсавет]] * [[вёска Апонаўшчына, Літвенскі сельсавет]] * [[вёска Барздзі, Літвенскі сельсавет]] * [[вёска Беланоўшчына, Літвенскі сельсавет]] * [[вёска Буцькавічы, Літвенскі сельсавет]] * [[вёска Варапаі, Літвенскі сельсавет]] * [[вёска Васілеўшчына, Літвенскі сельсавет]] * [[вёска Вірлавічы, Літвенскі сельсавет]] * [[вёска Восава, Літвенскі сельсавет]] * [[вёска Гудзялі, Літвенскі сельсавет]] * [[вёска Гурнаўшчына, Літвенскі сельсавет]] * [[вёска Дзяўгі, Літвенскі сельсавет]] * [[вёска Дубнікі, Літвенскі сельсавет]] * [[вёска Запольцы, Літвенскі сельсавет]] * [[вёска Кандратаўшчына, Літвенскі сельсавет]] * [[вёска Кацярындаль, Літвенскі сельсавет]] * [[вёска Кондратавічы, Літвенскі сельсавет]] * [[вёска Кунашы, Літвенскі сельсавет]] * [[вёска Курачкі, Літвенскі сельсавет]] * [[вёска Літва, Літвенскі сельсавет]] * [[вёска Рочавічы, Літвенскі сельсавет]] * [[вёска Рудзевічы, Літвенскі сельсавет]] * [[вёска Сопкаўшчына, Літвенскі сельсавет]] * [[вёска Сула, Літвенскі сельсавет]] * [[вёска Таўкачоўшчына, Літвенскі сельсавет]] * [[вёска Ціскаўшчына, Літвенскі сельсавет]] * [[вёска Шпакі, Літвенскі сельсавет]] * [[вёска Белькаўшчына, Мікалаеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Грабёнаўшчына, Мікалаеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Жыгалкі, Мікалаеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Кнотаўшчына, Мікалаеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Любкаўшчына, Мікалаеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Мікалаеўшчына, Мікалаеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Мясёнкаўшчына, Мікалаеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Пагарэлае, Мікалаеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Паласня, Мікалаеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Русаковічы, Мікалаеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Сверынава, Мікалаеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Суднікі, Мікалаеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Шахноўшчына, Мікалаеўшчынскі сельсавет]] * [[вёска Дразды, Навасвержанскі сельсавет]] * [[вёска Караліна, Навасвержанскі сельсавет]] * [[вёска Новы Свержань, Навасвержанскі сельсавет]] * [[вёска Ператокі, Навасвержанскі сельсавет]] * [[вёска Стары Свержань, Навасвержанскі сельсавет]] * [[хутар Барысаўка, Налібацкі сельсавет]] * [[вёска Вайнілаўшчына, Налібацкі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Налібацкі сельсавет]] * [[вёска Кляцішча, Налібацкі сельсавет]] * [[вёска Крачаты, Налібацкі сельсавет]] * [[хутар Кромань, Налібацкі сельсавет]] * [[хутар Ляжанец, Налібацкі сельсавет]] * [[вёска Налібакі, Налібацкі сельсавет]] * [[вёска Несцеравічы, Налібацкі сельсавет]] * [[вёска Пільніца, Налібацкі сельсавет]] * [[хутар Прудзішча, Налібацкі сельсавет]] * [[вёска Пруды, Налібацкі сельсавет]] * [[вёска Рудня Налібацкая, Налібацкі сельсавет]] * [[вёска Рудня Пільнянская, Налібацкі сельсавет]] * [[хутар Уса, Налібацкі сельсавет]] * [[вёска Целяхі, Налібацкі сельсавет]] * [[вёска Церабейнае, Налібацкі сельсавет]] * [[вёска Вараксы, Рубяжэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Навікі, Рубяжэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Гнецькі, Рубяжэвіцкі сельсавет]] * [[хутар Грань, Рубяжэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Даўнары, Рубяжэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Зуі, Рубяжэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Ліхачы, Рубяжэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Ляўкоўшчына, Рубяжэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Малыя Навікі, Рубяжэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Марозавічы, Рубяжэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Мікулічы, Рубяжэвіцкі сельсавет]] * [[хутар Насалі, Рубяжэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Новыя Рубяжэвічы, Рубяжэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Падзернае, Рубяжэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Рубяжэвічы, Рубяжэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Русакі, Рубяжэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Ручын, Рубяжэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Сімкавічы, Рубяжэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Тонава, Рубяжэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Ціханава Слабада, Рубяжэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Атцэда, Слабадскі сельсавет]] * [[вёска Баханы, Слабадскі сельсавет]] * [[пасёлак Коласава, Слабадскі сельсавет]] * [[вёска Кучкуны, Слабадскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Слабадскі сельсавет]] * [[вёска Яблонаўка, Слабадскі сельсавет]] * [[вёска Агароднікі, Хатаўскі сельсавет]] * [[вёска Барок, Хатаўскі сельсавет]] * [[вёска Беламошша, Хатаўскі сельсавет]] * [[вёска Беліца, Хатаўскі сельсавет]] * [[вёска Дзераўная, Хатаўскі сельсавет]] * [[вёска Дзяражнае, Хатаўскі сельсавет]] * [[вёска Заброддзе, Хатаўскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Хатаўскі сельсавет]] * [[вёска Круговіны, Хатаўскі сельсавет]] * [[вёска Лубень, Хатаўскі сельсавет]] * [[вёска Ніўнае, Хатаўскі сельсавет]] * [[вёска Падляскоўе, Хатаўскі сельсавет]] * [[вёска Скрошчына, Хатаўскі сельсавет]] * [[вёска Хатава, Хатаўскі сельсавет]] * [[вёска Хатоўка, Хатаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Школьны, Хатаўскі сельсавет]] * [[вёска Янкавічы, Хатаўскі сельсавет]] * [[хутар Алешкавец, Цясноўскі сельсавет]] * [[вёска Дзенісы, Цясноўскі сельсавет]] * [[вёска Драздоўшчына, Цясноўскі сельсавет]] * [[вёска Заменка, Цясноўскі сельсавет]] * [[вёска Зеневічы, Цясноўскі сельсавет]] * [[вёска Куль, Цясноўскі сельсавет]] * [[вёска Мешычы, Цясноўскі сельсавет]] * [[хутар Пятрова, Цясноўскі сельсавет]] * [[вёска Пятрылавічы, Цясноўскі сельсавет]] * [[вёска Сапуцевічы, Цясноўскі сельсавет]] * [[вёска Серкулі, Цясноўскі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Цясноўскі сельсавет]] * [[вёска Судзевічы, Цясноўскі сельсавет]] * [[вёска Цеснавая 1, Цясноўскі сельсавет]] * [[вёска Цеснавая 2, Цясноўскі сельсавет]] * [[вёска Аколава, Шашкоўскі сельсавет]] * [[вёска Астравы, Шашкоўскі сельсавет]] * [[вёска Брынічава, Шашкоўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Гуменаўшчына, Шашкоўскі сельсавет]] * [[вёска Дружная, Шашкоўскі сельсавет]] * [[вёска Дудкі, Шашкоўскі сельсавет]] * [[вёска Зуберава, Шашкоўскі сельсавет]] * [[вёска Караліна, Шашкоўскі сельсавет]] * [[вёска Малая Гуменаўшчына, Шашкоўскі сельсавет]] * [[вёска Найдзёнавічы, Шашкоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Нёман, Шашкоўскі сельсавет]] * [[вёска Нівы, Шашкоўскі сельсавет]] * [[вёска Падгорная, Шашкоўскі сельсавет]] * [[вёска Ругаец, Шашкоўскі сельсавет]] * [[вёска Рудня, Шашкоўскі сельсавет]] * [[вёска Старына, Шашкоўскі сельсавет]] * [[вёска Сула, Шашкоўскі сельсавет]] * [[вёска Трылес, Шашкоўскі сельсавет]] * [[вёска Харытонава, Шашкоўскі сельсавет]] * [[вёска Шашкі, Шашкоўскі сельсавет]] * [[вёска Юзафінава, Шашкоўскі сельсавет]] * [[вёска Янушкі, Шашкоўскі сельсавет]] * [[горад Узда]] * [[вёска Арэхаўка, Азерскі сельсавет]] * [[вёска Басманоўка, Азерскі сельсавет]] * [[вёска Баханы, Азерскі сельсавет]] * [[вёска Безмяны, Азерскі сельсавет]] * [[вёска Валодзькі, Азерскі сельсавет]] * [[вёска Возера, Азерскі сельсавет]] * [[вёска Гарадзішча, Азерскі сельсавет]] * [[вёска Дзегцяное, Азерскі сельсавет]] * [[вёска Дзешчанка, Азерскі сельсавет]] * [[вёска Дубішча, Азерскі сельсавет]] * [[вёска Жмакі, Азерскі сельсавет]] * [[вёска Застарынне, Азерскі сельсавет]] * [[вёска Каралёва, Азерскі сельсавет]] * [[вёска Карма, Азерскі сельсавет]] * [[вёска Малая Дзешчанка, Азерскі сельсавет]] * [[вёска Маркаўцы, Азерскі сельсавет]] * [[вёска Мякаты, Азерскі сельсавет]] * [[вёска Ніціеўскія, Азерскі сельсавет]] * [[вёска Рабінаўка, Азерскі сельсавет]] * [[вёска Сарокаўшчына, Азерскі сельсавет]] * [[вёска Сукаўцы, Азерскі сельсавет]] * [[вёска Тамашэвічы, Азерскі сельсавет]] * [[вёска Ячанка, Азерскі сельсавет]] * [[вёска Адрынішчы, Камянкоўскі сельсавет]] * [[вёска Ануфрова, Камянкоўскі сельсавет]] * [[вёска Варацішчы, Камянкоўскі сельсавет]] * [[вёска Віркова, Камянкоўскі сельсавет]] * [[вёска Войкава, Камянкоўскі сельсавет]] * [[вёска Гарадок, Камянкоўскі сельсавет]] * [[вёска Глінкі, Камянкоўскі сельсавет]] * [[вёска Жачкава, Камянкоўскі сельсавет]] * [[вёска Камяное, Камянкоўскі сельсавет]] * [[хутар Канапелькі, Камянкоўскі сельсавет]] * [[хутар Ляскі, Камянкоўскі сельсавет]] * [[вёска Мрочкі, Камянкоўскі сельсавет]] * [[вёска Навасады, Камянкоўскі сельсавет]] * [[вёска Паледзі, Камянкоўскі сельсавет]] * [[вёска Рачыца, Камянкоўскі сельсавет]] * [[вёска Слабадскі Чашын, Камянкоўскі сельсавет]] * [[вёска Смаляры, Камянкоўскі сельсавет]] * [[вёска Старыя Маргі, Камянкоўскі сельсавет]] * [[вёска Суткі, Камянкоўскі сельсавет]] * [[вёска Чамярычнае, Камянкоўскі сельсавет]] * [[вёска Чашын, Камянкоўскі сельсавет]] * [[вёска Антанова, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Баравыя, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Бярэвіца, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Верхнёман, Лашанскі сельсавет]] * [[пасёлак Вясёлае, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Госьбішчы, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Гурбаны, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Гушчына, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Даўгінава, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Загоршчына, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Заранкова, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Іванаў Бор, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Казённыя Боркі, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Калінінск, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Касцюкі, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Краснае, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Крастынтэрн, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Крывялі, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Лоша, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Паўлаўшчына, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Петухоўка, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Пырашава, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Румок, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Сенажаткі, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Смалінец, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Хароміцкія, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Ясень, Лашанскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Уса, Ліцвянскі сельсавет]] * [[вёска Губіна, Ліцвянскі сельсавет]] * [[пасёлак Камароўка, Ліцвянскі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Ліцвянскі сельсавет]] * [[пасёлак Каменка, Ліцвянскі сельсавет]] * [[вёска Лісаўшчына, Ліцвянскі сельсавет]] * [[вёска Ліцвяны, Ліцвянскі сельсавет]] * [[вёска Макавішчы, Ліцвянскі сельсавет]] * [[вёска Малая Уса, Ліцвянскі сельсавет]] * [[вёска Новая Старына, Ліцвянскі сельсавет]] * [[вёска Сакольшчына, Ліцвянскі сельсавет]] * [[вёска Андрушы, Нёманскі сельсавет]] * [[вёска Галавачы, Нёманскі сельсавет]] * [[вёска Галоўні, Нёманскі сельсавет]] * [[вёска Замосце, Нёманскі сельсавет]] * [[вёска Запруддзе, Нёманскі сельсавет]] * [[вёска Калюга, Нёманскі сельсавет]] * [[вёска Касцяшы, Нёманскі сельсавет]] * [[вёска Лабоцкія, Нёманскі сельсавет]] * [[вёска Літва, Нёманскі сельсавет]] * [[вёска Луніна, Нёманскі сельсавет]] * [[вёска Магільна, Нёманскі сельсавет]] * [[вёска Матэцкія, Нёманскі сельсавет]] * [[пасёлак Наднёман, Нёманскі сельсавет]] * [[вёска Ніва, Нёманскі сельсавет]] * [[вёска Прусінава, Нёманскі сельсавет]] * [[вёска Пухаўшчына, Нёманскі сельсавет]] * [[вёска Стальбоўшчына, Нёманскі сельсавет]] * [[вёска Тоўсты Лес, Нёманскі сельсавет]] * [[пасёлак Чырвоны Лес, Нёманскі сельсавет]] * [[вёска Явішчы, Нёманскі сельсавет]] * [[вёска Язвіны, Нёманскі сельсавет]] * [[вёска Яршы, Нёманскі сельсавет]] * [[вёска Астравок, Сямёнавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Астравок, Сямёнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Броды 1, Сямёнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Броды 2, Сямёнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Буковічы, Сямёнавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Буковічы, Сямёнавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Здаровец, Сямёнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Куль, Сямёнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Кухцічы, Сямёнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ластаўшчына, Сямёнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Пад'ельнікі, Сямёнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Падсадскія, Сямёнавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Первамайск, Сямёнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ракашычы, Сямёнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Сямёнавічы, Сямёнавіцкі сельсавет]] * [[вёска Боркі, Уздзенскі сельсавет]] * [[вёска Бярвішчы, Уздзенскі сельсавет]] * [[пасёлак Глінішчы, Уздзенскі сельсавет]] * [[вёска Жырмоны 1, Уздзенскі сельсавет]] * [[вёска Жырмоны 2, Уздзенскі сельсавет]] * [[вёска Забалацце, Уздзенскі сельсавет]] * [[пасёлак Занёманец, Уздзенскі сельсавет]] * [[вёска Зенькавічы, Уздзенскі сельсавет]] * [[пасёлак Зорка, Уздзенскі сельсавет]] * [[пасёлак Калінаўка, Уздзенскі сельсавет]] * [[пасёлак Камсамолец, Уздзенскі сельсавет]] * [[вёска Нізок, Уздзенскі сельсавет]] * [[вёска Навазабалацце, Уздзенскі сельсавет]] * [[пасёлак Новы, Уздзенскі сельсавет]] * [[пасёлак Палядзі, Уздзенскі сельсавет]] * [[вёска Прысынак, Уздзенскі сельсавет]] * [[вёска Світалаўка, Уздзенскі сельсавет]] * [[пасёлак Світалаўка 1, Уздзенскі сельсавет]] * [[пасёлак Світалаўка 2, Уздзенскі сельсавет]] * [[пасёлак Смолзавод, Уздзенскі сельсавет]] * [[вёска Сыманчыцы, Уздзенскі сельсавет]] * [[вёска Тычынкі, Уздзенскі сельсавет]] * [[вёска Чурылава, Уздзенскі сельсавет]] * [[пасёлак Чырвоны Вугал, Уздзенскі сельсавет]] * [[пасёлак Астравок, Хатлянскі сельсавет]] * [[пасёлак Бор, Хатлянскі сельсавет]] * [[пасёлак Бярозава Пасека, Хатлянскі сельсавет]] * [[вёска Валок, Хатлянскі сельсавет]] * [[вёска Валяр'яны, Хатлянскі сельсавет]] * [[пасёлак Вараноўка, Хатлянскі сельсавет]] * [[пасёлак Весялоўка, Хатлянскі сельсавет]] * [[пасёлак Вішнёўка, Хатлянскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Каменка, Хатлянскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Малінаўка, Хатлянскі сельсавет]] * [[пасёлак Гай, Хатлянскі сельсавет]] * [[пасёлак Грабнікі, Хатлянскі сельсавет]] * [[вёска Гута, Хатлянскі сельсавет]] * [[пасёлак Дуброўка, Хатлянскі сельсавет]] * [[пасёлак Забалацце, Хатлянскі сельсавет]] * [[вёска Завішына, Хатлянскі сельсавет]] * [[пасёлак Камінтэрн, Хатлянскі сельсавет]] * [[вёска Любяча, Хатлянскі сельсавет]] * [[пасёлак Ляды, Хатлянскі сельсавет]] * [[вёска Малая Каменка, Хатлянскі сельсавет]] * [[пасёлак Малая Малінаўка, Хатлянскі сельсавет]] * [[пасёлак Малінаўка, Хатлянскі сельсавет]] * [[пасёлак Новы Шлях, Хатлянскі сельсавет]] * [[пасёлак Пабеда, Хатлянскі сельсавет]] * [[пасёлак Падградка, Хатлянскі сельсавет]] * [[пасёлак Падрэчка, Хатлянскі сельсавет]] * [[пасёлак Плітніца, Хатлянскі сельсавет]] * [[пасёлак Пятроўск, Хатлянскі сельсавет]] * [[пасёлак Рабінаўка, Хатлянскі сельсавет]] * [[пасёлак Салаўі, Хатлянскі сельсавет]] * [[пасёлак Серадзіна, Хатлянскі сельсавет]] * [[вёска Таўкачэвічы 1, Хатлянскі сельсавет]] * [[вёска Таўкачэвічы 2, Хатлянскі сельсавет]] * [[вёска Хатляны, Хатлянскі сельсавет]] * [[пасёлак Хатляны, Хатлянскі сельсавет]] * [[пасёлак Чырвоная Горка, Хатлянскі сельсавет]] * [[вёска Чырвоная Ніва, Хатлянскі сельсавет]] * [[вёска Чырвоны Клін, Хатлянскі сельсавет]] * [[вёска Зелень, Цепленскі сельсавет]] * [[вёска Каладзіно, Цепленскі сельсавет]] * [[вёска Каранеўскія, Цепленскі сельсавет]] * [[вёска Кашканы, Цепленскі сельсавет]] * [[вёска Ладыга, Цепленскі сельсавет]] * [[вёска Подзелень, Цепленскі сельсавет]] * [[вёска Прохады, Цепленскі сельсавет]] * [[вёска Русакова, Цепленскі сельсавет]] * [[вёска Рыбакоўшчына, Цепленскі сельсавет]] * [[вёска Сянное, Цепленскі сельсавет]] * [[вёска Трысцянец, Цепленскі сельсавет]] * [[вёска Цеплень, Цепленскі сельсавет]] * [[вёска Алёхаўка, Цялякаўскі сельсавет]] * [[вёска Гарбаты, Цялякаўскі сельсавет]] * [[вёска Канстанцінава, Цялякаўскі сельсавет]] * [[вёска Карпілаўка, Цялякаўскі сельсавет]] * [[вёска Міколка, Цялякаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Пятроўск, Цялякаўскі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Цялякаўскі сельсавет]] * [[вёска Цялякава, Цялякаўскі сельсавет]] * [[вёска Ялоўка, Цялякаўскі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Смілавічы]] * [[горад Чэрвень]] * [[вёска Жураўкавічы, Смілавіцкі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Смілавічы, Смілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Астравіты, Вайнілаўскі сельсавет]] * [[вёска Астравы, Вайнілаўскі сельсавет]] * [[вёска Вайнілава, Вайнілаўскі сельсавет]] * [[вёска Гарадзішча, Вайнілаўскі сельсавет]] * [[вёска Дзеруцкая, Вайнілаўскі сельсавет]] * [[вёска Дыя, Вайнілаўскі сельсавет]] * [[вёска Зайцы, Вайнілаўскі сельсавет]] * [[вёска Захароўка, Вайнілаўскі сельсавет]] * [[вёска Кукалеўка, Вайнілаўскі сельсавет]] * [[вёска Лежні, Вайнілаўскі сельсавет]] * [[вёска Лысая Гара, Вайнілаўскі сельсавет]] * [[вёска Рудня Астравітая, Вайнілаўскі сельсавет]] * [[вёска Хваеншчына, Вайнілаўскі сельсавет]] * [[вёска Хвойнікі, Вайнілаўскі сельсавет]] * [[вёска Валевачы, Валевачскі сельсавет]] * [[вёска Ваўкавыск, Валевачскі сельсавет]] * [[вёска Вішанька, Валевачскі сельсавет]] * [[вёска Глінішча, Валевачскі сельсавет]] * [[вёска Грабёнка, Валевачскі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Валевачскі сельсавет]] * [[вёска Запасенне, Валевачскі сельсавет]] * [[вёска Згурск, Валевачскі сельсавет]] * [[вёска Ільінка, Валевачскі сельсавет]] * [[вёска Камейкі, Валевачскі сельсавет]] * [[вёска Карпілаўка, Валевачскі сельсавет]] * [[вёска Красная Гара, Валевачскі сельсавет]] * [[вёска Красная Ніва, Валевачскі сельсавет]] * [[вёска Крываполле, Валевачскі сельсавет]] * [[вёска Нежаўка, Валевачскі сельсавет]] * [[вёска Пагулянка, Валевачскі сельсавет]] * [[вёска Первае Мая, Валевачскі сельсавет]] * [[вёска Праварное, Валевачскі сельсавет]] * [[вёска Слабада, Валевачскі сельсавет]] * [[вёска Станёва, Валевачскі сельсавет]] * [[вёска Чарнаградзь, Валевачскі сельсавет]] * [[вёска Ягодка, Валевачскі сельсавет]] * [[вёска Ялча, Валевачскі сельсавет]] * [[вёска Арэхаўка, Грабянецкі сельсавет]] * [[вёска Ачыжа, Грабянецкі сельсавет]] * [[вёска Грабянец, Грабянецкі сельсавет]] * [[вёска Дзерць, Грабянецкі сельсавет]] * [[вёска Дуброва, Грабянецкі сельсавет]] * [[вёска Забод, Грабянецкі сельсавет]] * [[вёска Лучное, Грабянецкі сельсавет]] * [[вёска Майзарова, Грабянецкі сельсавет]] * [[вёска Нівішча, Грабянецкі сельсавет]] * [[вёска Новасяленне, Грабянецкі сельсавет]] * [[вёска Пальчык, Грабянецкі сельсавет]] * [[вёска Скрабінкі, Грабянецкі сельсавет]] * [[вёска Усохі, Грабянецкі сельсавет]] * [[вёска Чорны Брод, Грабянецкі сельсавет]] * [[вёска Асінаўка, Калодзежскі сельсавет]] * [[вёска Восава, Калодзежскі сельсавет]] * [[вёска Восаўскі Бор, Калодзежскі сельсавет]] * [[вёска Дамавіцк, Калодзежскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Калодзежскі сельсавет]] * [[пасёлак Індом, Калодзежскі сельсавет]] * [[вёска Каліта, Калодзежскі сельсавет]] * [[вёска Калодзежы, Калодзежскі сельсавет]] * [[вёска Камісарскі Сад, Калодзежскі сельсавет]] * [[вёска Карабетаўка, Калодзежскі сельсавет]] * [[вёска Клейка, Калодзежскі сельсавет]] * [[вёска Кукушкіна, Калодзежскі сельсавет]] * [[вёска Любішына, Калодзежскі сельсавет]] * [[вёска Мядзведня, Калодзежскі сельсавет]] * [[вёска Мяжніца, Калодзежскі сельсавет]] * [[вёска Навазер'е, Калодзежскі сельсавет]] * [[вёска Натальеўск, Калодзежскі сельсавет]] * [[вёска Новы Дубок, Калодзежскі сельсавет]] * [[вёска Рэпішча, Калодзежскі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Калодзежскі сельсавет]] * [[вёска Фёдараўск, Калодзежскі сельсавет]] * [[вёска Шалашы, Калодзежскі сельсавет]] * [[пасёлак Азёрны, Кліноцкі сельсавет]] * [[вёска Аточная Слабада, Кліноцкі сельсавет]] * [[вёска Волма, Кліноцкі сельсавет]] * [[вёска Іванічы, Кліноцкі сельсавет]] * [[вёска Клінок, Кліноцкі сельсавет]] * [[вёска Лісіцы, Кліноцкі сельсавет]] * [[вёска Петравінка, Кліноцкі сельсавет]] * [[вёска Смоленка, Кліноцкі сельсавет]] * [[вёска Убель, Кліноцкі сельсавет]] * [[вёска Чырвоны Бераг, Кліноцкі сельсавет]] * [[вёска Аляксандраўка, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Бярозаўка 1, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Бярозаўка 2, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Велікаполле, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Гарадок, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Горкаўская Слабада, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Горкі, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Дубнікі, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Забор'е, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Задабрычча, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Зенанполле, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Каляіна, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Клімаў Лог, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Кобзевічы, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Лучча, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Ляды, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Малінаўка, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Марыямпаль, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Машчаліна, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Мехаўка, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Новы Будкаў, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Перуноў Мост, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Печышча, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Плецявішча, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Прамень, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Рэчкі, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Сасноўшчына, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Старыя Дарогі, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Тадулічы, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Чырвоная Слабада, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Язоўкі, Лядскі сельсавет]] * [[вёска Бышанка, Раваніцкі сельсавет]] * [[вёска Валадута, Раваніцкі сельсавет]] * [[вёска Віктораўка, Раваніцкі сельсавет]] * [[вёска Вінаградаўка, Раваніцкі сельсавет]] * [[вёска Гайдукова Слабодка, Раваніцкі сельсавет]] * [[вёска Гацец, Раваніцкі сельсавет]] * [[вёска Глухое, Раваніцкі сельсавет]] * [[вёска Градно, Раваніцкі сельсавет]] * [[вёска Дубаўручча, Раваніцкі сельсавет]] * [[вёска Кадзішча, Раваніцкі сельсавет]] * [[вёска Кораб, Раваніцкі сельсавет]] * [[вёска Красны Дар, Раваніцкі сельсавет]] * [[вёска Малінаўка, Раваніцкі сельсавет]] * [[вёска Навадвор'е, Раваніцкі сельсавет]] * [[вёска Новы Пуць, Раваніцкі сельсавет]] * [[вёска Палядкі, Раваніцкі сельсавет]] * [[вёска Раваніцкая Слабада, Раваніцкі сельсавет]] * [[вёска Раванічы, Раваніцкі сельсавет]] * [[вёска Хутар, Раваніцкі сельсавет]] * [[вёска Барсукі, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Бярозаўка, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Вішанька, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Вялікі Бор, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Дубовы Лог, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Замасточча, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Зорка, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Іўнік, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Красная Ніва, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Кутузаўка, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Новыя Зелянкі, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Праўда, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Праходка, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Рудня, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Сітнік, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Слабодка, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Уборкі, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Чарнава, Руднянскі сельсавет]] * [[вёска Адынь, Смілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Верхлес, Смілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Выжары, Смілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Гарадзішча, Смілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Гудавічы, Смілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дукоршчына, Смілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Загор'е, Смілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Заполле, Смілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Карзуны, Смілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Красевічы, Смілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Крыніца, Смілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Кулікі, Смілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Падгор'е, Смілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Смагароўка, Смілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Сняжкі, Смілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Старына, Смілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Турэц, Смілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Чаславое, Смілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Шасціснопы, Смілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Амяло, Хутарскі сельсавет]] * [[вёска Анаполле, Хутарскі сельсавет]] * [[вёска Баранаўка, Хутарскі сельсавет]] * [[вёска Барсукі, Хутарскі сельсавет]] * [[вёска Буйное, Хутарскі сельсавет]] * [[вёска Ведрыца, Хутарскі сельсавет]] * [[вёска Восава, Хутарскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Ганута, Хутарскі сельсавет]] * [[вёска Гарадзішча, Хутарскі сельсавет]] * [[вёска Карпілаўка, Хутарскі сельсавет]] * [[вёска Красная Змена, Хутарскі сельсавет]] * [[вёска Луніца, Хутарскі сельсавет]] * [[вёска Малая Ганута, Хутарскі сельсавет]] * [[вёска Матусоўка, Хутарскі сельсавет]] * [[вёска Мяжонка, Хутарскі сельсавет]] * [[вёска Новая Ніва, Хутарскі сельсавет]] * [[вёска Падар, Хутарскі сельсавет]] * [[вёска Падасінаўка, Хутарскі сельсавет]] * [[вёска Падрубеж, Хутарскі сельсавет]] * [[вёска Падсосна, Хутарскі сельсавет]] * [[вёска Палянка, Хутарскі сельсавет]] * [[вёска Пятроўка, Хутарскі сельсавет]] * [[вёска Ратнае, Хутарскі сельсавет]] * [[вёска Стары Пруд, Хутарскі сельсавет]] * [[вёска Хутар, Хутарскі сельсавет]] * [[вёска Юравічы, Хутарскі сельсавет]] * [[горад Брэст]] * [[горад Баранавічы]] * [[горад Пінск]] * [[гарадскі пасёлак Гарадзішча]] * [[вёска Амнявічы, Гарадзішчанскі пассавет]] * [[вёска Арабаўшчына, Гарадзішчанскі пассавет]] * [[вёска Боўцічы, Гарадзішчанскі пассавет]] * [[вёска Брыксічы, Гарадзішчанскі пассавет]] * [[вёска Вялікае Сяло, Гарадзішчанскі пассавет]] * [[вёска Гаранавічы, Гарадзішчанскі пассавет]] * [[вёска Грыбаўшчына, Гарадзішчанскі пассавет]] * [[вёска Душкаўцы, Гарадзішчанскі пассавет]] * [[вёска Зялёная, Гарадзішчанскі пассавет]] * [[вёска Калдычэва, Гарадзішчанскі пассавет]] * [[вёска Канюшоўшчына, Гарадзішчанскі пассавет]] * [[вёска Кісялі, Гарадзішчанскі пассавет]] * [[вёска Мастытычы, Гарадзішчанскі пассавет]] * [[вёска Мікулічы, Гарадзішчанскі пассавет]] * [[вёска Навасёлкі, Гарадзішчанскі пассавет]] * [[вёска Насейкі, Гарадзішчанскі пассавет]] * [[вёска Паручын, Гарадзішчанскі пассавет]] * [[вёска Пруды, Гарадзішчанскі пассавет]] * [[вёска Станкевічы, Гарадзішчанскі пассавет]] * [[вёска Ясянец, Гарадзішчанскі пассавет]] * [[вёска Вялікія Лукі, Велікалуцкі сельсавет]] * [[вёска Грабавец, Велікалуцкі сельсавет]] * [[пасёлак Кабушкіна, Велікалуцкі сельсавет]] * [[вёска Капані, Велікалуцкі сельсавет]] * [[вёска Крыжыкі, Велікалуцкі сельсавет]] * [[вёска Малыя Лукі, Велікалуцкі сельсавет]] * [[вёска Новыя Лукі, Велікалуцкі сельсавет]] * [[вёска Русіно, Велікалуцкі сельсавет]] * [[вёска Янова, Велікалуцкі сельсавет]] * [[вёска Азярэц, Вольнаўскі сельсавет]] * [[вёска Бартнікі, Вольнаўскі сельсавет]] * [[вёска Верхняе Чэрніхава, Вольнаўскі сельсавет]] * [[вёска Вольна, Вольнаўскі сельсавет]] * [[вёска Галынка, Вольнаўскі сельсавет]] * [[вёска Задзвея, Вольнаўскі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Вольнаўскі сельсавет]] * [[вёска Ліхасельцы, Вольнаўскі сельсавет]] * [[вёска Нагорнае, Вольнаўскі сельсавет]] * [[вёска Ніжняе Чэрніхава, Вольнаўскі сельсавет]] * [[вёска Рабковічы, Вольнаўскі сельсавет]] * [[хутар Росаш, Вольнаўскі сельсавет]] * [[вёска Савічы, Вольнаўскі сельсавет]] * [[вёска Цішкоўцы, Вольнаўскі сельсавет]] * [[вёска Чэрніхава, Вольнаўскі сельсавет]] * [[вёска Агароднікі, Гірмантаўскі сельсавет]] * [[вёска Багушы, Гірмантаўскі сельсавет]] * [[вёска Гірмантаўцы, Гірмантаўскі сельсавет]] * [[вёска Жабінцы, Гірмантаўскі сельсавет]] * [[вёска Жалезніца, Гірмантаўскі сельсавет]] * [[вёска Каўшы, Гірмантаўскі сельсавет]] * [[вёска Крапачы, Гірмантаўскі сельсавет]] * [[вёска Красявічы, Гірмантаўскі сельсавет]] * [[вёска Лозы, Гірмантаўскі сельсавет]] * [[вёска Навінкі, Гірмантаўскі сельсавет]] * [[вёска Нагорная, Гірмантаўскі сельсавет]] * [[вёска Несцяры, Гірмантаўскі сельсавет]] * [[вёска Сакаловічы, Гірмантаўскі сельсавет]] * [[вёска Слабажаны, Гірмантаўскі сельсавет]] * [[вёска Сялявічы, Гірмантаўскі сельсавет]] * [[вёска Альбінкі, Жамчужненскі сельсавет]] * [[вёска Бор, Жамчужненскі сельсавет]] * [[вёска Важгінты, Жамчужненскі сельсавет]] * [[вёска Гардзейчыкі, Жамчужненскі сельсавет]] * [[вёска Дзекалы, Жамчужненскі сельсавет]] * [[вёска Дзеткавічы, Жамчужненскі сельсавет]] * [[вёска Дубішча, Жамчужненскі сельсавет]] * [[пасёлак Жамчужны, Жамчужненскі сельсавет]] * [[вёска Звераўшчына, Жамчужненскі сельсавет]] * [[вёска Небыты, Жамчужненскі сельсавет]] * [[вёска Пераносіны, Жамчужненскі сельсавет]] * [[вёска Сасновая, Жамчужненскі сельсавет]] * [[вёска Свіраны, Жамчужненскі сельсавет]] * [[вёска Сеўрукі, Жамчужненскі сельсавет]] * [[вёска Спачынак, Жамчужненскі сельсавет]] * [[вёска Цівунцы, Жамчужненскі сельсавет]] * [[вёска Цяплівады, Жамчужненскі сельсавет]] * [[вёска Алізараўшчына, Карчоўскі сельсавет]] * [[вёска Быткоўшчына, Карчоўскі сельсавет]] * [[вёска Вызарак, Карчоўскі сельсавет]] * [[вёска Высадавічы, Карчоўскі сельсавет]] * [[вёска Грачыхі, Карчоўскі сельсавет]] * [[вёска Карчова, Карчоўскі сельсавет]] * [[вёска Кутаўшчына, Карчоўскі сельсавет]] * [[вёска Мітрапольшчына, Карчоўскі сельсавет]] * [[вёска Пянчын, Карчоўскі сельсавет]] * [[вёска Пярэвалака, Карчоўскі сельсавет]] * [[вёска Рудашы, Карчоўскі сельсавет]] * [[пасёлак Савецкі, Карчоўскі сельсавет]] * [[вёска Скробава, Карчоўскі сельсавет]] * [[вёска Трацэвічы, Карчоўскі сельсавет]] * [[вёска Адахаўшчына, Каўпеніцкі сельсавет]] * [[вёска Анісімавічы, Каўпеніцкі сельсавет]] * [[вёска Антанова, Каўпеніцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Каўпеніца, Каўпеніцкі сельсавет]] * [[вёска Гірава, Каўпеніцкі сельсавет]] * [[вёска Дубава, Каўпеніцкі сельсавет]] * [[вёска Заброддзе, Каўпеніцкі сельсавет]] * [[вёска Лаўрынавічы, Каўпеніцкі сельсавет]] * [[вёска Малая Каўпеніца, Каўпеніцкі сельсавет]] * [[вёска Новы Свет, Каўпеніцкі сельсавет]] * [[вёска Якімавічы, Каўпеніцкі сельсавет]] * [[вёска Альсевічы, Крошынскі сельсавет]] * [[вёска Дуброўна, Крошынскі сельсавет]] * [[вёска Залюбічы, Крошынскі сельсавет]] * [[вёска Кломпікі, Крошынскі сельсавет]] * [[вёска Крошын, Крошынскі сельсавет]] * [[вёска Макашы, Крошынскі сельсавет]] * [[вёска Падлясейкі, Крошынскі сельсавет]] * [[вёска Прыдаткі, Крошынскі сельсавет]] * [[вёска Скарчава, Крошынскі сельсавет]] * [[вёска Стары Двор, Крошынскі сельсавет]] * [[вёска Уласы, Крошынскі сельсавет]] * [[вёска Юшкавічы, Крошынскі сельсавет]] * [[вёска Ятвезь, Крошынскі сельсавет]] * [[вёска Бярозаўка, Ляснянскі сельсавет]] * [[вёска Груды, Ляснянскі сельсавет]] * [[станцыя Грыцавец, Ляснянскі сельсавет]] * [[вёска Гута, Ляснянскі сельсавет]] * [[вёска Лесіна, Ляснянскі сельсавет]] * [[вёска Лясная, Ляснянскі сельсавет]] * [[вёска Паўлінава, Ляснянскі сельсавет]] * [[вёска Сваяшкі, Ляснянскі сельсавет]] * [[вёска Тартакі, Ляснянскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Валахва, Малахавецкі сельсавет]] * [[вёска Глінішча, Малахавецкі сельсавет]] * [[вёска Емяльянаўка, Малахавецкі сельсавет]] * [[вёска Замошша, Малахавецкі сельсавет]] * [[вёска Кунцавічы, Малахавецкі сельсавет]] * [[вёска Малахоўцы, Малахавецкі сельсавет]] * [[вёска Малая Валахва, Малахавецкі сельсавет]] * [[пасёлак Мірны, Малахавецкі сельсавет]] * [[вёска Млынок, Малахавецкі сельсавет]] * [[пасёлак Светлы, Малахавецкі сельсавет]] * [[вёска Скварчыцы, Малахавецкі сельсавет]] * [[вёска Узногі, Малахавецкі сельсавет]] * [[вёска Ястрамбель, Малахавецкі сельсавет]] * [[вёска Андрэеўцы, Маўчадскі сельсавет]] * [[вёска Данейкі, Маўчадскі сельсавет]] * [[вёска Зорычы, Маўчадскі сельсавет]] * [[вёска Катмінаўцы, Маўчадскі сельсавет]] * [[вёска Крупляны, Маўчадскі сельсавет]] * [[вёска Крутаўцы, Маўчадскі сельсавет]] * [[вёска Кузявічы, Маўчадскі сельсавет]] * [[вёска Малая Сваротва, Маўчадскі сельсавет]] * [[вёска Міцкевічы, Маўчадскі сельсавет]] * [[вёска Моўчадзь, Маўчадскі сельсавет]] * [[вёска Саўцавічы, Маўчадскі сельсавет]] * [[вёска Соргавічы, Маўчадскі сельсавет]] * [[вёска Страмілаўшчына, Маўчадскі сельсавет]] * [[вёска Каўпакі, Мілавідскі сельсавет]] * [[вёска Мілавіды, Мілавідскі сельсавет]] * [[вёска Падасоўцы, Мілавідскі сельсавет]] * [[хутар Падкрыніца, Мілавідскі сельсавет]] * [[вёска Стрэлава, Мілавідскі сельсавет]] * [[вёска Ямічна, Мілавідскі сельсавет]] * [[вёска Завоссе, Мядзеневіцкі сельсавет]] * [[вёска Круглікі, Мядзеневіцкі сельсавет]] * [[вёска Мелехавічы, Мядзеневіцкі сельсавет]] * [[вёска Міхнаўшчына, Мядзеневіцкі сельсавет]] * [[вёска Мядзеневічы, Мядзеневіцкі сельсавет]] * [[вёска Новыя Войкавічы, Мядзеневіцкі сельсавет]] * [[вёска Стайкі, Мядзеневіцкі сельсавет]] * [[вёска Старыя Войкавічы, Мядзеневіцкі сельсавет]] * [[вёска Бараўцы, Навамышскі сельсавет]] * [[вёска Гінцавічы, Навамышскі сельсавет]] * [[вёска Дзераўная, Навамышскі сельсавет]] * [[вёска Драгабыль, Навамышскі сельсавет]] * [[вёска Зорная, Навамышскі сельсавет]] * [[вёска Казлякевічы, Навамышскі сельсавет]] * [[вёска Лугавая, Навамышскі сельсавет]] * [[вёска Магіляны, Навамышскі сельсавет]] * [[пасёлак Мір, Навамышскі сельсавет]] * [[вёска Новая Мыш, Навамышскі сельсавет]] * [[пасёлак Новы, Навамышскі сельсавет]] * [[вёска Пастарынне, Навамышскі сельсавет]] * [[вёска Прыазёрная, Навамышскі сельсавет]] * [[вёска Пятрэвічы, Навамышскі сельсавет]] * [[вёска Цяплівады, Навамышскі сельсавет]] * [[вёска Добры Бор, Падгорнаўскі сельсавет]] * [[вёска Колбавічы, Падгорнаўскі сельсавет]] * [[вёска Падгорная, Падгорнаўскі сельсавет]] * [[вёска Яжона, Падгорнаўскі сельсавет]] * [[вёска Паланечка, Паланечкаўскі сельсавет]] * [[вёска Рэпічы, Паланечкаўскі сельсавет]] * [[вёска Шчарбовічы, Паланечкаўскі сельсавет]] * [[вёска Вярхлессе, Палонкаўскі сельсавет]] * [[вёска Вяршок, Палонкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ёлава, Палонкаўскі сельсавет]] * [[вёска Іванкавічы, Палонкаўскі сельсавет]] * [[вёска Лотвічы, Палонкаўскі сельсавет]] * [[вёска Палонка, Палонкаўскі сельсавет]] * [[вёска Перхавічы, Палонкаўскі сельсавет]] * [[вёска Серабрышча, Палонкаўскі сельсавет]] * [[вёска Скародзінцы, Палонкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ягадная, Палонкаўскі сельсавет]] * [[вёска Буйнявічы, Пачапаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Сваротва, Пачапаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Пурневічы, Пачапаўскі сельсавет]] * [[вёска Гайбуты, Пачапаўскі сельсавет]] * [[вёска Галынка, Пачапаўскі сельсавет]] * [[вёска Голевічы, Пачапаўскі сельсавет]] * [[вёска Дабраполь, Пачапаўскі сельсавет]] * [[вёска Дразды, Пачапаўскі сельсавет]] * [[вёска Емяльянавічы, Пачапаўскі сельсавет]] * [[вёска Зазер'е, Пачапаўскі сельсавет]] * [[вёска Застарынне, Пачапаўскі сельсавет]] * [[вёска Казловічы, Пачапаўскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Пурневічы, Пачапаўскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Пачапаўскі сельсавет]] * [[вёска Пархімаўшчына, Пачапаўскі сельсавет]] * [[вёска Пачапава, Пачапаўскі сельсавет]] * [[вёска Сенічанята, Пачапаўскі сельсавет]] * [[вёска Чарнявічы, Пачапаўскі сельсавет]] * [[вёска Ялуцавічы, Пачапаўскі сельсавет]] * [[вёска Бараціна, Петкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дудзічы, Петкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ішкалдзь, Петкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Петкавічы, Петкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Родкавічы, Петкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Гацішча, Сталовіцкі сельсавет]] * [[вёска Дамашэвічы, Сталовіцкі сельсавет]] * [[вёска Загор'е, Сталовіцкі сельсавет]] * [[вёска Заполле, Сталовіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Кастрычніцкі, Сталовіцкі сельсавет]] * [[вёска Навікі, Сталовіцкі сельсавет]] * [[вёска Палянічыцы, Сталовіцкі сельсавет]] * [[вёска Сталовічы, Сталовіцкі сельсавет]] * [[вёска Судары, Сталовіцкі сельсавет]] * [[вёска Торчыцы, Сталовіцкі сельсавет]] * [[вёска Цюкантавічы, Сталовіцкі сельсавет]] * [[вёска Багушы, Уцёскі сельсавет]] * [[вёска Кадычыцы, Уцёскі сельсавет]] * [[вёска Навасады, Уцёскі сельсавет]] * [[вёска Рагозніца, Уцёскі сельсавет]] * [[вёска Уцёс, Уцёскі сельсавет]] * [[вёска Белалессе, Цешаўлянскі сельсавет]] * [[вёска Забалацце, Цешаўлянскі сельсавет]] * [[вёска Лебяжаны, Цешаўлянскі сельсавет]] * [[вёска Люшнева, Цешаўлянскі сельсавет]] * [[пасёлак Першамайскі, Цешаўлянскі сельсавет]] * [[вёска Старая Мыш, Цешаўлянскі сельсавет]] * [[вёска Цешаўле, Цешаўлянскі сельсавет]] * [[вёска Цюхнявічы, Цешаўлянскі сельсавет]] * [[вёска Шпакоўцы, Цешаўлянскі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Дамачава]] * [[вёска Багданы, Дамачаўскі пассавет]] * [[вёска Барысы, Дамачаўскі пассавет]] * [[вёска Гута, Дамачаўскі пассавет]] * [[хутар Дамброўка, Дамачаўскі пассавет]] * [[вёска Дубіца, Дамачаўскі пассавет]] * [[станцыя Дубіца, Дамачаўскі пассавет]] * [[вёска Дубок, Дамачаўскі пассавет]] * [[вёска Кабёлка, Дамачаўскі пассавет]] * [[вёска Ліпінкі, Дамачаўскі пассавет]] * [[вёска Ляплёўка, Дамачаўскі пассавет]] * [[вёска Навасады, Дамачаўскі пассавет]] * [[вёска Падлужжа, Дамачаўскі пассавет]] * [[вёска Рудня, Дамачаўскі пассавет]] * [[вёска Чэрск, Дамачаўскі пассавет]] * [[вёска Шыкілі, Дамачаўскі пассавет]] * [[хутар Альха, Знаменскі сельсавет]] * [[пасёлак Белае Возера, Знаменскі сельсавет]] * [[пасёлак Бярэсце, Знаменскі сельсавет]] * [[вёска Дубрава, Знаменскі сельсавет]] * [[вёска Збунін, Знаменскі сельсавет]] * [[вёска Знаменка, Знаменскі сельсавет]] * [[пасёлак Лясны, Знаменскі сельсавет]] * [[вёска Медна, Знаменскі сельсавет]] * [[вёска Рагозна, Знаменскі сельсавет]] * [[вёска Кацельня Баярская, Клейнікаўскі сельсавет]] * [[вёска Клейнікі, Клейнікаўскі сельсавет]] * [[вёска Костычы, Клейнікаўскі сельсавет]] * [[вёска Нэплі, Клейнікаўскі сельсавет]] * [[вёска Пяскі, Клейнікаўскі сельсавет]] * [[вёска Церабунь, Клейнікаўскі сельсавет]] * [[вёска Шумакі, Клейнікаўскі сельсавет]] * [[вёска Агароднікі, Лышчыцкі сельсавет]] * [[вёска Астрамечава, Лышчыцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Шчытнікі, Лышчыцкі сельсавет]] * [[вёска Кашылава, Лышчыцкі сельсавет]] * [[вёска Кустын, Лышчыцкі сельсавет]] * [[вёска Лышчыцы, Лышчыцкі сельсавет]] * [[вёска Люта, Лышчыцкі сельсавет]] * [[вёска Малыя Зводы, Лышчыцкі сельсавет]] * [[вёска Малыя Сухарэвічы, Лышчыцкі сельсавет]] * [[вёска Малыя Шчытнікі, Лышчыцкі сельсавет]] * [[вёска Марозавічы, Лышчыцкі сельсавет]] * [[вёска Новыя Лышчыцы, Лышчыцкі сельсавет]] * [[вёска Пагубяцічы, Лышчыцкі сельсавет]] * [[вёска Рудавец, Лышчыцкі сельсавет]] * [[вёска Сегянеўшчына, Лышчыцкі сельсавет]] * [[вёска Цюпрыкі, Лышчыцкі сельсавет]] * [[вёска Яцкавічы, Лышчыцкі сельсавет]] * [[вёска Баброўцы, Матыкальскі сельсавет]] * [[вёска Вельямовічы, Матыкальскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Ракавіца, Матыкальскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Матыкалы, Матыкальскі сельсавет]] * [[вёска Галачова, Матыкальскі сельсавет]] * [[вёска Заполле, Матыкальскі сельсавет]] * [[вёска Збарамірава, Матыкальскі сельсавет]] * [[вёска Кавярдзякі, Матыкальскі сельсавет]] * [[вёска Малая Ракавіца, Матыкальскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Матыкалы, Матыкальскі сельсавет]] * [[хутар Матыкалы, Матыкальскі сельсавет]] * [[вёска Нехалсты, Матыкальскі сельсавет]] * [[вёска Скокі, Матыкальскі сельсавет]] * [[вёска Ставішча, Матыкальскі сельсавет]] * [[вёска Старое Сяло, Матыкальскі сельсавет]] * [[вёска Сычы, Матыкальскі сельсавет]] * [[вёска Цюхінічы, Матыкальскі сельсавет]] * [[вёска Чыжэвічы, Матыкальскі сельсавет]] * [[вёска Чылеева, Матыкальскі сельсавет]] * [[вёска Ваўкі, Мухавецкі сельсавет]] * [[вёска Вулька Застаўская, Мухавецкі сельсавет]] * [[вёска Гулі, Мухавецкі сельсавет]] * [[вёска Забалацце, Мухавецкі сельсавет]] * [[вёска Закій, Мухавецкі сельсавет]] * [[вёска Заслучна, Мухавецкі сельсавет]] * [[вёска Камяніца Жыравецкая, Мухавецкі сельсавет]] * [[вёска Лазы, Мухавецкі сельсавет]] * [[вёска Літвіны, Мухавецкі сельсавет]] * [[пасёлак Мухавец, Мухавецкі сельсавет]] * [[вёска Падлессе Камянецкае, Мухавецкі сельсавет]] * [[вёска Падлессе Радваніцкае, Мухавецкі сельсавет]] * [[вёска Сямісосны, Мухавецкі сельсавет]] * [[вёска Херма, Мухавецкі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Радванічы, Радваніцкі сельсавет]] * [[вёска Малыя Радванічы, Радваніцкі сельсавет]] * [[вёска Міхалін, Радваніцкі сельсавет]] * [[вёска Франопаль, Радваніцкі сельсавет]] * [[Заказанка|вёска Заказанка, Страдзецкі сельсавет]] * [[Прылукі (Брэсцкі раён)|вёска Прылукі, Страдзецкі сельсавет]] * [[Страдзеч|вёска Страдзеч, Страдзецкі сельсавет]] * [[вёска Камароўка, Тамашоўскі сельсавет]] * [[вёска Орхава, Тамашоўскі сельсавет]] * [[вёска Прыбарава, Тамашоўскі сельсавет]] * [[вёска Рыцец, Тамашоўскі сельсавет]] * [[вёска Селяхі, Тамашоўскі сельсавет]] * [[вёска Тамашоўка, Тамашоўскі сельсавет]] * [[вёска Харсы, Тамашоўскі сельсавет]] * [[вёска Булькова, Тэльмінскі сельсавет]] * [[вёска Буякі, Тэльмінскі сельсавет]] * [[вёска Вочкі, Тэльмінскі сельсавет]] * [[вёска Кошалева, Тэльмінскі сельсавет]] * [[вёска Лідымо, Тэльмінскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Косічы, Тэльмінскі сельсавет]] * [[вёска Смолін, Тэльмінскі сельсавет]] * [[вёска Тэльмы 1, Тэльмінскі сельсавет]] * [[вёска Тэльмы 2, Тэльмінскі сельсавет]] * [[вёска Хабы, Тэльмінскі сельсавет]] * [[вёска Шэбрын, Тэльмінскі сельсавет]] * [[вёска Ямна, Тэльмінскі сельсавет]] * [[вёска Амяліна, Чарнаўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Блювінічы, Чарнаўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Вістычы, Чарнаўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Вулька, Чарнаўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Сухарэвічы, Чарнаўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Дружба, Чарнаўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Зелянец, Чарнаўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Івахнавічы, Чарнаўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Казловічы, Чарнаўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Малая Курніца, Чарнаўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Несвіло, Чарнаўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Няневічы, Чарнаўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Покры, Чарнаўчыцкі сельсавет]] * [[пасёлак Сасноўка, Чарнаўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Сколдычы, Чарнаўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Смуга, Чарнаўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Холмічы, Чарнаўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Чарнакі, Чарнаўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Чарнаўчыцы, Чарнаўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Братылава, Чэрнінскі сельсавет]] * [[вёска Бярдычы, Чэрнінскі сельсавет]] * [[вёска Валоскі, Чэрнінскі сельсавет]] * [[вёска Вітошкі, Чэрнінскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Курніца, Чэрнінскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Косічы, Чэрнінскі сельсавет]] * [[вёска Вялюнь, Чэрнінскі сельсавет]] * [[вёска Гутавічы, Чэрнінскі сельсавет]] * [[вёска Забярэззе, Чэрнінскі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Чэрнінскі сельсавет]] * [[вёска Збірагі, Чэрнінскі сельсавет]] * [[вёска Карабаны, Чэрнінскі сельсавет]] * [[вёска Клімовічы, Чэрнінскі сельсавет]] * [[вёска Селяхі, Чэрнінскі сельсавет]] * [[вёска Харытоны, Чэрнінскі сельсавет]] * [[вёска Чэрні, Чэрнінскі сельсавет]] * [[горад Бяроза]] * [[горад Белаазёрск]] * [[вёска Альшэва, Белаазёрскі сельсавет]] * [[вёска Лісічыцы, Белаазёрскі сельсавет]] * [[вёска Манявічы, Белаазёрскі сельсавет]] * [[вёска Нівы, Белаазёрскі сельсавет]] * [[вёска Ніўкі, Белаазёрскі сельсавет]] * [[вёска Хрыса, Белаазёрскі сельсавет]] * [[вёска Боркі, Боркаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Лясковічы, Боркаўскі сельсавет]] * [[вёска Кашалёва, Боркаўскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Лясковічы, Боркаўскі сельсавет]] * [[вёска Міхалкі, Боркаўскі сельсавет]] * [[вёска Пешкі, Боркаўскі сельсавет]] * [[вёска Чарнякава, Боркаўскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Бярозаўскі сельсавет]] * [[вёска Круглае, Бярозаўскі сельсавет]] * [[вёска Леашкі, Бярозаўскі сельсавет]] * [[вёска Мормажава, Бярозаўскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Бярозаўскі сельсавет]] * [[вёска Падоссе, Бярозаўскі сельсавет]] * [[вёска Парослава, Бярозаўскі сельсавет]] * [[вёска Светач, Бярозаўскі сельсавет]] * [[вёска Селаўшчына, Бярозаўскі сельсавет]] * [[вёска Хамічы, Бярозаўскі сельсавет]] * [[вёска Вугляны, Здзітаўскі сельсавет]] * [[вёска Дзягелец, Здзітаўскі сельсавет]] * [[вёска Здзітава, Здзітаўскі сельсавет]] * [[вёска Калонія, Здзітаўскі сельсавет]] * [[вёска Машковічы, Здзітаўскі сельсавет]] * [[вёска Пясчанка, Здзітаўскі сельсавет]] * [[вёска Шылін, Здзітаўскі сельсавет]] * [[вёска Шылінок, Здзітаўскі сельсавет]] * [[вёска Алёхнавічы, Малецкі сельсавет]] * [[вёска Бухалі, Малецкі сельсавет]] * [[вёска Віснявічы, Малецкі сельсавет]] * [[вёска Горск, Малецкі сельсавет]] * [[вёска Грыцавічы, Малецкі сельсавет]] * [[вёска Давыдавічы, Малецкі сельсавет]] * [[вёска Залужжа, Малецкі сельсавет]] * [[вёска Лукомер, Малецкі сельсавет]] * [[вёска Малеч, Малецкі сельсавет]] * [[вёска Падкраічы, Малецкі сельсавет]] * [[вёска Паўлавічы, Малецкі сельсавет]] * [[вёска Пасталова, Малецкі сельсавет]] * [[вёска Рыгалі, Малецкі сельсавет]] * [[вёска Сасноўка, Малецкі сельсавет]] * [[вёска Хойнікі, Малецкі сельсавет]] * [[вёска Чарнічнае, Малецкі сельсавет]] * [[вёска Батарэя, Міжлескі сельсавет]] * [[вёска Елянова, Міжлескі сельсавет]] * [[вёска Касцюкі, Міжлескі сельсавет]] * [[вёска Мацвеевічы, Міжлескі сельсавет]] * [[вёска Міжлессе, Міжлескі сельсавет]] * [[вёска Міхалінак, Міжлескі сельсавет]] * [[вёска Стаўкі, Міжлескі сельсавет]] * [[вёска Судзілавічы, Міжлескі сельсавет]] * [[вёска Аніцавічы, Нарутавіцкі сельсавет]] * [[вёска Асаўцы, Нарутавіцкі сельсавет]] * [[вёска Варажбіты, Нарутавіцкі сельсавет]] * [[вёска Крываблоты, Нарутавіцкі сельсавет]] * [[вёска Міхнавічы, Нарутавіцкі сельсавет]] * [[вёска Нарутавічы, Нарутавіцкі сельсавет]] * [[вёска Плехаўшчына, Нарутавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вашчанка, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Жычын, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Кабакі, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Карпяшы, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Нівішчы, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Першамайская, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Пясчанка, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Ціхны, Першамайскі сельсавет]] * [[вёска Вайцяшын, Пескаўскі сельсавет]] * [[вёска Пескі, Пескаўскі сельсавет]] * [[вёска Ярцавічы, Пескаўскі сельсавет]] * [[вёска Агароднікі, Сакалоўскі сельсавет]] * [[вёска Бронная Гара, Сакалоўскі сельсавет]] * [[вёска Рачыца, Сакалоўскі сельсавет]] * [[вёска Сакалова, Сакалоўскі сельсавет]] * [[вёска Смалярка, Сакалоўскі сельсавет]] * [[вёска Бармуты, Сігневіцкі сельсавет]] * [[вёска Вінін, Сігневіцкі сельсавет]] * [[вёска Галіцы, Сігневіцкі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Сігневіцкі сельсавет]] * [[вёска Маравіль, Сігневіцкі сельсавет]] * [[вёска Мар'янова, Сігневіцкі сельсавет]] * [[вёска Мінкі, Сігневіцкі сельсавет]] * [[вёска Равяцічы, Сігневіцкі сельсавет]] * [[вёска Сабалі, Сігневіцкі сельсавет]] * [[вёска Свадзьбічы, Сігневіцкі сельсавет]] * [[вёска Сігневічы, Сігневіцкі сельсавет]] * [[вёска Шлях-Пушча, Сігневіцкі сельсавет]] * [[вёска Ястрабель, Сігневіцкі сельсавет]] * [[вёска Здзітава, Спораўскі сельсавет]] * [[вёска Спорава, Спораўскі сельсавет]] * [[вёска Высокае, Стрыгінскі сельсавет]] * [[вёска Галавіцкія, Стрыгінскі сельсавет]] * [[вёска Мастыкі, Стрыгінскі сельсавет]] * [[вёска Навое, Стрыгінскі сельсавет]] * [[вёска Перасудавічы, Стрыгінскі сельсавет]] * [[вёска Пузі, Стрыгінскі сельсавет]] * [[вёска Совіна, Стрыгінскі сельсавет]] * [[вёска Стрыгінь, Стрыгінскі сельсавет]] * [[вёска Асека, Сялецкі сельсавет]] * [[вёска Зубачы, Сялецкі сельсавет]] * [[вёска Куроўшчына, Сялецкі сельсавет]] * [[вёска Панасавічы, Сялецкі сельсавет]] * [[вёска Рагачы, Сялецкі сельсавет]] * [[вёска Сашыца, Сялецкі сельсавет]] * [[вёска Сялец, Сялецкі сельсавет]] * [[вёска Утраны, Сялецкі сельсавет]] * [[вёска Ясевічы, Сялецкі сельсавет]] * [[горад Ганцавічы]] * [[вёска Агарэвічы, Агарэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Круговічы, Агарэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Дубнякі, Агарэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Калонія, Агарэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Красынічы, Агарэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Кукава, Агарэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Малыя Круговічы, Агарэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Новыя Агарэвічы, Агарэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Перадзел, Агарэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Шашкі, Агарэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Дзяніскавічы, Дзяніскавіцкі сельсавет]] * [[вёска Боркі, Любашаўскі сельсавет]] * [[вёска Ганцавічы, Любашаўскі сельсавет]] * [[вёска Ельня, Любашаўскі сельсавет]] * [[вёска Любашава, Любашаўскі сельсавет]] * [[вёска Сукач, Любашаўскі сельсавет]] * [[вёска Люсіна, Люсінскі сельсавет]] * [[вёска Макава, Люсінскі сельсавет]] * [[вёска Палонь, Люсінскі сельсавет]] * [[вёска Задуб'е, Малькавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ліпск, Малькавіцкі сельсавет]] * [[вёска Малькавічы, Малькавіцкі сельсавет]] * [[вёска Востраў, Нацкі сельсавет]] * [[вёска Гута, Нацкі сельсавет]] * [[вёска Крышылавічы, Нацкі сельсавет]] * [[вёска Кукава-Бор, Нацкі сельсавет]] * [[вёска Лактышы, Нацкі сельсавет]] * [[вёска Мельнікі, Нацкі сельсавет]] * [[вёска Нач, Нацкі сельсавет]] * [[вёска Ясянец, Нацкі сельсавет]] * [[вёска Раздзялавічы, Хатыніцкі сельсавет]] * [[вёска Хатынічы, Хатыніцкі сельсавет]] * [[вёска Яловая, Хатыніцкі сельсавет]] * [[вёска Будча, Чудзінскі сельсавет]] * [[вёска Пярэвалакі, Чудзінскі сельсавет]] * [[вёска Чудзін, Чудзінскі сельсавет]] * [[горад Драгічын]] * [[гарадскі пасёлак Антопаль]] * [[вёска Вулька, Антопальскі пассавет]] * [[вёска Горыцы, Антопальскі пассавет]] * [[вёска Губерня, Антопальскі пассавет]] * [[вёска Падлессе, Антопальскі пассавет]] * [[вёска Першамайск, Антопальскі пассавет]] * [[вёска Свеклічы, Антопальскі пассавет]] * [[вёска Татарнавічы, Антопальскі пассавет]] * [[вёска Адамова, Асавецкі сельсавет]] * [[вёска Белін, Асавецкі сельсавет]] * [[вёска Белінок, Асавецкі сельсавет]] * [[вёска Восаўцы, Асавецкі сельсавет]] * [[вёска Гута, Асавецкі сельсавет]] * [[вёска Красцінава, Асавецкі сельсавет]] * [[вёска Малінаўка, Асавецкі сельсавет]] * [[вёска Пухавая, Асавецкі сельсавет]] * [[вёска Язвіны, Асавецкі сельсавет]] * [[вёска Ялач, Асавецкі сельсавет]] * [[вёска Бездзеж, Бездзежскі сельсавет]] * [[вёска Белая, Бездзежскі сельсавет]] * [[вёска Заверша, Бездзежскі сельсавет]] * [[вёска Закляценне, Бездзежскі сельсавет]] * [[вёска Застаўе, Бездзежскі сельсавет]] * [[вёска Какорыца, Бездзежскі сельсавет]] * [[вёска Крамно, Бездзежскі сельсавет]] * [[вёска Мікіцк, Бездзежскі сельсавет]] * [[вёска Брашэвічы, Брашэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Вулька, Брашэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Гумнішчы, Брашэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Дымск, Брашэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Завялёўе, Брашэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Пацы, Брашэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Субаты, Брашэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Цыбкі, Брашэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Асаўляны, Вулькаўскі сельсавет]] * [[вёска Белянок, Вулькаўскі сельсавет]] * [[вёска Вулька, Вулькаўскі сельсавет]] * [[вёска Ласінцы, Вулькаўскі сельсавет]] * [[вёска Сіманавічы, Вулькаўскі сельсавет]] * [[вёска Асіпавічы, Галоўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Галік, Галоўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Галоўчыцы, Галоўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Дзятлавічы, Галоўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Корсунь, Галоўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Галоўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Пігановічы, Галоўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Толкава, Галоўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Хамічыцы, Галоўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Ямнік, Галоўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Агдэмер, Гутаўскі сельсавет]] * [[вёска Вавулічы, Гутаўскі сельсавет]] * [[вёска Гутава, Гутаўскі сельсавет]] * [[вёска Дробаты, Гутаўскі сельсавет]] * [[вёска Сорацні, Гутаўскі сельсавет]] * [[вёска Бобкі, Дзеткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Буды, Дзеткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дзеткавічы, Дзеткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дубавая, Дзеткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Дзеткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Каты, Дзеткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Лавы, Дзеткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Менявеж, Дзеткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Новая Цемра, Дзеткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ражок, Дзеткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Рашын, Дзеткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дубавое, Драгічынскі сельсавет]] * [[вёска Дуброва, Драгічынскі сельсавет]] * [[вёска Залужжа, Драгічынскі сельсавет]] * [[вёска Заплессе, Драгічынскі сельсавет]] * [[вёска Ліпнікі, Драгічынскі сельсавет]] * [[вёска Ляжыткавічы, Драгічынскі сельсавет]] * [[вёска Місаўцы, Драгічынскі сельсавет]] * [[вёска Навікі, Драгічынскі сельсавет]] * [[вёска Нагор'е, Драгічынскі сельсавет]] * [[вёска Пігасы, Драгічынскі сельсавет]] * [[вёска Пярковічы, Драгічынскі сельсавет]] * [[вёска Равіны, Драгічынскі сельсавет]] * [[вёска Салава, Драгічынскі сельсавет]] * [[вёска Сёманаўшчына, Драгічынскі сельсавет]] * [[вёска Сірэнеўка, Драгічынскі сельсавет]] * [[вёска Скібічы, Драгічынскі сельсавет]] * [[вёска Суткі, Драгічынскі сельсавет]] * [[вёска Юзафіны, Драгічынскі сельсавет]] * [[вёска Валавель, Закозельскі сельсавет]] * [[вёска Вулька Радавецкая, Закозельскі сельсавет]] * [[вёска Закозель, Закозельскі сельсавет]] * [[вёска Каралін, Закозельскі сельсавет]] * [[вёска Карлавічы, Закозельскі сельсавет]] * [[вёска Літоўск, Закозельскі сельсавет]] * [[вёска Орлавічы, Закозельскі сельсавет]] * [[вёска Селішча, Закозельскі сельсавет]] * [[вёска Сулічава, Закозельскі сельсавет]] * [[вёска Брадок, Імянінскі сельсавет]] * [[вёска Віры, Імянінскі сельсавет]] * [[вёска Дзераўная, Імянінскі сельсавет]] * [[вёска Заніўе, Імянінскі сельсавет]] * [[вёска Зёлава, Імянінскі сельсавет]] * [[вёска Імянін, Імянінскі сельсавет]] * [[вёска Мосткі, Імянінскі сельсавет]] * [[вёска Сукачы, Імянінскі сельсавет]] * [[вёска Татар'я, Імянінскі сельсавет]] * [[вёска Аляксеевічы, Немяржанскі сельсавет]] * [[вёска Леснікі, Немяржанскі сельсавет]] * [[вёска Нямержа, Немяржанскі сельсавет]] * [[вёска Пярэспа, Немяржанскі сельсавет]] * [[вёска Скрыпялі, Немяржанскі сельсавет]] * [[вёска Тыневічы, Немяржанскі сельсавет]] * [[вёска Усходы, Немяржанскі сельсавет]] * [[вёска Вулька Папінская, Папінскі сельсавет]] * [[вёска Вялікі Лес, Папінскі сельсавет]] * [[вёска Залаўе, Папінскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчка, Папінскі сельсавет]] * [[вёска Кублік, Папінскі сельсавет]] * [[вёска Людвінова, Папінскі сельсавет]] * [[вёска Ляхавічы, Папінскі сельсавет]] * [[вёска Марцінова, Папінскі сельсавет]] * [[вёска Новая Папіна, Папінскі сельсавет]] * [[вёска Папіна, Папінскі сельсавет]] * [[вёска Хідры, Папінскі сельсавет]] * [[вёска Гаравіца, Радастаўскі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Радастаўскі сельсавет]] * [[вёска Радастава, Радастаўскі сельсавет]] * [[вёска Ражное, Радастаўскі сельсавет]] * [[вёска Сварынь, Радастаўскі сельсавет]] * [[вёска Гнілец, Хомскі сельсавет]] * [[вёска Гошава, Хомскі сельсавет]] * [[вёска Дубраўкі, Хомскі сельсавет]] * [[вёска Жабер, Хомскі сельсавет]] * [[вёска Заточча, Хомскі сельсавет]] * [[вёска Заяленне, Хомскі сельсавет]] * [[вёска Маркавічы, Хомскі сельсавет]] * [[вёска Старамлыны, Хомскі сельсавет]] * [[вёска Хомск, Хомскі сельсавет]] * [[вёска Чарнеевічы, Хомскі сельсавет]] * [[горад Жабінка]] * [[вёска Азяты, Азяцкі сельсавет]] * [[вёска Баранцы, Азяцкі сельсавет]] * [[вёска Бараны, Азяцкі сельсавет]] * [[вёска Гатча, Азяцкі сельсавет]] * [[хутар Ліскі, Азяцкі сельсавет]] * [[хутар Мельнікі, Азяцкі сельсавет]] * [[вёска Пералум'е, Азяцкі сельсавет]] * [[вёска Старое Сяло, Азяцкі сельсавет]] * [[вёска Сычова, Азяцкі сельсавет]] * [[вёска Тамашкі, Азяцкі сельсавет]] * [[вёска Целякі, Азяцкі сельсавет]] * [[вёска Здзітава, Жабінкаўскі сельсавет]] * [[вёска Зеленкаўшчына, Жабінкаўскі сельсавет]] * [[вёска Курпічы, Жабінкаўскі сельсавет]] * [[вёска Навасады, Жабінкаўскі сельсавет]] * [[вёска Нагараны, Жабінкаўскі сельсавет]] * [[вёска Пуцішча, Жабінкаўскі сельсавет]] * [[вёска Пшанаі, Жабінкаўскі сельсавет]] * [[вёска Рачкі, Жабінкаўскі сельсавет]] * [[вёска Салейкі, Жабінкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сенькавічы, Жабінкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сцяброва, Жабінкаўскі сельсавет]] * [[вёска Шчэглікі, Жабінкаўскі сельсавет]] * [[вёска Багны, Крыўлянскі сельсавет]] * [[вёска Баляўшчына, Крыўлянскі сельсавет]] * [[вёска Баяры, Крыўлянскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Сяхновічы, Крыўлянскі сельсавет]] * [[вёска Гарэлкі, Крыўлянскі сельсавет]] * [[вёска Глыбокае, Крыўлянскі сельсавет]] * [[вёска Грыцэвічы, Крыўлянскі сельсавет]] * [[хутар Каранёва, Крыўлянскі сельсавет]] * [[вёска Карды, Крыўлянскі сельсавет]] * [[вёска Крыўляны, Крыўлянскі сельсавет]] * [[вёска Мажэйкі, Крыўлянскі сельсавет]] * [[вёска Мацеевічы, Крыўлянскі сельсавет]] * [[вёска Новыя Дворы, Крыўлянскі сельсавет]] * [[вёска Семенаўцы, Крыўлянскі сельсавет]] * [[вёска Ханькі, Крыўлянскі сельсавет]] * [[вёска Шадзі, Крыўлянскі сельсавет]] * [[вёска Багданы, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Бусні, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Вулька, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Ёжыкі, Ленінскі сельсавет]] * [[пасёлак Ленінскі, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Мышчыцы, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Рагозна, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Філіпавічы, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Хадасы, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Чыжэўшчына, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Шалухі, Ленінскі сельсавет]] * [[вёска Булькова, Ракі сельсаветтніцкі сельсавет]] * [[вёска Дзяглі, Ракі сельсаветтніцкі сельсавет]] * [[вёска Задзерць, Ракі сельсаветтніцкі сельсавет]] * [[вёска Замошаны, Ракі сельсаветтніцкі сельсавет]] * [[вёска Пятровічы, Ракі сельсаветтніцкі сельсавет]] * [[вёска Ракітніца, Ракі сельсаветтніцкі сельсавет]] * [[вёска Стрыганец, Ракі сельсаветтніцкі сельсавет]] * [[хутар Стрыганецкія Бусні, Ракі сельсаветтніцкі сельсавет]] * [[вёска Федзькавічы, Ракі сельсаветтніцкі сельсавет]] * [[вёска Алізараў Стаў, Сцяпанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Арэпічы, Сцяпанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Вярхі, Сцяпанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Горкі, Сцяпанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Грабаўцы, Сцяпанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Жыцін, Сцяпанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Канатопы, Сцяпанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Лойкі, Сцяпанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Сяхновічы, Сцяпанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Меляшы, Сцяпанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Налезнікі, Сцяпанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Падрэчча, Сцяпанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Палявая Рэчыца, Сцяпанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Селішчы, Сцяпанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сцяпанкі, Сцяпанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Хмялёўка, Сцяпанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Шпіталі, Сцяпанкаўскі сельсавет]] * [[вёска Багдзюкі, Хмелеўскі сельсавет]] * [[вёска Дзяменічы, Хмелеўскі сельсавет]] * [[вёска Лясоты, Хмелеўскі сельсавет]] * [[вёска Падлессе, Хмелеўскі сельсавет]] * [[вёска Рудка, Хмелеўскі сельсавет]] * [[вёска Сакалова, Хмелеўскі сельсавет]] * [[вёска Сакі, Хмелеўскі сельсавет]] * [[вёска Селішчы, Хмелеўскі сельсавет]] * [[вёска Хмелева, Хмелеўскі сельсавет]] * [[вёска Агароднікі, Якаўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Бабры, Якаўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Барздзілы, Якаўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Вандалін, Якаўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Вежкі, Якаўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Якаўчыцы, Якаўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Залуззе, Якаўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Малыя Якаўчыцы, Якаўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Мацясы, Якаўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Панцюхі, Якаўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Пруск, Якаўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Свішчы, Якаўчыцкі сельсавет]] * [[вёска Стаўпы, Якаўчыцкі сельсавет]] * [[горад Іванава]] * [[вёска Адрыжын, Адрыжынскі сельсавет]] * [[вёска Ападышча, Адрыжынскі сельсавет]] * [[вёска Баландзічы, Адрыжынскі сельсавет]] * [[вёска Віўнева, Адрыжынскі сельсавет]] * [[вёска Залядынне, Адрыжынскі сельсавет]] * [[вёска Карсынь, Адрыжынскі сельсавет]] * [[вёска Падышча, Адрыжынскі сельсавет]] * [[вёска Смольнікі, Адрыжынскі сельсавет]] * [[вёска Страмец, Адрыжынскі сельсавет]] * [[вёска Уласаўцы, Адрыжынскі сельсавет]] * [[вёска Аброва, Бродніцкі сельсавет]] * [[вёска Бродніца, Бродніцкі сельсавет]] * [[вёска Еўлашы, Бродніцкі сельсавет]] * [[вёска Завышша, Бродніцкі сельсавет]] * [[вёска Кацкі, Бродніцкі сельсавет]] * [[вёска Людзінавічы, Бродніцкі сельсавет]] * [[вёска Патапавічы, Бродніцкі сельсавет]] * [[вёска Пятровічы, Бродніцкі сельсавет]] * [[вёска Рылавічы, Бродніцкі сельсавет]] * [[вёска Сулавы, Бродніцкі сельсавет]] * [[вёска Юхнавічы, Бродніцкі сельсавет]] * [[вёска Яечкавічы, Бродніцкі сельсавет]] * [[вёска Якша, Бродніцкі сельсавет]] * [[вёска Гарбаха, Гарбахскі сельсавет]] * [[вёска Глінна, Гарбахскі сельсавет]] * [[вёска Журавок, Гарбахскі сельсавет]] * [[вёска Заваяцін, Гарбахскі сельсавет]] * [[вёска Клімянцінава, Гарбахскі сельсавет]] * [[вёска Оўзічы, Гарбахскі сельсавет]] * [[вёска Атолчыцы, Дастоеўскі сельсавет]] * [[вёска Вілы, Дастоеўскі сельсавет]] * [[вёска Вулька Дастоеўская, Дастоеўскі сельсавет]] * [[вёска Дастоева, Дастоеўскі сельсавет]] * [[вёска Заруддзе, Дастоеўскі сельсавет]] * [[вёска Застружжа, Дастоеўскі сельсавет]] * [[вёска Каралін, Дастоеўскі сельсавет]] * [[вёска Красіеўка, Дастоеўскі сельсавет]] * [[вёска Кротава, Дастоеўскі сельсавет]] * [[вёска Лысуха, Дастоеўскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Дастоеўскі сельсавет]] * [[вёска Палкоцічы, Дастоеўскі сельсавет]] * [[вёска Дружылавічы, Дружылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Замошша, Дружылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Калілы, Дружылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Трыліскі, Дружылавіцкі сельсавет]] * [[вёска Башня, Крытышынскі сельсавет]] * [[вёска Гнеўчыцы, Крытышынскі сельсавет]] * [[вёска Загута, Крытышынскі сельсавет]] * [[вёска Заруддзе, Крытышынскі сельсавет]] * [[вёска Крытышын, Крытышынскі сельсавет]] * [[вёска Маразы, Крытышынскі сельсавет]] * [[вёска Рагадашч, Крытышынскі сельсавет]] * [[вёска Радаўня, Крытышынскі сельсавет]] * [[вёска Агова, Ляскавіцкі сельсавет]] * [[вёска Баравая, Ляскавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вярхусце, Ляскавіцкі сельсавет]] * [[вёска Гаравата, Ляскавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ляскавічы, Ляскавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ляхавічы, Ляскавіцкі сельсавет]] * [[вёска Навалучкі, Ляскавіцкі сельсавет]] * [[вёска Шчакоцк, Ляскавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вулька, Махроўскі сельсавет]] * [[вёска Калена, Махроўскі сельсавет]] * [[вёска Краснае, Махроўскі сельсавет]] * [[вёска Махро, Махроўскі сельсавет]] * [[вёска Хамічава, Махроўскі сельсавет]] * [[вёска Асаўніца, Моладаўскі сельсавет]] * [[вёска Буса, Моладаўскі сельсавет]] * [[вёска Моладава, Моладаўскі сельсавет]] * [[вёска Пясчанка, Моладаўскі сельсавет]] * [[вёска Моталь, Мотальскі сельсавет]] * [[вёска Тышкавічы, Мотальскі сельсавет]] * [[вёска Лядавічы, Опальскі сельсавет]] * [[вёска Навінка, Опальскі сельсавет]] * [[вёска Опаль, Опальскі сельсавет]] * [[вёска Туляцічы, Опальскі сельсавет]] * [[вёска Вартыцк, Псышчаўскі сельсавет]] * [[вёска Лучкі, Псышчаўскі сельсавет]] * [[вёска Псышчава, Псышчаўскі сельсавет]] * [[вёска Святаполка, Псышчаўскі сельсавет]] * [[вёска Упірава, Псышчаўскі сельсавет]] * [[вёска Канатоп, Рудскі сельсавет]] * [[вёска Кужалічын, Рудскі сельсавет]] * [[вёска Пераруб, Рудскі сельсавет]] * [[вёска Пяшкова, Рудскі сельсавет]] * [[вёска Рудкаўка, Рудскі сельсавет]] * [[вёска Рудск, Рудскі сельсавет]] * [[вёска Сухое, Рудскі сельсавет]] * [[вёска Франопаль, Рудскі сельсавет]] * [[вёска Беразляны, Сачыўкаўскі сельсавет]] * [[вёска Кляшчы, Сачыўкаўскі сельсавет]] * [[вёска Крывіца, Сачыўкаўскі сельсавет]] * [[вёска Кулякі, Сачыўкаўскі сельсавет]] * [[вёска Новыя Клёнкі, Сачыўкаўскі сельсавет]] * [[вёска Стараселле, Сачыўкаўскі сельсавет]] * [[вёска Старыя Клёнкі, Сачыўкаўскі сельсавет]] * [[вёска Стрэльна, Сачыўкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сычэва, Сачыўкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сачыўкі, Сачыўкаўскі сельсавет]] * [[вёска Варацэвічы, Снітаўскі сельсавет]] * [[вёска Снітава, Снітаўскі сельсавет]] * [[вёска Трудавая, Снітаўскі сельсавет]] * [[горад Івацэвічы]] * [[горад Косава]] * [[гарадскі пасёлак Целяханы]] * [[вёска Вулька Целяханская, Целяханскі пассавет]] * [[вёска Глінішча, Целяханскі пассавет]] * [[вёска Горталь, Целяханскі пассавет]] * [[вёска Краглевічы, Целяханскі пассавет]] * [[вёска Соміна, Целяханскі пассавет]] * [[вёска Аброва, Аброўскі сельсавет]] * [[вёска Амяльная, Амяльнянскі сельсавет]] * [[вёска Глінная, Амяльнянскі сельсавет]] * [[вёска Гошча, Амяльнянскі сельсавет]] * [[вёска Каранная, Амяльнянскі сельсавет]] * [[вёска Коланск, Амяльнянскі сельсавет]] * [[вёска Быцень, Быценскі сельсавет]] * [[вёска Вуглы, Быценскі сельсавет]] * [[вёска Доўгае, Быценскі сельсавет]] * [[вёска Заполле, Быценскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Быценскі сельсавет]] * [[вёска Козіна, Быценскі сельсавет]] * [[вёска Манцюты, Быценскі сельсавет]] * [[вёска Міронім, Быценскі сельсавет]] * [[вёска Наліўкі, Быценскі сельсавет]] * [[вёска Пагор'е, Быценскі сельсавет]] * [[вёска Прыбарава, Быценскі сельсавет]] * [[вёска Рудня, Быценскі сельсавет]] * [[вёска Волька, Волькаўскі сельсавет]] * [[вёска Магіліцы, Волькаўскі сельсавет]] * [[вёска Чамялы, Волькаўскі сельсавет]] * [[вёска Бабровічы, Выганашчанскі сельсавет]] * [[вёска Выганашчы, Выганашчанскі сельсавет]] * [[вёска Глядзенне, Дабромысленскі сельсавет]] * [[вёска Дабромысль, Дабромысленскі сельсавет]] * [[вёска Закаплічча, Дабромысленскі сельсавет]] * [[пасёлак Сасновы Бор, Дабромысленскі сельсавет]] * [[вёска Сялец, Дабромысленскі сельсавет]] * [[пасёлак Югалін, Дабромысленскі сельсавет]] * [[вёска Вішнёўка, Даманаўскі сельсавет]] * [[вёска Дабрынева, Даманаўскі сельсавет]] * [[вёска Даманава, Даманаўскі сельсавет]] * [[вёска Каханова, Даманаўскі сельсавет]] * [[вёска Воля, Жытлінскі сельсавет]] * [[вёска Жытлін, Жытлінскі сельсавет]] * [[вёска Зыбайлы, Жытлінскі сельсавет]] * [[вёска Корачын, Жытлінскі сельсавет]] * [[вёска Сярадава, Жытлінскі сельсавет]] * [[вёска Уласаўцы, Жытлінскі сельсавет]] * [[вёска Хадакі, Жытлінскі сельсавет]] * [[вёска Яблонка, Жытлінскі сельсавет]] * [[вёска Альба, Квасевіцкі сельсавет]] * [[вёска Альшаніца, Квасевіцкі сельсавет]] * [[вёска Верашкі, Квасевіцкі сельсавет]] * [[вёска Ёдчыкі, Квасевіцкі сельсавет]] * [[вёска Квасевічы, Квасевіцкі сельсавет]] * [[вёска Скураты, Квасевіцкі сельсавет]] * [[вёска Хрышчановічы, Квасевіцкі сельсавет]] * [[вёска Ятвезь, Квасевіцкі сельсавет]] * [[вёска Вулька Аброўская, Козіцкі сельсавет]] * [[вёска Козікі, Козіцкі сельсавет]] * [[вёска Бялавічы, Косаўскі сельсавет]] * [[вёска Заполле, Косаўскі сельсавет]] * [[вёска Старажоўшчына, Косаўскі сельсавет]] * [[вёска Хадоркі, Косаўскі сельсавет]] * [[вёска Любішчыцы, Любішчыцкі сельсавет]] * [[пасёлак Майск, Любішчыцкі сельсавет]] * [[вёска Панкі, Любішчыцкі сельсавет]] * [[вёска Плехава, Любішчыцкі сельсавет]] * [[вёска Була, Мілейкаўскі сельсавет]] * [[вёска Бусяж, Мілейкаўскі сельсавет]] * [[вёска Галік, Мілейкаўскі сельсавет]] * [[вёска Галынка, Мілейкаўскі сельсавет]] * [[вёска Гладышы, Мілейкаўскі сельсавет]] * [[вёска Грыўда, Мілейкаўскі сельсавет]] * [[вёска Даргужы, Мілейкаўскі сельсавет]] * [[вёска Дубітава, Мілейкаўскі сельсавет]] * [[вёска Жамайдзякі, Мілейкаўскі сельсавет]] * [[вёска Куляшы, Мілейкаўскі сельсавет]] * [[вёска Лазаўцы, Мілейкаўскі сельсавет]] * [[вёска Мілейкі, Мілейкаўскі сельсавет]] * [[вёска Рацкавічы, Мілейкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сакоўцы, Мілейкаўскі сельсавет]] * [[вёска Харошча, Мілейкаўскі сельсавет]] * [[вёска Азярцо, Падстарынскі сельсавет]] * [[вёска Боркі, Падстарынскі сельсавет]] * [[вёска Кушняры, Падстарынскі сельсавет]] * [[вёска Падстарынь, Падстарынскі сельсавет]] * [[вёска Руда, Падстарынскі сельсавет]] * [[вёска Сенькавічы, Падстарынскі сельсавет]] * [[вёска Халап'я, Падстарынскі сельсавет]] * [[вёска Гутка, Рэчкаўскі сельсавет]] * [[вёска Краі, Рэчкаўскі сельсавет]] * [[вёска Рудня, Рэчкаўскі сельсавет]] * [[вёска Рэчкі, Рэчкаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Гаць, Святавольскі сельсавет]] * [[вёска Доўгая, Святавольскі сельсавет]] * [[вёска Святая Воля, Святавольскі сельсавет]] * [[вёска Турная, Святавольскі сельсавет]] * [[вёска Аляксейкі, Стайкаўскі сельсавет]] * [[вёска Аўсто, Стайкаўскі сельсавет]] * [[вёска Быч, Стайкаўскі сельсавет]] * [[вёска Гошчава, Стайкаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Зялёны Бор, Стайкаўскі сельсавет]] * [[вёска Міхнавічы, Стайкаўскі сельсавет]] * [[вёска Няхачава, Стайкаўскі сельсавет]] * [[вёска Размеркі, Стайкаўскі сельсавет]] * [[вёска Стайкі, Стайкаўскі сельсавет]] * [[вёска Юкявічы, Стайкаўскі сельсавет]] * [[вёска Бараны, Яглевіцкі сельсавет]] * [[вёска Галенчыцы, Яглевіцкі сельсавет]] * [[вёска Гічыцы, Яглевіцкі сельсавет]] * [[вёска Ёлкі, Яглевіцкі сельсавет]] * [[вёска Яглевічы, Яглевіцкі сельсавет]] * [[горад Высокае]] * [[горад Каменец]] * [[вёска Агароднікі, Агародніцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Камарнікі, Агародніцкі сельсавет]] * [[станцыя Вярба, Агародніцкі сельсавет]] * [[вёска Вулька, Агародніцкі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Агародніцкі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Агародніцкі сельсавет]] * [[вёска Кавалікі, Агародніцкі сельсавет]] * [[вёска Коладна, Агародніцкі сельсавет]] * [[вёска Макарава, Агародніцкі сельсавет]] * [[вёска Мачулішча, Агародніцкі сельсавет]] * [[вёска Плянта, Агародніцкі сельсавет]] * [[вёска Пяскі, Агародніцкі сельсавет]] * [[вёска Свіцічы, Агародніцкі сельсавет]] * [[вёска Такары, Агародніцкі сельсавет]] * [[вёска Хмялі, Агародніцкі сельсавет]] * [[агорад Белавежскі, Белавежскі сельсавет]] * [[вёска Манчакі, Белавежскі сельсавет]] * [[вёска Міневічы, Белавежскі сельсавет]] * [[вёска Кашчэнікі, Белавежскі сельсавет]] * [[вёска Алешкавічы, Відамлянскі сельсавет]] * [[вёска Алешкавічы 1, Відамлянскі сельсавет]] * [[вёска Баранкі, Відамлянскі сельсавет]] * [[вёска Браневічы, Відамлянскі сельсавет]] * [[агорад Відамля, Відамлянскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Вялікая, Відамлянскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Малая, Відамлянскі сельсавет]] * [[вёска Грушаўка, Відамлянскі сельсавет]] * [[вёска Дзямянчыцы, Відамлянскі сельсавет]] * [[вёска Завяршаны, Відамлянскі сельсавет]] * [[вёска Задвор'е, Відамлянскі сельсавет]] * [[вёска Каляды, Відамлянскі сельсавет]] * [[вёска Лашэвічы, Відамлянскі сельсавет]] * [[вёска Лешня, Відамлянскі сельсавет]] * [[вёска Лешанка, Відамлянскі сельсавет]] * [[вёска Млыны, Відамлянскі сельсавет]] * [[вёска Мурыны Вялікія, Відамлянскі сельсавет]] * [[вёска Мурыны Малыя, Відамлянскі сельсавет]] * [[вёска Плянта, Відамлянскі сельсавет]] * [[пасёлак Прыазёрскі, Відамлянскі сельсавет]] * [[вёска Радасць, Відамлянскі сельсавет]] * [[агорад Турна Вялікая, Відамлянскі сельсавет]] * [[вёска Турна Малая, Відамлянскі сельсавет]] * [[вёска Шалічы 1, Відамлянскі сельсавет]] * [[вёска Шалічы 2, Відамлянскі сельсавет]] * [[вёска Бабічы, Войскі сельсавет]] * [[вёска Багачы, Войскі сельсавет]] * [[вёска Бучамля 1, Войскі сельсавет]] * [[вёска Бучамля 2, Войскі сельсавет]] * [[вёска Бучамля 3, Войскі сельсавет]] * [[пасёлак Войская, Войскі сельсавет]] * [[вёска Горы, Войскі сельсавет]] * [[вёска Жылічы, Войскі сельсавет]] * [[вёска Завадзькавічы, Войскі сельсавет]] * [[вёска Задвараны, Войскі сельсавет]] * [[вёска Зянькі, Войскі сельсавет]] * [[вёска Ліпна, Войскі сельсавет]] * [[вёска Лісоўчыцы, Войскі сельсавет]] * [[вёска Лускалы, Войскі сельсавет]] * [[вёска Мікалаева, Войскі сельсавет]] * [[вёска Палінаўка, Войскі сельсавет]] * [[вёска Перкавічы, Войскі сельсавет]] * [[вёска Робенка, Войскі сельсавет]] * [[вёска Свішчова, Войскі сельсавет]] * [[вёска Селяховічы, Войскі сельсавет]] * [[вёска Сюлкі, Войскі сельсавет]] * [[вёска Агароднікі, Воўчынскі сельсавет]] * [[вёска Воўчын, Воўчынскі сельсавет]] * [[вёска Вужыкі, Воўчынскі сельсавет]] * [[вёска Вялічкавічы, Воўчынскі сельсавет]] * [[вёска Грымяча, Воўчынскі сельсавет]] * [[хутар Грымяча, Воўчынскі сельсавет]] * [[вёска Дубавое, Воўчынскі сельсавет]] * [[вёска Загародная, Воўчынскі сельсавет]] * [[вёска Кастары, Воўчынскі сельсавет]] * [[вёска Катэра, Воўчынскі сельсавет]] * [[вёска Крынкі, Воўчынскі сельсавет]] * [[вёска Мельнікі, Воўчынскі сельсавет]] * [[агорад Навасёлкі, Воўчынскі сельсавет]] * [[вёска Орля, Воўчынскі сельсавет]] * [[вёска Паніквы, Воўчынскі сельсавет]] * [[вёска Рудавец, Воўчынскі сельсавет]] * [[вёска Сіўкі, Воўчынскі сельсавет]] * [[агорад Ставы, Воўчынскі сельсавет]] * [[вёска Альвус, Вярховіцкі сельсавет]] * [[вёска Бярозаўка, Вярховіцкі сельсавет]] * [[вёска Бушмічы, Вярховіцкі сельсавет]] * [[вёска Вярховічы, Вярховіцкі сельсавет]] * [[вёска Дварэц, Вярховіцкі сельсавет]] * [[вёска Доўбізна, Вярховіцкі сельсавет]] * [[вёска Казімірава, Вярховіцкі сельсавет]] * [[вёска Капылы, Вярховіцкі сельсавет]] * [[вёска Каралін, Вярховіцкі сельсавет]] * [[вёска Кунахавічы, Вярховіцкі сельсавет]] * [[вёска Малая Апака, Вярховіцкі сельсавет]] * [[вёска Пабеда, Вярховіцкі сельсавет]] * [[вёска Сушкі, Вярховіцкі сельсавет]] * [[вёска Хлевішча, Вярховіцкі сельсавет]] * [[вёска Ясінаўка, Вярховіцкі сельсавет]] * [[вёска Абрамава, Дзмітровіцкі сельсавет]] * [[вёска Агароднікі, Дзмітровіцкі сельсавет]] * [[вёска Асіннікі, Дзмітровіцкі сельсавет]] * [[вёска Бялёва, Дзмітровіцкі сельсавет]] * [[вёска Вялічкі, Дзмітровіцкі сельсавет]] * [[вёска Галёнчыцы, Дзмітровіцкі сельсавет]] * [[вёска Галоўчыцы, Дзмітровіцкі сельсавет]] * [[вёска Ганцавічы, Дзмітровіцкі сельсавет]] * [[вёска Гарадзішча, Дзмітровіцкі сельсавет]] * [[вёска Дашэвічы, Дзмітровіцкі сельсавет]] * [[вёска Дзмітровічы, Дзмітровіцкі сельсавет]] * [[вёска Заляшаны, Дзмітровіцкі сельсавет]] * [[вёска Любашкі, Дзмітровіцкі сельсавет]] * [[вёска Макавішчы, Дзмітровіцкі сельсавет]] * [[вёска Падомша, Дзмітровіцкі сельсавет]] * [[вёска Панасюкі, Дзмітровіцкі сельсавет]] * [[вёска Праходы, Дзмітровіцкі сельсавет]] * [[вёска Ражкоўка, Дзмітровіцкі сельсавет]] * [[вёска Сарава, Дзмітровіцкі сельсавет]] * [[вёска Сінітычы, Дзмітровіцкі сельсавет]] * [[вёска Станьковічы, Дзмітровіцкі сельсавет]] * [[вёска Старышова, Дзмітровіцкі сельсавет]] * [[вёска Стаўповіскі, Дзмітровіцкі сельсавет]] * [[вёска Унучкі, Дзмітровіцкі сельсавет]] * [[вёска Хадасы, Дзмітровіцкі сельсавет]] * [[вёска Хваянаўка, Дзмітровіцкі сельсавет]] * [[вёска Цярэсіны, Дзмітровіцкі сельсавет]] * [[вёска Чвіркі, Дзмітровіцкі сельсавет]] * [[вёска Янушы, Дзмітровіцкі сельсавет]] * [[вёска Амелянец, Каленкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Бобінка, Каленкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ваўкаставец, Каленкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дубраўцы, Каленкавіцкі сельсавет]] * [[агорад Каленкавічы, Каленкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Падбур'е, Каленкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Радзевічы, Каленкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Сіпурка, Каленкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Юўсічы, Каленкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Белая, Камянюцкі сельсавет]] * [[вёска Вілы, Камянюцкі сельсавет]] * [[вёска Гарошкаўка 1, Камянюцкі сельсавет]] * [[вёска Гарошкаўка 2, Камянюцкі сельсавет]] * [[вёска Гвоздзь 1, Камянюцкі сельсавет]] * [[вёска Гвоздзь 2, Камянюцкі сельсавет]] * [[вёска Глыбокі Вугал, Камянюцкі сельсавет]] * [[вёска Занавіны, Камянюцкі сельсавет]] * [[агорад Каменюкі, Камянюцкі сельсавет]] * [[вёска Ляцкія, Камянюцкі сельсавет]] * [[вёска Мшанкі, Камянюцкі сельсавет]] * [[вёска Падбельскія Агароднікі, Камянюцкі сельсавет]] * [[вёска Пастухова Балота, Камянюцкі сельсавет]] * [[вёска Пашуцкая Буда, Камянюцкі сельсавет]] * [[вёска Селішча Вялікае, Камянюцкі сельсавет]] * [[вёска Селішча Малое, Камянюцкі сельсавет]] * [[вёска Яловы Груд, Камянюцкі сельсавет]] * [[вёска Гулевічы, Навіцкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Клепачы, Навіцкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Лахавічы, Навіцкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Навіцкавічы, Навіцкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Падбела, Навіцкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Пашукі, Навіцкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ступічава, Навіцкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Хамуціны, Навіцкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Чарнакі, Навіцкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Шышова, Навіцкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Яменка, Навіцкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Беразнякі, Пелішчанскі сельсавет]] * [[вёска Індычы, Пелішчанскі сельсавет]] * [[вёска Падбрадзяны 1, Пелішчанскі сельсавет]] * [[вёска Падбрадзяны 2, Пелішчанскі сельсавет]] * [[вёска Пелішча, Пелішчанскі сельсавет]] * [[вёска Пруска Велівейская, Пелішчанскі сельсавет]] * [[вёска Рані, Пелішчанскі сельсавет]] * [[вёска Седруж, Пелішчанскі сельсавет]] * [[вёска Сосны, Пелішчанскі сельсавет]] * [[вёска Стралі, Пелішчанскі сельсавет]] * [[вёска Шчэрбава, Пелішчанскі сельсавет]] * [[вёска Якубовічы, Пелішчанскі сельсавет]] * [[вёска Абяроўшчына, Раснянскі сельсавет]] * [[вёска Бардзёўка, Раснянскі сельсавет]] * [[вёска Ваўковічы, Раснянскі сельсавет]] * [[вёска Вярхі, Раснянскі сельсавет]] * [[вёска Забалацце, Раснянскі сельсавет]] * [[вёска Лумна, Раснянскі сельсавет]] * [[вёска Лясок, Раснянскі сельсавет]] * [[вёска Мыкшыцы, Раснянскі сельсавет]] * [[вёска Пагранічная, Раснянскі сельсавет]] * [[вёска Пясчатка, Раснянскі сельсавет]] * [[агорад Расна, Раснянскі сельсавет]] * [[вёска Сухадол, Раснянскі сельсавет]] * [[вёска Тумін, Раснянскі сельсавет]] * [[вёска Чапялі, Раснянскі сельсавет]] * [[вёска Чарнёва, Раснянскі сельсавет]] * [[вёска Баршчэва, Ратайчыцкі сельсавет]] * [[вёска Выгнанка, Ратайчыцкі сельсавет]] * [[вёска Даўбнёва, Ратайчыцкі сельсавет]] * [[вёска Зарачаны, Ратайчыцкі сельсавет]] * [[вёска Калонія Кругель, Ратайчыцкі сельсавет]] * [[вёска Кругель, Ратайчыцкі сельсавет]] * [[вёска Кусцічы, Ратайчыцкі сельсавет]] * [[вёска Мінкавічы, Ратайчыцкі сельсавет]] * [[вёска Мураўчыцы, Ратайчыцкі сельсавет]] * [[вёска Ратайчыцы, Ратайчыцкі сельсавет]] * [[вёска Трасцяніца, Ратайчыцкі сельсавет]] * [[вёска Хацінава, Ратайчыцкі сельсавет]] * [[вёска Шастакова, Ратайчыцкі сельсавет]] * [[вёска Антаны, Рэчыцкі сельсавет]] * [[вёска Асінкі, Рэчыцкі сельсавет]] * [[вёска Баяры, Рэчыцкі сельсавет]] * [[вёска Воля, Рэчыцкі сельсавет]] * [[вёска Вугляны, Рэчыцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікі Лес, Рэчыцкі сельсавет]] * [[вёска Ганцы, Рэчыцкі сельсавет]] * [[вёска Голы Барок, Рэчыцкі сельсавет]] * [[вёска Грудавікі, Рэчыцкі сельсавет]] * [[вёска Гурыны, Рэчыцкі сельсавет]] * [[вёска Дварцы, Рэчыцкі сельсавет]] * [[вёска Дымнікі, Рэчыцкі сельсавет]] * [[вёска Жданкі, Рэчыцкі сельсавет]] * [[вёска Камароўшчына, Рэчыцкі сельсавет]] * [[вёска Крыўляны, Рэчыцкі сельсавет]] * [[вёска Кукальчыцы, Рэчыцкі сельсавет]] * [[вёска Лескі, Рэчыцкі сельсавет]] * [[вёска Мартынюкі, Рэчыцкі сельсавет]] * [[вёска Мачульскія, Рэчыцкі сельсавет]] * [[вёска Мельнікі, Рэчыцкі сельсавет]] * [[вёска Навікі, Рэчыцкі сельсавет]] * [[вёска Нароўшчына, Рэчыцкі сельсавет]] * [[вёска Перасек, Рэчыцкі сельсавет]] * [[вёска Пруска Багуслаўская, Рэчыцкі сельсавет]] * [[вёска Пруска Валгінова, Рэчыцкі сельсавет]] * [[вёска Рэчыца, Рэчыцкі сельсавет]] * [[вёска Смольнікі, Рэчыцкі сельсавет]] * [[вёска Чабахі, Рэчыцкі сельсавет]] * [[вёска Чамяры 1, Рэчыцкі сельсавет]] * [[вёска Чамяры 2, Рэчыцкі сельсавет]] * [[горад Кобрын]] * [[вёска Аніскавічы, Аніскавіцкі сельсавет]] * [[вёска Выгада, Аніскавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вялічкавічы, Аніскавіцкі сельсавет]] * [[вёска Добрае, Аніскавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дубіны, Аніскавіцкі сельсавет]] * [[вёска Жукі, Аніскавіцкі сельсавет]] * [[вёска Забалацце, Аніскавіцкі сельсавет]] * [[вёска Залескі, Аніскавіцкі сельсавет]] * [[вёска Мелянкова, Аніскавіцкі сельсавет]] * [[вёска Соўплі, Аніскавіцкі сельсавет]] * [[вёска Старадубцы, Аніскавіцкі сельсавет]] * [[вёска Чалішчавічы, Аніскавіцкі сельсавет]] * [[вёска Астромічы, Астроміцкі сельсавет]] * [[вёска Боркі, Астроміцкі сельсавет]] * [[вёска Бярозна, Астроміцкі сельсавет]] * [[вёска Восаўцы, Астроміцкі сельсавет]] * [[вёска Жухаўцы, Астроміцкі сельсавет]] * [[вёска Запруды, Астроміцкі сельсавет]] * [[вёска Зосіна, Астроміцкі сельсавет]] * [[вёска Іласк, Астроміцкі сельсавет]] * [[вёска Калонія, Астроміцкі сельсавет]] * [[вёска Калубелі, Астроміцкі сельсавет]] * [[вёска Лука, Астроміцкі сельсавет]] * [[вёска Лушчыкі, Астроміцкі сельсавет]] * [[вёска Мухаўлокі, Астроміцкі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Астроміцкі сельсавет]] * [[вёска Падбер'е, Астроміцкі сельсавет]] * [[вёска Плянта, Астроміцкі сельсавет]] * [[вёска Прылукі Вялікія, Астроміцкі сельсавет]] * [[вёска Смалярня, Астроміцкі сельсавет]] * [[вёска Тэмра Старая, Астроміцкі сельсавет]] * [[вёска Шамятоўка, Астроміцкі сельсавет]] * [[вёска Агароднікі, Батчынскі сельсавет]] * [[вёска Андронава, Батчынскі сельсавет]] * [[вёска Батчы, Батчынскі сельсавет]] * [[вёска Гуцкі, Батчынскі сельсавет]] * [[вёска Літвінкі, Батчынскі сельсавет]] * [[вёска Мазічы, Батчынскі сельсавет]] * [[вёска Мельнікі, Батчынскі сельсавет]] * [[вёска Паляцічы, Батчынскі сельсавет]] * [[пасёлак Птушкафабрыка, Батчынскі сельсавет]] * [[пасёлак Фруктовы, Батчынскі сельсавет]] * [[вёска Чаравачыцы, Батчынскі сельсавет]] * [[вёска Шыповічы, Батчынскі сельсавет]] * [[вёска Баршчы, Буховіцкі сельсавет]] * [[вёска Басяч, Буховіцкі сельсавет]] * [[вёска Буховічы, Буховіцкі сельсавет]] * [[вёска Бяроза, Буховіцкі сельсавет]] * [[вёска Бяроза Касцінская, Буховіцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Лепясы, Буховіцкі сельсавет]] * [[вёска Гарыздрычы, Буховіцкі сельсавет]] * [[вёска Дубавое, Буховіцкі сельсавет]] * [[вёска Засімы, Буховіцкі сельсавет]] * [[вёска Імянін, Буховіцкі сельсавет]] * [[вёска Казішча, Буховіцкі сельсавет]] * [[вёска Каменка, Буховіцкі сельсавет]] * [[вёска Луцэвічы, Буховіцкі сельсавет]] * [[вёска Лягаты, Буховіцкі сельсавет]] * [[вёска Ляскова, Буховіцкі сельсавет]] * [[вёска Малыя Лепясы, Буховіцкі сельсавет]] * [[вёска Мінянка, Буховіцкі сельсавет]] * [[вёска Падалессе, Буховіцкі сельсавет]] * [[вёска Плашчыны, Буховіцкі сельсавет]] * [[вёска Рэчыца, Буховіцкі сельсавет]] * [[вёска Стрыі, Буховіцкі сельсавет]] * [[вёска Яромічы, Буховіцкі сельсавет]] * [[вёска Яўсімавічы, Буховіцкі сельсавет]] * [[вёска Барысаўка, Восаўскі сельсавет]] * [[вёска Воса, Восаўскі сельсавет]] * [[вёска Клятышча, Восаўскі сельсавет]] * [[вёска Пералессе, Восаўскі сельсавет]] * [[вёска Адрынка, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Акцябр, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Асмолавічы, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Бародзічы, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Гарадзец, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Грушава, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Дзямідаўшчына, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Камень, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Кустовічы, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Ліпава, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Ліпнікі, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Мазуры, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Мяфёдавічы, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Нятрэба, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Падзяменне, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Рудзец Вялікі, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Рудзец Малы, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Худлін, Гарадзецкі сельсавет]] * [[вёска Шуры, Гарадзецкі сельсавет]] * [[пасёлак Арэхаўскі, Дзівінскі сельсавет]] * [[с. Дзівін, Дзівінскі сельсавет]] * [[вёска Лелікава, Дзівінскі сельсавет]] * [[вёска Ліпава, Дзівінскі сельсавет]] * [[хутар Ор, Дзівінскі сельсавет]] * [[вёска Руховічы, Дзівінскі сельсавет]] * [[вёска Хабовічы, Дзівінскі сельсавет]] * [[вёска Быстрыца, Залескі сельсавет]] * [[вёска Дзявяткі, Залескі сельсавет]] * [[вёска Закросніца, Залескі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Залескі сельсавет]] * [[вёска Паўлава, Залескі сельсавет]] * [[вёска Прылукі Малыя, Залескі сельсавет]] * [[вёска Рачкі, Залескі сельсавет]] * [[вёска Сялец, Залескі сельсавет]] * [[вёска Турная, Залескі сельсавет]] * [[вёска Балата, кі сельсаветселявецкі сельсавет]] * [[вёска Барысава, кі сельсаветселявецкі сельсавет]] * [[вёска Брылёва, кі сельсаветселявецкі сельсавет]] * [[вёска Гірск, кі сельсаветселявецкі сельсавет]] * [[вёска Закалнечча, кі сельсаветселявецкі сельсавет]] * [[вёска Калюхі, кі сельсаветселявецкі сельсавет]] * [[вёска Кісялёўцы, кі сельсаветселявецкі сельсавет]] * [[вёска Магдалін, кі сельсаветселявецкі сельсавет]] * [[вёска Рыбна, кі сельсаветселявецкі сельсавет]] * [[вёска Альхоўка, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Бельск, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Верхалессе, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Забава, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Хадынічы, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Павіцце, Павіццеўскі сельсавет]] * [[вёска Вострава, Тэвельскі сельсавет]] * [[вёска Глінянкі, Тэвельскі сельсавет]] * [[вёска Дзявяткі, Тэвельскі сельсавет]] * [[вёска Заверша, Тэвельскі сельсавет]] * [[вёска Завужоўе, Тэвельскі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Тэвельскі сельсавет]] * [[вёска Ківацічы, Тэвельскі сельсавет]] * [[вёска Кляшчы, Тэвельскі сельсавет]] * [[вёска Ластаўкі, Тэвельскі сельсавет]] * [[вёска Лышчыкі, Тэвельскі сельсавет]] * [[вёска Малышы, Тэвельскі сельсавет]] * [[вёска Мацы, Тэвельскі сельсавет]] * [[вёска Мярніца, Тэвельскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Тэвельскі сельсавет]] * [[вёска Песцянькі, Тэвельскі сельсавет]] * [[вёска Рынкі, Тэвельскі сельсавет]] * [[вёска Слаўнае, Тэвельскі сельсавет]] * [[вёска Стасюкі, Тэвельскі сельсавет]] * [[вёска Стрыгава, Тэвельскі сельсавет]] * [[вёска Тэўлі, Тэвельскі сельсавет]] * [[вёска Чарнічнае, Тэвельскі сельсавет]] * [[вёска Авады, Хідрынскі сельсавет]] * [[вёска Астраўляны, Хідрынскі сельсавет]] * [[вёска Гайкоўка, Хідрынскі сельсавет]] * [[вёска Забужкі, Хідрынскі сельсавет]] * [[вёска Ізабелін, Хідрынскі сельсавет]] * [[вёска Каташы, Хідрынскі сельсавет]] * [[вёска Корчыцы, Хідрынскі сельсавет]] * [[вёска Ляхчыцы, Хідрынскі сельсавет]] * [[вёска Мазуры, Хідрынскі сельсавет]] * [[вёска Навасадкі, Хідрынскі сельсавет]] * [[вёска Патрыкі, Хідрынскі сельсавет]] * [[вёска Пескі, Хідрынскі сельсавет]] * [[вёска Пецькі, Хідрынскі сельсавет]] * [[вёска Плоскае, Хідрынскі сельсавет]] * [[вёска Пяркі, Хідрынскі сельсавет]] * [[вёска Сухоўчыцы, Хідрынскі сельсавет]] * [[вёска Ушкавіца, Хідрынскі сельсавет]] * [[вёска Хідры, Хідрынскі сельсавет]] * [[вёска Ягалкі, Хідрынскі сельсавет]] * [[горад Лунінец]] * [[горад Мікашэвічы]] * [[вёска Ваган, Мікашэвіцкаму гарадскому Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Вільча, Мікашэвіцкаму гарадскому Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Града, Мікашэвіцкаму гарадскому Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Запроссе, Мікашэвіцкаму гарадскому Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Моршчынавічы, Мікашэвіцкаму гарадскому Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Пясчанікі, Мікашэвіцкаму гарадскому Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Сітніца, Мікашэвіцкаму гарадскому Савету дэпутатаў і выканаўчаму камітэту]] * [[вёска Багданаўка, Багданаўскі сельсавет]] * [[вёска Бастынь, Бастынскі сельсавет]] * [[вёска Велута, Бастынскі сельсавет]] * [[вёска Вышні, Бастынскі сельсавет]] * [[хутар Замошша, Бастынскі сельсавет]] * [[хутар Занавінскае, Бастынскі сельсавет]] * [[хутар Крывяч, Бастынскі сельсавет]] * [[вёска Люшча, Бастынскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Бастынскі сельсавет]] * [[вёска Падбалоцце, Бастынскі сельсавет]] * [[хутар Тожава, Бастынскі сельсавет]] * [[вёска Бродніца, Вулькаўскі сельсавет]] * [[вёска Вулька 2, Вулькаўскі сельсавет]] * [[вёска Галы Бор, Вулькаўскі сельсавет]] * [[вёска Добрая Воля, Вулькаўскі сельсавет]] * [[вёска Засценак, Вулькаўскі сельсавет]] * [[вёска Красная Воля, Вулькаўскі сельсавет]] * [[вёска Міжлессе, Вулькаўскі сельсавет]] * [[вёска Аборкі, Гарадоцкі сельсавет]] * [[вёска Бабы, Гарадоцкі сельсавет]] * [[вёска Дрэбск, Гарадоцкі сельсавет]] * [[вёска Кажан-Гарадок, Гарадоцкі сельсавет]] * [[вёска Падмарочнае, Гарадоцкі сельсавет]] * [[вёска Цна, Гарадоцкі сельсавет]] * [[вёска Азярніца, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Боркі, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Вічын, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Дварэц, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Дзятлы, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Купаўшчына, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Лодзіна, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Любажэрдзе, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Любачын, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Поле, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Ракітна, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Сасноўка, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Сяродбор'е, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Урэчча, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Яварова, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Яжаўкі, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Язвінкі, Дварэцкі сельсавет]] * [[вёска Бараўцы, Дзятлавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дзятлавічы, Дзятлавіцкі сельсавет]] * [[станцыя Дзятлавічы, Дзятлавіцкі сельсавет]] * [[вёска Купаўцы, Дзятлавіцкі сельсавет]] * [[вёска Барсукова, Лахвенскі сельсавет]] * [[вёска Вобруб, Лахвенскі сельсавет]] * [[вёска Лахаўка, Лахвенскі сельсавет]] * [[вёска Лахва, Лахвенскі сельсавет]] * [[вёска Любань, Лахвенскі сельсавет]] * [[вёска Перунова, Лахвенскі сельсавет]] * [[вёска Вулька 1, Лунінскі сельсавет]] * [[вёска Дубаўка, Лунінскі сельсавет]] * [[вёска Лобча, Лунінскі сельсавет]] * [[вёска Лунін, Лунінскі сельсавет]] * [[вёска Мелясніца, Лунінскі сельсавет]] * [[пасёлак Палескі, Лунінскі сельсавет]] * [[вёска Манасеева, Рыдзігераўскі сельсавет]] * [[вёска Рыдзігерава, Рыдзігераўскі сельсавет]] * [[вёска Флярова, Рыдзігераўскі сельсавет]] * [[вёска Чарабасава, Рыдзігераўскі сельсавет]] * [[вёска Вострава, Сінкевіцкі сельсавет]] * [[вёска Лутавень, Сінкевіцкі сельсавет]] * [[вёска Мокрава, Сінкевіцкі сельсавет]] * [[вёска Намакрава, Сінкевіцкі сельсавет]] * [[вёска Сінкевічы, Сінкевіцкі сельсавет]] * [[вёска Сітніцкі Двор, Сінкевіцкі сельсавет]] * [[вёска Баравікі, Чучавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Чучавічы, Чучавіцкі сельсавет]] * [[вёска Кормуж, Чучавіцкі сельсавет]] * [[вёска Лугі, Чучавіцкі сельсавет]] * [[вёска Малыя Чучавічы, Чучавіцкі сельсавет]] * [[хутар Перадзел, Чучавіцкі сельсавет]] * [[горад Ляхавічы]] * [[вёска Альхоўцы, Альхоўскі сельсавет]] * [[вёска Вадзяціна, Альхоўскі сельсавет]] * [[вёска Волька, Альхоўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Гарадзішча, Альхоўскі сельсавет]] * [[вёска Гасцілавічы, Альхоўскі сельсавет]] * [[вёска Гукова, Альхоўскі сельсавет]] * [[вёска Завінне, Альхоўскі сельсавет]] * [[вёска Задвор'е, Альхоўскі сельсавет]] * [[вёска Крывое Сяло, Альхоўскі сельсавет]] * [[вёска Літоўка, Альхоўскі сельсавет]] * [[вёска Малое Гарадзішча, Альхоўскі сельсавет]] * [[вёска Марынова, Альхоўскі сельсавет]] * [[вёска Пад'язаўле, Альхоўскі сельсавет]] * [[вёска Петухоўшчына, Альхоўскі сельсавет]] * [[вёска Бярэзкі, Востраўскі сельсавет]] * [[вёска Востраў, Востраўскі сельсавет]] * [[вёска Гута, Востраўскі сельсавет]] * [[вёска Забер'е, Востраўскі сельсавет]] * [[вёска Заполле, Востраўскі сельсавет]] * [[вёска Кулікі, Востраўскі сельсавет]] * [[вёска Любейкі, Востраўскі сельсавет]] * [[вёска Падлаззе, Востраўскі сельсавет]] * [[вёска Рагачы, Востраўскі сельсавет]] * [[вёска Траццякоўцы, Востраўскі сельсавет]] * [[вёска Тухавічы, Востраўскі сельсавет]] * [[вёска Ганцавічы, Ганчароўскі сельсавет]] * [[вёска Ганчары, Ганчароўскі сельсавет]] * [[вёска Гарадзішча, Ганчароўскі сельсавет]] * [[вёска Залужжа, Ганчароўскі сельсавет]] * [[вёска Мазуркі, Ганчароўскі сельсавет]] * [[вёска Меляхі, Ганчароўскі сельсавет]] * [[вёска Мінічы, Ганчароўскі сельсавет]] * [[вёска Мядзведзічы, Ганчароўскі сельсавет]] * [[вёска Набярэжная, Ганчароўскі сельсавет]] * [[вёска Нівішча, Ганчароўскі сельсавет]] * [[вёска Падбарочча, Ганчароўскі сельсавет]] * [[вёска Смалянікі, Ганчароўскі сельсавет]] * [[вёска Цыгань, Ганчароўскі сельсавет]] * [[вёска Валасачы, Жарабковіцкі сельсавет]] * [[вёска Гулічы, Жарабковіцкі сельсавет]] * [[вёска Дамашы, Жарабковіцкі сельсавет]] * [[вёска Жарабковічы, Жарабковіцкі сельсавет]] * [[вёска Зарытава, Жарабковіцкі сельсавет]] * [[вёска Канюхі, Жарабковіцкі сельсавет]] * [[вёска Пірштукі, Жарабковіцкі сельсавет]] * [[вёска Сваятычы, Жарабковіцкі сельсавет]] * [[вёска Трабавічы, Жарабковіцкі сельсавет]] * [[вёска Яцкаўшчына, Жарабковіцкі сельсавет]] * [[вёска Галавачы, Конькаўскі сельсавет]] * [[вёска Дарава, Конькаўскі сельсавет]] * [[вёска Дарава-Чыж, Конькаўскі сельсавет]] * [[вёска Дрэкі, Конькаўскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Конькаўскі сельсавет]] * [[вёска Конькі, Конькаўскі сельсавет]] * [[вёска Лабузы, Конькаўскі сельсавет]] * [[вёска Літва, Конькаўскі сельсавет]] * [[вёска Малое Падлессе, Конькаўскі сельсавет]] * [[вёска Сакуны, Конькаўскі сельсавет]] * [[вёска Туркі, Конькаўскі сельсавет]] * [[вёска Федзюкі, Конькаўскі сельсавет]] * [[вёска Чвыры, Конькаўскі сельсавет]] * [[вёска Бенькаўцы, Крывошынскі сельсавет]] * [[вёска Галаўнінцы, Крывошынскі сельсавет]] * [[вёска Заліпенне, Крывошынскі сельсавет]] * [[вёска Залужжа, Крывошынскі сельсавет]] * [[вёска Каўпакі, Крывошынскі сельсавет]] * [[вёска Крывошын, Крывошынскі сельсавет]] * [[вёска Ліпск, Крывошынскі сельсавет]] * [[вёска Малышы, Крывошынскі сельсавет]] * [[вёска Нетчын, Крывошынскі сельсавет]] * [[вёска Стральцы, Крывошынскі сельсавет]] * [[вёска Шчэрбава, Крывошынскі сельсавет]] * [[вёска Асосы, Куршынавіцкі сельсавет]] * [[вёска Гайнін, Куршынавіцкі сельсавет]] * [[вёска Гайнінец, Куршынавіцкі сельсавет]] * [[вёска Гашчын, Куршынавіцкі сельсавет]] * [[вёска Куляні, Куршынавіцкі сельсавет]] * [[вёска Куршынавічы, Куршынавіцкі сельсавет]] * [[вёска Нізкія, Куршынавіцкі сельсавет]] * [[вёска Новыя Буды, Куршынавіцкі сельсавет]] * [[вёска Савейкі, Куршынавіцкі сельсавет]] * [[вёска Стараселле, Куршынавіцкі сельсавет]] * [[вёска Старыя Буды, Куршынавіцкі сельсавет]] * [[вёска Тальмінавічы, Куршынавіцкі сельсавет]] * [[вёска Хацяж, Куршынавіцкі сельсавет]] * [[вёска Адахаўшчына, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Бажкі, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Лотва, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Гарбачы, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Гірычполь, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Дайнякі, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Кавалі, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Каранеўшчына, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Карані, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Краглі, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Макееўшчына, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Пранчакі, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Станчыкі, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Сялявічы, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Тумашы, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ураджайная, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Флер'янова, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Ціткаўшчына, Навасёлкаўскі сельсавет]] * [[вёска Гаслаўшчына, Начаўскі сельсавет]] * [[вёска Грушаўка, Начаўскі сельсавет]] * [[вёска Жарскія, Начаўскі сельсавет]] * [[вёска Мыслабаж, Начаўскі сельсавет]] * [[вёска Нача, Начаўскі сельсавет]] * [[вёска Пашкоўцы, Начаўскі сельсавет]] * [[вёска Перахрэсце, Начаўскі сельсавет]] * [[вёска Рачканы, Начаўскі сельсавет]] * [[вёска Русінавічы, Начаўскі сельсавет]] * [[вёска Шчаснавічы, Начаўскі сельсавет]] * [[вёска Зубелевічы, Падлескі сельсавет]] * [[вёска Падлессе, Падлескі сельсавет]] * [[вёска Патапавічы, Падлескі сельсавет]] * [[вёска Рамашкі, Падлескі сельсавет]] * [[вёска Свісткоўшчына, Падлескі сельсавет]] * [[вёска Улазавічы, Падлескі сельсавет]] * [[вёска Шавялі, Падлескі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Свяціцкі сельсавет]] * [[вёска Свяціца, Свяціцкі сельсавет]] * [[горад Маларыта]] * [[вёска Арэхава, Арэхаўскі сельсавет]] * [[вёска Добрае, Арэхаўскі сельсавет]] * [[вёска Дрочава, Арэхаўскі сельсавет]] * [[вёска Зеляніца, Арэхаўскі сельсавет]] * [[вёска Перавісь, Арэхаўскі сельсавет]] * [[вёска Перавое, Арэхаўскі сельсавет]] * [[вёска Антанова, Велікарыцкі сельсавет]] * [[вёска Велікарыта, Велікарыцкі сельсавет]] * [[вёска Гусак, Велікарыцкі сельсавет]] * [[вёска Дубічна, Велікарыцкі сельсавет]] * [[вёска Лешніца, Велікарыцкі сельсавет]] * [[вёска Масевічы, Велікарыцкі сельсавет]] * [[вёска Новае Раматова, Велікарыцкі сельсавет]] * [[вёска Пажэжын, Велікарыцкі сельсавет]] * [[вёска Печкі, Велікарыцкі сельсавет]] * [[вёска Старое Раматова, Велікарыцкі сельсавет]] * [[вёска Струга, Велікарыцкі сельсавет]] * [[вёска Арлянка, Гвозніцкі сельсавет]] * [[вёска Багуслаўка, Гвозніцкі сельсавет]] * [[вёска Брадзяцін, Гвозніцкі сельсавет]] * [[вёска Гвозніца, Гвозніцкі сельсавет]] * [[вёска Язвін, Гвозніцкі сельсавет]] * [[вёска Высокае, Лукаўскі сельсавет]] * [[вёска Грушка, Лукаўскі сельсавет]] * [[вёска Забалацце, Лукаўскі сельсавет]] * [[вёска Лукава, Лукаўскі сельсавет]] * [[вёска Новае Забалацце, Лукаўскі сельсавет]] * [[вёска Ужова, Лукаўскі сельсавет]] * [[вёска Асавая, Макранскі сельсавет]] * [[вёска Боркі, Макранскі сельсавет]] * [[вёска Вотчына, Макранскі сельсавет]] * [[вёска Добрасава, Макранскі сельсавет]] * [[вёска Кожух, Макранскі сельсавет]] * [[вёска Ляхаўцы, Макранскі сельсавет]] * [[вёска Макраны, Макранскі сельсавет]] * [[вёска Новыя Боркі, Макранскі сельсавет]] * [[вёска Полікі, Макранскі сельсавет]] * [[вёска Гарохавішча, Маларыцкі сельсавет]] * [[вёска Замшаны, Маларыцкі сельсавет]] * [[вёска Збураж, Маларыцкі сельсавет]] * [[вёска Карпін, Маларыцкі сельсавет]] * [[вёска Талочна, Маларыцкі сельсавет]] * [[вёска Ацяты, Олтушскі сельсавет]] * [[вёска Галёўка, Олтушскі сельсавет]] * [[вёска Дворышча, Олтушскі сельсавет]] * [[вёска Заазёрная, Олтушскі сельсавет]] * [[вёска Лазіца, Олтушскі сельсавет]] * [[вёска Ланская, Олтушскі сельсавет]] * [[вёска Мікольскае, Олтушскі сельсавет]] * [[вёска Навалессе, Олтушскі сельсавет]] * [[вёска Олтуш, Олтушскі сельсавет]] * [[вёска Пяртышча, Олтушскі сельсавет]] * [[вёска Радзеж, Олтушскі сельсавет]] * [[вёска Хмелішча, Олтушскі сельсавет]] * [[вёска Хмялёўка, Олтушскі сельсавет]] * [[вёска Яблачна, Олтушскі сельсавет]] * [[вёска Яміца, Олтушскі сельсавет]] * [[вёска Вотчын, Хаціслаўскі сельсавет]] * [[вёска Мельнікі, Хаціслаўскі сельсавет]] * [[вёска Сушытніца, Хаціслаўскі сельсавет]] * [[вёска Хаціслаў, Хаціслаўскі сельсавет]] * [[вёска Астроўе, Чарнянскі сельсавет]] * [[вёска Вялікі Паўлопаль, Чарнянскі сельсавет]] * [[вёска Горы, Чарнянскі сельсавет]] * [[вёска Дарапеевічы, Чарнянскі сельсавет]] * [[вёска Заор'е, Чарнянскі сельсавет]] * [[вёска Звозы, Чарнянскі сельсавет]] * [[вёска Лясавец, Чарнянскі сельсавет]] * [[вёска Малінаўка, Чарнянскі сельсавет]] * [[вёска Малы Паўлопаль, Чарнянскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Дарапеевічы, Чарнянскі сельсавет]] * [[вёска Новы Двор, Чарнянскі сельсавет]] * [[вёска Стары Двор, Чарнянскі сельсавет]] * [[вёска Субаты, Чарнянскі сельсавет]] * [[вёска Чарняны, Чарнянскі сельсавет]] * [[вёска Шарашоўцы, Чарнянскі сельсавет]] * [[гарадскі пасёлак Лагішын]] * [[вёска Іванісаўка, Лагішынскі пассавет]] * [[вёска Каўняцін, Лагішынскі пассавет]] * [[вёска Мокрая Дуброва, Лагішынскі пассавет]] * [[вёска Трасцянка, Лагішынскі пассавет]] * [[вёска Шпанаўкі, Лагішынскі пассавет]] * [[вёска Аснежыцы, Аснежыцкі сельсавет]] * [[вёска Баяры, Аснежыцкі сельсавет]] * [[вёска Галева, Аснежыцкі сельсавет]] * [[вёска Добрая Воля, Аснежыцкі сельсавет]] * [[пасёлак Дружны, Аснежыцкі сельсавет]] * [[вёска Заполле, Аснежыцкі сельсавет]] * [[вёска Любель, Аснежыцкі сельсавет]] * [[вёска Любель-Поль, Аснежыцкі сельсавет]] * [[вёска Пасянічы, Аснежыцкі сельсавет]] * [[вёска Ахова, Ахоўскі сельсавет]] * [[вёска Бярдуны, Ахоўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікі Халажын, Ахоўскі сельсавет]] * [[вёска Ганчары, Ахоўскі сельсавет]] * [[вёска Ганькавічы, Ахоўскі сельсавет]] * [[вёска Каладзеевічы, Ахоўскі сельсавет]] * [[вёска Кашавічы, Ахоўскі сельсавет]] * [[вёска Малы Халажын, Ахоўскі сельсавет]] * [[вёска Паўтаранавічы, Ахоўскі сельсавет]] * [[вёска Таргошыцы, Ахоўскі сельсавет]] * [[вёска Туляцін, Ахоўскі сельсавет]] * [[вёска Бобрык, Бабрыкоўскі сельсавет]] * [[вёска Дабраслаўка, Бабрыкоўскі сельсавет]] * [[вёска Забярэззе, Бабрыкоўскі сельсавет]] * [[вёска Канатоп, Бабрыкоўскі сельсавет]] * [[вёска Ліпнікі, Бабрыкоўскі сельсавет]] * [[вёска Малая Плотніца, Бабрыкоўскі сельсавет]] * [[вёска Пласкінь, Бабрыкоўскі сельсавет]] * [[вёска Церабень, Бабрыкоўскі сельсавет]] * [[вёска Чамля, Бабрыкоўскі сельсавет]] * [[вёска Барычавічы, Барычавіцкі сельсавет]] * [[вёска Біжаравічы, Барычавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вуйвічы, Барычавіцкі сельсавет]] * [[вёска Грыўковічы, Барычавіцкі сельсавет]] * [[вёска Лозічы, Барычавіцкі сельсавет]] * [[вёска Мясяцічы, Барычавіцкі сельсавет]] * [[вёска Тырвовічы, Барычавіцкі сельсавет]] * [[вёска Шаломічы, Барычавіцкі сельсавет]] * [[вёска Богушава, Бярозавіцкі сельсавет]] * [[вёска Бярозавічы, Бярозавіцкі сельсавет]] * [[вёска Выжлавічы, Бярозавіцкі сельсавет]] * [[вёска Новы Дварэц, Бярозавіцкі сельсавет]] * [[вёска Паняцічы, Бярозавіцкі сельсавет]] * [[вёска Цепянец, Бярозавіцкі сельсавет]] * [[вёска Азарычы, Валішчанскі сельсавет]] * [[вёска Валішча, Валішчанскі сельсавет]] * [[вёска Вулька Лаўская, Валішчанскі сельсавет]] * [[вёска Клятная, Валішчанскі сельсавет]] * [[вёска Сакалоўка, Валішчанскі сельсавет]] * [[вёска Хваросна, Валішчанскі сельсавет]] * [[вёска Вулька Гарадзішчанская, Гарадзішчанскі сельсавет]] * [[вёска Высокае, Гарадзішчанскі сельсавет]] * [[вёска Гарадзішча, Гарадзішчанскі сельсавет]] * [[пасёлак Гарадзішча, Гарадзішчанскі сельсавет]] * [[пасёлак Грады, Гарадзішчанскі сельсавет]] * [[вёска Заазер'е, Гарадзішчанскі сельсавет]] * [[вёска Клін, Гарадзішчанскі сельсавет]] * [[вёска Крывічы, Гарадзішчанскі сельсавет]] * [[вёска Купяцічы, Гарадзішчанскі сельсавет]] * [[вёска Пачапава, Гарадзішчанскі сельсавет]] * [[вёска Сушыцк, Гарадзішчанскі сельсавет]] * [[вёска Берказы, Дубайскі сельсавет]] * [[вёска Дубае, Дубайскі сельсавет]] * [[вёска Кончыцы, Дубайскі сельсавет]] * [[вёска Перахрэсце, Дубайскі сельсавет]] * [[вёска Сасновічы, Дубайскі сельсавет]] * [[вёска Стахавічы, Дубайскі сельсавет]] * [[вёска Боркі, Загародскі сельсавет]] * [[вёска Камень, Загародскі сельсавет]] * [[вёска Круглае, Загародскі сельсавет]] * [[вёска Пагост Загародскі, Загародскі сельсавет]] * [[вёска Асабовічы, Калавуравіцкі сельсавет]] * [[вёска Гальцы, Калавуравіцкі сельсавет]] * [[вёска Калавуравічы, Калавуравіцкі сельсавет]] * [[вёска Качановічы, Калавуравіцкі сельсавет]] * [[вёска Кудрычы, Калавуравіцкі сельсавет]] * [[вёска Паросцы, Калавуравіцкі сельсавет]] * [[вёска Плошчава, Калавуравіцкі сельсавет]] * [[вёска Канюхі, Лапацінскі сельсавет]] * [[вёска Каўбы, Лапацінскі сельсавет]] * [[вёска Лапаціна, Лапацінскі сельсавет]] * [[вёска Марозавічы, Лапацінскі сельсавет]] * [[вёска Полхава, Лапацінскі сельсавет]] * [[вёска Хлябы, Лапацінскі сельсавет]] * [[вёска Боркі, Ласіцкі сельсавет]] * [[вёска Вешня, Ласіцкі сельсавет]] * [[вёска Востраў, Ласіцкі сельсавет]] * [[вёска Жолкіна, Ласіцкі сельсавет]] * [[вёска Ладараж, Ласіцкі сельсавет]] * [[вёска Ласіцк, Ласіцкі сельсавет]] * [[вёска Парэ, Ласіцкі сельсавет]] * [[вёска Трушава, Ласіцкі сельсавет]] * [[вёска Балгары, Лемяшэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Курадава, Лемяшэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Лемяшэвічы, Лемяшэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Тупчыцы, Лемяшэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Хрысцібалавічы, Лемяшэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Церабень, Лемяшэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Чорнава 1, Лемяшэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Чорнава 2, Лемяшэвіцкі сельсавет]] * [[вёска Забараўцы, Лышчанскі сельсавет]] * [[вёска Лышча, Лышчанскі сельсавет]] * [[вёска Паўлінава, Лышчанскі сельсавет]] * [[вёска Пучыны, Лышчанскі сельсавет]] * [[вёска Юзафіны, Лышчанскі сельсавет]] * [[вёска Вялікая Вулька, Малоткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Дамашыцы, Малоткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Жабчыцы, Малоткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Жытнавічы, Малоткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Малоткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ізін, Малоткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Малоткавічы, Малоткавіцкі сельсавет]] * [[пасёлак Садовы, Малоткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Чарнеевічы, Малоткавіцкі сельсавет]] * [[вёска Бастычы, Мерчыцкі сельсавет]] * [[вёска Велясніца, Мерчыцкі сельсавет]] * [[вёска Лісяцічы, Мерчыцкі сельсавет]] * [[вёска Масявічы, Мерчыцкі сельсавет]] * [[вёска Мерчыцы, Мерчыцкі сельсавет]] * [[вёска Рудка, Мерчыцкі сельсавет]] * [[вёска Сінін, Мерчыцкі сельсавет]] * [[вёска Цвярдоўка, Мерчыцкі сельсавет]] * [[вёска Ботава, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Вяз, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Новы Двор, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Сташаны, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Чухава, Навадворскі сельсавет]] * [[вёска Асніца, Парахонскі сельсавет]] * [[вёска Астравічы, Парахонскі сельсавет]] * [[вёска Беразцы, Парахонскі сельсавет]] * [[вёска Вылазы, Парахонскі сельсавет]] * [[вёска Маладзельчыцы, Парахонскі сельсавет]] * [[вёска Парахонск, Парахонскі сельсавет]] * [[вёска Селішча, Парахонскі сельсавет]] * [[вёска Альшанка, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Парэчча, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Табулкі, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Чамярын, Парэцкі сельсавет]] * [[вёска Вішавічы, Пінкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Пінкавічы, Пінкавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Дворцы, Плешчыцкі сельсавет]] * [[вёска Вяляцічы, Плешчыцкі сельсавет]] * [[вёска Горнава, Плешчыцкі сельсавет]] * [[вёска Завідчыцы, Плешчыцкі сельсавет]] * [[вёска Іванікі, Плешчыцкі сельсавет]] * [[вёска Кнубава, Плешчыцкі сельсавет]] * [[вёска Красава, Плешчыцкі сельсавет]] * [[вёска Крывое Сяло, Плешчыцкі сельсавет]] * [[вёска Лосічы, Плешчыцкі сельсавет]] * [[вёска Малыя Дворцы, Плешчыцкі сельсавет]] * [[вёска Малыя Дзіковічы, Плешчыцкі сельсавет]] * [[вёска Месткавічы, Плешчыцкі сельсавет]] * [[вёска Плешчыцы, Плешчыцкі сельсавет]] * [[вёска Сачкавічы, Плешчыцкі сельсавет]] * [[вёска Сернічкі, Плешчыцкі сельсавет]] * [[вёска Стытычава, Плешчыцкі сельсавет]] * [[вёска Бакінічы, Сошненскі сельсавет]] * [[вёска Дубнавічы, Сошненскі сельсавет]] * [[вёска Ермакі, Сошненскі сельсавет]] * [[вёска Сошна, Сошненскі сельсавет]] * [[вёска Стараселле, Сошненскі сельсавет]] * [[вёска Красіева, Ставоцкі сельсавет]] * [[вёска Крыўчыцы, Ставоцкі сельсавет]] * [[вёска Наваселле, Ставоцкі сельсавет]] * [[вёска Падбалоцце, Ставоцкі сельсавет]] * [[вёска Рудавін, Ставоцкі сельсавет]] * [[вёска Ставок, Ставоцкі сельсавет]] * [[вёска Чэнчыцы, Ставоцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Дзіковічы, Хойнаўскі сельсавет]] * [[вёска Жыдча, Хойнаўскі сельсавет]] * [[вёска Малая Вулька, Хойнаўскі сельсавет]] * [[вёска Невель, Хойнаўскі сельсавет]] * [[вёска Семехавічы, Хойнаўскі сельсавет]] * [[вёска Стайкі, Хойнаўскі сельсавет]] * [[вёска Хойна, Хойнаўскі сельсавет]] * [[горад Пружаны]] * [[гарадскі пасёлак Ружаны]] * [[гарадскі пасёлак Шарашэва]] * [[вёска Бярэзніца, Ружанскі пассавет]] * [[вёска Далкі, Ружанскі пассавет]] * [[вёска Загалічы, Ружанскі пассавет]] * [[вёска Навасады, Ружанскі пассавет]] * [[вёска Паўлава, Ружанскі пассавет]] * [[вёска Акольнік, Шарашоўскі пассавет]] * [[вёска Белы Лясок, Шарашоўскі пассавет]] * [[вёска Ваські, Шарашоўскі пассавет]] * [[хутар Віскулі, Шарашоўскі пассавет]] * [[вёска Доўгае, Шарашоўскі пассавет]] * [[вёска Ківачына, Шарашоўскі пассавет]] * [[вёска Крыніца, Шарашоўскі пассавет]] * [[вёска Купічы, Шарашоўскі пассавет]] * [[вёска Манцы, Шарашоўскі пассавет]] * [[вёска Мыльніск, Шарашоўскі пассавет]] * [[вёска Пацынічы, Шарашоўскі пассавет]] * [[хутар Перарова, Шарашоўскі пассавет]] * [[вёска Сухаўшчына, Шарашоўскі пассавет]] * [[пасёлак Юбілейны, Шарашоўскі пассавет]] * [[вёска Ясень, Шарашоўскі пассавет]] * [[вёска Астравок, Варанілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Буцькі, Варанілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Варанілавічы, Варанілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Верчыцы, Варанілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Вітараж, Варанілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Еськаўцы, Варанілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Калазубы, Варанілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Каплі, Варанілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Клепачы, Варанілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Ласасін, Варанілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Перасадзічы, Варанілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Таўцвілы, Варанілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Шчытна, Варанілавіцкі сельсавет]] * [[вёска Бакуны, Велікасельскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Сяло, Велікасельскі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Велікасельскі сельсавет]] * [[вёска Ліхасельцы, Велікасельскі сельсавет]] * [[вёска Радзецк, Велікасельскі сельсавет]] * [[вёска Юзафін, Велікасельскі сельсавет]] * [[вёска Юхнавічы, Велікасельскі сельсавет]] * [[вёска Ялова, Велікасельскі сельсавет]] * [[вёска Апялянавічы, Зеляневіцкі сельсавет]] * [[вёска Асошнікі, Зеляневіцкі сельсавет]] * [[вёска Барысікі, Зеляневіцкі сельсавет]] * [[вёска Баяры, Зеляневіцкі сельсавет]] * [[вёска Брантоўцы, Зеляневіцкі сельсавет]] * [[вёска Бушнякі, Зеляневіцкі сельсавет]] * [[вёска Вільянава, Зеляневіцкі сельсавет]] * [[вёска Галоўчыцы, Зеляневіцкі сельсавет]] * [[вёска Груск, Зеляневіцкі сельсавет]] * [[вёска Гута, Зеляневіцкі сельсавет]] * [[вёска Зельзін, Зеляневіцкі сельсавет]] * [[вёска Зеляневічы, Зеляневіцкі сельсавет]] * [[вёска Зіновічы, Зеляневіцкі сельсавет]] * [[вёска Крупа, Зеляневіцкі сельсавет]] * [[вёска Кузявічы, Зеляневіцкі сельсавет]] * [[хутар Лібярполь, Зеляневіцкі сельсавет]] * [[вёска Лыскава, Зеляневіцкі сельсавет]] * [[вёска Магілёўцы, Зеляневіцкі сельсавет]] * [[вёска Мазалі, Зеляневіцкі сельсавет]] * [[вёска Масявічы, Зеляневіцкі сельсавет]] * [[вёска Рачкі, Зеляневіцкі сельсавет]] * [[вёска Шпакі, Зеляневіцкі сельсавет]] * [[вёска Шэйпічы, Зеляневіцкі сельсавет]] * [[вёска Ярашэвічы, Зеляневіцкі сельсавет]] * [[вёска Алішавічы, Лінаўскі сельсавет]] * [[вёска Альшаны, Лінаўскі сельсавет]] * [[вёска Араб'і, Лінаўскі сельсавет]] * [[вёска Аранчыцы, Лінаўскі сельсавет]] * [[вёска Бакуны, Лінаўскі сельсавет]] * [[вёска Варотнае, Лінаўскі сельсавет]] * [[вёска Вінец, Лінаўскі сельсавет]] * [[вёска Доўгае, Лінаўскі сельсавет]] * [[вёска Загор'е, Лінаўскі сельсавет]] * [[вёска Задвараны, Лінаўскі сельсавет]] * [[вёска Занявічы, Лінаўскі сельсавет]] * [[пасёлак Інтэрнацыянальны, Лінаўскі сельсавет]] * [[вёска Концыкі, Лінаўскі сельсавет]] * [[вёска Круглае, Лінаўскі сельсавет]] * [[вёска Кулікі, Лінаўскі сельсавет]] * [[вёска Куплін, Лінаўскі сельсавет]] * [[вёска Кутнявічы, Лінаўскі сельсавет]] * [[вёска Лінава, Лінаўскі сельсавет]] * [[вёска Мікалаевічы, Лінаўскі сельсавет]] * [[вёска Млынок, Лінаўскі сельсавет]] * [[вёска Обеч, Лінаўскі сельсавет]] * [[вёска Палоннае Забалацце, Лінаўскі сельсавет]] * [[вёска Рапяхі, Лінаўскі сельсавет]] * [[вёска Смаляны, Лінаўскі сельсавет]] * [[вёска Ткачы, Лінаўскі сельсавет]] * [[вёска Тулоўшчына, Лінаўскі сельсавет]] * [[вёска Баравікі, Мокраўскі сельсавет]] * [[вёска Бельчыцы, Мокраўскі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Мокраўскі сельсавет]] * [[вёска Замошша, Мокраўскі сельсавет]] * [[вёска Казлы, Мокраўскі сельсавет]] * [[вёска Касіншчына, Мокраўскі сельсавет]] * [[вёска Клепачы, Мокраўскі сельсавет]] * [[вёска Котра, Мокраўскі сельсавет]] * [[вёска Краснае, Мокраўскі сельсавет]] * [[вёска Кушлі, Мокраўскі сельсавет]] * [[вёска Ліхачы, Мокраўскі сельсавет]] * [[вёска Ляжайка, Мокраўскі сельсавет]] * [[вёска Мокрае, Мокраўскі сельсавет]] * [[вёска Навадворцы, Мокраўскі сельсавет]] * [[вёска Несцяркі, Мокраўскі сельсавет]] * [[вёска Нямковічы, Мокраўскі сельсавет]] * [[вёска Пасталова, Мокраўскі сельсавет]] * [[вёска Пескі, Мокраўскі сельсавет]] * [[вёска Руднікі, Мокраўскі сельсавет]] * [[вёска Сілічы, Мокраўскі сельсавет]] * [[вёска Стаі, Мокраўскі сельсавет]] * [[вёска Труханавічы, Мокраўскі сельсавет]] * [[вёска Шаняўцы, Мокраўскі сельсавет]] * [[вёска Янаўцы, Мокраўскі сельсавет]] * [[вёска Новыя Засімавічы, Навазасімавіцкі сельсавет]] * [[вёска Агароднікі, Пружанскі сельсавет]] * [[вёска Арабнікі, Пружанскі сельсавет]] * [[вёска Белавусаўшчына, Пружанскі сельсавет]] * [[вёска Бузуны, Пружанскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Якавічы, Пружанскі сельсавет]] * [[вёска Гарадняны, Пружанскі сельсавет]] * [[вёска Жадзены, Пружанскі сельсавет]] * [[вёска Каштанаўка, Пружанскі сельсавет]] * [[вёска Ляхі, Пружанскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Якавічы, Пружанскі сельсавет]] * [[хутар Палінова, Пружанскі сельсавет]] * [[вёска Парасляны, Пружанскі сельсавет]] * [[вёска Плябанцы, Пружанскі сельсавет]] * [[вёска Семянча 1, Пружанскі сельсавет]] * [[вёска Семянча 2, Пружанскі сельсавет]] * [[вёска Слабудка, Пружанскі сельсавет]] * [[вёска Сланімцы, Пружанскі сельсавет]] * [[пасёлак Сонечны, Пружанскі сельсавет]] * [[хутар Яцы, Пружанскі сельсавет]] * [[вёска Байкі, Ружанскі сельсавет]] * [[вёска Блізная, Ружанскі сельсавет]] * [[вёска Бор-Ліпы, Ружанскі сельсавет]] * [[вёска Воля, Ружанскі сельсавет]] * [[вёска Заполле, Ружанскі сельсавет]] * [[вёска Кавалі, Ружанскі сельсавет]] * [[вёска Карасі, Ружанскі сельсавет]] * [[вёска Куляны, Ружанскі сельсавет]] * [[вёска Малочкі, Ружанскі сельсавет]] * [[вёска Манчыкі, Ружанскі сельсавет]] * [[хутар Мікіцічы, Ружанскі сельсавет]] * [[вёска Поланск, Ружанскі сельсавет]] * [[вёска Уласавічы, Ружанскі сельсавет]] * [[вёска Юндзілы, Ружанскі сельсавет]] * [[вёска Абруб, Старавольскі сельсавет]] * [[вёска Зарэчча, Старавольскі сельсавет]] * [[вёска Лазоўка, Старавольскі сельсавет]] * [[вёска Перадзельск, Старавольскі сельсавет]] * [[вёска Стараволя, Старавольскі сельсавет]] * [[вёска Андрыянаўка, Сухопальскі сельсавет]] * [[вёска Бабінец, Сухопальскі сельсавет]] * [[вёска Боркі, Сухопальскі сельсавет]] * [[вёска Выбрады, Сухопальскі сельсавет]] * [[вёска Вялікі Краснік, Сухопальскі сельсавет]] * [[вёска Галены, Сухопальскі сельсавет]] * [[вёска Глушэц, Сухопальскі сельсавет]] * [[вёска Глыбокі Кут, Сухопальскі сельсавет]] * [[вёска Грынявічы, Сухопальскі сельсавет]] * [[вёска Дзетаветчына, Сухопальскі сельсавет]] * [[вёска Ізбіцы, Сухопальскі сельсавет]] * [[вёска Калядзізна, Сухопальскі сельсавет]] * [[вёска Клятное, Сухопальскі сельсавет]] * [[вёска Ляўкі, Сухопальскі сельсавет]] * [[вёска Малы Краснік, Сухопальскі сельсавет]] * [[вёска Мурава, Сухопальскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Сухопальскі сельсавет]] * [[вёска Непамацынаўка, Сухопальскі сельсавет]] * [[вёска Папялёва, Сухопальскі сельсавет]] * [[вёска Прыкалесь, Сухопальскі сельсавет]] * [[вёска Роўбіцк, Сухопальскі сельсавет]] * [[вёска Рудаўка, Сухопальскі сельсавет]] * [[вёска Сухопаль, Сухопальскі сельсавет]] * [[вёска Хвалава, Сухопальскі сельсавет]] * [[вёска Хвойнік, Сухопальскі сельсавет]] * [[вёска Чадзель, Сухопальскі сельсавет]] * [[вёска Чапялі, Сухопальскі сельсавет]] * [[хутар Янаўшчына, Сухопальскі сельсавет]] * [[вёска Асятніца, Хараўскі сельсавет]] * [[вёска Бортнавічы, Хараўскі сельсавет]] * [[вёска Бярозаўка, Хараўскі сельсавет]] * [[вёска Вашчынічы, Хараўскі сельсавет]] * [[вёска Дабучын, Хараўскі сельсавет]] * [[вёска Жагалы, Хараўскі сельсавет]] * [[вёска Залессе, Хараўскі сельсавет]] * [[вёска Кабылаўка, Хараўскі сельсавет]] * [[вёска Калядзічы, Хараўскі сельсавет]] * [[вёска Комлішча, Хараўскі сельсавет]] * [[вёска Навасёлкі, Хараўскі сельсавет]] * [[вёска Носкі, Хараўскі сельсавет]] * [[вёска Піняны, Хараўскі сельсавет]] * [[вёска Ражковічы, Хараўскі сельсавет]] * [[вёска Росахі, Хараўскі сельсавет]] * [[вёска Скорцы, Хараўскі сельсавет]] * [[вёска Смаляніца, Хараўскі сельсавет]] * [[вёска Стасюкі, Хараўскі сельсавет]] * [[вёска Харава, Хараўскі сельсавет]] * [[вёска Хвалявічы, Хараўскі сельсавет]] * [[вёска Гарадзечна, Шаняўскі сельсавет]] * [[вёска Жабін, Шаняўскі сельсавет]] * [[вёска Засімавічы, Шаняўскі сельсавет]] * [[вёска Засімы, Шаняўскі сельсавет]] * [[вёска Кацёлкі, Шаняўскі сельсавет]] * [[хутар Квасаўшчына, Шаняўскі сельсавет]] * [[вёска Клятное, Шаняўскі сельсавет]] * [[вёска Козі Брод, Шаняўскі сельсавет]] * [[вёска Лібія, Шаняўскі сельсавет]] * [[вёска Паддубна, Шаняўскі сельсавет]] * [[вёска Прылуччына, Шаняўскі сельсавет]] * [[вёска Сасноўка, Шаняўскі сельсавет]] * [[вёска Сярэдняе, Шаняўскі сельсавет]] * [[вёска Харкі, Шаняўскі сельсавет]] * [[вёска Хомна, Шаняўскі сельсавет]] * [[вёска Чахец, Шаняўскі сельсавет]] * [[вёска Шакуны, Шаняўскі сельсавет]] * [[вёска Шані, Шаняўскі сельсавет]] * [[вёска Шубічы, Шаняўскі сельсавет]] * [[вёска Аляксандраўка, Шчарчоўскі сельсавет]] * [[вёска Блажкі, Шчарчоўскі сельсавет]] * [[вёска Брады, Шчарчоўскі сельсавет]] * [[вёска Вішня, Шчарчоўскі сельсавет]] * [[хутар Вяжное, Шчарчоўскі сельсавет]] * [[вёска Галасяціна, Шчарчоўскі сельсавет]] * [[вёска Ганчары, Шчарчоўскі сельсавет]] * [[вёска Дзедаўка, Шчарчоўскі сельсавет]] * [[вёска Зосін Вялікі, Шчарчоўскі сельсавет]] * [[вёска Зосін Малы, Шчарчоўскі сельсавет]] * [[вёска Казакі, Шчарчоўскі сельсавет]] * [[вёска Катылы, Шчарчоўскі сельсавет]] * [[вёска Падалессе, Шчарчоўскі сельсавет]] * [[вёска Старуны, Шчарчоўскі сельсавет]] * [[вёска Стойлы, Шчарчоўскі сельсавет]] * [[вёска Тарасы, Шчарчоўскі сельсавет]] * [[вёска Хідры, Шчарчоўскі сельсавет]] * [[вёска Хіцёўшчына, Шчарчоўскі сельсавет]] * [[вёска Цімахоўшчына, Шчарчоўскі сельсавет]] * [[вёска Чабахі, Шчарчоўскі сельсавет]] * [[вёска Шчарбы, Шчарчоўскі сельсавет]] * [[вёска Шчарчова, Шчарчоўскі сельсавет]] * [[горад Давыд-Гарадок]] * [[гарадскі пасёлак Рэчыца]] * [[горад Столін]] * [[вёска Бухлічы, Рэчыцкі пассавет]] * [[вёска Варані, Рэчыцкі пассавет]] * [[вёска Верхні Церабяжоў, Рэчыцкі пассавет]] * [[вёска Копані, Рэчыцкі пассавет]] * [[вёска Люты Бор, Рэчыцкі пассавет]] * [[пасёлак Лясны, Рэчыцкі пассавет]] * [[вёска Ніжні Церабяжоў, Рэчыцкі пассавет]] * [[вёска Альшаны, Альшанскі сельсавет]] * [[вёска Высокае, Альшанскі сельсавет]] * [[вёска Семігосцічы, Альшанскі сельсавет]] * [[вёска Белавуша, Белавушскі сельсавет]] * [[вёска Рыбнікі, Белавушскі сельсавет]] * [[вёска Беражное, Беражноўскі сельсавет]] * [[вёска Бор-Дубінец, Беражноўскі сельсавет]] * [[вёска Дубенец, Беражноўскі сельсавет]] * [[вёска Магільнае, Беражноўскі сельсавет]] * [[пасёлак Новаберажное, Беражноўскі сельсавет]] * [[вёска Ястрабель, Беражноўскі сельсавет]] * [[вёска Альгомель, Велікамалешаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікае Малешава, Велікамалешаўскі сельсавет]] * [[вёска Кароцічы, Велікамалешаўскі сельсавет]] * [[вёска Луткі, Велікамалешаўскі сельсавет]] * [[вёска Талмачава, Велікамалешаўскі сельсавет]] * [[вёска Альпень, Веляміцкі сельсавет]] * [[вёска Велямічы, Веляміцкі сельсавет]] * [[вёска Старына, Веляміцкі сельсавет]] * [[вёска Турское, Веляміцкі сельсавет]] * [[вёска Асавая, Відзіборскі сельсавет]] * [[вёска Асаўцы, Відзіборскі сельсавет]] * [[вёска Варсынь, Відзіборскі сельсавет]] * [[вёска Відзібор, Відзіборскі сельсавет]] * [[вёска Відзіборац, Відзіборскі сельсавет]] * [[вёска Вулька-Арэя, Відзіборскі сельсавет]] * [[вёска Дубай, Відзіборскі сельсавет]] * [[вёска Камарнікі, Відзіборскі сельсавет]] * [[вёска Крушын, Відзіборскі сельсавет]] * [[вёска Церабішча, Відзіборскі сельсавет]] * [[вёска Юнішча, Відзіборскі сельсавет]] * [[вёска Гарадная, Гараднянскі сельсавет]] * [[вёска Дзераўная, Гараднянскі сельсавет]] * [[вёска Калонія, Гараднянскі сельсавет]] * [[вёска Лісцянкі, Гараднянскі сельсавет]] * [[вёска Лучыца, Гараднянскі сельсавет]] * [[вёска Пясова, Гараднянскі сельсавет]] * [[вёска Новы Пасёлак, Гараднянскі сельсавет]] * [[вёска Глінка, Глінкаўскі сельсавет]] * [[вёска Зубкова, Глінкаўскі сельсавет]] * [[вёска Лука, Глінкаўскі сельсавет]] * [[вёска Першамайск, Глінкаўскі сельсавет]] * [[хутар Столінскі, Глінкаўскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Арлы, Лядзецкі сельсавет]] * [[вёска Гарадзец, Лядзецкі сельсавет]] * [[вёска Лядзец, Лядзецкі сельсавет]] * [[вёска Малыя Арлы, Лядзецкі сельсавет]] * [[вёска Атвержычы, Манькавіцкі сельсавет]] * [[вёска Манькавічы, Манькавіцкі сельсавет]] * [[вёска Бродча, Плотніцкі сельсавет]] * [[вёска Кораб'е, Плотніцкі сельсавет]] * [[вёска Сіціцк, Плотніцкі сельсавет]] * [[вёска Плотніца, Плотніцкі сельсавет]] * [[вёска Стахава, Плотніцкі сельсавет]] * [[вёска Аўсямірава, Радчыцкі сельсавет]] * [[вёска Вялікі Лес, Радчыцкі сельсавет]] * [[вёска Калоднае, Радчыцкі сельсавет]] * [[вёска Паніжжа, Радчыцкі сельсавет]] * [[вёска Радчыцк, Радчыцкі сельсавет]] * [[вёска Аздамічы, Рамельскі сельсавет]] * [[вёска Мачуль, Рамельскі сельсавет]] * [[вёска Рамель, Рамельскі сельсавет]] * [[вёска Цераблічы, Рамельскі сельсавет]] * [[вёска Рубель, Рубельскі сельсавет]] * [[вёска Хотамель, Рубельскі сельсавет]] * [[вёска Кострава, Рухчанскі сельсавет]] * [[вёска Крушын, Рухчанскі сельсавет]] * [[вёска Рухча 1, Рухчанскі сельсавет]] * [[вёска Рухча 2, Рухчанскі сельсавет]] * [[вёска Цмень 1, Рухчанскі сельсавет]] * [[вёска Цмень 2, Рухчанскі сельсавет]] * [[вёска Альманы, Стружскі сельсавет]] * [[вёска Востраў, Стружскі сельсавет]] * [[вёска Вялікія Вікаравічы, Стружскі сельсавет]] * [[вёска Кашара, Стружскі сельсавет]] * [[хутар Лукае, Стружскі сельсавет]] * [[вёска Малыя Вікаравічы, Стружскі сельсавет]] * [[хутар Новы Бор, Стружскі сельсавет]] * [[вёска Струга, Стружскі сельсавет]] * [[вёска Узляжжа, Стружскі сельсавет]] * [[вёска Усцімле, Стружскі сельсавет]] * [[вёска Ямнае, Стружскі сельсавет]] * [[вёска Нячатава, Фядорскі сельсавет]] * [[вёска Фядоры, Фядорскі сельсавет]] * [[вёска Вугалец, Харомскі сельсавет]] * [[вёска Лісовічы, Харомскі сельсавет]] * [[вёска Туры, Харомскі сельсавет]] * [[вёска Харомск, Харомскі сельсавет]] * [[вёска Хорск, Харомскі сельсавет]] == Літаратура == * {{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Брэсцкая вобласць|}} * {{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласць|}} * {{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласць|}} * {{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гродзенская вобласць|}} * {{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Магілёўская вобласць|}} * {{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Мінская вобласць|}} o66dnczzoxc9kqqsajd7d8o2v5wp1d2 0 246563 5152386 5009482 2026-06-07T21:27:21Z Siliyiw 169172 5152386 wikitext text/x-wiki {{значэнні2|Пірэвічы}} {{НП-Беларусь |статус = аграгарадок |беларуская назва = Пірэвічы |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = Пірэвічы. Царква.jpg |подпіс = [[Царква Усіх Святых (Пірэвічы)|Царква Усіх Святых]] |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Гомельская |раён = Жлобінскі |сельсавет = Пірэвіцкі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = Pirevičy, Pirevičy Selsaviet |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |OpenStreetMap = }} '''Пірэ́вічы'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Pirevičy}}, {{lang-ru|Пиревичи}}) — [[аграгарадок]] у [[Жлобінскі раён|Жлобінскім раёне]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Уваходзіць у склад [[Пірэвіцкі сельсавет|Пірэвіцкага сельсавета]]. == Геаграфія == Аграгарадок знаходзіцца за 40 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад горада [[Жлобін]], за 67 км ад [[Гомель|Гомеля]], за 3 км ад чыгуначнай станцыі [[Салтанаўка (станцыя)|Салтанаўка]]<ref name="bel12">{{Крыніцы/БелЭн|12к}}</ref>, каля правага берага ракі [[Рудзенка (рака)|Рудзенка]]. На правым [[прыток]]у Рудзенкі ў аграгарадку [[вадасховішча]] ([[сажалка]]). == Насельніцтва == * [[2000]] год — 1132 жыхары, 486 двароў<ref name="bel12" />. == Славутасці == * [[Царква Усіх Святых (Пірэвічы)|Усясвяцкая царква]]. Дэкаратыўнае аздабленне інтэр’ера і экстэр’ера (1902 год) — {{Гісторыка-культурная каштоўнасць Рэспублікі Беларусь 4|313Г000312}}. * [[Бровар]]. * Будынак былога народнага вучылішча. * Шараговая забудова. == Памятныя мясціны == * [[Брацкая магіла]] савецкіх воінаў і [[Савецкі партызанскі рух у Беларусі (1941—1944)|партызан]]. * Помнік землякам, загінуўшым у [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікую Айчынную вайну]]. == Галерэя == <gallery mode=packed perrow ="4" heights="150px"> Пірэвічы. Дом святара.jpg|Дом святара Пірэвічы. Былое народнае вучылішча.jpg|Былое народнае вучылішча </gallery> == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|12}} — С. 384. * {{кніга|загаловак=Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Гомельская область|адказны=Редактор Г. Г. Науменко|месца=Мн.|выдавецтва=РУП «Белкартография»|год=2011|старонкі=17|старонак=68|isbn=978-985-508-107-5|тыраж=10&nbsp;000}}{{ref-ru}} * Ліст карты N-36-109. Выданне 1979 г.{{ref-ru}} == Спасылкі == {{Commons|Category:Pirevičy, Pirevičy Selsaviet}} * {{ГБ|http://globustut.by/pirevichi/index.htm}} {{Пірэвіцкі сельсавет}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Пірэвіцкі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Жлобінскага раёна]] [[Катэгорыя:Пірэвічы (Пірэвіцкі сельсавет)| ]] e4irs23idgkkdsi9utynx9lztc2uh5v 10 265531 5152306 4496673 2026-06-07T18:36:01Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5152306 wikitext text/x-wiki {{Навігацыя па сельсавеце |Назва шаблона = Бычыхінскі сельсавет |Назва = [[Бычыхінскі сельсавет]] |Краіна = Беларусь |Вобласць = Віцебская |Раён = Гарадоцкі |Герб = |Цэнтр = [[Бычыха]] |Пасёлкі = [[Зарніца (Гарадоцкі раён)|Зарніца]] |Аграгарадкі = |Вёскі = * [[Андрэенкі]] * [[Арэхава (Гарадоцкі раён)|Арэхава]] * [[Асёткі (Гарадоцкі раён)|Асёткі]] * [[Аскерына]] * [[Бадзякіна]] * [[Гары (вёска)|Быкі]] * [[Гары (Гарадоцкі раён)|Гары]] * [[Грыбачы (Гарадоцкі раён)|Грыбачы]] * [[Гуркі (Гарадоцкі раён)|Гуркі]] * [[Дражакі]] * [[Загаране (Гарадоцкі раён)|Загаране]] * [[Кавалёва (Гарадоцкі раён)|Кавалёва]] * [[Каверзіна]] * [[Казлова (Гарадоцкі раён)|Казлова]] * [[Каленькава (Гарадоцкі раён)|Каленькава]] * [[Клёнаўка (Гарадоцкі раён)|Клёнаўка]] * [[Клюшова (Бычыхінскі сельсавет)|Клюшова]] * [[Кошкіна]] * [[Кузьміно (Гарадоцкі раён)|Кузьміно]] * [[Кузюронкі]] * [[Курыленкі]] * [[Лахі (Гарадоцкі раён)|Лахі]] * [[Льнозавод]] * [[Малашанкі]] * [[Мехавое]] * [[Першамайка]] * [[Прудок (Бычыхінскі сельсавет)|Прудок]] * [[Пятрова (Гарадоцкі раён)|Пятрова]] * [[Рослыя]] * [[Светлыя]] * [[Сіціна]] * [[Слабодка (Гарадоцкі раён)|Слабодка]] * [[Смароднік]] * [[Хвошна]] * [[Церахі (Гарадоцкі раён)|Церахі]] * [[Шаўрова]] |Хутары = }} 85mh16tl93e8kqrplxbnv25h4fkcn8d 10 267126 5152186 3947837 2026-06-07T13:57:44Z Siliyiw 169172 5152186 wikitext text/x-wiki {{Навігацыя па сельсавеце | Назва шаблона = Курганскі сельсавет (Смалявіцкі раён) | Назва = [[Курганскі сельсавет (Смалявіцкі раён)|Курганскі сельсавет]] | Краіна = Беларусь | Вобласць = Мінская | Раён = Смалявіцкі | Герб = | Цэнтр = [[Курганне (Смалявіцкі раён)|Курганне]] | Пасёлкі = | Аграгарадкі = * [[Алесіна]] * [[Кляннік]] | Вёскі = * [[Асташонкі]] * [[Верхмень]] * [[Дабраводка]] * [[Дубнікі (Смалявіцкі раён)|Дубнікі]] * [[Дуброва (Курганскі сельсавет)|Дуброва]] * [[Журавок (Смалявіцкі раён)|Журавок]] * [[Забалоцце (Курганскі сельсавет)|Забалоцце]] * [[Заброддзе (Смалявіцкі раён)|Заброддзе]] * [[Замосце (Смалявіцкі раён)|Замосце]] * [[Кляннік-Ніз]] * [[Падліп’е (Смалявіцкі раён)|Падліп’е]] * [[Пацічова]] * [[Пеліка (Курганскі сельсавет)|Пеліка]] * [[Старая Дуброва (Смалявіцкі раён)|Старая Дуброва]] * [[Старынка (Смалявіцкі раён)|Старынка]] * [[Стрыева]] * [[Студзёнка (Смалявіцкі раён)|Студзёнка]] * [[Сцепша]] * [[Туры (Смалявіцкі раён)|Туры]] * [[Шыпяны]] | Хутары = [[Юраўка (Смалявіцкі раён)|Юраўка]] }} gpkqlp6oqxb29rz9egz1gnt0tbpxuvh 0 283600 5152284 4378796 2026-06-07T17:35:31Z Siliyiw 169172 5152284 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = вёска |беларуская назва = Дамашаны |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 54|lat_min = 00|lat_sec = 56 |lon_dir = |lon_deg = 27|lon_min = 56|lon_sec = 18 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Мінская |раён = Смалявіцкі |сельсавет = Азярыцкаслабадскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 243017166 }} '''Дамаша́ны'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Мінская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Damašany}}, {{lang-ru|Домашаны}}) — [[вёска]] ў [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкім раёне]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Азярыцкаслабадскі сельсавет|Азярыцкаслабадскага сельсавета]]. == Славутасці == * [[Свята-Іаана-Багаслоўская царква (Дамашаны)|Свята-Іаана-Багаслоўская царква]] (1772 г., драўляная). * [[Свята-Іаана-Багаслоўскі жаночы манастыр (Дамашаны)|Свята-Іаана-Багаслоўскі жаночы манастыр]] (1997 год). == Вядомыя асобы == У вёсцы пахаваны беларускі скульптар [[Барыс Іванавіч Маркаў]] (1935—2020). {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Азярыцкаслабадскі сельсавет}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Азярыцкаслабадскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Смалявіцкага раёна]] [[Катэгорыя:Дамашаны| ]] nof3ns2rkr7ik5suicc2252tsich829 0 283613 5152206 4379616 2026-06-07T14:27:02Z Siliyiw 169172 5152206 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Слабада}} {{НП-Беларусь |статус = аграгарадок |беларуская назва = Слабада |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = Азярыцкая Слабада. Смалявіцкі раён (03).jpg |подпіс = вуліца Машэрава |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Мінская |раён = Смалявіцкі |сельсавет = Азярыцкаслабадскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |OpenStreetMap = }} '''Слабада́'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Мінская вобласць|}}. Сустракаецца таксама варыянт '''Азяры́цкая Слабада́'''</ref> ({{lang-be-trans|Slabada}}, {{lang-ru|Слобода}}) — [[аграгарадок]]<ref>{{Cite web|url=https://etalonline.by/document/?regnum=d908n0015278&q_id=107337|title=Решение Смолевичского районного Совета депутатов от 5 марта 2008 года № 66 "О преобразовании некоторых сельских населенных пунктов в агрогородки"|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=}}</ref> у [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкім раёне]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Адміністрацыйны цэнтр [[Азярыцкаслабадскі сельсавет|Азярыцкаслабадскага сельсавета]]. == Геаграфія == Знаходзіцца за 12 км у напрамку на захад ад горада [[Смалявічы]], за 25 км ад [[Мінск]]а, за 4 км ад чыгуначнага прыпыначнага пункта [[Слабада (прыпыначны пункт)|Слабада]]{{sfn|БелЭн|2002}}, каля скрыжавання аўтамабільных дарог {{таблічка-by|М|2}}, {{таблічка-by|Р53|}}, {{таблічка-by|Р80|}}. == Насельніцтва == * [[2001]] год — 1729 жыхароў, 594 двары{{sfn|БелЭн|2002}}. == Помнікі гісторыі і культуры == [[Файл:Азярыцкая Слабада. Смалявіцкі раён (04).jpg|міні|злева|Свята-Пакроўская царква|196x196пкс]] * [[Свята-Пакроўская царква (Азярыцкая Слабада)|Свята-Пакроўская царква]] * [[Брацкая магіла]] савецкіх воінаў. * За 0,5 км ад аграгарадка знаходзіцца мемарыяльны комплекс «[[Курган Славы (мемарыяльны комплекс)|Курган Славы]]»{{sfn|БелЭн|2002}}. {{зноскі}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|14|Слабада||484}} * {{кніга|загаловак=Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Минская область|адказны=Редактор Г. Г. Науменко|месца=Мн.|выдавецтва=РУП «Белкартография»|год=2009|старонкі=19|старонак=60|isbn=978-985-508-174-7|тыраж=20&nbsp;000}}{{ref-ru}} * Ліст карты N-35-68. Выданне 1988 года. Стан мясцовасці на 1984 год. == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Азярыцкаслабадскі сельсавет}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Азярыцкаслабадскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Смалявіцкага раёна]] [[Катэгорыя:Слабада (Азярыцкаслабадскі сельсавет)| ]] 4s4fzm99jjlzqpm0gybjhu1kdijpiqu 0 283630 5152187 4246600 2026-06-07T14:05:10Z Siliyiw 169172 5152187 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Барсукі}} {{НП-Беларусь |статус = аграгарадок |беларуская назва = Барсукі |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = Agrogorodok Barsuki.jpg |подпіс = Цэнтральная вуліца |lat_dir = |lat_deg = 54|lat_min = 05|lat_sec = 00 |lon_dir = |lon_deg = 28|lon_min = 16|lon_sec = 13 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Мінская |раён = Смалявіцкі |сельсавет = Жодзінскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = 2 |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = 1144 |год перапісу = 2013 |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 243019990 }} '''Барсукі́'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Мінская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Barsuki}}, {{lang-ru|Барсуки}}) — [[аграгарадок]]<ref name=":0">{{Cite web|url=https://etalonline.by/document/?regnum=d908n0015278&q_id=6125636|title=Решение Смолевичского районного Совета депутатов от 5 марта 2008 года № 66 «О преобразовании некоторых сельских населенных пунктов в агрогородки»}}</ref> у [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкім раёне]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Жодзінскі сельсавет|Жодзінскага сельсавета]]. {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Жодзінскі сельсавет}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Жодзінскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Смалявіцкага раёна]] 9qtk5h3dbknsj3k73q18ezhsvbl5n1k 0 283633 5152188 4246604 2026-06-07T14:06:58Z Siliyiw 169172 5152188 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = аграгарадок |беларуская назва = Будагова |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = Budahova_(02).jpg |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 54|lat_min = 08|lat_sec = 38 |lon_dir = |lon_deg = 28|lon_min = 18|lon_sec = 39 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Мінская |раён = Смалявіцкі |сельсавет = Жодзінскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 243019830 }} '''Будаго́ва'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Мінская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Budahova}}, {{lang-ru|Будагово}}) — [[аграгарадок]]<ref name=":0">{{Cite web|url=https://etalonline.by/document/?regnum=d908n0015278&q_id=6125636|title=Решение Смолевичского районного Совета депутатов от 5 марта 2008 года № 66 «О преобразовании некоторых сельских населенных пунктов в агрогородки»}}</ref> у [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкім раёне]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Жодзінскі сельсавет|Жодзінскага сельсавета]]. {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Жодзінскі сельсавет}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Жодзінскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Смалявіцкага раёна]] btgoyp9zr43h8s4y8wi3iywzah99156 0 283671 5152280 5152143 2026-06-07T17:13:45Z Siliyiw 169172 5152280 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = аграгарадок |беларуская назва = Алесіна |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 53|lat_min = 57|lat_sec = 12 |lon_dir = |lon_deg = 28|lon_min = 14|lon_sec = 08 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Мінская |раён = Смалявіцкі |сельсавет2 = Курганскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 243019919 }} '''Але́сіна'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Мінская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Aliesina}}, {{lang-ru|Алесино}}) — [[аграгарадок]]<ref name=":0" /> у [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкім раёне]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Курганскі сельсавет (Смалявіцкі раён)|Курганскага сельсавета]]. Да 10 лютага 1977 года Алесіна ўваходзіла ў склад [[Верхменскі сельсавет|Верхменскага сельсавета]]<ref>Рашэнне выканкома Мінскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 10 лютага 1977 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1977, № 9 (1527).</ref>. У 2008—2013 гадах цэнтр Курганскага сельсавета<ref name=":0">{{Cite web |url=https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2008-203/2008_203_9_15278.pdf&oldDocPage=1 |title=Решение Смолевичского районного Совета депутатов от 5 марта 2008 г. № 66 О преобразовании некоторых сельских населенных пунктов в агрогородки |access-date= |archiveurl= |archivedate= |url-status= }}</ref><ref>[https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D914n0062999&p1=1 Решение Смолевичского районного Совета депутатов от 28 октября 2013 г. № 174 О переносе административных центров сельсоветов Смолевичского района]</ref>. == Славутасць == * Комплекс былой сядзібы «Алесіна» (пачатак ХХ стагоддзя) — {{Гісторыка-культурная каштоўнасць Рэспублікі Беларусь 4|613Г000571}}. ** Дом (пачатак ХХ стагоддзя), вул. Школьная, 2 (інв. № 614/ С-20345). ** Гаспадарчая прыбудова, вул. Міра, 1а (інв. № 614/С-47124). ** Бровар (частка 1), вул. Міра, 2 (інв. № 614/С-20431). ** Бровар (частка 2), вул. Міра, 2а/1 (інв. № 614/С-18685). ** Склад, вул. Міра, 2а/2 (інв. № 614/С-36433). ** Гараж, вул. Міра, 1 (інв. № 614/С-18689). {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Курганскі сельсавет, Смалявіцкі раён}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Курганскі сельсавет (Смалявіцкі раён)]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Смалявіцкага раёна]] nqat247lrc0rj2yyt69s0tvnjlo3h6r 0 283679 5152168 4659306 2026-06-07T12:41:48Z Siliyiw 169172 5152168 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Забалоцце}} {{НП-Беларусь |статус = вёска |беларуская назва = Забалоцце |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Мінская |раён = Смалявіцкі |сельсавет2 = Курганскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = }} '''Забало́цце'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Мінская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Zabaloccie}}, {{lang-ru|Заболотье}}) — [[вёска]] ў [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкім раёне]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Курганскі сельсавет (Смалявіцкі раён)|Курганскага сельсавета]]. {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Курганскі сельсавет (Смалявіцкі раён)}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Курганскі сельсавет (Смалявіцкі раён)]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Смалявіцкага раёна]] bxok4cqme5pance7hcsejx1fzwk5stk 5152184 5152168 2026-06-07T13:56:55Z Siliyiw 169172 Siliyiw перанёс старонку [[Забалоцце (Смалявіцкі раён)]] у [[Забалоцце (Курганскі сельсавет)]] 5152168 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Забалоцце}} {{НП-Беларусь |статус = вёска |беларуская назва = Забалоцце |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Мінская |раён = Смалявіцкі |сельсавет2 = Курганскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = }} '''Забало́цце'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Мінская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Zabaloccie}}, {{lang-ru|Заболотье}}) — [[вёска]] ў [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкім раёне]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Курганскі сельсавет (Смалявіцкі раён)|Курганскага сельсавета]]. {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Курганскі сельсавет (Смалявіцкі раён)}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Курганскі сельсавет (Смалявіцкі раён)]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Смалявіцкага раёна]] bxok4cqme5pance7hcsejx1fzwk5stk 0 283701 5152201 4728378 2026-06-07T14:20:36Z Siliyiw 169172 5152201 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = вёска |беларуская назва = Пекалін |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = Piekalin_(01).jpg |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 53|lat_min = 54|lat_sec = 29 |lon_dir = |lon_deg = 28|lon_min = 07|lon_sec = 24 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Мінская |раён = Смалявіцкі |сельсавет = Пекалінскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |OpenStreetMap = 243022092 }} '''Пекалі́н'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Мінская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Piekalin}}, {{lang-ru|Пекалин}}) — [[вёска]] ў [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкім раёне]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Цэнтр [[Пекалінскі сельсавет|Пекалінскага сельсавета]]<ref name=":0">[https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D914n0062999&p1=1 Решение Смолевичского районного Совета депутатов от 28 октября 2013 г. № 174 О переносе административных центров сельсоветов Смолевичского района]</ref>. Да 12 лістапада 1957 года вёска ўваходзіла ў склад [[Воратаўскі сельсавет|Воратаўскага сельсавета]]<ref>Рашэнне выканкома Мінскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 12 лістапада 1957 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1958, № 1.</ref>. У 2008 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў аграгарадок [[Слабада (Пекалінскі сельсавет)|Слабада]]<ref>[https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2008-203/2008_203_9_15278.pdf&oldDocPage=1 Решение Смолевичского районного Совета депутатов от 5 марта 2008 г. № 66 О преобразовании некоторых сельских населенных пунктов в агрогородки]</ref>, у 2013 годзе вернуты ў вёску Пекалін<ref name=":0" />. == Геаграфія == Вёска знаходзіцца за 12 км у напрамку на поўдзень ад горада [[Смалявічы]]<ref name="b12">{{Крыніцы/БелЭн|12к}}</ref>, за 45 км ад [[Мінск]]а<ref name="b12" />, на рацэ [[Уша (прыток Бярэзіны)|Уша]]. Праз вёску пралягае аўтамабільная дарога {{Таблічка-by|Р|69}}. == Насельніцтва == * [[2000]] год — 636 жыхароў, 221 двор<ref name="b12" />. == Памятныя мясціны == * [[Брацкая магіла]] савецкіх воінаў і [[Савецкі партызанскі рух у Беларусі (1941—1944)|партызан]]. == Вядомыя асобы == * [[Леў Яўстаф’евіч Крыштаповіч]] (нар. 1949) — [[доктар філасофскіх навук]], [[прафесар]]. {{зноскі}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|12}} — С. 258. * {{кніга|загаловак=Республика Беларусь. Минская область: Общегеографический атлас|адказны=Ред. Г. Г. Науменко|месца=Мн.|выдавецтва=РУП «Белкартография»|год=2008|старонкі=9|старонак=48|isbn=978-985-508-054-2|тыраж=10000|мова=ru}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Пекалінскі сельсавет}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Пекалінскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Смалявіцкага раёна]] t2xbus7hvwau2rl9h4bnb1wtdmv5c43 5152257 5152201 2026-06-07T15:52:48Z Siliyiw 169172 5152257 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = вёска |беларуская назва = Пекалін |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = Piekalin_(01).jpg |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 53|lat_min = 54|lat_sec = 29 |lon_dir = |lon_deg = 28|lon_min = 07|lon_sec = 24 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Мінская |раён = Смалявіцкі |сельсавет = Пекалінскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |OpenStreetMap = 243022092 }} '''Пекалі́н'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Мінская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Piekalin}}, {{lang-ru|Пекалин}}) — [[вёска]] ў [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкім раёне]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Цэнтр [[Пекалінскі сельсавет|Пекалінскага сельсавета]]<ref name=":0">[https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D914n0062999&p1=1 Решение Смолевичского районного Совета депутатов от 28 октября 2013 г. № 174 О переносе административных центров сельсоветов Смолевичского района]</ref>. Да 12 лістапада 1957 года вёска ўваходзіла ў склад [[Воратаўскі сельсавет|Воратаўскага сельсавета]]<ref>Рашэнне выканкома Мінскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 12 лістапада 1957 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1958, № 1.</ref>. У 2008 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў аграгарадок [[Слабада (Пекалінскі сельсавет)|Слабада]]<ref>[https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2008-203/2008_203_9_15278.pdf&oldDocPage=1 Решение Смолевичского районного Совета депутатов от 5 марта 2008 г. № 66 О преобразовании некоторых сельских населенных пунктов в агрогородки]</ref>, у 2013 годзе вернуты ў вёску Пекалін<ref name=":0" />. == Геаграфія == Вёска знаходзіцца за 12 км у напрамку на поўдзень ад горада [[Смалявічы]]<ref name="b12">{{Крыніцы/БелЭн|12к}}</ref>, за 45 км ад [[Мінск]]а<ref name="b12" />, на рацэ [[Уша (прыток Бярэзіны)|Уша]]. Праз вёску пралягае аўтамабільная дарога {{Таблічка-by|Р|69}}. == Насельніцтва == * [[2000]] год — 636 жыхароў, 221 двор<ref name="b12" />. == Памятныя мясціны == * [[Брацкая магіла]] савецкіх воінаў і [[Савецкі партызанскі рух у Беларусі (1941—1944)|партызан]] (1941, 1944 гг.) — {{Гісторыка-культурная каштоўнасць Рэспублікі Беларусь 4|613Д000583}}. == Вядомыя асобы == * [[Леў Яўстаф’евіч Крыштаповіч]] (нар. 1949) — [[доктар філасофскіх навук]], [[прафесар]]. {{зноскі}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|12}} — С. 258. * {{кніга|загаловак=Республика Беларусь. Минская область: Общегеографический атлас|адказны=Ред. Г. Г. Науменко|месца=Мн.|выдавецтва=РУП «Белкартография»|год=2008|старонкі=9|старонак=48|isbn=978-985-508-054-2|тыраж=10000|мова=ru}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Пекалінскі сельсавет}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Пекалінскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Смалявіцкага раёна]] 4w3tr93aiw4960qskqo2tvr7t6psy2n 0 283703 5152199 4758370 2026-06-07T14:18:54Z Siliyiw 169172 5152199 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Слабада}} {{НП-Беларусь |статус = аграгарадок |беларуская назва = Слабада |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = Slabada,_Piekalinski_sieĺsaviet.jpg |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Мінская |раён = Смалявіцкі |сельсавет = Пекалінскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = }} '''Слабада́'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Мінская вобласць|}}. Сустракаецца таксама варыянт '''Ко́лас, м.. Ко́ласаўская Слабада́, Слабада́-Верхме́нская'''</ref> ({{lang-be-trans|Slabada}}, {{lang-ru|Слобода}}) — [[аграгарадок]]<ref name=":0" /> у [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкім раёне]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Пекалінскі сельсавет|Пекалінскага сельсавета]]. У 1954—1957 гадах цэнтр [[Воратаўскі сельсавет|Воратаўскага сельсавета]]<ref>Указ Президиума Верховного Совета БССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Минской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.</ref>, у 2008—2013 гадах цэнтр Пекалінскага сельсавета<ref name=":0">{{Cite web |url=https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2008-203/2008_203_9_15278.pdf&oldDocPage=1 |title=Решение Смолевичского районного Совета депутатов от 5 марта 2008 г. № 66 О преобразовании некоторых сельских населенных пунктов в агрогородки |access-date= |archiveurl= |archivedate= |url-status= |website=pravo.by}}</ref><ref>[https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D914n0062999&p1=1 Решение Смолевичского районного Совета депутатов от 28 октября 2013 г. № 174 О переносе административных центров сельсоветов Смолевичского района]</ref>. == Вядомыя асобы == * [[Яніна Канстанцінаўна Дзямідчык]] (Скуратовіч; нар. 1930) — беларускі работнік сельскай гаспадаркі (кіраўнік ільнаводчага звяна), [[Герой Сацыялістычнай Працы]] (1966). == Здарэнні == 20 лютага 2023 г. недалёк ад аграгарадка адбылося [[ДТЗ у Смалявіцкім раёне|найбуйнейшае ДТЗ у гісторыі незалежнай Беларусі]]. {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Пекалінскі сельсавет}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Пекалінскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Смалявіцкага раёна]] aa0fanb8ptk0tiy1aeuetsudc3bk7la 0 283720 5152224 4728391 2026-06-07T14:54:43Z Siliyiw 169172 5152224 wikitext text/x-wiki {{Значэнні2|Пліса}} {{НП-Беларусь |статус = вёска |беларуская назва = Пліса |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Мінская |раён = Смалявіцкі |сельсавет2 = Пліскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = 222220 |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = }} '''Пліса́'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Мінская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Plisa}}, {{lang-ru|Плиса}}) — [[вёска]] ў [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкім раёне]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Уваходзіць у склад [[Пліскі сельсавет (Смалявіцкі раён)|Пліскага сельсавета]]. == Геаграфія == Вёска знаходзіцца за 7 км у напрамку на ўсход ад горада [[Смалявічы]], за 45 км ад [[Мінск]]а<ref name="bel12">{{Крыніцы/БелЭн|12к}}</ref>, каля ракі [[Пліса (прыток Бярэзіны)|Пліса]]. == Насельніцтва == * [[2000]] год — 356 жыхароў, 150 двароў<ref name="bel12" />. == Гістарычныя і памятныя мясціны == * [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Пліса)|Свята-Раства-Багародзіцкая царква]] (1905 г.) * [[Брацкая магіла]] савецкіх воінаў, [[Савецкі партызанскі рух у Беларусі (1941—1944)|партызан]] і падпольшчыкаў<ref name="bel12" />. == Вядомыя асобы == * [[Андрэй Фёдаравіч Апаровіч]] (нар. 1922) — вучоны ў галіне радыёэлектронікі. Доктар тэхнічных навук (1965), прафесар (1966). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. * [[Алік Паўлавіч Русецкі]] (1938—2015) — беларускі спецыяліст у галіне меліярацыі, рэкультывацыі і аховы зямель. Доктар тэхнічных навук. {{зноскі}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|12}} — С. 428. * {{кніга|загаловак=Республика Беларусь. Минская область: Общегеографический атлас|адказны=Ред. Г. Г. Науменко|месца=Мн.|выдавецтва=РУП «Белкартография»|год=2008|старонкі=16|старонак=48|isbn=978-985-508-054-2|тыраж=10000|мова=ru}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Пліскі сельсавет (Смалявіцкі раён)}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Пліскі сельсавет (Смалявіцкі раён)]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Смалявіцкага раёна]] [[Катэгорыя:Пліса (Смалявіцкі раён)| ]] 9fsofzdzme1ckm3hbgi1rxipbu5m1g8 0 284781 5152215 4246728 2026-06-07T14:42:18Z Siliyiw 169172 5152215 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = аграгарадок |беларуская назва = Куркава |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = Kurkava, Smaliavičy District (1).jpg |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 54|lat_min = 04|lat_sec = 11 |lon_dir = |lon_deg = 28|lon_min = 04|lon_sec = 06 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Мінская |раён = Смалявіцкі |сельсавет = Усяжскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = Kurkava, Smaliavičy District |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 243022186 }} '''Ку́ркава'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Мінская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Kurkava}}, {{lang-ru|Курково}}) — [[аграгарадок]]<ref name=":1">{{Cite web|url=https://etalonline.by/document/?regnum=d908n0015278&q_id=107337|title=Решение Смолевичского районного Совета депутатов от 5 марта 2008 года № 66 "О преобразовании некоторых сельских населенных пунктов в агрогородки"|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=}}</ref> у [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкім раёне]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Усяжскі сельсавет|Усяжскага сельсавета]]. У 2008 годзе адміністрацыйны цэнтр Усяжскага сельсавета перанесены з пасёлка [[Усяж]] у аграгарадок Куркава<ref name=":1" />. У 2013 годзе адміністрацыйны цэнтр Усяжскага сельсавета перанесены з аграгарадка Куркава ў пасёлак [[Усяж]]<ref name=":0">{{Cite web|url=https://etalonline.by/document/?regnum=d913n0060696&q_id=107143|title=Решение Смолевичского районного Совета депутатов от 24 сентября 2013 года № 172 "О переносе административного центра Усяжского сельсовета в поселок Усяж"|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=}}</ref>. {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Усяжскі сельсавет}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Усяжскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Смалявіцкага раёна]] fm06lvmzqz0a1s17mmdtkl84j8mg40f 5152332 5152215 2026-06-07T18:57:53Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152332 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = аграгарадок |беларуская назва = Куркава |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = Kurkava, Smaliavičy District (1).jpg |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 54|lat_min = 04|lat_sec = 11 |lon_dir = |lon_deg = 28|lon_min = 04|lon_sec = 06 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Мінская |раён = Смалявіцкі |сельсавет = Усяжскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = Kurkava, Smaliavičy District |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 243022186 }} '''Ку́ркава'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Мінская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Kurkava}}, {{lang-ru|Курково}}) — [[аграгарадок]]<ref name=":1">{{Cite web|url=https://etalonline.by/document/?regnum=d908n0015278&q_id=107337|title=Решение Смолевичского районного Совета депутатов от 5 марта 2008 года № 66 "О преобразовании некоторых сельских населенных пунктов в агрогородки"|access-date=|archive-date=3 жніўня 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240803110456/https://etalonline.by/document/?regnum=d908n0015278&q_id=107337|url-status=dead}}</ref> у [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкім раёне]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Усяжскі сельсавет|Усяжскага сельсавета]]. У 2008 годзе адміністрацыйны цэнтр Усяжскага сельсавета перанесены з пасёлка [[Усяж]] у аграгарадок Куркава<ref name=":1" />. У 2013 годзе адміністрацыйны цэнтр Усяжскага сельсавета перанесены з аграгарадка Куркава ў пасёлак [[Усяж]]<ref name=":0">{{Cite web|url=https://etalonline.by/document/?regnum=d913n0060696&q_id=107143|title=Решение Смолевичского районного Совета депутатов от 24 сентября 2013 года № 172 "О переносе административного центра Усяжского сельсовета в поселок Усяж"|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=}}</ref>. {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Усяжскі сельсавет}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Усяжскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Смалявіцкага раёна]] bxr06ns25v3uchk98ofubknd2mdih3o 0 286206 5152540 4245403 2026-06-08T10:09:08Z Autumndancer 168015 дапаўненне 5152540 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = вёска |беларуская назва = Гудавічы |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = Hudavičy_20190805_121958.jpg |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 53|lat_min = 46|lat_sec = 17 |lon_dir = |lon_deg = 28|lon_min = 00|lon_sec = 57 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Мінская |раён = Чэрвеньскі |сельсавет = Смілавіцкі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 243021982 }} '''Гу́давічы'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Мінская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Hudavičy}}, {{lang-ru|Гудовичи}}) — [[вёска]] ў [[Чэрвеньскі раён|Чэрвеньскім раёне]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Смілавіцкі сельсавет|Смілавіцкага сельсавета]]. == Вядомыя ўраджэнцы і жыхары == * [[Уладзімір Аляксандравіч Ляўданскі]], беларускі пісьменнік, перакладчык {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:Hudavičy}} {{Смілавіцкі сельсавет}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Смілавіцкі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Чэрвеньскага раёна]] 9cc1zi5vtmkocsyro1o43eyvoupfgp0 0 290936 5152356 4450418 2026-06-07T19:34:44Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 /* Славутасці */ 5152356 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Сакалова}} {{НП-Беларусь |статус = аграгарадок |беларуская назва = Сакалова |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = Царква Ўсекнавеньня Сакалова 1.jpg |подпіс = [[Свята-Іаана-Прадцечанская царква (Сакалова)|Свята-Іаана-Прадцечанская царква]] |lat_dir = |lat_deg = 52|lat_min = 32|lat_sec = 29 |lon_dir = |lon_deg = 25|lon_min = 04|lon_sec = 30 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Брэсцкая |раён = Бярозаўскі |сельсавет2 = Сакалоўскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = Sakalova, Biaroza district |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 242987369 }} '''Сакало́ва'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Брэсцкая вобласць|}}. Сустракаецца таксама варыянт '''Сакало́вэ'''</ref> ({{lang-be-trans|Sakalova}}, {{lang-ru|Соколово}}) — [[аграгарадок]] у [[Бярозаўскі раён|Бярозаўскім раёне]] [[Брэсцкая вобласць|Брэсцкай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Сакалоўскі сельсавет (Бярозаўскі раён)|Сакалоўскага сельсавета]]. Размешчана за 11 км ад [[Бяроза (горад)|Бярозы]], за 11 км ад чыгуначнай станцыі [[Бронная Гара (станцыя)|Бронная Гара]]. == Гісторыя == === [[Вялікае Княства Літоўскае]] === У [[1593]] годзе маёнтак Сакалова ў [[Слонімскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Слонімскім павеце]], выкуплены [[Ян Жарноўскі|Янам Жарноўскім]] у папярэдняга гаспадара Івана Адрынца. Сярод збудаванняў гаспадарчага двара адзначаліся дом жылы, [[піўніца]], [[сырніца]], [[пякарня]], 3 [[хлеў|хлявы]], [[гумно]], [[калодзеж]]. Маёнтку належалі 14 сялянскіх дамоў, 15 гаспадарак і вольны баярын «Грышко Лебедзь», які не плаціў [[чынш]] і не працаваў. === Пад уладай Расійскай імперыі === Пасля [[Трэці падзел Рэчы Паспалітай|Трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай]] з [[1795]] года ў складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]]. У сярэдзіне [[XIX ст.]] ў [[Слонімскі павет (Расійская імперыя)|Слонімскім павеце]] [[Гродзенская губерня|Гродзенскай губерні]]. У [[1820-я]] г. пабудавана [[Свята-Іаана-Прадцечанская царква (Сакалова)|драўляная царква Маці Божай]]. У [[1886]] годзе — сяло ў [[Пескаўская воласць|Пескаўскай воласці]], дзейнічаў [[піцейны дом]]. Паводле перапісу [[1897]] года дзейнічалі прыпісная царква і [[хлебазапасны магазін]]. Побач з вёскай выселак; дзяржаўная лясная варта ва ўрочышчы. === Найноўшы час === З [[1915]] года Сакалова акупіравана [[германскія войскі|германскімі войскамі]], з [[1919]] года да ліпеня [[1920]] года і з жніўня [[1920]] года — [[Узброеныя сілы Польшчы|войскамі]] [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшчы]]. З [[1921]] года ў складзе [[Палескае ваяводства|Палескага ваяводства]] [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшчы]]. У [[1924]] годзе вёска ў [[Пескаўская гміна|Пескаўскай гміне]] [[Косаўскі павет|Косаўскага павета]], таксама з'явілася вёска Новае Сакалова. Потым вёскі зліліся. У гонар актыўнага удзельніка [[рэвалюцыйны рух у Заходняй Беларусі|рэвалюцыйнага руху ў Заходняй Беларусі]], потым першага старшыні мясцовага калгаса [[Сцяпан Аляксеевіч Труцько|Сцяпана Аляксеевіча Труцько]] яго імем у вёсцы названа вуліца. З [[1939]] года ў [[БССР]]. З [[1940]] года вёска, цэнтр [[Сакалоўскі сельсавет (Бярозаўскі раён)|Сакалоўскага сельсавета]], дзейнічалі лесапільны і смалакурны заводы, [[лазня]], [[хата-чытальня]], [[клуб]], чырвоны вугал, [[магазін]], [[пошта]], у сельсавеце працавалі 2 [[пачатковая школа|пачатковыя школы]]. У [[1941]]—[[1944]] гг. акупіравана [[нямецка-фашысцкія захопнікі|нямецка-фашысцкімі захопнікамі]]. У [[1941]]—[[1942]] гг. загублены гітлераўцамі 11 жыхароў вёскі, пахаваны на могілках. У [[1952]] годзе на магіле ахвяр фашызму пастаўлены [[абеліск]]. Акупанты загубілі 14 жыхароў вёскі, на фронце загінулі 27 воінаў-землякоў. У [[1949]] годзе пры зліцці трох калгасаў быў арганізаваны калгас «33-я гадавіна Кастрычніка» (у [[1990-я]] г. перайменаваны ў калгас «Журавінна» з цэнтр, сядзібай у Сокалаве). Паводле перапісу [[1959]] года пазначана як сяло. Паводле перапісу [[1970]] года дзейнічалі [[фельч-акушэрскі пункт]], ветэрынарны ўчастак, [[аддзяленне сувязі]]. == Планіроўка == Планіровачна складаецца з крыху дугападобнай (выгнутай на поўнач) вуліцы, арыентаванай з захаду на ўсход, яе ў цэнтры перасякае другая вуліца, арыентаваная з поўначы на поўдзень. Побач участак забудовы, утвораны 2 паралельнымі вуліцамі, які злучаны з заходняй часткай першай вуліцы і з паўночнай часткай — другой. == Насельніцтва == * '''[[XIX стагоддзе]]''': ** [[1886]] — 28 двароў, 325 жыхароў. ** [[1897]] — 94 двары, 532 жыхары, у выселку — 13 двароў, 80 жыхароў, у лясной варце — 1 дом, З жыхары. * '''[[XX стагоддзе]]''': ** [[1905]] — 587 жыхароў, у выселку — 112 жыхароў. ** [[1924]] — 115 будынкаў, 582 жыхары, у вёсцы Новае Сакалова — 21 будынак, 95 жыхароў. ** [[1940]] — 170 двароў, 780 жыхароў. ** [[1959]] — 234 гаспадаркі, 871 жыхар. ** [[1970]] — 980 жыхароў. * '''[[XXI стагоддзе]]''': ** [[2001]] — 790 жыхароў, 244 двары{{sfn|БелЭн|2002}}. ** [[2005]] — 286 двароў, 704 жыхары. == Славутасці == * [[Свята-Іаана-Прадцечанская царква (Сакалова)|Свята-Іаана-Прадцечанская царква]], 1820 г. {{ГККРБ 4|113Г000147}} == Вядомыя асобы == * [[Сцяпан Васільевіч Говін]] (1938—2020) — беларускі журналіст, гісторык, даследчык гісторыі беларускай журналістыкі. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/ГВБ|3-1}} * {{Крыніцы/БелЭн|14|Сакалова||85}} == Спасылкі == {{Commons|Category:Sakalova, Biaroza district}} * {{ГБ|http://globustut.by/sokolovo/index.htm}} * {{radzima2|sakalova}} {{Сакалоўскі сельсавет (Бярозаўскі раён)}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Сакалова (Бярозаўскі раён)| ]] [[Катэгорыя:Сакалоўскі сельсавет (Бярозаўскі раён)]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Бярозаўскага раёна]] [[Катэгорыя:Мястэчкі Новагародскага ваяводства]] 73im5zv32218p4cksnp67wscb6lzxd3 0 293965 5152557 3632927 2026-06-08T10:59:49Z CommonsDelinker 151 Replacing Petr_Jilemnicky_plague.jpg with [[File:Petr_Jilemnicky_plaque.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error)). 5152557 wikitext text/x-wiki {{Пісьменнік |Імя = Петар Ілямніцкі |Арыгінал імя = {{lang-sk|Petr Jilemnický}} |Выява = Portrait jilemnicky-peter.jpg |Апісанне выявы = |Імя пры нараджэнні = |Псеўданімы = |Месца нараджэння = Геерсберг, [[Аўстра-Венгрыя]] (цяпер [[Летаград]], {{Месца нараджэння|Пардубіцкі край|у Пардубіцкім краі}}, [[Чэхія]]) |Месца смерці = {{Месца смерці|Масква}} |Грамадзянства = {{Чэхаславакія}} |Род дзейнасці = [[пісьменнік]], [[сцэнарыст]], [[журналіст]], педагог |Гады актыўнасці = |Кірунак = [[сацыялістычны рэалізм]] |Жанр = |Мова твораў = [[славацкая мова|славацкая]], [[руская мова]] |Дэбют = |Прэміі = |Узнагароды = Народны мастак Чэхаславакіі |Lib = |Сайт = |Вікіцытатнік = }} '''Пе́тар Ілямні́цкі'''<ref>Напісанне '''Петар Ілямніцкі''' ў адпаведнасці з {{крыніцы/БЭ|7}}</ref> ({{lang-sk|Petr Jilemnický}}; {{ДН|18|3|1901}}, Геерсберг (цяпер [[Летаград]]) ва Усходняй Чэхіі — {{ДС|19|5|1949}}, [[Масква]]) — [[Славакія|славацкі]] [[пісьменнік]]. Адзін з пачынальнікаў т. зв. пралетарскай плыні ў [[славацкая літаратура|славацкай літаратур]]ы. Народны мастак (1949). == Біяграфія == [[Файл:Petr Jilemnicky plaque.jpg|міні|злева|200пкс|Памятная табліца П. Ілямніцкага ў Летаградзе]] Скончыў сельскагаспадарчую школу ў [[Хрудзім]]е, пазней педагагічнае вучылішча ў [[Левіцы|Левіцах]] (Паўднёвая [[Славакія]]). У [[1921]] годзе адным з першых уступіў у [[Камуністычная партыя Чэхаславакіі|Камуністычнай партыі Чэхаславакіі]]. Актыўны ўдзельнік рэвалюцыйнай дзейнасці на тэрыторыі краіны, што прывяло да яго эміграцыі ў [[СССР]]. У 1927—1929 жыў у [[Савецкі Саюз|Савецкім Саюз]]е. У [[1927]]—[[1928]] гадах вучыўся ў [[Маскоўскі інстытут журналістыкі|Маскоўскім інстытуце журналістыкі]]. Пасля заканчэння інстытута вярнуўся на радзіму і працаваў настаўнікам у Чэхіі і Славакіі, затым рэдагаваў газету «Праўда» ў [[Острава|Остраве]]. У [[1934]] — удзельнік [[Першы Усесаюзны з'езд савецкіх пісьменнікаў|першага Усесаюзнага з'езду савецкіх пісьменнікаў]]. Друкаваўся ў газетах «Proletárka», «Hlas ľudu», «Pravda chudoby», [[Браціслава|браціслаўскім]] штотыднёвым літаратурна-грамадскім часопісе «ДАВ», які выдаваўся аб'яднаннем славацкіх рэвалюцыйных пісьменнікаў, пераважна камуністаў. Здзейсніў паездку на Каўказ, працаваў сярод чэшскіх і славацкіх каланістаў, у выніку напісаў раман «Звонкі крок» (1930). Падчас [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]] быў удзельнікам партызанскага руху на тэрыторыі Славакіі. За ўдзел у [[антыфашыст]]скай барацьбе ў [[1942]]—[[1945]] гг. трапіў у [[канцлагер]]. У [[1945]]—[[1946]] гг. член Часовага нацыянальнага сходу Чэхаславакіі ад Камуністычнай партыі Славакіі. У 1945 годзе член З'езду прадстаўнікоў. У [[1947]] быў прызначаны пастаянным дэлегатам Славацкага камітэта ў [[Бялград]]зе. У 1948—49 гг. [[аташэ]] па культуры пасольства ЧССР ў Маскве. Памёр у [[Масква|Маскве]]. Пахаваны ў Славакіі. == Творчасць == Нарысы і апавяданні Ілямніцкага друкаваліся з [[1920]] года. Аўтар раманаў «Пераможнае падзенне» (1929; {{lang-sk|Víťazný pád}}), «Звонкі крок» (1930; {{lang-sk|Zuniaci krok}}), «Поле неўзаранае» (1932; {{lang-sk|Pole neorané}}), «Кавалак цукру» (1934; {{lang-sk|Kus cukru}}), «Компас — унутры нас» (1937; {{lang-sk|Kompas v nás}}), «Хроніка» (1947; {{lang-sk|Kronika}}) і інш., у якіх адлюстраваны лёс [[сялянства]], абуджэнне яго [[свядомасць|свядомасці]], [[Славацкае паўстанне 1944 года]] і інш. Творам уласцівы [[дакументальная проза|дакументальнасць]], спалучэнне [[рэалізм]]у з [[неарамантызм|неараманты]]чнымі і [[Экспрэсіянізм|экспрэсіян]]ісцкімі тэндэнцыямі, спавядальнасць. {{зноскі}} == Літаратура == * {{крыніцы/БЭ|7}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Бібліяінфармацыя}} {{ізаляваны артыкул}} {{DEFAULTSORT:Ільмяніцкі Петар}} [[Катэгорыя:Народныя мастакі Чэхаславакіі]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі Чэхаславакіі]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі Славакіі]] [[Катэгорыя:Славацкамоўныя пісьменнікі]] [[Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусветнай вайны]] [[Катэгорыя:Вязні канцлагераў Трэцяга рэйха]] [[Катэгорыя:Камуністы Чэхіі і Славакіі]] [[Катэгорыя:Сцэнарысты Чэхаславакіі]] [[Катэгорыя:Сцэнарысты Славакіі]] [[Катэгорыя:Журналісты Чэхаславакіі]] [[Катэгорыя:Журналісты Славакіі]] [[Катэгорыя:Педагогі Чэхаславакіі]] [[Катэгорыя:Рэдактары Чэхаславакіі]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі-сацрэалісты]] [[Катэгорыя:Дыпламаты Чэхаславакіі]] [[Катэгорыя:Палітыкі Чэхаславакіі]] [[Катэгорыя:Публіцысты Славакіі]] [[Катэгорыя:Публіцысты Чэхаславакіі]] [[Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Летаграда]] ipjs3vxz17wajukj84n4l0om08davyk 0 295878 5152322 5152139 2026-06-07T18:50:34Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152322 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Курганне}} {{НП-Беларусь |статус = вёска |беларуская назва = Курганне |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 53|lat_min = 56|lat_sec = 31 |lon_dir = |lon_deg = 28|lon_min = 21|lon_sec = 14 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Мінская |раён = Смалявіцкі |сельсавет2 = Курганскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |OpenStreetMap = 243019938 }} '''Курга́нне'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Мінская вобласць|}}. Сустракаецца таксама варыянт '''Курганы́'''</ref> ({{lang-be-trans|Kurhannie}}, {{lang-ru|Курганье}}) — [[вёска]] ў [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкім раёне]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Цэнтр [[Курганскі сельсавет (Смалявіцкі раён)|Курганскага сельсавета]]<ref name=":0">{{Cite web|url=https://etalonline.by/document/?regnum=d914n0062999&q_id=5223187|title=Решение Смолевичского районного Совета депутатов от 28 октября 2013 г. №174 «О переносе административных центров сельсоветов Смолевичского района»|website=etalonline.by|access-date=}}</ref>. Знаходзіцца 21 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад горада [[Смалявічы]], за 59 км ад [[Мінск]]а, за 21 км ад чыгуначнай станцыі [[Смалявічы (станцыя)|Смалявічы]], каля аўтамабільнай дарогі {{таблічка-by|Р|59}} Смалявічы—[[Чэрвень (горад)|Чэрвень]]{{sfn|БелЭн|1999}}. На ўскраіне вёскі, ва ўрочышчы Курганне (або Клёнік) — [[Курганне (археалагічны помнік, Смалявіцкі раён)|курганны могільнік]] (не захаваўся). У 2008 годзе адміністрацыйны цэнтр Курганскага сельсавета перанесены з вёскі Курганне ў аграгарадок [[Алесіна]]<ref>{{Cite web|url=https://etalonline.by/document/?regnum=d908n0015278&q_id=107337|title=Решение Смолевичского районного Совета депутатов от 5 марта 2008 года № 66 "О преобразовании некоторых сельских населенных пунктов в агрогородки"|archive-url=https://web.archive.org/web/20240803110456/https://etalonline.by/document/?regnum=d908n0015278&q_id=107337|archive-date=3 жніўня 2024|access-date=|url-status=dead}}</ref>. У 2013 годзе адміністрацыйны цэнтр Курганскага сельсавета перанесены з аграгарадка Алесіна ў вёску Курганне<ref name=":0" />. == Насельніцтва == * 1998 год — 376 жыхароў, 140 двароў{{sfn|БелЭн|1999}}. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|9|Курга́нне||47}} * {{кніга|загаловак=Республика Беларусь. Минская область: Общегеографический атлас|адказны=Ред. Г. Г. Науменко|месца=Мн.|выдавецтва=РУП «Белкартография»|год=2008|старонкі=16|старонак=48|isbn=978-985-508-054-2|тыраж=10 000}}{{ref-ru}} * {{кніга|загаловак=Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Минская область|адказны=Редактор Г. Г. Науменко|месца=Мн.|выдавецтва=РУП «Белкартография»|год=2009|старонкі=20|старонак=60|isbn=978-985-508-174-7|тыраж=20&nbsp;000}}{{ref-ru}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Курганскі сельсавет (Смалявіцкі раён)}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Курганскі сельсавет (Смалявіцкі раён)]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Смалявіцкага раёна]] [[Катэгорыя:Курганне (Смалявіцкі раён)| ]] j7o2oazz5te6sp1z49dkrhpg5u6d8n4 4 303564 5152190 2222259 2026-06-07T14:11:56Z DobryBrat 5701 /* Беларусь */ вікіфікацыя 5152190 wikitext text/x-wiki Назву '''Жарцы''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Жарцы, Лепельскі раён|Жарцы́]] — вёска ў [[Лепельскі раён|Лепельскім раёне]] ** [[Вёска Жарцы, Полацкі раён|Жарцы́]] — вёска ў [[Полацкі раён|Полацкім раёне]] ** [[Вёска Жарцы, Сенненскі раён|Жа́рцы]] — вёска ў [[Сенненскі раён|Сенненскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Жары''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Жары, Докшыцкі раён|Жары́]] — вёска ў [[Докшыцкі раён|Докшыцкім раёне]] ** [[Вёска Жары, Пастаўскі раён|Жа́ры]] — вёска ў [[Пастаўскі раён|Пастаўскім раёне]] ** [[Вёска Жары, Расонскі раён|Жары́]] — вёска ў [[Расонскі раён|Расонскім раёне]] ** [[Вёска Жары, Ушацкі раён|Жа́ры]] — вёска ў [[Ушацкі раён|Ушацкім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Вёска Жары, Вілейскі раён|Жа́ры]] — вёска ў [[Вілейскі раён|Вілейскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Жві́рблі''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Жвірблі, Ахрэмавецкі сельсавет|Жвірблі]] — вёска ў [[Ахрэмавецкі сельсавет|Ахрэмавецкім сельсавеце]] [[Браслаўскі раён|Браслаўскага раёна]] ** [[Вёска Жвірблі, Мяжанскі сельсавет|Жвірблі]] — вёска ў [[Мяжанскі сельсавет, Браслаўскі раён|Мяжанскім сельсавеце]] [[Браслаўскі раён|Браслаўскага раёна]] ** [[Вёска Жвірблі, Опсаўскі сельсавет|Жвірблі]] — вёска ў [[Опсаўскі сельсавет|Опсаўскім сельсавеце]] [[Браслаўскі раён|Браслаўскага раёна]] * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Хутар Жвірблі|Жвірблі]] — хутар у [[Астравецкі раён|Астравецкім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Жві́рблішкі''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Жвірблішкі, Браслаўскі раён|Жвірблішкі]] — вёска ў [[Браслаўскі раён|Браслаўскім раёне]] * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Вёска Жвірблішкі, Ашмянскі раён|Жвірблішкі]] — вёска ў [[Ашмянскі раён|Ашмянскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Жда́навічы''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Вёска Жданавічы, Навагрудскі раён|Жданавічы]] — вёска ў [[Навагрудскі раён|Навагрудскім раёне]] * [[Магілёўская вобласць]]: ** [[Вёска Жданавічы, Дрыбінскі раён|Жданавічы]] — вёска ў [[Дрыбінскі раён|Дрыбінскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Ждано́вічы''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Мінская вобласць]]: ** [[Аграгарадок Ждановічы|Ждановічы]] — аграгарадок у [[Мінскі раён|Мінскім раёне]] ** [[Вёска Ждановічы, Стаўбцоўскі раён|Ждановічы]] — вёска ў [[Стаўбцоўскі раён|Стаўбцоўскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Жданы́''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Жданы, Пастаўскі раён|Жданы]] — вёска ў [[Пастаўскі раён|Пастаўскім раёне]] ** [[Вёска Жданы, Шаркаўшчынскі раён|Жданы]] — вёска ў [[Шаркаўшчынскі раён|Шаркаўшчынскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Жо́майдзь''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Мінская вобласць]]: ** [[Вёска Жомайдзь, Валожынскі раён|Жомайдзь]] — вёска ў [[Валожынскі раён|Валожынскім раёне]] ** [[Вёска Жомайдзь, Клецкі раён|Жомайдзь]] — вёска ў [[Клецкі раён|Клецкім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Жо́раўка''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Мінская вобласць]]: ** [[Вёска Жораўка, Любанскі раён|Жораўка]] — вёска ў [[Любанскі раён|Любанскім раёне]] ** [[Вёска Жораўка, Пухавіцкі раён|Жораўка]] — вёска ў [[Пухавіцкі раён|Пухавіцкім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Жо́рнаўка''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Вёска Жорнаўка, Бераставіцкі раён|Жорнаўка]] — вёска ў [[Бераставіцкі раён|Бераставіцкім раёне]] ** [[Вёска Жорнаўка, Ваўкавыскі раён|Жорнаўка]] — вёска ў [[Ваўкавыскі раён|Ваўкавыскім раёне]] ** [[Вёска Жорнаўка, Гродзенскі раён|Жорнаўка]] — вёска ў [[Гродзенскі раён|Гродзенскім раёне]] * [[Магілёўская вобласць]]: ** [[Аграгарадок Жорнаўка|Жорнаўка]] — аграгарадок у [[Асіповіцкі раён|Асіповіцкім раёне]] ** [[Пасёлак Жорнаўка, Бялыніцкі раён|Жорнаўка]] — пасёлак у [[Бялыніцкі раён|Бялыніцкім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Вёска Жорнаўка, Бярэзінскі раён|Жорнаўка]] — вёска ў [[Бярэзінскі раён|Бярэзінскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Жу́кава''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Жукава, Верхнядзвінскі раён|Жукава]] — вёска ў [[Верхнядзвінскі раён|Верхнядзвінскім раёне]] ** [[Вёска Жукава, Гарадоцкі раён|Жукава]] — вёска ў [[Гарадоцкі раён|Гарадоцкім раёне]] ** [[Вёска Жукава, Пастаўскі раён|Жукава]] — вёска ў [[Пастаўскі раён|Пастаўскім раёне]] * [[Магілёўская вобласць]]: ** [[Вёска Жукава, Круглянскі раён|Жукава]] — вёска ў [[Круглянскі раён|Круглянскім раёне]] ** [[Вёска Жукава, Магілёўскі раён|Жукава]] — вёска ў [[Магілёўскі раён|Магілёўскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Жу́кавічы''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Гомельская вобласць]]: ** [[Вёска Жукавічы, Акцябрскі раён|Жукавічы]] — вёска ў [[Акцябрскі раён|Акцябрскім раёне]] * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Вёска Жукавічы, Свіслацкі раён|Жукавічы]] — вёска ў [[Свіслацкі раён|Свіслацкім раёне]] * [[Магілёўская вобласць]]: ** [[Вёска Жукавічы, Глускі раён|Жукавічы]] — вёска ў [[Глускі раён|Глускім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Вёска Жукавічы, Вілейскі раён|Жукавічы]] — вёска ў [[Вілейскі раён|Вілейскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Жу́каўка''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Магілёўская вобласць]]: ** [[Вёска Жукаўка, Асіповіцкі раён|Жукаўка]] — вёска ў [[Асіповіцкі раён|Асіповіцкім раёне]] ** [[Вёска Жукаўка, Касцюковіцкі раён|Жукаўка]] — вёска ў [[Касцюковіцкі раён|Касцюковіцкім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Вёска Жукаўка, Вілейскі раён|Жукаўка]] — вёска ў [[Вілейскі раён|Вілейскім раёне]] ** [[Вёска Жукаўка, Мінскі раён|Жукаўка]] — вёска ў [[Мінскі раён|Мінскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Жуке́вічы''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Вёска Жукевічы, Алекшыцкі сельсавет|Жукевічы]] — вёска ў [[Алекшыцкі сельсавет|Алекшыцкім сельсавеце]] [[Бераставіцкі раён|Бераставіцкага раёна]] ** [[Вёска Жукевічы, Бераставіцкі сельсавет|Жукевічы]] — вёска ў [[Бераставіцкі сельсавет|Бераставіцкім сельсавеце]] [[Бераставіцкі раён|Бераставіцкага раёна]] ** [[Вёска Жукевічы, Эйсмантаўскі сельсавет|Жукевічы]] — вёска ў [[Эйсмантаўскі сельсавет|Эйсмантаўскім сельсавеце]] [[Бераставіцкі раён|Бераставіцкага раёна]] ** [[Вёска Жукевічы, Гродзенскі раён|Жукевічы]] — вёска ў [[Гродзенскі раён|Гродзенскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Жукі́''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Брэсцкая вобласць]]: ** [[Вёска Жукі, Кобрынскі раён|Жукі]] — вёска ў [[Кобрынскі раён|Кобрынскім раёне]] * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Жукі, Пастаўскі раён|Жукі]] — вёска ў [[Пастаўскі раён|Пастаўскім раёне]] ** [[Вёска Жукі, Чашніцкі раён|Жукі]] — вёска ў [[Чашніцкі раён|Чашніцкім раёне]] * [[Гомельская вобласць]]: ** [[Вёска Жукі, Ельскі раён|Жукі]] — вёска ў [[Ельскі раён|Ельскім раёне]] * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Вёска Жукі, Ашмянскі раён|Жукі]] — вёска ў [[Ашмянскі раён|Ашмянскім раёне]] ** [[Вёска Жукі, Карэліцкі раён|Жукі]] — вёска ў [[Карэліцкі раён|Карэліцкім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Вёска Жукі, Капыльскі раён|Жукі]] — вёска ў [[Капыльскі раён|Капыльскім раёне]] ** [[Вёска Жукі, Гаранскі сельсавет|Жукі]] — вёска ў [[Гаранскі сельсавет, Мінскі раён|Гаранскім сельсавеце]] [[Мінскі раён|Мінскага раёна]] ** [[Вёска Жукі, Шаршунскі сельсавет|Жукі]] — вёска ў [[Шаршунскі сельсавет|Шаршунскім сельсавеце]] [[Мінскі раён|Мінскага раёна]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Жуко́ўшчына''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Жукоўшчына, Шаркаўшчынскі раён|Жукоўшчына]] — вёска ў [[Шаркаўшчынскі раён|Шаркаўшчынскім раёне]] * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Аграгарадок Жукоўшчына|Жукоўшчына]] — аграгарадок у [[Дзятлаўскі раён|Дзятлаўскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Жураво́к''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Брэсцкая вобласць]]: ** [[Вёска Журавок, Іванаўскі раён|Журавок]] — вёска ў [[Іванаўскі раён|Іванаўскім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Вёска Журавок, Бярэзінскі раён|Журавок]] — вёска ў [[Бярэзінскі раён|Бярэзінскім раёне]] ** [[Вёска Журавок, Смалявіцкі раён|Журавок]] — вёска ў [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Журавы́''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Вёска Журавы, Ашмянскі раён|Журавы]] — вёска ў [[Ашмянскі раён|Ашмянскім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Вёска Журавы, Крупскі раён|Журавы]] — вёска ў [[Крупскі раён|Крупскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Жусі́ны''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Вёска Жусіны, Астравецкі раён|Жусіны]] — вёска ў [[Астравецкі раён|Астравецкім раёне]] ** [[Вёска Жусіны, Воранаўскі раён|Жусіны]] — вёска ў [[Воранаўскі раён|Воранаўскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Жучкі́''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Жучкі, Чашніцкі раён|Жучкі]] — вёска ў [[Чашніцкі раён|Чашніцкім раёне]] * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Вёска Жучкі, Лідскі раён|Жучкі]] — вёска ў [[Лідскі раён|Лідскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Жыга́лава''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Жыгалава, Віцебскі раён|Жыгалава]] — вёска ў [[Віцебскі раён|Віцебскім раёне]] * [[Магілёўская вобласць]]: ** [[Вёска Жыгалава, Мсціслаўскі раён|Жыгалава]] — вёска ў [[Мсціслаўскі раён|Мсціслаўскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Жы́лічы''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Брэсцкая вобласць]]: ** [[Вёска Жылічы, Камянецкі раён|Жылічы]] — вёска ў [[Камянецкі раён|Камянецкім раёне]] * [[Гомельская вобласць]]: ** [[Вёска Жылічы, Брагінскі раён|Жылічы]] — вёска ў [[Брагінскі раён|Брагінскім раёне]] * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Вёска Жылічы, Бераставіцкі раён|Жылічы]] — вёска ў [[Бераставіцкі раён|Бераставіцкім раёне]] ** [[Вёска Жылічы, Гродзенскі раён|Жылічы]] — вёска ў [[Гродзенскі раён|Гродзенскім раёне]] ** [[Вёска Жылічы, Іўеўскі раён|Жылічы]] — вёска ў [[Іўеўскі раён|Іўеўскім раёне]] ** [[Вёска Жылічы, Мастоўскі раён|Жылічы]] — вёска ў [[Мастоўскі раён|Мастоўскім раёне]] ** [[Вёска Жылічы, Шчучынскі раён|Жылічы]] — вёска ў [[Шчучынскі раён|Шчучынскім раёне]] * [[Магілёўская вобласць]]: ** [[Вёска Жылічы (Добасненскі сельсавет)|Жылічы]] — вёска ў [[Добасненскі сельсавет|Добасненскім сельсавеце]] [[Кіраўскі раён|Кіраўскага раёна]] ** [[Аграгарадок Жылічы|Жылічы]] — аграгарадок у [[Кіраўскі раён|Кіраўскім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Вёска Жылічы, Клецкі раён|Жылічы]] — вёска ў [[Клецкі раён|Клецкім раёне]] ** [[Вёска Жылічы, Лагойскі раён|Жылічы]] — вёска ў [[Лагойскі раён|Лагойскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Жырму́ны''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Аграгарадок Жырмуны|Жырмуны]] — аграгарадок у [[Воранаўскі раён|Воранаўскім раёне]] ** [[Вёска Жырмуны, Лідскі раён|Жырмуны]] — вёска ў [[Лідскі раён|Лідскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Жыцін''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Брэсцкая вобласць]]: ** [[Вёска Жыцін, Жабінкаўскі раён|Жыці́н]] — вёска ў [[Жабінкаўскі раён|Жабінкаўскім раёне]] * [[Магілёўская вобласць]]: ** [[Вёска Жыцін, Асіповіцкі раён|Жы́цін]] — вёска ў [[Асіповіцкі раён|Асіповіцкім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Заазе́р'е''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Брэсцкая вобласць]]: ** [[Вёска Заазер'е, Пінскі раён|Заазер'е]] — вёска ў [[Пінскі раён|Пінскім раёне]] * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Заазер'е, Гарадоцкі раён|Заазер'е]] — вёска ў [[Гарадоцкі раён|Гарадоцкім раёне]] ** [[Хутар Заазер'е, Глыбоцкі раён|Заазер'е]] — хутар у [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкім раёне]] ** [[Вёска Заазер'е, Лепельскі раён|Заазер'е]] — вёска ў [[Лепельскі раён|Лепельскім раёне]] ** [[Вёска Заазер'е, Полацкі раён|Заазер'е]] — вёска ў [[Полацкі раён|Полацкім раёне]] ** [[Вёска Заазер'е, Расонскі раён|Заазер'е]] — вёска ў [[Расонскі раён|Расонскім раёне]] ** [[Вёска Заазер'е, Багданаўскі сельсавет|Заазер'е]] — вёска ў [[Багданаўскі сельсавет, Сенненскі раён|Багданаўскім сельсавеце]] [[Сенненскі раён|Сенненскага раёна]] ** [[Вёска Заазер'е, Багушэўскі сельсавет|Заазер'е]] — вёска ў [[Багушэўскі сельсавет|Багушэўскім сельсавеце]] [[Сенненскі раён|Сенненскага раёна]] ** [[Вёска Заазер'е, Студзёнкаўскі сельсавет|Заазер'е]] — вёска ў [[Студзёнкаўскі сельсавет, Сенненскі раён|Студзёнкаўскім сельсавеце]] [[Сенненскі раён|Сенненскага раёна]] ** [[Вёска Заазер'е, Ходцаўскі сельсавет|Заазер'е]] — вёска ў [[Ходцаўскі сельсавет|Ходцаўскім сельсавеце]] [[Сенненскі раён|Сенненскага раёна]] ** [[Вёска Заазер'е, Коханаўскі сельсавет|Заазер'е]] — вёска ў [[Коханаўскі сельсавет|Коханаўскім сельсавеце]] [[Талачынскі раён|Талачынскага раёна]] ** [[Вёска Заазер'е, Аболецкі сельсавет|Заазер'е]] — вёска ў [[Аболецкі сельсавет|Аболецкім сельсавеце]] [[Талачынскі раён|Талачынскага раёна]] ** [[Вёска Заазер'е, Вялікадолецкі сельсавет|Заазер'е]] — вёска ў [[Вялікадолецкі сельсавет|Вялікадолецкім сельсавеце]] [[Ушацкі раён|Ушацкага раёна]] ** [[Вёска Заазер'е, Ушацкі сельсавет|Заазер'е]] — вёска ў [[Ушацкі сельсавет|Ушацкім сельсавеце]] [[Ушацкі раён|Ушацкага раёна]] * [[Гомельская вобласць]]: ** [[Вёска Заазер'е, Акцябрскі раён|Заазер'е]] — вёска ў [[Акцябрскі раён|Акцябрскім раёне]] ** [[Пасёлак Заазер'е, Азяранскі сельсавет|Заазер'е]] — пасёлак у [[Азяранскі сельсавет, Рагачоўскі раён|Азяранскім сельсавеце]] [[Рагачоўскі раён|Рагачоўскага раёна]] ** [[Пасёлак Заазер'е, Журавіцкі сельсавет|Заазер'е]] — пасёлак у [[Журавіцкі сельсавет|Журавіцкім сельсавеце]] [[Рагачоўскі раён|Рагачоўскага раёна]] * [[Магілёўская вобласць]]: ** [[Вёска Заазер'е, Бялыніцкі раён|Заазер'е]] — вёска ў [[Бялыніцкі раён|Бялыніцкім раёне]] ** [[Пасёлак Заазер'е, Чэрыкаўскі раён|Заазер'е]] — пасёлак у [[Чэрыкаўскі раён|Чэрыкаўскім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Вёска Заазер'е, Вілейскі раён|Заазер'е]] — вёска ў [[Вілейскі раён|Вілейскім раёне]] ** [[Вёска Заазер'е, Лагойскі раён|Заазер'е]] — вёска ў [[Лагойскі раён|Лагойскім раёне]] ** [[Аграгарадок Заазер'е|Заазер'е]] — аграгарадок у [[Нясвіжскі раён|Нясвіжскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Заазёрная''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Брэсцкая вобласць]]: ** [[Вёска Заазёрная, Маларыцкі раён|Заазёрная]] — вёска ў [[Маларыцкі раён|Маларыцкім раёне]] * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Заазёрная, Глыбоцкі раён|Заазёрная]] — вёска ў [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкім раёне]] ** [[Вёска Заазёрная, Лепельскі раён|Заазёрная]] — вёска ў [[Лепельскі раён|Лепельскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Заазе́рцы''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Заазерцы, Мёрскі раён|Заазерцы]] — вёска ў [[Мёрскі раён|Мёрскім раёне]] ** [[Вёска Заазерцы, Шаркаўшчынскі раён|Заазерцы]] — вёска ў [[Шаркаўшчынскі раён|Шаркаўшчынскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Заба́ва''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Брэсцкая вобласць]]: ** [[Вёска Забава|Забава]] — вёска ў [[Кобрынскі раён|Кобрынскім раёне]] * [[Магілёўская вобласць]]: ** [[Пасёлак Забава|Забава]] — пасёлак у [[Чавускі раён|Чавускім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''За́балацце''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Брэсцкая вобласць]]: ** [[Вёска Забалацце, Баранавіцкі раён|Забалацце]] — вёска ў [[Баранавіцкі раён|Баранавіцкім раёне]] ** [[Вёска Забалацце, Брэсцкі раён|Забалацце]] — вёска ў [[Брэсцкі раён|Брэсцкім раёне]] ** [[Вёска Забалацце, Камянецкі раён|Забалацце]] — вёска ў [[Камянецкі раён|Камянецкім раёне]] ** [[Вёска Забалацце, Кобрынскі раён|Забалацце]] — вёска ў [[Кобрынскі раён|Кобрынскім раёне]] ** [[Вёска Забалацце, Маларыцкі раён|Забалацце]] — вёска ў [[Маларыцкі раён|Маларыцкім раёне]] * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Аграгарадок Забалацце, Аршанскі раён|Забалацце]] — аграгарадок у [[Аршанскі раён|Аршанскім раёне]] ** [[Вёска Забалацце, Бешанковіцкі раён|Забалацце]] — вёска ў [[Бешанковіцкі раён|Бешанковіцкім раёне]] ** [[Вёска Забалацце, Лепельскі сельсавет|Забалацце]] — вёска ў [[Лепельскі сельсавет|Лепельскім сельсавеце]] [[Лепельскі раён|Лепельскага раёна]] ** [[Вёска Забалацце, Стайскі сельсавет|Забалацце]] — вёска ў [[Стайскі сельсавет|Стайскім сельсавеце]] [[Лепельскі раён|Лепельскага раёна]] ** [[Вёска Забалацце, Крынкаўскі сельсавет|Забалацце]] — вёска ў [[Крынкаўскі сельсавет, Лёзненскі раён|Крынкаўскім сельсавеце]] [[Лёзненскі раён|Лёзненскага раёна]] ** [[Вёска Забалацце, Лёзненскі сельсавет|Забалацце]] — вёска ў [[Лёзненскі сельсавет|Лёзненскім сельсавеце]] [[Лёзненскі раён|Лёзненскага раёна]] ** [[Вёска Забалацце, Пастаўскі раён|Забалацце]] — вёска ў [[Пастаўскі раён|Пастаўскім раёне]] ** [[Вёска Забалацце, Талачынскі раён|Забалацце]] — вёска ў [[Талачынскі раён|Талачынскім раёне]] ** [[Пасёлак Забалацце, Талачынскі раён|Забалацце]] — пасёлак у [[Талачынскі раён|Талачынскім раёне]] ** [[Вёска Забалацце, Кубліцкі сельсавет|Забалацце]] — вёска ў [[Кубліцкі сельсавет|Кубліцкім сельсавеце]] [[Ушацкі раён|Ушацкага раёна]] ** [[Вёска Забалацце, Сарочынскі сельсавет|Забалацце]] — вёска ў [[Сарочынскі сельсавет|Сарочынскім сельсавеце]] [[Ушацкі раён|Ушацкага раёна]] * [[Гомельская вобласць]]: ** [[Вёска Забалацце, Акцябрскі раён|Забалацце]] — вёска ў [[Акцябрскі раён|Акцябрскім раёне]] ** [[Вёска Забалацце, Калінкавіцкі раён|Забалацце]] — вёска ў [[Калінкавіцкі раён|Калінкавіцкім раёне]] ** [[Вёска Забалацце, Лельчыцкі раён|Забалацце]] — вёска ў [[Лельчыцкі раён|Лельчыцкім раёне]] ** [[Вёска Забалацце, Мазырскі раён|Забалацце]] — вёска ў [[Мазырскі раён|Мазырскім раёне]] ** [[Вёска Забалацце, Петрыкаўскі раён|Забалацце]] — вёска ў [[Петрыкаўскі раён|Петрыкаўскім раёне]] ** [[Аграгарадок Забалацце, Рагачоўскі раён|Забалацце]] — аграгарадок у [[Рагачоўскі раён|Рагачоўскім раёне]] ** [[Вёска Забалацце, Светлагорскі раён|Забалацце]] — вёска ў [[Светлагорскі раён|Светлагорскім раёне]] * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Вёска Забалацце, Карэліцкі раён|Забалацце]] — вёска ў [[Карэліцкі раён|Карэліцкім раёне]] ** [[Вёска Забалацце, Мастоўскі раён|Забалацце]] — вёска ў [[Мастоўскі раён|Мастоўскім раёне]] ** [[Вёска Забалацце, Смаргонскі раён|Забалацце]] — вёска ў [[Смаргонскі раён|Смаргонскім раёне]] * [[Магілёўская вобласць]]: ** [[Аграгарадок Забалацце, Асіповіцкі раён|Забалацце]] — аграгарадок у [[Асіповіцкі раён|Асіповіцкім раёне]] ** [[Вёска Забалацце, Бабруйскі раён|Забалацце]] — вёска ў [[Бабруйскі раён|Бабруйскім раёне]] ** [[Вёска Забалацце, Бялыніцкі раён|Забалацце]] — вёска ў [[Бялыніцкі раён|Бялыніцкім раёне]] ** [[Вёска Забалацце, Заводскаслабодскі сельсавет|Забалацце]] — вёска ў [[Заводскаслабодскі сельсавет|Заводскаслабодскім сельсавеце]] [[Магілёўскі раён|Магілёўскага раёна]] ** [[Вёска Забалацце, Пашкаўскі сельсавет|Забалацце]] — вёска ў [[Пашкаўскі сельсавет|Пашкаўскім сельсавеце]] [[Магілёўскі раён|Магілёўскага раёна]] ** [[Аграгарадок Забалацце, Мсціслаўскі раён|Забалацце]] — аграгарадок у [[Мсціслаўскі раён|Мсціслаўскім раёне]] ** [[Вёска Забалацце, Слаўгарадскі раён|Забалацце]] — вёска ў [[Слаўгарадскі раён|Слаўгарадскім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Вёска Забалацце, Бярэзінскі раён|Забалацце]] — вёска ў [[Бярэзінскі раён|Бярэзінскім раёне]] ** [[Вёска Забалацце, Вілейскі раён|Забалацце]] — вёска ў [[Вілейскі раён|Вілейскім раёне]] ** [[Аграгарадок Забалацце, Дзяржынскі раён|Забалацце]] — аграгарадок у [[Дзяржынскі раён|Дзяржынскім раёне]] ** [[Вёска Забалацце, Маладзечанскі раён|Забалацце]] — вёска ў [[Маладзечанскі раён|Маладзечанскім раёне]] ** [[Вёска Забалацце, Лугаваслабадскі сельсавет|Забалацце]] — вёска ў [[Лугаваслабадскі сельсавет|Лугаваслабадскім сельсавеце]] [[Мінскі раён|Мінскага раёна]] ** [[Вёска Забалацце, Шчомысліцкі сельсавет|Забалацце]] — вёска ў [[Шчомысліцкі сельсавет|Шчомысліцкім сельсавеце]] [[Мінскі раён|Мінскага раёна]] ** [[Вёска Забалацце, Нясвіжскі раён|Забалацце]] — вёска ў [[Нясвіжскі раён|Нясвіжскім раёне]] ** [[Вёска Забалацце, Пухавіцкі раён|Забалацце]] — вёска ў [[Пухавіцкі раён|Пухавіцкім раёне]] ** [[Вёска Забалацце, Старадарожскі раён|Забалацце]] — вёска ў [[Старадарожскі раён|Старадарожскім раёне]] ** [[Вёска Забалацце, Уздзенскі раён|Забалацце]] — вёска ў [[Уздзенскі раён|Уздзенскім раёне]] ** [[Пасёлак Забалацце, Уздзенскі раён|Забалацце]] — пасёлак у [[Уздзенскі раён|Уздзенскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''За́балаць''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Аграгарадок Забалаць|Забалаць]] — аграгарадок у [[Воранаўскі раён|Воранаўскім раёне]] ** [[Вёска Забалаць, Гродзенскі раён|Забалаць]] — вёска ў [[Гродзенскі раён|Гродзенскім раёне]] ** [[Вёска Забалаць, Ліпнішкаўскі сельсавет|Забалаць]] — вёска ў [[Ліпнішкаўскі сельсавет|Ліпнішкаўскім сельсавеце]] [[Іўеўскі раён|Іўеўскага раёна]] ** [[Вёска Забалаць, Эйгердаўскі сельсавет|Забалаць]] — вёска ў [[Эйгердаўскі сельсавет|Эйгердаўскім сельсавеце]] [[Іўеўскі раён|Іўеўскага раёна]] ** [[Вёска Забалаць, Навагрудскі раён|Забалаць]] — вёска ў [[Навагрудскі раён|Навагрудскім раёне]] ** [[Вёска Забалаць, Шчучынскі раён|Забалаць]] — вёска ў [[Шчучынскі раён|Шчучынскім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Вёска Забалаць, Валожынскі раён|Забалаць]] — вёска ў [[Валожынскі раён|Валожынскім раёне]] ** [[Вёска Забалаць, Любанскі раён|Забалаць]] — вёска ў [[Любанскі раён|Любанскім раёне]] ** [[Вёска Забалаць, Слуцкі раён|Забалаць]] — вёска ў [[Слуцкі раён|Слуцкім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Забало́цце''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Забалоцце, Браслаўскі раён|Забалоцце]] — вёска ў [[Браслаўскі раён|Браслаўскім раёне]] ** [[Хутар Забалоцце, Глыбоцкі раён|Забалоцце]] — хутар у [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкім раёне]] ** [[Вёска Забалоцце, Пліскі сельсавет|Забалоцце]] — вёска ў [[Пліскі сельсавет, Глыбоцкі раён|Пліскім сельсавеце]] [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкага раёна]] ** [[Вёска Забалоцце, Празароцкі сельсавет|Забалоцце]] — вёска ў [[Празароцкі сельсавет|Празароцкім сельсавеце]] [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкага раёна]] ** [[Вёска Забалоцце, Перабродскі сельсавет|Забалоцце]] — вёска ў [[Перабродскі сельсавет|Перабродскім сельсавеце]] [[Мёрскі раён|Мёрскага раёна]] ** [[Вёска Забалоцце, Туркоўскі сельсавет|Забалоцце]] — вёска ў [[Туркоўскі сельсавет|Туркоўскім сельсавеце]] [[Мёрскі раён|Мёрскага раёна]] ** [[Вёска Забалоцце, Ветрынскі сельсавет|Забалоцце]] — вёска ў [[Ветрынскі сельсавет|Ветрынскім сельсавеце]] [[Полацкі раён|Полацкага раёна]] ** [[Вёска Забалоцце, Маласітнянскі сельсавет|Забалоцце]] — вёска ў [[Маласітнянскі сельсавет|Маласітнянскім сельсавеце]] [[Полацкі раён|Полацкага раёна]] * [[Гомельская вобласць]]: ** [[Вёска Забалоцце, Буда-Кашалёўскі раён|Забалоцце]] — вёска ў [[Буда-Кашалёўскі раён|Буда-Кашалёўскім раёне]] ** [[Вёска Забалоцце, Жлобінскі раён|Забалоцце]] — вёска ў [[Жлобінскі раён|Жлобінскім раёне]] * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Вёска Забалоцце, Гродзенскі раён|Забалоцце]] — вёска ў [[Гродзенскі раён|Гродзенскім раёне]] ** [[Вёска Забалоцце, Смаргонскі раён|Забалоцце]] — вёска ў [[Смаргонскі раён|Смаргонскім раёне]] ** [[Вёска Забалоцце, Шчучынскі раён|Забалоцце]] — вёска ў [[Шчучынскі раён|Шчучынскім раёне]] * [[Магілёўская вобласць]]: ** [[Вёска Забалоцце, Бялыніцкі раён|Забалоцце]] — вёска ў [[Бялыніцкі раён|Бялыніцкім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Вёска Забалоцце, Барысаўскі раён|Забалоцце]] — вёска ў [[Барысаўскі раён|Барысаўскім раёне]] ** [[Вёска Забалоцце, Валожынскі раён|Забалоцце]] — вёска ў [[Валожынскі раён|Валожынскім раёне]] ** [[Пасёлак Забалоцце, Капыльскі раён|Забалоцце]] — пасёлак у [[Капыльскі раён|Капыльскім раёне]] ** [[Вёска Забалоцце, Крупскі раён|Забалоцце]] — вёска ў [[Крупскі раён|Крупскім раёне]] ** [[Вёска Забалоцце, Мінскі раён|Забалоцце]] — вёска ў [[Мінскі раён|Мінскім раёне]] ** [[Забалоцце (Забалоцкі сельсавет)|Забалоцце]] — аграгарадок у [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкім раёне]] ** [[Забалоцце (Курганскі сельсавет)|Забалоцце]] — вёска ў [[Курганскі сельсавет, Смалявіцкі раён|Курганскім сельсавеце]] [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкага раёна]] {{Неадназначнасць}} Назву '''За́бар'е''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Забар'е, Бешанковіцкі раён|Забар'е]] — вёска ў [[Бешанковіцкі раён|Бешанковіцкім раёне]] ** [[Вёска Забар'е, Докшыцкі раён|Забар'е]] — вёска ў [[Докшыцкі раён|Докшыцкім раёне]] ** [[Вёска Забар'е, Шумілінскі раён|Забар'е]] — вёска ў [[Шумілінскі раён|Шумілінскім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Вёска Забар'е, Вілейскі раён|Забар'е]] — вёска ў [[Вілейскі раён|Вілейскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Забаро́чча''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Забарочча, Гарадоцкі раён|Забарочча]] — вёска ў [[Гарадоцкі раён|Гарадоцкім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Вёска Забарочча, Крупскі раён|Забарочча]] — вёска ў [[Крупскі раён|Крупскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Забе́лішкі''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Вёска Забелішкі|Забелішкі]] — вёска ў [[Астравецкі раён|Астравецкім раёне]] ** [[Хутар Забелішкі|Забелішкі]] — хутар у [[Астравецкі раён|Астравецкім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Забе́лле''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Забелле, Бачэйкаўскі сельсавет|Забелле]] — вёска ў [[Бачэйкаўскі сельсавет|Бачэйкаўскім сельсавеце]] [[Бешанковіцкі раён|Бешанковіцкага раёна]] ** [[Вёска Забелле, Соржыцкі сельсавет|Забелле]] — вёска ў [[Соржыцкі сельсавет|Соржыцкім сельсавеце]] [[Бешанковіцкі раён|Бешанковіцкага раёна]] ** [[Вёска Забелле, Глыбоцкі раён|Забелле]] — вёска ў [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Забе́р'е''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Брэсцкая вобласць]]: ** [[Вёска Забер'е, Ляхавіцкі раён|Забер'е]] — вёска ў [[Ляхавіцкі раён|Ляхавіцкім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Вёска Забер'е, Барысаўскі раён|Забер'е]] — вёска ў [[Барысаўскі раён|Барысаўскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Забо́р'е''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Забор'е, Бешанковіцкі раён|Забор'е]] — вёска ў [[Бешанковіцкі раён|Бешанковіцкім раёне]] ** [[Вёска Забор'е, Ахрэмавецкі сельсавет|Забор'е]] — вёска ў [[Ахрэмавецкі сельсавет|Ахрэмавецкім сельсавеце]] [[Браслаўскі раён|Браслаўскага раёна]] ** [[Вёска Забор'е, Плюскі сельсавет|Забор'е]] — вёска ў [[Плюскі сельсавет|Плюскім сельсавеце]] [[Браслаўскі раён|Браслаўскага раёна]] ** [[Вёска Забор'е, Боркавіцкі сельсавет|Забор'е]] — вёска ў [[Боркавіцкі сельсавет|Боркавіцкім сельсавеце]] [[Верхнядзвінскі раён|Верхнядзвінскага раёна]] ** [[Вёска Забор'е, Бялькоўшчынскі сельсавет|Забор'е]] — вёска ў [[Бялькоўшчынскі сельсавет|Бялькоўшчынскім сельсавеце]] [[Верхнядзвінскі раён|Верхнядзвінскага раёна]] ** [[Вёска Забор'е, Гарадоцкі раён|Забор'е]] — вёска ў [[Гарадоцкі раён|Гарадоцкім раёне]] ** [[Вёска Забор'е, Глыбоцкі раён|Забор'е]] — вёска ў [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкім раёне]] ** [[Вёска Забор'е, Лепельскі раён|Забор'е]] — вёска ў [[Лепельскі раён|Лепельскім раёне]] ** [[Вёска Забор'е, Новапагосцкі сельсавет|Забор'е]] — вёска ў [[Новапагосцкі сельсавет|Новапагосцкім сельсавеце]] [[Мёрскі раён|Мёрскага раёна]] ** [[Вёска Забор'е, Язненскі сельсавет|Забор'е]] — вёска ў [[Язненскі сельсавет|Язненскім сельсавеце]] [[Мёрскі раён|Мёрскага раёна]] ** [[Вёска Забор'е, Клясціцкі сельсавет|Забор'е]] — вёска ў [[Клясціцкі сельсавет|Клясціцкім сельсавеце]] [[Расонскі раён|Расонскага раёна]] ** [[Вёска Забор'е, Краснапольскі сельсавет|Забор'е]] — вёска ў [[Краснапольскі сельсавет|Краснапольскім сельсавеце]] [[Расонскі раён|Расонскага раёна]] ** [[Вёска Забор'е, Сенненскі раён|Забор'е]] — вёска ў [[Сенненскі раён|Сенненскім раёне]] ** [[Вёска Забор'е, Чашніцкі раён|Забор'е]] — вёска ў [[Чашніцкі раён|Чашніцкім раёне]] ** [[Вёска Забор'е, Шаркаўшчынскі раён|Забор'е]] — вёска ў [[Шаркаўшчынскі раён|Шаркаўшчынскім раёне]] ** [[Вёска Забор'е, Шумілінскі раён|Забор'е]] — вёска ў [[Шумілінскі раён|Шумілінскім раёне]] * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Вёска Забор'е, Шчучынскі раён|Забор'е]] — вёска ў [[Шчучынскі раён|Шчучынскім раёне]] * [[Магілёўская вобласць]]: ** [[Вёска Забор'е, Дрыбінскі раён|Забор'е]] — вёска ў [[Дрыбінскі раён|Дрыбінскім раёне]] ** [[Вёска Забор'е, Краснапольскі раён|Забор'е]] — вёска ў [[Краснапольскі раён|Краснапольскім раёне]] ** [[Вёска Забор'е, Магілёўскі раён|Забор'е]] — вёска ў [[Магілёўскі раён|Магілёўскім раёне]] ** [[Вёска Забор'е, Шклоўскі раён|Забор'е]] — вёска ў [[Шклоўскі раён|Шклоўскім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Пасёлак Забор'е|Забор'е]] — пасёлак у [[Бярэзінскі раён|Бярэзінскім раёне]] ** [[Вёска Забор'е, Валожынскі раён|Забор'е]] — вёска ў [[Валожынскі раён|Валожынскім раёне]] ** [[Вёска Забор'е, Вілейскі раён|Забор'е]] — вёска ў [[Вілейскі раён|Вілейскім раёне]] ** [[Вёска Забор'е, Крупскі раён|Забор'е]] — вёска ў [[Крупскі раён|Крупскім раёне]] ** [[Вёска Забор'е, Лагойскі раён|Забор'е]] — вёска ў [[Лагойскі раён|Лагойскім раёне]] ** [[Вёска Забор'е, Чэрвеньскі раён|Забор'е]] — вёска ў [[Чэрвеньскі раён|Чэрвеньскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Забо́рцы''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Заборцы, Глыбоцкі раён|Заборцы]] — вёска ў [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкім раёне]] ** [[Вёска Заборцы, Докшыцкі раён|Заборцы]] — вёска ў [[Докшыцкі раён|Докшыцкім раёне]] ** [[Вёска Заборцы, Мёрскі раён|Заборцы]] — вёска ў [[Мёрскі раён|Мёрскім раёне]] * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Вёска Заборцы, Астравецкі раён|Заборцы]] — вёска ў [[Астравецкі раён|Астравецкім раёне]] ** [[Вёска Заборцы, Лідскі раён|Заборцы]] — вёска ў [[Лідскі раён|Лідскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Забро́ддзе''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Брэсцкая вобласць]]: ** [[Вёска Заброддзе, Баранавіцкі раён|Заброддзе]] — вёска ў [[Баранавіцкі раён|Баранавіцкім раёне]] * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Заброддзе, Пастаўскі раён|Заброддзе]] — вёска ў [[Пастаўскі раён|Пастаўскім раёне]] * [[Гомельская вобласць]]: ** [[Пасёлак Заброддзе|Заброддзе]] — пасёлак у [[Буда-Кашалёўскі раён|Буда-Кашалёўскім раёне]] ** [[Вёска Заброддзе, Жлобінскі раён|Заброддзе]] — вёска ў [[Жлобінскі раён|Жлобінскім раёне]] ** [[Вёска Заброддзе, Лельчыцкі раён|Заброддзе]] — вёска ў [[Лельчыцкі раён|Лельчыцкім раёне]] ** [[Вёска Заброддзе, Петрыкаўскі раён|Заброддзе]] — вёска ў [[Петрыкаўскі раён|Петрыкаўскім раёне]] * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Хутар Заброддзе|Заброддзе]] — хутар у [[Шчучынскі раён|Шчучынскім раёне]] * [[Магілёўская вобласць]]: ** [[Вёска Заброддзе, Абідавіцкі сельсавет|Заброддзе]] — вёска ў [[Абідавіцкі сельсавет|Абідавіцкім сельсавеце]] [[Быхаўскі раён|Быхаўскага раёна]] ** [[Вёска Заброддзе, Чарнаборскі сельсавет|Заброддзе]] — вёска ў [[Чарнаборскі сельсавет|Чарнаборскім сельсавеце]] [[Быхаўскі раён|Быхаўскага раёна]] ** [[Вёска Заброддзе, Шклоўскі раён|Заброддзе]] — вёска ў [[Шклоўскі раён|Шклоўскім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Вёска Заброддзе, Барысаўскі раён|Заброддзе]] — вёска ў [[Барысаўскі раён|Барысаўскім раёне]] ** [[Вёска Заброддзе, Бярэзінскі раён|Заброддзе]] — вёска ў [[Бярэзінскі раён|Бярэзінскім раёне]] ** [[Вёска Заброддзе, Даўгінаўскі сельсавет|Заброддзе]] — вёска ў [[Даўгінаўскі сельсавет, Вілейскі раён|Даўгінаўскім сельсавеце]] [[Вілейскі раён|Вілейскага раёна]] ** [[Вёска Заброддзе, Нарачанскі сельсавет|Заброддзе]] — вёска ў [[Нарачанскі сельсавет, Вілейскі раён|Нарачанскім сельсавеце]] [[Вілейскі раён|Вілейскага раёна]] ** [[Вёска Заброддзе, Смалявіцкі раён|Заброддзе]] — вёска ў [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкім раёне]] ** [[Вёска Заброддзе, Салігорскі раён|Заброддзе]] — вёска ў [[Салігорскі раён|Салігорскім раёне]] ** [[Вёска Заброддзе, Стаўбцоўскі раён|Заброддзе]] — вёска ў [[Стаўбцоўскі раён|Стаўбцоўскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Забярэ́ззе''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Брэсцкая вобласць]]: ** [[Вёска Забярэззе, Брэсцкі раён|Забярэззе]] — вёска ў [[Брэсцкі раён|Брэсцкім раёне]] ** [[Вёска Забярэззе, Пінскі раён|Забярэззе]] — вёска ў [[Пінскі раён|Пінскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Завадо́к''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Магілёўская вобласць]]: ** [[Вёска Завадок, Мхініцкі сельсавет|Завадок]] — вёска ў [[Мхініцкі сельсавет|Мхініцкім сельсавеце]] [[Краснапольскі раён|Краснапольскага раёна]] ** [[Вёска Завадок, Сідараўскі сельсавет|Завадок]] — вёска ў [[Сідараўскі сельсавет|Сідараўскім сельсавеце]] [[Краснапольскі раён|Краснапольскага раёна]] {{Неадназначнасць}} Назву '''За́вараты''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Завараты, Глыбоцкі раён|Завараты]] — вёска ў [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкім раёне]] * [[Магілёўская вобласць]]: ** [[Вёска Завараты, Шклоўскі раён|Завараты]] — вёска ў [[Шклоўскі раён|Шклоўскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Заве́рша''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Брэсцкая вобласць]]: ** [[Вёска Заверша, Драгічынскі раён|Заверша]] — вёска ў [[Драгічынскі раён|Драгічынскім раёне]] ** [[Вёска Заверша, Кобрынскі раён|Заверша]] — вёска ў [[Кобрынскі раён|Кобрынскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Заві́даўка''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Гомельская вобласць]]: ** [[Пасёлак Завідаўка, Буда-Кашалёўскі раён|Завідаўка]] — пасёлак у [[Буда-Кашалёўскі раён|Буда-Кашалёўскім раёне]] ** [[Вёска Завідаўка, Добрушскі раён|Завідаўка]] — вёска ў [[Добрушскі раён|Добрушскім раёне]] ** [[Пасёлак Завідаўка, Рагачоўскі раён|Завідаўка]] — пасёлак у [[Рагачоўскі раён|Рагачоўскім раёне]] * [[Магілёўская вобласць]]: ** [[Вёска Завідаўка, Горацкі раён|Завідаўка]] — вёска ў [[Горацкі раён|Горацкім раёне]] ** [[Вёска Завідаўка, Галіцкі сельсавет|Завідаўка]] — вёска ў [[Галіцкі сельсавет|Галіцкім сельсавеце]] [[Клімавіцкі раён|Клімавіцкага раёна]] ** [[Вёска Завідаўка, Кісялёвабудскі сельсавет|Завідаўка]] — вёска ў [[Кісялёвабудскі сельсавет|Кісялёвабудскім сельсавеце]] [[Клімавіцкі раён|Клімавіцкага раёна]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Заві́шына''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Мінская вобласць]]: ** [[Вёска Завішына, Лагойскі раён|Завішына]] — вёска ў [[Лагойскі раён|Лагойскім раёне]] ** [[Вёска Завішына, Уздзенскі раён|Завішына]] — вёска ў [[Уздзенскі раён|Уздзенскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Заво́зер'е''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Аграгарадок Завозер'е|Завозер'е]] — аграгарадок у [[Полацкі раён|Полацкім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Вёска Завозер'е, Вілейскі раён|Завозер'е]] — вёска ў [[Вілейскі раён|Вілейскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Заво́льша''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Завольша|Завольша]] — вёска ў [[Лёзненскі раён|Лёзненскім раёне]] ** [[Пасёлак Завольша|Завольша]] — пасёлак у [[Лёзненскі раён|Лёзненскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Зага́лле''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Гомельская вобласць]]: ** [[Вёска Загалле, Хойніцкі раён|Загалле]] — вёска ў [[Хойніцкі раён|Хойніцкім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Вёска Загалле, Любанскі раён|Загалле]] — вёска ў [[Любанскі раён|Любанскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Загара́не''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Загаране, Гарадоцкі раён|Загаране]] — вёска ў [[Гарадоцкі раён|Гарадоцкім раёне]] ** [[Вёска Загаране, Лёзненскі раён|Загаране]] — вёска ў [[Лёзненскі раён|Лёзненскім раёне]] * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Вёска Загаране, Свіслацкі раён|Загаране]] — вёска ў [[Свіслацкі раён|Свіслацкім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Загара́ны''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Вёска Загараны, Гродзенскі раён|Загараны]] — вёска ў [[Гродзенскі раён|Гродзенскім раёне]] ** [[Вёска Загараны, Мастоўскі раён|Загараны]] — вёска ў [[Мастоўскі раён|Мастоўскім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Вёска Загараны, Вілейскі раён|Загараны]] — вёска ў [[Вілейскі раён|Вілейскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Зага́цце''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Загацце, Докшыцкі раён|Загацце]] — вёска ў [[Докшыцкі раён|Докшыцкім раёне]] ** [[Вёска Загацце, Полацкі раён|Загацце]] — вёска ў [[Полацкі раён|Полацкім раёне]] ** [[Вёска Загацце, Талачынскі раён|Загацце]] — вёска ў [[Талачынскі раён|Талачынскім раёне]] * [[Гомельская вобласць]]: ** [[Вёска Загацце, Ельскі раён|Загацце]] — вёска ў [[Ельскі раён|Ельскім раёне]] ** [[Вёска Загацце, Жыткавіцкі раён|Загацце]] — вёска ў [[Жыткавіцкі раён|Жыткавіцкім раёне]] * [[Магілёўская вобласць]]: ** [[Вёска Загацце, Клічаўскі раён|Загацце]] — вёска ў [[Клічаўскі раён|Клічаўскім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Пасёлак Загацце|Загацце]] — пасёлак у [[Дзяржынскі раён|Дзяржынскім раёне]] ** [[Вёска Загацце, Мінскі раён|Загацце]] — вёска ў [[Мінскі раён|Мінскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Заглі́ннае''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Магілёўская вобласць]]: ** [[Вёска Загліннае, Слаўгарадскі раён|Загліннае]] — вёска ў [[Слаўгарадскі раён|Слаўгарадскім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Вёска Загліннае, Салігорскі раён|Загліннае]] — вёска ў [[Салігорскі раён|Салігорскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Заго́р'е''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Брэсцкая вобласць]]: ** [[Вёска Загор'е, Баранавіцкі раён|Загор'е]] — вёска ў [[Баранавіцкі раён|Баранавіцкім раёне]] ** [[Вёска Загор'е, Пружанскі раён|Загор'е]] — вёска ў [[Пружанскі раён|Пружанскім раёне]] * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Загор'е, Глыбоцкі раён|Загор'е]] — вёска ў [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкім раёне]] ** [[Вёска Загор'е, Мёрскі раён|Загор'е]] — вёска ў [[Мёрскі раён|Мёрскім раёне]] ** [[Вёска Загор'е, Талачынскі раён|Загор'е]] — вёска ў [[Талачынскі раён|Талачынскім раёне]] ** [[Вёска Загор'е, Ушацкі раён|Загор'е]] — вёска ў [[Ушацкі раён|Ушацкім раёне]] * [[Гомельская вобласць]]: ** [[Аграгарадок Загор'е|Загор'е]] — аграгарадок у [[Светлагорскі раён|Светлагорскім раёне]] ** [[Вёска Загор'е, Чачэрскі раён|Загор'е]] — вёска ў [[Чачэрскі раён|Чачэрскім раёне]] * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Вёска Загор'е, Красненскі сельсавет|Загор'е]] — вёска ў [[Красненскі сельсавет, Карэліцкі раён|Красненскім сельсавеце]] [[Карэліцкі раён|Карэліцкага раёна]] ** [[Вёска Загор'е, Турэцкі сельсавет|Загор'е]] — вёска ў [[Турэцкі сельсавет|Турэцкім сельсавеце]] [[Карэліцкі раён|Карэліцкага раёна]] ** [[Вёска Загор'е, Слонімскі раён|Загор'е]] — вёска ў [[Слонімскі раён|Слонімскім раёне]] ** [[Вёска Загор'е, Смаргонскі раён|Загор'е]] — вёска ў [[Смаргонскі раён|Смаргонскім раёне]] * [[Магілёўская вобласць]]: ** [[Вёска Загор'е, Шклоўскі раён|Загор'е]] — вёска ў [[Шклоўскі раён|Шклоўскім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Вёска Загор'е, Мсціжскі сельсавет|Загор'е]] — вёска ў [[Мсціжскі сельсавет|Мсціжскім сельсавеце]] [[Барысаўскі раён|Барысаўскага раёна]] ** [[Вёска Загор'е, Весялоўскі сельсавет|Загор'е]] — вёска ў [[Весялоўскі сельсавет|Весялоўскім сельсавеце]] [[Барысаўскі раён|Барысаўскага раёна]] ** [[Вёска Загор'е, Плешчаніцкі сельсавет|Загор'е]] — вёска ў [[Плешчаніцкі сельсавет|Плешчаніцкім сельсавеце]] [[Лагойскі раён|Лагойскага раёна]] ** [[Вёска Загор'е, Лагойскі сельсавет|Загор'е]] — вёска ў [[Лагойскі сельсавет|Лагойскім сельсавеце]] [[Лагойскі раён|Лагойскага раёна]] ** [[Вёска Загор'е, Слуцкі раён|Загор'е]] — вёска ў [[Слуцкі раён|Слуцкім раёне]] ** [[Вёска Загор'е, Забалоцкі сельсавет|Загор'е]] — вёска ў [[Забалоцкі сельсавет, Смалявіцкі раён|Забалоцкім сельсавеце]] [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкага раёна]] ** [[Вёска Загор'е, Драчкаўскі сельсавет|Загор'е]] — вёска ў [[Драчкаўскі сельсавет|Драчкаўскім сельсавеце]] [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкага раёна]] ** [[Вёска Загор'е, Салігорскі раён|Загор'е]] — вёска ў [[Салігорскі раён|Салігорскім раёне]] ** [[Вёска Загор'е, Чэрвеньскі раён|Загор'е]] — вёска ў [[Чэрвеньскі раён|Чэрвеньскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Заго́рнае''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Загорнае, Шаркаўшчынскі раён|Загорнае]] — вёска ў [[Шаркаўшчынскі раён|Шаркаўшчынскім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Вёска Загорнае, Клецкі раён|Загорнае]] — вёска ў [[Клецкі раён|Клецкім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Заго́рнікі''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Вёска Загорнікі, Ашмянскі раён|Загорнікі]] — вёска ў [[Ашмянскі раён|Ашмянскім раёне]] ** [[Вёска Загорнікі, Гродзенскі раён|Загорнікі]] — вёска ў [[Гродзенскі раён|Гродзенскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Заго́рцы''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Загорцы, Лепельскі раён|Загорцы]] — вёска ў [[Лепельскі раён|Лепельскім раёне]] ** [[Вёска Загорцы, Полацкі раён|Загорцы]] — вёска ў [[Полацкі раён|Полацкім раёне]] * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Вёска Загорцы, Гродзенскі раён|Загорцы]] — вёска ў [[Гродзенскі раён|Гродзенскім раёне]] ** [[Вёска Загорцы, Іўеўскі раён|Загорцы]] — вёска ў [[Іўеўскі раён|Іўеўскім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Вёска Загорцы, Валожынскі раён|Загорцы]] — вёска ў [[Валожынскі раён|Валожынскім раёне]] ** [[Вёска Загорцы, Маладзечанскі раён|Загорцы]] — вёска ў [[Маладзечанскі раён|Маладзечанскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Загра́ддзе''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Заграддзе, Бешанковіцкі раён|Заграддзе]] — вёска ў [[Бешанковіцкі раён|Бешанковіцкім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Пасёлак Заграддзе|Заграддзе]] — пасёлак у [[Дзяржынскі раён|Дзяржынскім раёне]] ** [[Вёска Заграддзе, Слуцкі раён|Заграддзе]] — вёска ў [[Слуцкі раён|Слуцкім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Загу́ззе''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Загуззе, Віраўлянскі сельсавет|Загуззе]] — вёска ў [[Віраўлянскі сельсавет|Віраўлянскім сельсавеце]] [[Гарадоцкі раён|Гарадоцкага раёна]] ** [[Вёска Загуззе, Даўгапольскі сельсавет|Загуззе]] — вёска ў [[Даўгапольскі сельсавет|Даўгапольскім сельсавеце]] [[Гарадоцкі раён|Гарадоцкага раёна]] ** [[Вёска Загуззе, Стадолішчанскі сельсавет|Загуззе]] — вёска ў [[Стадолішчанскі сельсавет|Стадолішчанскім сельсавеце]] [[Гарадоцкі раён|Гарадоцкага раёна]] ** [[Вёска Загуззе, Ушацкі раён|Загуззе]] — вёска ў [[Ушацкі раён|Ушацкім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Задаро́жжа''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Задарожжа, Бешанковіцкі раён|Задарожжа]] — вёска ў [[Бешанковіцкі раён|Бешанковіцкім раёне]] ** [[Вёска Задарожжа, Глыбоцкі раён|Задарожжа]] — вёска ў [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкім раёне]] ** [[Вёска Задарожжа, Сенненскі раён|Задарожжа]] — вёска ў [[Сенненскі раён|Сенненскім раёне]] * [[Магілёўская вобласць]]: ** [[Вёска Задарожжа, Горацкі раён|Задарожжа]] — вёска ў [[Горацкі раён|Горацкім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Вёска Задарожжа, Валожынскі раён|Задарожжа]] — вёска ў [[Валожынскі раён|Валожынскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Задвара́не''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Вёска Задваране, Свіслацкі раён|Задваране]] — вёска ў [[Свіслацкі раён|Свіслацкім раёне]] ** [[Вёска Задваране, Шчучынскі раён|Задваране]] — вёска ў [[Шчучынскі раён|Шчучынскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Задвара́ны''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Брэсцкая вобласць]]: ** [[Вёска Задвараны, Камянецкі раён|Задвараны]] — вёска ў [[Камянецкі раён|Камянецкім раёне]] ** [[Вёска Задвараны, Пружанскі раён|Задвараны]] — вёска ў [[Пружанскі раён|Пружанскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Задво́ранцы''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Вёска Задворанцы, Ваўкавыскі раён|Задворанцы]] — вёска ў [[Ваўкавыскі раён|Ваўкавыскім раёне]] ** [[Вёска Задворанцы, Свіслацкі раён|Задворанцы]] — вёска ў [[Свіслацкі раён|Свіслацкім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Задво́р'е''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Брэсцкая вобласць]]: ** [[Вёска Задвор'е, Камянецкі раён|Задвор'е]] — вёска ў [[Камянецкі раён|Камянецкім раёне]] ** [[Вёска Задвор'е, Ляхавіцкі раён|Задвор'е]] — вёска ў [[Ляхавіцкі раён|Ляхавіцкім раёне]] * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Задвор'е, Глыбоцкі раён|Задвор'е]] — вёска ў [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкім раёне]] * [[Гомельская вобласць]]: ** [[Пасёлак Задвор'е|Задвор'е]] — пасёлак у [[Рагачоўскі раён|Рагачоўскім раёне]] * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Вёска Задвор'е, Крамяніцкі сельсавет|Задвор'е]] — вёска ў [[Крамяніцкі сельсавет|Крамяніцкім сельсавеце]] [[Зэльвенскі раён|Зэльвенскага раёна]] ** [[Вёска Задвор'е, Тулаўскі сельсавет|Задвор'е]] — вёска ў [[Тулаўскі сельсавет, Зэльвенскі раён|Тулаўскім сельсавеце]] [[Зэльвенскі раён|Зэльвенскага раёна]] ** [[Вёска Задвор'е, Мастоўскі раён|Задвор'е]] — вёска ў [[Мастоўскі раён|Мастоўскім раёне]] ** [[Вёска Задвор'е, Навагрудскі раён|Задвор'е]] — вёска ў [[Навагрудскі раён|Навагрудскім раёне]] ** [[Вёска Задвор'е, Васілевіцкі сельсавет|Задвор'е]] — вёска ў [[Васілевіцкі сельсавет|Васілевіцкім сельсавеце]] [[Слонімскі раён|Слонімскага раёна]] ** [[Вёска Задвор'е, Паўлаўскі сельсавет|Задвор'е]] — вёска ў [[Паўлаўскі сельсавет, Слонімскі раён|Паўлаўскім сельсавеце]] [[Слонімскі раён|Слонімскага раёна]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Вёска Задвор'е, Вілейскі раён|Задвор'е]] — вёска ў [[Вілейскі раён|Вілейскім раёне]] ** [[Вёска Задвор'е, Смалявіцкі раён|Задвор'е]] — вёска ў [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкім раёне]] ** [[Вёска Задвор'е, Стаўбцоўскі раён|Задвор'е]] — вёска ў [[Стаўбцоўскі раён|Стаўбцоўскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Задво́рнікі''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Вёска Задворнікі, Астравецкі раён|Задворнікі]] — вёска ў [[Астравецкі раён|Астравецкім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Вёска Задворнікі, Лагойскі раён|Задворнікі]] — вёска ў [[Лагойскі раён|Лагойскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Задо́р'е''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Мінская вобласць]]: ** [[Вёска Задор'е, Бярэзінскі раён|Задор'е]] — вёска ў [[Бярэзінскі раён|Бярэзінскім раёне]] ** [[Аграгарадок Задор'е|Задор'е]] — аграгарадок у [[Лагойскі раён|Лагойскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Задо́ры''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Задоры, Лепельскі раён|Задоры]] — вёска ў [[Лепельскі раён|Лепельскім раёне]] ** [[Вёска Задоры, Шумілінскі раён|Задоры]] — вёска ў [[Шумілінскі раён|Шумілінскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Задуб'е''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Брэсцкая вобласць]]: ** [[Вёска Задуб'е, Ганцавіцкі раён|Заду́б'е]] — вёска ў [[Ганцавіцкі раён|Ганцавіцкім раёне]] * [[Гомельская вобласць]]: ** [[Вёска Задуб'е, Кармянскі раён|За́дуб'е]] — вёска ў [[Кармянскі раён|Кармянскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Задубро́ўе''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Аграгарадок Задуброўе|Задуброўе]] — аграгарадок у [[Віцебскі раён|Віцебскім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Вёска Задуброўе, Бярэзінскі раён|Задуброўе]] — вёска ў [[Бярэзінскі раён|Бярэзінскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Зае́льнікі''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Вёска Заельнікі, Іўеўскі раён|Заельнікі]] — вёска ў [[Іўеўскі раён|Іўеўскім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Вёска Заельнікі, Вілейскі раён|Заельнікі]] — вёска ў [[Вілейскі раён|Вілейскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Зазе́р'е''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Брэсцкая вобласць]]: ** [[Вёска Зазер'е, Баранавіцкі раён|Зазер'е]] — вёска ў [[Баранавіцкі раён|Баранавіцкім раёне]] * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Зазер'е, Гарадоцкі раён|Зазер'е]] — вёска ў [[Гарадоцкі раён|Гарадоцкім раёне]] ** [[Вёска Зазер'е, Полацкі раён|Зазер'е]] — вёска ў [[Полацкі раён|Полацкім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Аграгарадок Зазер'е|Зазер'е]] — аграгарадок у [[Пухавіцкі раён|Пухавіцкім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''За́йкава''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Зайкава|Зайкава]] — вёска ў [[Гарадоцкі раён|Гарадоцкім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Пасёлак Зайкава|Зайкава]] — пасёлак у [[Салігорскі раён|Салігорскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''За́йкаўшчына''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Вёска Зайкаўшчына, Бераставіцкі раён|Зайкаўшчына]] — вёска ў [[Бераставіцкі раён|Бераставіцкім раёне]] ** [[Вёска Зайкаўшчына, Шчучынскі раён|Зайкаўшчына]] — вёска ў [[Шчучынскі раён|Шчучынскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''За́ймішча''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Гомельская вобласць]]: ** [[Вёска Займішча, Гомельскі раён|Займішча]] — вёска ў [[Гомельскі раён|Гомельскім раёне]] * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Вёска Займішча, Мастоўскі раён|Займішча]] — вёска ў [[Мастоўскі раён|Мастоўскім раёне]] * [[Магілёўская вобласць]]: ** [[Вёска Займішча, Круглянскі раён|Займішча]] — вёска ў [[Круглянскі раён|Круглянскім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Вёска Займішча, Лагойскі раён|Займішча]] — вёска ў [[Лагойскі раён|Лагойскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''За́йцава''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Зайцава, Забалацкі сельсавет|Зайцава]] — вёска ў [[Забалацкі сельсавет, Аршанскі раён|Забалацкім сельсавеце]] [[Аршанскі раён|Аршанскага раёна]] ** [[Вёска Зайцава, Задроўеўскі сельсавет|Зайцава]] — вёска ў [[Задроўеўскі сельсавет|Задроўеўскім сельсавеце]] [[Аршанскі раён|Аршанскага раёна]] ** [[Вёска Зайцава, Віцебскі раён|Зайцава]] — вёска ў [[Віцебскі раён|Віцебскім раёне]] ** [[Вёска Зайцава, Мёрскі раён|Зайцава]] — вёска ў [[Мёрскі раён|Мёрскім раёне]] * [[Магілёўская вобласць]]: ** [[Вёска Зайцава, Горацкі раён|Зайцава]] — вёска ў [[Горацкі раён|Горацкім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Закрыні́чча''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Гомельская вобласць]]: ** [[Пасёлак Закрынічча|Закрынічча]] — пасёлак у [[Чачэрскі раён|Чачэрскім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Вёска Закрынічча|Закрынічча]] — вёска ў [[Лагойскі раён|Лагойскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Закрэ́ўшчына''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Закрэўшчына, Глыбоцкі раён|Закрэўшчына]] — вёска ў [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкім раёне]] * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Вёска Закрэўшчына, Іўеўскі раён|Закрэўшчына]] — вёска ў [[Іўеўскі раён|Іўеўскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Зала́ззе''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Залаззе, Талачынскі раён|Залаззе]] — вёска ў [[Талачынскі раён|Талачынскім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Вёска Залаззе, Салігорскі раён|Залаззе]] — вёска ў [[Салігорскі раён|Салігорскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Зала́ўе''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Брэсцкая вобласць]]: ** [[Вёска Залаўе, Драгічынскі раён|Залаўе]] — вёска ў [[Драгічынскі раён|Драгічынскім раёне]] * [[Гомельская вобласць]]: ** [[Вёска Залаўе, Чачэрскі раён|Залаўе]] — вёска ў [[Чачэрскі раён|Чачэрскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Зале́скі''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Брэсцкая вобласць]]: ** [[Вёска Залескі, Кобрынскі раён|Залескі]] — вёска ў [[Кобрынскі раён|Кобрынскім раёне]] * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Вёска Залескі, Мастоўскі раён|Залескі]] — вёска ў [[Мастоўскі раён|Мастоўскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Зале́сная''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Залесная, Глыбоцкі раён|Залесная]] — вёска ў [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкім раёне]] * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Вёска Залесная, Свіслацкі раён|Залесная]] — вёска ў [[Свіслацкі раён|Свіслацкім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Зале́ссе''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Брэсцкая вобласць]]: ** [[Вёска Залессе, Баранавіцкі раён|Залессе]] — вёска ў [[Баранавіцкі раён|Баранавіцкім раёне]] ** [[Вёска Залессе, Брэсцкі раён|Залессе]] — вёска ў [[Брэсцкі раён|Брэсцкім раёне]] ** [[Вёска Залессе, Антопальскі сельсавет|Залессе]] — вёска ў [[Антопальскі сельсавет|Антопальскім сельсавеце]] [[Драгічынскі раён|Драгічынскага раёна]] ** [[Вёска Залессе, Радастаўскі сельсавет|Залессе]] — вёска ў [[Радастаўскі сельсавет|Радастаўскім сельсавеце]] [[Драгічынскі раён|Драгічынскага раёна]] ** [[Вёска Залессе, Камянецкі раён|Залессе]] — вёска ў [[Камянецкі раён|Камянецкім раёне]] ** [[Вёска Залессе (Залескі сельсавет, Кобрынскі раён)|Залессе]] — вёска ў [[Залескі сельсавет, Кобрынскі раён|Залескім сельсавеце]] [[Кобрынскі раён|Кобрынскага раёна]] ** [[Вёска Залессе, Тэвельскі сельсавет|Залессе]] — вёска ў [[Тэвельскі сельсавет|Тэвельскім сельсавеце]] [[Кобрынскі раён|Кобрынскага раёна]] ** [[Вёска Залессе, Пінскі раён|Залессе]] — вёска ў [[Пінскі раён|Пінскім раёне]] ** [[Вёска Залессе, Велікасельскі сельсавет|Залессе]] — вёска ў [[Велікасельскі сельсавет, Пружанскі раён|Велікасельскім сельсавеце]] [[Пружанскі раён|Пружанскага раёна]] ** [[Вёска Залессе, Мокраўскі сельсавет|Залессе]] — вёска ў [[Мокраўскі сельсавет, Пружанскі раён|Мокраўскім сельсавеце]] [[Пружанскі раён|Пружанскага раёна]] ** [[Вёска Залессе, Хараўскі сельсавет|Залессе]] — вёска ў [[Хараўскі сельсавет|Хараўскім сельсавеце]] [[Пружанскі раён|Пружанскага раёна]] * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Залессе, Друеўскі сельсавет|Залессе]] — вёска ў [[Друеўскі сельсавет|Друеўскім сельсавеце]] [[Браслаўскі раён|Браслаўскага раёна]] ** [[Вёска Залессе, Опсаўскі сельсавет|Залессе]] — вёска ў [[Опсаўскі сельсавет|Опсаўскім сельсавеце]] [[Браслаўскі раён|Браслаўскага раёна]] ** [[Вёска Залессе, Верхнядзвінскі раён|Залессе]] — вёска ў [[Верхнядзвінскі раён|Верхнядзвінскім раёне]] ** [[Вёска Залессе, Азярэцкі сельсавет|Залессе]] — вёска ў [[Азярэцкі сельсавет, Глыбоцкі раён|Азярэцкім сельсавеце]] [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкага раёна]] ** [[Вёска Залессе (Залескі сельсавет, Глыбоцкі раён)|Залессе]] — вёска ў [[Залескі сельсавет, Глыбоцкі раён|Залескім сельсавеце]] [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкага раёна]] ** [[Вёска Залессе, Лепельскі раён|Залессе]] — вёска ў [[Лепельскі раён|Лепельскім раёне]] ** [[Вёска Залессе, Лёзненскі раён|Залессе]] — вёска ў [[Лёзненскі раён|Лёзненскім раёне]] ** [[Хутар Залессе, Пастаўскі раён|Залессе]] — хутар у [[Пастаўскі раён|Пастаўскім раёне]] ** [[Вёска Залессе, Баравухскі сельсавет|Залессе]] — вёска ў [[Баравухскі сельсавет|Баравухскім сельсавеце]] [[Полацкі раён|Полацкага раёна]] ** [[Вёска Залессе, Ветрынскі сельсавет|Залессе]] — вёска ў [[Ветрынскі сельсавет|Ветрынскім сельсавеце]] [[Полацкі раён|Полацкага раёна]] ** [[Вёска Залессе, Гаранскі сельсавет|Залессе]] — вёска ў [[Гаранскі сельсавет, Полацкі раён|Гаранскім сельсавеце]] [[Полацкі раён|Полацкага раёна]] ** [[Вёска Залессе, Палатоўскі сельсавет|Залессе]] — вёска ў [[Палатоўскі сельсавет|Палатоўскім сельсавеце]] [[Полацкі раён|Полацкага раёна]] ** [[Вёска Залессе, Расонскі раён|Залессе]] — вёска ў [[Расонскі раён|Расонскім раёне]] ** [[Вёска Залессе, Чашніцкі раён|Залессе]] — вёска ў [[Чашніцкі раён|Чашніцкім раёне]] ** [[Вёска Залессе, Шаркаўшчынскі раён|Залессе]] — вёска ў [[Шаркаўшчынскі раён|Шаркаўшчынскім раёне]] ** [[Вёска Залессе, Шумілінскі раён|Залессе]] — вёска ў [[Шумілінскі раён|Шумілінскім раёне]] * [[Гомельская вобласць]]: ** [[Вёска Залессе, Акцябрскі раён|Залессе]] — вёска ў [[Акцябрскі раён|Акцябрскім раёне]] ** [[Вёска Залессе, Гомельскі раён|Залессе]] — вёска ў [[Гомельскі раён|Гомельскім раёне]] ** [[Пасёлак Залессе, Добрушскі раён|Залессе]] — пасёлак у [[Добрушскі раён|Добрушскім раёне]] ** [[Вёска Залессе, Петрыкаўскі раён|Залессе]] — вёска ў [[Петрыкаўскі раён|Петрыкаўскім раёне]] ** [[Пасёлак Залессе, Рэчыцкі раён|Залессе]] — пасёлак у [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкім раёне]] ** [[Аграгарадок Залессе, Чачэрскі раён|Залессе]] — аграгарадок у [[Чачэрскі раён|Чачэрскім раёне]] * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Вёска Залессе, Іўеўскі раён|Залессе]] — вёска ў [[Іўеўскі раён|Іўеўскім раёне]] ** [[Вёска Залессе, Слонімскі раён|Залессе]] — вёска ў [[Слонімскі раён|Слонімскім раёне]] ** [[Аграгарадок Залессе, Смаргонскі раён|Залессе]] — аграгарадок у [[Смаргонскі раён|Смаргонскім раёне]] * [[Магілёўская вобласць]]: ** [[Вёска Залессе, Асіповіцкі раён|Залессе]] — вёска ў [[Асіповіцкі раён|Асіповіцкім раёне]] ** [[Пасёлак Залессе, Бабруйскі раён|Залессе]] — пасёлак у [[Бабруйскі раён|Бабруйскім раёне]] ** [[Вёска Залессе, Глускі раён|Залессе]] — вёска ў [[Глускі раён|Глускім раёне]] ** [[Вёска Залессе, Клімавіцкі раён|Залессе]] — вёска ў [[Клімавіцкі раён|Клімавіцкім раёне]] ** [[Вёска Залессе, Крычаўскі раён|Залессе]] — вёска ў [[Крычаўскі раён|Крычаўскім раёне]] ** [[Вёска Залессе, Магілёўскі раён|Залессе]] — вёска ў [[Магілёўскі раён|Магілёўскім раёне]] ** [[Вёска Залессе, Капачоўскі сельсавет|Залессе]] — вёска ў [[Капачоўскі сельсавет|Капачоўскім сельсавеце]] [[Мсціслаўскі раён|Мсціслаўскага раёна]] ** [[Вёска Залессе, Падсолтаўскі сельсавет|Залессе]] — вёска ў [[Падсолтаўскі сельсавет|Падсолтаўскім сельсавеце]] [[Мсціслаўскі раён|Мсціслаўскага раёна]] ** [[Вёска Залессе, Чавускі раён|Залессе]] — вёска ў [[Чавускі раён|Чавускім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Вёска Залессе, Барысаўскі раён|Залессе]] — вёска ў [[Барысаўскі раён|Барысаўскім раёне]] ** [[Вёска Залессе, Валожынскі раён|Залессе]] — вёска ў [[Валожынскі раён|Валожынскім раёне]] ** [[Хутар Залессе, Вілейскі раён|Залессе]] — хутар у [[Вілейскі раён|Вілейскім раёне]] ** [[Вёска Залессе, Вілейскі раён|Залессе]] — вёска ў [[Вілейскі раён|Вілейскім раёне]] ** [[Вёска Залессе, Дзяржынскі раён|Залессе]] — вёска ў [[Дзяржынскі раён|Дзяржынскім раёне]] ** [[Пасёлак Залессе, Капыльскі раён|Залессе]] — пасёлак у [[Капыльскі раён|Капыльскім раёне]] ** [[Вёска Залессе, Маладзечанскі раён|Залессе]] — вёска ў [[Маладзечанскі раён|Маладзечанскім раёне]] ** [[Вёска Залессе, Мядзельскі раён|Залессе]] — вёска ў [[Мядзельскі раён|Мядзельскім раёне]] ** [[Вёска Залессе, Пухавіцкі сельсавет|Залессе]] — вёска ў [[Пухавіцкі сельсавет|Пухавіцкім сельсавеце]] [[Пухавіцкі раён|Пухавіцкага раёна]] ** [[Вёска Залессе, Пярэжырскі сельсавет|Залессе]] — вёска ў [[Пярэжырскі сельсавет|Пярэжырскім сельсавеце]] [[Пухавіцкі раён|Пухавіцкага раёна]] ** [[Вёска Залессе, Слуцкі раён|Залессе]] — вёска ў [[Слуцкі раён|Слуцкім раёне]] ** [[Вёска Залессе, Салігорскі раён|Залессе]] — вёска ў [[Салігорскі раён|Салігорскім раёне]] ** [[Вёска Залессе, Чэрвеньскі раён|Залессе]] — вёска ў [[Чэрвеньскі раён|Чэрвеньскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Залі́п'е''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Гомельская вобласць]]: ** [[Вёска Заліп'е|Заліп'е]] — вёска ў [[Гомельскі раён|Гомельскім раёне]] * [[Магілёўская вобласць]]: ** [[Пасёлак Заліп'е|Заліп'е]] — пасёлак у [[Бялыніцкі раён|Бялыніцкім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Зало́жжа''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Гомельская вобласць]]: ** [[Вёска Заложжа, Чачэрскі раён|Заложжа]] — вёска ў [[Чачэрскі раён|Чачэрскім раёне]] * [[Магілёўская вобласць]]: ** [[Вёска Заложжа, Чавускі раён|Заложжа]] — вёска ў [[Чавускі раён|Чавускім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Зало́ззе''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Залоззе, Полацкі раён|Залоззе]] — вёска ў [[Полацкі раён|Полацкім раёне]] * [[Гомельская вобласць]]: ** [[Вёска Залоззе, Рагачоўскі раён|Залоззе]] — вёска ў [[Рагачоўскі раён|Рагачоўскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Залу́жжа''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Брэсцкая вобласць]]: ** [[Вёска Залужжа, Бярозаўскі раён|Залужжа]] — вёска ў [[Бярозаўскі раён|Бярозаўскім раёне]] ** [[Вёска Залужжа, Драгічынскі раён|Залужжа]] — вёска ў [[Драгічынскі раён|Драгічынскім раёне]] ** [[Вёска Залужжа, Ганчароўскі сельсавет|Залужжа]] — вёска ў [[Ганчароўскі сельсавет|Ганчароўскім сельсавеце]] [[Ляхавіцкі раён|Ляхавіцкага раёна]] ** [[Вёска Залужжа, Крывошынскі сельсавет|Залужжа]] — вёска ў [[Крывошынскі сельсавет|Крывошынскім сельсавеце]] [[Ляхавіцкі раён|Ляхавіцкага раёна]] * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Залужжа, Бешанковіцкі раён|Залужжа]] — вёска ў [[Бешанковіцкі раён|Бешанковіцкім раёне]] ** [[Вёска Залужжа, Шумілінскі раён|Залужжа]] — вёска ў [[Шумілінскі раён|Шумілінскім раёне]] * [[Гомельская вобласць]]: ** [[Пасёлак Залужжа, Веткаўскі раён|Залужжа]] — пасёлак у [[Веткаўскі раён|Веткаўскім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Аграгарадок Залужжа|Залужжа]] — аграгарадок у [[Старадарожскі раён|Старадарожскім раёне]] ** [[Вёска Залужжа, Стаўбцоўскі раён|Залужжа]] — вёска ў [[Стаўбцоўскі раён|Стаўбцоўскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Залу́чча''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Залучча, Верхнядзвінскі раён|Залучча]] — вёска ў [[Верхнядзвінскі раён|Верхнядзвінскім раёне]] ** [[Вёска Залучча, Гарадоцкі раён|Залучча]] — вёска ў [[Гарадоцкі раён|Гарадоцкім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Заля́ддзе''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Заляддзе, Докшыцкі раён|Заляддзе]] — вёска ў [[Докшыцкі раён|Докшыцкім раёне]] ** [[Вёска Заляддзе, Ушацкі раён|Заляддзе]] — вёска ў [[Ушацкі раён|Ушацкім раёне]] * [[Гомельская вобласць]]: ** [[Пасёлак Заляддзе|Заляддзе]] — пасёлак у [[Гомельскі раён|Гомельскім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Вёска Заляддзе, Слуцкі раён|Заляддзе]] — вёска ў [[Слуцкі раён|Слуцкім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Заляша́ны''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Брэсцкая вобласць]]: ** [[Вёска Заляшаны, Камянецкі раён|Заляшаны]] — вёска ў [[Камянецкі раён|Камянецкім раёне]] * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Вёска Заляшаны, Ваўкавыскі раён|Заляшаны]] — вёска ў [[Ваўкавыскі раён|Ваўкавыскім раёне]] ** [[Вёска Заляшаны, Шчучынскі раён|Заляшаны]] — вёска ў [[Шчучынскі раён|Шчучынскім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Вёска Заляшаны, Клецкі раён|Заляшаны]] — вёска ў [[Клецкі раён|Клецкім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Замасто́чча''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Замасточча, Аршанскі раён|Замасточча]] — вёска ў [[Аршанскі раён|Аршанскім раёне]] ** [[Аграгарадок Замасточча, Віцебскі раён|Замасточча]] — аграгарадок у [[Віцебскі раён|Віцебскім раёне]] ** [[Аграгарадок Замасточча, Докшыцкі раён|Замасточча]] — аграгарадок у [[Докшыцкі раён|Докшыцкім раёне]] ** [[Вёска Замасточча, Бярэзінскі сельсавет|Замасточча]] — вёска ў [[Бярэзінскі сельсавет, Докшыцкі раён|Бярэзінскім сельсавеце]] [[Докшыцкі раён|Докшыцкага раёна]] * [[Магілёўская вобласць]]: ** [[Вёска Замасточча, Глускі раён|Замасточча]] — вёска ў [[Глускі раён|Глускім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Вёска Замасточча, Бярэзінскі раён|Замасточча]] — вёска ў [[Бярэзінскі раён|Бярэзінскім раёне]] ** [[Вёска Замасточча, Лагойскі раён|Замасточча]] — вёска ў [[Лагойскі раён|Лагойскім раёне]] ** [[Аграгарадок Замасточча, Мінскі раён|Замасточча]] — аграгарадок у [[Мінскі раён|Мінскім раёне]] ** [[Вёска Замасточча, Чэрвеньскі раён|Замасточча]] — вёска ў [[Чэрвеньскі раён|Чэрвеньскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Замасця́ны''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Вёска Замасцяны, Ашмянскі раён|Замасцяны]] — вёска ў [[Ашмянскі раён|Ашмянскім раёне]] ** [[Вёска Замасцяны, Ваўкавыскі раён|Замасцяны]] — вёска ў [[Ваўкавыскі раён|Ваўкавыскім раёне]] ** [[Вёска Замасцяны, Шчучынскі раён|Замасцяны]] — вёска ў [[Шчучынскі раён|Шчучынскім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Вёска Замасцяны, Івянецкі сельсавет|Замасцяны]] — вёска ў [[Івянецкі сельсавет|Івянецкім сельсавеце]] [[Валожынскі раён|Валожынскага раёна]] ** [[Вёска Замасцяны, Валожынскі сельсавет|Замасцяны]] — вёска ў [[Валожынскі сельсавет, Валожынскі раён|Валожынскім сельсавеце]] [[Валожынскі раён|Валожынскага раёна]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Замо́сце''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Замосце, Талачынскі раён|Замосце]] — вёска ў [[Талачынскі раён|Талачынскім раёне]] * [[Гомельская вобласць]]: ** [[Вёска Замосце, Веткаўскі раён|Замосце]] — вёска ў [[Веткаўскі раён|Веткаўскім раёне]] ** [[Вёска Замосце, Калінкавіцкі раён|Замосце]] — вёска ў [[Калінкавіцкі раён|Калінкавіцкім раёне]] ** [[Вёска Замосце, Петрыкаўскі раён|Замосце]] — вёска ў [[Петрыкаўскі раён|Петрыкаўскім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Вёска Замосце, Лагойскі раён|Замосце]] — вёска ў [[Лагойскі раён|Лагойскім раёне]] ** [[Вёска Замосце, Маладзечанскі раён|Замосце]] — вёска ў [[Маладзечанскі раён|Маладзечанскім раёне]] ** [[Вёска Замосце, Пухавіцкі раён|Замосце]] — вёска ў [[Пухавіцкі раён|Пухавіцкім раёне]] ** [[Вёска Замосце, Слуцкі раён|Замосце]] — вёска ў [[Слуцкі раён|Слуцкім раёне]] ** [[Вёска Замосце, Смалявіцкі раён|Замосце]] — вёска ў [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкім раёне]] ** [[Вёска Замосце, Уздзенскі раён|Замосце]] — вёска ў [[Уздзенскі раён|Уздзенскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Замо́шша''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Брэсцкая вобласць]]: ** [[Вёска Замошша, Баранавіцкі раён|Замошша]] — вёска ў [[Баранавіцкі раён|Баранавіцкім раёне]] ** [[Вёска Замошша, Іванаўскі раён|Замошша]] — вёска ў [[Іванаўскі раён|Іванаўскім раёне]] ** [[Хутар Замошша|Замошша]] — хутар у [[Лунінецкі раён|Лунінецкім раёне]] ** [[Вёска Замошша, Пружанскі раён|Замошша]] — вёска ў [[Пружанскі раён|Пружанскім раёне]] * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Замошша, Бешанковіцкі раён|Замошша]] — вёска ў [[Бешанковіцкі раён|Бешанковіцкім раёне]] ** [[Вёска Замошша, Браслаўскі раён|Замошша]] — вёска ў [[Браслаўскі раён|Браслаўскім раёне]] ** [[Вёска Замошша, Верхнядзвінскі раён|Замошша]] — вёска ў [[Верхнядзвінскі раён|Верхнядзвінскім раёне]] ** [[Вёска Замошша, Падсвільскі сельсавет|Замошша]] — вёска ў [[Падсвільскі сельсавет|Падсвільскім сельсавеце]] [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкага раёна]] ** [[Вёска Замошша, Пліскі сельсавет|Замошша]] — вёска ў [[Пліскі сельсавет, Глыбоцкі раён|Пліскім сельсавеце]] [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкага раёна]] ** [[Вёска Замошша, Бярэзінскі сельсавет|Замошша]] — вёска ў [[Бярэзінскі сельсавет, Докшыцкі раён|Бярэзінскім сельсавеце]] [[Докшыцкі раён|Докшыцкага раёна]] ** [[Вёска Замошша, Валкалацкі сельсавет|Замошша]] — вёска ў [[Валкалацкі сельсавет|Валкалацкім сельсавеце]] [[Докшыцкі раён|Докшыцкага раёна]] ** [[Вёска Замошша, Лепельскі раён|Замошша]] — вёска ў [[Лепельскі раён|Лепельскім раёне]] ** [[Вёска Замошша, Лёзненскі раён|Замошша]] — вёска ў [[Лёзненскі раён|Лёзненскім раёне]] ** [[Вёска Замошша, Полацкі раён|Замошша]] — вёска ў [[Полацкі раён|Полацкім раёне]] ** [[Вёска Замошша, Расонскі раён|Замошша]] — вёска ў [[Расонскі раён|Расонскім раёне]] ** [[Вёска Замошша, Багданаўскі сельсавет|Замошша]] — вёска ў [[Багданаўскі сельсавет, Сенненскі раён|Багданаўскім сельсавеце]] [[Сенненскі раён|Сенненскага раёна]] ** [[Вёска Замошша, Машканскі сельсавет|Замошша]] — вёска ў [[Машканскі сельсавет|Машканскім сельсавеце]] [[Сенненскі раён|Сенненскага раёна]] ** [[Вёска Замошша, Коханаўскі сельсавет|Замошша]] — вёска ў [[Коханаўскі сельсавет|Коханаўскім сельсавеце]] [[Талачынскі раён|Талачынскага раёна]] ** [[Вёска Замошша, Аболецкі сельсавет|Замошша]] — вёска ў [[Аболецкі сельсавет|Аболецкім сельсавеце]] [[Талачынскі раён|Талачынскага раёна]] ** [[Вёска Замошша, Воўкавіцкі сельсавет|Замошша]] — вёска ў [[Воўкавіцкі сельсавет|Воўкавіцкім сельсавеце]] [[Талачынскі раён|Талачынскага раёна]] ** [[Вёска Замошша, Серкавіцкі сельсавет|Замошша]] — вёска ў [[Серкавіцкі сельсавет|Серкавіцкім сельсавеце]] [[Талачынскі раён|Талачынскага раёна]] ** [[Вёска Замошша, Ушацкі раён|Замошша]] — вёска ў [[Ушацкі раён|Ушацкім раёне]] ** [[Вёска Замошша, Красналуцкі сельсавет|Замошша]] — вёска ў [[Красналуцкі сельсавет|Красналуцкім сельсавеце]] [[Чашніцкі раён|Чашніцкага раёна]] ** [[Вёска Замошша, Празямлянскі сельсавет|Замошша]] — вёска ў [[Празямлянскі сельсавет|Празямлянскім сельсавеце]] [[Чашніцкі раён|Чашніцкага раёна]] * [[Гомельская вобласць]]: ** [[Вёска Замошша, Жыткавіцкі раён|Замошша]] — вёска ў [[Жыткавіцкі раён|Жыткавіцкім раёне]] ** [[Вёска Замошша, Лельчыцкі раён|Замошша]] — вёска ў [[Лельчыцкі раён|Лельчыцкім раёне]] * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Вёска Замошша, Шчучынскі раён|Замошша]] — вёска ў [[Шчучынскі раён|Шчучынскім раёне]] * [[Магілёўская вобласць]]: ** [[Вёска Замошша, Асіповіцкі раён|Замошша]] — вёска ў [[Асіповіцкі раён|Асіповіцкім раёне]] ** [[Вёска Замошша, Быхаўскі раён|Замошша]] — вёска ў [[Быхаўскі раён|Быхаўскім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Вёска Замошша, Барысаўскі раён|Замошша]] — вёска ў [[Барысаўскі раён|Барысаўскім раёне]] ** [[Вёска Замошша, Даўгінаўскі сельсавет|Замошша]] — вёска ў [[Даўгінаўскі сельсавет, Вілейскі раён|Даўгінаўскім сельсавеце]] [[Вілейскі раён|Вілейскага раёна]] ** [[Вёска Замошша, Людвіноўскі сельсавет|Замошша]] — вёска ў [[Людвіноўскі сельсавет|Людвіноўскім сельсавеце]] [[Вілейскі раён|Вілейскага раёна]] ** [[Вёска Замошша, Акалоўскі сельсавет|Замошша]] — вёска ў [[Акалоўскі сельсавет|Акалоўскім сельсавеце]] [[Лагойскі раён|Лагойскага раёна]] ** [[Вёска Замошша, Акцябрскі сельсавет|Замошша]] — вёска ў [[Акцябрскі сельсавет, Лагойскі раён|Акцябрскім сельсавеце]] [[Лагойскі раён|Лагойскага раёна]] ** [[Вёска Замошша, Любанскі раён|Замошша]] — вёска ў [[Любанскі раён|Любанскім раёне]] ** [[Вёска Замошша, Слуцкі раён|Замошша]] — вёска ў [[Слуцкі раён|Слуцкім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Замо́шша 1''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Замошша 1, Полацкі раён|Замошша 1]] — вёска ў [[Полацкі раён|Полацкім раёне]] ** [[Вёска Замошша 1, Ушацкі раён|Замошша 1]] — вёска ў [[Ушацкі раён|Ушацкім раёне]] * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Вёска Замошша 1, Іўеўскі раён|Замошша 1]] — вёска ў [[Іўеўскі раён|Іўеўскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Замо́шша 2''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Замошша 2, Полацкі раён|Замошша 2]] — вёска ў [[Полацкі раён|Полацкім раёне]] ** [[Вёска Замошша 2, Ушацкі раён|Замошша 2]] — вёска ў [[Ушацкі раён|Ушацкім раёне]] * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Хутар Замошша 2|Замошша 2]] — хутар у [[Іўеўскі раён|Іўеўскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''За́мхава''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Замхава|Замхава]] — вёска ў [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкім раёне]] ** [[Хутар Замхава|Замхава]] — хутар у [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Замша́ны''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Брэсцкая вобласць]]: ** [[Вёска Замшаны, Маларыцкі раён|Замшаны]] — вёска ў [[Маларыцкі раён|Маларыцкім раёне]] * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Замшаны, Верхнядзвінскі раён|Замшаны]] — вёска ў [[Верхнядзвінскі раён|Верхнядзвінскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Замэ́чак''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Хутар Замэчак|Замэчак]] — хутар у [[Астравецкі раён|Астравецкім раёне]] ** [[Вёска Замэчак|Замэчак]] — вёска ў [[Смаргонскі раён|Смаргонскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Заняві́чы''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Брэсцкая вобласць]]: ** [[Вёска Занявічы, Пружанскі раён|Занявічы]] — вёска ў [[Пружанскі раён|Пружанскім раёне]] * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Вёска Занявічы, Гродзенскі раён|Занявічы]] — вёска ў [[Гродзенскі раён|Гродзенскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Запалле''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Вёска Запалле, Докшыцкі раён|За́палле]] — вёска ў [[Докшыцкі раён|Докшыцкім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Вёска Запалле, Любанскі раён|Запа́лле]] — вёска ў [[Любанскі раён|Любанскім раёне]] {{Неадназначнасць}} Назву '''Запо́лле''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Брэсцкая вобласць]]: ** [[Вёска Заполле, Баранавіцкі раён|Заполле]] — вёска ў [[Баранавіцкі раён|Баранавіцкім раёне]] ** [[Вёска Заполле, Брэсцкі раён|Заполле]] — вёска ў [[Брэсцкі раён|Брэсцкім раёне]] ** [[Вёска Заполле, Быценскі сельсавет|Заполле]] — вёска ў [[Быценскі сельсавет|Быценскім сельсавеце]] [[Івацэвіцкі раён|Івацэвіцкага раёна]] ** [[Вёска Заполле, Квасевіцкі сельсавет|Заполле]] — вёска ў [[Квасевіцкі сельсавет|Квасевіцкім сельсавеце]] [[Івацэвіцкі раён|Івацэвіцкага раёна]] ** [[Вёска Заполле, Ляхавіцкі раён|Заполле]] — вёска ў [[Ляхавіцкі раён|Ляхавіцкім раёне]] ** [[Вёска Заполле, Пінскі раён|Заполле]] — вёска ў [[Пінскі раён|Пінскім раёне]] ** [[Вёска Заполле, Пружанскі раён|Заполле]] — вёска ў [[Пружанскі раён|Пружанскім раёне]] * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Аграгарадок Заполле, Аршанскі раён|Заполле]] — аграгарадок у [[Аршанскі раён|Аршанскім раёне]] ** [[Вёска Заполле, Бешанковіцкі раён|Заполле]] — вёска ў [[Бешанковіцкі раён|Бешанковіцкім раёне]] ** [[Вёска Заполле, Браслаўскі раён|Заполле]] — вёска ў [[Браслаўскі раён|Браслаўскім раёне]] ** [[Вёска Заполле, Віцебскі раён|Заполле]] — вёска ў [[Віцебскі раён|Віцебскім раёне]] ** [[Вёска Заполле, Лепельскі раён|Заполле]] — вёска ў [[Лепельскі раён|Лепельскім раёне]] ** [[Вёска Заполле, Баравухскі сельсавет|Заполле]] — вёска ў [[Баравухскі сельсавет|Баравухскім сельсавеце]] [[Полацкі раён|Полацкага раёна]] ** [[Вёска Заполле, Вароніцкі сельсавет|Заполле]] — вёска ў [[Вароніцкі сельсавет|Вароніцкім сельсавеце]] [[Полацкі раён|Полацкага раёна]] ** [[Вёска Заполле, Сенненскі раён|Заполле]] — вёска ў [[Сенненскі раён|Сенненскім раёне]] ** [[Вёска Заполле, Талачынскі раён|Заполле]] — вёска ў [[Талачынскі раён|Талачынскім раёне]] ** [[Вёска Заполле, Вялікадолецкі сельсавет|Заполле]] — вёска ў [[Вялікадолецкі сельсавет|Вялікадолецкім сельсавеце]] [[Ушацкі раён|Ушацкага раёна]] ** [[Вёска Заполле, Глыбачанскі сельсавет|Заполле]] — вёска ў [[Глыбачанскі сельсавет|Глыбачанскім сельсавеце]] [[Ушацкі раён|Ушацкага раёна]] ** [[Вёска Заполле, Ушацкі сельсавет|Заполле]] — вёска ў [[Ушацкі сельсавет|Ушацкім сельсавеце]] [[Ушацкі раён|Ушацкага раёна]] ** [[Вёска Заполле, Шаркаўшчынскі раён|Заполле]] — вёска ў [[Шаркаўшчынскі раён|Шаркаўшчынскім раёне]] ** [[Вёска Заполле, Шумілінскі раён|Заполле]] — вёска ў [[Шумілінскі раён|Шумілінскім раёне]] * [[Гомельская вобласць]]: ** [[Вёска Заполле, Калінкавіцкі раён|Заполле]] — вёска ў [[Калінкавіцкі раён|Калінкавіцкім раёне]] ** [[Вёска Заполле, Лельчыцкі раён|Заполле]] — вёска ў [[Лельчыцкі раён|Лельчыцкім раёне]] ** [[Аграгарадок Заполле, Рагачоўскі раён|Заполле]] — аграгарадок у [[Рагачоўскі раён|Рагачоўскім раёне]] * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Вёска Заполле, Гродзенскі раён|Заполле]] — вёска ў [[Гродзенскі раён|Гродзенскім раёне]] ** [[Вёска Заполле, Дзятлаўскі раён|Заполле]] — вёска ў [[Дзятлаўскі раён|Дзятлаўскім раёне]] ** [[Вёска Заполле, Карэліцкі раён|Заполле]] — вёска ў [[Карэліцкі раён|Карэліцкім раёне]] ** [[Вёска Заполле, Лідскі раён|Заполле]] — вёска ў [[Лідскі раён|Лідскім раёне]] ** [[Вёска Заполле, Мастоўскі раён|Заполле]] — вёска ў [[Мастоўскі раён|Мастоўскім раёне]] ** [[Вёска Заполле, Навагрудскі раён|Заполле]] — вёска ў [[Навагрудскі раён|Навагрудскім раёне]] ** [[Вёска Заполле, Шчучынскі раён|Заполле]] — вёска ў [[Шчучынскі раён|Шчучынскім раёне]] * [[Магілёўская вобласць]]: ** [[Вёска Заполле, Бялыніцкі раён|Заполле]] — вёска ў [[Бялыніцкі раён|Бялыніцкім раёне]] ** [[Вёска Заполле, Завалочыцкі сельсавет|Заполле]] — вёска ў [[Завалочыцкі сельсавет|Завалочыцкім сельсавеце]] [[Глускі раён|Глускага раёна]] ** [[Вёска Заполле, Хваставіцкі сельсавет|Заполле]] — вёска ў [[Хваставіцкі сельсавет|Хваставіцкім сельсавеце]] [[Глускі раён|Глускага раёна]] ** [[Вёска Заполле, Дрыбінскі раён|Заполле]] — вёска ў [[Дрыбінскі раён|Дрыбінскім раёне]] ** [[Аграгарадок Заполле, Клічаўскі раён|Заполле]] — аграгарадок у [[Клічаўскі раён|Клічаўскім раёне]] ** [[Вёска Заполле, Мсціслаўскі раён|Заполле]] — вёска ў [[Мсціслаўскі раён|Мсціслаўскім раёне]] ** [[Вёска Заполле, Шклоўскі раён|Заполле]] — вёска ў [[Шклоўскі раён|Шклоўскім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Пасёлак Заполле, Капыльскі раён|Заполле]] — пасёлак у [[Капыльскі раён|Капыльскім раёне]] ** [[Вёска Заполле, Клецкі раён|Заполле]] — вёска ў [[Клецкі раён|Клецкім раёне]] ** [[Вёска Заполле, Крупскі раён|Заполле]] — вёска ў [[Крупскі раён|Крупскім раёне]] ** [[Вёска Заполле, Крайскі сельсавет|Заполле]] — вёска ў [[Крайскі сельсавет|Крайскім сельсавеце]] [[Лагойскі раён|Лагойскага раёна]] ** [[Вёска Заполле, Швабскі сельсавет|Заполле]] — вёска ў [[Швабскі сельсавет|Швабскім сельсавеце]] [[Лагойскі раён|Лагойскага раёна]] ** [[Аграгарадок Заполле, Слуцкі раён|Заполле]] — аграгарадок у [[Слуцкі раён|Слуцкім раёне]] ** [[Аграгарадок Заполле, Чэрвеньскі раён|Заполле]] — аграгарадок у [[Чэрвеньскі раён|Чэрвеньскім раёне]] {{Неадназначнасць}} 22u7qnvkf25fiww22v0y9v8sf87c6r5 0 304278 5152367 4447059 2026-06-07T19:59:09Z Siliyiw 169172 5152367 wikitext text/x-wiki Назву '''Пу́нькі''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** Пунькі — былая вёска ў [[Браслаўскі раён|Браслаўскім раёне]] ** [[Пунькі (Глыбоцкі раён)|Пунькі]] — былы хутар у [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкім раёне]] ** [[Пунькі (Чашніцкі раён)|Пунькі]] — вёска ў [[Чашніцкі раён|Чашніцкім раёне]] {{Неадназначнасць}} 6wts00gyjkbixjzmdo2n7gixjhur2m8 0 307629 5152378 5142864 2026-06-07T20:44:34Z Kurcke 159380 Coat of arms of Quebec (without crown).svg Корона была официально убрали с герба Квебека 23 января 2026 года. Источник: https://www.quebec.ca/gouvernement/portrait-quebec/drapeau-symboles-nationaux/armoiries 5152378 wikitext text/x-wiki [[Coat of arms of Quebec (without crown).svg|thumb|150px|Сучасны герб [[Квебек]]а]] [[Файл:Coat of arms of Quebec.svg|thumb|150px|Герб [[Квебек]]а 1939—2026]] [[Файл:Coat of arms of Québec (1868–1939).svg|thumb|150px|Герб [[Квебек]]а 1868—1939]] '''Герб Квебе́ка''' ({{lang-fr|Armoiries du Québec}}) — адзін з сімвалаў [[Канада|канадскай]] [[Правінцыі Канады|правінцыі]] [[Квебек]]. Герб Квебека быў прыняты і зацверджаны [[каралева Вікторыя|каралевай Вікторыяй]] у [[1868]] годзе, сучасны варыянт выкарыстоўваецца з [[1939]] года. == Апісанне == Герб уяўляе сабой [[Геральдычны шчыт|шчыт]], двойчы перасечаны на блакіт, чырвоны і золата. У блакіце тры залатыя [[лілея, геральдыка|лілеі]], у чырвоным залаты [[леапард]] з блакітным [[язык]]ом і [[кіпцюр]]амі, у золаце тры [[Зялёны колер|зялёныя]] [[кляновы ліст|кляновыя лісты]] з аднаго [[Корань расліны|кораня]]. Шчыт увянчаны каронай [[Цюдары|Цюдараў]], пад шчытом срэбная стужка з [[дэвіз]]ам правінцыі на [[Французская мова|французскай мове]] «Je me souviens» («Я памятаю»). Кампазіцыя герба адлюстроўвае розныя этапы ў гісторыі правінцыі. Геральдычныя лілеі сімвалізуюць французскі перыяд гісторыі Квебека, леапард — брытанскую карону, кляновыя ліст — Канаду. == Літаратура == * «Герб Квебека» інфармацыя на сайце ўрада Квебеку, абноўлена 14 студзень 2008 * Luc Bouvier. «Les armoiries du Québec d'hier à aujourd'hui», dans L'Action nationale, février 1999. * Gaston Deschênes. Les symboles d'identité québécoise, Québec: Publications du Québec, 1990, 39 pages ISBN 2-551-14189-3 == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{rq|wikify|translate}} {{Квебек у тэмах}} {{бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Квебек (правінцыя)]] [[Катэгорыя:Гербы паводле алфавіта]] d83ufcjmq3xu1nrnee6abq7jwicndzt 5152379 5152378 2026-06-07T20:45:21Z Kurcke 159380 5152379 wikitext text/x-wiki [[Файл:Coat of arms of Quebec (without crown).svg|thumb|150px|Сучасны герб [[Квебек]]а]] [[Файл:Coat of arms of Quebec.svg|thumb|150px|Герб [[Квебек]]а 1939—2026]] [[Файл:Coat of arms of Québec (1868–1939).svg|thumb|150px|Герб [[Квебек]]а 1868—1939]] '''Герб Квебе́ка''' ({{lang-fr|Armoiries du Québec}}) — адзін з сімвалаў [[Канада|канадскай]] [[Правінцыі Канады|правінцыі]] [[Квебек]]. Герб Квебека быў прыняты і зацверджаны [[каралева Вікторыя|каралевай Вікторыяй]] у [[1868]] годзе, сучасны варыянт выкарыстоўваецца з [[1939]] года. == Апісанне == Герб уяўляе сабой [[Геральдычны шчыт|шчыт]], двойчы перасечаны на блакіт, чырвоны і золата. У блакіце тры залатыя [[лілея, геральдыка|лілеі]], у чырвоным залаты [[леапард]] з блакітным [[язык]]ом і [[кіпцюр]]амі, у золаце тры [[Зялёны колер|зялёныя]] [[кляновы ліст|кляновыя лісты]] з аднаго [[Корань расліны|кораня]]. Шчыт увянчаны каронай [[Цюдары|Цюдараў]], пад шчытом срэбная стужка з [[дэвіз]]ам правінцыі на [[Французская мова|французскай мове]] «Je me souviens» («Я памятаю»). Кампазіцыя герба адлюстроўвае розныя этапы ў гісторыі правінцыі. Геральдычныя лілеі сімвалізуюць французскі перыяд гісторыі Квебека, леапард — брытанскую карону, кляновыя ліст — Канаду. == Літаратура == * «Герб Квебека» інфармацыя на сайце ўрада Квебеку, абноўлена 14 студзень 2008 * Luc Bouvier. «Les armoiries du Québec d'hier à aujourd'hui», dans L'Action nationale, février 1999. * Gaston Deschênes. Les symboles d'identité québécoise, Québec: Publications du Québec, 1990, 39 pages ISBN 2-551-14189-3 == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{rq|wikify|translate}} {{Квебек у тэмах}} {{бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Квебек (правінцыя)]] [[Катэгорыя:Гербы паводле алфавіта]] gv8y6qsiundzs4u5rp0gzo3bkwz7i3z 0 307633 5152377 4209647 2026-06-07T20:42:35Z Kurcke 159380 Coat of arms of Quebec (without crown).svg Корона была официально убрали с герба Квебека 23 января 2026 года. Источник: https://www.quebec.ca/gouvernement/portrait-quebec/drapeau-symboles-nationaux/armoiries 5152377 wikitext text/x-wiki [[Файл:Coat of arms of Quebec (without crown).svg|thumb|Дэвіз Квебека змешчаны пад [[Герб Квебека|гербам Квебека]]]] '''Je me souviens''' — афіцыйны дэвіз канадскай [[Квебек|правінцыі Квебек]], які перакладаецца з французскай мовы як «Я памятаю». == Паходжанне == У [[1883]] г. [[Эжэн-Эцьен Ташэ]], памочнік камісара па каронным землям у Квебека і архітэктар правінцыйнага будынка парламента выбраў дэвіз, высечаны ў камяні пад [[Герб Квебека|гербам Квебека]], які быў змешчаны над уваходнымі дзвярамі будынка парламенту<ref>Gouvernement du Québec. «[http://www.drapeau.gouv.qc.ca/devise/devise.html La devise du Québec] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160303191956/http://www.drapeau.gouv.qc.ca/devise/devise.html |date=3 сакавіка 2016 }}», in the site ''Drapeau et symboles nationaux'' of the Government of Quebec, updated January 14, 2008, retrieved August 19, 2008</ref>. Дэвіз затым стаў афіцыйна выкарыстоўвацца, хоць герб не быў зацверджаны афіцыйна да 1939 г.<ref name="La devise « Je me souviens »">Deschênes, Gaston. "[http://agora.qc.ca/reftext.nsf/Documents/Quebec_-_Etat--La_devise_Je_me_souviens_par_Gaston_Deschenes La devise " Je me souviens «]», in ''L'Encyclopédie de l'Agora'', online since September 14, 2001, updated May 20, 2006, retrieved August 19, 2008</ref>. {{зноскі}} {{Квебек у тэмах}} [[Катэгорыя:Дэвізы]] [[Катэгорыя:Квебек (правінцыя)]] phmxzonirvixdh5oqpqahdkxla98xcp 0 308052 5152496 5134276 2026-06-08T07:21:34Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152496 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст |імя = Лаік Рэмі |поўнае імя = |выява = |месца нараджэння = |грамадзянства = {{Сцягафікацыя|Францыя}} |рост = |вага = |пазіцыя = [[Нападнік (футбол)|нападнік]] |цяперашні клуб = |нумар = |маладзёжныя клубы = {{футбольная кар’ера |1994—1999|{{Сцяг|Францыя||20px}} АСПТТ Ліён| |1999—2006|{{Сцяг|Францыя||20px}} [[ФК Алімпік Ліён|Ліён]]| }} |клубы = {{футбольная кар’ера |2006—2008|{{Сцяг|Францыя||20px}} [[ФК Алімпік Ліён|Ліён]]|12 (0) |2008|{{арэнда}} {{Сцяг|Францыя||20px}} [[ФК Ланс|Ланс]]|10 (3) |2008—2010|{{Сцяг|Францыя||20px}} [[ФК Ніца|Ніца]]|68 (26) |2010—2013|{{Сцяг|Францыя||20px}} [[ФК Алімпік Марсель|Марсель]]|68 (27) |2013—2014|{{Сцяг|Англія||20px}} [[ФК Куінз Парк Рэйнджэрс|Куінз Парк Рэйнджэрс]]|16 (6) |2013—2014|{{арэнда}} {{Сцяг|Англія||20px}} [[ФК Ньюкасл Юнайтэд|Ньюкасл Юнайтэд]]|26 (14) |2014—2017|{{Сцяг|Англія||20px}} [[ФК Чэлсі|Чэлсі]]|32 (8) |2016—2017|{{арэнда}} {{Сцяг|Англія||20px}} [[ФК Крыстал Пэлас|Крыстал Пэлас]]|5 (0) |2017—2018|{{Сцяг|Іспанія||20px}} [[ФК Лас-Пальмас|Лас-Пальмас]]|12 (5) |2018|{{арэнда}} {{Сцяг|Іспанія||20px}} [[ФК Хетафэ|Хетафэ]]|11 (3) |2018—2020|{{Сцяг|Францыя||20px}} [[ФК Ліль|Ліль]]|46 (14) |2020—2022|{{Сцяг|Турцыя||20px}} [[ФК Рызеспор|Рызеспор]]|27 (7) |2022|{{Сцяг|Турцыя||20px}} [[ФК Адана Дэмірспор|Адана Дэмірспор]]|2 (0) |2023|{{Сцяг|Францыя||20px}} [[ФК Брэст (Францыя)|Брэст]]|0 (0) }} |нацыянальная зборная = {{футбольная кар’ера |2007|{{Сцяг|Францыя||20px}} [[Зборная Францыі па футболе U-20|Францыя (да 20)]]|5 (2) |2007—2008|{{Сцяг|Францыя||20px}} [[Зборная Францыі па футболе U-21|Францыя (да 21)]]|11 (3) |2009—2014|{{Сцяг|Францыя||20px}} [[Зборная Францыі па футболе|Францыя]]|30 (7) }} |абнаўленне даных пра клуб = 31 кастрычніка 2023 |абнаўленне даных пра зборную = 30 жніўня 2016 }} '''Лаі́к Рэмі́''' ({{lang-fr|Loïc Rémy}}; нар. {{ДН|2|1|1987}}, [[Рыё-ла-Пап]], [[Францыя]]) — [[Францыя|французскі]] футбаліст, нападнік. Ігрок [[Зборная Францыі па футболе|нацыянальнай зборнай Францыі]] (2009—2014). == Клубная кар’ера == Рэмі пачаў сваю кар’еру ў моладзевай камандзе «АСПТТ Ліён». Там яго знайшлі скаўты клуба «[[ФК Алімпік Ліён|Ліён]]», якія запрасілі маладога футбаліста да сябе. Пасля некалькіх гадоў у акадэміі клуба 11 кастрычніка 2006 года Рэмі падпісаў свой першы прафесійны кантракт тэрмінам на 3 гады. Праз 3 дні, 14 кастрычніка, дэбютаваў у асноўным складзе каманды ў матчы супраць «[[ФК Сент-Эцьен|Сент-Эцьена]]», замяніўшы на 73 хвіліне [[Сільвен Вільтор|Сільвена Вільтора]]. У 2008 годзе, не маючы дастатковай гульнявой практыкі, Лаік на правах арэнды перайшоў у склад клуба «[[ФК Ланс|Ланс]]». 5 чэрвеня 2008 года Рэмі перайшоў у склад «[[ФК Ніца|Ніцы]]». Сума трансферу склала 8 млн еўра, стаўшы найбуйнейшай у гісторыі клуба<ref>{{cite web|date = |url = http://www.football365.fr/france/infos-clubs/nice/article_242762_Nice-Arrivee-de-Remy.shtml|title = Nice: Arrivée de Rémy|publisher = Football365|access-date = |archive-url=https://web.archive.org/web/20090529201421/http://www.football365.fr/france/infos-clubs/nice/article_242762_Nice-Arrivee-de-Remy.shtml |archive-date=2009-05-29|language = fr }}</ref>. Ігрок дэбютаваў у складзе новай каманды 9 жніўня ў матчы супраць «[[ФК Гаўр|Гаўра]]», у якім яго каманда трывала паражэнне з лікам 0:1. У наступных 6 гульнях Рэмі забіў 6 галоў, у лік якіх увайшоў мяч у браму свайго былога клуба, «Ліёна». Надалей Лаік паказваў выдатную гульню, дзякуючы чаму быў запрошаны ў «[[ФК Алімпік Марсель|Марсель]]». Сума трансферу не была выкрытая, аднак, паводле некаторых звестак, яна ацэньваецца ў 15 млн еўра<ref>{{cite web|date = |url = http://www.guardian.co.uk/football/2010/aug/19/marseille-nice-loic-remy|title = Marseille set to seal £12.4m deal for Nice striker Loïc Rémy|publisher = The Guardian|access-date = |language = en }}</ref>. 13 студзеня 2013 года Рэмі афіцыйна далучыўся да складу англійскага клуба «[[ФК Куінз Парк Рэйнджэрс|Куінз Парк Рэйнджэрс]]», які на той час імкнуўся захаваць месца ў [[Прэм’ер-ліга|Прэм’ер-лізе]], аднак паводле вынікаў сезона клуб вылецеў у дывізіён ніжэй. 5 жніўня ігрок на правах арэнды перайшоў у клуб «[[ФК Ньюкасл Юнайтэд|Ньюкасл Юнайтэд]]». Пасля цудоўных выступаў за «Ньюкасл» у 2014 годзе ігрок вярнуўся ў «Куінз Парк Рэйнджэрс», які зноў патрапіў у Прэм’ер-лігу, аднак у хуткім часе перайшоў у «[[ФК Чэлсі|Чэлсі]]». У лонданскім клубе Лаік стаў звычайна выхадзіць на замену [[Дыегу да Сілва Коста|Дыегу Коста]] ў канцы матча. 30 жніўня 2016 года на правах арэнды перайшоў у «[[ФК Крыстал Пэлас|Крыстал Пэлас]]»<ref>{{cite web|date = |url = http://by.tribuna.com/football/1043480621.html|title = «Кристал Пэлас» арендовал у «Челси» Реми|website = by.tribuna.com|access-date = |language = ru }}</ref>. 1 верасня 2017 года, пакінуўшы «Чэлсі», падпісаў двухгадовы кантракт з іспанскім «[[ФК Лас-Пальмас|Лас-Пальмасам]]»<ref>{{cite web|date = |url = https://by.tribuna.com/football/1055278599.html|title = Реми подписал двухлетний контракт с «Лас-Пальмас»|website = by.tribuna.com|access-date = |language = ru|url-status = dead|archive-date = 11 верасня 2017|archive-url = https://web.archive.org/web/20170911203758/https://by.tribuna.com/football/1055278599.html}}</ref>. У студзені 2018 года з-за канфлікту з галоўным трэнерам адправіўся ў арэнду ў «[[ФК Хетафэ|Хетафэ]]»<ref>{{cite web|date = |url = https://by.tribuna.com/football/1059702138.html|title = Реми перешел в «Хетафе»|website = by.tribuna.com|access-date = |language = ru }}</ref>. У ліпені 2018 года стаў іграком «[[ФК Ліль|Ліля]]»<ref>{{cite web|date = |url = https://by.tribuna.com/football/1065207345.html|title = Лоик Реми перешел в «Лилль»|website = by.tribuna.com|access-date = |language = ru }}</ref>. У жніўні 2020 года перайшоў у турэцкі «[[ФК Рызеспор|Рызеспор]]», а ў лютым 2022 года далучыўся да клуба «[[ФК Адана Дэмірспор|Адана Дэмірспор]]», дзе гуляў да канца сезона 2021/22. У лютым 2023 года падпісаў кантракт з «[[ФК Брэст (Францыя)|Брэстам]]». Пакінуў клуб летам 2023 года, а ў кастрычніку 2023 года абвясціў пра завяршэнне прафесійнай кар’еры. == Міжнародная кар’ера == 24 сакавіка 2008 года з-за траўмы [[Цьеры Анры]] Рэмі ўпершыню быў выкліканы ў склад [[зборная Францыі па футболе|зборнай Францыі]] на таварыскія гульні супраць [[зборная Англіі па футболе|зборнай Англіі]] і [[зборная Малі па футболе|Малі]]. Рэмі выйшаў на поле ў матчы супраць зборнай Малі, замяніўшы на 54-й хвіліне сустрэчы [[Самір Насры|Саміра Насры]]. 9 кастрычніка 2010 года Лаік забіў першы мяч за зборную, паразіўшы браму [[зборная Румыніі па футболе|зборнай Румыніі]] ў адборачным раўндзе да [[чэмпіянат Еўропы па футболе 2012|чэмпіянату Еўропы 2012]]. == Дасягненні == '''«Ліён»''': * [[Чэмпіянат Францыі па футболе|Чэмпіён Францыі]] (2): 2007, 2008 * Уладальнік [[Суперкубак Францыі па футболе|Суперкубка Францыі]]: 2007 '''«Марсель»''': * Уладальнік [[Кубак французскай лігі па футболе|Кубка французскай лігі]]: 2011 * Уладальнік [[Суперкубак Францыі па футболе|Суперкубка Францыі]]: 2011 '''«Чэлсі»''': * [[Чэмпіянат Англіі па футболе|Чэмпіён Англіі]]: 2015 * Уладальнік [[Кубак Футбольнай лігі|Кубка Футбольнай лігі]]: 2015 == Крыніцы == {{reflist}} == Спасылкі == {{Commons}} {{Бібліяінфармацыя}} {{Склад зборнай Францыі па футболе на чэмпіянаце свету 2014}} {{DEFAULTSORT:Рэмі Лаік}} [[Катэгорыя:Футбалісты Францыі]] [[Катэгорыя:Ігракі зборнай Францыі па футболе]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Алімпік Ліён]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Ланс]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Ніца]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Алімпік Марсель]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Куінз Парк Рэйнджэрс]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Ньюкасл Юнайтэд]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Чэлсі]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Крыстал Пэлас]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Лас-Пальмас]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Хетафэ]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Ліль]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Рызеспор]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Адана Дэмірспор]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Брэст]] 46aghqkfzi851k8vg6nc23n115ypu8o 0 316842 5152552 4865464 2026-06-08T10:32:28Z Makenzis 56337 5152552 wikitext text/x-wiki {{Футбольны клуб |Назва = Балоння |Лагатып = <!--BolognaFootballClubLogo.png--> |ПоўнаяНазва = Bologna Football Club 1909 SpA |Мянушкі = |Заснаваны = [[1909]] |Расфарміраваны = |Горад = [[Балоння]], [[Італія]] |Стадыён = [[Стадыа Рэната Даль’Ара]] |Умяшчальнасць = 38 279 |Прэзідэнт = |Трэнер = |Чэмпіянат = [[Серыя A]] |Сезон = [[Серыя A 2025/2026|2025/26]] |Месца = 8 месца |Сайт = http://www.bolognafc.it/ | pattern_la1 = _bologna2425h | pattern_b1 = _bologna2425h | pattern_ra1 = _bologna2425h | pattern_sh1 = _bologna2425h | pattern_so1 = _bologna2425hl | leftarm1 = 04043D | body1 = CE0000 | rightarm1 = 04043D | shorts1 = FFFFFF | socks1 = 000040 | pattern_la2 = _bologna2425a | pattern_b2 = _bologna2425a | pattern_ra2 = _bologna2425a | pattern_sh2 = _bologna2425a | pattern_so2 = _bologna2425al | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = 00003B | socks2 = FFFFFF | pattern_b3 = _bologna2425T | body3 = 001177 | pattern_la3 = _bologna2425T | leftarm3 = 001177 | pattern_ra3 = _bologna2425T | rightarm3 = 001177 | pattern_sh3 = _bologna2425T | shorts3 = 001177 | pattern_so3 = _bologna2425Tl | socks3 = 001177 }} '''«Бало́ння»''' ({{lang-it|Bologna F.C. 1909}}) — італьянскі футбольны клуб з горада [[Балоння]], які размяшчаецца ў правінцыі [[Эмілія-Раманья]]. Заснаваны ў [[1909]] годзе і рэфармаваны ў 1993 годзе. Сяміразовы [[Чэмпіянат Італіі па футболе|чэмпіён Італіі]], двухразовы ўладальнік [[Кубак Італіі па футболе|Кубка Італіі]]. Клуб мае мянушку «rossoblù» з-за чырвоных і сініх паласатых кашуляў, якія з’яўляюцца традыцыйнымі для клуба. Чырвоны і сіні, таксама, з’яўляюцца афіцыйнымі колерамі гораду. Хатнія матчы «Балоння» праводзіць на стадыёне [[Стадыа Рэната Даль’Ара|«Рэната Даль’Ара»]], які здольны змясціць 38 279 гледачоў. За сваю гісторыю клуб перамагаў у італьянскім чэмпіянаце сем разоў. Яны з’яўляюцца шостай самай паспяховай камандай у [[Серыя A|Серыі A]]. На міжнароднай арэне каманда дамагалася перамогі ў [[Кубак Інтэртота|Кубку Інтэртота]] і [[Кубак Мітропы|Кубку Мітропы]]. [[Серыя A 1998/1999|Сезон 1998/99]] можна лічыць адным з самым паспяховых: каманда здолела дабрацца да паўфіналу [[Кубак УЕФА|Кубка УЕФА]], дзе саступіла марсельскаму [[ФК Алімпік Марсель|«Алімпіку»]]. У [[Серыя B 2007/2008|сезоне 2007/08]] каманда заваявала пуцёўку ў Серыю А, вярнуўшыся пасля вылету ў [[Серыя A 2004/2005|сезоне 2004/05]]. == Гісторыя == === Раннія гады === Футбольны клуб «Балоння» быў сфарміраваны [[Эміліа Арнштайн]]ам, аўстрыйцам, які зацікавіўся футболам, калі вучыўся ва ўніверсітэтах у [[Вена|Вене]] і [[Прага|Празе]]. Ён і яго брат раней заснавалі яшчэ адзін футбольны клуб, «Black Star», у [[Аўстрыя|Аўстрыі]]. Клуб быў заснаваны 3 кастрычніка 1909 года. Паводле яго фарміравання, Карла Сандоні стаў спонсарам клуба і генеральным менеджарам, швейцарац Луі Раўш стаў прэзідэнтам клуба, шляхціч [[Гвіда дэла Вале]] стаў віцэ-прэзідэнтам, Энрыка Пеналля стаў сакратаром клуба, Серхіа Лампронці касірам клуба, у той час як Эміліа Арнштайн і Леонэ Вінчэнцы сталі клубнымі дарадцамі. 20 сакавіка 1910 года «Балоння» адыграла сваю першую гульню супраць клуба «Віртус». «Балоння» стала мацней сваіх супернікаў, атрымаўшы перамогу з лікам 9:1. Свой першы сезон клуб правёў у рэгіянальнай лізе, у якасці капітана ў тыя часы выступаў [[Арыга Градзі]]. «Балоння» атрымала перамогу ў розыгрышу лігі і прасунулася ў лігу Венета-Эміліяна. Клуб правёў чатыры сезоны ў гэтай лізе, ніколі не занімаючы месца ніжэйшае за пятае. «Балоння» атрымала пуцёўку ў Паўночную Лігу, перш чым усе футбольныя лігі былі адкладзены з-за пачатку [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]]. === 1920-я гады === Пасля [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]] выступы «Балонні» сталі больш паспяховымі. Першыя дасягненні паўфіналу Паўночнага італьянскага чэмпіянату ў сезоне 1919/20, былі перасягнуты ў наступным сезоне, калі клуб дасягнуў фіналу, дзе саступіў з лікам 2:1 клубу [[ФК Про Верчэлі|«Про Верчэлі»]]. У сезоне 1923/24 клуб зноў заняў другое месца ў Паўночнай італьянскай лізе, атрымаўшы паражэнне ў фінале ад чэмпіёна Італіі таго года, клуба [[ФК Джэноа|«Джэноа»]]. == Склад == ''Станам на люты 2024 года.'' {{Склад}} <!--{{Ігрок|2|{{Сцяг|Англія}}|Аб|[[Льюіс Бінкс]]||2001}}--> {{Ігрок|3|{{Сцяг|Аўстрыя}}|Аб|[[Штэфан Пош]]||1997}} {{Ігрок|4|{{Сцяг|Сербія}}|Аб|[[Міхайла Іліч]]||2003}} <!--{{Ігрок|4|{{Сцяг|Уругвай}}|Аб|[[Хаакін Соса]]||2002}}--> {{Ігрок|5|{{Сцяг|Францыя}}|Аб|[[Адама Сумааро]]||1992}} {{Ігрок|6|{{Сцяг|Харватыя}}|ПА|[[Нікола Мора]]||1998}} {{Ігрок|7|{{Сцяг|Італія}}|ПА|[[Рыкарда Арсаліні]]||1997}} {{Ігрок|8|{{Сцяг|Швейцарыя||18px}}|ПА|[[Рэма Фройлер]]||1992}} {{Ігрок|9|{{Сцяг|Нідэрланды}}|Нап|[[Джошуа Зіркзэ]]||2001}} <!--{{Ігрок|9|{{Сцяг|Аўстрыя}}|Нап|[[Марка Арнаутавіч]]||1989}}--> {{Ігрок|10|{{Сцяг|Швецыя}}|ПА|[[Еспер Карлсан]]||1998}} {{Ігрок|11|{{Сцяг|Швейцарыя||18px}}|Нап|[[Дан Ндае]]||2000}} <!--{{Ігрок|14|{{Сцяг|Італія}}|Аб|[[Кевін Баніфацы]]||1996}}--> {{Ігрок|15|{{Сцяг|Данія}}|Аб|[[Віктар Крысціянсен]]||2002}} {{Ігрок|16|{{Сцяг|Італія}}|Аб|[[Тамаза Караца]]||2004}} {{Ігрок|17|{{Сцяг|Марока}}|ПА|[[Усама Эль-Азузі]]||2001}} {{Ігрок|18|{{Сцяг|Аргенціна}}|Нап|[[Сант’яга Кастра]]||2004}} <!--{{Ігрок|18|{{Сцяг|Італія}}|Нап|[[Антоніа Раймонда]]||2004}}--> <!--{{Ігрок|18|{{Сцяг|Ісландыя}}|ПА|[[Андры Фанар Бальдзюрсан]]||2002}}--> {{Ігрок|19|{{Сцяг|Шатландыя}}|ПА|[[Льюіс Фергюсан]]|[[капітан (футбол)|капітан]]|1999}} {{Падзел складу}} {{Ігрок|20|{{Сцяг|Швейцарыя||18px}}|ПА|[[Мішэль Эбішэр]]||1997}} <!--{{Ігрок|20|{{Сцяг|Канада}}|Бр|[[Себасцьян Брэза]]||1998}}--> {{Ігрок|21|{{Сцяг|Данія}}|Нап|[[Енс Одгар]]||1999}} {{Ігрок|22|{{Сцяг|Грэцыя}}|Аб|[[Харалампас Лікаяніс]]||1993}} {{Ігрок|23|{{Сцяг|Італія}}|Бр|[[Нікола Баньяліні]]||2004}} <!--{{Ігрок|24|{{Сцяг|Італія}}|Аб|[[Рыкарда Сціванела]]||2004}}--> <!--{{Ігрок|25|{{Сцяг|Фінляндыя}}|ПА|[[Ніклас Пюхція]]||2003}}--> {{Ігрок|26|{{Сцяг|Калумбія}}|Аб|[[Джон Лукумі]]||1998}} {{Ігрок|28|{{Сцяг|Польшча}}|Бр|[[Лукаш Скарупскі]]||1991}} {{Ігрок|29|{{Сцяг|Італія}}|Аб|[[Ларэнца Дэ Сільвестры]]||1988}} {{Ігрок|31|{{Сцяг|Нідэрланды}}|ПА|[[Сэм Бёкема]]||1998}} {{Ігрок|33|{{Сцяг|Італія}}|Аб|[[Рыкарда Калаф’ёры]]||2002}} {{Ігрок|34|{{Сцяг|Італія}}|Бр|[[Федэрыка Равалья]]||1999}} {{Ігрок|56|{{Сцяг|Бельгія}}|ПА|[[Алексіс Салемакерс]]||1999}} {{Ігрок|66|{{Сцяг|Тога}}|Аб|[[Уіздам Амі]]||2005}} <!--{{Ігрок|74|{{Сцяг|Італія}}|Нап|[[Джанмарка Канджана]]||2001}}--> <!--{{Ігрок|77|{{Сцяг|Нідэрланды}}|Нап|[[Сідні ван Хойданк]]||2000}}--> <!--{{Ігрок|77|{{Сцяг|Гана}}|Аб|[[Эбенезер Анан]]||2002}}--> {{Ігрок|80|{{Сцяг|Італія}}|ПА|[[Джавані Фабіян]]||2003}} {{Ігрок|82|{{Сцяг|Польшча}}|ПА|[[Кацпар Урбанскі]]||2004}} <!--{{Ігрок||{{Сцяг|Нігерыя}}|Нап|[[Аржы Акванкво]]||1998}}--> <!--{{Ігрок||{{Сцяг|Італія}}|Нап|[[Мація Пальюка]]||2002}}--> {{Канец складу}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} * [http://www.bolognafc.it/ Афіцыйны сайт] * [http://www.noirossobluweb.it/ Сайт заўзятараў клуба] {{Бібліяінфармацыя}} {{Серыя A}} {{Чэмпіёны Італіі па футболе}} [[Катэгорыя:Футбольныя клубы Італіі|Балоння]] [[Катэгорыя:ФК Балоння| ]] rcvbn9hkikbvpe1hir2qiuio26ipdn2 0 322186 5152506 4607541 2026-06-08T08:05:47Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152506 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Рачыцкі}} {{Асоба |партрэт = Raczycki-2-2.jpg |подпіс = Леанард Рачыцкі, 1920-я гады}} '''Леанард Рачыцкі''' ({{lang-pl|Leonard Rzeczycki}}; {{ДН|1|3|1901}}, фальварак Белае, [[Дзісенскі павет (Расійская імперыя)|Дзісенскі павет]], [[Віленская губерня]], [[Расійская імперыя]] — {{ДС|22|1|1978}}, [[Свябодзін]], [[Польская Народная Рэспубліка]]) — [[Глыбокае|глыбоцкі]] краязнаўца, фатограф, чыноўнік Дзісненскай павятовай адміністрацыі ў [[Глыбокае|Глыбокім]]. == Біяграфія == === Жыццё ў Глыбокім === Нарадзіўся 1 сакавіка 1901 года<ref name="szukaj">[https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/en/c/portal/update_language?p_l_id=94668&redirect=%2Fen%2Fseria%3Fp_p_id%3DSeria%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_Seria_delta%3D60%26_Seria_nameofjsp%3Djednostki%26_Seria_resetCur%3Dfalse%26_Seria_id_serii%3D453926%26_Seria_cur%3D66&languageId=ru_RU Seria]{{Недаступная спасылка}}</ref>. Паходзіў з фальварка Белае ля [[Падсвілле|Падсвілля]], з сям’і засцянковай шляхты. Жыў з сям’ёй у [[Глыбокае|Глыбокім]] па вуліцы Габрыэля Нарутовіча ў «калоніі ўраднікаў». Працаваў адміністрацыйным сакратаром у павятовай адміністрацыі. Аўтар шматлікіх краязнаўчых фатаграфій з жыцця Глыбокага 1920-1930-х гадоў. Яго здымкі сталіся відарысамі для вялікай колькасці глыбоцкіх паштовак выданняў 1920-1930-х гг. Здымкі Леанарда Рачыцкага з калекцыі Глыбоцкага гісторыка-краязнаўчага музея і прыватных збораў выкарыстоўваюцца ў кніжнай і сувенірнай прадукцыі ў якасці ілюстрацый. Пасля [[Уз’яднанне Заходняй Беларусі з БССР|уз’яднання Заходняй Беларусі з БССР]], 3 красавіка 1940 года Леанард Рачыцкі, як колішні супрацоўнік польскай павятовай адміністрацыі, быў арыштаваны органамі [[НКУС БССР]] і змешчаны ў турму ў [[Беразвечча|Беразвеччы]], пасля пераведзены ў [[Вілейка|Вілейку]]. Рашэннем «тройкі» асуджаны да 8 гадоў лагераў. Быў высланы на поўнач СССР у раён Архангельска. Змяшчаўся ў Ануфрыеўцы і 105-м Лагпункту. Сям’я Леанарда Рачыцкага, як сям’я «ворага народу»: жонка Вера (у дзявоцтве Дрозд), дочкі — дзесяцігадовая Соф’я і трохгадовая Ірына былі высланыя ў Казахстан. === Вайсковы шлях === Пасля германскага ўварвання ў СССР — 30 ліпеня 1941 года генерал [[Уладзіслаў Сікорскі]] падпісаў з [[Іван Міхайлавіч Майскі|І. М. Майскім]], савецкім амбасадарам у Англіі, умову з СССР пра аднаўленне дыпламатычных адносінаў і пакт аб стварэнні Войска Польскага на Усходзе. У 1941—1942 гадах Сікорскі ўдзельнічаў у стварэнні польскіх вайсковых фармацый генерала Уладзіслава Андэрса, якія фармаваліся ў раёне Бузулука і пасля перакінутыя на [[Блізкі Усход]]. Гэтая вестка дайшла і да рэпрэсаванага Леанарда Рачыцкага, які меў пэўныя праблемы са здароўем (хворыя ныркі). Каб не памерці ад хвароб і знясілення ў ГУЛАГу, Рачыцкі ўступіў ў польскі корпус генерала Андэрса. Па дарозе ў Бузулук, дзе фармавалася Войска Польскае, наведаў сяло Ермак Паўладарскай вобласці Казахстана, дзе ў высылцы знаходзілася жонка і дзве дачкі. Сям’я жыла ў поўнай галечы, галадала. Праз Іран, Палестыну, Егіпет, Паўднёвую Афрыку, Шатландыю Леанард Рачыцкі трапіў у 1-ю бронетанкавую дывізію брыгаднага генерала Станіслава Мачка. Служыў камандзірам узвода. Вайсковы шлях праходзіў па тэрыторыі Францыі, Бельгіі, Галандыі і Нямеччыны. Удзельнічаў у шматлікіх баях. Зрабіў некалькі сотняў фотаздымкаў польскіх жаўнераў. Са жніўня 1944 года ваяваў у Нармандыі. Браў удзел у бітве пад Каннамі. У красавіку 1945 года цяжка паранены, пасля шпіталя праходзіў рэабілітацыю ў Англіі. === Пасляваеннае жыццё === У канцы 1947 года Леанард Рачыцкі прыехаў на сталае жыхарства ў Польшчу да сваёй сям’і, якая ў 1946 годзе, пасля высылкі ў Казахстан, атрымала дазвол на пераезд у Польшчу. У 1948 годзе сям’я Рачыцкіх пасялілася ў [[Свябодзін]]е, дзе Леанард Рачыцкі працаваў у старостве. Памёр 22 студзеня 1978 года<ref name="szukaj"/> ў Свябодзіне. Леанард Рачыцкі напісаў рукапіс успамінаў, які ў 2008 годзе яго дочкі Соф’я Пякарская і Ірына Рачыцкая, са здымкамі бацькі, выдалі кнігай «Татуся, стукаюць…», Свябодзін, 2008 («Tatusiu, pukają…»). Назва кнігі — гэта вобраз, які адбівае лад жыцця ў Глыбокім у першыя месяцы савецкай улады, чаканне арышту і грукання ў дзверы НКУСаўцаў. === Узнагароды === Да Дня незалежнасці Польшчы ў 1937 годзе быў уганараваны срэбным Крыжам заслугі. Вайсковыя ўзнагароды: польскія — Бронзавы Крыж Заслугі з Мячамі, брытанскія — Вайсковы Медаль 1939/45; Медаль за Абарону Францыі і Нямеччыны — Зорка 1939/45 Зорка. Па вяртанні ў Польшчу атрымаў: Медаль Перамогі і Свабоды 1945, нагрудны Знак Грунвальда. == Крыніцы == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Рачыцкі Леанард}} [[Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР]] mreujs73hsn66j3sb67r0oc42fn21uv 0 331694 5152373 4432503 2026-06-07T20:11:05Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152373 wikitext text/x-wiki {{Гміна Польшчы |Беларуская назва = Кшыкосы |Арыгінальная назва = {{lang-pl|Krzykosy}} |Герб = POL gmina Krzykosy COA.svg |Сцяг = POL gmina Krzykosy flag.svg |Статус = [[вясковая гміна]] |Павет2 = [[Сьрэдскі павет (Велікапольскае ваяводства)|Сьрэдскі павет]] |Салецтвы = 12 |Цэнтр = [[Кшыкосы, Сьрэдскі павет|Кшыкосы]] |Заснавана = |Глава = Анджай Яніцкі |Від главы = [[Войт]] |Мовы = |Насельніцтва = 6721 |Год = 2011 |Шчыльнасць = 61 |Плошча = 110,47 |Карта = |Памер карты = |Карта гміны = |Памер карты гміны = |TERYT = 3025022 |Тэлефонны код = 61 |Паштовы код = |Аўтамабільны код = PSR |Сайт = http://www.krzykosy.pl/ |Заўвагі = }} '''Кшыко́сы'''<ref>{{ТКП-Польшча}}</ref> ({{lang-pl|Krzykosy}}) — [[вясковая гміна]] ў [[Польшча|Польшчы]], уваходзіць у склад [[Сьрэдскі павет (Велікапольскае ваяводства)|Сьрэдскага павета]] [[Велікапольскае ваяводства|Велікапольскага ваяводства]]. Сядзіба размешчана ў [[Кшыкосы, Сьрэдскі павет|Кшыкосах]]. Плошча гміны складае 110,47 км². Станам на [[2011]] год у гміне Кшыкосы пражывалі 6721 чалавек, шчыльнасць — 61 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 12 [[салецтва]]ў. <!-- == Населеныя пункты == На тэрыторыі гміны размешчаны ? населеных пунктаў. --> {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} * [http://www.krzykosy.pl/ Афіцыйная старонка] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160524082341/http://www.krzykosy.pl/ |date=24 мая 2016 }} {{Сьрэдскі павет (Велікапольскае ваяводства)}} {{Заліўка гмін Польшчы}} [[Катэгорыя:Гміны Сьрэдскага павета (Велікапольскае ваяводства)]] 4655b6mnkkb48cakjpnf3zk261pzyez 0 334921 5152470 4755203 2026-06-08T06:34:05Z Autumndancer 168015 5152470 wikitext text/x-wiki {{значэнні2|Палатка (значэнні)}} [[Файл:First aid point in Georgia during the Russo-Turkish war in 1878.jpg|thumb|250px|Палатачны лагер, [[Руская імператарская армія|Руская армія]], [[Руска-Турэцкая вайна, 1877—78|Руска-Турэцкая вайна]] 1878 год.]] [[Файл:Советская армейская палатка УСТ-56.JPG|thumb|250px|Савецкая армейская палатка [[УСТ-56]].]] [[Файл:Военные сборы 1986 год.jpg|thumb|250px|Летні палатачны лагер, [[Савецкая армія]], 1986 год.]] [[Файл:Nammatjknoydart.jpg|thumb|250px|Палатка «паўбочка».]] '''Пала́тка''' — часовае [[жыллё]] з тканіны, зборна-разборная канструкцыя, якая хутка ўсталёўваецца і прызначаная для абароны ад неспрыяльнага надвор'я і часовага размяшчэння і пражывання людзей, правядзення работ, гаспадарчых патрэб, а таксама складавання розных матэрыялаў, маёмасці і апаратуры ў [[палявыя ўмовы|палявых умовах]]. Шырока ўжываецца для арганізацыі часовых паселішчаў [[турыст]]амі, вандроўнікамі, [[Узброеныя сілы|узброенымі сіламі]], а таксама прадстаўнікамі мабільных прафесій — глебазнаўцамі, [[археолаг]]амі, [[геолаг]]амі, [[чабан]]амі і т. п.<ref>{{Cite web |title=Даведнік турыста. Палатка |url=http://trasa.ru/snar_palat.html |accessdate=21 чэрвеня 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110930020358/http://trasa.ru/snar_palat.html |archivedate=30 верасня 2011 |url-status=dead }}</ref> Некаторыя палаткі могуць таксама выкарыстоўвацца ў якасці адзежы (гл. [[плашч-палатка]]). У літаратуры сустракаюцца словазлучэнні '''палатачны гарадок''' і '''палатачны лагер''', якія азначаюць размяшчэнне некалькіх (мноства) палатак у адным месцы, для тых ці іншых мэт. == Тыпы палатак паводле выкарыстання == '''Штурмавыя палаткі''' выкарыстоўваюцца ў складаных горных паходах і працяглых узыходжаннях. Сярэдняй вагі, трывалыя, умерана аб'ёмныя, збіраюцца хутка. Калі добра зроблена — вытрымае любое надвор'е. За кошт адшпільваемых сетак рознай шчыльнасці лёгка рэгулюецца мікраклімат. Калі тканіна добрая — прыкметна выграваецца дыханнем нават аднаго чалавека. '''Штурмавыя ультралёгкія палаткі''' выкарыстоўваюцца для так званага «альпійскага» стылю ўзыходжанняў, пры невялікай працягласці маршруту. Асноўныя характарыстыкі штурмавых палатак — вага і памеры. Вельмі лёгкія, вельмі трывалыя, вельмі маленькія, збіраюцца хутка. Жыць доўга ў іх цяжка, бо нават сесці праблематычна. '''Экспедыцыйныя''' палаткі — падобныя на штурмавыя, але разлічаны на выкарыстанне пры меней экстрэмальным надвор'і. Звычайна няма снежных спадніц, тканіна прасцей, звычайна трохі большы аб'ём у тым жа класе. Добры варыянт для лясных начлегаў у сярэдняй паласе. '''Трекінгавыя''' палаткі — падобныя на экспедыцыйныя, але яшчэ прасцей, бо не разлічаны на вятры і сур'ёзную непагадзь. Бяруцца для начлегаў на абсталяваных стаянках уздоўж сцяжыны. '''Палаткі для базавага лагера''' — для «гімалайскага» стылю ўзыходжанняў, калі па ходзе ўзыходжання ставяцца базавыя лагеры. Палатка для базавага лагера разлічана на тое, каб доўга прастаяць на адным месцы пры любым надвор'і, таму яна павінна быць ветраўстойлівая, яе канструкцыя — досыць трывалай, каб вытрымліваць ціск ветра і снега. Аб'ём яе досыць вялікі, каб яна магла змясціць у сябе некалькі чалавек. '''Кемпінгавыя''' палаткі — павышанай камфортнасці, што ў першую чаргу адбіваецца на яго памерах (высокія, прасторныя) і вазе (звычайна гэта вельмі цяжкія палаткі, якія немагчыма несці на сабе працяглы час, таму яны выкарыстоўваюцца ў вандраваннях з транспартнымі сродкамі). Відавочны мінус — з-за вялікага аб'ёму і сярэдняй якасці тканіны дрэнна выграваюцца дыханнем, у халодныя ночы можа быць вельмі холадна. Відавочны плюс — вялікая вышыня. Маюць сэнс, калі доўга (хоць бы 3-4 дні) жыць на адным месцы. '''Пляжныя палаткі''' — невялікія палаткі для нядоўгага адпачынку, пераважна ў спякотную пару без дажджоў. Маюць усяго адну камеру, як правіла, не вельмі тоўстую, у сувязі з чым паветра ў ёй не так моцна награваецца днём, як у іншых палатках. Гэта самыя недарагія, і як правіла, самыя недаўгавечныя палаткі. Не разлічаны на дождж, добра прапускаюць вільгаць. <center><gallery> Файл:Lowlands tents.jpg|Сучасныя палаткі Файл: Pam1palatka.jpg|Магнітагорскі помнік «Першая палатка» </gallery></center> == Тыпы палатак паводле канструкцыі == [[Файл:Tents.jpg|thumb|450пкс]] Палаткі складаюцца з каркаса і тэнта. === Каркас === * бескаркасныя (стойкавыя) ** двухсхільная ** шацёр ** іншыя * каркасныя — тэнт умацоўваецца [[дрэва|драўляным]], [[метал]]ічным ці [[пластык]]авым [[Каркас, канструкцыя|каркасам]] (''каркасная палатка''): ** паўсфера ** паўбочка Бескаркасныя (стойкавыя) палаткі замацоўваюцца на адцяжках паміж дрэвамі (у лясной зоне), або на адной (тып «шацёр») ці некалькіх стойках. Каркас палатак тыпу «паўсфера» ўяўляе сабою некалькі перасякальных дуг (ад 2 да 6), што ўтвараюць паўсферу. Плюсы — вялікая ветраўстойлівасць, не патрабуе калкоў для ўсталёўкі (у горах пажадана замацаванне штармавых адцяжак). Мінусы — вялікая вага. Дугі палаткі робяць з * алюмінію, * шкловалакна, * сталі. Алюмініевыя дугі даволі трывалыя і лёгкія, але каштуюць даражэй, таму іх выкарыстоўваюць галоўным чынам у штурмавых і экспедыцыйных палатках, дзе вага палаткі мае вялікае значэнне. Дугі з фібергласа маюць аптымальнае спалучэнне трываласці і кошту. Стальныя дугі звычайна выкарыстоўваюцца ў кемпінгавых палатках, якія разлічаны на вялікую колькасць чалавек і маюць вялікі каркас. Каркас палатак тыпу «паўбочка» ўяўляе сабою некалькі паралельна пастаўленых дуг (ад 2 да 5). Асноўныя плюсы — адна вялікая вышыня на ўсёй даўжыні. Мінус — меншая ветраўстойлівасць, чым у паўсферы. === Тэнт === * аднаслойныя * двухслойныя Аднаслойная палатка выраблена цалкам з непрамакальнага матэрыялу. Плюсамі дадзенай канструкцыі з'яўляюцца яе лёгкасць і кампактнасць у згорнутым выглядзе. Асноўны недахоп — кроплі кандэнсату, якія ўтвараюцца ў халоднае надвор'е на ўнутраных сценках палаткі і сцякаюць непасрэдна на падлогу, што прыводзіць да паступовага адсырэння рэчаў. З гэтай прычыны аднаслойныя палаткі атрымалі досыць вузкае распаўсюджанне. Пераважная большасць сучасных палатак мае двухслойную канструкцыю<ref>[http://palatking.ru/Tents/choosing_a_tent_Architecture.html Канструкцыя сучаснага палаткі. 2014 г.]</ref>. Хованка ў дадзеным выпадку ўяўляе сабою як бы дзве палаткі: унутраную і вонкавую. Унутраная — лёгкая, са сценкамі з «дыхаючай» тканіны. Вонкавая — непрамакальная. Паміж двума гэтымі слаямі пакінуты прамежак каля 10 см. Вільгаць, якая выдзяляецца пры дыханні чалавека, свабодна праходзіць скрозь першы слой і кандэнсуецца на вонкавым тэнце, сцякаючы ў выглядзе кропель на зямлю і не закранаючы сухіх рэчаў усярэдзіне палаткі. Плюсы — сухасць рэчаў і лепшая цеплаізаляцыя. Мінус — трохі большая вага. Тэнт не павінен дакранацца з унутраным палаткі, каб не намакаць у гэтым месцы. === Іншыя элементы === [[Файл:Sierra Designs Antares (118511632).jpg|alt=тамбур|thumb|Праз адкрыты ўваход добра бачны тамбур палаткі.]] * Тамбур — дадатковая прастора пад вонкавым тэнтам палаткі. Служыць месцам для захоўвання рэчаў і пераабування вулічнага абутку. У перыяды працяглай непагадзі ў тамбуры таксама можа рыхтавацца ежа на газавай гарэлцы (пры гэтым неабходна адкрываць уваход і вентыляцыю, каб не [[Атручванне ўгарным газам|атруціцца ўгарным газам]]). * Вентыляцыя — адмысловыя адтуліны ў даху ці сценах палаткі, якія забяспечваюць прыток свежага паветра і дазваляюць збольшага змагацца з кандэнсатам. На некаторых мадэлях прадугледжана магчымасць доступу да дадзеных адтулін з унутранай палаткі. Праз вентыляцыйныя адтуліны не павінны трапляць асадкі. * «Спадніца» — дадатковая палоска тканіны па перыметры тэнта, якая абараняе ўнутраную прастору палаткі ад задзімання ветра. Можа быць прышытай ці здымнай. Калі прываліць яе зверху камянямі ці снегам, спадніца забяспечвае дадатковую ветраўстойлівасць і ўцяпленне палаткі. Наяўнасць спадніцы неабходна ў гарах і пры нізкіх тэмпературах. У той жа час у спакойнае, зацішнае надвор'е можа з'яўляцца прычынай з'яўлення кандэнсату<ref>[http://palatking.ru/Tents/condensate.html Кандэнсат у турыстычнай палатцы] — адкуль ён бярэцца і як з ім змагацца.</ref>. == Тыпы палатак паводле сезона == * Летнія палаткі — арыентаваны на выкарыстанне, галоўным чынам, у цёплае ці спякотнае надвор'е. Істотна палепшаная вентыляцыя, за кошт таго, што край тэнта высока прыпадняты над зямлёй, а сценкі ўнутранай палаткі выкананы пераважна з добра прадуванай тканіны ці маскітнай сеткі. * Трохсезонныя — разлічаны на выкарыстанне як у цёплае, так і ў халаднаватае асенне-вясновае надвор'е. Здольныя супрацьстаяць працяглым перыядам дажджоў. Унутраная палатка выканана з больш шчыльнай тканіны, каб зрабіць яе цяплейшай і паменшыць прадзьмуванне халодным ветрам. * Зімнія (ці чатырохсезонныя) — разлічаны на выкарыстанне ва ўмовах адмоўных тэмператур і моцных вятроў. Арыентаваны, у першую чаргу, на альпінізм і паходы ў высакагор'е, вышэй мяжы снега. Характэрна ветраўстойлівая канструкцыя з вялікай колькасцю дуг, больш шчыльная і надзейная тканіна тэнта. Нярэдка па перыметры мае снежную спадніцу. <center><gallery> Файл:Mosquito net.jpg|Унутраная частка летняй палаткі Файл:Camp-Academia.jpg|Зімняя палатка Файл:KURAPATY2.JPG|Палатка удзельнікаў акцыі пратэсту, [[Курапаты]] </gallery></center> == Матэрыялы для вырабу палатак == У наш час, для вырабу палатак выкарыстоўваюцца наступныя віды матэрыялаў: * [[Поліэстэр]] (пазначаецца: ''Poly''{{ref-en}}). * [[Нейлон]] (''Nylon''{{ref-en}}). * Тарпаўлінг (''Tarpauling''{{ref-en}}) — выкарыстоўваецца для вырабу дна некаторых палатак. Складаецца з пераплеценых палатняным [[Ткацкія перапляценні|перапляценнем]] вузкіх палосак [[поліэтылен]]а, ламініраваных абапал яго расплавам. ; Віды тканін * [[Рыпстоп]] (''R/S''). * [[Тафта]] (''Taffeta''). * [[Оксфард, тканіна|Оксфард]]. ; Пакрыцці * [[Поліўрэтан]] (''PU'') — традыцыйнае пакрыццё для ўзмацнення [[Воданепранікальнасць|воданепранікальнасці]] тэнта ці дна палаткі. * [[Сілікон]] (''SI'') — навейшае пакрыццё. Апроч [[Воданепранікальнасць|воданепранікальнасці]] надае тканіне вялікую трываласць і ўстойлівасць да [[ультрафіялет]]у. Сіліканізаваная тканіна істотна лягчэй PU, што адбіваецца на агульнай масе палаткі. Але ў той жа час яна значна даражэйшая. == Гл. таксама == * [[Зямлянка]] * [[Юрта]] {{зноскі}} == Літаратура == * {{крыніцы/БелЭн|11|Палатка||539}} == Спасылкі == * [http://www.kombrig.net/snar-hilleberg-staika.htm Крытэрыі выбару турыстычнага палаткі і прыклад палаткі вышэйшай якасці] {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Жыллё]] 1pqwmgxg1j2gzv9a77y6vyvuzykk8mi 0 346871 5152385 5103120 2026-06-07T21:24:54Z Siliyiw 169172 5152385 wikitext text/x-wiki {{Храм |Тып храма = |Беларуская назва = Царква Усіх Святых |Арыгінальная назва = |Выява = Царква Ўсіх Святых у Пірэвічах. Галоўны фасад.jpg |Подпіс выявы = |Шырыня выявы = |Сучасны статус = |Краіна = Беларусь |Назва месцазнаходжання = Вёска |Месцазнаходжанне = [[Пірэвічы (Пірэвіцкі сельсавет)|Пірэвічы]] |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = E|lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region = BY |CoordScale = 1000 |На карце = |Канфесія = |Епархія = |Ордэнская прыналежнасць = |Тып будынка = |Архітэктурны стыль = |Аўтар праекта = |Будаўнік = |Заснавальнік = |Першае згадванне = |Падстава = |Асноўныя даты = {{Славутасць/Даты||||||}} |Скасаваны = |Пачатак будаўніцтва = |Заканчэнне будаўніцтва = 1902 |Прыбудоўкі = |Рэліквіі = |Стан = |Сайт = |Commons = }} '''Царква Усіх Святых''' — праваслаўны [[храм]] у вёсцы [[Пірэвічы (Пірэвіцкі сельсавет)|Пірэвічы]] [[Жлобінскі раён|Жлобінскага раёна]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]]. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі. == Гісторыя == Напрыканцы XIX стагоддзя Пірэвічы былі адносна невялікім паселішчам (у 1886 годзе — каля 570 жыхароў) і не мелі ўласнага храма<ref name="gisp">{{cite web |title=Пірэвічы |url=https://gisp.gov.by/ru/objects/32479 |publisher=gisp.gov.by |access-date=2025-06-22 |url-status=dead }}</ref>. Пачатак XX стагоддзя адзначыўся ростам насельніцтва (больш за 1100 жыхароў), што абумовіла неабходнасць адкрыць прыход у самой вёсцы<ref name="gisp" />. {{Гісторыка-культурная каштоўнасць Рэспублікі Беларусь|313Г000312}} Пабудавана ў 1902 годзе з цэглы паводле праекта [[П. І. Калнін|П. І. Калніна]] на сродкі памешчыка Раговіча<ref>Виленский календарь на 1910 г. С. 96.</ref>. Будаўніцтва царквы профінансавала мясцовая памешчыца [[Аляксандра Аляксееўна Раговіч]] (удава тайнага саветніка), якая таксама выдзеліла зямельны ўчастак пад храм<ref name="prav">{{cite web |title=Храм Усіх Святых, аг. Пірэвічы |url=https://pravzhlobin.by/node/70 |publisher=pravzhlobin.by |access-date=2025-06-22}}</ref>. Непасрэднай арганізацыяй работ кіраваў давераны асоба памешчыцы [[Леанід Аляксеевіч Спыткоў]] (у 1911 годзе ён з жонкай стаў уладальнікам фальварка Пірэвічы; пахаваны на двары царквы)<ref name="prav" />. Асвячэнне адбылося 6 чэрвеня 1903 года<ref name="prav" />. Першыя набажэнствы ў новым прыходзе служылі айцы [[Лявонцій Андрэевіч Глінскі|Лявонцій Глінскі]] і [[Павел Керножыцкі]]; першым псаломшчыкам быў [[Хрыстафор Глыбоўскі]]<ref name="prav" /><ref name="gisp" />. Першым настаяцелем храма стаў [[Лявонцій Андрэевіч Глінскі|Лявонцій Глінскі]] (1903  — 1907). У 1920-я гады з храма былі канфіскаваныя званы, а ў 1930 годзе савецкая ўлада закрыла царкву; будынак прыстасавалі пад склад для калгаснай маёмасці<ref name="prav" />. Падчас нямецкай акупацыі (1941—1944) богаслужэнні ў Пірэвіцкай царкве аднавіліся. Настаяцелем у гэты час быў святар [[Васіль Шыкуноў]] з вёскі Скепня, чый храм быў разбураны. У 1943 годзе айцец Васіль і яго дзве дачкі загінулі ад рук партызан (іх жыўцом спалілі)<ref name="prav" />. У 1944 годзе, пасля вызвалення вёскі, набажэнствы ў царкве аднавіліся і больш не спыняліся. У пасляваенныя дзесяцігоддзі, нягледзячы на антырэлігійную палітыку ўладаў, царква заставалася дзейнай (за выключэннем 1930-х гадоў службы ішлі бесперапынна)<ref name="prav" />. Аднак савецкія чыноўнікі часта пагражалі закрыццём прыхода; святары называлі службу ў Пірэвічах «ссылкай», бо мясцовы прыход лічыўся «няспакойным, бедным і слабым»<ref name="prav" />. Толькі на пачатку 1990-х гадоў улады дазволілі адрамантаваць будынак храма<ref name="prav" />. У сярэдзіне 1990-х, калі настаяцелем быў [[Яўменій Малец|пратаіерэй Яўменій Малец]], была адноўлена разбураная ў вайну званіца і праведзена рэстаўрацыя храма<ref name="prav" />. Звон, вывезены немцамі, выраблены нанова; адбылося паўторнае асвячэнне комплексу, якое здзейсніў [[Арыстарх (Станкевіч)|епіскап Гомельскі і Жлобінскі Арыстарх]]<ref name="gisp" />. == Архітэктура == Помнік архітэктуры [[неарускі стыль|неарускага стылю]]. Падоўжна-восевая крыжападобная ў плане кампазіцыя храма складаецца з выцягнутага па папярочнай восі [[прытвор]]а, прамавугольнай [[трапезная|трапезнай]], кубападобнай малітоўнай залы з бакавымі [[прыдзел]]амі, паўкруглай [[апсіда|апсіды]] з бакавымі [[рызніца]]мі такога ж абрысу. У сілуэце будынка дамінуе асноўны кубападобны аб’ём, апяразаны па перыметры [[Какошнік (архітэктура)|какошнікавым]] [[парапет]]ам, завершаны пакатым [[шатровы дах|шатровым]] дахам з двух’ярусным (цыліндры на васьмерыку) [[купал]]ьным [[Барабан (архітэктура)|барабанам]]. Галоўны ўваход аформлены магутным [[ганак|ганкам]]-рундуком з [[арка|арачнымі]] прасветамі, вуглавыя ўваходы (паміж [[трапезная|трапезнай]] і малітоўнай залай) — [[ганак|ганкамі]] пад навісямі. Сцены прарэзаны [[арка|арачнымі]] аконнымі праёмамі ў фігурных з кілепадобнымі [[сандрык]]амі [[ліштвы|ліштвах]]. Архітэктура будынка мае насычанае пластыка-дэкаратыўнае і колеравае рашэнне. Са старажытнарускай царкоўнай архітэктуры пазычаны вуглавыя ўразныя [[калона|калонкі]], маёлікавыя паліхромныя шырынкі і круглыя [[Разетка (архітэктура)|разеткі]], [[закамары]] і [[Какошнік (архітэктура)|какошнікі]], аркатурныя і гарадковыя [[Фрыз (архітэктура)|фрызы]]. Храм збудаваны з чырвонай цэглы, што надае будынку манументальны выгляд. Над прытворам узвышаецца масіўная двух’ярусная званіца з [[Шатровы дах|шатровым дахам]]. Агульная плошча будынка складае каля 500 м², таўшчыня муроў — больш за 1 м. Унутры храму — цэнтрычная кампазіцыя: сярэдняя частка перакрыта сферычным [[Купал|купалам]] з [[Ліхтар (архітэктура)|ліхтаром]] на парусах. [[Апсіда]] змяшчае трох’ярусны [[іканастас]]; ніжнія часткі сцен унутры абліцаваныя дэкаратыўнай [[Кераміка|керамічнай]] пліткай. У інтэр’еры прысутнічаюць насценныя [[фрэскі]] з біблійнымі сцэнамі, [[царскія вароты]], абразы ў традыцыйных акладах, клірас. == Інтэр’ер == У [[інтэр'ер]]ы [[сяродкрыжжа]] перакрыта сферычным [[купал]]ам з [[Ліхтар (архітэктура)|ліхтаром]], падтрыманым магутнымі аркамі і вуглавымі парусамі, [[трапезная]] і [[прыдзел]]ы — [[цыліндрычныя скляпенні|цыліндрычнымі скляпеннямі]]. Цокальная частка сцен абліцавана керамічнай пліткай. == Настаяцелі == За больш чым стогадовую гісторыю прыходу змяніўся шэраг настаяцеляў царквы. Сярод іх:<ref name="pravzhlobin">{{cite web |title=Пірэвіцкі храм Усіх Святых |url=https://pravzhlobin.by/node/70 |publisher=Православный приход г. Жлобина |access-date=2025-06-22}}</ref> * 1902–1907 — святар [[Лявонцій Андрэевіч Глінскі|Лявонцій Глінскі]] — першы настаяцель храма; * 1907–1922 — святар Павел Керножыцкі; * 1922–1930 — звесткі адсутнічаюць; прыход мог абслугоўвацца святарамі суседніх парафій; * 1930–1931 — святар Фёдар Семёнаў; * 1941–1943 — святар Васіль Шыкуноў (загінуў у 1943 г.); * 1944–1953 — іераманах Мануіл (у міру Міхаіл Сівенкоў); * 1953 — святар Анатоль Місеюк; * 1953–1955 — святар Мікалай Кныш; * 1955–1959 — святар Васіль Рынкевіч; * 1959–1965 — протаіерэй Аляксандр Дзічкоўскі; * 1965 (травень–кастрычнік) — святар Міхаіл Мандрык; * 1965–1968 — протаіерэй Яўген Вейго; * 1968–1969 — святар Аляксей Аляксеюк; * 1969–1970 — святар Пётр Пінчук; * 1970–1972 — іерэй Данііл Адзінокі; * 1973–1977 — святар Леў Васільеў; * 1977–1978 — святар Іярафей Антоненка; * 1978–1980 — святар Мікалай Салахін; * 1980–2000 — протаіерэй Яўменій Малец; * 2000–2017 — протаіерэй Васіль Міхайлоўскі; * 2017–2020 — іерэй Сяргей Плятэжаў; * з 2020 — іерэй Васіль Церашкоў (дзейсны настаяцель). == Сучасны стан == Царква Усіх Святых у Пірэвічах з’яўляецца дзеючым прыходскім храмам. Храм адкрыты штодня, у вызначаныя дні праводзяцца вечаровыя службы, па нядзелях і святах здзяйсняецца Бажэственная літургія<ref name="pravzhlobin"/>. Будынак падтрымліваецца ў добрым стане пасля рэстаўрацыі; у сярэдзіне 1990-х гадоў нанова адбудавана званіца і аднавіліся званы<ref name="pravzhlobin"/>. Пры храме працуе нядзельная школа для дзяцей і моладзі, праводзяцца катэхізатарскія гутаркі. Прыход актыўна ўдзельнічае ў духоўным жыцці мясцовай супольнасці<ref name="pravzhlobin"/>. У чэрвені 2023 года ў Пірэвічах адбыліся ўрачыстасці з нагоды 120-годдзя з дня асвячэння храма. 11 чэрвеня 2023 года юбілейную Бажэственную літургію ў дзень прастольнага свята (Сабор Усіх Святых) узначаліў епіскап [[Светлагорск|Светлагорскі]] Амвросій — вікарый [[Гомельская епархія|Гомельскай епархіі]]. Яму саслужылі благачынны [[Жлобін|Жлобінскай]] акругі протаіерэй Аляксей Сматрыцкі, настаяцель прыхода храма Усіх Святых іерэй Васіль Церашкоў і духавенства акругі<ref name="pravzhlobin"/>. Пасля богаслужэння адбыўся хрэсны ход. У дзень святкавання вучні Пірэвіцкай сярэдняй школы падрыхтавалі літаратурна-музычную кампазіцыю пра гісторыю царквы, а выхаванцы нядзельных школ прадставілі выставу дзіцячых малюнкаў на духоўную тэматыку<ref name="pravzhlobin"/>. Святочныя мерапрыемствы яшчэ раз падкрэслілі значнасць храма Усіх Святых як цэнтра духоўнага жыцця і культурнай спадчыны рэгіёна. {{зноскі}} == Літаратура == * Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4 == Спасылкі == * {{radzima|1364}} * {{ГБ|http://globustut.by/pirevichi/index.htm#church}} * {{Архіварта|}} [[Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Жлобінскага раёна]] [[Катэгорыя:Пірэвічы (Пірэвіцкі сельсавет)]] [[Катэгорыя:Храмы Гомельскай і Жлобінскай епархіі]] [[Катэгорыя:1902 год у Беларусі]] a0epbmftzr0f1nl1ebuw30ttzudna89 0 350947 5152353 5065473 2026-06-07T19:32:33Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152353 wikitext text/x-wiki {{Славутасць |Тып = |Беларуская назва = |Арыгінальная назва = |Выява = |Подпіс выявы = |Шырыня выявы = |Статус = |Краіна = |Краіна2 = |Назва месцазнаходжання = |Месцазнаходжанне = |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region = |CoordScale = |Канфесія = |Епархія = |Добрапрыстойнасць = |Ордэнская прыналежнасць = |Тып кляштара = |Тып будынка = |Архітэктурны стыль = |Аўтар праекта = |Будаўнік = |Заснавальнік = |Першае згадванне = |Заснаванне = |Асноўныя даты = {{Славутасць/Даты||||||}} |Скасаваны = |Пачатак будаўніцтва = |Заканчэнне будаўніцтва = |Будынкі = {{Славутасць/Будынкі||||||}} |Вядомыя жыхары = |Рэліквіі = |Настаяцель = |Стан = |Сайт = |Commons = }} {{Сусветная спадчына|233}} [[Файл:Qutb Minar in perspective.JPG|thumb|right|Вежа мінарэта]] [[Файл:India-Qutb-Alai.jpg|200px|thumb|Няскончаны мінарэт Алай-Мінар]] [[Файл:India-Qutb-Decor.jpg|200px|thumb|У комплексе Кутб-Мінар захавалася шмат будынкаў]] [[Файл:Iron Pillar, Delhi, May 2008.jpg|200px|thumb|Жалезная калона]] [[Файл:Inscription on Iron Pillar, Delhi.jpg|200px|thumb|Надпісы на калоне]] [[Файл:Arcs of Qutub Minar.jpg|thumb|аркі Кутб-Мінара]] '''Кутб-Мінар'''<ref>{{ВРЭ|id=1945748|аўтар=Н. Н. Алексеева, Е. М. Гороховик, О. П. Дешпанде, Н. Р. Лидова, А. Л. Сафронова|том= 8|старонкі= 469}}</ref> (таксама '''Кутуб-Мінар''' ці '''Кутаб-Мінар''', {{lang-hi|क़ुतुब मीगार}} — самы высокі ў свеце цагляны [[мінарэт]]. Пабудаваны ў [[Дэлі]] (раён [[Мехраулі]]) некалькімі пакаленнямі ўладароў [[Дэлійскі султанат|Дэлійскага султаната]]. Мінарэт з’яўляецца цэнтрам комплекса гістарычных помнікаў розных эпох. == Мінарэт Ала-і-Мінар == Мінарэт Ала-і-Мінар пачаў будаваць [[Алаудзін Хільджы]], які збіраўся зрабіць яго ў два разы вышэй, чым Кутб-Мінар. Але будаўніцтва было спынена, калі канструкцыя дасягнула 24,5 метраў і быў пабудаваны толькі адзін ярус пасля смерці Алаудзіна. Першы ярус будынка захаваўся да нашых дзён. == Мячэць Куват-уль-Іслам == Мячэць Куват-уль-Іслам (што значыць ''Моц Іслама'') вядомая таксама як мячэць Кутб, ці вялікая мячэць Дэлі, была пабудавана {{нп3|Кутб-уд-Дзіна Айбек|Кутб-уд-Дзінам Айбекам|ru|Кутб-уд-Дин Айбек}}, заснавальнікам {{нп3|Мамлюкская дынастыя, Дэлі|мамлюкскай дынастыі|ru|Мамлюкская династия (Дели)}} ці Дынастыі Рабоў. Будаўніцтва мяэці пачалось у [[1190]] годзе. У якасці будаўнічых матэрыялаў выкарысталі дваццаць сем разбураных індуісцкіх і джайнісцкіх храмаў. Гэта была першая мячэць, пабудаваная ў Дэлі пасля заваявання. Потым мячэць пашыралася и дабудоўвалася. Цяпер мячэць разбурана, але маштабныя руіны дазваляюць судзіць аб ісламскай архітэктуры. На захад ад мячэці знаходзіцца магіла {{нп3|Ілтутміш|Ілтутміша|ru|Илтутмиш}}, пабудаваная ў [[1235]] годзе. Будаўніцтва маўзалея паказвае адыход ад індыйскіх звычаяў крэмацыі. == Вароты Ала-і-Дарваза == Пышныя вароты Ала-і-Дарваза былі пабудаваны першым султанам Дэлі з дынастыі Хільджы [[Алаудзін Хільджы|Алаудзінам]]. == Калона з унікальнага жалеза == {{main|Жалезная калона ў Дэлі}} Вялікай загадкай з'яўляецца жалезная калона вышынёй 7 метрай і весам у 6 тон. Калона была ўведзена царом [[Кумарагупта I|Кумарагуптай I]] з [[Імперыя Гупта|дынастыі Гупта]], якая правіла ў Паўночнай Індыі ў перыяд [[320]]—[[540]] гадоў. Першапачаткова калона знаходзілася у храме [[Вішну]] горада {{нп3|Горад Матхура|Матхура|ru|Матхура}}, а на калоне быў размешчаны {{нп3|Гаруда||ru|Гаруда}}. Калона была перанесена на гэта месца і увайшла ў склад індуісцкага храма. Усе астатнія пабудовы храма былі разбураны і выкарыстаны як будаўнічыя матэрыялы для мінарэта Кутб-мінар і мячэці Куваі-ул-Іслам. На калоне застаўся надпіс, прысвечаны [[Вішну]] і цару {{нп3|Чандрагупта II|Чандрагупце II|ru|Чандрагупте II}} ([[375]]—[[413]] гады). За 1600 гадоў калона амаль не падверглася карозіі, аб прычыне гэтага вядуцца спрэчкі. Існавала тэорыя, што калона зроблена з метэарытнага жалеза (супраць якой сведчыла адсутнаць нікеля). Згодна з іншымі меркаваннямі, у калоне выкарыстоўваўся асаблівы сплаў, вынайдзены індыйскімі металургамі. У выніку аналіза старажытнай тэхналогіі вытворчасці жалеза, было вызначана, што імавернай прычынай было невывядзенне фосфару ў шлакі пры адсутнасці вапны ў тэхналагічным працэсе, у выніку чаго ўтварылася асаблівая ахоўная корка з высокім утрыманнем фосфару, якая перашкаджае карозіі<ref>[http://home.iitk.ac.in/%7Ebala/journalpaper/journal/journakpaper_17.pdf ''On the Corrosion Resistance of the Delhi iron Pillar'']{{Недаступная спасылка}}, R. Balasubramaniam. Corrosion Science, Volume 42 (2000) pp. 2103—2119. «Corrosion Science» is a publication specialized in corrosion science and angineering.</ref>. Вакол калоны пабудавана агароджа. Лічыцца, што калі стаць да калоны спіной і абхапіць яе ззаду рукамі, гэта прынясе шчасце. == Грабніца Імама Заміна == У паўночна-заходнім баку ад Варот Ала-і-Дарваза знаходзіцца невялікая грабніца суфійскага святога XV ст. імама Мухамаада Алі, больш вядомага як Імам Замін. Ураджэнец [[Туркестан (рэгіён)|Туркестана]] Імам Замін прыйшоў у Індыю ў час праўлення {{нп3|Сікандр-шах Лодзі|Сікандра-шаха Лодзі|ru|Сикандр-шах Лоди}} (1488—1517) Ён быў членам суфійскага ордэна [[чыштыя]]. Грабніца была ўзведзена пры яго жыцці ў 1537-38 гадах, а праз год ён памёр. Плошча грабніцы — 7,3 м² == Галерэя == <center> <gallery mode=packed perrow ="4" heights="150px">Файл:India-Qutb-Close.jpg|Узоры розных эпох Файл:India-Qutb-Yard.jpg|Двор комплекса Файл:India-Qutb-Ruins.jpg|Руіны Файл:Qutub Minar in Delhi 03-2016.jpg|Агульны выгляд мінарэта </gallery> </center> == Гл. таксама == * [[Славутасці Дэлі]] * [[Спіс аб'ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Індыі]] {{зноскі}} == Спасылкі == * [http://whc.unesco.org/en/list/233 entry in the UNESCO World Heritage Site List] * [http://www.hondi.com/thehindi/seta/2002/09/12/stories/2002091200090200.htm Corrosion resistance of Delhi iron pillar] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20201020084208/http://www.hondi.com/thehindi/seta/2002/09/12/stories/2002091200090200.htm |date=20 кастрычніка 2020 }} * [http://www.ias.ac.in/currsci/jun252005/1948.pdf Nondestructive evaluation of the Delhi iron pillar] ''Current Sciene'', Indian Academy of Sciences, Vol. 88, No 12, 25 June 2005 (PDF) * [http://www.indostan.ru/indiya/44_2769_0.html Падборка фота Кутуб-Мінара] * [http://www.ianandwendy.com/OtherTrips/India/Delhi/Qutb%20Minar/slideshow.htm Photo gallery of the Qutb complex] * [http://haim.ru.india/deli5.php http://www.haim.ru: Кутаб-Мінар (Кутб-Мінар).]{{Недаступная спасылка}} {{Сусветная спадчына ў Індыі}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Мінарэты Індыі]] [[Катэгорыя:Храмы Індыі]] [[Катэгорыя:Дэлі]] fua4jrohv0g4stlumwq0vvs659h1av4 0 352398 5152388 4472076 2026-06-07T21:36:12Z Siliyiw 169172 5152388 wikitext text/x-wiki {{Храм |Тып храма = |Беларуская назва = |Арыгінальная назва = |Выява = |Подпіс выявы = |Шырыня выявы = |Сучасны статус = |Краіна = |Назва месцазнаходжання = |Месцазнаходжанне = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = E|lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region = BY |CoordScale = 1000 |На карце = |Канфесія = |Епархія = |Ордэнская прыналежнасць = |Тып будынка = |Архітэктурны стыль = |Аўтар праекта = |Будаўнік = |Заснавальнік = |Першае згадванне = |Падстава = |Асноўныя даты = {{Славутасць/Даты||||||}} |Скасаваны = |Пачатак будаўніцтва = |Заканчэнне будаўніцтва = |Прыбудоўкі = |Рэліквіі = |Стан = |Сайт = |Commons = }} '''Царква ў імя Усіх Святых''' — праваслаўны [[храм]] у г. [[Тураў]] [[Жыткавіцкі раён|Жыткавіцкага раёна]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]]. == Гісторыя == [[File:Turaŭ, Usichśviackaja. Тураў, Усіхсьвяцкая (I. Sierbaŭ, 1912).jpg|thumb|злева|Тураўская царква Усіх Святых. Фотаздымак [[Ісак Абрамавіч Сербаў|І. Сербава]], 1912 год.]] На вуліцы Леніна, на могілках. Пабудавана ў 1810 г. (па іншых звестках — у 1870) з дрэва на месцы храма 1801 г. Адкрыта ў 1980 г. ў час святкавання 1000-годдзя горада. {{Гісторыка-культурная каштоўнасць Рэспублікі Беларусь|313Г000359}} == Архітэктура == Помнік народнага дойлідства. Трохзрубны храм складаецца з прамавугольнага аб’ёму, у якім аб’яднаны [[прытвор]] і [[бабінец]], квадратная ў плане малітоўная зала і [[апсіда]]. Першапачаткова [[зруб]]ы завяршаліся [[шатровы дах|шатровымі]] дахамі з [[галоўка, архітэктура|галоўкамі]] і крыжамі. У пачатку 20 ст. шатры заменены [[двухсхільны дах|двухсхільнымі дахамі]], над прытворам надбудавана [[васьмярык|васьмерыковая]] [[шатровы дах|шатровая]] [[званіца]]. Вертыкальна ашаляваныя [[фасад]]ы прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі, уваход вылучаны двухслуповым [[ганак|ганкам]] пад двухсхільнай навіссю. == Інтэр’ер == [[Файл:Св. Наталя. Маці Боская Адзігітрыя. Рафаіл. (Складзень).jpg|міні|злева|Іканапісны складзень «[[Наталля. Маці Божая Адзігітрыя. Рафаіл]]». 1760. [[НММ РБ]]]] У малітоўную залу шырокім прамавугольным прасветам адкрываецца бабінец. Апсіда вылучана прасветам са зрэзанымі вугламі і двух’ярусным разным [[іканастас]]ам, [[царскія вароты]] якога выкананы ў стылі [[ракако]]. {{зноскі}} == Літаратура == * Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4 == Спасылкі == {{Commons|Category:}} * {{hram.by|979}} * {{Глобус Беларусі|http://globustut.by/turov/index.htm#church}} * {{radzima|1351}} * {{Архіварта|usehsvjackaja-carkva-turau}} [[Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Жыткавіцкага раёна]] [[Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі]] [[Катэгорыя:Храмы Турава]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1810 годзе]] [[Катэгорыя:1810 год у Беларусі]] [[Катэгорыя:Храмы Тураўскай і Мазырскай епархіі]] j50wj6ai9e7ebj9nii6h0vw7rq9mvu2 0 353195 5152513 5062315 2026-06-08T08:21:48Z HistoryBelarus2004 124165 5152513 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Цітоў}} {{навуковец}} '''Віктар Сцяфанавіч Цітоў''' ({{ДН|15|11|1938}}, в. [[Дрожджаніцы]], [[Крычаўскі раён]], [[Магілёўская вобласць]] — {{ДС|20|11|2020}}) — беларускі [[Этнаграфія|этнограф]], [[Гісторыя|гісторык]], [[Педагогіка|педагог]]. [[Доктар навук|Доктар гістарычных навук]] (1991), [[прафесар]] (1995). == Біяграфічныя звесткі == Скончыў [[Магілёўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Аркадзя Куляшова|Магілёўскі педагагічны інстытут]] (1963). 3 1963 года настаўнічаў, працаваў у [[Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь|Міністэрстве асветы Беларусі]]. 3 1974 года ў [[Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы|Гродзенскім педагагічным інстытуце]], з 1977 года ў [[Інстытут мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы НАН Беларусі|Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН Беларусі]]. 3 1993 года — загадчык кафедры [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт культуры і мастацтваў|Беларускага ўніверсітэта культуры]], з 1998 года — [[Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка|Беларускага педагагічнага ўніверітэта]], у 2003—2009 гадах — прафесар [[Уроцлаўскі ўніверсітэт|Уроцлаўскага універсітэта]] ([[Польшча]]), у 2011—2016 гадах — прафесар [[Інстытут парламентарызму і прадпрымальніцтва|Інстытута парламентарызму і прадпрымальніцтва]]. == Навукова-даследчыцкая дзейнасць == Распрацаваў канцэпцыю гісторыка-этнаграфічнага раянавання Беларусі. Даследуе тыпалогію культурных ландшафтаў, гістарычныя стасункі Беларусі і сумежных тэрыторый, [[Беларуская дыяспара|беларускую дыяспару]], этнічную гісторыю і [[Геаграфія Беларусі|геаграфію Беларусі]], традыцыйную народную культуру, гісторыю народнай адукацыі, праблемы нацыянальных узаемаадносін і інш. Адзін з аўтараў прац «Праблемы рассялення ў БССР» (1980), «Помнікі этнаграфіі» (1981), «Промыслы і рамёствы Беларусі» (1984), «Палессе: Матэрыяльная культура» (1988), «Грамадскі быт і культура сельскага насельніцтва Беларусі» (1993), «Адраджэнне традыцыйнай мастацкай культуры Палесся» (1994), «Беларусы» (т. 1, 1995), «Беларусы» (1998), «Традыцыйная мастацкая культура беларусаў» (т. 1—6, 2001—2014), «Гісторыя сялянства Беларусі» (т. 2, 2002). Навуковы рэдактар і сааўтар энцыклапедычнага даведніка «Народная культура Беларусі» (2002), зборніка «Народныя традыцыі і нацыянальная культура» (кн. 1—2, 2001—2003). Удзельнічаў у распрацоўцы навукова-метадычных прынцыпаў аховы помнікаў, арганізацыі музеяў-скансенаў ([[Беларускі дзяржаўны музей народнай архітэктуры і побыту]], [[Нарачанскі (нацыянальны парк)|Нарачанскі нацыянальны парк]] і інш.), складанні «[[Нацыянальны атлас Беларусі|Нацыянальнага атласа Беларусі]]» (2002). == Выбраная бібліяграфія == * Народные деревообрабатывающие промыслы Белоруссии (1917—1941 гг.). — Мн., 1976. * Историко-этнографическое районирование материальной культуры белорусов, XIX — начало XX в. — Мн., 1983. * Народная спадчына: Матэрыяльная культура ў лакальна-тыпалагічнай разнастайнасці. — Мн., 1994. * Этнаграфічная спадчына: Беларусь: Традыцыйна-бытавая культура. 2-е выд. — Мн., 2001. * Этнаграфічная спадчына: Беларусь: Краіна і людзі. 2-е выд. — Мн., 2001. * Этнаграфія і літаратура (Разам з Цітовай Л. К.). — Мн., 2004. * Гісторыя айчыннай культуры: У 2 ч. — Мн., 2009. * Праздники и обряды в Белорусской ССР // [[Васіль Кірылавіч Бандарчык|Бондарчик В. К.]], [[Ніна Іванаўна Буракоўская|Бураковская Н. И.]], [[Любоў Васілеўна Ракава|Ракова Л. В.]], [[Уладзімір Сяргеевіч Гуркоў|Гурков В. С.]], Касперович Г. И., Мелешко А. А., Титов, В. С., Углик, И. Г.; [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|Академия наук Белорусской ССР]], [[Інстытут мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы НАН Беларусі|Институт искусствоведения, этнографии и фольклора]]; [ред. д-р ист. наук В. К. Бондарчик] — Мн.: [[Беларуская навука (выдавецтва)|Наука и техника]], 1988. — 301, [1] с. == Літаратура == * {{крыніцы/Сучасныя беларускія даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага|ЦІТОЎ Віктар Сцяфанавіч}} * {{Крыніцы/БелЭн|17|Ціто́ў Віктар Сцяфанавіч|4=120}} * {{крыніцы/ЭГБ|6-2|Ціто́ў Віктар Сцяфанавіч|[[Таццяна Сяргееўна Скрыпчанка|Скрыпчанка Т.]]|104—105}} * {{крыніцы/Этнаграфія Беларусі|Ціто́ў Віктар Сцяфанавіч|Суднік Л. А.|521—522}} * Zeszyty etnologii Wroclawskiej. — [[Уроцлаў|Wroclaw]]. 2006. NR 1 (8), s. 34 (V. S.Tsitov (Jawarowski). {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Цітоў Віктар Сцяфанавіч}} [[Катэгорыя:Этнографы Беларусі]] [[Катэгорыя:Дактары гістарычных навук]] [[Катэгорыя:Выкладчыкі Інстытута парламентарызму і прадпрымальніцтва]] [[Катэгорыя:Даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага]] mh7eyzc2vmf4vxe4vjsni4v3pis3lz5 5152514 5152513 2026-06-08T08:23:49Z HistoryBelarus2004 124165 5152514 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Цітоў}} {{навуковец}} '''Віктар Сцяфанавіч Цітоў''' ({{ДН|15|11|1938}}, в. [[Дрожджаніцы]], [[Крычаўскі раён]], [[Магілёўская вобласць]] — {{ДС|20|11|2020}}) — беларускі [[Этнаграфія|этнограф]], [[Гісторыя|гісторык]], [[Педагогіка|педагог]]. [[Доктар навук|Доктар гістарычных навук]] (1991), [[прафесар]] (1995). == Біяграфічныя звесткі == Скончыў [[Магілёўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Аркадзя Куляшова|Магілёўскі педагагічны інстытут]] (1963). 3 1963 года настаўнічаў, працаваў у [[Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь|Міністэрстве асветы Беларусі]]. 3 1974 года ў [[Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы|Гродзенскім педагагічным інстытуце]], з 1977 года ў [[Інстытут мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы НАН Беларусі|Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН Беларусі]]. 3 1993 года — загадчык кафедры [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт культуры і мастацтваў|Беларускага ўніверсітэта культуры]], з 1998 года — [[Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка|Беларускага педагагічнага ўніверітэта]], у 2003—2009 гадах — прафесар [[Уроцлаўскі ўніверсітэт|Уроцлаўскага універсітэта]] ([[Польшча]]), у 2011—2016 гадах — прафесар [[Інстытут парламентарызму і прадпрымальніцтва|Інстытута парламентарызму і прадпрымальніцтва]]. == Навукова-даследчыцкая дзейнасць == Распрацаваў канцэпцыю гісторыка-этнаграфічнага раянавання Беларусі. Даследуе тыпалогію культурных ландшафтаў, гістарычныя стасункі Беларусі і сумежных тэрыторый, [[Беларуская дыяспара|беларускую дыяспару]], этнічную гісторыю і [[Геаграфія Беларусі|геаграфію Беларусі]], традыцыйную народную культуру, гісторыю народнай адукацыі, праблемы нацыянальных узаемаадносін і інш. Адзін з аўтараў прац «Праблемы рассялення ў БССР» (1980), «Помнікі этнаграфіі» (1981), «Промыслы і рамёствы Беларусі» (1984), «Палессе: Матэрыяльная культура» (1988), «Грамадскі быт і культура сельскага насельніцтва Беларусі» (1993), «Адраджэнне традыцыйнай мастацкай культуры Палесся» (1994), «Беларусы» (т. 1, 1995), «Беларусы» (1998), «Традыцыйная мастацкая культура беларусаў» (т. 1—6, 2001—2014), «Гісторыя сялянства Беларусі» (т. 2, 2002). Навуковы рэдактар і сааўтар энцыклапедычнага даведніка «Народная культура Беларусі» (2002), зборніка «Народныя традыцыі і нацыянальная культура» (кн. 1—2, 2001—2003). Удзельнічаў у распрацоўцы навукова-метадычных прынцыпаў аховы помнікаў, арганізацыі музеяў-скансенаў ([[Беларускі дзяржаўны музей народнай архітэктуры і побыту]], [[Нарачанскі (нацыянальны парк)|Нарачанскі нацыянальны парк]] і інш.), складанні «[[Нацыянальны атлас Беларусі|Нацыянальнага атласа Беларусі]]» (2002). == Выбраная бібліяграфія == * Народные деревообрабатывающие промыслы Белоруссии (1917—1941 гг.). — Мн., 1976. * Историко-этнографическое районирование материальной культуры белорусов, XIX — начало XX в. — Мн., 1983. * Народная спадчына: Матэрыяльная культура ў лакальна-тыпалагічнай разнастайнасці. — Мн., 1994. * Этнаграфічная спадчына: Беларусь: Традыцыйна-бытавая культура. 2-е выд. — Мн., 2001. * Этнаграфічная спадчына: Беларусь: Краіна і людзі. 2-е выд. — Мн., 2001. * Этнаграфія і літаратура (Разам з Цітовай Л. К.). — Мн., 2004. * Гісторыя айчыннай культуры: У 2 ч. — Мн., 2009. * Праздники и обряды в Белорусской ССР // [[Васіль Кірылавіч Бандарчык|Бондарчик В. К.]], [[Ніна Іванаўна Буракоўская|Бураковская Н. И.]], [[Любоў Васілеўна Ракава|Ракова Л. В.]], [[Уладзімір Сяргеевіч Гуркоў|Гурков В. С.]], Касперович Г. И., Мелешко А. А., Титов, В. С., Углик, И. Г.; [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|Академия наук Белорусской ССР]], [[Інстытут мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы НАН Беларусі|Институт искусствоведения, этнографии и фольклора]]; [ред. д-р ист. наук В. К. Бондарчик] — Мн.: [[Беларуская навука (выдавецтва)|Наука и техника]], 1988. — 301, [1] с. == Літаратура == * {{крыніцы/Сучасныя беларускія даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага|ЦІТОЎ Віктар Сцяфанавіч}} * {{Крыніцы/БелЭн|17|Ціто́ў Віктар Сцяфанавіч|4=120}} * {{крыніцы/ЭГБ|6-2|Ціто́ў Віктар Сцяфанавіч|[[Таццяна Сяргееўна Скрыпчанка|Скрыпчанка Т.]]|104—105}} * {{крыніцы/Этнаграфія Беларусі|Ціто́ў Віктар Сцяфанавіч|Суднік Л. А.|521—522}} * Zeszyty etnologii Wroclawskiej. — [[Уроцлаў|Wroclaw]]. 2006. NR 1 (8), s. 34 (V. S.Tsitov (Jawarowski). {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Цітоў Віктар Сцяфанавіч}} [[Катэгорыя:Этнографы Беларусі]] [[Катэгорыя:Дактары гістарычных навук]] [[Катэгорыя:Выкладчыкі Інстытута парламентарызму і прадпрымальніцтва]] [[Катэгорыя:Даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага]] 9u0sbsy72ooh7g27lo5zolqy7p8511p 0 354283 5152276 5068205 2026-06-07T16:57:14Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152276 wikitext text/x-wiki [[Файл:PeruCaral01.jpg|thumb|260px|right|Разваліны [[Караль, старажытны горад|Каральскай]] цытадэлі]] [[Файл:PeruCaral24.jpg|thumb|260px|right|Разваліны [[Караль, старажытны горад|Каральскай]] піраміды]] '''Культура Нортэ-Чыка''', ці '''Культура Караль-Супе''' (другая назва часцей ужываецца ў [[Іспанская мова|іспанамоўнай]] літаратуры) — [[Дакалумбавы цывілізацыі|дакалумбава цывілізацыя]] ў рэгіёне [[Нортэ-Чыка, регіён у Перу|Нортэ-Чыка]] на паўночна-цэнтральных узбярэжжы [[Перу]]. Гэта самая старажытная з вядомых дакалумбавых дзяржаў Амерыкі, перыяд росквіту якой прыходзіцца на XXX—XVIII стст. да н. э., у так званы [[дакерамічны перыяд у Андах|дакерамічны (перадкерамічны) перыяд]] (адначасова з узвышэннем цывілізацый [[Старажытны Егіпет|Старажытнага Егіпта]], [[Месапатамія|Месапатаміі]] і [[Індская цывілізацыя|даліны Інда]]). Альтэрнатыўная назва паходзіць ад назвы мясцовасці [[Караль-Супе|Караль]] у даліне {{нп4|Акруга Супе, Перу|Супе|es|Distrito de Supe}} на поўнач ад [[Ліма|Лімы]], дзе быў знойдзен значны археалагічны помнік гэтай культуры. Караль (горад) адкрылі паўночнаамерыканскія антраполаг {{нп5|Поль Косак||en|Paul Kosok}} і археолаг Рычард Шэдэль у 1949 годзе. Згодна з археалагічнай наменклатурай, Нортэ-Чыка — [[Дакерамічны перыяд у Андах|дакерамічная культура]] [[дакалумбава храналогія Перу|позняга архаічнага перыяду]]; кераміка поўнасцю адсутнічае, колькасць твораў мастацтва надзвычай малая. Найбольш уражвальным дасягненнем культуры Нортэ-Чыка з'яўляецца яе [[Манументальнае мастацтва|манументальная]] архітэктура, якая ўключае ўзгоркападобныя платформы і круглыя ​​плошчы. Археалагічныя дадзеныя дазваляюць выказаць здагадку, што дадзеная культура валодала тэхналогіяй вырабу тканін. Магчыма, існавала пакланенне сімвалам божастваў, што характэрна і для іншых андскіх дакалумбавых культур. Мяркуецца, што для кіравання старажытнай культурай Нортэ-Чыка патрабавалася складаная сістэма кіравання, і да гэтага часу застаюцца без адказу пытанні аб тым, як яна функцыянавала. Пра існаванне ў гэтых мясцінах старажытных паселішчаў археолагам стала вядома як мінімум з 1940-х гг. Найбольш раннія раскопкі адбыліся ў [[Аспера]] на ўзбярэжжы, дзе рэшткі паселішча былі выяўлены ў 1905 годзе<ref name=Moseley73>{{cite journal | last = Moseley | first = Michael E. |author2=Gordon R. Willey | date = 1973 | title = Aspero, Peru: A Reexamination of the Site and Its Implications | url = https://archive.org/details/sim_american-antiquity_1973-10_38_4/page/452 | journal = American Antiquity | volume = 38 | issue = 4 | pages = 452-468 | doi=10.2307/279151 | accessdate = 2007-02-01}}</ref>, і пазней у Каралі, далей ад узбярэжжа. Перуанскія археолагі на чале з Рут Шэйдзі Соліс прадставілі справаздачы аб існаванні старажытнай цывілізацыі ў канцы 1990-х гг., пасля раскопак у Каралі<ref name=Shady1997>{{cite book |last=Shady Solís |first=Ruth Martha |authorlink=Ruth Shady |title=La ciudad sagrada de Caral-Supe en los albores de la civilización en el Perú |url=http://sisbib.unmsm.edu.pe/Bibvirtual/Libros/Arqueologia/ciudad_sagrada/caratula.htm |format= |accessdate=2007-03-03 |year=1997 |publisher=UNMSM, Fondo Editorial |location=Lima |archive-date=7 лютага 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090207051615/http://sisbib.unmsm.edu.pe/Bibvirtual/libros/Arqueologia/ciudad_sagrada/caratula.htm |url-status=dead }}</ref>. Да гэтай культуры таксама адносяць манументальныя збудаванні ў [[Бандурыа]] ([[Перу]], регіён [[Уача]]). Услед за раскопкамі выйшлі публікацыі ў 2001 годзе ў часопісе «''[[Science, часопіс|Science]]''», дзе быў апублікаваны артыкул пра каральскую цывілізацыю<ref name=Caral>{{cite journal | last = Shady Solis | first = Ruth |author2=Jonathan Haas|author3=Winifred Creamer | date = 27 April 2001 | title = Dating Caral, a Preceramic Site in the Supe Valley on the Central Coast of Peru | url = https://archive.org/details/sim_science_2001-04-27_292_5517/page/723 | journal = Science | volume = 292 | issue = 5517 | pages = 723-726 | doi = 10.1126/science.1059519 | accessdate = 2007-01-31}}</ref>, і ў 2004 г. у часопісе «''[[Nature]]''», дзе быў апублікаваны артыкул пра работу археалагічнай экспедыцыі і было прыведзена датаванне [[Радыевугляродны аналіз|радыевугляродным метадам]]<ref name=Dating>{{cite journal | last = Haas | first = Jonathan |author2=Winifred Creamer|author3=Alvaro Ruiz | date = 23 December 2004 | title = Dating the Late Archaic occupation of the Norte Chico region in Peru | journal = Nature | volume = 432 | issue = | pages = 1020-1023 | doi = 10.1038/nature03146 | accessdate = 2007-01-31}}</ref>. Гэтыя раскопкі выклікалі шырокую цікавасць сярод археолагаў і гісторыкаў<ref>Гл., напрыклад, [http://www.cnn.com/2005/TECH/science/01/04/norte.chico/ CNN]. Улічваючы, што большасць прац, прысвечаных Нортэ-Чыка, утрымлівае толькі здагадкі, чытач павінен праяўляць пэўную асцярожнасць да вывадаў аўтараў, асабліва ў тым, што датычыцца самых новых адкрыццяў.</ref>. Збудаванні цывілізацыі Нортэ-Чыка ўзніклі цераз тысячагоддзе пасля паяўлення цывілізацыі [[шумеры|шумераў]], былі сучаснікамі [[Егіпецкія піраміды|пірамід]] [[Старажытны Егіпет|Старажытнага Егіпта]] і папярэднічалі [[месаамерыка]]нскай [[Альмекі|альмекскай культуры]] амаль на два тысячагоддзі. У 2009 годзе руіны горада Караль былі ўнесены у [[Спіс аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Перу|спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА]]. == Зноскі == {{reflist}} == Спасылкі == * [http://www.grani.ru/Society/Science/m.81928.html Першыя архітэктары Амерыкі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080927200803/http://grani.ru/Society/Science/m.81928.html |date=27 верасня 2008 }} * [http://www.caralperu.gob.pe Sitio web oficial] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20131203024246/http://www.caralperu.gob.pe/ |date=3 снежня 2013 }} * [http://www.arqueologiadelperu.com.ar/caral.htm Caral — Arqueologia del Peru] * [http://www.inkanova.com/caral.html Información detallada de Caral] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20081219083918/http://www.inkanova.com/caral.html |date=19 снежня 2008 }} {{Андскія культуры}} [[Катэгорыя:Гісторыя Перу]] [[Катэгорыя:Археалогія ў Перу]] [[Катэгорыя:Дакалумбавы культуры]] eulucfe9nee0inuh2lttcdnkscy7ufu 0 359740 5152431 4877936 2026-06-08T04:30:05Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152431 wikitext text/x-wiki {{Этнічная група| group = Лакота <br /> ''Lakȟóta'' | image = [[Выява:Anpo luta.jpg|300px]] | caption = <div style="background-color:#fee8ab"><small> | poptime = 52500 | popplace = {{Сцягафікацыя|ЗША}} | langs = лакота | rels = [[анімізм]], [[шаманізм]], [[хрысціянства]], [[пеётызм]], [[танец духу]] | related = іншыя [[сіў]] }} '''Лако́та''' (саманазва: ''Lakȟóta'', літаральна «аб’яднанне»), таксама вядомыя як '''паўднёвыя сіў''' ({{lang-en|Southern Sioux}}) — [[індзейцы|індзейскі народ]], карэнныя жыхары [[ЗША]]. Невялікая група лакота жыве ў [[Канада|Канадзе]]. Агульная колькасць (2019 г.) — 55 500 чал.<ref>[https://joshuaproject.net/people_groups/12958 Lakota]</ref> == Гісторыя == === Міграцыя на Вялікія раўніны === Лакота маюць агульнае паходжанне з астатнімі народамі [[сіў]]. У [[1659]] г., калі сіў усталявалі кантакты з [[Францыя|французамі]], яны жылі на захад ад [[Вялікія азёры|Вялікіх азёр]]. Большасць лакота паходзяць ад тэрытарыяльнай групы ''Tetonwan'' («жыхары раўнін»)<ref>[http://aktalakota.stjo.org/site/News2?page=newsArticle&id=9017 Understanding the Great Sioux Nation] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20170403060332/http://aktalakota.stjo.org/site/News2?page=newsArticle&id=9017 |date=3 красавіка 2017 }}</ref>. Мяркуюць, што ўжо да канца [[17 стагоддзе|XVII]] ст. яны насялялі частку [[Вялікія раўніны|Вялікіх раўнін]]. Канчаткова зыход на Вялікія раўніны з [[лес|лясной]] зоны [[Мінесота|Мінесоты]] адбыўся ў [[18 стагоддзе|XVIII]] ст., паколькі ў [[1730]]—[[1750]] гг. землі сіў падвергліся экспансіі ўзброеных [[агнястрэльная зброя|агнястрэльнай зброяй]] [[аджыбвэ]]<ref>[http://www.towahkon.org/Dakotahistory.html Thomas Ivan Dahlheimer, A History Of The Dakota People In Minnesota]</ref>. Яны асвоілі конегадоўлю, што дазволіла ім весці коннае [[паляванне]] на [[Амерыканскі бізон|бізонаў]] і іншых жывёл на тэрыторыі сучасных [[Ваёмінг]]а, [[Небраска|Небраскі]] і [[Мантана|Мантаны]]<ref>[http://www.ndstudies.org/resources/IndianStudies/standingrock/migration.html Lakota Migration] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20161202042238/http://www.ndstudies.org/resources/IndianStudies/standingrock/migration.html |date=2 снежня 2016 }}</ref>. У канцы [[18 стагоддзе|XVIII]] ст. яны нанеслі паражэнне [[шаены|шаенам]], занялі частку зямель [[каёва]]. === Войны з ЗША === На працягу першай паловы [[19 стагоддзе|XIX]] ст. расла міграцыя белых перасяленцаў паміж усходнім і заходнім узбярэжжамі [[ЗША]]. Мігранты часцяком сутыкаліся з варожымі адносінамі індзейцаў. Таму было вырашана стварыць бяспечны [[Арэгонскі шлях]]. З гэтай мэтай прадстаўнікі ўрада ЗША заключалі пагадненні з індзейскімі плямёнамі. У [[1851]] г. частка правадыроў [[сіў]] заключыла пагадненне ў [[:en:Fort Laramie National Historic Site|крэпасці Ларамі]]<ref>[http://www.ndstudies.org/resources/IndianStudies/standingrock/1851treaty.html The 1851 Fort Laramie Treaty] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160725020753/http://www.ndstudies.org/resources/IndianStudies/standingrock/1851treaty.html |date=25 ліпеня 2016 }}</ref>. Яно прадугледжвала прызнанне індзейскіх тэрыторый і бяспечны пераход мігрантаў. Аднак лакота, якія не прызнавалі дагавора, працягвалі напады на перасяленцаў. У [[1854]] г. з-за забітай індзейцамі [[карова|каровы]] паміж ваеннымі ЗША і адной з груп лакота адбыўся канфлікт, што скончыўся забойствам атрада амерыканскіх перагаворшчыкаў<ref>{{Cite web |url=http://www.sangres.com/wyoming/history/grattan-massacre.htm#.WKR2UdKLS1t |title=The Grattan Massacre |access-date=15 лютага 2017 |archive-date=13 снежня 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171213214043/http://www.sangres.com/wyoming/history/grattan-massacre.htm#.WKR2UdKLS1t |url-status=dead }}</ref>. У [[1855]] г. амерыканскія ваенныя забілі каля 100 сіў на тэрыторыі [[Небраска|Небраскі]]. Сітуацыя зноў пагоршылася ў 1860-я гг., калі ў мясцовасці [[Блэк-Хілс]], прызнанай свяшчэннай сіў і шаенамі, былі знойдзены радовішчы [[золата]], і белыя золатаздабытчыкі пачалі парушаць межы індзейскіх тэрыторый. У [[1866]]—[[1868]] гг. амерыканскія ваенныя вялі ваенныя дзеянні супраць лакота, [[арапаха]] і шаенаў. У [[1868]] г. па ініцыятыве [[Кангрэс Злучаных Штатаў Амерыкі|Кангрэса]] ў крэпасці Ларамі быў падпісаны новы дагавор з лакота<ref>[https://www.archives.gov/education/lessons/sioux-treaty Sioux Treaty of 1868]</ref>. Ён прадугледжваў ліквідацыю белых пасяленняў у Блэк-Хілс. Аднак гэта не палепшыла сітуацыю, паколькі супольныя атрады маладых воінаў з удзелам лакота працягвалі напады на пасяленцаў і мігрантаў, а золатаздабытчыкі зноў і зноў імкнуліся заняць закрытыя для іх землі. У [[1876]]—[[1877]] гг. адбылася так званая «Вялікая вайна з сіў» за Блэк-Хілс. [[25 чэрвеня]] — [[26 чэрвеня]] 1876 г. у [[бітва каля Літл-Бігхорн|бітве каля Літл-Бігхорн]] лакота нанеслі паражэнне атраду генерала [[Джордж Амстронг Кастар|Джорджа Амстронга Кастара]]<ref>[http://www.historynet.com/battle-of-little-bighorn Battle Of Little Bighorn. Facts, information and articles about the Battle Of Little Bighorn, a famous battle of the Wild West]</ref>. Нягледзячы на гэта, да канца 1877 г. амерыканскія ваенныя здолелі выціскнуць сіў з Блэк-Хілс і дамагліся афіцыйнай адмовы часткі правадыроў лакота ад свяшчэнных тэрыторый. Ваенныя дзеянні супраць лакота і іх саюзнікаў працягваліся да [[1890]] г. і скончыліся паражэннем індзейцаў. У выніку лакота былі вымушаны рассяліцца ў адведзеных для іх рэзервацыях. Буйная група лакота перасялілася ў [[Канада|Канаду]], дзе далучылася да суродзічаў-[[дакота]]. === Рух за правы === У другой палове [[20 стагоддзе|XX]] ст. культурныя і палітычныя дзеячы лакота далучыліся да руху за правы індзейцаў у [[ЗША]]. У [[1980]] г. яны дамагліся выплаты 122 мільёнаў [[долар ЗША|долараў]] кампенсацыі за страчаныя землі. У [[2007]] г. быў прапанаваны праект аб’яднання рэзервацый ў незалежную Рэспубліку Лакота<ref>{{Cite web |url=http://www.republicoflakotah.com/ |title=Republic of Lakotah — Mitakuye Oyasin |access-date=15 лютага 2017 |archive-date=12 студзеня 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080112195725/http://www.republicoflakotah.com/ |url-status=dead }}</ref>. == Тэрытарыяльныя групы == [[Выява:Wake singers oglala.jpg|thumb|Музыканты з групы ''Oglála'']] Лакота фактычна не мелі адзінага кіравання. У [[19 стагоддзе|XIX]] ст. падзяляліся на некалькі тэрытарыяльных груп: * ''Sičháŋǧu'' (літаральна «спаленыя»). Падзяляліся на 3 галіны. У нашы дні фарміруюць асобную прызнаную [[ЗША]] [[нацыя|нацыю]] ''Brulé Tiyošpaye''. * ''Oglála'' (з рассеянай маёмасцю"). Падзялялася на 3 галіны, з якіх асабліва вылучаліся «сапраўдныя» ''Oglála''. Менавіта паміж імі і амерыканскімі ваеннымі ўзнік першы ўзброены канфлікт [[1854]] г. * ''Itázipčho'' («без [[лук]]аў») вядомы з [[Францыя|французскіх]] крыніц [[18 стагоддзе|XVIII]] ст. як ''Sans Arc''. Прымалі актыўны ўдзел у [[бітва каля Літл-Бігхорн|бітве каля Літл-Бігхорн]]. * ''Húŋkpapȟa'' (« у галаве кола правадыроў») фарміравалі 3 асноўныя галіны. Першыя сутычкі з амерыканскімі перасяленцамі пачаліся ў першай чвэрці XIX ст. на захад ад [[Місуры (рака)|Місуры]]. Лічыцца, што першае пагадненне з прадстаўнікамі ўрада ЗША падпісалі ў [[1825]] г. * ''Mnikȟówožu'' («расліны ў вадзе») насялялі [[Блэк-Хілс]]. * ''Sihásapa'' («чарнаногія», не блытаць з алганкінскай канфедэрацыяй [[чарнаногія|чарнаногіх]]) падзяляліся на 6 самастойных галін. У [[18 стагоддзе|XVIII]] ст. аднымі з першых перанялі конегадоўлю ў [[шаены|шаенаў]]. Вялі актыўныя ваенныя дзеянні супраць арміі ЗША ў XIX ст. * ''Oóhenuŋpa'' («два катлы») узгадваюцца з [[1843]] г. Падзяляліся на 2 галіны. У нашы дні падзел на тэрытарыяльныя групы працягвае мець важнасць, паколькі кожная група мае асабісты дагавор з урадам ЗША. Захоўваюцца асобныя [[дыялект]]ы груп. == Вядомыя асобы == * '''[[Сядзячы Бык]]''' == Зноскі == {{reflist|2}} == Літаратура == * ''Marshall, J. M. III''. [https://books.google.by/books?id=stip7IZbVy4C The Lakota Way: Stories and Lessons for Living (Compass)]. — Penguin Books, 2002. — ISBN 9780142196090 == Спасылкі == * [http://tribaldirectory.com/information/lakota-indians.html Lakota Indians] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20170111074032/http://tribaldirectory.com/information/lakota-indians.html |date=11 студзеня 2017 }} * [http://www.historynet.com/lakotas-feared-fighters-of-the-plains.htm Lakotas: Feared Fighters of the Plains] * [http://www.dream-catchers.org/lakota-history An Introduction to Lakota Culture and History] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20161207224824/http://www.dream-catchers.org/lakota-history/ |date=7 снежня 2016 }} [[Катэгорыя:Сіў]] [[Катэгорыя:Народы ЗША]] 2lzwgi9e2ng2i1fn61we6m7pq3rmmpo 0 420306 5152507 5145810 2026-06-08T08:06:56Z HistoryBelarus2004 124165 5152507 wikitext text/x-wiki {{Картка ўніверсітэта |скарачэнне = ІПП |ранейшыя = Акадэмія парламентарызму і прадпрымальніцтва, Недзяржаўны інстытут парламентарызму і прадпрымальніцтва |рэктар = [[Аляксандр Віктаравіч Гарэлік]] |адрас = Мінск, [[Вуліца Ціміразева (Мінск)|вул. Ціміразева]], 65А }} '''Інстытут парламентарызму і прадпрымальніцтва''' (''ІПП'') — недзяржаўная [[Установа вышэйшай адукацыі|вышэйшая навучальная ўстанова]]. Заснаваны ў 1993 годзе Міжнародным адукацыйным кансорцыумам<ref>[http://017.by/institut-parlamentarizma-i-predprinimatelstva-ipp Институт парламентаризма и предпринимательства — ИПП] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20201029133913/http://017.by/institut-parlamentarizma-i-predprinimatelstva-ipp |date=29 кастрычніка 2020 }}//017.by</ref> як '''Акадэмія парламентарызму і прадпрымальніцтва'''. У 1994/95 навучальным годзе існавалі факультэты: сацыяльна-эканамічны і перападрыхтоўкі кадраў. Рыхтаваў студэнтаў 11 спецыяльнасцяў дзённай і завочнай формы навучання, у тым ліку менеджараў-эканамістаў, палітолагаў-менеджараў, юрыстаў і палітолагаў-юрыстаў. У 2017 годзе, згодна дадзеным афіцыйнага сайта ІПП, там навучаліся 1100 студэнтаў і працавалі 80 выкладчыкаў<ref>[http://ipp.by/ ІПП]{{Недаступная спасылка}}</ref>. У 2011 годзе Інстытут пачаў падрыхтоўку магістрантаў<ref>http://ipp.by/ipp-segodnia.html {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160818150047/http://ipp.by/ipp-segodnia.html |date=18 жніўня 2016 }}</ref>. Ёсць звесткі аб удзеле ІПП ў Міжнароднай кадравай акадэміі ў якасці асацыяванага члена<ref>[https://web.archive.org/web/20170922144329/https://belta.by/companies/view/institut-parlamentarizma-i-predprinimatelstva-140/ Институт парламентаризма и предпринимательства]//Белта</ref>. Выпускаў навуковы часопіс «Иппокрена»<ref>[https://ipp.by/nauka/zhurnal-ippokrena Научный журнал «Иппокрена»]</ref>. У 2024 годзе [[Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь|Міністэрства адукацыі]] не ўзгадніла план прыёму ў інстытут, што фактычна азначае забарону на набор новых [[Студэнт|студэнтаў]]<ref>{{cite web|url=https://reform.news/institut-parlamentarizma-i-predprinimatelstva-ne-budet-nabirat-pervokursnikov-v-jetom-godu|title=Институт парламентаризма и предпринимательства не будет набирать первокурсников в этом году|work=[[Reform.news]]|lang=ru}}</ref>. У 2026 аб’явіў аб спыненні адукацыйнай дзейнасці<ref>[https://web.archive.org/web/20260223171159/https://ipp.by/ Частное учреждение образования «Институт парламентаризма и предпринимательства» завершает образовательную деятельность]</ref>. == Рэктары == * [[Уладзімір Мікалаевіч Карагін]] * [[Барыс Уладзіміравіч Святлоў]] (2003—2008) * [[Аляксандр Віктаравіч Гарэлік]] == Вядомыя выкладчыкі == * [[Яўген Канстанцінавіч Анішчанка]] (1955—2021) — беларускі гісторык. * [[Віктар Сцяфанавіч Цітоў]] (1938—2020) — беларускі этнограф, гісторык, педагог. * [[Наталля Сяргееўна Гардзіенка]] (нар. 1977) — беларускі гісторык. == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|1|Акадэмія парламентарызму і прадпрымальніцтва|Осіпаў А.І.|182|А.І. Осіпаў}} == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [http://ipp.by/ Афіцыйны сайт ІПП] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20170103005201/http://www.ipp.by/ |date=3 студзеня 2017 }} * [http://map.by/ru/info/about1732.htm ІПП на map.by] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20150321031208/http://map.by/ru/info/about1732.htm |date=21 сакавіка 2015 }} * [http://017.by/institut-parlamentarizma-i-predprinimatelstva-ipp Водгукі студэнтаў] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20201029133913/http://017.by/institut-parlamentarizma-i-predprinimatelstva-ipp |date=29 кастрычніка 2020 }} (у каментарыях) {{ВНУ Беларусі}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Колішнія навучальныя ўстановы Беларусі]] [[Катэгорыя:Вуліца Ціміразева (Мінск)]] [[Катэгорыя:Інстытут парламентарызму і прадпрымальніцтва| ]] [[Катэгорыя:1993 год у Мінску]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1993 годзе]] [[Катэгорыя:Зніклі ў 2026 годзе]] jpvfqx4u7wzysypb04fwux139j8y9v6 0 439336 5152562 4616605 2026-06-08T11:08:46Z CommonsDelinker 151 Replacing Kiowa_artwork_on_buckskin,_"Do'g'_Iagva'_Guat"_or_tipi_of_battle._-_NARA_-_523627.tif with [[File:Kiowa_artwork_on_buckskin-_"Do'g'_Iagva'_Guat"_or_tipi_of_battle._-_DPLA_-_59e263f5a7f9360c7e0cf35a1b86a8b7_(page_1).tiff]] (by [[:c:User:CommonsDe 5152562 wikitext text/x-wiki [[Файл:Beol tipi2.jpg|thumb|Тыпі [[шаены|шаенаў]], [[Каларада]]]] '''Ты́пі''' (ад [[сіў, мовы|сіў]]: ''thípi'', літаральна «яны жывуць») — аднакамернае жытло [[Паўночная Амерыка|паўночнаамерыканскіх]] [[індзейцы|індзейцаў]] [[конус]]ападобнай формы. Было шырока распаўсюджана ў раёнах [[прэрыя|прэрый]]. == Гісторыя == Лічыцца, што жытло, падобнае да тыпі, [[індзейцы]] ладзілі з 2 тысячагоддзя да н. э., магчыма, нават раней. Хаця ў нашы дні [[конус|канічныя]] шатры асацыююцца з культурамі [[Захад ЗША|захаду]], на ўсходніх лясных раўнінах яны пачалі выкарыстоўвацца значна раней. Конусападобныя [[вігвам]]ы сустракаліся ў плямён [[алганкіны|алганкінаў]] і [[іракезы|іракезаў]]. Конусападобныя [[будан]]ы, крытыя [[Кара (біялогія)|карою]] і зямлёй, былі шырока прадстаўлены ў старажытных [[сіў]]анскіх народаў усходняга ўзбярэжжа, раёнаў [[Вялікія азёры|Вялікіх азёр]] і даліны [[Агая (рака)|ракі Агая]]. На [[Вялікія раўніны|Вялікіх раўнінах]] і далей на захад тыпі з’явіліся пераважна ў [[18 стагоддзе|XVIII]] ст., калі туды мігрыравалі плямёны, што займаліся качавой конегадоўляй і конным паляваннем. Аселыя народы таксама выкарыстоўвалі тыпі як часовае жытло ў сезоны палявання. Тыпі былі прыдатнымі для качэўнікаў і паляўнічых дзякуючы сваёй мабільнасці, прастаце зборкі і разборкі. У нашы дні тыпі служаць індзейцамі пераважна ў [[рытуал]]ьных мэтах. Аднак іх форма і вопыт канструявання шырока выкарыстоўваюцца сучаснымі [[архітэктар]]амі. Распаўсюджаны [[Палатка|намёты]] ў форме тыпі. == Канструкцыя == Тыпі — разборнае жытло. У яго аснове [[драўніна|драўляны]] [[каркас]] з прамых жэрдак. Індзейцы [[Вялікія раўніны|Вялікіх раўнін]] звычайна выкарыстоўвалі ад 15 да 25 загадзя апрацаваных прамых [[хвоя|хваёвых]] жэрдак. 2 жэрдкі служылі [[слуп]]амі для дымавой адтуліны. Жэрдкі для каркаса складалі ў форме [[конус]]а і счаплялі разам прыкладна ў 0,4 — 1 м ад верхавіны. Жэрдкі з боку ўвахода пакідалі больш доўгімі, таму конус ніколі не быў ідэальным. Унізе жэрдкі абапіраліся на [[прыродны камень|камяні]] або [[дзёран]], якія фарміравалі сабою кола. Каркас накрывалі двума так званымі вечкамі ў нахваст. Да сярэдзіны [[19 стагоддзе|XIX]] ст. вечкі шылі са скуры [[Амерыканскі бізон|бізонаў]]. У нашы дні найчасцей выкарыстоўваюць [[брызент]] або нават [[Палімеры|палімернае]] палатно. Знешні бок вечка часцяком аздабляўся арнаментам і малюнкамі. <gallery align=center> ModernTipi.png|Агульны выгляд сучаснага тыпі Assiniboine tipi tie.jpg|Вузел для счаплення тыпі [[асінібойн]] Kiowa artwork on buckskin- "Do'g' Iagva' Guat" or tipi of battle. - DPLA - 59e263f5a7f9360c7e0cf35a1b86a8b7 (page 1).tiff|Аздабленне вечка для тыпі [[каёва]] Tipi rings in the Pryor Mountains.jpg|Кола з камянёў пасля разбору тыпі </gallery> == Цікавыя факты == * У большасці качавых народаў [[Паўночная Амерыка|Паўночнай Амерыкі]] абавязак усталявання і разбору тыпі лічыўся жаночым. * Самае вялікае тыпі было ўзведзена падчас [[Зімовыя Алімпійскія гульні 2002|XIX зімовых Аліпійскіх гульняў]] у [[Солт-Лэйк-Сіці]] ў [[2002]] г. Яно дасягала 16,063 м у вышыню і займала плошчу 201,23 м². == Галерэя == <gallery align=center> Kane Lake Huron Oil.jpg|Тыпі індзейцаў лясной зоны каля [[Гурон|возера Гурон]], сярэдзіна XIX ст. Piegan Indians in camp, probably Montana, ca 1893 (LAROCHE 137).jpeg|[[Пеганы]] каля тыпі, 1893 г. In Apacheland, New Mexico (NYPL b12647398-75824).tiff|Тыпі [[апачы]], 1898 г. Assinaitappi.jpg|Тыпі [[цуутына]], першая трэць XX ст. 'Occupy' Lindenhof Zürich 2011-11-09 14-17-35 (SX230HS).jpg|Узвядзенне тыпі ў [[Цюрых]]у, [[Швейцарыя]] WPQc-224 Wendake - Tipi Art & Artisanat.JPG|Сучасны будынак у форме тыпі, [[Канада]] </gallery> == Гл. таксама == * [[Вігвам]] * [[Хоган]] * [[Пуэбліта]] * [[Іглу]] * [[Будан]] * [[Юрта]] * [[Чум]] * [[Палатка|Намёт, жыллё]] * [[Шацёр]] == Спасылкі == {{Commonscat|Tipis}} * [http://plainshumanities.unl.edu/encyclopedia/doc/egp.arc.048 Энцыклапедыя Вялікіх раўнін] * [https://www.manataka.org/page191.html Канструкцыя і ўпрыгожванне] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160303203101/http://www.manataka.org/page191.html |date=3 сакавіка 2016 }} * [http://www.motherearthnews.com/diy/make-a-tipi-zmaz70jfzglo Як зрабіць тыпі] * [http://www.trendir.com/modern-tipi-design-suburban-tipi-by-john-paananen/ Тыпі ў сучасным дызайне] {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Архітэктура індзейцаў]] [[Катэгорыя:Жыллё]] nnldf6o3ysm64mgf7n8v556zwecflcd 0 440710 5152525 4772594 2026-06-08T08:59:56Z CommonsDelinker 151 Removing [[:c:File:NGC_2033_DSS.jpg|NGC_2033_DSS.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Abzeronow|Abzeronow]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:NGC 2033 DSS.jpg|]]. 5152525 wikitext text/x-wiki {{Зорнае скопішча | Назва = NGC 2033 | Абазначэнні = '''NGC 2033''', '''ESO 56-SC157''' | Тып = Рассеянае скопішча | Выява =| Прамое_ўзыходжанне = 05h 34m 30,6s | Схіленне = -69° 46' 48" | Фатаграфічная_зорная_велічыня = | Бачная_зорная_велічыня = 11,6 | Бачныя_памеры = 0,5' | Сузор’е = Залатая Рыба | Эпоха = [[J2000.0]] | Адкрывальнік = <!-- James Dunlop --> | Дата_адкрыцця = [[24 верасня]] [[1826]] }} '''NGC 2033''' (іншае абазначэнне — '''ESO 56-SC157''') — [[рассеянае скопішча]] ў сузор’і [[Залатая Рыба (сузор’е)|Залатая Рыба]]. Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «[[Новы агульны каталог|Новага агульнага каталога]]». == Гл. таксама == * [[Спіс аб’ектаў Месье]] * [[Новы агульны каталог]] {{Вонкавыя спасылкі NGC|2033}} {{Навігатар NGC|NGC 2029|NGC 2030|NGC 2031|NGC 2032|NGC 2033|NGC 2034|NGC 2035|NGC 2036|NGC 2037}} {{Заліўка аб’ектаў NGC}} [[Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1826 годзе]] [[Катэгорыя:Аб’екты NGC|2033]] [[Катэгорыя:Залатая Рыба (сузор’е)]] [[Катэгорыя:Рассеяныя скопішчы]] 7qm2g6s2g7zsuej5pd6uk983who1nr4 0 453646 5152401 4427062 2026-06-07T22:33:36Z DenisBorum 139498 вычытка 5152401 wikitext text/x-wiki {{Дзяржаўны дзеяч | імя = | арыгінал імя = {{lang-sr|Zoran Živković}} | выява = | апісанне выявы = | шырыня = | пасада = [[Прэм’ер-міністр Сербіі]] | парадак = | сцяг = | перыядпачатак = | перыядканец = | папярэднік = | пераемнік = | дата нараджэння = | месца нараджэння = | дата смерці = | месца смерці = | узнагароды = }} '''Зоран Жыўкавіч''' ({{lang-sr|Zoran Živković або Зоран Живковић}}; {{ДН|22|12|1960}}, {{МН|Ніш}}) — сербскі палітычны і дзяржаўны дзеяч<ref name="БРЭ">[https://old.bigenc.ru/world_history/text/5643776 Живкович Зоран]{{ref-ru}}</ref>. == Біяграфія == Скончыў Вышэйшую школу эканомікі ў [[Бялград]]зе (1983 г.). У 1988–1995 гады займаўся бізнэсам. У 1992 уступіў у Дэмакратычную партыю. У 1993–1997 гады быў дэпутатам [[Народная Скупшчына Сербіі|Скупшчыны Сербіі]]. У 1997–2000 гады – мэр горада Ніш, на гэтай пасадзе выступаў супраць палітыкі прэзідэнта [[Слабадан Мілошавіч|С. Мілошавіча]]. У 2000 годзе абраны намеснікам старшыні Дэмакратычнай партыі і прызначаны міністрам унутраных спраў. У 2000–2003 гады – дэпутат Скупшчыны Югаславіі. З 2002 года – член Нацыянальнага савета па супрацоўніцтве Саюзнай Рэспублікі Югаславія з [[Міжнародны трыбунал па былой Югаславіі|Міжнародным трыбуналам па былой Югаславіі]]. У лютым 2003 года прызначаны міністрам абароны [[Сербія і Чарнагорыя|Сербіі і Чарнагорыі]], пачаў рэфармаванне арміі. Пасля забойства ў сакавіку 2003 года [[Зоран Джынджыч|З. Джынджыча]] абраны прэм’ер-міністрам Сербіі і Чарнагорыі, узначаліў Дэмакратычную партыю. У 2003 годзе, у выніку карупцыйных скандалаў і эканамічнага крызісу, урад Жыўковіча страціў падтрымку парламенцкай большасці. У лютым 2004 года Жыўкавіча на пасадзе старшыні Партыі змяніў [[Борыс Тадзіч|Б. Тадзіч]]. У сакавіку 2004 года Жыўкавіч сышоў у адстаўку з пасады прэм’ер-міністра. Выйшаў з Дэмакратычнай партыі і заснаваў у 2013 годзе правацэнтрысцкую «Новую партыю»<ref name="БРЭ" />. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Жыўкавіч Зоран}} [[Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Сербіі]] aq4zo2sgxkocjupw42ciftp4ktxntsp 0 463596 5152328 5120023 2026-06-07T18:52:32Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 выдалена [[Катэгорыя:Буйная рагатая скаціна]]; дададзена [[Катэгорыя:Буйная рагатая жывёла]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5152328 wikitext text/x-wiki [[Файл:Aŭciuki, Sak Varabiej. Аўцюкі, Сак Варабей (I. Sierbaŭ, 1912).jpg|250px|міні|[[Ісак Абрамавіч Сербаў|І. Сербаў]]. Сак Варабей з возам у в. [[Вялікія Аўцюкі|Аўцюкі]], цяпер [[Калінкавіцкі раён]]. 1912 год.]] '''Вол''' — [[Кастрацыя|кастрыраваны]] самец буйной рагатай жывёлы. У выніку кастрацыі ў бычкоў узмацняецца рост рагоў, у выніку чаго ў валоў вельмі вялікія рогі, як і ў прабацькі сучасных быкоў [[Тур (жывёла)|тура]]. [[Файл:Bœufs d'attelage à l'Écomusée de Marquèze, 2006.jpg|злева|міні|Два валы ў экалагічным музеі {{Не перакладзена 5|Écomusée de la Grande Lande|3=fr|4=Écomusée de la Grande Lande}} (Францыя)]] Выкарыстоўваецца як мясная і працоўная жывёла. У першую чаргу валы выкарыстоўваюцца і выкарыстоўваліся як цяглавыя жывелы пры разворванні зямлі. Перавагі выкарыстання вала над быком у [[Сельская гаспадарка|сельскай гаспадарцы]] і транспарце заключаюцца ў тым, што дзякуючы адсутнасці [[Рэпрадуктыўная сістэма|палавых залоз]] і нізкаму ўтрыманню палавых гармонаў валы не адчуваюць цягі да самак, паводзяць сябе нашмат спакайней і іх паводзіны больш кантраляваны. Для валоў, адносна коней, менш выдаткі на вупраж (з-за магутных шыйных цягліц, якія дазваляюць сур’ёзна спрасціць сістэму), коўка, догляд. Аднак хуткасць валоўіх запрэжак па колькі-небудзь добрай дарозе прыкметна менш конных — пешы чалавек спакойна абганяе запрэжку (2-3 кіламетры ў гадзіну). [[Файл:Ignacy Wróblewski. Woły w zaprzęgu.jpg|250px|міні|злева|[[Ігнат Урублеўскі|І. Урублеўскі]]. «Валы ў запрэжцы», 1894]] [[Файл:Blason_Bouvron_54.svg|справа|міні|Вол на гербе французскай камуны Буўрон]] Валы шмат разоў згадваюцца ў [[Біблія|Бібліі]], у сярэднявечных пісьмёнах і ў розных літаратурных творах пісьменнікаў перыяду аж да 1930-х гадоў. Валоў выкарыстоўвалі пераважна ў паўднёвых рэгіёнах — на [[Украіна|Украіне]], у [[Казахстан]]е, у зоне паўднёвых [[лесастэп]]у і [[стэп]]у. == У геральдыцы == {{main|Бык у геральдыцы}} Вол паказваецца раз’юшаным ({{Lang-fr|furieux}}furieux), калі стаіць на задніх нагах, альбо ідучым ({{Lang-fr|rampant}}rampant), калі намаляваны ў профіль, з хвастом, падальным на спіну. == Спасылкі == * {{Крыніцы/БіЕ|Вол}} {{Гербавыя фігуры}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Буйная рагатая жывёла]] d8odci6tbr9k4ytil0uu9omrv8pfldq 0 465777 5152261 4431942 2026-06-07T16:04:06Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152261 wikitext text/x-wiki {{Ваенны дзеяч |поўнае імя = Кузьма Максімавіч Качанаў |арыгінал імя = |дата нараджэння = |месца нараджэння = |дата смерці = |месца смерці = |выява = |подпіс = |мянушка = |псеўданім = |прыналежнасць = {{Сцягафікацыя|СССР}} |гады службы = [[1918]]—[[1941]] |званне = {{РСЧА, Генерал-маёр}} |род войскаў = [[пяхота]] |камандаваў = |частка = |бітвы = [[Грамадзянская вайна ў Расіі]]<br/>[[Вялікая Айчынная вайна]] |узнагароды = {{{!}} style="background:transparent" {{!}} {{Ордэн Леніна}} {{!!}} {{Ордэн Чырвонага Сцяга}} {{!!}} {{Медаль XX гадоў Рабоча-Сялянскай Чырвонай Арміі}} {{!}}} |Commons = |Rodovid = |сувязі = |у адстаўцы = |роспіс = }} {{Цёзкі2|Качанаў}} '''Кузьма́ Максі́мавіч Кача́наў''' ({{ДН|1|11|1901}} — {{ДС|29|9|1941}}) — савецкі ваеначальнік, у пачатковы перыяд [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] камандуючы [[34-я армія, СССР|34-й арміяй]], [[генерал-маёр]]. == Біяграфія == Кузьма Максімавіч Качанаў нарадзіўся 1 лістапада 1901 года ў вёсцы [[Целякі (Пастаўскі раён)|Целякі]] [[Віленская губерня|Віленскай губерні]]<ref>цяпер — вёска Целякі {{МН|Пастаўскага раёна|ў Пастаўскім раёне|Пастаўскі раён}} [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]]</ref>. [[Рускія|Рускі]]. У [[Рабоча-сялянская Чырвоная армія|Чырвонай Арміі]] з [[1918|1918 года]]. У [[1919|1919 годзе]] скончыў 2-я Стара-Пецяргофскія камандныя курсы. Удзельнік [[Грамадзянская вайна ў Расіі|Грамадзянскай вайны]]. Ваяваў на [[Усходні фронт РСЧА|Усходнім]] і [[Паўднёвы фронт, Грамадзянская |Паўднёвым]] франтах на пасадзе начальніка каманды пешых разведчыкаў, камандзіра [[Рота|роты]], [[Батальён|батальёна]]. У 1923 годзе скончыў Вышэйшую тактыка-стралковую школу камсастава РСЧА, а ў [[1932|1932 годзе]] — [[Ваенная акадэмія імя М. В. Фрунзэ|Ваенную акадэмію імя М. В. Фрунзе]]. Прайшоў шлях ад камандзіра батальёну да намесніка начальніка штаба [[Ленінградская ваенная акруга|Ленінградскай ваеннай акругі]]. У [[1937]]—[[1941]] у камандзіроўцы ў [[Кітай|Кітаі]] і [[Іспанія|Іспаніі]]. На пасадзе дарадцы, а затым галоўнага дарадцы пры штабах НВАК арміі і Іспанскай рэспублікі удзельнічаў у распрацоўцы шэрагу аперацый. Па вяртанні на Радзіму знаходзіўся ў распараджэнні [[Галоўнае разведвальнае ўпраўленне (СССР)|ГРУ]]. У пачатку [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] Кузьма Максімавіч камандаваў [[24-ы стралковы корпус|24-м стралковым корпусам]] [[27-я армія, СССР|27-й арміі]] [[Паўночна-Заходні фронт (Чырвоная Армія)|Паўночна-Заходняга фронту]]. Умела кіраваў корпусам у абарончых баях у раёне [[Даўгаўпілс]] і [[Пскоў|Пскова]]. [[3 жніўня]] 1941 года прызначаны камандуючым [[34-я армія, СССР|34-й арміяй]], якая неўзабаве прыняла ўдзел у контрудары войскаў Паўночна-Заходняга фронту пад Старай Русай. У верасні пад ударамі пераўзыходзячых сіл [[Вермахт|вермахта]] армія адышла на раку [[Ловаць]], а затым далей у раён Дзям'янска. Пасля гэтага генерал-маёр К. М. Качанаў быў абвінавачаны ў баязлівасці і самавольным адводзе войскаў. Для расследавання абставінаў паражэння [[9 верасня]] 1941 года на Паўночна-Заходні фронт прыбыла камісія ўпаўнаважаных Стаўкі Вярхоўнага Галоўнакамандавання ў складзе [[Мікалай Аляксандравіч Булганін|Н. А. Булганіна]], [[Леў Захаравіч Мехліс|Л. З. Мехліса]] і [[Кірыл Апанасавіч Мерацкоў|К. А. Мерацкова]]. Фактычна працай камісіі кіраваў Мехліс. Генерал-маёр К. М. Качанаў быў абвінавачаны ў самавольным адводзе войскаў арміі без загаду камандуючага фронтам, у страты кіравання войскамі, у злачыннай бяздзейнасці. Арыштаваны [[12 верасня]] 1941 года<ref>{{Cite web |url=http://lists.memo.ru/d15/f413.htm |title=Спісы ахвяраў рэпрэсій |access-date=26 красавіка 2017 |archive-date=24 лістапада 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211124223425/http://lists.memo.ru/d15/f413.htm |url-status=dead }}</ref>. Ва ўспамінах [[Кірыл Апанасавіч Мерацкоў|К. А. Мерацкова]] ён апісаны так: {{quote|Горш было з К. М. Качанавым. [[Леў Захаравіч Мехліс|Л. З. Мехліс]] зрабіў даклад у Стаўку аб яго паводзінах, і на гэтым кар'ера камандарма скончылася. На мой погляд, яго лёс мог бы апынуцца лепшым і ён яшчэ праявіў бы сябе годным чынам. У пачатку вайны шматлікім ваеначальнікам не ўдавалася адразу наладзіць справу. Гэта не перашкодзіла ім выдатна дзейнічаць у далейшым<ref>''[[Кірыл Апанасавіч Мерацкоў|К. А. Мерецков]]'' [http://militera.lib.ru/memo/russian/meretskov/18.html На службе народу]</ref>.}} [[27 верасня]] 1941 года Ваенным трыбуналам Паўночна-Заходняга фронту прыгавораны да вышэйшай меры пакарання па артыкулах 193-2, п. «г», 193-20, п. «б» і 193-22 КК РСФСР. Дата расстрэлу — [[29 верасня]] 1941 года<ref>''А. Чураков.'' [http://www.proza.ru/2009/04/12/281 Без суда и следствия]</ref>. Месца пакарання смерцю і пахавання невядома. [[30 студзеня]] [[1958|1958 года]] абвінавачванне з Кузьмы Максімавіча Качанава было знята. == Узнагароды == * [[Ордэн Леніна]] * [[Ордэн Чырвонага Сцяга]] * Медаль «XX гадоў РККА» {{зноскі}} == Літаратура == * ''Коллектив авторов.'' Великая Отечественная. Командармы. Военный биографический словарь / Под общей ред. М. Г. Вожакина. — М.; Жуковский: Кучково поле, 2005. — С. 90—91. — ISBN 5-86090-113-5. * ''Исаев А. В.'' [http://militera.lib.ru/h/isaev_av5/index.html Котлы 41-го. История ВОВ, которую мы не знали. — М.: Яуза; Эксмо, 2005.] — ISBN 5-87849-171-0 * ''Рубцов Ю. В.'' Виновных нашли на передовой // «Военно-исторический журнал», 1994, № 9, С. 8—11. * ''Черушев Н. С., Черушев Ю. Н.'' Расстрелянная элита РККА (командармы 1-го и 2-го рангов, комкоры, комдивы и им равные): 1937—1941. Биографический словарь. — М.: Кучково поле; Мегаполис, 2012. — С. 456. — 496 с. — 2000 экз. — ISBN 978-5-9950-0217-8. == Спасылкі == * ''К. Гайворонский.'' [http://vesti.lv/culture/theme/history/51385-156440.html За Родину, за Пушкина!] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20131020215550/http://vesti.lv/culture/theme/history/51385-156440.html |date=20 кастрычніка 2013 }} * ''А. Чураков.'' [http://www.proza.ru/2009/04/12/281 Без суда и следствия] {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Качанаў, Кузьма Максімавіч}} [[Катэгорыя:Выпускнікі Ваеннай акадэміі імя М. В. Фрунзэ]] [[Катэгорыя:Камандзіры карпусоў у Вялікай Айчыннай вайне]] [[Катэгорыя:Камандуючыя арміямі ў Вялікай Айчыннай вайне]] [[Катэгорыя:Расстраляныя ў СССР]] [[Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР]] [[Катэгорыя:Рэпрэсаваныя военачальнікі]] [[Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі]] [[Катэгорыя:Савецкія ваенныя спецыялісты ў Іспаніі]] [[Катэгорыя:Члены КПСС]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пастаўскім раёне]] bzsf1lly7mw18ssrdxtm2r05b1q12jj 0 472919 5152565 5142825 2026-06-08T11:13:41Z Autumndancer 168015 /* Вядомыя асобы */ вычытка 5152565 wikitext text/x-wiki {{НП |статус = Горад |беларуская назва = Цэсіс |арыгінальная назва= Cēsis |падначаленне = |краіна =Латвія |рэгіён = |рэгіён у табліцы ={{!}} |від рэгіёна =вобласць |раён = |раён у табліцы = |від раёна =раён }} '''Цэсіс''' ({{lang-lv|Cēsis}}) — горад у [[Латвія|Латвіі]], на рацэ [[Гаўя (рака)|Гаўя]]. == Насельніцтва == Нацыянальны склад горада паводле перапісу насельніцтва 1989 года i па ацэнцы на пачатак 2015 года<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/latvia-ethnic1989.htm |title=Ethnic composition: 1989 census |access-date=1 жніўня 2017 |archive-date=23 жніўня 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170823105722/http://pop-stat.mashke.org/latvia-ethnic1989.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/latvia-ethnic2015.htm |title=Ethnic composition: 2015 estimation |access-date=1 жніўня 2017 |archive-date=8 снежня 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151208062344/http://pop-stat.mashke.org/latvia-ethnic2015.htm |url-status=dead }}</ref>: {|class="standard sortable" ! нацыянальнасць || чал. <br />(1989) || % || чал. <br />(2015) || % |- | усяго|| align=right | 21123 || align=right | 100,00 % || align=right | 15666 || align=right | 100,00 % |- |[[латышы]] || align=right | 16223 || align=right | 76,80 % || align=right | 13549 || align=right | 86,49 % |- |[[рускія]]|| align=right | 3734 || align=right | 17,68 % || align=right | 1451 || align=right | 9,26 % |- |[[беларусы]] || align=right | 366 || align=right | 1,73 % || align=right | 180 || align=right | 1,15 % |- |[[украінцы]] || align=right | 291 || align=right | 1,38 % || align=right | 123 || align=right | 0,79 % |- |[[палякі]] || align=right | 220 || align=right | 1,04 % || align=right | 156 || align=right | 1,00 % |- |[[літоўцы]] || align=right | 77 || align=right | 0,36 % || align=right | 62 || align=right | 0,40 % |- |іншыя|| align=right | 212 || align=right | 1,00 % || align=right | 145 || align=right | 0,93 % |} {{Wikidata/Population}} == Гарады-пабрацімы == {{Гарады-пабрацімы}} == Вядомыя асобы == * [[Лайма Вайкуле]] (нар. 1954), латвійская спявачка і актрыса. * [[Ніна Барысаўна Ватацы]] (1908—1997), беларускі бібліёграф. == Зноскі == {{reflist}} == Спасылкі == * [http://cesis.lv/ru Афіцыйны турыстычны сайт Цесіскага края]{{ref-lv}}{{ref-en}}{{ref-de}} {{Гарады Латвіі}} [[Катэгорыя:Гарады Латвіі]] [[Катэгорыя:Цэсіс| ]] 3ga4gy8y0iucwab0x3yols7spjnfm3k 0 474487 5152205 4564905 2026-06-07T14:25:32Z K.shytal 58227 /* Глыбокае */ дадаў фоты 5152205 wikitext text/x-wiki {{Арганізацыя |назва = Саюз беларускіх патрыётаў |альтэрнатыўная = |background_color = |колер_назвы = |лагатып = |шырыня_лагатыпа = |подпіс = |карта1 = |шырыня_карты1 = |легенда1 = |карта2 = |шырыня_карты2 = |легенда2 = |членства = |тып_цэнтра = Тэрыторыя дзейнасці |цэнтр = [[Глыбокае]], [[Паставы]] |тып = |мовы = [[беларуская мова|беларуская]] |мова = |пасада_кіраўніка1 = |імя_кіраўніка1 = |пасада_кіраўніка2 = |імя_кіраўніка2 = <!-- ... --> |пасада_кіраўніка10 = |імя_кіраўніка10 = |заснавальнік1 = |падзея_заснавання1 = |дата_заснавання1 = |заснавальнік2 = |падзея_заснавання2 = |дата_заснавання2 = <!-- ... --> |заснавальнік6 = |падзея_заснавання6 = |дата_заснавання6 = восень [[1945]] |падзея_ліквідацыі = |дата_ліквідацыі = люты [[1947]] |заўвага1 = |заўвага2 = <!-- ... --> |адрас = |сайт = |вікісховішча = }} '''Саю́з белару́скіх патрыё́таў''' (''СБП'') — падпольная патрыятычная моладзевая арганізацыя, якая дзейнічала ў [[1945]]—[[1947]] гадах у [[Глыбокае|Глыбокім]] і [[Паставы|Паставах]]. == Гісторыя == === Глыбокае === [[Файл:Антон Фурс партрэт.jpg|міні|274x274пкс|Антон Фурс, сакратар глыбоцкай суполкі Саюза беларускіх патрыётаў (2012).]] Арганізацыя ўтвораная ўвосень [[1945]] года навучэнцамі [[Глыбокае|Глыбоцкага]] педагагічнага вучылішча з удзелам вучняў сярэдніх школ Глыбокага. Бальшыня сяброў Саюза беларускіх патрыётаў у гады [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]] ўваходзіла ў шэрагі [[Саюз беларускай моладзі|Саюза беларускай моладзі]], што зрабіла значны ўплыў на іх нацыянальную свядомасць. Па вызваленні тэрыторыі [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]] ад нямецкай адміністрацыі адбыліся змены ў навучальным працэсе, пачалася татальная [[Русіфікацыя Беларусі|русіфікацыя]] навучальных устаноў. Студэнты педагагічнага вучылішча [[Васіль Мядзелец]], [[Антон Фурс]] і вучань глыбоцкай школы № 1 [[Алесь Юршэвіч]] прыходзяць да рашэння стварэння арганізацыі дзеля супрацьстаяння русіфікацыі. Галоўнай ідэяй арганізацыі становіцца гуртаванне аднадумцаў вакол беларускай справы, пашырэнне ўплыву сярод астатніх. У канцы 1945 года сфармаванае ядро арганізацыі, старшынёй абраны [[Васіль Мядзелец]], сакратаром — [[Антон Фурс]]. Паводле Антона Фурса, СБП не была палітычнай арганізацыяй, яе мэта была ў пашырэнні нацыянальнай самасвядомасці сярод людзей, з якімі павінны былі жыць і працаваць сябры арганізацыі, у прыватнасці, са школьнікамі. Сярод асноўных палажэнняў праграмы СПБ былі сапраўдная беларуская дзяржаўнасць і самастойнасць, дзяржаўнасць [[Беларуская мова|беларускай мовы]], [[бела-чырвона-белы сцяг]] і герб [[Пагоня]]. У СБП не было выразна акрэсленай структуры: існавалі пасады старшыні і сакратара. Арганізацыя падзялялася на «пяцёркі» (групы з пяці чалавек), у якіх кожны ўдзельнік ведаў чатырох астатніх і старшыню. Уся праца вялася ў «пяцёрках». Не прадугледжвалася сходаў і канферэнцый, рабіліся захады па канспірацыі. Новыя сябры абіраліся паводле рэкамендацыі. Для ўступлення ў арганізацыю складалася прысяга, тэкст якой напісаў [[Алесь Юршэвіч]]. Па прыняцці прысягі, чалавек заносіўся ў агульны спіс сябраў СБП (спіс згарэў у часе пажару разам з архівам). [[25 сакавіка]] [[1946]] года адбылася ўрачыстая прысяга сябраў СБП, прымеркаваная да 28-х угодкаў абвяшчэння незалежнасці [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Прысяга адбывалася на кватэры Лідзіі Несцяровіч. У ёй бралі ўдзел [[Лідзія Мельнік|Лідзія Несцяровіч]], [[Васіль Мядзелец]], [[Антон Фурс]], [[Марыя Рыгораўна Бялевіч|Марыя Бялевіч (Бабіч)]], [[Людміла Іванаўна Краснадубская|Людміла Краснадубская]], сёстры [[Алена Барсук|Алена]] і [[Ларыса Барсук]]. Прысягу чыталі пад бела-чырвона-белым сцягам з выявай Пагоні, якая была перасланая сябрамі Пастаўскай групы «За Беларусь». Удзельнікі сустракаліся паміж сабой, абмяркоўвалі падзеі ў навучанні, у горадзе і краіне. Гутарылі са знаёмымі навучэнцамі, рыхтавалі новых удзельнікаў да ўступлення ў СБП. === «За Беларусь», Паставы === [[Файл:Алеся Фурс (Умпіровіч) партрэт.jpg|міні|279x279пкс|Алеся Фурс (Умпіровіч), сябра пастаўскай суполкі СБП (2012).]] Суполка «За Беларусь» была заснаваная ўвосень 1945 года студэнтамі [[Паставы|Пастаўскага]] педагагічнага вучылішча, Міколам Асіенкам, [[Аляксандр Дзікі|Алесем Дзікім]], [[Алесь Адамовіч (СБП)|Алесем Адамовічам]]. Імпульсам для стварэння таксама была русіфікацыя навучання, за адказы па-беларуску сталі зніжаць адзнакі. Частка студэнтаў Глыбоцкага педагагічнага вучылішча паводле розных прычын была вымушаная перавесціся ў Пастаўскае педагагічнае вучылішча. Сярод іх быў [[Валянцін Лагунёнак]], які ўжо быў падрыхтаваны да ўступлення ў Глыбоцкі СБП. Узімку 1945 года ён наведаў былых калегаў у Глыбокім і паведаміў, што ў Паставах фактычна стварылася моладзевая патрыятычная суполка «За Беларусь». Дакладны час стварэння суполкі невядомы. Верагодна, пастаўская суполка існавала да прыезду Лагунёнка. Былі наладжаныя кантакты паміж Глыбоцкай і Пастаўскай арганізацыямі. У пачатку 1946 года фарміруецца ядро арганізацыі: старшыня — [[Мікола Асіненка]], сакратар — [[Алесь Адамовіч (СБП)|Алесь Адамовіч]], скарбнік — [[Ангеліна Бароўка|Ліна Бароўка]]. Аб'яднанне не было палітычнай арганізацыяй. Планавалася, што праца будзе накіравана на прапаганду беларускай мовы і культуры, змаганне з русіфікацыяй. 8 сакавіка 1946 года на моладзевай вечарыне на кватэры Ніны Асіенкі адбыўся сход, на якім Мікола Асіенка ўрачыста абвясціў пра існаванне арганізацыі «За Беларусь». 25 сакавіка 1946 года ў вёсцы [[Рамелькі]] [[Пастаўскі раён|Пастаўскага раёна]] на хаце Міколы Асіенкі адбылося прыняцце прысягі сябрамі суполкі. Прысягу прымалі пад бела-чырвона-белым сцягам з выявай Пагоні, якую намалявала [[Алеся Фурс|Алеся Умпіровіч (Фурс)]]. Увесну 1946 года на сустрэчы ў Глыбокім было дамоўлена пра аб'яднанне пастаўскай групы «За Беларусь» і Глыбоцкай арганізацыі СБП. Была прынятая агульная назва Саюз беларускіх патрыётаў. === Пасля аб'яднання === Агульнага кіруючага органа ў аб'яднанай арганізацыі не было. Дамоўлена пра неабходнасць перыядычных сустрэч у Глыбокім і Паставах, дзе будуць узгадняцца дзеянні суполак. Увесну 1946 года адбыўся выпуск трэцяга курсу педагагічных вучылішч, некаторыя сябры СБП трапілі на працу ў школы. У давер да сябраў пастаўскай групы увайшоў Алег Стахоўскі, афіцэр МДБ, які выдаваў сябе за ўдзельніка антысавецкай арганізацыі і падштурхоўваў да [[тэрарызм]]у. Магчыма, існавалі і іншыя правакатары, бо, паводле слоў [[Алеся Фурс|Алесі Умпіровіч]], пра існаванне арганізацыі ў Паставах ведаў увесь клас. === Арышты, далейшы лёс === [[Файл:Антон і Алеся Фурсы.jpg|міні|287x287пкс|Антон і Алеся Фурсы, былыя сябры Саюза беларускіх патрыётаў (2012).]] У лютым 1947 года МДБ праводзіць арышты сябраў СБП. [[8 лютага]] арыштаваныя [[Васіль Мядзелец]] і [[Антон Фурс]]. Пазней арышты працягваліся, вучняў забіралі з урокаў, арыштоўваліся настаўнікі-сябры СБП. У [[Мінск]]у [[16 чэрвеня|16]]—[[20 чэрвеня]] [[1947]] года былі асуджаныя 34 сябры СБП. [[Васіль Мядзелец]], [[Антон Фурс]], [[Мікола Асіненка]] былі прысуджаныя да расстрэла, але ў сувязі з адменай смяротнага пакарання ад [[20 мая|20 траўня]] 1947 года, яны былі асуджаныя на 25 гадоў пазбаўлення волі. У [[Полацк]]у [[11 лістапада|11]]—[[12 лістапада]] 1947 года былі асуджаныя Леанід Казак, Пётра Спірковіч, [[Марыя Рыгораўна Бялевіч|Марыя]] і [[Іван Бабіч]]ы, [[Алена Барсук|Алена]] і [[Ларыса Барсук]]. У [[1948]] годзе ў Полацку былі асуджаныя Мікола Конан, Стась Савік і [[Алеся Фурс|Алеся Умпіровіч]]. Двое бацькоў — Лявон Умпіровіч і Ганна Бабіч былі асуджаныя на 10 і 6 гадоў адпаведна за неданясенне на сваіх дзяцей. Лявон Умпіровіч памёр у мінскай турме. Пазбег пакарання сябра Глыбоцкай групы СБП, Віктар Дылевіч, які здолеў выехаць у Польшчу. Міхал Дзеравянка быў адзіным, хто быў апраўданы, бо сапраўды не належаў да арганізацыі: у часе суда быў ён вызвалены адразу з залі паседжання.<ref>http://slounik.org/154781.html Біяграфія Міхала Дзеравянкі</ref> Сябры СБП адбывалі тэрміны ў [[ГУЛАГ|працоўна-папраўчых лагерах]]. У [[1955]]—[[1956]] гадах усе сябры былі вызваленыя. У [[1990-я|1990-х]] гадах пачалася індывідуальная рэабілітацыя сябраў СБП. == Сябры арганізацыі == {{Col-begin|class=references-small}} {{col-2}} === Глыбоцкая група === * [[Васіль Мядзелец]] (кіраўнік) * [[Антон Фурс]] (сакратар) * Віктар Бабіч * [[Іван Бабіч]] * [[Марыя Рыгораўна Бялевіч|Марыя Бялевіч (Бабіч)]] * Леанід Баговіч * [[Алена Барсук]] * [[Ларыса Барсук]] * [[Альберт Бацяноўскі]] * [[Леў Бялевіч]] * Віктар Дылевіч * [[Цярэнцій Еўдакімаў|Цярэнці Еўдакімаў]] * Лявон Казак * [[Гардзей Кліманскі]] * [[Мікола Конан]] * [[Людміла Краснадубская]] * [[Тамара Барсук|Тамара Лагун (Барсук)]] * [[Лідзія Несцяровіч]] * Мікалай Пачопка * Юсцін Протас * [[Станіслаў Савік]] * Пётра Спірковіч * [[Алег Табола]] * Міхал Шуман * Павел Шуман * [[Алесь Юршэвіч|Аляксандр Юршэвіч]] {{col-2}} === Пастаўская група === * [[Мікола Асіненка]] (кіраўнік) * [[Алесь Адамовіч (СБП)|Алесь Адамовіч]] (сакратар) * [[Ніна Асіненка]] * [[Алесь Амельяновіч|Алесь Амельляновіч]] * [[Ангеліна Бароўка]] * [[Іван Бароўка]] * Міхал Дзеравянка * [[Аляксандар Дзікі]] * Сямён Касарэўскі * [[Валянцін Лагунёнак]] * Павал Лапушынскі * [[Уладзімір Лысёнак]] * [[Алена Мацук]] * [[Янка Рымдзёнак]] * [[Яўген Сідаровіч]] * [[Віктар Стахоўскі]] * [[Алеся Фурс|Алеся Умпіровіч]]<ref>{{кніга|аўтар = |частка = Алеся Фурс (Умпіровіч)|загаловак = Антысавецкія рухі ў Беларусі: 1944—1956|арыгінал = |спасылка = http://slounik.org/154930.html|адказны = |выданне = |месца = Менск|выдавецтва = Архіў Найноўшае Гісторыі|год = 1999|том = |старонкі = |старонак = |серыя = |isbn = 985-6374-07-3 |тыраж = }}</ref><ref>{{кніга|аўтар = |частка = За Беларусь|загаловак = Антысавецкія рухі ў Беларусі: 1944—1956|арыгінал = |спасылка = http://slounik.org/154968.html|адказны = |выданне = |месца = Менск|выдавецтва = Архіў Найноўшае Гісторыі|год = 1999|том = |старонкі = |старонак = |серыя = |isbn = 985-6374-07-3 |тыраж = }}</ref> * Мікола Церашкевіч {{col-end}} {{зноскі}} == Гл. таксама == * [[Саюз змагання за незалежнасць Беларусі]] * [[Саюз вызвалення Беларусі (1946—1947)]] * [[Чайка (арганізацыя)]] * [[Мядзельска-смаргонскае антыкамуністычнае падполле (1947)|Мядзельска-Смаргонскае антыкамуністычнае падполле]] == Літаратура == * 100 пытанняў і адказаў з гісторыі Беларусі / Уклад. І. Саверчанка, Зм. Занько. ― Мн.: рэдакцыя газеты «Звязда», 1993. ― с. 70 * [http://slounik.org/ruchi/ Антысавецкія рухі ў Беларусі: 1944—1956. — Мн.: Архіў Найноўшай Гісторыі, 1999. ISBN 985-6374-07-3] == Спасылкі == * {{cite web|author=[[Валерый Яўгенавіч Мазынскі|Валерый Мазынскі]]|title=«Глыбоцкая змова», дакументальны фільм пра СБП|url=https://www.youtube.com/watch?v=peMDdMGLYFU|publisher=[[БелСат|Белсат]]|date=2013}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Антысавецкія падпольныя арганізацыі на Беларусі]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1945 годзе]] [[Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1945—1990)]] fw0ngwsv0wwiao61daadyblfnucdb9p 5152210 5152205 2026-06-07T14:35:55Z K.shytal 58227 /* Глыбокае */ дадаў фота магілы Бацяноўскага 5152210 wikitext text/x-wiki {{Арганізацыя |назва = Саюз беларускіх патрыётаў |альтэрнатыўная = |background_color = |колер_назвы = |лагатып = |шырыня_лагатыпа = |подпіс = |карта1 = |шырыня_карты1 = |легенда1 = |карта2 = |шырыня_карты2 = |легенда2 = |членства = |тып_цэнтра = Тэрыторыя дзейнасці |цэнтр = [[Глыбокае]], [[Паставы]] |тып = |мовы = [[беларуская мова|беларуская]] |мова = |пасада_кіраўніка1 = |імя_кіраўніка1 = |пасада_кіраўніка2 = |імя_кіраўніка2 = <!-- ... --> |пасада_кіраўніка10 = |імя_кіраўніка10 = |заснавальнік1 = |падзея_заснавання1 = |дата_заснавання1 = |заснавальнік2 = |падзея_заснавання2 = |дата_заснавання2 = <!-- ... --> |заснавальнік6 = |падзея_заснавання6 = |дата_заснавання6 = восень [[1945]] |падзея_ліквідацыі = |дата_ліквідацыі = люты [[1947]] |заўвага1 = |заўвага2 = <!-- ... --> |адрас = |сайт = |вікісховішча = }} '''Саю́з белару́скіх патрыё́таў''' (''СБП'') — падпольная патрыятычная моладзевая арганізацыя, якая дзейнічала ў [[1945]]—[[1947]] гадах у [[Глыбокае|Глыбокім]] і [[Паставы|Паставах]]. == Гісторыя == === Глыбокае === [[Файл:Антон Фурс партрэт.jpg|міні|274x274пкс|Антон Фурс, сакратар глыбоцкай суполкі Саюза беларускіх патрыётаў (2012).]] Арганізацыя ўтвораная ўвосень [[1945]] года навучэнцамі [[Глыбокае|Глыбоцкага]] педагагічнага вучылішча з удзелам вучняў сярэдніх школ Глыбокага. Бальшыня сяброў Саюза беларускіх патрыётаў у гады [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]] ўваходзіла ў шэрагі [[Саюз беларускай моладзі|Саюза беларускай моладзі]], што зрабіла значны ўплыў на іх нацыянальную свядомасць. Па вызваленні тэрыторыі [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]] ад нямецкай адміністрацыі адбыліся змены ў навучальным працэсе, пачалася татальная [[Русіфікацыя Беларусі|русіфікацыя]] навучальных устаноў. [[Файл:Альберт Бацяноўскі надмагілле.jpg|міні|361x361пкс|Магіла Альберта Бацяноўскага на могілках "Копцеўка" ў Глыбокім (25.03.2013).]] Студэнты педагагічнага вучылішча [[Васіль Мядзелец]], [[Антон Фурс]] і вучань глыбоцкай школы № 1 [[Алесь Юршэвіч]] прыходзяць да рашэння стварэння арганізацыі дзеля супрацьстаяння русіфікацыі. Галоўнай ідэяй арганізацыі становіцца гуртаванне аднадумцаў вакол беларускай справы, пашырэнне ўплыву сярод астатніх. У канцы 1945 года сфармаванае ядро арганізацыі, старшынёй абраны [[Васіль Мядзелец]], сакратаром — [[Антон Фурс]]. Паводле Антона Фурса, СБП не была палітычнай арганізацыяй, яе мэта была ў пашырэнні нацыянальнай самасвядомасці сярод людзей, з якімі павінны былі жыць і працаваць сябры арганізацыі, у прыватнасці, са школьнікамі. Сярод асноўных палажэнняў праграмы СПБ былі сапраўдная беларуская дзяржаўнасць і самастойнасць, дзяржаўнасць [[Беларуская мова|беларускай мовы]], [[бела-чырвона-белы сцяг]] і герб [[Пагоня]]. У СБП не было выразна акрэсленай структуры: існавалі пасады старшыні і сакратара. Арганізацыя падзялялася на «пяцёркі» (групы з пяці чалавек), у якіх кожны ўдзельнік ведаў чатырох астатніх і старшыню. Уся праца вялася ў «пяцёрках». Не прадугледжвалася сходаў і канферэнцый, рабіліся захады па канспірацыі. Новыя сябры абіраліся паводле рэкамендацыі. Для ўступлення ў арганізацыю складалася прысяга, тэкст якой напісаў [[Алесь Юршэвіч]]. Па прыняцці прысягі, чалавек заносіўся ў агульны спіс сябраў СБП (спіс згарэў у часе пажару разам з архівам). [[25 сакавіка]] [[1946]] года адбылася ўрачыстая прысяга сябраў СБП, прымеркаваная да 28-х угодкаў абвяшчэння незалежнасці [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Прысяга адбывалася на кватэры Лідзіі Несцяровіч. У ёй бралі ўдзел [[Лідзія Мельнік|Лідзія Несцяровіч]], [[Васіль Мядзелец]], [[Антон Фурс]], [[Марыя Рыгораўна Бялевіч|Марыя Бялевіч (Бабіч)]], [[Людміла Іванаўна Краснадубская|Людміла Краснадубская]], сёстры [[Алена Барсук|Алена]] і [[Ларыса Барсук]]. Прысягу чыталі пад бела-чырвона-белым сцягам з выявай Пагоні, якая была перасланая сябрамі Пастаўскай групы «За Беларусь». Удзельнікі сустракаліся паміж сабой, абмяркоўвалі падзеі ў навучанні, у горадзе і краіне. Гутарылі са знаёмымі навучэнцамі, рыхтавалі новых удзельнікаў да ўступлення ў СБП. === «За Беларусь», Паставы === [[Файл:Алеся Фурс (Умпіровіч) партрэт.jpg|міні|279x279пкс|Алеся Фурс (Умпіровіч), сябра пастаўскай суполкі СБП (2012).]] Суполка «За Беларусь» была заснаваная ўвосень 1945 года студэнтамі [[Паставы|Пастаўскага]] педагагічнага вучылішча, Міколам Асіенкам, [[Аляксандр Дзікі|Алесем Дзікім]], [[Алесь Адамовіч (СБП)|Алесем Адамовічам]]. Імпульсам для стварэння таксама была русіфікацыя навучання, за адказы па-беларуску сталі зніжаць адзнакі. Частка студэнтаў Глыбоцкага педагагічнага вучылішча паводле розных прычын была вымушаная перавесціся ў Пастаўскае педагагічнае вучылішча. Сярод іх быў [[Валянцін Лагунёнак]], які ўжо быў падрыхтаваны да ўступлення ў Глыбоцкі СБП. Узімку 1945 года ён наведаў былых калегаў у Глыбокім і паведаміў, што ў Паставах фактычна стварылася моладзевая патрыятычная суполка «За Беларусь». Дакладны час стварэння суполкі невядомы. Верагодна, пастаўская суполка існавала да прыезду Лагунёнка. Былі наладжаныя кантакты паміж Глыбоцкай і Пастаўскай арганізацыямі. У пачатку 1946 года фарміруецца ядро арганізацыі: старшыня — [[Мікола Асіненка]], сакратар — [[Алесь Адамовіч (СБП)|Алесь Адамовіч]], скарбнік — [[Ангеліна Бароўка|Ліна Бароўка]]. Аб'яднанне не было палітычнай арганізацыяй. Планавалася, што праца будзе накіравана на прапаганду беларускай мовы і культуры, змаганне з русіфікацыяй. 8 сакавіка 1946 года на моладзевай вечарыне на кватэры Ніны Асіенкі адбыўся сход, на якім Мікола Асіенка ўрачыста абвясціў пра існаванне арганізацыі «За Беларусь». 25 сакавіка 1946 года ў вёсцы [[Рамелькі]] [[Пастаўскі раён|Пастаўскага раёна]] на хаце Міколы Асіенкі адбылося прыняцце прысягі сябрамі суполкі. Прысягу прымалі пад бела-чырвона-белым сцягам з выявай Пагоні, якую намалявала [[Алеся Фурс|Алеся Умпіровіч (Фурс)]]. Увесну 1946 года на сустрэчы ў Глыбокім было дамоўлена пра аб'яднанне пастаўскай групы «За Беларусь» і Глыбоцкай арганізацыі СБП. Была прынятая агульная назва Саюз беларускіх патрыётаў. === Пасля аб'яднання === Агульнага кіруючага органа ў аб'яднанай арганізацыі не было. Дамоўлена пра неабходнасць перыядычных сустрэч у Глыбокім і Паставах, дзе будуць узгадняцца дзеянні суполак. Увесну 1946 года адбыўся выпуск трэцяга курсу педагагічных вучылішч, некаторыя сябры СБП трапілі на працу ў школы. У давер да сябраў пастаўскай групы увайшоў Алег Стахоўскі, афіцэр МДБ, які выдаваў сябе за ўдзельніка антысавецкай арганізацыі і падштурхоўваў да [[тэрарызм]]у. Магчыма, існавалі і іншыя правакатары, бо, паводле слоў [[Алеся Фурс|Алесі Умпіровіч]], пра існаванне арганізацыі ў Паставах ведаў увесь клас. === Арышты, далейшы лёс === [[Файл:Антон і Алеся Фурсы.jpg|міні|287x287пкс|Антон і Алеся Фурсы, былыя сябры Саюза беларускіх патрыётаў (2012).]] У лютым 1947 года МДБ праводзіць арышты сябраў СБП. [[8 лютага]] арыштаваныя [[Васіль Мядзелец]] і [[Антон Фурс]]. Пазней арышты працягваліся, вучняў забіралі з урокаў, арыштоўваліся настаўнікі-сябры СБП. У [[Мінск]]у [[16 чэрвеня|16]]—[[20 чэрвеня]] [[1947]] года былі асуджаныя 34 сябры СБП. [[Васіль Мядзелец]], [[Антон Фурс]], [[Мікола Асіненка]] былі прысуджаныя да расстрэла, але ў сувязі з адменай смяротнага пакарання ад [[20 мая|20 траўня]] 1947 года, яны былі асуджаныя на 25 гадоў пазбаўлення волі. У [[Полацк]]у [[11 лістапада|11]]—[[12 лістапада]] 1947 года былі асуджаныя Леанід Казак, Пётра Спірковіч, [[Марыя Рыгораўна Бялевіч|Марыя]] і [[Іван Бабіч]]ы, [[Алена Барсук|Алена]] і [[Ларыса Барсук]]. У [[1948]] годзе ў Полацку былі асуджаныя Мікола Конан, Стась Савік і [[Алеся Фурс|Алеся Умпіровіч]]. Двое бацькоў — Лявон Умпіровіч і Ганна Бабіч былі асуджаныя на 10 і 6 гадоў адпаведна за неданясенне на сваіх дзяцей. Лявон Умпіровіч памёр у мінскай турме. Пазбег пакарання сябра Глыбоцкай групы СБП, Віктар Дылевіч, які здолеў выехаць у Польшчу. Міхал Дзеравянка быў адзіным, хто быў апраўданы, бо сапраўды не належаў да арганізацыі: у часе суда быў ён вызвалены адразу з залі паседжання.<ref>http://slounik.org/154781.html Біяграфія Міхала Дзеравянкі</ref> Сябры СБП адбывалі тэрміны ў [[ГУЛАГ|працоўна-папраўчых лагерах]]. У [[1955]]—[[1956]] гадах усе сябры былі вызваленыя. У [[1990-я|1990-х]] гадах пачалася індывідуальная рэабілітацыя сябраў СБП. == Сябры арганізацыі == {{Col-begin|class=references-small}} {{col-2}} === Глыбоцкая група === * [[Васіль Мядзелец]] (кіраўнік) * [[Антон Фурс]] (сакратар) * Віктар Бабіч * [[Іван Бабіч]] * [[Марыя Рыгораўна Бялевіч|Марыя Бялевіч (Бабіч)]] * Леанід Баговіч * [[Алена Барсук]] * [[Ларыса Барсук]] * [[Альберт Бацяноўскі]] * [[Леў Бялевіч]] * Віктар Дылевіч * [[Цярэнцій Еўдакімаў|Цярэнці Еўдакімаў]] * Лявон Казак * [[Гардзей Кліманскі]] * [[Мікола Конан]] * [[Людміла Краснадубская]] * [[Тамара Барсук|Тамара Лагун (Барсук)]] * [[Лідзія Несцяровіч]] * Мікалай Пачопка * Юсцін Протас * [[Станіслаў Савік]] * Пётра Спірковіч * [[Алег Табола]] * Міхал Шуман * Павел Шуман * [[Алесь Юршэвіч|Аляксандр Юршэвіч]] {{col-2}} === Пастаўская група === * [[Мікола Асіненка]] (кіраўнік) * [[Алесь Адамовіч (СБП)|Алесь Адамовіч]] (сакратар) * [[Ніна Асіненка]] * [[Алесь Амельяновіч|Алесь Амельляновіч]] * [[Ангеліна Бароўка]] * [[Іван Бароўка]] * Міхал Дзеравянка * [[Аляксандар Дзікі]] * Сямён Касарэўскі * [[Валянцін Лагунёнак]] * Павал Лапушынскі * [[Уладзімір Лысёнак]] * [[Алена Мацук]] * [[Янка Рымдзёнак]] * [[Яўген Сідаровіч]] * [[Віктар Стахоўскі]] * [[Алеся Фурс|Алеся Умпіровіч]]<ref>{{кніга|аўтар = |частка = Алеся Фурс (Умпіровіч)|загаловак = Антысавецкія рухі ў Беларусі: 1944—1956|арыгінал = |спасылка = http://slounik.org/154930.html|адказны = |выданне = |месца = Менск|выдавецтва = Архіў Найноўшае Гісторыі|год = 1999|том = |старонкі = |старонак = |серыя = |isbn = 985-6374-07-3 |тыраж = }}</ref><ref>{{кніга|аўтар = |частка = За Беларусь|загаловак = Антысавецкія рухі ў Беларусі: 1944—1956|арыгінал = |спасылка = http://slounik.org/154968.html|адказны = |выданне = |месца = Менск|выдавецтва = Архіў Найноўшае Гісторыі|год = 1999|том = |старонкі = |старонак = |серыя = |isbn = 985-6374-07-3 |тыраж = }}</ref> * Мікола Церашкевіч {{col-end}} {{зноскі}} == Гл. таксама == * [[Саюз змагання за незалежнасць Беларусі]] * [[Саюз вызвалення Беларусі (1946—1947)]] * [[Чайка (арганізацыя)]] * [[Мядзельска-смаргонскае антыкамуністычнае падполле (1947)|Мядзельска-Смаргонскае антыкамуністычнае падполле]] == Літаратура == * 100 пытанняў і адказаў з гісторыі Беларусі / Уклад. І. Саверчанка, Зм. Занько. ― Мн.: рэдакцыя газеты «Звязда», 1993. ― с. 70 * [http://slounik.org/ruchi/ Антысавецкія рухі ў Беларусі: 1944—1956. — Мн.: Архіў Найноўшай Гісторыі, 1999. ISBN 985-6374-07-3] == Спасылкі == * {{cite web|author=[[Валерый Яўгенавіч Мазынскі|Валерый Мазынскі]]|title=«Глыбоцкая змова», дакументальны фільм пра СБП|url=https://www.youtube.com/watch?v=peMDdMGLYFU|publisher=[[БелСат|Белсат]]|date=2013}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Антысавецкія падпольныя арганізацыі на Беларусі]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1945 годзе]] [[Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1945—1990)]] 85n8z630degszaawsv772zlgo6j9krd 14 531821 5152492 2984296 2026-06-08T07:12:09Z DzBar 156353 шаблон 5152492 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Камп’ютарныя даныя]] {{Асноўны артыкул|}}{{Навігацыя}} dxzkg1uhv6n456znwb5igi0qi2nxl9m 0 536845 5152468 4912157 2026-06-08T06:33:20Z Autumndancer 168015 5152468 wikitext text/x-wiki {{значэнні2|Палатка (значэнні)}} {{НП-Расія}} '''Палатка'''<ref>{{Крыніцы/БелЭн|9}} — карта Магаданскай вобласці</ref> ({{lang-ru|Пала́тка}}) — пасёлак гарадскога тыпу ў [[Расія|Расіі]], адміністрацыйны цэнтр Хасынскага раёна і адпаведнай яму гарадской акругі [[Магаданская вобласць|Магаданскай вобласці]] [[Расія|Расіі]]. Адлегласць да [[Магадан]]а — 82,3 км. Заснаваны ў 1932 годзе разам з будаўніцтвам Калымскай трасы. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1953 года. == Насельніцтва == {{Wikidata/Population}} {{зноскі}} {{Магаданская вобласць}} [[Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Магаданскай вобласці]] sq55riairnhgulsgxgzrdczopbtxdgp 0 563795 5152438 4996113 2026-06-08T05:33:50Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152438 wikitext text/x-wiki {{ДД}} '''Ларан Гбагбо''' (нар. {{ДН|31|5|1945}}, [[Гагноа]], Французская Заходняя Афрыка, цяпер дэпартамент Мама рэгіёна [[Фрамажэ]], [[Кот-д’Івуар]]) — дзяржаўны і палітычны дзеяч Кот-д’Івуара, прэзідэнт Кот-д’Івуара (у 2000—2011 гадах). Да абрання на пасаду кіраўніка дзяржавы выступаў супраць прэзідэнта [[Фелікс Уфуэ-Буаньі|Фелікса Уфуэ-Буаньі]], быў у зняволенні, займаўся навуковай дзейнасцю. Першы ў гісторыі кіраўнік дзяржавы, які стаў перад [[Міжнародны крымінальны суд|Міжнародным крымінальным судом]] за злачынствы супраць чалавецтва. == Раннія гады == Нарадзіўся ў сям’і ў народнасці бэтэ<ref name="Britannica">{{cite news | title=Laurent Gbagbo|publisher=Encyclopædia Britannica| url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/914116/Laurent-Gbagbo| lang=en}}</ref>. Скончыў каталіцкую семінарыю ў [[Гагноа]], затым ў 1965 годзе — ліцэй у [[Абіджан]]е, атрымаў ступень бакалаўра філасофіі, а ў 1969 годзе — Абіджанскі ўніверсітэт па спецыяльнасці «гісторык»<ref name="Справочник">{{cite news| title=Лоран ГБАГБО| publisher=Справочник "Коммерсантъ Власть"| url=http://www.kommersant.ru/factbook/note.aspx?objectid=21168| lang=ru| accessdate=19 студзеня 2019| archiveurl=https://web.archive.org/web/20110407024914/http://www.kommersant.ru/factbook/note.aspx?objectid=21168| archivedate=7 красавіка 2011| url-status=dead}}</ref>. У 1971 годзе арыштаваны і заключаны ў турму на два гады за «падрыўное» навучанне<ref name="Би-би-си">{{cite news |last=Murail |first=Beatrice |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/2710391.stm |title=Profile: Laurent Gbagbo |publisher=BBC News |date=31 January 2003}}</ref>. Пасля вызвалення Гбагбо ў 1974 годзе стаў супрацоўнікам Інстытута гісторыі, мастацтва і афрыканскай археалогіі Абіджанскага ўніверсітэта, а ў 1980 годзе — дырэктарам інстытута<ref name="Britannica"/>. У 1979 г. Гбагбо абараніў доктарскую дысертацыю ў Парыжскім універсітэце Сарбона па пытаннях івуарыйскай палітыкі<ref name="Britannica"/><ref>{{cite news | title=Все мировые лидеры |publisher=Журнал "Коммерсантъ Власть"| url=http://www.kommersant.ru/doc/407791?isSearch=True|date=2003-09-01 |author=Екатерина Адамова, Кирилл Новиков, Антон Парыгин, Максим Сухманский, Анна Чернико| lang=ru}}</ref>. Як значная палітычнай фігура Гбагбо ўпершыню праявіў сябе ў арганізацыі студэнцкіх пратэстаў супраць рэжыму прэзідэнта Уфуэ-Буаньі ў 1982 годзе. Пасля падаўлення пратэстаў вымушаны з’ехаць у [[Францыя|Францыю]], дзе заняўся распрацоўкай ідэалогіі створанай ім партыі Івуарыйскі народны фронт<ref name=":0">{{Cite news|title=Лоран Гбагбо: президент Кот д'Ивуара, биография и правление|first=Виталий|last=Кусов|url=https://africanrulers.ru/main/biographies/cotedivoire_gbagbo/|work=Правители Африки: XXI век|accessdate=2018-07-20|language=ru-RU}}</ref>. У 1983 г. Ларан Гбагбо публікуе ў выдавецтве «Арматан» (l'Harmattan) артыкул ''«Кот-д’Івуар за дэмакратычную альтэрнатыву»''<ref name="Справочник"/>. [[28 кастрычніка]] [[1990]] года Ларан Гбагбо выставіў сваю кандыдатуру на прэзідэнцкія выбары, але прайграў іх, набраўшы 18,32% галасоў<ref name="Выборы">{{cite news| url=http://africanelections.tripod.com/ci.html| publisher=AFRICAN ELECTIONS DATABASE| title=Elections in Côte d'Ivoire| lang=en| access-date=19 студзеня 2019| archive-date=14 мая 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110514094239/http://africanelections.tripod.com/ci.html| url-status=dead}}</ref>. У тым жа годзе ён здолеў стаць дэпутатам [[Парламент Кот-д’Івуара|Нацыянальнай Асамблеі]]. У 1992 годзе асуджаны на 2 гады па абвінавачваннях у падбухторванні беспарадкаў і апынуўся ў турме, аднак быў вызвалены датэрмінова у тым жа годзе. Прэзідэнцкія выбары 1995 года Гбагбо байкатаваў разам з іншымі значнымі апазіцыянэрамі<ref name=":0" />. == Прэзідэнцтва == [[22 кастрычніка]] [[2000]] года ў краіне прайшлі прэзідэнцкія выбары, перамогу на якіх атрымаў Ларан Гбагбо, ён набраў 59,36% галасоў<ref name="Выборы"/>. Пасля прыходу да ўлады Гбагбо абмяркоўвалася магчымасць аб’явы новых прэзідэнцкіх выбараў, бо ваенная хунта не дапусціла да выбараў многіх папулярных апазіцыянераў, найперш за ўсё [[Аласан Уатара|Аласана Уатару]]. Прэзідэнт, аднак, на гэта не пайшоў, што выклікала рост нестабільнасці. У студзені 2001 года адбылася спроба звяржэння Гбагбо. Для развязання палітычнага крызісу на працягу 2001—2002 гадоў былі прыкладзены намаганні па стварэнні кааліцыйнага ўрада з удзелам усіх палітычных сіл. У сакавіку 2001 года былі праведзены муніцыпальныя выбары, на якія былі дапушчаны ўсе партыі (прыхільнікі Уатары выйгралі выбары ў многіх муніцыпалітэтах на поўначы краіны). У 2002 годзе было праведзена некалькі раўндаў перамоваў з рознымі палітычнымі сіламі. Да ўдзелу былі запрошаны не толькі Геі, але і скінуты ў 1999 годзе Бед’е. У жніўні 2002 года сфарміраваны кааліцыйны кабінет, куды ўвайшлі ўсе апазіцыйныя партыі<ref name=":0" />. Намаганні былі перакрэслены распачатай у верасні 2002 года [[Першая Івуарыйская вайна|грамадзянскай вайной]]. === Грамадзянская вайна === [[19 верасня]] [[2002]] года, скарыстаўшыся тым, што Гбагбо знаходзіўся з візітам у [[Італія|Італіі]], некалькі сотняў вайскоўцаў паднялі мяцеж, атакавалі ўрадавыя будынкі і ваенныя аб'екты ў шэрагу буйных гарадоў Кот-д’Івуара, у тым ліку ў эканамічнай сталіцы краіны Абіджане. Мяцежныя вайскоўцы ўзялі пад кантроль прыкладна палову тэрыторыі краіны — паўночную яе частку. Паўднёвая частка Кот-д’Івуара засталася пад кантролем Гбагбо, хоць на яе тэрыторыі таксама былі салдацкія выступленні, падаўленыя вернымі прэзідэнту часцямі. Патрабаванні паўстанцаў тычыліся асабліва «паўночных» праблем: вырашэнне пытання з асобамі без грамадзянства, прадастаўленне выбарчых правоў і прадстаўніцтва ў органах улады<ref name=":0" />. У жніўні 2003 года стала вядома, што праваахоўнымі органамі Францыі была раскрыта ''«змова з мэтай дэстабілізацыі рэжыму прэзідэнта Гбагбо, накіраваны супраць французскіх інтарэсаў у рэгіёне»''. У Францыі, у прыватнасці, былі арыштаваны 18 чалавек, якім прад’явілі абвінавачанне ў арганізацыі перавароту ў Кот-д’Івуары і змове з мэтай забойства Ларана Гбагбо<ref>{{cite news| url=http://www.kommersant.ru/doc/407407?isSearch=True| publisher=Газета "Коммерсантъ"|title=Спецслужбы раскусили шоколадный заговор|date=2003-08-29 |author=ВЛАДИМИР Ъ-НЕТРЕБА| lang=en}}</ref>. [[4 лістапада]] [[2004]] года Гбагбо аддаў войскам загад рушыць на поўнач краіны і раззброіць паўстанцаў. [[6 лістапада]] авіяцыя Кот-д’Івуара падчас бамбардзіроўкі атрадаў паўстанцаў у раёне горада Буаке, [[Французска-івуарскі канфлікт|нанесла ўдар па пазіцыях французскіх міратворцаў]], у выніку загінула 9 вайскоўцаў і 1 амерыканец са складу гуманітарнай місіі, яшчэ 40 чалавек былі паранены<ref>{{cite news| url=http://www.kommersant.ru/doc/523078?isSearch=True| publisher=Газета "Коммерсантъ"|title=Жак Ширак получил свой Ирак |date=2004-11-09 |author=АЛЕКСАНДР Ъ-ГАБУЕВ | lang=ru}}</ref>. У адказ прэзідэнт Францыі [[Жак Шырак]] аддаў загад французскай авіяцыі нанесці адказавы ўдар і праз некалькі гадзін ВПС Францыі цалкам знішчылі ВПС Кот-д’Івуара<ref>{{cite news| url=http://lenta.ru/articles/2004/11/09/ivoire/| publisher="Лента.Ру"|title=Ширак рискует оставить мир без шоколада |date=2004-11-09 |author=Сергей Карамаев| lang=ru}}</ref>. У [[2005]] годзе павінны былі адбыцца прэзідэнцкія выбары. Гбагбо быў гатовы іх арганізаваць на кантраляванай ім тэрыторыі, аднак пад ціскам міжнароднай грамадскасці яны былі адкладзены<ref name=":0" />. Пры міжнародным пасярэдніцтве [[Буркіна-Фасо]] канфлікт быў урэгуляваны. На падставе мірнага пагаднення [[4 сакавіка]] [[2007]] года адбылося прызначэнне лідара паўстанцаў Гіём Саро прэм’ер-міністрам. Фактычна захоўваўся статус-кво, які быў з 2002 года. Гбагбо прызнаваўся прэзідэнтам, але яго фактычны ўплыў на поўначы краіны быў мінімальным<ref name=":0" />. === Івуарыйскі крызіс i звяржэнне === [[28 лістапада]] [[2010]] года ў Кот-д’Івуары прайшоў другі тур прэзідэнцкіх выбараў. Паводле папярэдніх даных, апублікаваных Цэнтрвыбаркама [[2 снежня]], перамогу на выбарах атрымаў намеснік дырэктара-распарадчыка Міжнароднага валютнага фонду і былы прэм’ер-міністр краіны Аласан Уатара (54,10% галасоў супраць 45,90% за Гбагбо), але на наступны дзень Канстытуцыйны савет абвясціў пераможцам Гбагбо (51,45% галасоў супраць 48,55% за Уаттару)<ref name="Выборы"/>. Пры гэтым вынікі выбараў у сямі рэгіёнах на поўначы, дзе пераважна падтрымлівалі Уатару, былі ануляваны<ref>{{cite news| url=http://www.bbc.co.uk/russian/international/2010/12/101204_ivory_coast_elex.shtml| publisher=Русская служба би-би-си|title=Кризис в Кот-д’Ивуаре: два президента борются за власть|date=2010-12-04 | lang=ru}}</ref>. І Гбагбо, і Уатара прынялі прысягу і абвясцілі сябе прэзідэнтамі. Пры гэтым узброеныя сілы Кот-д’Івуара абвясцілі пра сваю лаяльнасць Гбагбо, а частка замежных сіл ([[ЗША]], [[Францыя]], [[Еўрапейскі Саюз]], [[Афрыканскі саюз]], [[Эканамічная супольнасць краін Заходняй Афрыкі]] і [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацый]]) прызналі Уатару законна абраным прэзідэнтам краіны. У Кот-д’Івуары ўзняўся востры [[Другая Івуарыйская вайна|палітычны крызіс]]. [[30 сакавіка]] 2011 года ўзброеныя фарміраванні, верныя Аласану Уатары, узялі сталіцу краіны — [[Ямусукра]]<ref>{{cite news|url=http://www.kommersant.ru/doc/1611965?isSearch=True|publisher= Газета "Коммерсантъ"|title=Кот-д`Ивуар свергает двоевластие |date=2011-04-01 |author=Павел Тарасенко }}</ref>. У ноч на наступны дзень [[Савет Бяспекі ААН]] увёў санкцыі супраць Гбагбо, забараніўшы, у прыватнасці, яму, ягонай жонцы і бліжэйшаму атачэнню выезд за мяжу, а таксама заклікаў яго неадкладна адмовіцца ад улады<ref>{{cite news| url=http://www.rg.ru/2011/03/31/cote-anons.html| publisher= "Российская газета"|title=Совбез ООН ввел санкции против режима Гбагбо в Кот`д-Ивуаре|date=2011-03-31 | lang=ru}}</ref>. [[4 красавіка]] верталёты місіі ААН у Кот-д'Івуары і французскія ВПС нанеслі авіяўдары па палацы і рэзідэнцыі Гбагбо ў Абіджане, а таксама па базах яго арміі ў Агбане і Акуэдо<ref>{{cite news|url=http://www.newsru.com/world/05apr2011/palace.html|publisher= NEWSru.com|title=Сторонники "кандидата ООН" захватили резиденцию действующего президента Кот-д'Ивуара|date=2011-04-05}}</ref>. У тэлефонным інтэрв’ю журналістам французскага тэлеканала «TF-1» Ларан Гбагбо заявіў з гэтай нагоды: «Да гэтага мы вялі вайну супраць мяцежнікаў, але не супраць Францыі. У панядзелак жа Парыж у адкрытую выступіў супраць нас. Французскія сілы нанеслі ўдары па рэзідэнцыі, па палацы. Быў разбураны будынак тэлеканала РТІ». Ён таксама дадаў, што «Французы перакідвалі атрады мяцежнікаў, іх тэхніку, раздавалі ім боепрыпасы. Гэта ёсць прамы ўдзел Францыі ў канфлікце»<ref>{{cite news|url=http://www.newsru.com/world/06apr2011/gbagbo.html|publisher= NEWSru.com|title=Франция развязала войну против Кот-д'Ивуара, считает пока еще президент Лоран Гбагбо|date=2011-04-06}}</ref>. [[10 красавіка]] французскія інтэрвенты зноў нанеслі ўдары па пазіцыях сіл Гбагбо ў Абіджане<ref>{{cite news|url=http://lenta.ru/news/2011/04/10/abidjan/|publisher= Lenta.ru|title=Миротворцы в Кот-д'Ивуаре обстреляли резиденцию Гбагбо|date=2011-04-10}}</ref>. На наступны дзень Гбагбо быў захоплены французскім спецназам і перададзены прыхільнікам Уатары<ref>{{cite news|url=http://www.lenta.ru/news/2011/04/11/spetznaz/|publisher= Lenta.ru|title=Миротворцы выдали Гбагбо оппозиции|date=2011-04-11}}</ref>. [[18 жніўня]] [[2011]] года ён быў абвінавачаны і ўзяты пад варту за «эканамічныя злачынствы» (нямэтавае выкарыстанне дзяржаўных сродкаў, хабарніцтва, прысваенне народнай уласнасці). == Суд == [[30 лістапада]] [[2011]] Ларан Гбагбо быў дастаўлены ў [[Гаага|Гаагу]] ([[Нідэрланды]]), дзе стаў перад Міжнародным крымінальным судом. Яму выстаўлены абвінавачванні ў злачынствах супраць чалавецтва, учыненыя падчас узброенага канфлікту ў Кот-д’Івуары (2010—2011)<ref>{{cite news|url=http://www.rosbalt.ru/main/2011/11/30/918657.html|publisher=Росбалт|title=Гбагбо предъявили обвинения в совершении преступлений против человечества|date=2011-11-30|access-date=19 студзеня 2019|archive-date=2 лютага 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160202235459/http://www.rosbalt.ru/main/2011/11/30/918657.html|url-status=dead}}</ref>. [[9 сакавіка]] [[2015]] годзе жонка Гбагбо Сымона была прызнана вінаватай у «спробе падрыву нацыянальнай бяспекі Кот-д’Івуара» і асуджана да 20 гадоў пазбаўлення волі<ref>[https://lenta.ru/news/2015/03/10/prison/ Бывшую первую леди Кот-д'Ивуара приговорили к 20 годам тюрьмы: Мир: Lenta.ru]</ref>. [[28 студзеня]] [[2016]] года ўжо ў міжнародным судзе пачаліся слуханні па справе самога экс-прэзідэнта. Назіральнікі адзначаюць, што Гбагбо стаў першым дзейным кіраўніком дзяржавы, які асабіста стаў перад судом. [[15 студзеня]] [[2019]] года Гбагбо быў апраўданы Міжнародным крымінальным судом<ref>{{cite web|title=Суд в Гааге оправдал бывшего президента Кот д'Ивуара|url=https://www.bbc.com/russian/news-46877967|date=2019-01-15|work=Русская служба Би-би-си|accessdate=2019-01-16}}</ref>. Пасля вызвалення з-пад варты яму было дазволена пасяліцца ў [[Бельгія|Бельгіі]]. На час разгляду апеляцыі на апраўдальны прысуд палітык павінен быў здаць замежны пашпарт і іншыя пасведчанні асобы, не пакідаць раён пражывання без дазволу суда і штотыдзень адзначацца ў праваахоўных органах Бельгіі. У маі [[2020]] года большая частка абмежаванняў была знята, але свабода перамяшчэнняў былога прэзідэнта засталася часткова абмежаванай — яму забаранілі вяртацца на радзіму<ref name="Алексеев">Алексей Алексеев. [https://www.kommersant.ru/doc/4451514 Кот, ранее известный как Берег] // Коммерсантъ, 15 августа 2020</ref>. == Крыніцы == {{reflist}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Гбагбо Ларан}} [[Катэгорыя:Прэзідэнты Кот-д’Івуара]] dt7cydrb7bco0d5mas413vwencgnhet 0 576587 5152403 4531070 2026-06-07T22:38:04Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152403 wikitext text/x-wiki {{Рака |Назва = Кізір |Арыгінальная назва = ru/Кизир |Выява = |Подпіс = |Карта = |Подпіс карты = |Даўжыня = 300 |Плошча басейна = 9170 |Басейн = Казыр/Туба (рака)/Енісей/Карскае мора/Паўночны Ледавіты акіян |Расход вады = 251 |Месца вымярэння = |Выток = |Месцазнаходжанне вытоку= [[Усходні Саян]] |Вышыня вытоку = |s_lat_dir = N|s_lat_deg = 53.955662|s_lat_min = |s_lat_sec = |s_lon_dir = E|s_lon_deg = 96.120245|s_lon_min = |s_lon_sec = |Вусце = Казыр |Месцазнаходжанне вусця = за 19 км ад вусця |Вышыня вусця = |m_lat_dir = N|m_lat_deg = 53.848217|m_lat_min = |m_lat_sec = |m_lon_dir = E|m_lon_deg = 93.111297|m_lon_min = |m_lon_sec = |Ухіл ракі = |Краіна = Расія |Рэгіён = Краснаярскі край |Раён = |Пазіцыйная карта = |Катэгорыя на Вікісховішчы = }} '''Кізі́р''' ({{lang-ru|Кизи́р}}<ref name="БЭС1">{{кніга|загаловак=Большой энциклопедический словарь: В 2-х т.|адказны=Гл. ред. А. М. Прохоров|месца=М.|выдавецтва=Сов. энциклопедия|год=1991|том=1|старонкі=574|старонак=863|isbn=5-85270-042-8 (т. 1.)|тыраж=2 000 000}}{{ref-ru}} </ref>) — [[рака]] ў [[Азіяцкая частка Расіі|Азіяцкай частцы]] [[Расія|Расіі]], у [[Краснаярскі край|Краснаярскім краі]], правы [[прыток]] ракі [[Казыр]] (басейн [[Енісей|Енісея]]). Даўжыня ракі 300 км. Плошча [[вадазбор]]у 9170 км². Сярэдні расход вады складае 251<ref name="water">[http://water-rf.ru/Водные_объекты/2264/Кизир ''Михайлова Н. М.'' Кизир // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»]{{ref-ru}}</ref> м³/с, аб’ём сцёку — 7,922<ref name="water" /> км³/год. Выток ракі знаходзіцца на [[Усходні Саян|Усходнім Саяне]], у раёне возера Міжрэчнае. Упадае ў Казыр за 19 км ад яго вусця<ref name="gvr">[http://textual.ru/gvr/index.php?card=212850 Река Кизир // Государственный водный реестр РФ]{{ref-ru}}</ref>. У верхнім цячэнні рака мае горны характар, [[Парог ракі|парожыстая]], на першых 2,5 км не мае сталага сцёку<ref name="water" />. Рэчышча слабазвілістае, у сярэднім і ніжнім цячэнні маюцца разгалінаваныя на [[Рукаў (рака)|рукавы]] ўчасткі. Шырыня рэчышча ад 10 да 180 м. Каля вусця шырыня асобных рукавоў дасягае 230 м. Замярзае Кізір у [[лістапад]]зе, веснавы крыгаход пачынаецца ў канцы [[красавік]]а. Прытокі: Фомкіна 1-я, Фомкіна 2-я, Белая, Кінзелюк, Бярозавая (Вялікая Бярозавая), Паркіна, Абакуміха, Туманаўка, Нічка, Шында, Каспа, Мульга, Красная, Іміс, Шабалык і іншыя рэкі і ручаі<ref name="gvr" />. Азёрнасць вадазбору менш за 1 %<ref name="water" />. {{зноскі}} == Літаратура == * Кизир // {{кніга|загаловак=Большой энциклопедический словарь: В 2-х т.|адказны=Гл. ред. А. М. Прохоров|месца=М.|выдавецтва=Сов. энциклопедия|год=1991|том=1|старонкі=574|старонак=863|isbn=5-85270-042-8 (т. 1.)|тыраж=2 000 000}}{{ref-ru}} == Спасылкі == * [http://textual.ru/gvr/index.php?card=212850 Река Кизир // Государственный водный реестр РФ]{{ref-ru}} * [http://water-rf.ru/Водные_объекты/2264/Кизир ''Михайлова Н. М.'' Кизир // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»]{{ref-ru}} * [http://naenisee.ru/region/kuraginskiy/area/133 Курагинский район: Река Кизир] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20180925145257/http://naenisee.ru/region/kuraginskiy/area/133 |date=25 верасня 2018 }} * [http://my.krskstate.ru/docs/relief/reka-kizir/ Река Кизир // Интернет-энциклопедия Красноярского края] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20181019061422/http://my.krskstate.ru/docs/relief/reka-kizir/ |date=19 кастрычніка 2018 }}{{ref-ru}} [[Катэгорыя:Рэкі Краснаярскага края]] [[Катэгорыя:Басейн Енісея]] bvsozh138u8xhp1h8zj56rdqs7a1ylu 0 576766 5152569 4641064 2026-06-08T11:23:51Z Андрэй 2403 Б 152769 5152569 wikitext text/x-wiki {{Пісьменнік}} '''Анатоль Мікалаевіч Крэйдзіч''' (нар. [[27 чэрвеня]] [[1965]], [[Заверша (Драгічынскі раён)|в. Заверша]], [[Драгічынскі раён]]) — журналіст, празаік, паэт. == Біяграфія == Да 1978 года жыў у Завершы, вучыўся ў Завершскай васьмігадовай школе. Заканчваў вучобу ў [[Рудск]]у [[Іванаўскі раён|Іванаўскага раёна]]. Затым навучаўся ў Ржэўскім сельгастэхнікуме Цвярской вобласці на агранамічным факультэце, які скончыў у 1984 годзе. З 1984 па 1986 гады служыў у войску ў гарадах Люберцы і Падольск Маскоўскай вобласці. Быў мастаком-афарміцелем. У 1986 годзе паступіў у Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт на факультэт журналістыкі. У тым жа 1986 годзе ўладкаваўся на працу ў калгас «Светлы шлях» (в. Рудск) інструктарам па спорце і быў абраны сакратаром камітэта камсамола. У 1987 годзе прыняты на працу карэктарам іванаўскай райгазеты «Чырвоная звязда». Хутка быў пераведзены на пасаду карэспандэнта газеты. Затым — загадчык аддзела, рэдактар раённага радыё, зноў загадчык аддзела газеты. Адначасова публікаваў свае творы — паэзію і прозу ў рэспубліканскай маладзёжнай газеце «Чырвоная змена», літаратурных часопісах. У 1994 годзе ўбачыў свет у бібліятэчцы [[Маладосць (часопіс)|часопіса «Маладосць»]] празаічны зборнік «Права на ўсмешку». У першай палове 1990-х працу ў райгазеце сумяшчаў з працаю ў часопісе маладых літаратараў «Першацвет», у якім курыраваў Брэсцкую, Гомельскую і Гродзенскую вобласці, пасля быў пераведзены ў газету «Народная воля» на пасаду ўласнага карэспандэнта па Брэсцкай вобласці. У 1991 годзе заснаваў і некаторы час рэдагаваў газету «Іванаўскі гандлёвы веснік». У 1992 — атрымаў дыплом журналіста ў БДУ. З 1996 — уласны карэспандэнт рэспубліканскай маладзёжнай газеты «[[Чырвоная змена]]» па Брэсцкай вобласці і аглядальнік брэсцкай абласной газеты «[[Заря (газета)|Заря]]». У 2003 годзе некаторы час папрацаваў намеснікам галоўнага рэдактара абласной газеты «[[Народная трыбуна]]» і зноў вярнуўся на ранейшае месца ў «Зарю».<ref>Творчы партрэт пісьменніцкай суполкі: Біяграфічны даведнік Брэсцкага абласнога аддзялення Саюза пісьменнікаў Беларусі. — Брэст: «Альтэрнатыва», 2018.</ref> У студзені 2006 года абраны старшынёй Брэсцкага абласнога аддзялення Саюза пісьменнікаў Беларусі. З 18 мая 2006 года — рэдактар газеты «[[Заря над Бугом]]» Брэсцкага раёна. З 1 лютага 2007 года — вызвалены старшыня Брэсцкага абласнога аддзялення Саюза пісьменнікаў Беларусі. Гэтую працу сумяшчае з працай літкансультанта, вядучага літстаронкі «Зараніца» і аднайменнага літаб’яднання абласной газеты «Заря». З 2008 па 2016 — галоўны рэдактар газеты «Чырвоная звязда» (цяпер «[[Янаўскі край (газета)|Янаўскі край]]») Іванаўскага раёна і па сумяшчальніцтве — старшыня абласнога аддзялення Саюза пісьменнікаў Беларусі. З 2016 — намеснік старшыні [[Саюз пісьменнікаў Беларусі (2005)|Саюза пісьменнікаў Беларусі]].<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://zviazda.by/be/news/20161130/1480522245-prayshou-pershy-plenum-novaga-sklikannya|title=Прайшоў першы пленум новага склікання СПБ|website=zviazda.by|date=2016-12-01|access-date=2023-12-12}}</ref> З 7 верасня 2017 года прызначаны рэдактарам ДУ «Рэдакцыя ганцавіцкай раённай газеты „Савецкае Палессе“». Заслужаны журналіст [[Беларускі саюз журналістаў|Беларускага саюза журналістаў]]. == Творчасць == === Кнігі === * «Права на ўсмешку» (Мінск, «Бібліятэчка часопіса „Маладосць“», 1994). * «Палескі Напалеон» (Мінск, «Мастацкая літаратура», 2001). * «Параненыя мары» (Брэст, «Брэсцкая друкарня», 2002). * «Анатоль Клімец. Жыццё і лёс»: дакументальная кніга (Мінск, «Мастацкая літаратура», 20*05). * «Міхаіл Клімец. Кола лёсу» (Кіеў, «Барановский В. С.», 2007). * «Міхаіл Клімец. Кола лёсу» (Брэст, «Альтернатива», 2008). * «Роднае, шчымлівае» (Мінск, «Літаратура і мастацтва», серыя «ЛіМаўскі фальварак», 2012). * «Зборнік прозы»: у суаўтарстве (Мінск, «Беларусь», 2012). * «Хуліган»: проза (Мінск, «Чатыры чвэрці», 2017). Творы друкаваліся амаль у сотні літаратурных зборнікаў, у тым ліку выдадзеных у РФ, Польшчы, Украіне ў перакладах на рускую, польскую, украінскую мовы. === Публіцыстыка === Публікаваўся з публіцыстыкай у часопісах «Маладосць», «Першацвет», «Беларуская думка», «Нёман», «Братина», «Белая вежа», газетах «ЛіМ», «Заря», «Чырвоная змена», «Народная трыбуна», «Брестский курьер», «Чырвоная звязда» і шматлікіх іншых раённых, гарадскіх, аб’яднаных газетах. Аўтар прадмоў: * «В добрый путь, „Берёзовая роща“»: да зборніка вершаў «Берёзовая роща» П. Хоміч (Брэст, «Альтернатива», 2005). * «Красотой земною очарованный»: да зборніка вершаў розных гадоў «Вы…» Уладзімір Чэрнік (Брэст, «Альтернатива», 2007). * «Шчаслівая? Пакутніца? Паэтка!»: да кнігі «Вышыванка» Святланы Локтыш (Брэст, «Альтернатива», 2008). * «Паміж Зямлёю і Словам»: да кнігі «Новы дзень» [[Георгій Сцяпанавіч Тамашэвіч|Георгія Тамашэвіча]] (Брэст, «Брэсцкая друкарня», 2009). * «„Лица“ Александра Юдицкого»: да кнігі «Лица. Судьба семьи в судьбе страны» А. Юдзіцкага (Брэст, «Альтернатива», 2011). * «Слово об авторе. Кто есть кто?»: пасляслоўе да кнігі «Записки прокурора — седого полковника юстиции» Анатоля Дзенісейкі (Брэст, «Альтернатива», 2015). * «…Як чысты гром свабоды»: да зборніка вершаў «Дарога ў восень» Галіны Бабарыка (Брэст, «Альтернатива», 2016). * «Усё вакол — літаратура»: да кнігі «Яблычны спас» Анатоля Галушкі (Брэст, «Альтернатива», 2016), Таксама аўтар да літаратурных зборнікаў «Созвучье слов живых» (Брэст, «Альтернатива», 2006—2007), «Адкрыццё» (штогадовы зборнік лепшых работ удзельнікаў літаратурных конкурсаў для дзяцей і юнацтва, укладальнікам і рэдактарам якога з’яўляецца (Брэст, «Альтернатива», 2008—2016), ды некалькі дзясяткаў прадмоў да іншых кніг, у асноўным берасцейскіх аўтараў. == Прызнанне == * Лаўрэат прэміі часопіса «[[Маладосць (часопіс)|Маладосць]]» (1992). * Лаўрэат прэміі [[БСМ]] у галіне журналістыкі і літаратуры (1995). * Лаўрэат прэміі часопіса Адміністрацыі Прэзідэнта «[[Беларуская думка (часопіс)|Беларуская думка]]» (2005). * Узнагароджаны Ганаровай граматай рэдакцыйна-выдавецкай установы «[[Літаратура і мастацтва (выдавецтва)|Літаратура і мастацтва]]» «За вялікую працу па прапагандзе творчасці пісьменнікаў Брэстчыны і за плённую дзейнасць у беларускай літаратуры і мастацтве» (2008). * Лаўрэат прэміі Беларускага саюза журналістаў «[[Залатое пяро]]» (2009). * Узнагароджаны Ганаровай граматай Брэсцкага абласнога Савета дэпутатаў «За значны ўклад у развіццё і прапаганду творчасці пісьменнікаў Беларусі, ініцыятыву і высокія творчыя дасягненні ў журналістыцы» (2011). * Лаўрэат [[Прэмія імя У. Калесніка|прэміі імя У. Калесніка]] Брэсцкага аблвыканкама ў намінацыі «Проза» (2012). * Удастоены [[Падзяка Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|Падзякі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] за плённую творчую дзейнасць і значны ўклад у развіццё беларускай літаратуры (2012) і медаля [[Саюз пісьменнікаў Беларусі (2005)|Саюза пісьменнікаў Беларусі]] «[[За вялікі ўклад у літаратуру]]» (2013). * «[[Чалавек года Брэстчыны|Чалавек года-2014]]» Брэсцкай вобласці. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * Кніга «Памяць»: гісторыка-дакументальная хроніка Іванаўскага раёна (Мінск, «БЕЛТА», 2000). * «Літаратурная карта Берасцейшчыны»: навукова-папулярнае выданне (Брэст, «Брэсцкая друкарня», 2008). З’яўляецца ўкладальнікам і рэдактарам гэтага выдання. * «Возвращение к себе, или Реалии прозы Анатолия Крейдича»: В. Гришковец в своей книге «Белые мосты» (Пинск, «Пинская региональная типография», 2004) и в газете «Белорусская нива». * «„Залатое пяро“ рэдактару газеты»: Ірына Саломка, «Чырвоная звязда» (22.12.2009). * «Атлантыда Анатоля Крэйдзіча»: [[Валянціна Іванаўна Локун|В. Локун]] на кнігу «Роднае, шчымлівае», часопіс «Маладосць» (№ 2, 2013). * «Застацца сабой»: Алесь Марціновіч на кнігу «Хуліган», газеты «ЛіМ» (№ 23, 09.06.2017) і «Заря» (№ 98, 31.08.2017) ды інш. == Спасылкі == * https://media-polesye.by/news/anatol-kreydzich-z-vyoski-mozhna-paehac-u-stalicu-vyoska-z-cyabe-ne-vyedze-nikoli-44356 * {{Cite web|lang=ru|url=https://zviazda.by/be/news/20151003/1443820301-vos-vam-i-glybinka|title=Вось вам і глыбінка...|website=zviazda.by|date=2015-10-03|access-date=2023-12-12}} * http://knihi.com/Anatol_Krejdzic/Baravy_miod.html * http://dziejaslou.by/old/www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/Krejd302ec.html * http://kamunikat.org/usie_knihi.html?pubid=28338 * http://kamunikat.org/usie_knihi.html?pubid=21399 {{DEFAULTSORT:Крэйдзіч Анатоль Мікалаевіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Драгічынскім раёне]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі]] [[Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў Беларусі]] [[Катэгорыя:Журналісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі]] gqiew2t4d4rk7t8w7wsxqjzzyszqwv5 0 578034 5152179 5021222 2026-06-07T13:48:48Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152179 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Церашкова}} {{Навуковец | Імя = Ксенія Сяргееўна Церашкова | Арыгінал імя = | Фота = | Шырыня = | Подпіс = | Дата нараджэння = | Месца нараджэння = | Дата смерці = | Месца смерці = | Род дзейнасці = [[навуковец]] | Навуковая сфера = [[гісторыя]] | Месца працы = | Навуковая ступень = {{Навуковая ступень|кандыдат|гістарычных навук}} ([[2016]]) | Навуковае званне = | Альма-матэр = [[Гістарычны факультэт БДУ|Гістарычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта]], [[Інстытут гісторыі НАН Беларусі|Інстытут гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]] | Навуковы кіраўнік = | Знакамітыя вучні = | Вядомы як = | Вядомая як = | Узнагароды і прэміі = | Сайт = | Вікікрыніцы = }} '''Ксенія Сяргееўна Церашкова''' (нар. {{ДН|2|07|1987}}, [[Барань]], [[Аршанскі раён]], [[Віцебская вобласць]], [[БССР]], цяпер — [[Рэспубліка Беларусь]]) — беларускі [[Гісторыя|гісторык]], [[кандыдат гістарычных навук]] (2016). == Біяграфія == У 2005 г. скончыла сярэднюю школу № 20 г. [[Орша|Оршы]]. У 2010 г. скончыла [[Гістарычны факультэт БДУ|гістарычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта]], у 2011 г. — магістратуру [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|БДУ]]. У 2014 г. скончыла аспірантуру [[Інстытут гісторыі НАН Беларусі|Інстытута гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]]. У 2016 г. абараніла кандыдацкую дысертацыю на тэму “Мяшчане ў сацыяльна-эканамічным развіцці Беларусі (1861-1914 гг.)” (навуковы кіраўнік — [[акадэмік]], [[Доктар навук|доктар гістарычных навук]], [[прафесар]] [[Міхаіл Паўлавіч Касцюк]]) па спецыяльнасці 07.00.02 “Айчынная гісторыя” (абаронена 11.05.2016, зацверджана 28.09.2016)<ref>{{cite web|url=https://www.belhistory.eu/archives/4019 |title=Аўтарэфераты дысертацый па гістарычных навуках, дапушчаных да абароны ў 2014-16 г.|publisher=belhistory.eu|accessdate=2025-05-12}}</ref>,<ref>{{cite web|url=http://dep.nlb.by/jspui/browse?type=author&value=Церашкова%2C+Ксенія+Сяргееўна|title=Электронная библиотека диссертаций и авторефератов диссертаций Национальной библиотеки Беларуси|publisher=nlb.by|accessdate=2025-05-12|url-status=dead}}</ref>. Спецыялізуецца на даследаванні сацыяльна-эканамічнай гісторыі [[Беларусь|Беларусі]] і [[Літва|Літвы]] канца XVIII — пачатку XX ст. == Публікацыі == === Індывідуальная манаграфія === * Церашкова, К.С. Мяшчане ў сацыяльна-эканамічным развіцці беларуска-літоўскіх губерняў (1861-1914 гг.) / К.С. Церашкова; Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі. [[Мінск]]: [[Беларуская навука (выдавецтва)|Беларуская навука]], 2018. 314 с.<ref>{{cite web| author =| date =| url =https://www.lituanistika.lt/content/78573| title =Database “Lituanistika” (LDB)|publisher =Lituanistika| accessdate = 2025-05-12}}</ref> ISBN 978-985-08-2357-1 === Калектыўная манаграфія === * Церашкова, К.С. Праблемы забеспячэння функцыянавання гарадоў / К.С. Церашкова, [[Наталля Васільеўна Анофранка|Н.В. Анофранка]], [[Таццяна Уладзіміраўна Вароніч|Т.У. Вароніч]], А.У. Ерашэвіч // Сацыяльна-эканамічнае развіццё Беларусі (канец XVIII – пачатак XX ст.) / [ [[Валянціна Васільеўна Яноўская|В.В. Яноўская]] і інш.; рэдкалегія: В.В. Даніловіч (галоўны рэдактар) і інш.]; Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут гісторыі. Мінск: Беларуская навука, 2020. С. 329-372. ISBN 978-985-08-2578-0 * Церашкова, К.С. Праблемы забеспячэння функцыянавання гарадоў / К.С. Церашкова, Н.В. Анофранка, Т.У. Вароніч, А.У. Ерашэвіч // Сацыяльна-эканамічнае развіццё Беларусі (канец XVIII – пачатак XX ст.) / [В.В. Яноўская і інш.; рэдкалегія: В.В. Даніловіч (галоўны рэдактар) і інш.]; Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут гісторыі. 2-е выд. Мінск: Беларуская навука, 2023. С. 329-372<ref>{{cite web|url=https://history.by/wp-content/uploads/2023/02/2023-Sacyja%C4%BAna-ekanami%C4%8Dnaje_razviccio_Bielarusi_kan_18_-_pa%C4%8D_20.pdf|title=Сацыяльна-эканамічнае развіццё Беларусі (канец XVIII – пачатак XX ст.)|publisher=history.by|accessdate=2025-05-12|archive-date=18 лістапада 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241118164040/https://history.by/wp-content/uploads/2023/02/2023-Sacyja%C4%BAna-ekanami%C4%8Dnaje_razviccio_Bielarusi_kan_18_-_pa%C4%8D_20.pdf|url-status=dead}}</ref>. ISBN 978-985-08-2966-5 === Выбраныя артыкулы === * Церашкова, К.С. Да пытання аб вызначэнні паняцця “мяшчане” ў заканадаўстве Расійскай імперыі / К.С. Церашкова // Гістарычна-археалагічны зборнік. 2013. Вып. 28. С. 256-259. * Церашкова, К.С. Трансфармацыя прававога статусу мяшчан Расійскай імперыі (канец XVIII — пачатак ХХ ст.) / К.С. Церашкова // Веснік БДУ. Серыя 3: Гіст. Экан. Права. 2013. № 2. С. 3-7. * Церашкова, К.С. Асаблівасці прававога статусу мяшчан Беларусі (канец XVIII — пачатак ХХ ст.) / К.С. Церашкова // Веснік БДУ. Серыя 3: Гіст. Экан. Права. 2014. № 2. С. 14-19. * Церашкова, К.С. Мяшчане Беларусі (1860-я гг. ХІХ — пачатак ХХ ст.): дынаміка колькаснага складу і крыніцы папаўнення] / К.С. Церашкова // Беларускі гістарычны часопіс. 2014. № 4. С. 22-31. * Церашкова, К.С. Мяшчанскае землеўладанне на тэрыторыі Беларусі (1860-я гг. — пачатак ХХ ст.) / К.С. Церашкова // Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя. 2017. № 2. С. 48-53. * Церашкова, К.С. Мяшчанскае домаўладанне і землекарыстанне на тэрыторыі Беларусі (1860-я гг. — пачатак ХХ ст.) / К.С. Церашкова // Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя. 2018. № 1. С. 59-64. * Церашкова, К.С. Сацыяльна-эканамічнае становішча мяшчан Беларусі ў канцы ХІХ – пачатку ХХ ст. / К.С. Церашкова // Гістарычна-археалагічны зборнік. 2018. Вып. 33. С. 30-37. * Церашкова, К.С. Санітарныя і супрацьэпідэмічныя мерапрыемствы органаў самакіравання Мсціслава ў апошняй чвэрці ХІХ – пачатку ХХ ст. / К.С. Церашкова // Мсціслаў і Мсціслаўскі край: гісторыя, падзеі, людзі: сборнік навуковых артыкулаў. Мінск: Беларуская навука, 2021. С. 223-234<ref>{{cite web|url=https://vu-lt.academia.edu/KseniyaTserashkova|title=Kseniya Tserashkova|publisher=academia.edu|accessdate=2025-05-12}}</ref>. {{Зноскі}} == Спасылкі == * [https://vu-lt.academia.edu/KseniyaTserashkova Профіль і артыкулы даследчыка на Academia.edu] {{DEFAULTSORT:Церашкова Ксенія Сяргееўна}} [[Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі]] 5ruoeazp29vtkgrrc3ddz0upwr2rxok 0 581865 5152191 4867615 2026-06-07T14:13:44Z K.shytal 58227 дадаў партрэт 5152191 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Фурс}} {{палітык|Выява=Антон Фурс партрэт (2).jpg}} '''Антон Фурс''' ({{ДН|30|4|1927}}<ref>[https://novychas.by/poviaz/anton_furs_prisjagu_primal_pad novychas.by]</ref> — {{ДС|20|10|2021}}) — дзеяч беларускага нацыянальнага супраціву, сябра беларускай моладзевай падпольнай паваеннай арганізацыі [[Саюз беларускіх патрыётаў]] (СБП), адзін з заснавальнікаў і сакратар [[Глыбокае|Глыбоцкай]] групы СБП.<ref>http://www.slounik.org/154931.html Біяграфія Антона Фурса</ref> == Біяграфія == Нарадзіўся [[30 красавіка]] [[1927]] года ў в. [[Язна (аграгарадок)|Язна]] [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісненскага павета]] [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскага ваяводства]] (цяпер [[Мёрскі раён]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]]). Пачатковую адукацыю атрымаў у польскай школе. Пра савецкую акупацыю ўспамінаў так: «Людзі добра сустракалі гэтых, якія прыйшлі 17 верасня. Чакалі! Бо палякі таксама беларусаў уціскалі здорава», «Крама адна, а ў ёй нічога няма, бацька хадзіў уначы займаў чаргу. І адзначаліся ў чарзе. Што там давалі, і колькі давалі — усё бралі, бо іначай грошы прападуць. Вось тады зразумелі — нешта не тое…». Падчас нямецкай акупацыі ў [[Другая сусветная вайна|Другую сусветную вайну]] наведваў беларускую школу ў сваёй вёсцы, дзе дырэктарам быў вядомы на той час [[Ігнат Мятла]]. Антон Фурс успамінаў аб гэтых гадах так: «Усё выкладанне ішло па-беларуску. Беларуская мова стала рабочай і ў справаводстве. У хуткім часе нашая школа зрабілася сапраўдным асяродкам культурнага жыцця ў Язне і ваколіцах. За тыя няпоўныя два навучальныя гады, што нас вучылі ў янзенскай школе, мы атрымалі моцны зарад патрыятызму, даволі трывалыя асновы нацыянальнай свядомасці». Працягваў навучанне ў Глыбоцкай прагімназіі, калі яна адкрылася ў [[1943]] годзе. З надыходам савецкіх войскаў, маючы 16 гадоў, паступіў у Глыбоцкую педагагічную гімназію, дзе блізка пазнаёміўся з шэрагам будучых паплечнікаў, сярод якіх былі [[Васіль Мядзелец]], [[Алесь Юршэвіч]] і інш. Пра навучанне ў гімназіі Антон Фурс успамінаў так: {{Цытата|З самага пачатку ўсе мы, хто быў прыняты ў навучальню, адчулі, што нас хочуць перарабіць на расейцаў. Большасць прадметаў выкладалі па-расейску. Пасля таго, што было ў школе падчас нямецкай акупацыі, такое становішча выклікала ў нас недаўменне, а пасля і пратэст.}} Гэта спрычынілася да таго, што Антон Фурс разам з іншымі сябрамі стварыў нелегальнае таварыства [[Саюз беларускіх патрыётаў]], дзе ён быў сакратаром Глыбоцкай групы. Юнакі распрацавалі праграму і статут арганізацыі, пачалі прыём сяброў, якія фармавалі «пяцёркі»: кожны з удзельнікаў не ведаў больш чым пяць іншых сяброў арганізацыі. Выкарыстоўвалася беларуская нацыянальная сымболіка: [[бел-чырвона-белы сцяг]] і «[[Пагоня]]», а таксама была наладжана сувязь з паплечнікамі з Постаўскай педнавучальні. Антон Фурс успамінаў: «Нашыя задачы былі культурна-асветныя, як сёння сказалі б, адраджэнскія. Перш за ўсё самі мы абавязаліся быць сапраўднымі патрыётамі Радзімы, заўсёды і ўсюды гаварыць па-беларуску, па-свойму, шанаваць родную мову, культуру, гісторыю, традыцыі, прапагандаваць іх сярод свайго народу, вяртаць нашых людзей да нацыянальнай памяці, абуджаць пачуццё нацыянальнай годнасці». У лютым [[1947]] года савецкая ўлада пачала арышты сябраў СБП: у давер да сябраў пастаўскай групы раней увайшоў афіцэр МДБ Алег Стахоўскі, які выдаваў сябе за ўдзельніка антысавецкай арганізацыі і падштурхоўваў да тэрарызму, а на дадатак канспірацыя арганізацыі была слабай, бо пра яе шмат хто ведаў. Антон Фурс разам з [[Васіль Мядзелец|Васілём Мядзельцам]] быў арыштаваны [[8 лютага]] [[1947]] года. Як адзін з заснавальнікаў, асуджаны паводле арт. 63-I і 76 КК БССР да смяротнага пакарання, але ў сувязі з адменай смяротнага пакарання ад 20 траўня 1947 года атрымаў 25 гадоў пазбаўлення волі. Пасля знаходжання ў перасылачнай турме ў [[Орша|Воршы]] адбываў тэрмін у лагеры паблізу г. [[Турынск]]у ([[Свярдлоўская вобласць]] у Расіі), а потым быў пераведзены ў лагеры ў [[Караганда|Карагандзе]] ў [[Казахская ССР|Казахстане]]. У Карагандзе браў удзел у паўстанні лагераў КАРЛАГу ў [[1955]] годзе, аб чым успамінаў так: «Патрабаванні, якія мы выставілі адміністрацыі, зводзіліся да некалькіх пунктаў: адмяніць ганебныя нумары, дазволіць перасылку без абмежаванняў, палепшыць харчаванне». Пункт аб «адмене нумароў» быў павязаны з тым, што вязням савецкіх канцлагераў давалі асабісты нумар, які выкарыстоўваўся замест імя і прозвішча. Пад канец зняволення ўмовы вязняў палепшылі, што было звязана з афіцыйным асуджэннем [[культ асобы Сталіна|культу Сталіна]]. У [[1955]] годзе быў датэрмінова вызвалены з лагераў, адбыўшы там 9 гадоў. Пэўны час жыў у Беларусі, дзе ажаніўся са знаёмай яшчэ па [[Саюз беларускіх патрыётаў|СБП]] [[Алеся Фурс|Алесяй Умпіровіч]], якая да гэтага часу таксама выйшла на волю. Да [[1982]] года разам з жонкай жыў у [[Караганда|Карагандзе]], дзе працаваў на будаўніцтве. Па выхадзе на пенсію пераехаў у Беларусь. У гады дэмакратызацыі актыўна спрычыніўся да грамадска-палітычнага жыцця, быў сябрам [[Партыя «Беларуская сацыял-дэмакратычная Грамада»|Беларускай сацыял-дэмакратычнай Грамады]] і [[Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны|Таварыства беларускай мовы]]. Антон Фурс меў свае артыкулы і ўспаміны ў газетах «Наша слова», «Пагоня», «Народная воля», часопісе «Спадчына». Напісаў успаміны ў кнізе Архіву Найноўшай Гісторыі «Гарт. З успамінаў пра Саюз Беларускіх Патрыётаў». У лістападзе [[1992]] года, як і шэраг некаторых іншых сябраў СБП, быў рэабілітаваны «з-за адсутнасці складу злачынства». Пра свае патрыятычнае мінулае ўспамінаў так: «Мы былі халоднымі і галоднымі, мы не мелі маладосці — яна была бессаромна распятая на калючым дроце. Але ж мы не шкадуем ні аб чым, бо засталіся людзьмі — і тады, калі большасць спявала хвалу тырану, і тады, калі былі ў няволі, і калі вярнуліся з лагеру. Дзе б мы ні знаходзіліся, думалі пра свой народ і сваю Бацькаўшчыну». Пенсіянер, жыў у [[Паставы|Паставах]]. Памёр у кастрычніку 2021 года. Пахаваны ў Паставах. == Узнагароды == * [[медаль 100 гадоў БНР]] [[Рада Беларускай Народнай Рэспублікі|Рады Беларускай Народнай Рэспублікі]]<ref>[https://www.svaboda.org/a/29838254.html Алексіевіч, Пазьняк, Вольскі, Эрыксан, Белавус. Хто яшчэ ўзнагароджаны мэдалём у гонар БНР-100]</ref>. == Гл. таксама == * [[Саюз беларускіх патрыётаў]] {{зноскі}} == Літаратура == * ANH, F-3. * Антысавецкія рухі ў Беларусі. 1944—1956. Даведнік, — Мінск, 1999. ISBN 985-6374-07-3 * Гарт. З успамінаў пра Саюз Беларускіх Патрыётаў. Мн., 1997. С. 18, 20, 24, 25, 37-40, 42, 57-91, 126, 133, 137, 139—142, 147, 159, 161—164, 182, 186, 193, 223, 224, 241, 283, 284, 320, 329, 330, 334, 340 * Умпіровіч А., Фурс А. Споведзь няспраўджаных надзеяў // Спадчына. 1997, № 1 * Фурс А. Усё яшчэ значымся ворагамі народу // Наша слова. 1992, № 16 * Фурс А. «Антон Фурс: мы заўсёды лічылі сябе беларусамі» (Успаміны ўдзельніка СБП аб гісторыі нацыянальна-вызваленчага руху) // Пагоня. 1995, № 41-44 * Фурс А. З кнігі ўспамінаў «Гарт»: да крыўднага мала зрабіў для Радзімы (урыўкі з успамінаў) // Народная воля. 1998, 23 студзеня == Спасылкі == * [https://westki.info/blogs/23363/anton-furs-hachu-pabic-rekord-barysa-kita Антон Фурс: Хачу пабіць рэкорд Барыса Кіта. Антону Фурсу споўніўся 91 год] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200129164037/http://www.westki.info/blogs/23363/anton-furs-hachu-pabic-rekord-barysa-kita |date=29 студзеня 2020 }} * [https://belsat.eu/news/belaruski-patryyot-anton-furs-yaki-zahavau-belaruskuyu-movu-nasuperak-gitleru-i-stalinu/ Белсат. Беларускі патрыёт Антон Фурс, які захаваў беларускую мову насуперак Гітлеру і Сталіну] * [https://novychas.by/poviaz/anton_furs_prisjagu_primal_pad Антон Фурс: "Прысягу прымалі пад бел-чырвона-белым сцягам і «Пагоняй»] * [https://euroradio.fm/anton-furs-za-zhadanne-vuchycca-na-rodnay-move-davali-navat-rasstrel Еўрарадыё. Антон Фурс: За жаданне вучыцца на роднай мове давалі нават расстрэл] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211020081255/https://euroradio.fm/anton-furs-za-zhadanne-vuchycca-na-rodnay-move-davali-navat-rasstrel |date=20 кастрычніка 2021 }} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Фурс Антон}} [[Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай]] [[Катэгорыя:Члены Саюза беларускіх патрыётаў]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мёрскім раёне]] q1i149zcvq3zvqxtnas8n6lyo7iyxm6 5152193 5152191 2026-06-07T14:14:28Z K.shytal 58227 /* Гл. таксама */ дата смерці 5152193 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Фурс}} {{палітык|Выява=Антон Фурс партрэт (2).jpg}} '''Антон Фурс''' ({{ДН|30|4|1927}}<ref>[https://novychas.by/poviaz/anton_furs_prisjagu_primal_pad novychas.by]</ref> — {{ДС|20|10|2021}}) — дзеяч беларускага нацыянальнага супраціву, сябра беларускай моладзевай падпольнай паваеннай арганізацыі [[Саюз беларускіх патрыётаў]] (СБП), адзін з заснавальнікаў і сакратар [[Глыбокае|Глыбоцкай]] групы СБП.<ref>http://www.slounik.org/154931.html Біяграфія Антона Фурса</ref> == Біяграфія == Нарадзіўся [[30 красавіка]] [[1927]] года ў в. [[Язна (аграгарадок)|Язна]] [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісненскага павета]] [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскага ваяводства]] (цяпер [[Мёрскі раён]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]]). Пачатковую адукацыю атрымаў у польскай школе. Пра савецкую акупацыю ўспамінаў так: «Людзі добра сустракалі гэтых, якія прыйшлі 17 верасня. Чакалі! Бо палякі таксама беларусаў уціскалі здорава», «Крама адна, а ў ёй нічога няма, бацька хадзіў уначы займаў чаргу. І адзначаліся ў чарзе. Што там давалі, і колькі давалі — усё бралі, бо іначай грошы прападуць. Вось тады зразумелі — нешта не тое…». Падчас нямецкай акупацыі ў [[Другая сусветная вайна|Другую сусветную вайну]] наведваў беларускую школу ў сваёй вёсцы, дзе дырэктарам быў вядомы на той час [[Ігнат Мятла]]. Антон Фурс успамінаў аб гэтых гадах так: «Усё выкладанне ішло па-беларуску. Беларуская мова стала рабочай і ў справаводстве. У хуткім часе нашая школа зрабілася сапраўдным асяродкам культурнага жыцця ў Язне і ваколіцах. За тыя няпоўныя два навучальныя гады, што нас вучылі ў янзенскай школе, мы атрымалі моцны зарад патрыятызму, даволі трывалыя асновы нацыянальнай свядомасці». Працягваў навучанне ў Глыбоцкай прагімназіі, калі яна адкрылася ў [[1943]] годзе. З надыходам савецкіх войскаў, маючы 16 гадоў, паступіў у Глыбоцкую педагагічную гімназію, дзе блізка пазнаёміўся з шэрагам будучых паплечнікаў, сярод якіх былі [[Васіль Мядзелец]], [[Алесь Юршэвіч]] і інш. Пра навучанне ў гімназіі Антон Фурс успамінаў так: {{Цытата|З самага пачатку ўсе мы, хто быў прыняты ў навучальню, адчулі, што нас хочуць перарабіць на расейцаў. Большасць прадметаў выкладалі па-расейску. Пасля таго, што было ў школе падчас нямецкай акупацыі, такое становішча выклікала ў нас недаўменне, а пасля і пратэст.}} Гэта спрычынілася да таго, што Антон Фурс разам з іншымі сябрамі стварыў нелегальнае таварыства [[Саюз беларускіх патрыётаў]], дзе ён быў сакратаром Глыбоцкай групы. Юнакі распрацавалі праграму і статут арганізацыі, пачалі прыём сяброў, якія фармавалі «пяцёркі»: кожны з удзельнікаў не ведаў больш чым пяць іншых сяброў арганізацыі. Выкарыстоўвалася беларуская нацыянальная сымболіка: [[бел-чырвона-белы сцяг]] і «[[Пагоня]]», а таксама была наладжана сувязь з паплечнікамі з Постаўскай педнавучальні. Антон Фурс успамінаў: «Нашыя задачы былі культурна-асветныя, як сёння сказалі б, адраджэнскія. Перш за ўсё самі мы абавязаліся быць сапраўднымі патрыётамі Радзімы, заўсёды і ўсюды гаварыць па-беларуску, па-свойму, шанаваць родную мову, культуру, гісторыю, традыцыі, прапагандаваць іх сярод свайго народу, вяртаць нашых людзей да нацыянальнай памяці, абуджаць пачуццё нацыянальнай годнасці». У лютым [[1947]] года савецкая ўлада пачала арышты сябраў СБП: у давер да сябраў пастаўскай групы раней увайшоў афіцэр МДБ Алег Стахоўскі, які выдаваў сябе за ўдзельніка антысавецкай арганізацыі і падштурхоўваў да тэрарызму, а на дадатак канспірацыя арганізацыі была слабай, бо пра яе шмат хто ведаў. Антон Фурс разам з [[Васіль Мядзелец|Васілём Мядзельцам]] быў арыштаваны [[8 лютага]] [[1947]] года. Як адзін з заснавальнікаў, асуджаны паводле арт. 63-I і 76 КК БССР да смяротнага пакарання, але ў сувязі з адменай смяротнага пакарання ад 20 траўня 1947 года атрымаў 25 гадоў пазбаўлення волі. Пасля знаходжання ў перасылачнай турме ў [[Орша|Воршы]] адбываў тэрмін у лагеры паблізу г. [[Турынск]]у ([[Свярдлоўская вобласць]] у Расіі), а потым быў пераведзены ў лагеры ў [[Караганда|Карагандзе]] ў [[Казахская ССР|Казахстане]]. У Карагандзе браў удзел у паўстанні лагераў КАРЛАГу ў [[1955]] годзе, аб чым успамінаў так: «Патрабаванні, якія мы выставілі адміністрацыі, зводзіліся да некалькіх пунктаў: адмяніць ганебныя нумары, дазволіць перасылку без абмежаванняў, палепшыць харчаванне». Пункт аб «адмене нумароў» быў павязаны з тым, што вязням савецкіх канцлагераў давалі асабісты нумар, які выкарыстоўваўся замест імя і прозвішча. Пад канец зняволення ўмовы вязняў палепшылі, што было звязана з афіцыйным асуджэннем [[культ асобы Сталіна|культу Сталіна]]. У [[1955]] годзе быў датэрмінова вызвалены з лагераў, адбыўшы там 9 гадоў. Пэўны час жыў у Беларусі, дзе ажаніўся са знаёмай яшчэ па [[Саюз беларускіх патрыётаў|СБП]] [[Алеся Фурс|Алесяй Умпіровіч]], якая да гэтага часу таксама выйшла на волю. Да [[1982]] года разам з жонкай жыў у [[Караганда|Карагандзе]], дзе працаваў на будаўніцтве. Па выхадзе на пенсію пераехаў у Беларусь. У гады дэмакратызацыі актыўна спрычыніўся да грамадска-палітычнага жыцця, быў сябрам [[Партыя «Беларуская сацыял-дэмакратычная Грамада»|Беларускай сацыял-дэмакратычнай Грамады]] і [[Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны|Таварыства беларускай мовы]]. Антон Фурс меў свае артыкулы і ўспаміны ў газетах «Наша слова», «Пагоня», «Народная воля», часопісе «Спадчына». Напісаў успаміны ў кнізе Архіву Найноўшай Гісторыі «Гарт. З успамінаў пра Саюз Беларускіх Патрыётаў». У лістападзе [[1992]] года, як і шэраг некаторых іншых сябраў СБП, быў рэабілітаваны «з-за адсутнасці складу злачынства». Пра свае патрыятычнае мінулае ўспамінаў так: «Мы былі халоднымі і галоднымі, мы не мелі маладосці — яна была бессаромна распятая на калючым дроце. Але ж мы не шкадуем ні аб чым, бо засталіся людзьмі — і тады, калі большасць спявала хвалу тырану, і тады, калі былі ў няволі, і калі вярнуліся з лагеру. Дзе б мы ні знаходзіліся, думалі пра свой народ і сваю Бацькаўшчыну». Пенсіянер, жыў у [[Паставы|Паставах]]. Памёр 20 кастрычніка 2021 года. Пахаваны ў Паставах. == Узнагароды == * [[медаль 100 гадоў БНР]] [[Рада Беларускай Народнай Рэспублікі|Рады Беларускай Народнай Рэспублікі]]<ref>[https://www.svaboda.org/a/29838254.html Алексіевіч, Пазьняк, Вольскі, Эрыксан, Белавус. Хто яшчэ ўзнагароджаны мэдалём у гонар БНР-100]</ref>. == Гл. таксама == * [[Саюз беларускіх патрыётаў]] {{зноскі}} == Літаратура == * ANH, F-3. * Антысавецкія рухі ў Беларусі. 1944—1956. Даведнік, — Мінск, 1999. ISBN 985-6374-07-3 * Гарт. З успамінаў пра Саюз Беларускіх Патрыётаў. Мн., 1997. С. 18, 20, 24, 25, 37-40, 42, 57-91, 126, 133, 137, 139—142, 147, 159, 161—164, 182, 186, 193, 223, 224, 241, 283, 284, 320, 329, 330, 334, 340 * Умпіровіч А., Фурс А. Споведзь няспраўджаных надзеяў // Спадчына. 1997, № 1 * Фурс А. Усё яшчэ значымся ворагамі народу // Наша слова. 1992, № 16 * Фурс А. «Антон Фурс: мы заўсёды лічылі сябе беларусамі» (Успаміны ўдзельніка СБП аб гісторыі нацыянальна-вызваленчага руху) // Пагоня. 1995, № 41-44 * Фурс А. З кнігі ўспамінаў «Гарт»: да крыўднага мала зрабіў для Радзімы (урыўкі з успамінаў) // Народная воля. 1998, 23 студзеня == Спасылкі == * [https://westki.info/blogs/23363/anton-furs-hachu-pabic-rekord-barysa-kita Антон Фурс: Хачу пабіць рэкорд Барыса Кіта. Антону Фурсу споўніўся 91 год] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200129164037/http://www.westki.info/blogs/23363/anton-furs-hachu-pabic-rekord-barysa-kita |date=29 студзеня 2020 }} * [https://belsat.eu/news/belaruski-patryyot-anton-furs-yaki-zahavau-belaruskuyu-movu-nasuperak-gitleru-i-stalinu/ Белсат. Беларускі патрыёт Антон Фурс, які захаваў беларускую мову насуперак Гітлеру і Сталіну] * [https://novychas.by/poviaz/anton_furs_prisjagu_primal_pad Антон Фурс: "Прысягу прымалі пад бел-чырвона-белым сцягам і «Пагоняй»] * [https://euroradio.fm/anton-furs-za-zhadanne-vuchycca-na-rodnay-move-davali-navat-rasstrel Еўрарадыё. Антон Фурс: За жаданне вучыцца на роднай мове давалі нават расстрэл] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211020081255/https://euroradio.fm/anton-furs-za-zhadanne-vuchycca-na-rodnay-move-davali-navat-rasstrel |date=20 кастрычніка 2021 }} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Фурс Антон}} [[Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай]] [[Катэгорыя:Члены Саюза беларускіх патрыётаў]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мёрскім раёне]] 7imt6q2fjap1py3h10xnsr90pp47x9c 5152200 5152193 2026-06-07T14:19:54Z K.shytal 58227 /* Біяграфія */ дадаў фота з жонкай 5152200 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Фурс}} {{палітык|Выява=Антон Фурс партрэт (2).jpg}} '''Антон Фурс''' ({{ДН|30|4|1927}}<ref>[https://novychas.by/poviaz/anton_furs_prisjagu_primal_pad novychas.by]</ref> — {{ДС|20|10|2021}}) — дзеяч беларускага нацыянальнага супраціву, сябра беларускай моладзевай падпольнай паваеннай арганізацыі [[Саюз беларускіх патрыётаў]] (СБП), адзін з заснавальнікаў і сакратар [[Глыбокае|Глыбоцкай]] групы СБП.<ref>http://www.slounik.org/154931.html Біяграфія Антона Фурса</ref> == Біяграфія == [[Файл:Антон і Алеся Фурсы.jpg|міні|273x273пкс|Антон Фурс са сваёй жонкай Алесяй, сяброўкай СБП (2012).]] Нарадзіўся [[30 красавіка]] [[1927]] года ў в. [[Язна (аграгарадок)|Язна]] [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісненскага павета]] [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскага ваяводства]] (цяпер [[Мёрскі раён]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]]). Пачатковую адукацыю атрымаў у польскай школе. Пра савецкую акупацыю ўспамінаў так: «Людзі добра сустракалі гэтых, якія прыйшлі 17 верасня. Чакалі! Бо палякі таксама беларусаў уціскалі здорава», «Крама адна, а ў ёй нічога няма, бацька хадзіў уначы займаў чаргу. І адзначаліся ў чарзе. Што там давалі, і колькі давалі — усё бралі, бо іначай грошы прападуць. Вось тады зразумелі — нешта не тое…». Падчас нямецкай акупацыі ў [[Другая сусветная вайна|Другую сусветную вайну]] наведваў беларускую школу ў сваёй вёсцы, дзе дырэктарам быў вядомы на той час [[Ігнат Мятла]]. Антон Фурс успамінаў аб гэтых гадах так: «Усё выкладанне ішло па-беларуску. Беларуская мова стала рабочай і ў справаводстве. У хуткім часе нашая школа зрабілася сапраўдным асяродкам культурнага жыцця ў Язне і ваколіцах. За тыя няпоўныя два навучальныя гады, што нас вучылі ў янзенскай школе, мы атрымалі моцны зарад патрыятызму, даволі трывалыя асновы нацыянальнай свядомасці». Працягваў навучанне ў Глыбоцкай прагімназіі, калі яна адкрылася ў [[1943]] годзе. З надыходам савецкіх войскаў, маючы 16 гадоў, паступіў у Глыбоцкую педагагічную гімназію, дзе блізка пазнаёміўся з шэрагам будучых паплечнікаў, сярод якіх былі [[Васіль Мядзелец]], [[Алесь Юршэвіч]] і інш. Пра навучанне ў гімназіі Антон Фурс успамінаў так: {{Цытата|З самага пачатку ўсе мы, хто быў прыняты ў навучальню, адчулі, што нас хочуць перарабіць на расейцаў. Большасць прадметаў выкладалі па-расейску. Пасля таго, што было ў школе падчас нямецкай акупацыі, такое становішча выклікала ў нас недаўменне, а пасля і пратэст.}} Гэта спрычынілася да таго, што Антон Фурс разам з іншымі сябрамі стварыў нелегальнае таварыства [[Саюз беларускіх патрыётаў]], дзе ён быў сакратаром Глыбоцкай групы. Юнакі распрацавалі праграму і статут арганізацыі, пачалі прыём сяброў, якія фармавалі «пяцёркі»: кожны з удзельнікаў не ведаў больш чым пяць іншых сяброў арганізацыі. Выкарыстоўвалася беларуская нацыянальная сымболіка: [[бел-чырвона-белы сцяг]] і «[[Пагоня]]», а таксама была наладжана сувязь з паплечнікамі з Постаўскай педнавучальні. Антон Фурс успамінаў: «Нашыя задачы былі культурна-асветныя, як сёння сказалі б, адраджэнскія. Перш за ўсё самі мы абавязаліся быць сапраўднымі патрыётамі Радзімы, заўсёды і ўсюды гаварыць па-беларуску, па-свойму, шанаваць родную мову, культуру, гісторыю, традыцыі, прапагандаваць іх сярод свайго народу, вяртаць нашых людзей да нацыянальнай памяці, абуджаць пачуццё нацыянальнай годнасці». У лютым [[1947]] года савецкая ўлада пачала арышты сябраў СБП: у давер да сябраў пастаўскай групы раней увайшоў афіцэр МДБ Алег Стахоўскі, які выдаваў сябе за ўдзельніка антысавецкай арганізацыі і падштурхоўваў да тэрарызму, а на дадатак канспірацыя арганізацыі была слабай, бо пра яе шмат хто ведаў. Антон Фурс разам з [[Васіль Мядзелец|Васілём Мядзельцам]] быў арыштаваны [[8 лютага]] [[1947]] года. Як адзін з заснавальнікаў, асуджаны паводле арт. 63-I і 76 КК БССР да смяротнага пакарання, але ў сувязі з адменай смяротнага пакарання ад 20 траўня 1947 года атрымаў 25 гадоў пазбаўлення волі. Пасля знаходжання ў перасылачнай турме ў [[Орша|Воршы]] адбываў тэрмін у лагеры паблізу г. [[Турынск]]у ([[Свярдлоўская вобласць]] у Расіі), а потым быў пераведзены ў лагеры ў [[Караганда|Карагандзе]] ў [[Казахская ССР|Казахстане]]. У Карагандзе браў удзел у паўстанні лагераў КАРЛАГу ў [[1955]] годзе, аб чым успамінаў так: «Патрабаванні, якія мы выставілі адміністрацыі, зводзіліся да некалькіх пунктаў: адмяніць ганебныя нумары, дазволіць перасылку без абмежаванняў, палепшыць харчаванне». Пункт аб «адмене нумароў» быў павязаны з тым, што вязням савецкіх канцлагераў давалі асабісты нумар, які выкарыстоўваўся замест імя і прозвішча. Пад канец зняволення ўмовы вязняў палепшылі, што было звязана з афіцыйным асуджэннем [[культ асобы Сталіна|культу Сталіна]]. У [[1955]] годзе быў датэрмінова вызвалены з лагераў, адбыўшы там 9 гадоў. Пэўны час жыў у Беларусі, дзе ажаніўся са знаёмай яшчэ па [[Саюз беларускіх патрыётаў|СБП]] [[Алеся Фурс|Алесяй Умпіровіч]], якая да гэтага часу таксама выйшла на волю. Да [[1982]] года разам з жонкай жыў у [[Караганда|Карагандзе]], дзе працаваў на будаўніцтве. Па выхадзе на пенсію пераехаў у Беларусь. У гады дэмакратызацыі актыўна спрычыніўся да грамадска-палітычнага жыцця, быў сябрам [[Партыя «Беларуская сацыял-дэмакратычная Грамада»|Беларускай сацыял-дэмакратычнай Грамады]] і [[Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны|Таварыства беларускай мовы]]. Антон Фурс меў свае артыкулы і ўспаміны ў газетах «Наша слова», «Пагоня», «Народная воля», часопісе «Спадчына». Напісаў успаміны ў кнізе Архіву Найноўшай Гісторыі «Гарт. З успамінаў пра Саюз Беларускіх Патрыётаў». У лістападзе [[1992]] года, як і шэраг некаторых іншых сябраў СБП, быў рэабілітаваны «з-за адсутнасці складу злачынства». Пра свае патрыятычнае мінулае ўспамінаў так: «Мы былі халоднымі і галоднымі, мы не мелі маладосці — яна была бессаромна распятая на калючым дроце. Але ж мы не шкадуем ні аб чым, бо засталіся людзьмі — і тады, калі большасць спявала хвалу тырану, і тады, калі былі ў няволі, і калі вярнуліся з лагеру. Дзе б мы ні знаходзіліся, думалі пра свой народ і сваю Бацькаўшчыну». Пенсіянер, жыў у [[Паставы|Паставах]]. Памёр 20 кастрычніка 2021 года. Пахаваны ў Паставах. == Узнагароды == * [[медаль 100 гадоў БНР]] [[Рада Беларускай Народнай Рэспублікі|Рады Беларускай Народнай Рэспублікі]]<ref>[https://www.svaboda.org/a/29838254.html Алексіевіч, Пазьняк, Вольскі, Эрыксан, Белавус. Хто яшчэ ўзнагароджаны мэдалём у гонар БНР-100]</ref>. == Гл. таксама == * [[Саюз беларускіх патрыётаў]] {{зноскі}} == Літаратура == * ANH, F-3. * Антысавецкія рухі ў Беларусі. 1944—1956. Даведнік, — Мінск, 1999. ISBN 985-6374-07-3 * Гарт. З успамінаў пра Саюз Беларускіх Патрыётаў. Мн., 1997. С. 18, 20, 24, 25, 37-40, 42, 57-91, 126, 133, 137, 139—142, 147, 159, 161—164, 182, 186, 193, 223, 224, 241, 283, 284, 320, 329, 330, 334, 340 * Умпіровіч А., Фурс А. Споведзь няспраўджаных надзеяў // Спадчына. 1997, № 1 * Фурс А. Усё яшчэ значымся ворагамі народу // Наша слова. 1992, № 16 * Фурс А. «Антон Фурс: мы заўсёды лічылі сябе беларусамі» (Успаміны ўдзельніка СБП аб гісторыі нацыянальна-вызваленчага руху) // Пагоня. 1995, № 41-44 * Фурс А. З кнігі ўспамінаў «Гарт»: да крыўднага мала зрабіў для Радзімы (урыўкі з успамінаў) // Народная воля. 1998, 23 студзеня == Спасылкі == * [https://westki.info/blogs/23363/anton-furs-hachu-pabic-rekord-barysa-kita Антон Фурс: Хачу пабіць рэкорд Барыса Кіта. Антону Фурсу споўніўся 91 год] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200129164037/http://www.westki.info/blogs/23363/anton-furs-hachu-pabic-rekord-barysa-kita |date=29 студзеня 2020 }} * [https://belsat.eu/news/belaruski-patryyot-anton-furs-yaki-zahavau-belaruskuyu-movu-nasuperak-gitleru-i-stalinu/ Белсат. Беларускі патрыёт Антон Фурс, які захаваў беларускую мову насуперак Гітлеру і Сталіну] * [https://novychas.by/poviaz/anton_furs_prisjagu_primal_pad Антон Фурс: "Прысягу прымалі пад бел-чырвона-белым сцягам і «Пагоняй»] * [https://euroradio.fm/anton-furs-za-zhadanne-vuchycca-na-rodnay-move-davali-navat-rasstrel Еўрарадыё. Антон Фурс: За жаданне вучыцца на роднай мове давалі нават расстрэл] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211020081255/https://euroradio.fm/anton-furs-za-zhadanne-vuchycca-na-rodnay-move-davali-navat-rasstrel |date=20 кастрычніка 2021 }} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Фурс Антон}} [[Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай]] [[Катэгорыя:Члены Саюза беларускіх патрыётаў]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мёрскім раёне]] c7ty5r0bslkwnotf3rfyfs7ppdf03jx 0 583578 5152195 4004472 2026-06-07T14:17:15Z K.shytal 58227 замяніў фота на ўласнае (даступнае на вольнай ліцэнзіі) 5152195 wikitext text/x-wiki {{Дзяржаўны дзеяч | беларускае імя = Алеся Фурс (Умпіровіч) | арыгінальнае імя = | партрэт = Алеся Фурс партрэт (3).jpg | шырыня партрэта = | подпіс = | герб = | подпіс герба = | тытул = | парадак = | парадак-жан = | пад імем = | сцяг = | перыядпачатак = | перыядканец = | перыяд праўлення = | папярэднік = | пераемнік = | каранацыя = | адрачэнне = | наследнік = | суправіцель1 = | суправіцель1перыядпачатак = | суправіцель1перыядканец = | рэгент1 = | рэгент1перыядпачатак = | рэгент1перыядканец = | прэм'ер = | віцэ-прэзідэнт = | прэзідэнт = | манарх = | губернатар = | віцэ-губернатар = | каментар = | дата нараджэння = 11.01.1925 | месца нараджэння = | дата смерці = 19.08.2017 | месца смерці = | пахаваны = | дынастыя = | бацька = [[Лявон Умпіровіч]] | маці = | муж = [[Антон Фурс]] | жонка = | у шлюбе = | дзеці = Юрась Фурс | гады службы = | прыналежнасць = | род войскаў = | званне = | камандаваў = | бітвы = | навуковая сфера = | месца працы = | вядомы як = | партыя = | дзейнасць = | прафесія = | адукацыя = | навуковая ступень = | манаграма = | рэлігія = | узнагароды = | аўтограф = | Commons = | сайт = }} {{цёзкі2|Умпіровіч}} {{цёзкі2|Фурс}} '''Алеся Фурс (дзяв. Умпіровіч)''' ([[11 студзеня]] [[1925]]<ref>https://nashaniva.by/?c=ar&i=142750 Наша Ніва. Алеся Умпіровіч з Саюза беларускіх патрыётаў https://nashaniva.by/?c=ar&i=142750</ref> — [[19 жніўня]] [[2017]]<ref>https://news.tut.by/society/556639.html {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20170905001658/https://news.tut.by/society/556639.html |date=5 верасня 2017 }} Памерла беларуская патрыётка Алеся Фурс. У маладосці яна атрымала 25 гадоў лагера за "Пагоню"</ref>) — дзяячка беларускага нацыянальнага супраціву, сябра беларускай моладзевай падпольнай паваеннай арганізацыі [[Саюз беларускіх патрыётаў]] (СБП), належала да [[Паставы|пастаўскай]] групы СБП.<ref>http://slounik.org/154930.html Біяграфія Алесі Фурс</ref> == Біяграфія == Нарадзілася ў в. [[Азярава]] [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскага ваяводства]] (сёння [[Браслаўскі раён]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]]) у сялянскай сям’і, дзе было сямёра дзяцей. У пачатковых класах хадзіла ў польскую школу, якая знаходзілася ў роднай вёсцы, затым хадзіла ў [[Паставы]]. Пасля далучэння да Савецкай Беларусі ў [[1939]] г. працягнула вучобу ў адчыненай беларускай школе ў Паставах. К пачатку [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]] скончыла 6 класаў. Пасля адкрыцця настаўніцкай семінарыі ў Паставах паспяхова здае экзамены і паступае на другі курс, нягледзячы на імкненне мясцовых савецкіх партызанаў замінаць беларускаму школьніцтву. Пра гэта Алеся Фурс успамінала так: «Партызаны спалілі школу ў Казянах, яны былі супраць таго, каб пад нямецкай акупацыяй вучыліся дзеці. Не магла, і цяпер не магу зразумець гэтага. Новае пакаленне не павінна было ўмець чытаць, пісаць. Ці цэлы народ трэба было пакінуць у цемры?». Падчас навучання ў пастаўскай семінарыі, дзе ў гэты час выкладалі [[Барыс Кіт]], [[Пётра Шчасны]], [[Сяргей Мацука]], далучаецца да беларускага нацыянальнага руху і ў [[1943]] г. становіцца сябрам [[Саюз беларускай моладзі|Саюза Беларускай Моладзі]] (CБМ). Алеся Фурс прыгадвала: «Было прывабна надзець эсбээмаўскую форму, хоць на прыдзірлівае вока, можа, і благую, пашытую з таннай тканіны. Мы з ахвотай маршавалі ў калоне па вуліцах Паставаў, спяваючы свае родныя песні. Не прапускалі ніводнага сходу, якой-небудзь вечарынкі, што праводзіліся ў нашай суполцы СБМ. Асабіста я і мае сябры разумелі СБМ толькі як асяродак, дзе гартаваліся патрыятычныя пачуцці моладзі, любоў да роднага, беларускага. Нічога не прышчаплялася нам нацыянал-фашыстоўскага, ніякай непрыязні да іншых людзей і народаў». У ліпені [[1944]] замест немцаў прыйшла Чырвоная Армія, якую Алеся Фурс сустрэла станоўча праз перажытае ў час нямецкай акупацыі. Пасля адыходу нямецкіх войскаў заставалася скончыць апошні (трэці) курс настаўніцкай семінарыі: вучобу за савецкай уладай працягнула ў педагагічнай вучэльні, адкрытай замест настаўніцкай семінарыі. Некаторыя настаўнікі памяняліся, бо сышлі з немцамі, а іншых арыштавалі савецкія спецслужбы, у тым ліку і былога дырэктара семінарыі, на месца якога паставілі былога партызана. Усё навучанне стала весціся на рускай мове, новы дырэктар у адказ на жаданне навучэнцаў працягнуць навучанне па-беларуску аблаяў навучэнцаў «фашыстамі і нацыяналістамі» і прымусіў іх надалей вучыцца па-руску. Пра гэтыя змены Алеся Фурс успамінала так: «Педвучэльня ніколі не пераўзыходзіла семінарыю ні ў аб’ёмах, ні якасцю навучання. Наадварот, сярод выкладчыкаў былі людзі з нізкай кваліфікацыяй. На добры лад, чаму было не выкарыстаць тых спецыялістаў, хто меў высокую кваліфікацыю, хто працаваў раней у семінарыі. Зрабілі наадварот: іх арыштавалі. Апынуўся ў МГБ наш колішні дырэктар [[Пётра Шчасны]]. Дарма мы, навучэнцы, збіралі подпісы ў яго абарону, насілі ў МГБ. Як пасля высветлілася, на таго-сяго з колішніх сяброў СБМ энкавэдысты пазаводзілі справы». Увосень [[1945]] года студэнтамі Пастаўскага педагагічнага вучылішча, [[Мікола Асіненка|Міколам Асіенкам]], Алесем Дзікім, [[Алесь Адамовіч (СБП)|Алесем Адамовічам]] была заснаваная падпольная cуполка «[[Саюз беларускіх патрыётаў|За Беларусь]]», якая пазней улілася да [[Саюз беларускіх патрыётаў|Саюза беларускіх патрыётаў]]. Алеся Фурс прысутнічала пры самым заснаванні гэтай арганізацыі, разам з сябрамі шыла для СБП [[бел-чырвона-белы сцяг]]: «Рыхтуючыся да гэтай падзеі, я намалявала „Пагоню“. Старалася за гэтай працай, як ніколі. Як бы кідала выклік тым, ад каго пакутавала, хто ненавідзеў гэты наш старадаўні герб». Па залічэнні ў сябры [[Саюз беларускіх патрыётаў|СБП]] [[25 сакавіка]] [[1946]] г. разам з іншымі патрыётамі бярэ ўдзел у прыняцці прысягі на вернасць Беларусі. У лютым [[1947]] года савецкая ўлада пачала арышты сябраў СБП: у давер да сябраў пастаўскай групы раней увайшоў афіцэр МДБ Алег Стахоўскі, які выдаваў сябе за ўдзельніка антысавецкай арганізацыі і падштурхоўваў да тэрарызму, а на дадатак канспірацыя арганізацыі была слабай. Алеся Фурс была арыштаваная [[12 мая]] [[1948]] г., атрымала 25 гадоў пазбаўлення волі з 5-гадовым пазбаўленнем праў. [[18 мая]] быў арыштаваны яе бацька [[Лявон Умпіровіч]], які быў асуджаны за «неданясенне» на 10 гадоў і памёр у мінскай турме. У лагеры сябравала з вядомай беларускай паэткай [[Ларыса Геніюш|Ларысай Геніюш]]. Пасля вызвалення [[17 чэрвеня]] [[1956]] г. выйшла замуж за сябра Глыбоцкай філіі СБП [[Антон Фурс|Антона Фурса]], сям’я жыла ў Казахстане, дзе нарадзіліся сын і дачка. У 1965 удала скончыла [[Маскоўскі народны ўніверсітэт мастацтваў]]. Па выхадзе на пенсію ў [[1982]] г. сям’я Фурсаў вярнулася на радзіму, пасялілася ў [[Паставы|Паставах]]. Рэабілітаваная [[23 лістапада]] [[1992]] г. Падтрымлівала сувязі з некаторымі былымі сябрамі СБП, брала ўдзел у напісанні артыкулу ўспамінаў да кнігі «Гарт. З успамінаў пра Саюз Беларускіх Патрыётаў». Пісала артыкулы-ўспаміны ў газетах «[[Наша слова (1990)|Наша слова]]», «[[Народнае слова]]», «[[Беларуская маладзёжная (газета)|Беларуская маладзёжная]]», часопісах «[[Спадчына (часопіс)|Спадчына]]», «[[Полымя (часопіс)|Полымя]]» і шэрагу іншых выданняў. Памерла ў Паставах [[19 жніўня]] [[2017]] г. на 92-м годзе жыцця. Апошнія гады цяжка хварэла, амаль страціла зрок, але не шкадавала, што ахвяравала сваю маладосць дзеля свабоды Беларусі: «Я не змяніла б сваё жыццё. Яно такое, якое даў мне Бог. Інакш мне трэба было б здрадзіць сваім сябрам», — сказала ў інтэрв’ю [[TUT.BY]] у 2014 г. {{зноскі}} == Літаратура == * ANH, F-3. * Гарт. З успамінаў пра Саюз Беларускіх Патрыётаў. Мн., 1997. С. 20, 68, 75, 86-88, 89, 93-149, 182, 186, 194, 239, 252, 340; * Умпіровіч А. Памяць - незагойная рана // Наша слова. 1992, № 16 * Умпіровіч А., Фурс А. Споведзь няспраўджаных надзеяў // Спадчына. 1997, № 1. * Антысавецкія рухі ў Беларусі. 1944—1956. Даведнік, — Мінск, 1999. ISBN 985-6374-07-3 == Гл. таксама == * [[Саюз беларускіх патрыётаў]] [[Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай]] [[Катэгорыя:Рэабілітаваныя]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Браслаўскім раёне]] aovfh4lvtpkbnu6kkq7st0006rny289 5152198 5152195 2026-06-07T14:18:54Z K.shytal 58227 /* Біяграфія */ дадаў фота з мужам 5152198 wikitext text/x-wiki {{Дзяржаўны дзеяч | беларускае імя = Алеся Фурс (Умпіровіч) | арыгінальнае імя = | партрэт = Алеся Фурс партрэт (3).jpg | шырыня партрэта = | подпіс = | герб = | подпіс герба = | тытул = | парадак = | парадак-жан = | пад імем = | сцяг = | перыядпачатак = | перыядканец = | перыяд праўлення = | папярэднік = | пераемнік = | каранацыя = | адрачэнне = | наследнік = | суправіцель1 = | суправіцель1перыядпачатак = | суправіцель1перыядканец = | рэгент1 = | рэгент1перыядпачатак = | рэгент1перыядканец = | прэм'ер = | віцэ-прэзідэнт = | прэзідэнт = | манарх = | губернатар = | віцэ-губернатар = | каментар = | дата нараджэння = 11.01.1925 | месца нараджэння = | дата смерці = 19.08.2017 | месца смерці = | пахаваны = | дынастыя = | бацька = [[Лявон Умпіровіч]] | маці = | муж = [[Антон Фурс]] | жонка = | у шлюбе = | дзеці = Юрась Фурс | гады службы = | прыналежнасць = | род войскаў = | званне = | камандаваў = | бітвы = | навуковая сфера = | месца працы = | вядомы як = | партыя = | дзейнасць = | прафесія = | адукацыя = | навуковая ступень = | манаграма = | рэлігія = | узнагароды = | аўтограф = | Commons = | сайт = }} {{цёзкі2|Умпіровіч}} {{цёзкі2|Фурс}} '''Алеся Фурс (дзяв. Умпіровіч)''' ([[11 студзеня]] [[1925]]<ref>https://nashaniva.by/?c=ar&i=142750 Наша Ніва. Алеся Умпіровіч з Саюза беларускіх патрыётаў https://nashaniva.by/?c=ar&i=142750</ref> — [[19 жніўня]] [[2017]]<ref>https://news.tut.by/society/556639.html {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20170905001658/https://news.tut.by/society/556639.html |date=5 верасня 2017 }} Памерла беларуская патрыётка Алеся Фурс. У маладосці яна атрымала 25 гадоў лагера за "Пагоню"</ref>) — дзяячка беларускага нацыянальнага супраціву, сябра беларускай моладзевай падпольнай паваеннай арганізацыі [[Саюз беларускіх патрыётаў]] (СБП), належала да [[Паставы|пастаўскай]] групы СБП.<ref>http://slounik.org/154930.html Біяграфія Алесі Фурс</ref> == Біяграфія == [[Файл:Антон і Алеся Фурсы.jpg|міні|311x311пкс|Алеся Фурс з мужам Антонам, былым сябрам СБП (2012).]] Нарадзілася ў в. [[Азярава]] [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскага ваяводства]] (сёння [[Браслаўскі раён]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]]) у сялянскай сям’і, дзе было сямёра дзяцей. У пачатковых класах хадзіла ў польскую школу, якая знаходзілася ў роднай вёсцы, затым хадзіла ў [[Паставы]]. Пасля далучэння да Савецкай Беларусі ў [[1939]] г. працягнула вучобу ў адчыненай беларускай школе ў Паставах. К пачатку [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]] скончыла 6 класаў. Пасля адкрыцця настаўніцкай семінарыі ў Паставах паспяхова здае экзамены і паступае на другі курс, нягледзячы на імкненне мясцовых савецкіх партызанаў замінаць беларускаму школьніцтву. Пра гэта Алеся Фурс успамінала так: «Партызаны спалілі школу ў Казянах, яны былі супраць таго, каб пад нямецкай акупацыяй вучыліся дзеці. Не магла, і цяпер не магу зразумець гэтага. Новае пакаленне не павінна было ўмець чытаць, пісаць. Ці цэлы народ трэба было пакінуць у цемры?». Падчас навучання ў пастаўскай семінарыі, дзе ў гэты час выкладалі [[Барыс Кіт]], [[Пётра Шчасны]], [[Сяргей Мацука]], далучаецца да беларускага нацыянальнага руху і ў [[1943]] г. становіцца сябрам [[Саюз беларускай моладзі|Саюза Беларускай Моладзі]] (CБМ). Алеся Фурс прыгадвала: «Было прывабна надзець эсбээмаўскую форму, хоць на прыдзірлівае вока, можа, і благую, пашытую з таннай тканіны. Мы з ахвотай маршавалі ў калоне па вуліцах Паставаў, спяваючы свае родныя песні. Не прапускалі ніводнага сходу, якой-небудзь вечарынкі, што праводзіліся ў нашай суполцы СБМ. Асабіста я і мае сябры разумелі СБМ толькі як асяродак, дзе гартаваліся патрыятычныя пачуцці моладзі, любоў да роднага, беларускага. Нічога не прышчаплялася нам нацыянал-фашыстоўскага, ніякай непрыязні да іншых людзей і народаў». У ліпені [[1944]] замест немцаў прыйшла Чырвоная Армія, якую Алеся Фурс сустрэла станоўча праз перажытае ў час нямецкай акупацыі. Пасля адыходу нямецкіх войскаў заставалася скончыць апошні (трэці) курс настаўніцкай семінарыі: вучобу за савецкай уладай працягнула ў педагагічнай вучэльні, адкрытай замест настаўніцкай семінарыі. Некаторыя настаўнікі памяняліся, бо сышлі з немцамі, а іншых арыштавалі савецкія спецслужбы, у тым ліку і былога дырэктара семінарыі, на месца якога паставілі былога партызана. Усё навучанне стала весціся на рускай мове, новы дырэктар у адказ на жаданне навучэнцаў працягнуць навучанне па-беларуску аблаяў навучэнцаў «фашыстамі і нацыяналістамі» і прымусіў іх надалей вучыцца па-руску. Пра гэтыя змены Алеся Фурс успамінала так: «Педвучэльня ніколі не пераўзыходзіла семінарыю ні ў аб’ёмах, ні якасцю навучання. Наадварот, сярод выкладчыкаў былі людзі з нізкай кваліфікацыяй. На добры лад, чаму было не выкарыстаць тых спецыялістаў, хто меў высокую кваліфікацыю, хто працаваў раней у семінарыі. Зрабілі наадварот: іх арыштавалі. Апынуўся ў МГБ наш колішні дырэктар [[Пётра Шчасны]]. Дарма мы, навучэнцы, збіралі подпісы ў яго абарону, насілі ў МГБ. Як пасля высветлілася, на таго-сяго з колішніх сяброў СБМ энкавэдысты пазаводзілі справы». Увосень [[1945]] года студэнтамі Пастаўскага педагагічнага вучылішча, [[Мікола Асіненка|Міколам Асіенкам]], Алесем Дзікім, [[Алесь Адамовіч (СБП)|Алесем Адамовічам]] была заснаваная падпольная cуполка «[[Саюз беларускіх патрыётаў|За Беларусь]]», якая пазней улілася да [[Саюз беларускіх патрыётаў|Саюза беларускіх патрыётаў]]. Алеся Фурс прысутнічала пры самым заснаванні гэтай арганізацыі, разам з сябрамі шыла для СБП [[бел-чырвона-белы сцяг]]: «Рыхтуючыся да гэтай падзеі, я намалявала „Пагоню“. Старалася за гэтай працай, як ніколі. Як бы кідала выклік тым, ад каго пакутавала, хто ненавідзеў гэты наш старадаўні герб». Па залічэнні ў сябры [[Саюз беларускіх патрыётаў|СБП]] [[25 сакавіка]] [[1946]] г. разам з іншымі патрыётамі бярэ ўдзел у прыняцці прысягі на вернасць Беларусі. У лютым [[1947]] года савецкая ўлада пачала арышты сябраў СБП: у давер да сябраў пастаўскай групы раней увайшоў афіцэр МДБ Алег Стахоўскі, які выдаваў сябе за ўдзельніка антысавецкай арганізацыі і падштурхоўваў да тэрарызму, а на дадатак канспірацыя арганізацыі была слабай. Алеся Фурс была арыштаваная [[12 мая]] [[1948]] г., атрымала 25 гадоў пазбаўлення волі з 5-гадовым пазбаўленнем праў. [[18 мая]] быў арыштаваны яе бацька [[Лявон Умпіровіч]], які быў асуджаны за «неданясенне» на 10 гадоў і памёр у мінскай турме. У лагеры сябравала з вядомай беларускай паэткай [[Ларыса Геніюш|Ларысай Геніюш]]. Пасля вызвалення [[17 чэрвеня]] [[1956]] г. выйшла замуж за сябра Глыбоцкай філіі СБП [[Антон Фурс|Антона Фурса]], сям’я жыла ў Казахстане, дзе нарадзіліся сын і дачка. У 1965 удала скончыла [[Маскоўскі народны ўніверсітэт мастацтваў]]. Па выхадзе на пенсію ў [[1982]] г. сям’я Фурсаў вярнулася на радзіму, пасялілася ў [[Паставы|Паставах]]. Рэабілітаваная [[23 лістапада]] [[1992]] г. Падтрымлівала сувязі з некаторымі былымі сябрамі СБП, брала ўдзел у напісанні артыкулу ўспамінаў да кнігі «Гарт. З успамінаў пра Саюз Беларускіх Патрыётаў». Пісала артыкулы-ўспаміны ў газетах «[[Наша слова (1990)|Наша слова]]», «[[Народнае слова]]», «[[Беларуская маладзёжная (газета)|Беларуская маладзёжная]]», часопісах «[[Спадчына (часопіс)|Спадчына]]», «[[Полымя (часопіс)|Полымя]]» і шэрагу іншых выданняў. Памерла ў Паставах [[19 жніўня]] [[2017]] г. на 92-м годзе жыцця. Апошнія гады цяжка хварэла, амаль страціла зрок, але не шкадавала, што ахвяравала сваю маладосць дзеля свабоды Беларусі: «Я не змяніла б сваё жыццё. Яно такое, якое даў мне Бог. Інакш мне трэба было б здрадзіць сваім сябрам», — сказала ў інтэрв’ю [[TUT.BY]] у 2014 г. {{зноскі}} == Літаратура == * ANH, F-3. * Гарт. З успамінаў пра Саюз Беларускіх Патрыётаў. Мн., 1997. С. 20, 68, 75, 86-88, 89, 93-149, 182, 186, 194, 239, 252, 340; * Умпіровіч А. Памяць - незагойная рана // Наша слова. 1992, № 16 * Умпіровіч А., Фурс А. Споведзь няспраўджаных надзеяў // Спадчына. 1997, № 1. * Антысавецкія рухі ў Беларусі. 1944—1956. Даведнік, — Мінск, 1999. ISBN 985-6374-07-3 == Гл. таксама == * [[Саюз беларускіх патрыётаў]] [[Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай]] [[Катэгорыя:Рэабілітаваныя]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Браслаўскім раёне]] 36jhro689prtpptltfzb8dywngo3syh 0 585761 5152162 3310170 2026-06-07T12:20:20Z EmausBot 10096 Бот: Выпраўленьне падвойнага перанакіраваньня → [[Вуліца Барбары Радзівіл]] 5152162 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Вуліца Барбары Радзівіл]] c20enga74yr3dre4rf2gr5azg5l9hp4 0 585763 5152164 3310179 2026-06-07T12:20:42Z EmausBot 10096 Бот: Выпраўленьне падвойнага перанакіраваньня → [[Вуліца Барбары Радзівіл]] 5152164 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Вуліца Барбары Радзівіл]] c20enga74yr3dre4rf2gr5azg5l9hp4 0 585931 5152163 3311121 2026-06-07T12:20:30Z EmausBot 10096 Бот: Выпраўленьне падвойнага перанакіраваньня → [[Вуліца Барбары Радзівіл]] 5152163 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Вуліца Барбары Радзівіл]] c20enga74yr3dre4rf2gr5azg5l9hp4 0 588177 5152443 4347785 2026-06-08T05:44:17Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152443 wikitext text/x-wiki {{Дзяржаўны дзеяч | беларускае імя = Ларыса Барсук | арыгінальнае імя = | партрэт = | шырыня партрэта = | подпіс = | герб = | подпіс герба = | тытул = | парадак = | парадак-жан = | пад імем = | сцяг = | перыядпачатак = | перыядканец = | перыяд праўлення = | папярэднік = | пераемнік = | каранацыя = | адрачэнне = | наследнік = | суправіцель1 = | суправіцель1перыядпачатак = | суправіцель1перыядканец = | рэгент1 = | рэгент1перыядпачатак = | рэгент1перыядканец = | прэм'ер = | віцэ-прэзідэнт = | прэзідэнт = | манарх = | губернатар = | віцэ-губернатар = | каментар = | дата нараджэння = | месца нараджэння = | дата смерці = | месца смерці = | пахаваны = | дынастыя = | бацька = | маці = | муж = | жонка = | у шлюбе = | дзеці = | гады службы = | прыналежнасць = | род войскаў = | званне = | камандаваў = | бітвы = | навуковая сфера = | месца працы = | вядомы як = | партыя = | дзейнасць = | прафесія = | адукацыя = | навуковая ступень = | манаграма = | рэлігія = | узнагароды = | аўтограф = | Commons = | сайт = }} {{цёзкі2|Барсук (значэнні)}} '''Ларыса Барсук''' ([[1931]]) — дзяячка беларускага нацыянальнага супраціву, сябра [[Глыбокае|глыбоцкай]] групы беларускай моладзевай падпольнай паваеннай арганізацыі [[Саюз беларускіх патрыётаў]] (СБП). Сястра [[Тамара Барсук|Тамары Барсук]] і [[Алена Барсук|Алены Барсук]]. <ref>http://slounik.org/154750.html Біяграфія Ларысы Барсук</ref> == Біяграфія == Нарадзілася ў [[1931]] г. у в. [[Барсукі (Глыбоцкі раён)|Барсукі]] ([[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскае ваяводства]], [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польская Рэспубліка]]). Вучылася ў [[Шкунцікі|Шкунціцкай]] школе, потым у Глыбоцкім педагагічным вучылішчы. У [[1946]] г. разам з сястрой [[Алена Барсук|Аленай Барсук]] далучылася да нелегальнай беларускай арганізацыі [[Саюз беларускіх патрыётаў|«За Беларусь»]], якая пазней улілася да [[Саюз беларускіх патрыётаў|Саюза беларускіх патрыётаў]]: студэнты вырашылі папулярызаваць беларускую мову і культуру, ідэю незалежнасці Беларусі. [[25 сакавіка]] [[1946]] г. разам з іншымі сябрамі СБП прымала прысягу на вернасць беларускаму народу. У лютым [[1947]] года савецкія спецслужбы пачалі арышты ўдзельнікаў арганізацыі: да пастаўскай групы ўвайшоў афіцэр МДБ Алег Стахоўскі, які падштурхоўваў да тэрарызму, выдаваўшы сябе за ўдзельніка антысавецкай арганізацыі. Праз тое з [[9 лютага]] Ларыса пераходзіць на нелегальнае становішча. Вясной [[1947]] г. была арыштаваная падчас верагоднай спробы выезду ў [[Польшча|Польшчу]] на станцыі [[Навадруцк (прыпыначны пункт)|Навадруцак]] каля Глыбокага. Падчас судовага працэсу ў [[Полацк]]у (11—12 лістапада 1947) асуджана да 10 гадоў савецкіх канцлагераў. Этапавана ў Азёрны канцлагер МДБ Іркуцкай вобласці ([[Тайшэт]]), таксама як і сястра Алена. Вызвалена ў 1955. {{зноскі}} == Літаратура == * Гарт. З успамінаў пра Саюз Беларускіх Патрыётаў. Мн., 1997. С. 38, 224, 227, 229, 236, 283, 317, 319, 340. * Антысавецкія рухі ў Беларусі. 1944—1956. Даведнік, — Мінск, 1999. ISBN 985-6374-07-3. == Спасылкі == * [http://www.marakou.by/ru/davedniki/represavanyya-litaratary/tom-iii-kniga-i/index_27007.html {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190210101414/http://www.marakou.by/ru/davedniki/represavanyya-litaratary/tom-iii-kniga-i/index_27007.html |date=10 лютага 2019 }} Біяграфія Ларысы Барсук на старонцы [[Леанід Маракоў|Леаніда Маракова]]] == Гл. таксама == * [[Саюз беларускіх патрыётаў]] {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Барсук Ларыса}} [[Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай]] [[Катэгорыя:Члены Саюза беларускіх патрыётаў]] huyq3d3qy9u4s7p84i4fq33seh1ivm2 0 589792 5152433 5144854 2026-06-08T05:23:52Z DzBar 156353 дададзена [[Катэгорыя:Nintendo Switch]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5152433 wikitext text/x-wiki {{Гульнявая сістэма |logo = [[Файл:Nintendo Switch logo.svg|150px|Афіцыйная эмблема Nintendo Switch]] |image = [[Файл:Nintendo Switch Console.png|300px|Nintendo Wii U]] |releasedate = 3 сакавіка 2017 |media = Картрыдж, цыфравая дыстрыбуцыя ([[Nintendo eShop]]) |topgame = ''[[Super Mario Odyssey]]'' (11,17 млн. экз.)<br/> }} '''«Nintendo Switch»''' — [[гульнявая прыстаўка]], распрацаваная «[[Nintendo]]». Пры распрацоўцы была вядомая як NX, яна была прадстаўлена ў кастрычніку 2016 года і выпушчана ва ўсім свеце 3 сакавіка 2017 года. Nintendo вызначае Switch як гібрыдную кансоль: яна можа працаваць як у партатыўным рэжыме, калі выкарыстоўваецца [[Сэнсарны экран|сэнсарны]] [[Вадкакрысталічны дысплей|LCD]]-экран, так і ў рэжыме док-станцыі, калі відэа транслюецца на тэлевізар. Два бесправадныя кантролеры Nintendo Switch, пад назвай Joy-Con, могуць аддзяляцца ад кансолі, каб з дапамогай спецыяльных аксесуараў, што аб’ядноўваюць абодва кантролеры, выкарыстоўвацца як традыцыйны [[геймпад]], або выкарыстоўвацца паасобку і працаваць падобна да Wii Remote або Nunchuk. Праграмнае забеспячэнне Nintendo Switch падтрымлівае анлайн-гульні праз стандартнае падключэнне да [[інтэрнэт]]у, а таксама праз лакальную бесправадную спецыяльную сувязь з іншымі кансолямі. [[Камп’ютарная гульня|Гульні]] і [[праграмнае забеспячэнне]] Nintendo Switch даступны як на фізічных флэш ROM-картрыджах, так і ў лічбавым магазіне Nintendo eShop без рэгіянальных абмежаванняў. Nintendo Switch канкурыруе на рынку кансоляў з [[PlayStation 4|Sony PlayStation 4]] і [[Xbox One|Microsoft Xbox One]]. Канцэпцыя Switch ўзнікла як рэакцыя Nintendo на некалькі кварталаў фінансавых страт ў 2014 годзе, звязаных з кепскімі продажамі папярэдняй кансолі&nbsp;— [[Wii U]] і рынкавай канкурэнцыі з мабільнымі гульнямі. Тады прэзідэнт Nintendo, [[Сатору Івата]] падштурхнуў кампанію да мабільных гульняў і новых апаратных сродкаў. Дызайн Nintendo Switch прыстасаваны для шырокай грамадскасці гульцоў дзякуючы розным рэжымам выкарыстання. Nintendo вырашыла выкарыстоўваць больш стандартныя электронныя кампаненты, такія як чыпсэт на базе серыі [[Nvidia Tegra|Tegra]] ад [[NVIDIA|Nvidia]], для палягчэння распрацоўкі і сумяшчальнасці гульняў. Wii U не здолела атрымаць шырокую падтрымку ад старонніх распрацоўшчыкаў, таму ў яе была слабая бібліятэка праграмнага забеспячэння і гульняў. Таму пры распрацоўцы Switch Nintendo у першую чаргу шукала падтрымкі ў старонніх распрацоўшчыкаў і выдаўцоў (уключаючы незалежныя відэагульнявыя студыі), каб тыя дапамаглі стварыць бібліятэку гульняў Switch побач з уласнымі праектамі Nintendo. Nintendo першапачаткова прадугледжвала выхад каля 100 гульняў за першы год кансолі, але да канца 2017 года было выпушчана больш за 320 гульняў ад розных распрацоўшчыкаў. За першы месяц было прададзена амаль 3&nbsp;млн кансоляў, што перавысіла прагноз Nintendo на два мільёны, а на працягу года было прададзена больш за 14&nbsp;млн адзінак, за ўвесь час продажу Wii U было прададзена менш адзінак. У пачатку 2018 года Switch стала кансоллю, якая найхутчэй прадаецца, сярод дамашніх і гібрыдных кансоляў, як у Японіі, так і ў ЗША. Продажы Nintendo Switch былі моцна звязаны з вядомымі гульнямі: [[The Legend of Zelda: Breath of the Wild]], [[Mario Kart 8|Mario Kart 8 Deluxe]] і [[Super Mario Odyssey]], якія сталі самымі папулярнымі для гэтай сістэмы, з больш чым 8, 9 і 10&nbsp;млн прададзеных экзэмпляраў адпаведна, да сакавіка 2018 года. Прыналежнасць кансолі да якога-небудзь з пакаленняў гульнявых сістэм застаецца спрэчнай тэмай<ref>{{Cite news|url=http://www.gamerbolt.com/nintendo-switch-will-survive-9th-generation-rivalry/|title=Nintendo Switch: Will It Survive The 9th Generation Rivalry? - GamerBolt|date=2017-03-11|language=en-US|work=GamerBolt - The Home of Gaming|accessdate=2017-04-24}}</ref>: некаторыя выданні адносяць яе да восьмага<ref>{{Cite news|url=https://mic.com/articles/157262/nintendo-switch-features-multiplayer-screen-switching-possible-price-games-and-more#.j29Lzwlzf|title=Here's why fans should be thrilled about the Nintendo Switch — and what it might cost|accessdate=2017-04-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://seasonedgaming.com/2017/03/06/nintendo-switch-compared/|title=Nintendo Switch Compared|last=TREBM3|date=2017-03-06|website=Seasoned Gaming|accessdate=2017-04-24}}</ref>, іншыя ж абвяшчаюць пачаткам дзявятага<ref>{{Cite news|url=http://www.gamerbolt.com/9th-generation-consoles-make-next-move/|title=9th Generation Consoles: Who Should Make The First Move? - GamerBolt|date=2017-02-24|language=en-US|work=GamerBolt - The Home of Gaming|accessdate=2017-04-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.usgamer.net/articles/from-the-switch-to-the-scorpio-2017s-secret-console-generation|title=Nintendo's Switch and Microsoft's Scorpio Quietly Herald a New Console Generation in 2017|last=Bailey|first=Kat|website=USgamer|language=en-US|accessdate=2017-04-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170425122306/http://www.usgamer.net/articles/from-the-switch-to-the-scorpio-2017s-secret-console-generation|archivedate=25 красавіка 2017|url-status=dead}}</ref>, таксама яе называюць пераходнай паміж восьмым і дзявятым пакаленнямі<ref>{{Cite news|url=https://www.mobileworldlive.com/blog/blog-will-nintendo-fanboys-make-the-switch/|title=Guest Blog: Will Nintendo fanboys make the Switch? - Mobile World Live|date=2017-01-19|language=en-GB|work=Mobile World Live|accessdate=2017-04-24}}</ref>, або ўвогуле выносяць за пакаленні<ref>{{Cite web|url=http://gamingbolt.com/why-the-ps4-and-xbox-one-console-generation-has-brought-nothing-new-to-game-design|title=Why The PS4 and Xbox One Console Generation Has Brought Nothing New To Game Design « GamingBolt.com: Video Game News, Reviews, Previews and Blog|website=gamingbolt.com|language=en-US|accessdate=2017-04-24}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://arstechnica.com/gaming/2017/03/a-wii-u-owners-send-off-to-a-deeply-flawed-but-essential-nintendo-console/|title=A Wii U owner’s send-off to a deeply flawed but essential Nintendo console|language=en-us|work=Ars Technica|accessdate=2017-04-24}}</ref>. == Гісторыя == [[Файл:Nintendo Switch Portable.png|ліворуч|міні|Партатыўная форма Nintendo Switch&nbsp;]] Першыя афіцыйныя звесткі аб распрацоўцы кансолі з’явіліся ў сакавіку 2015 года. Прылада апісваўся як «новая сістэма з цалкам новай канцэпцыяй» пад назвай NX<ref>{{Cite web|url=http://www.eurogamer.net/articles/2015-03-17-nintendo-nx-is-new-hardware-with-a-brand-new-concept|title=Nintendo NX is "new hardware with a brand new concept"|last=Yin-Poole|first=Wesley|date=2015-03-17|website=Eurogamer|language=en-UK|accessdate=2017-03-06}}</ref>. У кастрычніку 2016 Nintendo нарэшце паказала рэкламны трэйлер гульнявой сістэмы Switch. Там пацвердзіліся чуткі, што прылада будзе гібрыдам партатыўнай і стацыянарнай кансолі. Але гэта выклікала падзеннем акцый Nintendo, так многімі аналітыкамі навіну была ўспрынятая з вялікім скепсісам. Асноўнымі канкурэнтамі гульнявых кансоляў Nintendo называліся [[смартфон]]ы, таму Switch, як тлумачылася, павінна «трапіць ва ўсе базы» і даць высакаякасныя гульні, што для многіх здавалася занадта цяжкім<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/10/22/business/international/nintendo-stock-switch-console.html|title=Nintendo Switch Console Is Met With Skepticism From Investors|last=Soble|first=Jonathan|date=2016-10-21|work=The New York Times|issn=0362-4331|accessdate=2017-03-06}}</ref>. Аналітык Серкан Тота, заснавальнік і дырэктар Kantan Games, выказаў агульныя сумневам словах: «Няўжо нехта лічыць, што гібрыд партатыўнай і стацыянарнай кансолі ў 2016 годзе&nbsp;— гэта інавацыя? Найбольш мяне турбуе пытанне мэтавай аўдыторыі прылады. Хто купіць яго, акрамя асабліва адданых прыхільнікаў Nintendo? У Switch няма нейкай асаблівасці, [якая выгадна адрознівала б яе ад канкурэнтаў], і мне здаецца, што Nintendo будзе складана перавабіць на свой бок казуальных геймераў, якія аддаюць перавагу мабільным гульняў. У Японіі, напрыклад, сегмент мабільных гульняў ўжо ў два ці тры разы больш, чым кансольных»<ref>{{Cite news|url=http://www.gamespot.com/articles/nintendo-stock-value-drops-65-percent-after-switch/1100-6444681/|title=Nintendo Stock Value Drops 6.5 Percent After Switch Reveal, Some Analysts Doubt Its Appeal|language=en|work=GameSpot|accessdate=2017-03-06}}</ref>. Згодом стало відомо, што док-станцыя будзе служыць толькі для падзарадкі<ref>{{Cite web|url=http://money.cnn.com/2016/10/20/technology/nintendo-switch-revealed/index.html|title=Nintendo Switch console looks like the future of gaming|last=Kelly|first=Samantha Murphy|date=2016-10-20|website=CNNMoney|accessdate=2017-03-06|archive-date=7 сакавіка 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170307045751/http://money.cnn.com/2016/10/20/technology/nintendo-switch-revealed/index.html|url-status=dead}}</ref>, хоць да гэтага гучалі заявы пра падваенне магутнасці графічнага працэсара<ref>{{Cite news|url=https://www.cnet.com/news/nintendo-switch-gpu-resolution-docked-rumor/|title=Nintendo Switch might double its GPU speeds while docked|language=en|work=CNET|accessdate=2017-03-06}}</ref> (у фінальнай версіі магутнасць у аўтаномным рэжыме памяншаецца для эканоміі энергіі сродкамі самой кансолі). 27 кастрычніка стала вядома, што Nintendo Switch атрымае 6,2-цалёвы экран 1280x720 пікселяў&nbsp;— параўнальна малой дазволам. Але для кансолі было заяўлена мультысэнсарны экран, што рабіла Switch першай прыладай Nintendo з такой магчымасцю<ref>{{Cite web|url=http://www.ign.com/articles/2016/10/27/nintendo-switch-has-a-720p-multi-touch-touchscreen-says-report|title=Nintendo Switch Has a 720p Multi-Touch Touchscreen, Says Report|last=Skrebels|first=Joe|date=2016-10-27|website=IGN|language=en-US|accessdate=2017-03-06}}</ref>. Nintendo запэўнілі, што выпуск новай кансолі не азначае спынення вытворчасці кансоляў Wii U або 3DS<ref>{{Cite web|url=http://www.ign.com/articles/2016/10/28/nintendo-will-not-discontinue-3ds-after-switch-release|title=Nintendo Will Not Discontinue 3DS After Switch Release|last=Copeland|first=Wesley|date=2016-10-28|website=IGN|language=en-US|accessdate=2017-03-06}}</ref>. Выхад кансолі планаваўся на сакавік 2017 і меў супасці з выхадам відэагульні [[The Legend of Zelda: Breath of the Wild]]<ref>{{Cite web|url=http://www.latimes.com/entertainment/herocomplex/la-et-hc-nintendo-dates-its-successor-to-the-wii-u-the-nx-20160427-story.html|title=Nintendo dates its successor to the Wii U, the NX|last=Martens|first=Todd|website=latimes.com|accessdate=2017-03-06}}</ref>. Канчатковай датай стала 3 сакавіка 2017. Кансоль была запушчана ў продаж адначасова ў Вялікабрытаніі, Францыі, Германіі, Даніі, Партугаліі, Расіі, ПАР, ЗША, Канадзе і Японіі па цане $260<ref>{{Cite web|url=http://www.pocket-lint.com/news/137243-nintendo-switch-release-date-price-specs-and-everything-you-need-to-know|title=Nintendo Switch: Release date, price, specs and everything you need to know - Pocket-lint|website=www.pocket-lint.com|language=en|accessdate=2017-03-06}}</ref>. == Характарыстыкі == [[Файл:NINTENDO SWITCH controller cradle.jpg|міні|Экран, док-станцыя і кантралёры Nintendo Switch|злева]] === Тэхнічныя характарыстыкі === У стандартнай форме Nintendo Switch&nbsp;прызначана для ўтрымання ў руках. Яна складаецца з асноўнай часткі, што мае сэнсарны экран, і здымных панэляў Joy-Con&nbsp;з элементамі кіравання. Аснова Switch параўнанні кампактная: даўжыня 172&nbsp;мм, шырыня 100&nbsp;мм, таўшчыня 15&nbsp;мм. З кантролерамі Joy-Con даўжыня павялічваецца да 232&nbsp;мм. Зверху экрана знаходзяцца кнопка ўключэння, рэгулятары гучнасці, раздым для аўдыя і слот для картрыджаў, знізу — гняздо [[USB-C]] для зарадкі або падключэння іншых прылад. Кансоль абсталявана ўбудаванымі дынамікамі. На задняй панэлі таксама ёсць месца для карты памяці і высоўная падстаўка, каб паставіць Nintendo Switch вертыкальна на любую роўную паверхню. Экран дыяганаллю 6,2 цалі мае [[Раздзяляльнасць (камп’ютарная графіка)|раздзяляльнасць]] у 1280x720 пікселяў. Працу забяспечвае няздымная літый-іённы акумулятар ёмістасцю 4310 мА/год (да 5 гадзін працы без падзарадкі). Стандартны аб’ём убудаванай памяці складае 32 Гб (даступна 25,9 Гб). Яго можна павялічыць з дапамогай карт формата [[Secure Digital|micro-SD]], [[micro-SDHC]] і [[micro-SDXC]], максімум да 2 Тб. Бесправадная сувязь ўключае тэхналогіі [[Wi-Fi]] і [[Bluetooth|Bluetooth 4.1.]] Nintendo Switch мае [[акселераметр]], [[гіраскоп]] і датчык ўзроўню асветленасці. Працу гульняў на Nintendo Switch забяспечваюць: * [[Цэнтральны працэсар]], што мае 4 ядры Cortex-A57 з частатой да 2 ГГц; * Графічны працэсар Tegra X1, які налічвае 256 шэйдарных ядраў з частатой 768 МГц (у док-станцыі, пры аўтаномнай працы абмяжоўваецца да 387 МГц для эканоміі энергіі); * 4 Гб універсальнай [[Памяць з адвольным доступам|аператыўнай памяці]] LPDDR3; Кансоль выкарыстоўвае картрыджы з гульнямі Game Cards, якія несумяшчальныя з іншымі кансолямі Nintendo і не прадугледжваюць запісу на іх якой-небудзь дадатковай інфармацыі. Такія даныя як захаванне прагрэсу ў гульні захоўваюцца ў памяці самога Nintendo Switch. Іншы спосаб атрымаць гульні&nbsp;— загрузіць іх з магазіна Nintendo, аднак некаторыя з іх займаюць большы аб’ём памяці, чым ўбудавана ў Nintendo Switch, што прымушае дакупляць карты памяці. Зарадка кансолі можа адбывацца праз спецыяльны кабель або док-станцыю. У апошнім выпадку частка з экранам цалкам хаваецца ў док-станцыі, але прадаўжае працаваць. З дапамогай HDMI-кабеля станцыю можна падключыць да тэлевізара або манітора і гуляць на вялікім экране. Дадаткова док-станцыя налічвае два [[USB]]-парты. [[Файл:Nintendo Switch grey Joy-con controllers.jpg|злева|міні|Адключаныя Joy-Con-ы]] == Продажы == У першыя дні з моманту запуску Nintendo Switch стала кансоллю з найбольшай колькасцю продажаў у гісторыі Nintendo у [[Паўночная Амерыка|Паўночнай Амерыцы]], [[Еўропа|Еўропе]] і параўнальна паспяховай у [[Японія|Японіі]]. Так, у Японіі па стане на 6 сакавіка было прададзена больш за 313 000 кансоляў, а ў [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] — 80 тысяч. Відэагульня The Legend of Zelda: Breath of the Wild для Nintendo Switch стала гульнёй з найбольшай колькасцю продажаў з усіх гульняў, якія калі-небудзь выпускаліся адначасова з выхадам кансоляў кампаніі. Прадаўшы 193 тысячы копій, яна апярэдзіла Wii Sports для Wii<ref>{{Cite web|url=http://www.theverge.com/2017/3/6/14836170/nintendo-switch-broke-sales-records-americas-zelda-two-day|title=The Switch broke Nintendo’s sales records (in the Americas, at least)|date=2017-03-06|website=The Verge|accessdate=2017-03-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.famitsu.com/news/201703/07128430.html|title=Nintendo Switch、発売3日間で国内推定販売台数33.1万台を記録 『ゼルダの伝説　ブレス オブ ザ ワイルド』国内推定販売本数は19万3060本 - ファミ通.com|website=ファミ通.com|language=ja|accessdate=2017-03-07}}</ref>. == Гульні == Колькасць відэагульняў для Nintendo Switch параўнальна малая. На канец 2018 года дзясятку самых папулярных гульняў па колькасці продажаў склалі: * [[Super Mario Odyssey]] * [[Mario Kart 8|Mario Kart 8 Deluxe]] * [[The Legend of Zelda: Breath of the Wild]] * [[Splatoon 2]] * [[Mario + Rabbids Kingdom Battle]] * [[1-2-Switch]] * [[Arms]] * [[Kirby Star Allies]] * [[Pokken Tournament]] * [[Xenoblade Chronicles 2]]<ref>{{Cite web|url=http://www.vgchartz.com/platform/83/nintendo-switch/|title=Nintendo Switch - VGChartz|last=|first=|date=|website=www.vgchartz.com|publisher=|language=|accessdate=2018-11-26}}</ref> {{зноскі}} == Спасылкі == * [http://www.nintendo.com/switch/ Афіцыйны вэб-сайт] {{Commons|Катэгорыя:Nintendo Switch}} {{Вонкавыя спасылкі}} {{Nintendo}} [[Катэгорыя:Гульнявыя прыстаўкі]] [[Катэгорыя:Nintendo]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 2017 годзе]] [[Катэгорыя:Nintendo Switch]] f4fpjmv816tec4zaonbfhap9wku2iy2 14 604260 5152325 3392775 2026-06-07T18:52:19Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 выдалена [[Катэгорыя:Буйная рагатая скаціна]]; дададзена [[Катэгорыя:Буйная рагатая жывёла]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5152325 wikitext text/x-wiki {{catmain}} {{Commonscat}} [[Катэгорыя:Пустарогія]] [[Катэгорыя:Буйная рагатая жывёла]] k9w4a8ev3kqohc3390pr4p72og1169i 14 604261 5152324 3392778 2026-06-07T18:52:06Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Чаховіч Уладзіслаў перанёс старонку [[Катэгорыя:Буйная рагатая скаціна]] у [[Катэгорыя:Буйная рагатая жывёла]] не пакінуўшы перасылкі 3392778 wikitext text/x-wiki {{catmain}} {{Commonscat}} [[Катэгорыя:Пустарогія]] [[Катэгорыя:Скаціна]] [[Катэгорыя:Жывёлагадоўля]] dzexr5pwdc2u3y9ly912liurywbeo6d 0 605071 5152509 4951593 2026-06-08T08:16:52Z Autumndancer 168015 5152509 wikitext text/x-wiki {{значэнні2|Зара (значэнні)}} {{НП-Украіна}} '''Зара'''<ref name="ТКП">{{ТКП-Украіна}}</ref> ({{lang-uk|Зоря́}}) — вёска ў [[Уладзімір-Валынскі раён|Уладзімір-Валынскім раёне]] [[Валынская вобласць|Валынскай вобласці]] [[Украіна|Украіны]]. Уваходзіць у склад [[Устылугская гарадская абшчына|Устылугскай гарадской абшчыны]]. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Населеныя пункты Уладзімір-Валынскага раёна}} {{Заліўка НП-Украіна}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Уладзімір-Валынскага раёна]] 0oxn3bfyvuidjos9k5rw85ma97qb7zs 0 612736 5152560 4957304 2026-06-08T11:04:49Z Spokiyny 153126 /* */ 5152560 wikitext text/x-wiki {{НП-Украіна|Насельніцтва=20}} '''Храпіўшчына'''<ref name="ТКП">{{ТКП-Украіна}}</ref> ({{lang-uk|Храпі́вщина}}) — вёска ў [[Сумскі раён|Сумскім раёне]] [[Сумская вобласць|Сумскай вобласці]] [[Украіна|Украіны]]. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Сумскі раён}} {{Заліўка НП-Украіна}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Сумскага раёна]] heprfvl4g50niuan87lxvnqwutq4slj 0 620018 5152437 5136803 2026-06-08T05:32:33Z Autumndancer 168015 /* Дыскаграфія */ 5152437 wikitext text/x-wiki {{Пра|рок-гурт|аднайменны альбом|пра2=1|Deep Purple (альбом)}} {{Музычны калектыў | Гады = {{hlist|1968—1976|1984—цяпер}} }} '''«Deep Purple»''' ({{Lang-be|Дип Пёрпл}}<ref>Дип Пёрпл // Большой энциклопедический словарь</ref>, <small>МФА:</small> {{IPA|[diːp ˈpɜː.pl̩]}}) — [[Вялікабрытанія|брытанскі]] [[рок-гурт]], заснаваны ў [[1968 год у гісторыі музыкі|1968 годзе]] ў [[Хартфард (Хартфардшыр)|Хартфардзе]], [[Англія]], і які лічыцца адным з самых прыкметных і ўплывовых у [[хард-рок]]у 1970-х гадоў. Музычныя крытыкі лічаць «Deep Purple» аднымі з заснавальнікаў хард-рока і высока ацэньваюць іх уклад у яго развіццё. У 2020 годзе брытанскі часопіс «{{Не перакладзена 5|Classic Rock|Classic Rock|ru|Classic Rock}}» уключыў гурт у спіс «50 найвялікшых рок-гуртоў усіх часоў»<ref>{{Cite web|url=https://www.loudersound.com/features/the-50-best-rock-bands-of-all-time/4|title=The 50 best rock bands of all time|lang=en|author=Classic Rock|website=Classic Rock|subtitle=A definitive guide to the very best rock bands to ever have bothered polite society|date=2020-07-27|access-date=2024-04-30|url-status=live}}</ref>. Музыкі «класічнага» складу «Deep Purple» (у прыватнасці, гітарыст [[Рычы Блэкмар]], клавішнік [[Джон Лорд]], бубнач {{Не перакладзена 5|Іэн Пэйс|Іэн Пэйс|ru|Пейс, Иэн}}) лічацца крытыкамі інструменталістамі-{{Не перакладзена 5|Віртуоз|віртуозамі|ru|Виртуоз}}<ref>{{Cite web|url=https://www.rollingstone.com/music/music-lists/100-greatest-drummers-of-all-time-77933/|title=100 Greatest Drummers of All Time|lang=en|author=Rolling Stone|website=Rolling Stone|date=31 сакавіка 2016|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20211217024634/https://www.rollingstone.com/music/music-lists/100-greatest-drummers-of-all-time-77933/|archive-date=2021-12-17|access-date=2021-08-31}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://digitaldreamdoor.com/pages/best_keyboard.html|title=100 Greatest Rock Keyboardists and Pianists|website=digitaldreamdoor.com|access-date=2021-08-31|archive-date=2021-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210514010457/https://digitaldreamdoor.com/pages/best_keyboard.html}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.rollingstone.com/music/music-lists/100-greatest-guitarists-153675/|title=100 Greatest Guitarists|lang=en|author=Rolling Stone|website=Rolling Stone|date=2015-12-18|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20171027132743/http://www.rollingstone.com/music/lists/100-greatest-guitarists-20111123|archive-date=2017-10-27|access-date=2021-08-31}}</ref>. == Дыскаграфія == '''Студыйныя альбомы'''{{div col|colwidth=22em}} *''[[Shades of Deep Purple]]'' (1968) *''The Book of Taliesyn'' (1968) *''Deep Purple'' (1969) *''Deep Purple in Rock'' (1970) *''Fireball'' (1971) *''Machine Head'' (1972) *''Who Do We Think We Are'' (1973) *''Burn'' (1974) *''Stormbringer'' (1974) *''Come Taste the Band'' (1975) *''Perfect Strangers'' (1984) *''The House of Blue Light'' (1987) *''Slaves and Masters'' (1990) *''The Battle Rages On...'' (1993) *''Purpendicular'' (1996) *''Abandon'' (1998) *''Bananas'' (2003) *''Rapture of the Deep'' (2005) *''Now What?!'' (2013) *''Infinite'' (2017) *''[[Whoosh!]]'' (2020) *''Turning to Crime'' (2021) *''=1'' (2024) *''SPLAT!'' (2026) {{div col end}} {{зноскі}} == Спасылкі == {{commons}} {{вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Рок-гурты Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1968 годзе]] 5kmi04gwbfaux2xygdb8okriw58chop 5152456 5152437 2026-06-08T06:04:28Z Autumndancer 168015 /* Дыскаграфія */ 5152456 wikitext text/x-wiki {{Пра|рок-гурт|аднайменны альбом|пра2=1|Deep Purple (альбом)}} {{Музычны калектыў | Гады = {{hlist|1968—1976|1984—цяпер}} }} '''«Deep Purple»''' ({{Lang-be|Дип Пёрпл}}<ref>Дип Пёрпл // Большой энциклопедический словарь</ref>, <small>МФА:</small> {{IPA|[diːp ˈpɜː.pl̩]}}) — [[Вялікабрытанія|брытанскі]] [[рок-гурт]], заснаваны ў [[1968 год у гісторыі музыкі|1968 годзе]] ў [[Хартфард (Хартфардшыр)|Хартфардзе]], [[Англія]], і які лічыцца адным з самых прыкметных і ўплывовых у [[хард-рок]]у 1970-х гадоў. Музычныя крытыкі лічаць «Deep Purple» аднымі з заснавальнікаў хард-рока і высока ацэньваюць іх уклад у яго развіццё. У 2020 годзе брытанскі часопіс «{{Не перакладзена 5|Classic Rock|Classic Rock|ru|Classic Rock}}» уключыў гурт у спіс «50 найвялікшых рок-гуртоў усіх часоў»<ref>{{Cite web|url=https://www.loudersound.com/features/the-50-best-rock-bands-of-all-time/4|title=The 50 best rock bands of all time|lang=en|author=Classic Rock|website=Classic Rock|subtitle=A definitive guide to the very best rock bands to ever have bothered polite society|date=2020-07-27|access-date=2024-04-30|url-status=live}}</ref>. Музыкі «класічнага» складу «Deep Purple» (у прыватнасці, гітарыст [[Рычы Блэкмар]], клавішнік [[Джон Лорд]], бубнач {{Не перакладзена 5|Іэн Пэйс|Іэн Пэйс|ru|Пейс, Иэн}}) лічацца крытыкамі інструменталістамі-{{Не перакладзена 5|Віртуоз|віртуозамі|ru|Виртуоз}}<ref>{{Cite web|url=https://www.rollingstone.com/music/music-lists/100-greatest-drummers-of-all-time-77933/|title=100 Greatest Drummers of All Time|lang=en|author=Rolling Stone|website=Rolling Stone|date=31 сакавіка 2016|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20211217024634/https://www.rollingstone.com/music/music-lists/100-greatest-drummers-of-all-time-77933/|archive-date=2021-12-17|access-date=2021-08-31}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://digitaldreamdoor.com/pages/best_keyboard.html|title=100 Greatest Rock Keyboardists and Pianists|website=digitaldreamdoor.com|access-date=2021-08-31|archive-date=2021-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210514010457/https://digitaldreamdoor.com/pages/best_keyboard.html}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.rollingstone.com/music/music-lists/100-greatest-guitarists-153675/|title=100 Greatest Guitarists|lang=en|author=Rolling Stone|website=Rolling Stone|date=2015-12-18|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20171027132743/http://www.rollingstone.com/music/lists/100-greatest-guitarists-20111123|archive-date=2017-10-27|access-date=2021-08-31}}</ref>. == Дыскаграфія == '''Студыйныя альбомы'''{{div col|colwidth=22em}} *''[[Shades of Deep Purple]]'' (1968) *''The Book of Taliesyn'' (1968) *''Deep Purple'' (1969) *''Deep Purple in Rock'' (1970) *''[[Fireball (альбом)|Fireball]]'' (1971) *''Machine Head'' (1972) *''Who Do We Think We Are'' (1973) *''Burn'' (1974) *''Stormbringer'' (1974) *''Come Taste the Band'' (1975) *''Perfect Strangers'' (1984) *''The House of Blue Light'' (1987) *''Slaves and Masters'' (1990) *''The Battle Rages On...'' (1993) *''Purpendicular'' (1996) *''Abandon'' (1998) *''Bananas'' (2003) *''Rapture of the Deep'' (2005) *''Now What?!'' (2013) *''Infinite'' (2017) *''[[Whoosh!]]'' (2020) *''Turning to Crime'' (2021) *''=1'' (2024) *''SPLAT!'' (2026) {{div col end}} {{зноскі}} == Спасылкі == {{commons}} {{вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Рок-гурты Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1968 годзе]] bfsd3y4bq3436agvbsd770inbx3uu7g 0 629868 5152526 4968757 2026-06-08T09:10:11Z Spokiyny 153126 /* */ 5152526 wikitext text/x-wiki {{НП-Украіна|Насельніцтва={{падзенне}}257|крыніца насельніцтва=<ref>https://esu.com.ua/article-66004</ref>|год перапісу=2017}} '''Маткіў'''<ref name="ТКП">{{ТКП-Украіна}}</ref> ({{lang-uk|Ма́тків}}) — вёска ў [[Туркіўскі раён|Туркіўскім раёне]] [[Львоўская вобласць|Львоўскай вобласці]] [[Украіна|Украіны]]. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Туркіўскі раён}} {{Заліўка НП-Украіна}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Туркіўскага раёна]] f0kip2ejigi18irf2hjgf4x7ktv0td6 10 642285 5152576 3873592 2026-06-08T11:29:44Z JJMC89 bot 62596 замяніць BS-сімвал(ы): SKRZ-G2+eBUE→eSKRZ-G2+BUE 5152576 wikitext text/x-wiki {{Маршрутная карта|загаловак=Воўкаўская — Паргалава|колер фону загалоўка=#0589BC|navbar=Воўкаўская — Паргалава|collapse=yes|1= CONTg~~{{RoutemapRoute|Licon=U|Llink=Шаблон:Санкт-Пецярбург — Скангалі|на {{ст.|Новы Порт}}}} DST~~{{ст.|Цвяточная}} SKRZ-G2BUE~~ ~~ ~~ ~~[[Застаўская вуліца (Санкт-Пецярбург)|Застаўская вул.]] \STR\exCONTg~~{{RoutemapRoute|Licon=U|Llink=Шаблон:Санкт-Пецярбург — Скангалі|на [[Варшаўскі вакзал (Санкт-Пецярбург)|Варшаўскі вакз.]]}} \STR\exBST~~ ~~ [[Бычы пост]] \STR\KDSTxa~~{{ст.|Бадаеўская}} \STR\SKRZ-G2BUE~~ ~~ ~~ ~~[[Чарнігаўская вуліца (Санкт-Пецярбург)|Чарнігаўская вул.]] \STR\RP4q!~BUE~~ ~~ ~~ ~~[[Лігаўскі праспект|Лігаўскі пр.]] \ABZgxl+l\KRWr SKRZ-G4u~~ ~~ ~~ ~~[[Артылерыйскі шляхаправод (Санкт-Пецярбург)|Артылерыйскі шляхаправод]] dCONTgq\kABZq2\KRZu+k3\STRq\dCONTfq~~ ~~ ~~{{RoutemapRoute|Licon=Left|Llink=Шаблон:Санкт-Пецярбург — Езярышча|{{ст.|Паўлаўск}}|[[Віцебскі вакзал|Віцебскі вакз.]]|Ricon=Right|Rlink=Шаблон:Санкт-Пецярбург — Езярышча}} kABZg+4 WASSERq\hKRZWae\WASSERq~~ ~~ ~~ ~~[[Рака|р.]] [[Воўкаўка (рака, Санкт-Пецярбург)|Воўкаўка]] SKRZ-G4o~~ ~~ ~~ ~~[[Бухарэсцкая вуліца (Санкт-Пецярбург)|Бухарэсцкая вул.]] DST~~[[Воўкаўская (чыгуначная станцыя)|Воўкаўская]] SKRZ-G1o~~ ~~ ~~ ~~[[Вуліца Салава (Санкт-Пецярбург)|вул. Салава]] kABZg23 dCONTgq\kABZq12\KRZo+k134\kABZq+4\dCONTfq~~ ~~ ~~{{RoutemapRoute|Licon=Left|Llink=Шаблон:Санкт-Пецярбург — Балагое|[[Ленінградскі вакзал|Масква]]|[[Маскоўскі вакзал (Санкт-Пецярбург)|Маскоўскі вакз.]]|Ricon=Right|Rlink=Шаблон:Санкт-Пецярбург — Балагое}} kABZg+4 SKRZ-G2o~~ ~~ ~~ ~~[[Глухаазёрская шаша]] DST~~{{ст.|Глухаазёрская}} hSKRZ-G4a~~ ~~ ~~ ~~[[Вуліца 2-гі Луч|вул. 2-гі Луч]] hSKRZ-G2~~ ~~ ~~ ~~[[Хрустальная вуліца (Санкт-Пецярбург)|Хрустальная вул.]] hSKRZ-G4~~ ~~ ~~ ~~[[Праспект Абухоўскай Абароны|пр. Абухоўскай Абароны]] WASSERq\hKRZW\WASSERq~~ ~~ ~~ ~~[[Рака|р.]] [[Нява]] hSKRZ-G4e~~ ~~ ~~ ~~[[Кастрычніцкая набярэжная (Санкт-Пецярбург)|Кастрычніцкая наб.]] / [[Малаохцінскі праспект|Малаохцінскі пр.]] SKRZ-G4o~~ ~~ ~~ ~~[[Далёкаўсходні праспект|Далёкаўсходні пр.]] / [[Новачаркаскі праспект|Новачаркаскі пр.]] WASSERq\hKRZWae\WASSERq~~ ~~ ~~ ~~[[Рака|р.]] [[Акервіль]] BHF~~ {{ст.|Дача Даўгарукава}} ([[Ладажскі вакзал|Ладажскі вакз.]]) CONTgq\ABZgr\~~ ~~ ~~{{RoutemapRoute|Licon=L|Llink=Шаблон:Санкт-Пецярбург-Ладажскі — Мга|на {{ст.|Горы}}}} SKRZ-G4o~~ ~~ ~~ ~~[[Праспект Касыгіна|пр. Касыгіна]] / [[Занеўскі праспект|Занеўскі пр.]] \KRWgl\KRW+r \WASSERq\hKRZWae\hKRZWae\WASSERq~~ ~~ ~~ ~~[[Рака|р.]] [[Охта (прыток Нявы)|Охта]] \STR\RP4q!~BUE~~ ~~ ~~ ~~[[Праспект Энергетыкаў (Санкт-Пецярбург)|пр. Энергетыкаў]] \STR\KDSTe~~{{ст.|Охта}} SKRZ-G1o~~ ~~ ~~ ~~[[Партызанская вуліца (Санкт-Пецярбург)|Партызанская вул.]] SKRZ-G4o~~ ~~ ~~ ~~[[Вялікая Парахаўская вуліца|В. Парахаўская вул.]] SKRZ-G1o~~ ~~ ~~ ~~[[Аб’язная шаша (Санкт-Пецярбург)|Аб’язная шаша]] SKRZ-G4o~~ ~~ ~~ ~~[[Шаша Рэвалюцыі]] DST~~{{ст.|Палюстрава}} kABZg23 dCONTgq\kABZq12\KRZu+k1234\kABZq+34\dCONTfq~~ ~~ ~~{{RoutemapRoute|Licon=Left|Llink=Шаблон:Санкт-Пецярбург — Ладажскае Возера|{{ст.|Ржэўка}}|[[Фінляндскі вакзал|Фінляндскі вакз.]]|Ricon=Right|Rlink=Шаблон:Санкт-Пецярбург — Ладажскае Возера}} kABZg+14 SKRZ-G4u~~ ~~ ~~ ~~[[Шафіраўскі шляхаправод]] SKRZ-Au~~ ~~ ~~ ~~[[Руч’ёўскі шляхаправод]] eSKRZ-G2+BUE~~[[Піскароўскі праспект]] STR+l\ABZgr\~~ STR\HST\~~<small>7</small>~~{{пл.|Руч’і|Санкт-Пецярбург}} DST\STR\~~{{Ст.|Руч’і|Санкт-Пецярбург}} STR\BST\~~<small>8</small>~~{{п.п.|Дэпо Руч’і}} hKRZWae\hKRZWae\~~руч. [[Мурынскі ручай|Мурынскі]] STRl\ABZg+r\~~ HST~~{{п.п.|Мурына|Кастрычніцкая чыгунка}} CONTgq\ABZgr\~~ ~~ ~~{{RoutemapRoute|Licon=L|Llink=Шаблон:Санкт-Пецярбург — Кузнечнае|на {{ст.|Кузнечнае}}}} eSKRZ-G2+BUE~~[[Токсаўская шаша]] SKRZ-Ao~~[[Токсаўская шаша]] SKRZ-G4u~~ ~~ ~~ ~~[[Парнаскі шляхаправод]] DST~~[[Парнас (чыгуначная станцыя)|Парнас]] SKRZ-G4u~~ ~~ ~~ ~~[[Праспект Энгельса|пр. Энгельса]] WASSERq\WBRÜCKE2\WASSERq~~ ~~ ~~ ~~[[Рака|р.]] [[Старажылаўка (рака)|Старажылаўка]] SKRZ-G4o~~ ~~ ~~ ~~[[Выбаргская шаша (Санкт-Пецярбург)|Выбаргская шаша]] \ABZg+l\CONTfq~~ ~~ ~~{{RoutemapRoute|на [[Фінляндскі вакзал|Фінляндскі вакз.]]|Licon=R|Llink=Шаблон:Санкт-Пецярбург — Вайніккала}} SKRZ-G2BUE~~ ~~ ~~ ~~дар. ў Каменку SKRZ-G2BUE~~ ~~ ~~ ~~вул. Першага Мая BHF~~{{ст.|Паргалава}} CONTf~~{{RoutemapRoute|на {{ст.|Выбарг}}|Licon=D|Llink=Шаблон:Санкт-Пецярбург — Вайніккала}} }}<noinclude> [[Катэгорыя:Шаблоны:Схемы Кастрычніцкай чыгункі]] </noinclude> a4j21dfc5f1wro5wmyn3k4v3erkz0fe 0 643493 5152396 4072932 2026-06-07T22:06:38Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152396 wikitext text/x-wiki {{Картка ўніверсітэта |назва = Кіеўскі міжнародны ўніверсітэт |скарачэнне = |эмблема = |выява = |арыгінал = Київський міжнародний університет |міжназва = Kyiv International University |ранейшае = |дэвіз = |заснаваны = [[1994]] |зачынены = |рэарганізаваны = |год рэарганізацыі = |тып = прыватны ўніверсітэт |найменне пасады = |піб пасады = |прэзідэнт = Хачатур Уладзіміравіч Хачатуран |навуковы кіраўнік = |студэнты = |замежныя студэнты = |спецыялітэт = |бакалаўрыят = |магістратура = |аспірантура = |дактарантура = |дактары = |прафесары = |выкладчыкі = |размяшчэнне = |метро = |кампус = |адрас = вул. Львоўская 49, 03179 г. Кіеў, Украіна |сайт = [https://kymu.edu.ua] |узнагароды = |CoordScale = |edu_region = }} '''Кіеўскі міжнародны ўніверсітэт''' — [[Украіна|украінская]] прыватная [[вышэйшая навучальная ўстанова]], якая знаходзіцца ў [[Кіеў|Кіеве]]. == Агульная характарыстыка == Навучыльная ўстанова паўстала як цэнтр інтэнсіўнага вывучэння замежных моў «Knowledge» пад кіраўніцтвам [[Прафесар|прафесара]] Х. Хачатурана. У [[1994]] годзе яна прызнанна Міністэрствам адукацыі і навукі Украіны як [[вышэйшая навучальная ўстанова]] пад назвай «Міжнародны інстытут лінгвістыкі і права». У 2002 годзе атрымала сучасную назву — Кіеўскі міжнародны ўніверсітэт. Навучальны працэс ва ўніверсітэце ажыццяўляецца дзвюма мовамі — [[Украінская мова|украінскай]] і [[Англійская мова|англійскай]]. Колькасць [[Студэнт|студэнтаў]] па ўсіх формах навучання — каля 5 тысяч. За гады сваёй працы ўніверсітэт выпусціў больш за 15 тысяч спецыялістаў па [[Міжнародныя адносіны|міжнародных адносінах]], [[Права|праве]], [[Эканоміка|эканоміцы]], [[Лінгвістыка|лінгвістыцы]], [[Журналістыка|журналістыцы]], [[Псіхалогія|псіхалогіі]] і інш. Навучальны працэс забяспечваюць высокакваліфікаваныя навукова-педагагічныя работнікі, сярод якіх 80 % — [[Доктар навук|дактары]] і [[Кандыдат навук|кандыдаты навук]], 10 % — [[Акадэмік|акадэмікі]] і [[Члены-карэспандэнты|члены-карэспандэнты]] галіновых [[Акадэмія навук|акадэмій навук]], замежных акадэмій і асацыяцый, 22 супрацоўніка ўніверсітэта маюць званні «Заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі», «Заслужаны дзеяч мастацтваў», «аслужаны артыст Украіны», «Заслужаны юрыст Украіны». == Структура == * Інстытут міжнародных адносін * Інстытут лінгвістыкі і псіхалогіі * Інстытут тэатральнага мастацтва * Інстытут журналістыкі, кіно і тэлебачання * Медыцынскі інстытут * Эканамічны факультэт * Юрыдычны факультэт * Стаматалагічны факультэт * Фармацэўтычны факультэт * Факультэт будаўніцтва і архітэктуры * Факультэт інфармацыйных тэхналогій * Універсітэцкая клініка * Каледж * Ліцэй == Спасылкі == * [https://kymu.edu.ua Афіцыйны сайт універсітэта] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200313180123/https://kymu.edu.ua/ |date=13 сакавіка 2020 }} {{Вышэйшыя навучальныя ўстановы Кіева}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Універсітэты Кіева]] [[Катэгорыя:1994 год ва Украіне]] 0vtbkkaxbbi49sith1xzi1ju7uj3u9y 0 644955 5152398 4845284 2026-06-07T22:08:20Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152398 wikitext text/x-wiki {{Картка ўніверсітэта |назва = Кіеўскі нацыянальны ўніверсітэт будаўніцтва і архітэктуры |скарачэнне = КНУБА |эмблема = |выява = |арыгінал = |міжназва = Kyiv National University of Construction and Architecture |ранейшае = <small>1930–1939 — Кіеўскі будаўнічы інстытут,<br>1939–1976 — Кіеўскі інжынерна-будаўнічы інстытут,<br>1976–1993 — Кіеўскі ордэны Працоўнага Чырвонага Сцяга інжынерна-будаўнічы інстытут,<br>1993 — Украінскі дзяржаўны ўніверсітэт будаўніцтва і архітэктуры,<br>1993–1999 — Кіеўскі дзяржаўны тэхнічны ўніверсітэт будаўніцтва і архітэктуры,<br>з 1999 — Кіеўскі нацыянальны ўніверсітэт будаўніцтва і архітэктуры</small> |дэвіз = |заснаваны = 1930 |зачынены = |рэарганізаваны = |год рэарганізацыі = |тып = |найменне пасады = Рэктар |піб пасады = [[Пётр Мусіевіч Кулікоў]] |прэзідэнт = |навуковы кіраўнік = |студэнты = 10,5 тысяч |замежныя студэнты = |спецыялітэт = |бакалаўрыят = |магістратура = |аспірантура = |дактарантура = |дактары = 66 |прафесары = 86 |выкладчыкі = |размяшчэнне = {{сцяг|Украіна}} [[Кіеў]], [[Украіна]] |кампус = |адрас = Украіна, 03680, г. Кіеў, [[Паветрафлоцкі праспект (Кіеў)|Паветрафлоцкі праспект]], 31 |сайт = http://www.knuba.edu.ua |узнагароды = {{ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга|тып=арганізацыя}} |lat_dir = N|lat_deg =50.427|lat_min = |lat_sec = |lon_dir = E|lon_deg =30.466|lon_min = |lon_sec = |CoordScale = 5000 |edu_region = UA }} '''Кіеўскі нацыянальны ўніверсітэт будаўніцтва і архітэктуры''' ({{lang-uk|Київський національний університет будівництва і архітектури (КНУБА)}}) — [[універсітэт]] у [[Кіеў|Кіеве]], [[Украіна]]. З’яўляецца вядучае вышэйшай навучальнай установай ва Украіне па падрыхтоўцы спецыялістаў для архітэктурна-будаўнічай галіны. == Гісторыя == Заснаваны ў 1930 годзе на базе аддзялення фабрычна-завадскога і камунальнага будаўніцтва Кіеўскага політэхнічнага інстытута і архітэктурнага факультэта Кіеўскага мастацкага інстытута як ''Кіеўскі будаўнічы інстытут''. Спачатку размяшчаўся на вуліцы [[Вуліца Алеся Ганчара (Кіеў)|В. Чкалава]], затым — на [[Вуліца Пірагова (Кіеў)|вуліцы Пірагова]], пазней размяшчаўся ў будынку, пабудаваным у стылі класіцызму, па адрасе: праспект Перамогі, 10 (тады бульвар Шаўчэнкі). У 1939 годзе перайшоў у падпарадкаванне народнага Камісарыята па будаўніцтве і атрымаў назву ''Кіеўскі інжынерна-будаўнічы інстытут (КІБІ)''. У 1963 годзе інстытут пераехаў у новы будынак (галоўны корпус) па [[Паветрафлоцкі праспект|Паветрафлоцкім праспекце]] № 31, пабудаваны па праекце архітэктараў {{нп5|Вадзім Іванавіч Гопкала|В. І. Гопкалы|ru|Гопкало, Вадим Иванович}}, {{нп5|Леў Бенцыёнавіч Каток|Л. Б. Катка|ru|Каток, Лев Бенционович}} і [[М. Р. Ліберберг]]а. У комплексе будынкаў паваеннай пабудовы 1949 года па {{нп5|Вуліца Асветы (Кіеў)|вул. Асветы|ru|Вулиця Освіти (Київ)}} № 5 размясціліся геадэзічны корпус, [[інтэрнат]] і [[прафілакторый]]. У 1965—1966 гадах за будынкам галоўнага корпуса, па вул. Асветы № 3, пабудаваны спартыўны комплекс, які складаецца са стадыёна і 3-павярховага корпуса са [[спартыўная зала|спартыўнымі заламі]] і [[Плавальны басейн|плавальным басейнам]] (архітэктары [[Мікалай Аляксандравіч Гусеў|М. А. Гусеў]], [[Леў Бенцыёнавіч Каток|Л. Б. Каток]], [[М. Р. Ліберберг]]). У 1966 годзе пачала функцыянаваць [[актавая зала]]. 23 сакавіка 1976 года Указам [[Прэзідыум Вярхоўнага савета СССР|Прэзідыума Вярхоўнага савета СССР]] Кіеўскі інжынерна-будаўнічы інстытут быў узнагароджаны [[Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга|ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга]] за дасягнутыя поспехі ў падрыхтоўцы спецыялістаў для народнай гаспадаркі і выкананні навуковых даследаванняў у дзявятай пяцігодцы. У сувязі з гэтым у холе галоўнага корпуса была ўстаноўлена гранітная пліта. 31 сакавіка 1976 года быў выдадзены ўказ, паводле якога інстытут стаў называцца ''Кіеўскі ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга інжынерна-будаўнічы інстытут''<ref>{{Cite web |url=http://who-is-who.ua/main/book/132/0 |title=Літопис вищих навчальних закладів. Випускники КНУБА (КІБІ), Київ, 2006. Інститут біографічних досліджень. Українське наукове товариство геральдики. 416 стр. |access-date=29 мая 2020 |archive-date=6 жніўня 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120806062151/http://who-is-who.ua/main/book/132/0 |url-status=dead }}</ref>. У 1978 годзе з боку вул. Асветы да галоўнага корпуса быў прыбудаваны 4-павярховы корпус з аўдыторыямі і кабінетамі, злучаны пазней з будынкам інфармацыйна-вылічальнага цэнтра і 9-павярховым лабараторным корпусам. У 1982 годзе з боку [[Праабражэнская вуліца (Кіеў)|вул. І. Кліменкі]] № 2 пабудаваны будынак для архітэктурнага факультэта (архітэктары {{нп5|Леанід Іванавіч Філенка|Л. І. Філенка|ru|Филенко, Леонид Иванович}}, {{нп5|Міхаіл Шыманавіч Гершэнзон|М. Ш. Гершэнзон|ru|Гершензон, Михаил Шимонович}}, [[У. Л. Каробка]]). Сіламі студэнтаў на працягу 1982—1983 гадоў завяршаліся будаўніча-аддзелачныя работы архітэктурнага корпуса. У 1985 годзе перад галоўным корпусам інстытута па ўласным праекце і ўласнымі сіламі быў пабудаваны манумент Перамогі, прысвечаны супрацоўнікам інстытута, якія загінулі ў [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайне]]. З чэрвеня па жнівень 1986 года студэнты інстытута прыцягваліся да праектавання і будаўніцтва пасёлка ў раёне с. [[Здвыжыўка]] для сем’яў, эвакуіраваных з [[Чарнобыльская зона|Чарнобыльскай зоны]]. Зборны будатрад КІБІ працаваў пад лозунгам: «Самі праектуем — самі будуем!» З восені 1989 года студэнты праводзілі акцыю «Байкот Ваеннай кафедры», размешчанай па {{нп5|Праабражэнская вуліца (Кіеў)|вул. І. Кліменкі|uk|Преображенська вулиця (Київ)}} № 6/4, якая праходзіла ў шматлікіх [[ВНУ]] [[СССР]]. Амаль усе патрабаванні байкатоўцаў былі выкананы. З 2 па 17 кастрычніка 1990 года студэнты прымалі актыўны ўдзел ва ўсеўкраінскай забастоўцы «[[Рэвалюцыя на граніце]]» на сталічнай [[Майдан Незалежнасці|плошчы Кастрычніцкай рэвалюцыі]]. У жніўні 1993 года інстытут быў перайменавны ва ''Украінскі дзяржаўны ўніверсітэт будаўніцтва і архітэктуры (УДУБА)''. Праз два тыдні, да пачатку навучальнага года — у ''Кіеўскі дзяржаўны тэхнічны ўніверсітэт будаўніцтва і архітэктуры (КДТУБА)''. 26 лютага 1999 года Указам Прэзідэнта Украіны [[Леанід Данілавіч Кучма|Л. Кучмы]] ўніверсітэту быў нададзены статус нацыянальнага з перйменаваннем у ''Кіеўскі нацыянальны ўніверсітэт будаўніцтва і архітэктуры (КНУБА)''. У 2011 годзе за кошт будаўніцтва на тэрыторыі інстытута 16-га жылога будынка па [[вуліца Асветы (Кіеў)|вул. Асветы]] № 3А, быў адрамантаваны стадыён з трыбунамі. Са сцен універсітэта выйшлі 2 [[Герой Савецкага Саюза|Героі Савецкага Саюза]]<ref>{{Cite web |url=http://who-is-who.ua/main/page/knuba/8/132 |title=«Who is who» Выпускнікі КІБІ |access-date=29 мая 2020 |archive-date=3 верасня 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170903151615/http://who-is-who.ua/main/page/knuba/8/132 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://who-is-who.ua/main/page/knuba/9/132 |title=«Who is who» Выпускнікі КІБІ |access-date=29 мая 2020 |archive-date=4 верасня 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170904040832/http://who-is-who.ua/main/page/knuba/9/132 |url-status=dead }}</ref>, [[Герой Сацыялістычнай Працы]], больш за 70 лаўрэатаў [[Ленінская прэмія|Ленінскай]] і [[Дзяржаўная прэмія СССР|Дзяржаўнай прэмій СССР]], [[Дзяржаўная прэмія УССР|Дзяржаўнай прэміі УССР]], [[Нацыянальная прэмія Украіны імя Тараса Шаўчэнкі|прэміі імя Т. Шаўчэнкі]], заслужаных дзеячаў навукі, лаўрэатаў міжнароднай прэміі імя [[Пётр Пятровіч Гулак-Арцямоўскі|Гулака-Арцямоўскага]], 7 майстроў спорту міжнароднага класа, 36 майстроў спорту, звыш 500 кандыдатаў у майстры спорту<ref>[http://www.knuba.edu.ua/ru/leisure Афіцыйны сайт КНУБА] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120618042727/http://www.knuba.edu.ua/ru/leisure |date=18 чэрвеня 2012 }}</ref>. За гады свайго існавання ўніверсітэт падрыхтаваў звыш 40 тысяч [[інжынер]]аў і [[архітэктар]]аў, у тым ліку каля паўтары тысяч спецыялістаў для 70 краін свету. У 2015 годзе з боку [[Праабражэнская вуліца (Кіеў)|вул. Праабражэнскай (былой вул. Івана Кліменкі)]] адкрыты помнік «Герою Нябеснай Сотні» — Аляксандру Пляханаву, выпускніку архітэктурнага факультэта КНУБА, які загінуў 18 лютага 2014 года ў час [[Змена ўлады ва Украіне ў 2014 годзе|узброенага супрацьстаяння на Майдане Незалежнасці]]. == Карпусы == * Галоўны корпус * Левае крыло * Правае крыло * Прыбудова * Лабараторны корпус * Корпус «Архітэктурнага факультэта» * Спартыўны корпус * Бібліятэка * Корпус «Ваеннай кафедры» * Геадэзічны корпус == Факультэты і спецыяльнасці == '''Будаўнічы факультэт''': * Прамысловае і грамадзянскае будаўніцтва * Горадабудаўніцтва і гарадская гаспадарка * Аўтамабільныя дарогі і аэрадромы * Менеджмент арганізацый * Эканоміка прадпрыемства * Улік і аўдыт '''Архітэктурны факультэт''': * Архітэктура будынкаў і збудаванняў * Горадабудаўніцтва * Дызайн (архітэктурнага асяроддзя) * Выяўленчае і дэкаратыўна-прыкладное мастацтва '''Будаўніча-тэхналагічны факультэт''': * Тэхналогія будаўнічых канструкцый, вырабаў і матэрыялаў * Таваразнаўства і камерцыйная дзейнасць * Хімічныя тэхналогіі і інжынерыя '''Факультэт аўтаматызацыі і інфармацыйных тэхналогій''': * Камп’ютарныя навукі * Камп’ютарная інжынерыя * Інжынерная механіка * Машыннае будаўніцтва * Прыкладная механіка (інжынерная лагістыка) * Аўтаматызацыя і камп’ютарна-інтэграваныя тэхналогіі * Бяспека інфармацыйных і камунікацыйных сістэм * Электрамеханіка * Прафесійнае навучанне. Вытворчасць, эксплуатацыя і рамонт пад’ёмна-транспартных, будаўнічых, дарожных, меліярацыйных машын і абсталявання * Прафесійнае навучанне. Камп’ютарныя тэхналогіі ў кіраванні і навучанні '''Факультэт геаінфармацыйных сістэм і тэхналогій кіравання тэрыторыямі''': * Геаінфармацыйныя сістэмы і тэхналогіі * Ацэнка зямлі і нерухомасці * Землеўпарадкаванне і кадастр * Касмічны маніторынг зямлі * Геадэзія * Турызм '''Санітарна-тэхнічны факультэт (факультэт інжынерных сістэм і экалогіі з 1.09.2014)''': * Цеплагазазабеспячэнне і вентыляцыя * Водазабеспячэнне і водаадвядзенне * Экалогія і ахова навакольнага асяроддзя * Цеплаэнергетыка * Гідратэхнічнае будаўніцтва == Рэктары == ;Дырэктары: * {{нп5|Яўген Рыгоравіч Якаўлеў||uk|Яковлєв Євген Григорович}} (1930—1935) * <!--Н. В. -->Лазукоў (дырэктар) (1937—1938) * <!--В. Е. -->Шышкін (дырэктар) (1938) * Лысюк (дырэктар) (? — 1944) * Фёдар Іванавіч Фурсаў (дырэктар) (1944—1948) * [[Мікалай Дзмітрыевіч Плехаў]] (дырэктар) (1948—1955) ;Рэктары: * А. Л. Калішчук (1955—1961) * [[Юрый Аляксандравіч Ветраў]] (1961—1983) * [[Анатоль Міхайлавіч Тугай]] (1984 — чэрвень 2012) * в. а. рэктара Віктар Андрэевіч Бажэнаў (чэрвень — верасень 2012)<ref>{{Cite web |url=http://www.nagolos.com.ua/ua/news/4613-rektoru-knuba,-kotriy-propratsyuvav-28-rokiv,-shukayut-zaminu |title=Рэктару шукаюць замену |access-date=29 мая 2020 |archive-date=13 верасня 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120913080305/http://www.nagolos.com.ua/ua/news/4613-rektoru-knuba,-kotriy-propratsyuvav-28-rokiv,-shukayut-zaminu |url-status=dead }}</ref> * [[Пётр Мусіевіч Кулікоў]] (2012 — н.ч.)<ref>{{cite web|title=Рэктар|url=http://www.knuba.edu.ua/ukr/?page_id=74|publisher=Аф. сайт КНУБА|accessdate=2017-10-11|language=uk|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210303230957/http://www.knuba.edu.ua/ukr/?page_id=74|archivedate=3 сакавіка 2021|url-status=dead}}</ref>. {{зноскі}} == Літаратура == * ''Шулькевич М. М., Дмитренко Т. Д.'' «Киев: Архитектурно-исторический очерк». — 6-е изд., переработанное и дополненное — К.: Будівельник, 1982, стр. 215—217. * Энциклопедический справочник «Киев» (на русском языке), изд. 3-е под редакцией Кудрицкого А. В., Киев, 1986. Главная редакция Украинской Советской Энциклопедии. == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Кіеўскі нацыянальны ўніверсітэт будаўніцтва і архітэктуры| ]] [[Катэгорыя:Нацыянальныя вышэйшыя навучальныя ўстановы Украіны]] [[Катэгорыя:Універсітэты Кіева]] [[Катэгорыя:1930 год ва Украіне]] 13l6z12cika9y43jalq70f8kksq9r3h 0 645441 5152535 5101184 2026-06-08T09:47:25Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152535 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Козік}} {{ДД |імя = Леанід Пятровіч Козік |арыгінал_імя = |выява = |памер = |подпіс = |пасада = 3-і старшыня [[Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі|Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі]] |перыядпачатак = 16 ліпеня 2002 |перыядканец = 25 верасня 2014<ref name="б">{{Навіна|аўтар=''Таццяна Каравянкова''|загаловак=Леанід Козік падаў заяву аб звальненні з пасады старшыні ФПБ|спасылка=http://by.belapan.by/archive/2014/09/25/729080_729084|выдавец=[[БелаПАН]]|дата публікацыі=25 верасня 2014|дата доступу=12 лістапада 2014|access-date=3 чэрвеня 2020|archive-date=3 чэрвеня 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603105905/https://by.belapan.by/archive/2014/09/25/729080_729084|url-status=dead}}</ref> |прэзідэнт = [[Аляксандр Лукашэнка]] |прэм’ер-міністр = |папярэднік = [[Франц Пятровіч Вітко|Франц Вітко]] |пераемнік = [[Міхаіл Орда]] |пасада_2 = Дэпутат [[Палата прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь|Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь]] |перыядпачатак_2 = кастрычнік 2004 |перыядканец_2 = верасень 2008 |папярэднік_2 = |пераемнік_2 = |прэм’ер-міністр_2 = [[Сяргей Сідорскі]] |прэзідэнт_2 = Аляксандр Лукашэнка |пасада_3 = Намеснік кіраўніка [[Адміністрацыя прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|Адміністрацыі прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] |перыядпачатак_3 = 12 верасня 2001 |перыядканец_3 = 16 ліпеня 2002 |папярэднік_3 = |пераемнік_3 = |прэм’ер-міністр_3 = [[Уладзімір Ярмошын]] (да 1 кастрычніка 2001), [[Генадзь Навіцкі]] |прэзідэнт_3 = Аляксандр Лукашэнка |пасада_4 = Намеснік прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь |перыядпачатак_4 = 4 лютага 1998 |перыядканец_4 = 12 верасня 2001 |папярэднік_4 = |пераемнік_4 = |прэм’ер-міністр_4 = [[Сяргей Лінг]] (да 18 лютага 2000), Уладзімір Ярмошын |прэзідэнт_4 = Аляксандр Лукашэнка |пасада_5 = Дэпутат [[Вярхоўны Савет Рэспублікі Беларусь|Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь]] |перыядпачатак_5 = 15 мая 1990 |перыядканец_5 = 14 мая 1995 |папярэднік_5 = |пераемнік_5 = |прэм’ер-міністр_5 = [[Вячаслаў Кебіч]] (да 21 ліпеня 1994), [[Міхаіл Чыгір]] |прэзідэнт_5 = Аляксандр Лукашэнка |дата нараджэння = |месца нараджэння = |дата смерці = |месца смерці = |нацыянальнасць = |назва_палітычнай_арганізацыі = <!-- Рух, Аб’яднанне, і пад. Неабавязковы. Па змоўчанні — «Партыя» --> |партыя = |сужэнец = |дзеці = сын Андрэй, дачка |бацька = |маці = |род = |адукацыя = |рэлігія = |роспіс = |узнагароды = |Commons = |каментар = }} '''Леанід Пятровіч Козік''' ({{ВД-Прэамбула}}) — беларускі дзяржаўны дзеяч. [[Заслужаны работнік прамысловасці Беларусі]] (1994), [[кандыдат эканамічных навук]] (1997)<ref name="э"/>. [[Дэпутат Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 12-га склікання]] (1990—1995) і [[Дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 3-га склікання|Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 3-га склікання]] (2004—2008), 3-і старшыня [[Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі|Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі]] (2002—2014)<ref name="б"/>. == Біяграфія == Нарадзіўся 13 ліпеня 1948 года ў [[Барысаў|Барысаве]]. Скончыў сярэднюю школу № 19 Барысава. Затым служыў у савецкім войску. Пасля працаваў {{нп3|Токар|токарам|en|Machinist}} на [[Барысаўскі завод аўтатрактарнага электраабсталявання|Барысаўскім заводзе аўтатрактарнага электраабсталявання]] (БАТЭ). У 1977 годзе скончыў [[Юрыдычны факультэт БДУ|юрыдычны факультэт]] [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта]]. У 1976—1977 гадах працаваў памочнікам [[пракурор]]а Барысава. У 1978—1984 гадах — старшыня прафсаюзнага камітэта БАТЭ. Скончыў [[Аспірантура|аспірантуру]] {{нп3|Акадэмія працы і сацыяльных дачыненняў|Вышэйшай школы прафсаюзнага руху|ru|Академия труда и социальных отношений}} імя Мікалая Шверніка (Масква, [[РСФСР]]). У 1985—1992 гадах працаваў кіраўніком Барысаўскай швейнай фабрыкі. У 1989 годзе скончыў [[Беларускі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт|Беларускі інстытут народнай гаспадаркі]]<ref name="э"/>. Член [[КПСС]]. З мая 1990 года па май 1995 года — дэпутат Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь [[Спіс дэпутатаў ВС БССР 12-га склікання|12-га склікання]], дзе быў старшынёй Камісіі па эканамічнай рэформе. З 15 красавіка па 15 мая 1994 года спрабаваў сабраць подпісы для вылучэння на [[Прэзідэнцкія выбары ў Беларусі 1994 года|прэзідэнцкія выбары]]. У 1995—1998 гадах быў паўнамоцным прадстаўніком Рэспублікі Беларусь у Міжнародным эканамічным камітэце [[Садружнасць незалежных дзяржаў|Садружнасці незалежных дзяржаў]]. У 1996—1999 гадах быў членам Выканаўчага камітэта [[Саюзная дзяржава|Саюза Беларусі і Расіі]]. У 1997 годзе ў Маскве абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Арганізацыйна-метадалагічныя асновы распрацоўкі міждзяржаўных эканамічных праграм: на прыкладзе праграм эканамічнай інтэграцыі Расійскай Федэрацыі і Рэспублікі Беларусь»<ref>{{cite web|author=Леанід Козік|title=Арганізацыйна-метадалагічныя асновы распрацоўкі міждзяржаўных эканамічных праграм: на прыкладзе праграм эканамічнай інтэграцыі Расійскай Федэрацыі і Рэспублікі Беларусь|url=http://www.dissercat.com/content/organizatsionno-metodologicheskie-osnovy-razrabotki-mezhgosudarstvennykh-ekonomicheskikh-pro|publisher=Навуковая электронная бібліятэка дысертацыяў (Пецярбург)|language=ru|date=2015|access-date=12 лістапада 2014}}</ref>. З лютага 1998 года па верасень 2001 года — намеснік прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь<ref name="э">{{Крыніцы/БелЭн|артыкул=Козік|том=8|старонкі=377}}</ref>. З верасня 2001 года па ліпень 2002 года быў намеснікам кіраўніка [[Адміністрацыя прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|Адміністрацыі прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]]. У 2002—2014 гадах быў старшынёй [[Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі|Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі]]. З кастрычніка 2004 года па верасень 2008 года — дэпутат Палаты прадстаўнікоў [[Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь|Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь]] [[Спіс дэпутатаў НС РБ 3-га склікання|3-га склікання]] ад Барысаўскай сельскай выбарчай акругі № 78<ref>{{артыкул|аўтар=Уладзімір Васількоў, [[БелТА]].|загаловак=Супрацоўніцтва з Беларуссю ніколі не супярэчыла нацыянальным інтарэсам Расіі|спасылка=http://old2.zviazda.by/?r=12&p=30&archiv=27012007|выданне=[[Звязда]]|тып=[[газета]]|год=27 студзеня 2007|нумар=[http://old2.zviazda.by/?archiv=27012007 18 (25883)]|issn=1990-763x|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603105022/http://old2.zviazda.by/?r=12&p=30&archiv=27012007|archive-date=3 чэрвеня 2020|archivedate=3 чэрвеня 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200603105022/http://old2.zviazda.by/?r=12&p=30&archiv=27012007}}</ref>. У Палаце прадстаўнікоў быў членам Пастаяннай камісіі па бюджэце. Памёр 5 жніўня 2023 года<ref>[https://www.belarus.kp.ru/daily/27538.5/4804590/ Умер Леонид Козик, экс-глава Федерации профсоюзов Беларуси]</ref>. == Палітычныя погляды == 10 верасня 2004 года, за месяц да [[Парламенцкія выбары ў Беларусі 2004 года|парламенцкіх выбараў]] і [[Рэферэндум у Беларусі 2004 года|рэферэндуму датычна абрання прэзідэнта]], падпісаў у якасці члена [[Рэспубліканскі каардынацыйны савет кіраўнікоў палітычных партый і грамадскіх аб’яднанняў|Рэспубліканскага каардынацыйнага савета кіраўнікоў палітычных партый і грамадскіх аб’яднанняў]] «Зварот да грамадзян Беларусі» з заклікам да падтрымкі А. Лукашэнкі на рэферэндуме<ref>{{артыкул|аўтар=Леанід Козік,....|загаловак=Зварот членаў Рэспубліканскага каардынацыйнага савета кіраўнікоў палітычных партый і грамадскіх аб’яднанняў да грамадзян Беларусі|выданне=Звязда|тып=газета|год=10 верасня 2004|нумар=215-216|issn=1990-763x}}</ref>. == Сям’я == * Сын — Андрей Леанідавіч Козік (нар. 1979)<ref name="sb">[https://www.sb.by/articles/pozolochennaya-molodezh-molodezh.html Позолоченная молодежь молодежь]</ref>. * Дачка — Марына Леанідаўна Козік<ref name="sb"/>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Козік Леанід Пятровіч}} [[Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 12-га склікання]] [[Катэгорыя:Намеснікі прэм’ер-міністраў Беларусі]] [[Катэгорыя:Супрацоўнікі Адміністрацыі прэзідэнта Беларусі]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 3-га склікання]] [[Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь]] [[Катэгорыя:Старшыні Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі]] [[Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным спісе ЕС]] dboizw80xuex9xze7r94jf3yw1c7vrf 2 653452 5152218 5151975 2026-06-07T14:43:50Z DBatura 73587 /* Личный состав */ 5152218 wikitext text/x-wiki {{Вайсковае фарміраванне | название = Рота ганаровай варты Мінскай ваеннай камендатуры | эмблема = Belarus Internal Troops--Honor Guard Company MU 3214 patch (parade).png | выява = Wreath Laying Ceremony at the Victory Monument.jpg | подпіс = Салдаты Роты ганаровай варты ўскладаюць вянок да Мінскага [[Манумент Перамогі (Мінск)|манумента Перамогі]], ліпень 2014 года | гады = з [[17 лютага]] [[1995]]<ref name=milby>{{cw|url=https://www.mil.by/ru/announces/4652/|title=День образования роты почетного караула|publisher=Военный информационный портал Министерства обороны Республики Беларусь|lang=ru|accessdate=2026-05-15|archive-date=2024-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20241127064641/https://www.mil.by/ru/announces/4652/|url-status=live}}</ref> | краіна = {{Сцягафікацыя|Беларусь}} | падначаленне = [[Файл:Flag of the Armed Forces of Belarus.svg|22px]] [[Узброеныя сілы Рэспублікі Беларусь]] | у складзе = [[Мінская ваенная камендатура]] | тып = [[пяхота]] | роля = [[ганаровая варта]] | размяшчэнне = [[Мінск]] | мянушка = ''РГВ''<ref name=milby/>, ''Белыя пальчаткі''<ref name=МИР>{{Youtube|EpCVJnl0z9o|Фрагмент программы «Союзники» телеканала МИР. Сюжет о роте почётного караула спецназа ВВ (РПК СН в\ч 3214), репортаж Полины Срибненко|logo=1}}</ref> }} '''Рота ганаровай варты каменданцкага батальёна Мінскай ваеннай камендатуры''' — цырыманіяльная [[воінская часць]] [[Узброеныя Сілы Рэспублікі Беларусь|Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь]]. Утворана 17 лютага 1995 года. Удзельнічае ў сустрэчах замежных дэлегацый на вышэйшым узроўні, пратакольных мерапрыемствах з удзелам першых асоб і іншых урачыстых мерапрыемствах (у тым ліку мерапрыемствах да Дня Перамогі і да Дня Незалежнасці). З’яўляецца адной з трох рот ганаровай варты ў Беларусі (разам з ротамі ганаровай варты [[Унутраныя войскі Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|ўнутраных войск]] і [[Дзяржаўны пагранічны камітэт Рэспублікі Беларусь|Дзяржаўнага пагранічнага камітэта]]). З 26 жніўня 2004 года ў Рэспубліцы Беларусь існуе і зводная рота ганаровай варты, у якую ўваходзяць прадстаўнікі арміі, пагранічнікаў і ўнутраных войск. == Утварэнне == Раней адпаведныя абавязкі пры прыёме высокіх гасцей, выстаўленні варты і ўскладанні вянкоў выконвала няштатная рота з ліку курсантаў Мінскага вышэйшага інжынернага зенітнага ракетнага вучылішча СПА<ref name=milby/>. Часам гэтыя абавязкі выконвалі і курсанты Мінскага вышэйшага ваеннага каманднага вучылішча (пазней на аснове гэтых двух вучылішчаў была ўтворана [[Ваенная акадэмія Рэспублікі Беларусь]])<ref name=":1"/>. У складзе Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь рота паштовай варты была ўтворана 17 лютага 1995 года, першым камандзірам роты стаў выпускнік Маскоўскага вышэйшае агульнавайсковае камандаванне вучылішча старшы лейтэнант Чарнецкі, які дагэтуль служыў у 339-м гвардзейскім мотастралковым палку 120-й гвардзейскай мотастралковай дывізіі. Ён заняўся распрацоўкай праграмы навучання вайскоўцаў роты (у тым ліку методыкай страявой падрыхтоўкі)<ref name=milby/><ref>{{cw|url=https://belta.by/president/view/lukashenko-pozdravil-lichnyj-sostav-roty-pochetnogo-karaula-s-30-letiem-ee-obrazovanija-695953-2025/|title=Лукашенко поздравил личный состав роты почетного караула с 30-летием ее образования|publisher=[[БЕЛТА]]|lang=ru|date=2025-02-17|accessdate=2026-05-15|archive-date=2026-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20260413205053/https://belta.by/president/view/lukashenko-pozdravil-lichnyj-sostav-roty-pochetnogo-karaula-s-30-letiem-ee-obrazovanija-695953-2025/|url-status=live}}</ref>. Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь № 407 ад 26 жніўня 2004 года была ўтворана '''зводная рота ганаровай варты'''<ref name=указ>* {{cw|url=https://etalonline.by/document/?regnum=P30400407|title=Указ Президента Республики Беларусь от 26 августа 2004 г. № 407 «О создании сводной роты почетного караула»|publisher=Эталон Online|date=2004-08-26|accessdate=2026-05-16|archive-date=2025-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20251013180158/https://etalonline.by/document/?regnum=P30400407|url-status=live}} * ''Альтернативная ссылка'': {{cw|url=https://news-newsby-org.narod.ru/doc-ukazp/pos01/ukaz01502.htm|title=Указ Президента Республики Беларусь от 26.08.2004 N 407 "О создании сводной роты почетного караула"|work=Новости Беларуси|publisher=[[narod.ru]]|lang=ru|date=2004-08-26|accessdate=2026-05-16}}</ref>, якая фактычна можа лічыцца адным з падраздзяленняў-спадчыннікаў роты ганаровай варты Узброеных Сіл РБ<ref name=Кукса>{{статья|ссылка=https://www.sb.by/articles/eto-i-pochetno-i-trudno.html|заглавие=Это и почетно, и трудно. Как служится в роте почетного караула|автор=Виталий Кукса|издание=[[СБ. Беларусь сегодня|Советская Белоруссия]]|тип=газета|год=2016|месяц=3|число=12|номер=46|archive-date=2026-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20260305180637/https://www.sb.by/articles/eto-i-pochetno-i-trudno.html|url-status=live}}</ref>. Яна камплектуецца з прадстаўнікоў узброеных сіл, [[Дзяржаўны пагранічны камітэт Рэспублікі Беларусь|Дзяржаўнага пагранічнага камітэта]] і ўнутраных войск МУС<ref name=Зелёнко/>. Яе першапачатковы склад налічваў 119 вайскоўцаў з УС РБ, 40 вайскоўцаў з Дзяржаўнага памежнага камітэта і 40 вайскоўцаў з унутраных войскаў МУС<ref name=указ/>. Дзякуючы гэтаму ўказу якая існавала пры МУС рота ганаровай варты здабыла афіцыйны статус і пачала сумесныя трэніроўкі з вайскоўцамі з ганаровай варты Узброеных Сіл<ref name=Ружечка_Титов>{{cw|url=https://www.sb.by/articles/tverzhe-shag-3.html|title=Твёрже шаг!|author=Александр Ружечка, Алексей Титов|publisher=[[СБ. Беларусь сегодня|Советская Беларусь]]|date=2008-05-15|accessdate=2026-05-16}}</ref>. Акрамя зводнай роты ганаровай варты, у цяперашні час у Рэспубліцы Беларусь існуюць тры роты ганаровай варты<ref name=belarmy>{{cw|url=http://belarmy.by/novosti/my-privykli-chto-my-slony-tupye-i-chto-my-vsegda-vinovaty-vsya-pravda-o-sluzhbe-v-rote-pochyotnogo-karaula|title=«Мы привыкли что мы слоны тупые и всегда виноваты». Вся правда о службе в Роте почётного караула|publisher=Belarmy.by|date=2012-11-16|lang=ru|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121212075646/http://belarmy.by/novosti/my-privykli-chto-my-slony-tupye-i-chto-my-vsegda-vinovaty-vsya-pravda-o-sluzhbe-v-rote-pochyotnogo-karaula|archivedate=2012-12-12}}</ref>: * Рота ганаровай варты [[Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь|Міністэрства абароны]] пры ваеннай камендатуры УС РБ * Рота ганаровай варты Унутраных войск МУС РБ (у/ч 3214, Уручча<ref name=belarmy/> — [[3-я асобная Чырвонасцяжная брыгада спецыяльнага прызначэння]])<ref name=Ружечка_Титов/> * Рота ганаровай варты Дзяржаўнага пагранічнага камітэта РБ (Сосны<ref name=belarmy/>, утворана ў снежні 2003 года)<ref>{{cw|url=https://gpk.gov.by/news/gpk/163235/|title=Рота почетного караула органов пограничной службы отмечает 20-летний юбилей|publisher=[[Государственный пограничный комитет Республики Беларусь]]|lang=ru|date=2024-08-26|accessdate=2026-05-16|archive-date=2025-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20250917035621/https://gpk.gov.by/news/gpk/163235/|url-status=live}}</ref> == Абавязкі і мерапрыемствы == [[Файл:XII Международного военно-музыкального фестиваля «Спасская башня» 02.jpg|thumb|Удзельнік ваенна-музычнага фестывалю «Спаская вежа» 2019 года]] [[Файл:Belarusian contingent 01.png|thumb|Рота ганаровай варты на [[Ваенныя парады на Краснай плошчы ў 2020 годзе|Парадзе Перамогі]] 24 чэрвеня 2020 года ў Маскве]] Салдаты роты ганаровай варты выконваюць наступныя абавязкі<ref name=milby/>: * сустрэча і праводзіны кіраўнікоў замежных дзяржаў і замежных дэлегацый, якія прыбываюць з афіцыйным візітам у Рэспубліку Беларусь<ref name=башня/>; * протакольныя мерапрыемствы з удзелам першых асоб дзяржавы; * воінскія рытуалы пры забеспячэнні ўрачыстых мерапрыемстваў (у тым ліку выстаўленне варты<ref name=milby/>, ускладанне вянкоў да помнікаў і мемарыялаў, адданне воінскіх ушанаванняў на пахаванні<ref name=башня/>); * удзел у ваенных парадах (выстаўленне лінейных на парадзе) і пляц-канцэртах (страявыя прыёмы са зброяй). Штогод роце даводзіцца прымаць удзел у больш чым 50 мерапрыемствах найвышэйшага ўзроўню-мерапрыемствах з удзелам прэзідэнта, сустрэчах кіраўнікоў замежных дзяржаў і галоўных дзяржаўных святах<ref name=":1"/>. Часам байцы могуць удзельнічаць у трох мерапрыемствах за дзень, якія праходзяць у розных кропках<ref name=belarmy/>.Найважнейшыя для салдат роты мерапрыемствы праводзяцца 23 лютага ў [[Дзень абаронцаў Айчыны]]<ref>{{cw|url=https://www.belarus.by/ru/press-center/news/lukashenko-v-den-zaschitnikov-otechestva-vozlozhil-venok-k-monumentu-pobedy-v-minske_i_0000019758.html|title=Лукашенко в День защитников Отечества возложил венок к монументу Победы в Минске|publisher=belarus.by|lang=ru|date=2015-02-23|accessdate=2026-05-15|archive-date=2025-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20250203120117/https://www.belarus.by/ru/press-center/news/lukashenko-v-den-zaschitnikov-otechestva-vozlozhil-venok-k-monumentu-pobedy-v-minske_i_0000019758.html|url-status=live}}</ref>, 3 ліпеня ў [[Дзень незалежнасці Рэспублікі Беларусь]] і 9 мая ў [[Дзень Перамогі]]. Таксама байцы роты ўдзельнічалі ў памятных мерапрыемствах у Брэсце з нагоды пачатку Вялікай Айчыннай вайны: адно такое мерапрыемства прайшло ў 2010 годзе, падчас прэм’еры фільма «[[Брэсцкая крэпасць (фільм)|Брэсцкая крэпасць]]»<ref name=belarmy/>. Рота ганаровай варты адзначана шэрагам узнагарод. У прыватнасці, у 2011 годзе яна была ўзнагароджана [[Венесуэла|венесуэльскім]] ордэнам «19 красавіка» пасля паказальнага выступлення<ref name=":1"/>, прымеркаванага да 200-годдзя [[Дзень незалежнасці Венесуэлы|незалежнасці гэтай рэспублікі]]. Тады байцы ў [[Каракас]]е прайшлі ўрачыстым маршам перад трыбунай і паказалі пляц-канцэрт, за што былі ўзнагароджаны імяннымі наручнымі гадзіннікамі з гравіроўкай «ад прэзідэнта РБ»<ref name=belarmy/>. 19 ліпеня 2014 года яна прыняла ўдзел у парадзе на [[Елісейскія палі|Елісейскіх палях]], прымеркаваным да 100-годдзя з пачатку [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]]: парад адкрыўся шэсцем знаменных груп шэрагу запрошаных ваенных дэлегацый, сярод якіх была і беларуская<ref>{{cw|url=https://belta.by/society/view/belorusskij-flag-po-elisejskim-poljam-pronesli-voennosluzhaschie-roty-pochetnogo-karaula-minoborony-49578-2014|title=Белорусский флаг по Елисейским полям пронесли военнослужащие роты почетного караула Минобороны|publisher=[[БЕЛТА]]|lang=ru|date=2014-07-15|accessdate=2026-05-16}}</ref><ref>{{cw|url=https://www.france24.com/fr/20140712-direct-defile-14-juillet-champs-elysees-france-paris-premiere-guerre-mondiale-centenaire|title=Le défilé du 14-Juillet marqué par le centenaire de la Grande Guerre|publisher=[[France 24]]|lang=fr|date=2014-07-14|accessdate=2026-05-16|archive-date=2022-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20221012122802/https://www.france24.com/fr/20140712-direct-defile-14-juillet-champs-elysees-france-paris-premiere-guerre-mondiale-centenaire|url-status=live}}</ref>. У 2015 годзе падчас [[Другое мінскае пагадненне|перамоў]] «[[нармандская чацвёрка|Нармандскай чацвёркі]]» ў Мінску, прысвечаных урэгуляванню [[Узброены канфлікт на ўсходзе Украіны|канфлікту на Данбасе]], байцы неслі службу ў Палацы Незалежнасці на працягу больш чым 16 гадзін, перыядычна змяняючы адзін аднаго на пастах, і толькі пасля завяршэння выканання задачы ганаровая варта вярнулася да абеду наступнага дня ў казарму<ref name=Зелёнко/>. У тым жа годзе рота прыняла ўдзел у [[Парад у Пекіне 3 верасня 2015 года|парадзе ў Пекіне]] на плошчы [[Цяньаньмэнь]], прысвечанаму 70-годдзю Перамогі ў Другой сусветнай вайне<ref>{{cw|url=https://belta.by/photonews/view/belorusskie-voennosluzhaschie-gotovjatsja-k-paradu-v-pekine-v-chest-70-letija-pobedy-vo-vtoroj-mirovoj-vojne-762/|title=Белорусские военнослужащие готовятся к параду в Пекине в честь 70-летия Победы во Второй мировой войне|publisher=[[БЕЛТА]]|lang=ru|date=2015-08-27|accessdate=2026-05-15|archive-date=2024-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20240908122957/https://belta.by/photonews/view/belorusskie-voennosluzhaschie-gotovjatsja-k-paradu-v-pekine-v-chest-70-letija-pobedy-vo-vtoroj-mirovoj-vojne-762|url-status=live}}</ref>. Рота ганаровай варты ўдзельнічае ў мерапрыемствах не толькі ў Рэспубліцы Беларусь, але і ў Расіі і іншых краінах свету. У прыватнасці, рота неаднаразова прымала ўдзел у штогадовым [[Спаская вежа (фестываль)|іжнародным ваенна-музычным фестывалі «Спаская вежа»]] у Маскве<ref name=башня/>. Знаменная група роты ганаровай варты ўдзельнічала ў [[ВВаенныя парады на Краснай плошчы ў 2020 годзе|парадзе 24 чэрвеня 2020 года]] на Краснай плошчы, прымеркаваным да 75-годдзя Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне<ref>{{cw|url=https://belta.by/society/view/gosudarstvennyj-flag-belarusi-pronesli-belorusskie-voennye-na-parade-pobedy-v-moskve-395951-2020/|title=Государственный флаг Беларуси пронесли белорусские военные на параде Победы в Москве|publisher=[[БЕЛТА]]|lang=ru|date=2020-06-24|accessdate=2026-05-15|archive-date=2025-08-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20250829105333/https://belta.by/society/view/gosudarstvennyj-flag-belarusi-pronesli-belorusskie-voennye-na-parade-pobedy-v-moskve-395951-2020/|url-status=live}}</ref>. == Структура == [[Файл:Belarusian Honor Guards.jpg|thumb|Салдаты ўскладаюць вянок]] Рота ганаровай варты Мінскай ваеннай камендатуры складаецца з 180 вайскоўцаў, якія на ўрачыстых мерапрыемствах дэманструюць пад музыку сінхронныя страявыя прыёмы са зброяй<ref name=башня>{{cw|url=https://spasstower.ru/participants/orkestr-i-rota-pochyetnogo-karaula-vooruzhennykh-sil-belarusi/|title=Оркестр и рота Почётного караула Вооруженных Сил Беларуси|publisher=Фестиваль «Спасская башня»|lang=ru|accessdate=2026-05-15|archive-date=2025-12-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20251209075117/https://spasstower.ru/participants/orkestr-i-rota-pochyetnogo-karaula-vooruzhennykh-sil-belarusi/|url-status=live}}</ref>. Зброя, з якой выконваюцца ўсе страявыя прыёмы — гэта карабіны [[самазарадны карабін Сіманава|СКС]]<ref name=Данилов/> і афіцэрскія шаблі. Хоць дадзеныя карабіны не выкарыстоўваюцца ў сучаснай беларускай арміі, яны засталіся на ўзбраенні роты ганаровай варты з дэкаратыўнай функцыяй ў якасці даніны традыцыі<ref name=":1"/>. Па словах намесніка камандзіра роты спецыяльнага прызначэння (ганаровай варты) па ідэалагічнай працы капітана Дзмітрыя Смірнова, у падраздзяленні ёсць трэніровачныя і парадныя карабіны<ref name=Зелёнко/>. Рота ганаровай варты таксама дзеліцца на спецыяльныя разлікі<ref name=Данилов/>: * ''знаменная група'' — выносіць сцяг на парадах<ref name=Зелёнко/>; * ''разлікі венкавых'' — ускладаюць вянкі (адзін з разлікаў заўсёды падбіраецца з двайнят ці людзей з падобнымі тварамі)<ref name=Данилов/>; * ''раслікі «кастравых»'' — стаяць на варце ля Вечнага агню; * ''«каробка»'' — стулены строй для праходжання ўрачыстым маршам; * ''«эскорт»'' — група салдат, якія ўдзельнічаюць у пахавальных працэсіях. Роту ганаровай варты на ўсіх значных выступах суправаджае '''аркестр ганаровай варты Мінскай ваеннай камендатуры'''<ref>{{статья|ссылка=http://vsr.mil.by/2017/12/02/odin-den-iz-zhizni-voennogo-dirizhyora/|заглавие=Один день из жизни военного дирижёра|автор=Наталья Пахомович|издание=Во славу Родины|тип=белорусская военная газета|год=2017|месяц=12|число=2|выпуск=227|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181212214741/http://vsr.mil.by/2017/12/02/odin-den-iz-zhizni-voennogo-dirizhyora/|archivedate=2018-12-12}}</ref>, які валодае багатым рэпертуарам і выконваючы не толькі цырыманіяльную музыку і гімны краін, але і творы ваенна-патрыятычнай тэматыкі і лепшыя ўзоры сусветнай музыкі<ref name=Держанович/>. Аркестр неаднаразова ўдзельнічаў у ваенна-музычным фестывалі «Спасская башня»<ref>{{cw|url=https://spasstower.ru/participants/the-band-of-the-honor-guard-of-the-minsk-military-commandant-s-unit/|title=Оркестр почётного караула Минской военной комендатуры|publisher=[[Спасская башня (фестиваль)|Фестиваль «Спасская башня»]]|lang=ru|accessdate=2026-05-16}}</ref>. 1-я і 2-я роты і аркестр ганаровай варты ўдастоены спецыяльнай прэміі Прэзідэнта дзеячам культуры і мастацтва з фармулёўкай «''за значныя дасягненні ў патрыятычным выхаванні моладзі, актыўны ўдзел у грамадска-палітычных і культурных мерапрыемствах''»<ref name=Держанович/>. == Асабовы склад == [[Файл:U S Air Force Band Marches in Belarus Victory Day Parade (9146999).jpg|thumb|Байцы падчас Парада Перамогі 2015 года пры праходжанні музыкантаў аркестра ВПС ЗША]] Кандыдаты на месца ў роце ганаровай варты Мінскай ваеннай камендатуры павінны мець рост не менш за 185 см, валодаць прыемнай знешнасцю і добрым целаскладам, найвышэйшым узроўнем здароўя, высокім узроўнем адукацыі і высокімі маральна-дзелавымі якасцямі<ref name=milby/> (у тым ліку не мець шкодных звычак)<ref name=МИР/>. Першасным патрабаваннем з’яўляецца менавіта рост<ref name=belarmy/> ад 185 да 195 см<ref name=minsknews/>, хоць у адным з узводаў служылі асобы ростам ад 183 да 185 см. Станам на 2012 год у роту ганаровай варты дапускаліся асобы з лёгкім скаліёзам і слабым зрокам (без ачкоў), але большую частку вайскоўцаў складалі асобы з першай групай здароўя<ref name=belarmy/>. Перавага аддаецца асобам са славянскай знешнасцю і правільнымі рысамі твару<ref name=Данилов/>. У кандыдатаў не павінна быць шнараў<ref name=МИР/><ref name=Кукса/>, татуіровак на тварах і адкрытых участках шыі, але дапушчальна наяўнасць малюнкаў на далонях або пальцах (татуіроўкі там хаваюць белыя пальчаткі, якія вайскоўцы апранаюць падчас урачыстых мерапрыемстваў)<ref name=minsknews>{{cw|url=https://minsknews.by/ih-rastyazhku-oczenila-by-sama-volochkova-reportazh-ob-elitnom-podrazdelenii-belorusskoj-armii/|title=Их растяжку оценила бы сама Волочкова. Репортаж об элитном подразделении белорусской армии|publisher=Минск-Новости|date=2020-02-23|accessdate=2026-05-15|archive-date=2025-09-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20250903034650/https://minsknews.by/ih-rastyazhku-oczenila-by-sama-volochkova-reportazh-ob-elitnom-podrazdelenii-belorusskoj-armii/|url-status=live}}</ref>. Па словах палкоўніка Мінскай ваеннай камендатуры Анатоля Грыцава, патрабаванні да кандыдатаў у роту ганаровай варты нават больш жорсткія, чым да кандыдатаў у [[Сілы спецыяльных аперацый Рэспублікі Беларусь|сілы спецыяльных аперацый]]<ref>{{cw|url=https://news.tut.by/society/95562.html|title=Минский военный комендант объяснил, почему минчанам проблематично попасть служить в роту почетного караула|publisher=TUT.BY|lang=ru|date=2007-10-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200704175011/https://news.tut.by/society/95562.html|archivedate=2020-07-04}}</ref>: усё гэта звязана з тым, што кожны салдат ганаровай варты павінен вытрымліваць інтэнсіўныя заняткі на пляцы<ref name=": 1"/>. Патрабаванні да байцоў РПК унутраных войск МУС РБ з’яўляюцца такімі ж жорсткімі, як і ў РПК Мінскай камендатуры: з 300 кандыдатаў камандаванне адбірае ў найлепшым выпадку 20-30 чалавек, часам заплюшчваючы вочы на недахоп росту пры наяўнасці шчырага жадання ў кандыдата служыць<ref name=Ружечка_Титов/>. Усе кандыдаты праходзяць спачатку медыцынскі агляд у медустановах па месцы жыхарства, а затым больш глыбокі медагляд у [[432-гі Галоўны ваенны клінічны медыцынскі цэнтр|432-м галоўным ваенным клінічным медыцынскім цэнтры Узброеных Сіл РБ]]<ref name=Данилов/>. Афіцэры з мэтай падрабязнага азнаямлення з кандыдатамі выязджаюць у рэгіёны, дзе маюць зносіны з мясцовымі ўладамі і супрацоўнікамі міліцыі, а таксама бацькамі кандыдатаў, школьнымі настаўнікамі і калегамі па працы<ref name=milby/>. Гутарка праводзіцца па-за залежнасці ад намінальных даных прызыўніка<ref name=":1"/>: біяграфія кожнага кандыдата павінна быць абсалютна ідэальнай<ref name=Кукса/>. Усе адабраныя кандыдаты накіроўваюцца на службу ў батальён Мінскай ваеннай камендатуры<ref name=milby / > (так званы «каранцін»)<ref name=belarmy/><ref name=Данилов/>, а ўжо адтуль лепшых адбіраюць у ганаровую варту<ref name=milby/>. Асобы, якія не прайшлі адбор у ганаровую варту, звычайна адпраўляюцца ў роту каравульнай службы (на гаўптвахце) або патрульную роту (патруляванне па горадзе, ажыццяўленне салютаў на гарадскіх святах) пры Мінскай ваеннай камендатуры<ref name=belarmy/>. Асабовы склад роты камплектуецца выхадцамі з усіх рэгіёнаў рэспублікі. У ёй праходзілі службу ў розны час асобы з сярэдняй спецыяльнай і вышэйшай адукацыяй, сярод іх было нямала спартсменаў-разраднікаў і майстроў спорту<ref name=Данилов/>. Салдаты, якія звальняюцца з роты ганаровай варты, могуць у далейшым працягнуць службу ў любых сілавых структурах<ref name=Кукса/> — у тым ліку рэспубліканскім МУС, МНС або ўпраўленні аховы пасольстваў<ref name=":1"/>. Некаторым салдатам даюцца спецыяльныя рэкамендацыі камандзіра вайсковай часці і камандзіра роты ганаровай варты, якія дазваляюць паступіць у сярэднюю або вышэйшую спецыяльную навучальную ўстанову па-за конкурсам (пры наяўнасці мінімальнага бала на выпускным экзамене і бала ў атэстаце не ніжэй за 7)<ref name=Беларусь1/>. У дзень, калі салдат праводзяць у запас, па традыцыі ўвесь асабовы склад роты праходзіць урачыстым маршам перад дэмабілізаванымі, што выклікае ў іх моцныя эмоцыі. Штогод у дзень свята роты ганаровай варты да КПП прыходзяць былыя салдаты роты<ref name=Данилов/>. == Форма == [[Файл:Солдат Почетный караул Беларуси.jpg|thumb|Солдат роты почётного караула во [[Дворец Независимости (Минск)|Дворце Независимости]]]] Парадная форма роты почётного караула была разработана так, чтобы максимально близко соответствовать по оформлению парадной форме ВС Республики Беларусь<ref name=milby/>. В настоящее время у каждого бойца есть свой парадный мундир, пошитый в Доме военной одежды, и изготовленные вручную сапоги с укороченным голенищем, деревянными колышками вместо гвоздей и металлическими набойками для чеканности шага на каблук. Парадный костюм солдата после его увольнения в запас не может повторно использоваться, поэтому утилизируется, а для призывника-сменщика шьют новый<ref name=":1"/>. Бойцы ежедневно самостоятельно стирают и выглаживают форму<ref name=Зелёнко>{{cw|url=https://www.mvd.gov.by/ru/news/6033|title=Изнанка парадной жизни|author=Кристина Зелёнко|work=Газета «На страже»|publisher=[[Министерство внутренних дел Республики Беларусь]]|lang=ru|date=2019-10-04|accessdate=2026-05-15}}</ref>; также в обязательном порядке они гладят все флаги и знамёна перед каждым мероприятием<ref name=Данилов/>. Парадная шинель на порядок тяжелее, чем тренировочная форма, поэтому эту шинель надевают только на генеральных репетициях и на самих выступлениях<ref name=МИР/>. == Подготовка солдата == === Строевая === Около 90% занятий в программе подготовки солдат роты почётного караула составляет строевая подготовка. Солдаты роты регулярно подвергаются серьёзным нагрузкам и проводят интенсивные тренировки в любое время года и любую погоду, систематически повторяя движения и заучивая их до автоматизма<ref name=Зелёнко/>. Стандартные элементы каждого плац-парада, которые отрабатываются РПК при подготовке к торжественным мероприятиям и входят в каждую программу выступлений — так называемые «домино», «расчёска» и «цветок»<ref name=Ружечка_Титов/>. По воспоминаниям одного из военнослужащих, датируемых 2012 годом, тренировки в обычные дни длились 4 часа, а при подготовке к параду — до 6-7 часов<ref name=belarmy/>. По данным на 2020 год, в обычные дни тренировки по строевой подготовке длились по 6 часов в день, в канун праздников — по 8 часов в день вне зависимости от погодных условий<ref>{{cw|url=https://ctv.by/news/obshestvo/20-let-ispolnyaetsya-rote-pochetnogo-karaula-voennoj-komendatury-vooruzhennyh-sil-respubliki-belarus|title=20 лет исполняется Роте Почетного караула военной комендатуры Вооруженных сил Республики Беларусь|publisher=[[СТВ (телеканал, Беларусь)|СТВ]]|lang=ru|date=2015-01-22|accessdate=2026-05-16|archive-date=2025-01-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20250125183253/https://ctv.by/news/obshestvo/20-let-ispolnyaetsya-rote-pochetnogo-karaula-voennoj-komendatury-vooruzhennyh-sil-respubliki-belarus|url-status=live}}</ref>. Поскольку солдаты переносят большие физические нагрузки, им полагается более богатый ежедневный рацион, чем обычным армейским бойцам<ref name=Кукса/>. Каждый из новобранцев начинает службу с оттачивания строевого шага, отсчитывая вслух ритм и вытягивая носок, а офицеры и сержанты внимательно следят за каждым шагом молодых солдат. Обычно призывнику требуется не менее месяца ежедневных занятий, чтобы стать полноценным солдатом роты почётного караула<ref name=":1"/>. Для корректировки осанки солдаты используют поначалу деревянные Т-образные приспособления<ref name=Держанович>{{cw|url=https://www.sb.by/articles/eshche-kak-pochetno-rota-pochetnogo-karaula.html|title=Еще как почетно!|author=Виктория Держанович|publisher=[[СБ. Беларусь сегодня]]|lang=ru|date=2024-01-18|accessdate=2026-05-15|archive-date=2026-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20260305232902/https://www.sb.by/articles/eshche-kak-pochetno-rota-pochetnogo-karaula.html|url-status=live}}</ref>, а в дальнейшем и карабины, которые несут на некоторых тренировках за своими спинами параллельно земле<ref name=Данилов/>. По свидетельствам одного из служивших в РПК Минской военной комендатуры за 2012 год, сержанты поддерживали жёсткую дисциплину, наказывая военнослужащих за мелкие провинности, если те стояли без дела: фактически по казарме можно было передвигаться только бегом. За неправильные и несогласованные действия на занятиях следовало моментальное наказание (например, отжимание, приседание или бег по кругам), которое распространялось на всех солдат<ref name=belarmy/>. Фактически из-за малейшего недочёта, допущенного при отработке элемента, занятия на плацу могут растягиваться даже на несколько часов<ref name=Ружечка_Титов/>. Каждый из карабинов, используемых бойцами для выполнения строевых приёмов, весит по 4 кг, но иногда его утяжеляют за счёт нацепленных на него дисков для штанги, чтобы развить выносливость. При подготовке к плац-концерту приходится менять или отдавать в ремонт от 30 до 50 карабинов, у которых может сломаться штык-нож или треснет деревянное ложе. При неправильной отработке приёма существует риск серьёзно пораниться штык-ножом (даже сточенным), поэтому опытные военнослужащие тренируются изо дня в день наравне с новобранцами. По отдельной программе занимается знамённая группа, выносящая знамя и флаг на торжественных мероприятиях. Самыми подготовленными бойцами, владеющими в совершенстве строевыми приёмами, являются представители групп «линейных» и «венковых»<ref name=Зелёнко/>. Опытные бойцы могут выполнять упражнение сразу с двумя карабинами<ref name=Данилов/> или совершить 150 оборотов подряд одного карабина<ref name=Кукса/>. === Боевая и физическая === В роте почётного караула Минской военной комендатуры солдаты проходят не только строевую, но и боевую и физическую подготовку. Боевая подготовка включает стрельбу из карабинов на полигоне и метание боевых гранат<ref name=Зелёнко/>, но в роте почётного караула внутренних войск МВД РБ на это делается особый упор, поскольку её бойцы выполняют боевые задания наравне с другими военнослужащими МВД<ref name=Зелёнко/><ref name=Ружечка_Титов/>. По оценке командира 2-й роты почетного караула {{iw|Минская военная комендатура|Минской военной комендатуры|en|Minsk Military Commandant's Service}} капитана Максима Дашкевича, прозвучавшей в 2024 году, солдаты почётного караула способны выполнить любую боевую задачу наравне с военнослужащими любого другого воинского формирования<ref name=Держанович/>. Физической подготовке также уделяется огромное внимание<ref name=belarmy/>: на тренировках личный состав всегда занимается со специальными утяжелителями для ног, укрепляя таким образом мышцы<ref name=Зелёнко/> — масса утяжелителей составляет от 2,5 до 5 кг<ref name=Кукса/>. Бойцы отрабатывают строевые приёмы с утяжелёнными карабинами, не забывая при этом работать над растяжкой и координацией<ref name=Зелёнко/>. Для отработки движений строевым шагом используются также утяжелители для рук<ref name=Держанович/>. Бойцы должны уметь поднимать ногу, образуя угол на 90 градусов: в частности, это требуется от тех, кто возлагает венки<ref>{{cw|url=https://minsknews.by/gorzhus-chto-sluzhu-v-voinskoj-elite-rasskazyvaem-o-rote-pochetnogo-karaula/|title=«Горжусь, что служу в воинской элите». Рассказываем о роте почетного караула|publisher=Минск-Новости|date=2022-03-06|accessdate=2026-05-15}}</ref>. При этом почти каждый солдат роты почётного караула с лёгкостью может сесть на шпагат<ref name=milby/>. Бойцы знамённой группы на тренировках несут не только шашки, но и 20-килограммовый гриф штанги. Представители групп венковых на тренировках вместо обычных венков массой 15—20 кг несут железный каркас в два раза тяжелее: известно, что однажды бойцы во время шествия от Октябрьской площади несли венок массой 30 кг на протяжении дистанции в полкилометра<ref name=Зелёнко/>. Все бойцы роты почётного караула должны обладать высоким уровнем выносливости, поскольку им приходится пребывать в неподвижном состоянии часами (с учётом того, что некоторые мероприятия могут начинаться с огромным опозданием — вплоть до 8 часов). В то же время солдаты обучены незаметно подавать сигнал о плохом самочувствии командиру или сослуживцам, чтобы те сменили какого-либо бойца, а офицеры держат зрительный контакт с подчинёнными, чтобы быть в курсе ситуации<ref name=Зелёнко/>. === Участие в мероприятиях === [[Файл:Парад в Минске 2019 11.jpg|thumb|Отработка приёмов с оружием на репетиции парада ко Дню Независимости, 2019 год]] Для каждого последующего мероприятия рота почётного караула всегда готовит новую программу<ref name=МИР/>. Высшей честью для солдата любого почётного караула является участие в плац-параде по случаю Дня Независимости: в нём участвуют до 160 военнослужащих из вооружённых сил, пограничных войск и внутренних войск (от последних обычно делегируются 45 человек)<ref name=Ружечка_Титов/>. Процесс подготовки к празднику начинается за 4 месяца, в феврале — вначале солдаты ежедневно занимаются по 4-5 часов строевой подготовкой, оттачивая построение в «коробку» и отрабатывая стандартные приёмы «на караул» и «на плечо». Далее они занимаются отработкой слаженности и проводят совместные репетиции с другими ротами почётного караула. В канун парада рацион солдата возрастает, поскольку каждый из солдат должен быть подготовлен к стрессу и большим перегрузкам, испытываемым во время мероприятий<ref name=":1"/>. Некоторые новации согласуются представителями всех трёх существующих рот почётного караула<ref name=Ружечка_Титов/>. Аналогичную подготовку солдаты ведут и к мероприятиям по случаю Дня Победы<ref name=Беларусь1/>. == Командиры роты == Известны имена следующих командиров: * старший лейтенант {{comment|Константин Чернецкий|Константин Витальевич Чернецкий}}<ref name=milby/> (май 1995 — февраль 1999)<ref name=":1">{{cw|url=https://news.tut.by/society/215489.html|title=Рота почётного караула: непарадная сторона|author=Дмитрий Лобашов|publisher=TUT.BY|lang=ru|date=2011-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20110219232759/http://news.tut.by/society/215489.html|url-status=dead|archive-date=2011-02-19}}</ref> * {{comment|Александр Погуляйло|Александр Анатольевич Погуляйло}} (февраль 1999 — февраль 2002)<ref name=":1"/> * {{comment|Николай Кураш|Николай Александрович Кураш}} (февраль 2002 — февраль 2004)<ref name=":1"/> * {{comment|Дмитрий Карпович|Дмитрий Викторович Карпович}} (февраль 2004 — май 2009)<ref name=":1"/> * капитан {{comment|Павел Гурьянов|Павел Васильевич Гурьянов}}<ref name=Данилов>{{статья|ссылка=https://vsr.mil.by/2011/12/27/rota-pochetnogo-karaula-neparadnaya-storona/|заглавие=Рота почётного караула: непарадная сторона|автор=Андрей Данилов|издание=Во славу Родины|тип=белорусская военная газета|год=2011|месяц=12|число=27|выпуск=247|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120408023806/https://vsr.mil.by/2011/12/27/rota-pochetnogo-karaula-neparadnaya-storona/|archivedate=2012-04-08}}</ref> (с мая 2009<ref name=":1"/>) * старший лейтенант Константин Прудников (командир сводной роты, 2016)<ref name=Кукса/> * {{comment|Владислав Шепелевич|Владислав Валерьевич Шепелевич}} (командир сводной роты, 2017<ref>{{cw|url=https://moscultura.ru/news/2023/rota-pochetnogo-karaula-i-orkestr-vooruzhennyh-sil-belarusi-na-festivale-spasskaya-bashnya|title=Рота почетного караула и оркестр Вооруженных сил Беларуси на фестивале «Спасская Башня»|author=Михаил Брацило|publisher=Москультура|date=2017-08-16|accessdate=2206-05-16|archive-date=2025-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20251108010744/https://moscultura.ru/news/2023/rota-pochetnogo-karaula-i-orkestr-vooruzhennyh-sil-belarusi-na-festivale-spasskaya-bashnya|url-status=live}}</ref> и 2020)<ref name=Беларусь1>{{cw|url=https://www.tvr.by/news/obshchestvo/25_let_rote_pochetnogo_karaula/|title=25 лет роте почетного караула|publisher=[[Беларусь 1]]|lang=ru|date=2020-02-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200218144441/https://www.tvr.by/news/obshchestvo/25_let_rote_pochetnogo_karaula/|archivedate=2020-02-18}}</ref> * капитан {{comment|Кирилл Корчинский|Кирилл Игоревич Корчинский}}<ref name=башня/> (командир 1-й роты почётного караула, 2025)<ref>{{cw|url=https://mir24.tv/articles/16634372/bezuprechnaya-sinhronnost-i-sotni-chasov-postroenij:-sekret-uspeshnoj-podgotovki-bojcov-k-paradu|title=Безупречная синхронность и сотни часов построений: секрет успешной подготовки белорусских бойцов к параду|author=Александра Кулакова, Алина Трус|publisher=[[Мир 24]]|lang=ru|date=2025-05-22|accessdate=2026-05-16}}</ref> == Галерея == <gallery heights="200" widths="200"> Файл:Putin in Belarus 2012 02.jpg|Президент России [[Путин, Владимир Владимирович|Владимир Путин]] на минской [[Площадь Победы (Минск)|Площади Победы]] в 2012 году Файл:Putin in Belarus 2012 05.jpg|Владимир Путин и [[Лукашенко, Александр Григорьевич|Александр Лукашенко]] проводят смотр почётного караула в [[Минск (аэропорт)|аэропорту Минска]] в 2012 году Файл:Official welcoming ceremony for Ilham Aliyev was held in Belarus 05.jpg|Президент Азербайджана [[Алиев, Ильхам Гейдар оглы|Ильхам Алиев]] проводит смотр почётного караула на пути во [[Дворец Независимости (Минск)|Дворец Независимости]] Файл:В Минске состоялась встреча Министра обороны России с Президентом Белоруссии 03.jpg|Почётный караул встречает министра обороны России [[Шойгу, Сергей Кужугетович|Сергея Шойгу]] в штабе Министерства обороны, 2013 год Файл:The Minister of State of Defence, Shri M.M. Pallam Raju inspecting the Guard of Honour, in Minsk, Belarus on October 25, 2009.jpg|[[Министерство обороны Индии|Министр обороны Индии]] {{iw|Паллам Раджу, Маллипуди Мангапати|М. М. Паллам Раджу|en|M. M. Pallam Raju}} проводит смотр почётного караула в октябре 2009 года </gallery> ehdpy0hfow7d3vemr67a42so9bvzfde 5152219 5152218 2026-06-07T14:44:12Z DBatura 73587 /* Асабовы склад */ 5152219 wikitext text/x-wiki {{Вайсковае фарміраванне | название = Рота ганаровай варты Мінскай ваеннай камендатуры | эмблема = Belarus Internal Troops--Honor Guard Company MU 3214 patch (parade).png | выява = Wreath Laying Ceremony at the Victory Monument.jpg | подпіс = Салдаты Роты ганаровай варты ўскладаюць вянок да Мінскага [[Манумент Перамогі (Мінск)|манумента Перамогі]], ліпень 2014 года | гады = з [[17 лютага]] [[1995]]<ref name=milby>{{cw|url=https://www.mil.by/ru/announces/4652/|title=День образования роты почетного караула|publisher=Военный информационный портал Министерства обороны Республики Беларусь|lang=ru|accessdate=2026-05-15|archive-date=2024-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20241127064641/https://www.mil.by/ru/announces/4652/|url-status=live}}</ref> | краіна = {{Сцягафікацыя|Беларусь}} | падначаленне = [[Файл:Flag of the Armed Forces of Belarus.svg|22px]] [[Узброеныя сілы Рэспублікі Беларусь]] | у складзе = [[Мінская ваенная камендатура]] | тып = [[пяхота]] | роля = [[ганаровая варта]] | размяшчэнне = [[Мінск]] | мянушка = ''РГВ''<ref name=milby/>, ''Белыя пальчаткі''<ref name=МИР>{{Youtube|EpCVJnl0z9o|Фрагмент программы «Союзники» телеканала МИР. Сюжет о роте почётного караула спецназа ВВ (РПК СН в\ч 3214), репортаж Полины Срибненко|logo=1}}</ref> }} '''Рота ганаровай варты каменданцкага батальёна Мінскай ваеннай камендатуры''' — цырыманіяльная [[воінская часць]] [[Узброеныя Сілы Рэспублікі Беларусь|Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь]]. Утворана 17 лютага 1995 года. Удзельнічае ў сустрэчах замежных дэлегацый на вышэйшым узроўні, пратакольных мерапрыемствах з удзелам першых асоб і іншых урачыстых мерапрыемствах (у тым ліку мерапрыемствах да Дня Перамогі і да Дня Незалежнасці). З’яўляецца адной з трох рот ганаровай варты ў Беларусі (разам з ротамі ганаровай варты [[Унутраныя войскі Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|ўнутраных войск]] і [[Дзяржаўны пагранічны камітэт Рэспублікі Беларусь|Дзяржаўнага пагранічнага камітэта]]). З 26 жніўня 2004 года ў Рэспубліцы Беларусь існуе і зводная рота ганаровай варты, у якую ўваходзяць прадстаўнікі арміі, пагранічнікаў і ўнутраных войск. == Утварэнне == Раней адпаведныя абавязкі пры прыёме высокіх гасцей, выстаўленні варты і ўскладанні вянкоў выконвала няштатная рота з ліку курсантаў Мінскага вышэйшага інжынернага зенітнага ракетнага вучылішча СПА<ref name=milby/>. Часам гэтыя абавязкі выконвалі і курсанты Мінскага вышэйшага ваеннага каманднага вучылішча (пазней на аснове гэтых двух вучылішчаў была ўтворана [[Ваенная акадэмія Рэспублікі Беларусь]])<ref name=":1"/>. У складзе Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь рота паштовай варты была ўтворана 17 лютага 1995 года, першым камандзірам роты стаў выпускнік Маскоўскага вышэйшае агульнавайсковае камандаванне вучылішча старшы лейтэнант Чарнецкі, які дагэтуль служыў у 339-м гвардзейскім мотастралковым палку 120-й гвардзейскай мотастралковай дывізіі. Ён заняўся распрацоўкай праграмы навучання вайскоўцаў роты (у тым ліку методыкай страявой падрыхтоўкі)<ref name=milby/><ref>{{cw|url=https://belta.by/president/view/lukashenko-pozdravil-lichnyj-sostav-roty-pochetnogo-karaula-s-30-letiem-ee-obrazovanija-695953-2025/|title=Лукашенко поздравил личный состав роты почетного караула с 30-летием ее образования|publisher=[[БЕЛТА]]|lang=ru|date=2025-02-17|accessdate=2026-05-15|archive-date=2026-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20260413205053/https://belta.by/president/view/lukashenko-pozdravil-lichnyj-sostav-roty-pochetnogo-karaula-s-30-letiem-ee-obrazovanija-695953-2025/|url-status=live}}</ref>. Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь № 407 ад 26 жніўня 2004 года была ўтворана '''зводная рота ганаровай варты'''<ref name=указ>* {{cw|url=https://etalonline.by/document/?regnum=P30400407|title=Указ Президента Республики Беларусь от 26 августа 2004 г. № 407 «О создании сводной роты почетного караула»|publisher=Эталон Online|date=2004-08-26|accessdate=2026-05-16|archive-date=2025-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20251013180158/https://etalonline.by/document/?regnum=P30400407|url-status=live}} * ''Альтернативная ссылка'': {{cw|url=https://news-newsby-org.narod.ru/doc-ukazp/pos01/ukaz01502.htm|title=Указ Президента Республики Беларусь от 26.08.2004 N 407 "О создании сводной роты почетного караула"|work=Новости Беларуси|publisher=[[narod.ru]]|lang=ru|date=2004-08-26|accessdate=2026-05-16}}</ref>, якая фактычна можа лічыцца адным з падраздзяленняў-спадчыннікаў роты ганаровай варты Узброеных Сіл РБ<ref name=Кукса>{{статья|ссылка=https://www.sb.by/articles/eto-i-pochetno-i-trudno.html|заглавие=Это и почетно, и трудно. Как служится в роте почетного караула|автор=Виталий Кукса|издание=[[СБ. Беларусь сегодня|Советская Белоруссия]]|тип=газета|год=2016|месяц=3|число=12|номер=46|archive-date=2026-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20260305180637/https://www.sb.by/articles/eto-i-pochetno-i-trudno.html|url-status=live}}</ref>. Яна камплектуецца з прадстаўнікоў узброеных сіл, [[Дзяржаўны пагранічны камітэт Рэспублікі Беларусь|Дзяржаўнага пагранічнага камітэта]] і ўнутраных войск МУС<ref name=Зелёнко/>. Яе першапачатковы склад налічваў 119 вайскоўцаў з УС РБ, 40 вайскоўцаў з Дзяржаўнага памежнага камітэта і 40 вайскоўцаў з унутраных войскаў МУС<ref name=указ/>. Дзякуючы гэтаму ўказу якая існавала пры МУС рота ганаровай варты здабыла афіцыйны статус і пачала сумесныя трэніроўкі з вайскоўцамі з ганаровай варты Узброеных Сіл<ref name=Ружечка_Титов>{{cw|url=https://www.sb.by/articles/tverzhe-shag-3.html|title=Твёрже шаг!|author=Александр Ружечка, Алексей Титов|publisher=[[СБ. Беларусь сегодня|Советская Беларусь]]|date=2008-05-15|accessdate=2026-05-16}}</ref>. Акрамя зводнай роты ганаровай варты, у цяперашні час у Рэспубліцы Беларусь існуюць тры роты ганаровай варты<ref name=belarmy>{{cw|url=http://belarmy.by/novosti/my-privykli-chto-my-slony-tupye-i-chto-my-vsegda-vinovaty-vsya-pravda-o-sluzhbe-v-rote-pochyotnogo-karaula|title=«Мы привыкли что мы слоны тупые и всегда виноваты». Вся правда о службе в Роте почётного караула|publisher=Belarmy.by|date=2012-11-16|lang=ru|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121212075646/http://belarmy.by/novosti/my-privykli-chto-my-slony-tupye-i-chto-my-vsegda-vinovaty-vsya-pravda-o-sluzhbe-v-rote-pochyotnogo-karaula|archivedate=2012-12-12}}</ref>: * Рота ганаровай варты [[Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь|Міністэрства абароны]] пры ваеннай камендатуры УС РБ * Рота ганаровай варты Унутраных войск МУС РБ (у/ч 3214, Уручча<ref name=belarmy/> — [[3-я асобная Чырвонасцяжная брыгада спецыяльнага прызначэння]])<ref name=Ружечка_Титов/> * Рота ганаровай варты Дзяржаўнага пагранічнага камітэта РБ (Сосны<ref name=belarmy/>, утворана ў снежні 2003 года)<ref>{{cw|url=https://gpk.gov.by/news/gpk/163235/|title=Рота почетного караула органов пограничной службы отмечает 20-летний юбилей|publisher=[[Государственный пограничный комитет Республики Беларусь]]|lang=ru|date=2024-08-26|accessdate=2026-05-16|archive-date=2025-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20250917035621/https://gpk.gov.by/news/gpk/163235/|url-status=live}}</ref> == Абавязкі і мерапрыемствы == [[Файл:XII Международного военно-музыкального фестиваля «Спасская башня» 02.jpg|thumb|Удзельнік ваенна-музычнага фестывалю «Спаская вежа» 2019 года]] [[Файл:Belarusian contingent 01.png|thumb|Рота ганаровай варты на [[Ваенныя парады на Краснай плошчы ў 2020 годзе|Парадзе Перамогі]] 24 чэрвеня 2020 года ў Маскве]] Салдаты роты ганаровай варты выконваюць наступныя абавязкі<ref name=milby/>: * сустрэча і праводзіны кіраўнікоў замежных дзяржаў і замежных дэлегацый, якія прыбываюць з афіцыйным візітам у Рэспубліку Беларусь<ref name=башня/>; * протакольныя мерапрыемствы з удзелам першых асоб дзяржавы; * воінскія рытуалы пры забеспячэнні ўрачыстых мерапрыемстваў (у тым ліку выстаўленне варты<ref name=milby/>, ускладанне вянкоў да помнікаў і мемарыялаў, адданне воінскіх ушанаванняў на пахаванні<ref name=башня/>); * удзел у ваенных парадах (выстаўленне лінейных на парадзе) і пляц-канцэртах (страявыя прыёмы са зброяй). Штогод роце даводзіцца прымаць удзел у больш чым 50 мерапрыемствах найвышэйшага ўзроўню-мерапрыемствах з удзелам прэзідэнта, сустрэчах кіраўнікоў замежных дзяржаў і галоўных дзяржаўных святах<ref name=":1"/>. Часам байцы могуць удзельнічаць у трох мерапрыемствах за дзень, якія праходзяць у розных кропках<ref name=belarmy/>.Найважнейшыя для салдат роты мерапрыемствы праводзяцца 23 лютага ў [[Дзень абаронцаў Айчыны]]<ref>{{cw|url=https://www.belarus.by/ru/press-center/news/lukashenko-v-den-zaschitnikov-otechestva-vozlozhil-venok-k-monumentu-pobedy-v-minske_i_0000019758.html|title=Лукашенко в День защитников Отечества возложил венок к монументу Победы в Минске|publisher=belarus.by|lang=ru|date=2015-02-23|accessdate=2026-05-15|archive-date=2025-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20250203120117/https://www.belarus.by/ru/press-center/news/lukashenko-v-den-zaschitnikov-otechestva-vozlozhil-venok-k-monumentu-pobedy-v-minske_i_0000019758.html|url-status=live}}</ref>, 3 ліпеня ў [[Дзень незалежнасці Рэспублікі Беларусь]] і 9 мая ў [[Дзень Перамогі]]. Таксама байцы роты ўдзельнічалі ў памятных мерапрыемствах у Брэсце з нагоды пачатку Вялікай Айчыннай вайны: адно такое мерапрыемства прайшло ў 2010 годзе, падчас прэм’еры фільма «[[Брэсцкая крэпасць (фільм)|Брэсцкая крэпасць]]»<ref name=belarmy/>. Рота ганаровай варты адзначана шэрагам узнагарод. У прыватнасці, у 2011 годзе яна была ўзнагароджана [[Венесуэла|венесуэльскім]] ордэнам «19 красавіка» пасля паказальнага выступлення<ref name=":1"/>, прымеркаванага да 200-годдзя [[Дзень незалежнасці Венесуэлы|незалежнасці гэтай рэспублікі]]. Тады байцы ў [[Каракас]]е прайшлі ўрачыстым маршам перад трыбунай і паказалі пляц-канцэрт, за што былі ўзнагароджаны імяннымі наручнымі гадзіннікамі з гравіроўкай «ад прэзідэнта РБ»<ref name=belarmy/>. 19 ліпеня 2014 года яна прыняла ўдзел у парадзе на [[Елісейскія палі|Елісейскіх палях]], прымеркаваным да 100-годдзя з пачатку [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]]: парад адкрыўся шэсцем знаменных груп шэрагу запрошаных ваенных дэлегацый, сярод якіх была і беларуская<ref>{{cw|url=https://belta.by/society/view/belorusskij-flag-po-elisejskim-poljam-pronesli-voennosluzhaschie-roty-pochetnogo-karaula-minoborony-49578-2014|title=Белорусский флаг по Елисейским полям пронесли военнослужащие роты почетного караула Минобороны|publisher=[[БЕЛТА]]|lang=ru|date=2014-07-15|accessdate=2026-05-16}}</ref><ref>{{cw|url=https://www.france24.com/fr/20140712-direct-defile-14-juillet-champs-elysees-france-paris-premiere-guerre-mondiale-centenaire|title=Le défilé du 14-Juillet marqué par le centenaire de la Grande Guerre|publisher=[[France 24]]|lang=fr|date=2014-07-14|accessdate=2026-05-16|archive-date=2022-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20221012122802/https://www.france24.com/fr/20140712-direct-defile-14-juillet-champs-elysees-france-paris-premiere-guerre-mondiale-centenaire|url-status=live}}</ref>. У 2015 годзе падчас [[Другое мінскае пагадненне|перамоў]] «[[нармандская чацвёрка|Нармандскай чацвёркі]]» ў Мінску, прысвечаных урэгуляванню [[Узброены канфлікт на ўсходзе Украіны|канфлікту на Данбасе]], байцы неслі службу ў Палацы Незалежнасці на працягу больш чым 16 гадзін, перыядычна змяняючы адзін аднаго на пастах, і толькі пасля завяршэння выканання задачы ганаровая варта вярнулася да абеду наступнага дня ў казарму<ref name=Зелёнко/>. У тым жа годзе рота прыняла ўдзел у [[Парад у Пекіне 3 верасня 2015 года|парадзе ў Пекіне]] на плошчы [[Цяньаньмэнь]], прысвечанаму 70-годдзю Перамогі ў Другой сусветнай вайне<ref>{{cw|url=https://belta.by/photonews/view/belorusskie-voennosluzhaschie-gotovjatsja-k-paradu-v-pekine-v-chest-70-letija-pobedy-vo-vtoroj-mirovoj-vojne-762/|title=Белорусские военнослужащие готовятся к параду в Пекине в честь 70-летия Победы во Второй мировой войне|publisher=[[БЕЛТА]]|lang=ru|date=2015-08-27|accessdate=2026-05-15|archive-date=2024-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20240908122957/https://belta.by/photonews/view/belorusskie-voennosluzhaschie-gotovjatsja-k-paradu-v-pekine-v-chest-70-letija-pobedy-vo-vtoroj-mirovoj-vojne-762|url-status=live}}</ref>. Рота ганаровай варты ўдзельнічае ў мерапрыемствах не толькі ў Рэспубліцы Беларусь, але і ў Расіі і іншых краінах свету. У прыватнасці, рота неаднаразова прымала ўдзел у штогадовым [[Спаская вежа (фестываль)|іжнародным ваенна-музычным фестывалі «Спаская вежа»]] у Маскве<ref name=башня/>. Знаменная група роты ганаровай варты ўдзельнічала ў [[ВВаенныя парады на Краснай плошчы ў 2020 годзе|парадзе 24 чэрвеня 2020 года]] на Краснай плошчы, прымеркаваным да 75-годдзя Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне<ref>{{cw|url=https://belta.by/society/view/gosudarstvennyj-flag-belarusi-pronesli-belorusskie-voennye-na-parade-pobedy-v-moskve-395951-2020/|title=Государственный флаг Беларуси пронесли белорусские военные на параде Победы в Москве|publisher=[[БЕЛТА]]|lang=ru|date=2020-06-24|accessdate=2026-05-15|archive-date=2025-08-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20250829105333/https://belta.by/society/view/gosudarstvennyj-flag-belarusi-pronesli-belorusskie-voennye-na-parade-pobedy-v-moskve-395951-2020/|url-status=live}}</ref>. == Структура == [[Файл:Belarusian Honor Guards.jpg|thumb|Салдаты ўскладаюць вянок]] Рота ганаровай варты Мінскай ваеннай камендатуры складаецца з 180 вайскоўцаў, якія на ўрачыстых мерапрыемствах дэманструюць пад музыку сінхронныя страявыя прыёмы са зброяй<ref name=башня>{{cw|url=https://spasstower.ru/participants/orkestr-i-rota-pochyetnogo-karaula-vooruzhennykh-sil-belarusi/|title=Оркестр и рота Почётного караула Вооруженных Сил Беларуси|publisher=Фестиваль «Спасская башня»|lang=ru|accessdate=2026-05-15|archive-date=2025-12-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20251209075117/https://spasstower.ru/participants/orkestr-i-rota-pochyetnogo-karaula-vooruzhennykh-sil-belarusi/|url-status=live}}</ref>. Зброя, з якой выконваюцца ўсе страявыя прыёмы — гэта карабіны [[самазарадны карабін Сіманава|СКС]]<ref name=Данилов/> і афіцэрскія шаблі. Хоць дадзеныя карабіны не выкарыстоўваюцца ў сучаснай беларускай арміі, яны засталіся на ўзбраенні роты ганаровай варты з дэкаратыўнай функцыяй ў якасці даніны традыцыі<ref name=":1"/>. Па словах намесніка камандзіра роты спецыяльнага прызначэння (ганаровай варты) па ідэалагічнай працы капітана Дзмітрыя Смірнова, у падраздзяленні ёсць трэніровачныя і парадныя карабіны<ref name=Зелёнко/>. Рота ганаровай варты таксама дзеліцца на спецыяльныя разлікі<ref name=Данилов/>: * ''знаменная група'' — выносіць сцяг на парадах<ref name=Зелёнко/>; * ''разлікі венкавых'' — ускладаюць вянкі (адзін з разлікаў заўсёды падбіраецца з двайнят ці людзей з падобнымі тварамі)<ref name=Данилов/>; * ''раслікі «кастравых»'' — стаяць на варце ля Вечнага агню; * ''«каробка»'' — стулены строй для праходжання ўрачыстым маршам; * ''«эскорт»'' — група салдат, якія ўдзельнічаюць у пахавальных працэсіях. Роту ганаровай варты на ўсіх значных выступах суправаджае '''аркестр ганаровай варты Мінскай ваеннай камендатуры'''<ref>{{статья|ссылка=http://vsr.mil.by/2017/12/02/odin-den-iz-zhizni-voennogo-dirizhyora/|заглавие=Один день из жизни военного дирижёра|автор=Наталья Пахомович|издание=Во славу Родины|тип=белорусская военная газета|год=2017|месяц=12|число=2|выпуск=227|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181212214741/http://vsr.mil.by/2017/12/02/odin-den-iz-zhizni-voennogo-dirizhyora/|archivedate=2018-12-12}}</ref>, які валодае багатым рэпертуарам і выконваючы не толькі цырыманіяльную музыку і гімны краін, але і творы ваенна-патрыятычнай тэматыкі і лепшыя ўзоры сусветнай музыкі<ref name=Держанович/>. Аркестр неаднаразова ўдзельнічаў у ваенна-музычным фестывалі «Спасская башня»<ref>{{cw|url=https://spasstower.ru/participants/the-band-of-the-honor-guard-of-the-minsk-military-commandant-s-unit/|title=Оркестр почётного караула Минской военной комендатуры|publisher=[[Спасская башня (фестиваль)|Фестиваль «Спасская башня»]]|lang=ru|accessdate=2026-05-16}}</ref>. 1-я і 2-я роты і аркестр ганаровай варты ўдастоены спецыяльнай прэміі Прэзідэнта дзеячам культуры і мастацтва з фармулёўкай «''за значныя дасягненні ў патрыятычным выхаванні моладзі, актыўны ўдзел у грамадска-палітычных і культурных мерапрыемствах''»<ref name=Держанович/>. == Асабовы склад == [[Файл:U S Air Force Band Marches in Belarus Victory Day Parade (9146999).jpg|thumb|Байцы падчас Парада Перамогі 2015 года пры праходжанні музыкантаў аркестра ВПС ЗША]] Кандыдаты на месца ў роце ганаровай варты Мінскай ваеннай камендатуры павінны мець рост не менш за 185 см, валодаць прыемнай знешнасцю і добрым целаскладам, найвышэйшым узроўнем здароўя, высокім узроўнем адукацыі і высокімі маральна-дзелавымі якасцямі<ref name=milby/> (у тым ліку не мець шкодных звычак)<ref name=МИР/>. Першасным патрабаваннем з’яўляецца менавіта рост<ref name=belarmy/> ад 185 да 195 см<ref name=minsknews/>, хоць у адным з узводаў служылі асобы ростам ад 183 да 185 см. Станам на 2012 год у роту ганаровай варты дапускаліся асобы з лёгкім скаліёзам і слабым зрокам (без ачкоў), але большую частку вайскоўцаў складалі асобы з першай групай здароўя<ref name=belarmy/>. Перавага аддаецца асобам са славянскай знешнасцю і правільнымі рысамі твару<ref name=Данилов/>. У кандыдатаў не павінна быць шнараў<ref name=МИР/><ref name=Кукса/>, татуіровак на тварах і адкрытых участках шыі, але дапушчальна наяўнасць малюнкаў на далонях або пальцах (татуіроўкі там хаваюць белыя пальчаткі, якія вайскоўцы апранаюць падчас урачыстых мерапрыемстваў)<ref name=minsknews>{{cw|url=https://minsknews.by/ih-rastyazhku-oczenila-by-sama-volochkova-reportazh-ob-elitnom-podrazdelenii-belorusskoj-armii/|title=Их растяжку оценила бы сама Волочкова. Репортаж об элитном подразделении белорусской армии|publisher=Минск-Новости|date=2020-02-23|accessdate=2026-05-15|archive-date=2025-09-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20250903034650/https://minsknews.by/ih-rastyazhku-oczenila-by-sama-volochkova-reportazh-ob-elitnom-podrazdelenii-belorusskoj-armii/|url-status=live}}</ref>. Па словах палкоўніка Мінскай ваеннай камендатуры Анатоля Грыцава, патрабаванні да кандыдатаў у роту ганаровай варты нават больш жорсткія, чым да кандыдатаў у [[Сілы спецыяльных аперацый (Беларусь)|сілы спецыяльных аперацый]]<ref>{{cw|url=https://news.tut.by/society/95562.html|title=Минский военный комендант объяснил, почему минчанам проблематично попасть служить в роту почетного караула|publisher=TUT.BY|lang=ru|date=2007-10-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200704175011/https://news.tut.by/society/95562.html|archivedate=2020-07-04}}</ref>: усё гэта звязана з тым, што кожны салдат ганаровай варты павінен вытрымліваць інтэнсіўныя заняткі на пляцы<ref name=": 1"/>. Патрабаванні да байцоў РПК унутраных войск МУС РБ з’яўляюцца такімі ж жорсткімі, як і ў РПК Мінскай камендатуры: з 300 кандыдатаў камандаванне адбірае ў найлепшым выпадку 20-30 чалавек, часам заплюшчваючы вочы на недахоп росту пры наяўнасці шчырага жадання ў кандыдата служыць<ref name=Ружечка_Титов/>. Усе кандыдаты праходзяць спачатку медыцынскі агляд у медустановах па месцы жыхарства, а затым больш глыбокі медагляд у [[432-гі Галоўны ваенны клінічны медыцынскі цэнтр|432-м галоўным ваенным клінічным медыцынскім цэнтры Узброеных Сіл РБ]]<ref name=Данилов/>. Афіцэры з мэтай падрабязнага азнаямлення з кандыдатамі выязджаюць у рэгіёны, дзе маюць зносіны з мясцовымі ўладамі і супрацоўнікамі міліцыі, а таксама бацькамі кандыдатаў, школьнымі настаўнікамі і калегамі па працы<ref name=milby/>. Гутарка праводзіцца па-за залежнасці ад намінальных даных прызыўніка<ref name=":1"/>: біяграфія кожнага кандыдата павінна быць абсалютна ідэальнай<ref name=Кукса/>. Усе адабраныя кандыдаты накіроўваюцца на службу ў батальён Мінскай ваеннай камендатуры<ref name=milby / > (так званы «каранцін»)<ref name=belarmy/><ref name=Данилов/>, а ўжо адтуль лепшых адбіраюць у ганаровую варту<ref name=milby/>. Асобы, якія не прайшлі адбор у ганаровую варту, звычайна адпраўляюцца ў роту каравульнай службы (на гаўптвахце) або патрульную роту (патруляванне па горадзе, ажыццяўленне салютаў на гарадскіх святах) пры Мінскай ваеннай камендатуры<ref name=belarmy/>. Асабовы склад роты камплектуецца выхадцамі з усіх рэгіёнаў рэспублікі. У ёй праходзілі службу ў розны час асобы з сярэдняй спецыяльнай і вышэйшай адукацыяй, сярод іх было нямала спартсменаў-разраднікаў і майстроў спорту<ref name=Данилов/>. Салдаты, якія звальняюцца з роты ганаровай варты, могуць у далейшым працягнуць службу ў любых сілавых структурах<ref name=Кукса/> — у тым ліку рэспубліканскім МУС, МНС або ўпраўленні аховы пасольстваў<ref name=":1"/>. Некаторым салдатам даюцца спецыяльныя рэкамендацыі камандзіра вайсковай часці і камандзіра роты ганаровай варты, якія дазваляюць паступіць у сярэднюю або вышэйшую спецыяльную навучальную ўстанову па-за конкурсам (пры наяўнасці мінімальнага бала на выпускным экзамене і бала ў атэстаце не ніжэй за 7)<ref name=Беларусь1/>. У дзень, калі салдат праводзяць у запас, па традыцыі ўвесь асабовы склад роты праходзіць урачыстым маршам перад дэмабілізаванымі, што выклікае ў іх моцныя эмоцыі. Штогод у дзень свята роты ганаровай варты да КПП прыходзяць былыя салдаты роты<ref name=Данилов/>. == Форма == [[Файл:Солдат Почетный караул Беларуси.jpg|thumb|Солдат роты почётного караула во [[Дворец Независимости (Минск)|Дворце Независимости]]]] Парадная форма роты почётного караула была разработана так, чтобы максимально близко соответствовать по оформлению парадной форме ВС Республики Беларусь<ref name=milby/>. В настоящее время у каждого бойца есть свой парадный мундир, пошитый в Доме военной одежды, и изготовленные вручную сапоги с укороченным голенищем, деревянными колышками вместо гвоздей и металлическими набойками для чеканности шага на каблук. Парадный костюм солдата после его увольнения в запас не может повторно использоваться, поэтому утилизируется, а для призывника-сменщика шьют новый<ref name=":1"/>. Бойцы ежедневно самостоятельно стирают и выглаживают форму<ref name=Зелёнко>{{cw|url=https://www.mvd.gov.by/ru/news/6033|title=Изнанка парадной жизни|author=Кристина Зелёнко|work=Газета «На страже»|publisher=[[Министерство внутренних дел Республики Беларусь]]|lang=ru|date=2019-10-04|accessdate=2026-05-15}}</ref>; также в обязательном порядке они гладят все флаги и знамёна перед каждым мероприятием<ref name=Данилов/>. Парадная шинель на порядок тяжелее, чем тренировочная форма, поэтому эту шинель надевают только на генеральных репетициях и на самих выступлениях<ref name=МИР/>. == Подготовка солдата == === Строевая === Около 90% занятий в программе подготовки солдат роты почётного караула составляет строевая подготовка. Солдаты роты регулярно подвергаются серьёзным нагрузкам и проводят интенсивные тренировки в любое время года и любую погоду, систематически повторяя движения и заучивая их до автоматизма<ref name=Зелёнко/>. Стандартные элементы каждого плац-парада, которые отрабатываются РПК при подготовке к торжественным мероприятиям и входят в каждую программу выступлений — так называемые «домино», «расчёска» и «цветок»<ref name=Ружечка_Титов/>. По воспоминаниям одного из военнослужащих, датируемых 2012 годом, тренировки в обычные дни длились 4 часа, а при подготовке к параду — до 6-7 часов<ref name=belarmy/>. По данным на 2020 год, в обычные дни тренировки по строевой подготовке длились по 6 часов в день, в канун праздников — по 8 часов в день вне зависимости от погодных условий<ref>{{cw|url=https://ctv.by/news/obshestvo/20-let-ispolnyaetsya-rote-pochetnogo-karaula-voennoj-komendatury-vooruzhennyh-sil-respubliki-belarus|title=20 лет исполняется Роте Почетного караула военной комендатуры Вооруженных сил Республики Беларусь|publisher=[[СТВ (телеканал, Беларусь)|СТВ]]|lang=ru|date=2015-01-22|accessdate=2026-05-16|archive-date=2025-01-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20250125183253/https://ctv.by/news/obshestvo/20-let-ispolnyaetsya-rote-pochetnogo-karaula-voennoj-komendatury-vooruzhennyh-sil-respubliki-belarus|url-status=live}}</ref>. Поскольку солдаты переносят большие физические нагрузки, им полагается более богатый ежедневный рацион, чем обычным армейским бойцам<ref name=Кукса/>. Каждый из новобранцев начинает службу с оттачивания строевого шага, отсчитывая вслух ритм и вытягивая носок, а офицеры и сержанты внимательно следят за каждым шагом молодых солдат. Обычно призывнику требуется не менее месяца ежедневных занятий, чтобы стать полноценным солдатом роты почётного караула<ref name=":1"/>. Для корректировки осанки солдаты используют поначалу деревянные Т-образные приспособления<ref name=Держанович>{{cw|url=https://www.sb.by/articles/eshche-kak-pochetno-rota-pochetnogo-karaula.html|title=Еще как почетно!|author=Виктория Держанович|publisher=[[СБ. Беларусь сегодня]]|lang=ru|date=2024-01-18|accessdate=2026-05-15|archive-date=2026-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20260305232902/https://www.sb.by/articles/eshche-kak-pochetno-rota-pochetnogo-karaula.html|url-status=live}}</ref>, а в дальнейшем и карабины, которые несут на некоторых тренировках за своими спинами параллельно земле<ref name=Данилов/>. По свидетельствам одного из служивших в РПК Минской военной комендатуры за 2012 год, сержанты поддерживали жёсткую дисциплину, наказывая военнослужащих за мелкие провинности, если те стояли без дела: фактически по казарме можно было передвигаться только бегом. За неправильные и несогласованные действия на занятиях следовало моментальное наказание (например, отжимание, приседание или бег по кругам), которое распространялось на всех солдат<ref name=belarmy/>. Фактически из-за малейшего недочёта, допущенного при отработке элемента, занятия на плацу могут растягиваться даже на несколько часов<ref name=Ружечка_Титов/>. Каждый из карабинов, используемых бойцами для выполнения строевых приёмов, весит по 4 кг, но иногда его утяжеляют за счёт нацепленных на него дисков для штанги, чтобы развить выносливость. При подготовке к плац-концерту приходится менять или отдавать в ремонт от 30 до 50 карабинов, у которых может сломаться штык-нож или треснет деревянное ложе. При неправильной отработке приёма существует риск серьёзно пораниться штык-ножом (даже сточенным), поэтому опытные военнослужащие тренируются изо дня в день наравне с новобранцами. По отдельной программе занимается знамённая группа, выносящая знамя и флаг на торжественных мероприятиях. Самыми подготовленными бойцами, владеющими в совершенстве строевыми приёмами, являются представители групп «линейных» и «венковых»<ref name=Зелёнко/>. Опытные бойцы могут выполнять упражнение сразу с двумя карабинами<ref name=Данилов/> или совершить 150 оборотов подряд одного карабина<ref name=Кукса/>. === Боевая и физическая === В роте почётного караула Минской военной комендатуры солдаты проходят не только строевую, но и боевую и физическую подготовку. Боевая подготовка включает стрельбу из карабинов на полигоне и метание боевых гранат<ref name=Зелёнко/>, но в роте почётного караула внутренних войск МВД РБ на это делается особый упор, поскольку её бойцы выполняют боевые задания наравне с другими военнослужащими МВД<ref name=Зелёнко/><ref name=Ружечка_Титов/>. По оценке командира 2-й роты почетного караула {{iw|Минская военная комендатура|Минской военной комендатуры|en|Minsk Military Commandant's Service}} капитана Максима Дашкевича, прозвучавшей в 2024 году, солдаты почётного караула способны выполнить любую боевую задачу наравне с военнослужащими любого другого воинского формирования<ref name=Держанович/>. Физической подготовке также уделяется огромное внимание<ref name=belarmy/>: на тренировках личный состав всегда занимается со специальными утяжелителями для ног, укрепляя таким образом мышцы<ref name=Зелёнко/> — масса утяжелителей составляет от 2,5 до 5 кг<ref name=Кукса/>. Бойцы отрабатывают строевые приёмы с утяжелёнными карабинами, не забывая при этом работать над растяжкой и координацией<ref name=Зелёнко/>. Для отработки движений строевым шагом используются также утяжелители для рук<ref name=Держанович/>. Бойцы должны уметь поднимать ногу, образуя угол на 90 градусов: в частности, это требуется от тех, кто возлагает венки<ref>{{cw|url=https://minsknews.by/gorzhus-chto-sluzhu-v-voinskoj-elite-rasskazyvaem-o-rote-pochetnogo-karaula/|title=«Горжусь, что служу в воинской элите». Рассказываем о роте почетного караула|publisher=Минск-Новости|date=2022-03-06|accessdate=2026-05-15}}</ref>. При этом почти каждый солдат роты почётного караула с лёгкостью может сесть на шпагат<ref name=milby/>. Бойцы знамённой группы на тренировках несут не только шашки, но и 20-килограммовый гриф штанги. Представители групп венковых на тренировках вместо обычных венков массой 15—20 кг несут железный каркас в два раза тяжелее: известно, что однажды бойцы во время шествия от Октябрьской площади несли венок массой 30 кг на протяжении дистанции в полкилометра<ref name=Зелёнко/>. Все бойцы роты почётного караула должны обладать высоким уровнем выносливости, поскольку им приходится пребывать в неподвижном состоянии часами (с учётом того, что некоторые мероприятия могут начинаться с огромным опозданием — вплоть до 8 часов). В то же время солдаты обучены незаметно подавать сигнал о плохом самочувствии командиру или сослуживцам, чтобы те сменили какого-либо бойца, а офицеры держат зрительный контакт с подчинёнными, чтобы быть в курсе ситуации<ref name=Зелёнко/>. === Участие в мероприятиях === [[Файл:Парад в Минске 2019 11.jpg|thumb|Отработка приёмов с оружием на репетиции парада ко Дню Независимости, 2019 год]] Для каждого последующего мероприятия рота почётного караула всегда готовит новую программу<ref name=МИР/>. Высшей честью для солдата любого почётного караула является участие в плац-параде по случаю Дня Независимости: в нём участвуют до 160 военнослужащих из вооружённых сил, пограничных войск и внутренних войск (от последних обычно делегируются 45 человек)<ref name=Ружечка_Титов/>. Процесс подготовки к празднику начинается за 4 месяца, в феврале — вначале солдаты ежедневно занимаются по 4-5 часов строевой подготовкой, оттачивая построение в «коробку» и отрабатывая стандартные приёмы «на караул» и «на плечо». Далее они занимаются отработкой слаженности и проводят совместные репетиции с другими ротами почётного караула. В канун парада рацион солдата возрастает, поскольку каждый из солдат должен быть подготовлен к стрессу и большим перегрузкам, испытываемым во время мероприятий<ref name=":1"/>. Некоторые новации согласуются представителями всех трёх существующих рот почётного караула<ref name=Ружечка_Титов/>. Аналогичную подготовку солдаты ведут и к мероприятиям по случаю Дня Победы<ref name=Беларусь1/>. == Командиры роты == Известны имена следующих командиров: * старший лейтенант {{comment|Константин Чернецкий|Константин Витальевич Чернецкий}}<ref name=milby/> (май 1995 — февраль 1999)<ref name=":1">{{cw|url=https://news.tut.by/society/215489.html|title=Рота почётного караула: непарадная сторона|author=Дмитрий Лобашов|publisher=TUT.BY|lang=ru|date=2011-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20110219232759/http://news.tut.by/society/215489.html|url-status=dead|archive-date=2011-02-19}}</ref> * {{comment|Александр Погуляйло|Александр Анатольевич Погуляйло}} (февраль 1999 — февраль 2002)<ref name=":1"/> * {{comment|Николай Кураш|Николай Александрович Кураш}} (февраль 2002 — февраль 2004)<ref name=":1"/> * {{comment|Дмитрий Карпович|Дмитрий Викторович Карпович}} (февраль 2004 — май 2009)<ref name=":1"/> * капитан {{comment|Павел Гурьянов|Павел Васильевич Гурьянов}}<ref name=Данилов>{{статья|ссылка=https://vsr.mil.by/2011/12/27/rota-pochetnogo-karaula-neparadnaya-storona/|заглавие=Рота почётного караула: непарадная сторона|автор=Андрей Данилов|издание=Во славу Родины|тип=белорусская военная газета|год=2011|месяц=12|число=27|выпуск=247|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120408023806/https://vsr.mil.by/2011/12/27/rota-pochetnogo-karaula-neparadnaya-storona/|archivedate=2012-04-08}}</ref> (с мая 2009<ref name=":1"/>) * старший лейтенант Константин Прудников (командир сводной роты, 2016)<ref name=Кукса/> * {{comment|Владислав Шепелевич|Владислав Валерьевич Шепелевич}} (командир сводной роты, 2017<ref>{{cw|url=https://moscultura.ru/news/2023/rota-pochetnogo-karaula-i-orkestr-vooruzhennyh-sil-belarusi-na-festivale-spasskaya-bashnya|title=Рота почетного караула и оркестр Вооруженных сил Беларуси на фестивале «Спасская Башня»|author=Михаил Брацило|publisher=Москультура|date=2017-08-16|accessdate=2206-05-16|archive-date=2025-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20251108010744/https://moscultura.ru/news/2023/rota-pochetnogo-karaula-i-orkestr-vooruzhennyh-sil-belarusi-na-festivale-spasskaya-bashnya|url-status=live}}</ref> и 2020)<ref name=Беларусь1>{{cw|url=https://www.tvr.by/news/obshchestvo/25_let_rote_pochetnogo_karaula/|title=25 лет роте почетного караула|publisher=[[Беларусь 1]]|lang=ru|date=2020-02-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200218144441/https://www.tvr.by/news/obshchestvo/25_let_rote_pochetnogo_karaula/|archivedate=2020-02-18}}</ref> * капитан {{comment|Кирилл Корчинский|Кирилл Игоревич Корчинский}}<ref name=башня/> (командир 1-й роты почётного караула, 2025)<ref>{{cw|url=https://mir24.tv/articles/16634372/bezuprechnaya-sinhronnost-i-sotni-chasov-postroenij:-sekret-uspeshnoj-podgotovki-bojcov-k-paradu|title=Безупречная синхронность и сотни часов построений: секрет успешной подготовки белорусских бойцов к параду|author=Александра Кулакова, Алина Трус|publisher=[[Мир 24]]|lang=ru|date=2025-05-22|accessdate=2026-05-16}}</ref> == Галерея == <gallery heights="200" widths="200"> Файл:Putin in Belarus 2012 02.jpg|Президент России [[Путин, Владимир Владимирович|Владимир Путин]] на минской [[Площадь Победы (Минск)|Площади Победы]] в 2012 году Файл:Putin in Belarus 2012 05.jpg|Владимир Путин и [[Лукашенко, Александр Григорьевич|Александр Лукашенко]] проводят смотр почётного караула в [[Минск (аэропорт)|аэропорту Минска]] в 2012 году Файл:Official welcoming ceremony for Ilham Aliyev was held in Belarus 05.jpg|Президент Азербайджана [[Алиев, Ильхам Гейдар оглы|Ильхам Алиев]] проводит смотр почётного караула на пути во [[Дворец Независимости (Минск)|Дворец Независимости]] Файл:В Минске состоялась встреча Министра обороны России с Президентом Белоруссии 03.jpg|Почётный караул встречает министра обороны России [[Шойгу, Сергей Кужугетович|Сергея Шойгу]] в штабе Министерства обороны, 2013 год Файл:The Minister of State of Defence, Shri M.M. Pallam Raju inspecting the Guard of Honour, in Minsk, Belarus on October 25, 2009.jpg|[[Министерство обороны Индии|Министр обороны Индии]] {{iw|Паллам Раджу, Маллипуди Мангапати|М. М. Паллам Раджу|en|M. M. Pallam Raju}} проводит смотр почётного караула в октябре 2009 года </gallery> saogd8r41d4ec0iflcg4rq4ozcvbstb 5152220 5152219 2026-06-07T14:44:39Z DBatura 73587 /* Асабовы склад */ 5152220 wikitext text/x-wiki {{Вайсковае фарміраванне | название = Рота ганаровай варты Мінскай ваеннай камендатуры | эмблема = Belarus Internal Troops--Honor Guard Company MU 3214 patch (parade).png | выява = Wreath Laying Ceremony at the Victory Monument.jpg | подпіс = Салдаты Роты ганаровай варты ўскладаюць вянок да Мінскага [[Манумент Перамогі (Мінск)|манумента Перамогі]], ліпень 2014 года | гады = з [[17 лютага]] [[1995]]<ref name=milby>{{cw|url=https://www.mil.by/ru/announces/4652/|title=День образования роты почетного караула|publisher=Военный информационный портал Министерства обороны Республики Беларусь|lang=ru|accessdate=2026-05-15|archive-date=2024-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20241127064641/https://www.mil.by/ru/announces/4652/|url-status=live}}</ref> | краіна = {{Сцягафікацыя|Беларусь}} | падначаленне = [[Файл:Flag of the Armed Forces of Belarus.svg|22px]] [[Узброеныя сілы Рэспублікі Беларусь]] | у складзе = [[Мінская ваенная камендатура]] | тып = [[пяхота]] | роля = [[ганаровая варта]] | размяшчэнне = [[Мінск]] | мянушка = ''РГВ''<ref name=milby/>, ''Белыя пальчаткі''<ref name=МИР>{{Youtube|EpCVJnl0z9o|Фрагмент программы «Союзники» телеканала МИР. Сюжет о роте почётного караула спецназа ВВ (РПК СН в\ч 3214), репортаж Полины Срибненко|logo=1}}</ref> }} '''Рота ганаровай варты каменданцкага батальёна Мінскай ваеннай камендатуры''' — цырыманіяльная [[воінская часць]] [[Узброеныя Сілы Рэспублікі Беларусь|Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь]]. Утворана 17 лютага 1995 года. Удзельнічае ў сустрэчах замежных дэлегацый на вышэйшым узроўні, пратакольных мерапрыемствах з удзелам першых асоб і іншых урачыстых мерапрыемствах (у тым ліку мерапрыемствах да Дня Перамогі і да Дня Незалежнасці). З’яўляецца адной з трох рот ганаровай варты ў Беларусі (разам з ротамі ганаровай варты [[Унутраныя войскі Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|ўнутраных войск]] і [[Дзяржаўны пагранічны камітэт Рэспублікі Беларусь|Дзяржаўнага пагранічнага камітэта]]). З 26 жніўня 2004 года ў Рэспубліцы Беларусь існуе і зводная рота ганаровай варты, у якую ўваходзяць прадстаўнікі арміі, пагранічнікаў і ўнутраных войск. == Утварэнне == Раней адпаведныя абавязкі пры прыёме высокіх гасцей, выстаўленні варты і ўскладанні вянкоў выконвала няштатная рота з ліку курсантаў Мінскага вышэйшага інжынернага зенітнага ракетнага вучылішча СПА<ref name=milby/>. Часам гэтыя абавязкі выконвалі і курсанты Мінскага вышэйшага ваеннага каманднага вучылішча (пазней на аснове гэтых двух вучылішчаў была ўтворана [[Ваенная акадэмія Рэспублікі Беларусь]])<ref name=":1"/>. У складзе Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь рота паштовай варты была ўтворана 17 лютага 1995 года, першым камандзірам роты стаў выпускнік Маскоўскага вышэйшае агульнавайсковае камандаванне вучылішча старшы лейтэнант Чарнецкі, які дагэтуль служыў у 339-м гвардзейскім мотастралковым палку 120-й гвардзейскай мотастралковай дывізіі. Ён заняўся распрацоўкай праграмы навучання вайскоўцаў роты (у тым ліку методыкай страявой падрыхтоўкі)<ref name=milby/><ref>{{cw|url=https://belta.by/president/view/lukashenko-pozdravil-lichnyj-sostav-roty-pochetnogo-karaula-s-30-letiem-ee-obrazovanija-695953-2025/|title=Лукашенко поздравил личный состав роты почетного караула с 30-летием ее образования|publisher=[[БЕЛТА]]|lang=ru|date=2025-02-17|accessdate=2026-05-15|archive-date=2026-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20260413205053/https://belta.by/president/view/lukashenko-pozdravil-lichnyj-sostav-roty-pochetnogo-karaula-s-30-letiem-ee-obrazovanija-695953-2025/|url-status=live}}</ref>. Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь № 407 ад 26 жніўня 2004 года была ўтворана '''зводная рота ганаровай варты'''<ref name=указ>* {{cw|url=https://etalonline.by/document/?regnum=P30400407|title=Указ Президента Республики Беларусь от 26 августа 2004 г. № 407 «О создании сводной роты почетного караула»|publisher=Эталон Online|date=2004-08-26|accessdate=2026-05-16|archive-date=2025-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20251013180158/https://etalonline.by/document/?regnum=P30400407|url-status=live}} * ''Альтернативная ссылка'': {{cw|url=https://news-newsby-org.narod.ru/doc-ukazp/pos01/ukaz01502.htm|title=Указ Президента Республики Беларусь от 26.08.2004 N 407 "О создании сводной роты почетного караула"|work=Новости Беларуси|publisher=[[narod.ru]]|lang=ru|date=2004-08-26|accessdate=2026-05-16}}</ref>, якая фактычна можа лічыцца адным з падраздзяленняў-спадчыннікаў роты ганаровай варты Узброеных Сіл РБ<ref name=Кукса>{{статья|ссылка=https://www.sb.by/articles/eto-i-pochetno-i-trudno.html|заглавие=Это и почетно, и трудно. Как служится в роте почетного караула|автор=Виталий Кукса|издание=[[СБ. Беларусь сегодня|Советская Белоруссия]]|тип=газета|год=2016|месяц=3|число=12|номер=46|archive-date=2026-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20260305180637/https://www.sb.by/articles/eto-i-pochetno-i-trudno.html|url-status=live}}</ref>. Яна камплектуецца з прадстаўнікоў узброеных сіл, [[Дзяржаўны пагранічны камітэт Рэспублікі Беларусь|Дзяржаўнага пагранічнага камітэта]] і ўнутраных войск МУС<ref name=Зелёнко/>. Яе першапачатковы склад налічваў 119 вайскоўцаў з УС РБ, 40 вайскоўцаў з Дзяржаўнага памежнага камітэта і 40 вайскоўцаў з унутраных войскаў МУС<ref name=указ/>. Дзякуючы гэтаму ўказу якая існавала пры МУС рота ганаровай варты здабыла афіцыйны статус і пачала сумесныя трэніроўкі з вайскоўцамі з ганаровай варты Узброеных Сіл<ref name=Ружечка_Титов>{{cw|url=https://www.sb.by/articles/tverzhe-shag-3.html|title=Твёрже шаг!|author=Александр Ружечка, Алексей Титов|publisher=[[СБ. Беларусь сегодня|Советская Беларусь]]|date=2008-05-15|accessdate=2026-05-16}}</ref>. Акрамя зводнай роты ганаровай варты, у цяперашні час у Рэспубліцы Беларусь існуюць тры роты ганаровай варты<ref name=belarmy>{{cw|url=http://belarmy.by/novosti/my-privykli-chto-my-slony-tupye-i-chto-my-vsegda-vinovaty-vsya-pravda-o-sluzhbe-v-rote-pochyotnogo-karaula|title=«Мы привыкли что мы слоны тупые и всегда виноваты». Вся правда о службе в Роте почётного караула|publisher=Belarmy.by|date=2012-11-16|lang=ru|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121212075646/http://belarmy.by/novosti/my-privykli-chto-my-slony-tupye-i-chto-my-vsegda-vinovaty-vsya-pravda-o-sluzhbe-v-rote-pochyotnogo-karaula|archivedate=2012-12-12}}</ref>: * Рота ганаровай варты [[Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь|Міністэрства абароны]] пры ваеннай камендатуры УС РБ * Рота ганаровай варты Унутраных войск МУС РБ (у/ч 3214, Уручча<ref name=belarmy/> — [[3-я асобная Чырвонасцяжная брыгада спецыяльнага прызначэння]])<ref name=Ружечка_Титов/> * Рота ганаровай варты Дзяржаўнага пагранічнага камітэта РБ (Сосны<ref name=belarmy/>, утворана ў снежні 2003 года)<ref>{{cw|url=https://gpk.gov.by/news/gpk/163235/|title=Рота почетного караула органов пограничной службы отмечает 20-летний юбилей|publisher=[[Государственный пограничный комитет Республики Беларусь]]|lang=ru|date=2024-08-26|accessdate=2026-05-16|archive-date=2025-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20250917035621/https://gpk.gov.by/news/gpk/163235/|url-status=live}}</ref> == Абавязкі і мерапрыемствы == [[Файл:XII Международного военно-музыкального фестиваля «Спасская башня» 02.jpg|thumb|Удзельнік ваенна-музычнага фестывалю «Спаская вежа» 2019 года]] [[Файл:Belarusian contingent 01.png|thumb|Рота ганаровай варты на [[Ваенныя парады на Краснай плошчы ў 2020 годзе|Парадзе Перамогі]] 24 чэрвеня 2020 года ў Маскве]] Салдаты роты ганаровай варты выконваюць наступныя абавязкі<ref name=milby/>: * сустрэча і праводзіны кіраўнікоў замежных дзяржаў і замежных дэлегацый, якія прыбываюць з афіцыйным візітам у Рэспубліку Беларусь<ref name=башня/>; * протакольныя мерапрыемствы з удзелам першых асоб дзяржавы; * воінскія рытуалы пры забеспячэнні ўрачыстых мерапрыемстваў (у тым ліку выстаўленне варты<ref name=milby/>, ускладанне вянкоў да помнікаў і мемарыялаў, адданне воінскіх ушанаванняў на пахаванні<ref name=башня/>); * удзел у ваенных парадах (выстаўленне лінейных на парадзе) і пляц-канцэртах (страявыя прыёмы са зброяй). Штогод роце даводзіцца прымаць удзел у больш чым 50 мерапрыемствах найвышэйшага ўзроўню-мерапрыемствах з удзелам прэзідэнта, сустрэчах кіраўнікоў замежных дзяржаў і галоўных дзяржаўных святах<ref name=":1"/>. Часам байцы могуць удзельнічаць у трох мерапрыемствах за дзень, якія праходзяць у розных кропках<ref name=belarmy/>.Найважнейшыя для салдат роты мерапрыемствы праводзяцца 23 лютага ў [[Дзень абаронцаў Айчыны]]<ref>{{cw|url=https://www.belarus.by/ru/press-center/news/lukashenko-v-den-zaschitnikov-otechestva-vozlozhil-venok-k-monumentu-pobedy-v-minske_i_0000019758.html|title=Лукашенко в День защитников Отечества возложил венок к монументу Победы в Минске|publisher=belarus.by|lang=ru|date=2015-02-23|accessdate=2026-05-15|archive-date=2025-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20250203120117/https://www.belarus.by/ru/press-center/news/lukashenko-v-den-zaschitnikov-otechestva-vozlozhil-venok-k-monumentu-pobedy-v-minske_i_0000019758.html|url-status=live}}</ref>, 3 ліпеня ў [[Дзень незалежнасці Рэспублікі Беларусь]] і 9 мая ў [[Дзень Перамогі]]. Таксама байцы роты ўдзельнічалі ў памятных мерапрыемствах у Брэсце з нагоды пачатку Вялікай Айчыннай вайны: адно такое мерапрыемства прайшло ў 2010 годзе, падчас прэм’еры фільма «[[Брэсцкая крэпасць (фільм)|Брэсцкая крэпасць]]»<ref name=belarmy/>. Рота ганаровай варты адзначана шэрагам узнагарод. У прыватнасці, у 2011 годзе яна была ўзнагароджана [[Венесуэла|венесуэльскім]] ордэнам «19 красавіка» пасля паказальнага выступлення<ref name=":1"/>, прымеркаванага да 200-годдзя [[Дзень незалежнасці Венесуэлы|незалежнасці гэтай рэспублікі]]. Тады байцы ў [[Каракас]]е прайшлі ўрачыстым маршам перад трыбунай і паказалі пляц-канцэрт, за што былі ўзнагароджаны імяннымі наручнымі гадзіннікамі з гравіроўкай «ад прэзідэнта РБ»<ref name=belarmy/>. 19 ліпеня 2014 года яна прыняла ўдзел у парадзе на [[Елісейскія палі|Елісейскіх палях]], прымеркаваным да 100-годдзя з пачатку [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]]: парад адкрыўся шэсцем знаменных груп шэрагу запрошаных ваенных дэлегацый, сярод якіх была і беларуская<ref>{{cw|url=https://belta.by/society/view/belorusskij-flag-po-elisejskim-poljam-pronesli-voennosluzhaschie-roty-pochetnogo-karaula-minoborony-49578-2014|title=Белорусский флаг по Елисейским полям пронесли военнослужащие роты почетного караула Минобороны|publisher=[[БЕЛТА]]|lang=ru|date=2014-07-15|accessdate=2026-05-16}}</ref><ref>{{cw|url=https://www.france24.com/fr/20140712-direct-defile-14-juillet-champs-elysees-france-paris-premiere-guerre-mondiale-centenaire|title=Le défilé du 14-Juillet marqué par le centenaire de la Grande Guerre|publisher=[[France 24]]|lang=fr|date=2014-07-14|accessdate=2026-05-16|archive-date=2022-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20221012122802/https://www.france24.com/fr/20140712-direct-defile-14-juillet-champs-elysees-france-paris-premiere-guerre-mondiale-centenaire|url-status=live}}</ref>. У 2015 годзе падчас [[Другое мінскае пагадненне|перамоў]] «[[нармандская чацвёрка|Нармандскай чацвёркі]]» ў Мінску, прысвечаных урэгуляванню [[Узброены канфлікт на ўсходзе Украіны|канфлікту на Данбасе]], байцы неслі службу ў Палацы Незалежнасці на працягу больш чым 16 гадзін, перыядычна змяняючы адзін аднаго на пастах, і толькі пасля завяршэння выканання задачы ганаровая варта вярнулася да абеду наступнага дня ў казарму<ref name=Зелёнко/>. У тым жа годзе рота прыняла ўдзел у [[Парад у Пекіне 3 верасня 2015 года|парадзе ў Пекіне]] на плошчы [[Цяньаньмэнь]], прысвечанаму 70-годдзю Перамогі ў Другой сусветнай вайне<ref>{{cw|url=https://belta.by/photonews/view/belorusskie-voennosluzhaschie-gotovjatsja-k-paradu-v-pekine-v-chest-70-letija-pobedy-vo-vtoroj-mirovoj-vojne-762/|title=Белорусские военнослужащие готовятся к параду в Пекине в честь 70-летия Победы во Второй мировой войне|publisher=[[БЕЛТА]]|lang=ru|date=2015-08-27|accessdate=2026-05-15|archive-date=2024-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20240908122957/https://belta.by/photonews/view/belorusskie-voennosluzhaschie-gotovjatsja-k-paradu-v-pekine-v-chest-70-letija-pobedy-vo-vtoroj-mirovoj-vojne-762|url-status=live}}</ref>. Рота ганаровай варты ўдзельнічае ў мерапрыемствах не толькі ў Рэспубліцы Беларусь, але і ў Расіі і іншых краінах свету. У прыватнасці, рота неаднаразова прымала ўдзел у штогадовым [[Спаская вежа (фестываль)|іжнародным ваенна-музычным фестывалі «Спаская вежа»]] у Маскве<ref name=башня/>. Знаменная група роты ганаровай варты ўдзельнічала ў [[ВВаенныя парады на Краснай плошчы ў 2020 годзе|парадзе 24 чэрвеня 2020 года]] на Краснай плошчы, прымеркаваным да 75-годдзя Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне<ref>{{cw|url=https://belta.by/society/view/gosudarstvennyj-flag-belarusi-pronesli-belorusskie-voennye-na-parade-pobedy-v-moskve-395951-2020/|title=Государственный флаг Беларуси пронесли белорусские военные на параде Победы в Москве|publisher=[[БЕЛТА]]|lang=ru|date=2020-06-24|accessdate=2026-05-15|archive-date=2025-08-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20250829105333/https://belta.by/society/view/gosudarstvennyj-flag-belarusi-pronesli-belorusskie-voennye-na-parade-pobedy-v-moskve-395951-2020/|url-status=live}}</ref>. == Структура == [[Файл:Belarusian Honor Guards.jpg|thumb|Салдаты ўскладаюць вянок]] Рота ганаровай варты Мінскай ваеннай камендатуры складаецца з 180 вайскоўцаў, якія на ўрачыстых мерапрыемствах дэманструюць пад музыку сінхронныя страявыя прыёмы са зброяй<ref name=башня>{{cw|url=https://spasstower.ru/participants/orkestr-i-rota-pochyetnogo-karaula-vooruzhennykh-sil-belarusi/|title=Оркестр и рота Почётного караула Вооруженных Сил Беларуси|publisher=Фестиваль «Спасская башня»|lang=ru|accessdate=2026-05-15|archive-date=2025-12-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20251209075117/https://spasstower.ru/participants/orkestr-i-rota-pochyetnogo-karaula-vooruzhennykh-sil-belarusi/|url-status=live}}</ref>. Зброя, з якой выконваюцца ўсе страявыя прыёмы — гэта карабіны [[самазарадны карабін Сіманава|СКС]]<ref name=Данилов/> і афіцэрскія шаблі. Хоць дадзеныя карабіны не выкарыстоўваюцца ў сучаснай беларускай арміі, яны засталіся на ўзбраенні роты ганаровай варты з дэкаратыўнай функцыяй ў якасці даніны традыцыі<ref name=":1"/>. Па словах намесніка камандзіра роты спецыяльнага прызначэння (ганаровай варты) па ідэалагічнай працы капітана Дзмітрыя Смірнова, у падраздзяленні ёсць трэніровачныя і парадныя карабіны<ref name=Зелёнко/>. Рота ганаровай варты таксама дзеліцца на спецыяльныя разлікі<ref name=Данилов/>: * ''знаменная група'' — выносіць сцяг на парадах<ref name=Зелёнко/>; * ''разлікі венкавых'' — ускладаюць вянкі (адзін з разлікаў заўсёды падбіраецца з двайнят ці людзей з падобнымі тварамі)<ref name=Данилов/>; * ''раслікі «кастравых»'' — стаяць на варце ля Вечнага агню; * ''«каробка»'' — стулены строй для праходжання ўрачыстым маршам; * ''«эскорт»'' — група салдат, якія ўдзельнічаюць у пахавальных працэсіях. Роту ганаровай варты на ўсіх значных выступах суправаджае '''аркестр ганаровай варты Мінскай ваеннай камендатуры'''<ref>{{статья|ссылка=http://vsr.mil.by/2017/12/02/odin-den-iz-zhizni-voennogo-dirizhyora/|заглавие=Один день из жизни военного дирижёра|автор=Наталья Пахомович|издание=Во славу Родины|тип=белорусская военная газета|год=2017|месяц=12|число=2|выпуск=227|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181212214741/http://vsr.mil.by/2017/12/02/odin-den-iz-zhizni-voennogo-dirizhyora/|archivedate=2018-12-12}}</ref>, які валодае багатым рэпертуарам і выконваючы не толькі цырыманіяльную музыку і гімны краін, але і творы ваенна-патрыятычнай тэматыкі і лепшыя ўзоры сусветнай музыкі<ref name=Держанович/>. Аркестр неаднаразова ўдзельнічаў у ваенна-музычным фестывалі «Спасская башня»<ref>{{cw|url=https://spasstower.ru/participants/the-band-of-the-honor-guard-of-the-minsk-military-commandant-s-unit/|title=Оркестр почётного караула Минской военной комендатуры|publisher=[[Спасская башня (фестиваль)|Фестиваль «Спасская башня»]]|lang=ru|accessdate=2026-05-16}}</ref>. 1-я і 2-я роты і аркестр ганаровай варты ўдастоены спецыяльнай прэміі Прэзідэнта дзеячам культуры і мастацтва з фармулёўкай «''за значныя дасягненні ў патрыятычным выхаванні моладзі, актыўны ўдзел у грамадска-палітычных і культурных мерапрыемствах''»<ref name=Держанович/>. == Асабовы склад == [[Файл:U S Air Force Band Marches in Belarus Victory Day Parade (9146999).jpg|thumb|Лінейны падчас Парада Перамогі 2015 года пры праходжанні музыкантаў аркестра ВПС ЗША]] Кандыдаты на месца ў роце ганаровай варты Мінскай ваеннай камендатуры павінны мець рост не менш за 185 см, валодаць прыемнай знешнасцю і добрым целаскладам, найвышэйшым узроўнем здароўя, высокім узроўнем адукацыі і высокімі маральна-дзелавымі якасцямі<ref name=milby/> (у тым ліку не мець шкодных звычак)<ref name=МИР/>. Першасным патрабаваннем з’яўляецца менавіта рост<ref name=belarmy/> ад 185 да 195 см<ref name=minsknews/>, хоць у адным з узводаў служылі асобы ростам ад 183 да 185 см. Станам на 2012 год у роту ганаровай варты дапускаліся асобы з лёгкім скаліёзам і слабым зрокам (без ачкоў), але большую частку вайскоўцаў складалі асобы з першай групай здароўя<ref name=belarmy/>. Перавага аддаецца асобам са славянскай знешнасцю і правільнымі рысамі твару<ref name=Данилов/>. У кандыдатаў не павінна быць шнараў<ref name=МИР/><ref name=Кукса/>, татуіровак на тварах і адкрытых участках шыі, але дапушчальна наяўнасць малюнкаў на далонях або пальцах (татуіроўкі там хаваюць белыя пальчаткі, якія вайскоўцы апранаюць падчас урачыстых мерапрыемстваў)<ref name=minsknews>{{cw|url=https://minsknews.by/ih-rastyazhku-oczenila-by-sama-volochkova-reportazh-ob-elitnom-podrazdelenii-belorusskoj-armii/|title=Их растяжку оценила бы сама Волочкова. Репортаж об элитном подразделении белорусской армии|publisher=Минск-Новости|date=2020-02-23|accessdate=2026-05-15|archive-date=2025-09-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20250903034650/https://minsknews.by/ih-rastyazhku-oczenila-by-sama-volochkova-reportazh-ob-elitnom-podrazdelenii-belorusskoj-armii/|url-status=live}}</ref>. Па словах палкоўніка Мінскай ваеннай камендатуры Анатоля Грыцава, патрабаванні да кандыдатаў у роту ганаровай варты нават больш жорсткія, чым да кандыдатаў у [[Сілы спецыяльных аперацый (Беларусь)|сілы спецыяльных аперацый]]<ref>{{cw|url=https://news.tut.by/society/95562.html|title=Минский военный комендант объяснил, почему минчанам проблематично попасть служить в роту почетного караула|publisher=TUT.BY|lang=ru|date=2007-10-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200704175011/https://news.tut.by/society/95562.html|archivedate=2020-07-04}}</ref>: усё гэта звязана з тым, што кожны салдат ганаровай варты павінен вытрымліваць інтэнсіўныя заняткі на пляцы<ref name=": 1"/>. Патрабаванні да байцоў РПК унутраных войск МУС РБ з’яўляюцца такімі ж жорсткімі, як і ў РПК Мінскай камендатуры: з 300 кандыдатаў камандаванне адбірае ў найлепшым выпадку 20-30 чалавек, часам заплюшчваючы вочы на недахоп росту пры наяўнасці шчырага жадання ў кандыдата служыць<ref name=Ружечка_Титов/>. Усе кандыдаты праходзяць спачатку медыцынскі агляд у медустановах па месцы жыхарства, а затым больш глыбокі медагляд у [[432-гі Галоўны ваенны клінічны медыцынскі цэнтр|432-м галоўным ваенным клінічным медыцынскім цэнтры Узброеных Сіл РБ]]<ref name=Данилов/>. Афіцэры з мэтай падрабязнага азнаямлення з кандыдатамі выязджаюць у рэгіёны, дзе маюць зносіны з мясцовымі ўладамі і супрацоўнікамі міліцыі, а таксама бацькамі кандыдатаў, школьнымі настаўнікамі і калегамі па працы<ref name=milby/>. Гутарка праводзіцца па-за залежнасці ад намінальных даных прызыўніка<ref name=":1"/>: біяграфія кожнага кандыдата павінна быць абсалютна ідэальнай<ref name=Кукса/>. Усе адабраныя кандыдаты накіроўваюцца на службу ў батальён Мінскай ваеннай камендатуры<ref name=milby / > (так званы «каранцін»)<ref name=belarmy/><ref name=Данилов/>, а ўжо адтуль лепшых адбіраюць у ганаровую варту<ref name=milby/>. Асобы, якія не прайшлі адбор у ганаровую варту, звычайна адпраўляюцца ў роту каравульнай службы (на гаўптвахце) або патрульную роту (патруляванне па горадзе, ажыццяўленне салютаў на гарадскіх святах) пры Мінскай ваеннай камендатуры<ref name=belarmy/>. Асабовы склад роты камплектуецца выхадцамі з усіх рэгіёнаў рэспублікі. У ёй праходзілі службу ў розны час асобы з сярэдняй спецыяльнай і вышэйшай адукацыяй, сярод іх было нямала спартсменаў-разраднікаў і майстроў спорту<ref name=Данилов/>. Салдаты, якія звальняюцца з роты ганаровай варты, могуць у далейшым працягнуць службу ў любых сілавых структурах<ref name=Кукса/> — у тым ліку рэспубліканскім МУС, МНС або ўпраўленні аховы пасольстваў<ref name=":1"/>. Некаторым салдатам даюцца спецыяльныя рэкамендацыі камандзіра вайсковай часці і камандзіра роты ганаровай варты, якія дазваляюць паступіць у сярэднюю або вышэйшую спецыяльную навучальную ўстанову па-за конкурсам (пры наяўнасці мінімальнага бала на выпускным экзамене і бала ў атэстаце не ніжэй за 7)<ref name=Беларусь1/>. У дзень, калі салдат праводзяць у запас, па традыцыі ўвесь асабовы склад роты праходзіць урачыстым маршам перад дэмабілізаванымі, што выклікае ў іх моцныя эмоцыі. Штогод у дзень свята роты ганаровай варты да КПП прыходзяць былыя салдаты роты<ref name=Данилов/>. == Форма == [[Файл:Солдат Почетный караул Беларуси.jpg|thumb|Солдат роты почётного караула во [[Дворец Независимости (Минск)|Дворце Независимости]]]] Парадная форма роты почётного караула была разработана так, чтобы максимально близко соответствовать по оформлению парадной форме ВС Республики Беларусь<ref name=milby/>. В настоящее время у каждого бойца есть свой парадный мундир, пошитый в Доме военной одежды, и изготовленные вручную сапоги с укороченным голенищем, деревянными колышками вместо гвоздей и металлическими набойками для чеканности шага на каблук. Парадный костюм солдата после его увольнения в запас не может повторно использоваться, поэтому утилизируется, а для призывника-сменщика шьют новый<ref name=":1"/>. Бойцы ежедневно самостоятельно стирают и выглаживают форму<ref name=Зелёнко>{{cw|url=https://www.mvd.gov.by/ru/news/6033|title=Изнанка парадной жизни|author=Кристина Зелёнко|work=Газета «На страже»|publisher=[[Министерство внутренних дел Республики Беларусь]]|lang=ru|date=2019-10-04|accessdate=2026-05-15}}</ref>; также в обязательном порядке они гладят все флаги и знамёна перед каждым мероприятием<ref name=Данилов/>. Парадная шинель на порядок тяжелее, чем тренировочная форма, поэтому эту шинель надевают только на генеральных репетициях и на самих выступлениях<ref name=МИР/>. == Подготовка солдата == === Строевая === Около 90% занятий в программе подготовки солдат роты почётного караула составляет строевая подготовка. Солдаты роты регулярно подвергаются серьёзным нагрузкам и проводят интенсивные тренировки в любое время года и любую погоду, систематически повторяя движения и заучивая их до автоматизма<ref name=Зелёнко/>. Стандартные элементы каждого плац-парада, которые отрабатываются РПК при подготовке к торжественным мероприятиям и входят в каждую программу выступлений — так называемые «домино», «расчёска» и «цветок»<ref name=Ружечка_Титов/>. По воспоминаниям одного из военнослужащих, датируемых 2012 годом, тренировки в обычные дни длились 4 часа, а при подготовке к параду — до 6-7 часов<ref name=belarmy/>. По данным на 2020 год, в обычные дни тренировки по строевой подготовке длились по 6 часов в день, в канун праздников — по 8 часов в день вне зависимости от погодных условий<ref>{{cw|url=https://ctv.by/news/obshestvo/20-let-ispolnyaetsya-rote-pochetnogo-karaula-voennoj-komendatury-vooruzhennyh-sil-respubliki-belarus|title=20 лет исполняется Роте Почетного караула военной комендатуры Вооруженных сил Республики Беларусь|publisher=[[СТВ (телеканал, Беларусь)|СТВ]]|lang=ru|date=2015-01-22|accessdate=2026-05-16|archive-date=2025-01-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20250125183253/https://ctv.by/news/obshestvo/20-let-ispolnyaetsya-rote-pochetnogo-karaula-voennoj-komendatury-vooruzhennyh-sil-respubliki-belarus|url-status=live}}</ref>. Поскольку солдаты переносят большие физические нагрузки, им полагается более богатый ежедневный рацион, чем обычным армейским бойцам<ref name=Кукса/>. Каждый из новобранцев начинает службу с оттачивания строевого шага, отсчитывая вслух ритм и вытягивая носок, а офицеры и сержанты внимательно следят за каждым шагом молодых солдат. Обычно призывнику требуется не менее месяца ежедневных занятий, чтобы стать полноценным солдатом роты почётного караула<ref name=":1"/>. Для корректировки осанки солдаты используют поначалу деревянные Т-образные приспособления<ref name=Держанович>{{cw|url=https://www.sb.by/articles/eshche-kak-pochetno-rota-pochetnogo-karaula.html|title=Еще как почетно!|author=Виктория Держанович|publisher=[[СБ. Беларусь сегодня]]|lang=ru|date=2024-01-18|accessdate=2026-05-15|archive-date=2026-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20260305232902/https://www.sb.by/articles/eshche-kak-pochetno-rota-pochetnogo-karaula.html|url-status=live}}</ref>, а в дальнейшем и карабины, которые несут на некоторых тренировках за своими спинами параллельно земле<ref name=Данилов/>. По свидетельствам одного из служивших в РПК Минской военной комендатуры за 2012 год, сержанты поддерживали жёсткую дисциплину, наказывая военнослужащих за мелкие провинности, если те стояли без дела: фактически по казарме можно было передвигаться только бегом. За неправильные и несогласованные действия на занятиях следовало моментальное наказание (например, отжимание, приседание или бег по кругам), которое распространялось на всех солдат<ref name=belarmy/>. Фактически из-за малейшего недочёта, допущенного при отработке элемента, занятия на плацу могут растягиваться даже на несколько часов<ref name=Ружечка_Титов/>. Каждый из карабинов, используемых бойцами для выполнения строевых приёмов, весит по 4 кг, но иногда его утяжеляют за счёт нацепленных на него дисков для штанги, чтобы развить выносливость. При подготовке к плац-концерту приходится менять или отдавать в ремонт от 30 до 50 карабинов, у которых может сломаться штык-нож или треснет деревянное ложе. При неправильной отработке приёма существует риск серьёзно пораниться штык-ножом (даже сточенным), поэтому опытные военнослужащие тренируются изо дня в день наравне с новобранцами. По отдельной программе занимается знамённая группа, выносящая знамя и флаг на торжественных мероприятиях. Самыми подготовленными бойцами, владеющими в совершенстве строевыми приёмами, являются представители групп «линейных» и «венковых»<ref name=Зелёнко/>. Опытные бойцы могут выполнять упражнение сразу с двумя карабинами<ref name=Данилов/> или совершить 150 оборотов подряд одного карабина<ref name=Кукса/>. === Боевая и физическая === В роте почётного караула Минской военной комендатуры солдаты проходят не только строевую, но и боевую и физическую подготовку. Боевая подготовка включает стрельбу из карабинов на полигоне и метание боевых гранат<ref name=Зелёнко/>, но в роте почётного караула внутренних войск МВД РБ на это делается особый упор, поскольку её бойцы выполняют боевые задания наравне с другими военнослужащими МВД<ref name=Зелёнко/><ref name=Ружечка_Титов/>. По оценке командира 2-й роты почетного караула {{iw|Минская военная комендатура|Минской военной комендатуры|en|Minsk Military Commandant's Service}} капитана Максима Дашкевича, прозвучавшей в 2024 году, солдаты почётного караула способны выполнить любую боевую задачу наравне с военнослужащими любого другого воинского формирования<ref name=Держанович/>. Физической подготовке также уделяется огромное внимание<ref name=belarmy/>: на тренировках личный состав всегда занимается со специальными утяжелителями для ног, укрепляя таким образом мышцы<ref name=Зелёнко/> — масса утяжелителей составляет от 2,5 до 5 кг<ref name=Кукса/>. Бойцы отрабатывают строевые приёмы с утяжелёнными карабинами, не забывая при этом работать над растяжкой и координацией<ref name=Зелёнко/>. Для отработки движений строевым шагом используются также утяжелители для рук<ref name=Держанович/>. Бойцы должны уметь поднимать ногу, образуя угол на 90 градусов: в частности, это требуется от тех, кто возлагает венки<ref>{{cw|url=https://minsknews.by/gorzhus-chto-sluzhu-v-voinskoj-elite-rasskazyvaem-o-rote-pochetnogo-karaula/|title=«Горжусь, что служу в воинской элите». Рассказываем о роте почетного караула|publisher=Минск-Новости|date=2022-03-06|accessdate=2026-05-15}}</ref>. При этом почти каждый солдат роты почётного караула с лёгкостью может сесть на шпагат<ref name=milby/>. Бойцы знамённой группы на тренировках несут не только шашки, но и 20-килограммовый гриф штанги. Представители групп венковых на тренировках вместо обычных венков массой 15—20 кг несут железный каркас в два раза тяжелее: известно, что однажды бойцы во время шествия от Октябрьской площади несли венок массой 30 кг на протяжении дистанции в полкилометра<ref name=Зелёнко/>. Все бойцы роты почётного караула должны обладать высоким уровнем выносливости, поскольку им приходится пребывать в неподвижном состоянии часами (с учётом того, что некоторые мероприятия могут начинаться с огромным опозданием — вплоть до 8 часов). В то же время солдаты обучены незаметно подавать сигнал о плохом самочувствии командиру или сослуживцам, чтобы те сменили какого-либо бойца, а офицеры держат зрительный контакт с подчинёнными, чтобы быть в курсе ситуации<ref name=Зелёнко/>. === Участие в мероприятиях === [[Файл:Парад в Минске 2019 11.jpg|thumb|Отработка приёмов с оружием на репетиции парада ко Дню Независимости, 2019 год]] Для каждого последующего мероприятия рота почётного караула всегда готовит новую программу<ref name=МИР/>. Высшей честью для солдата любого почётного караула является участие в плац-параде по случаю Дня Независимости: в нём участвуют до 160 военнослужащих из вооружённых сил, пограничных войск и внутренних войск (от последних обычно делегируются 45 человек)<ref name=Ружечка_Титов/>. Процесс подготовки к празднику начинается за 4 месяца, в феврале — вначале солдаты ежедневно занимаются по 4-5 часов строевой подготовкой, оттачивая построение в «коробку» и отрабатывая стандартные приёмы «на караул» и «на плечо». Далее они занимаются отработкой слаженности и проводят совместные репетиции с другими ротами почётного караула. В канун парада рацион солдата возрастает, поскольку каждый из солдат должен быть подготовлен к стрессу и большим перегрузкам, испытываемым во время мероприятий<ref name=":1"/>. Некоторые новации согласуются представителями всех трёх существующих рот почётного караула<ref name=Ружечка_Титов/>. Аналогичную подготовку солдаты ведут и к мероприятиям по случаю Дня Победы<ref name=Беларусь1/>. == Командиры роты == Известны имена следующих командиров: * старший лейтенант {{comment|Константин Чернецкий|Константин Витальевич Чернецкий}}<ref name=milby/> (май 1995 — февраль 1999)<ref name=":1">{{cw|url=https://news.tut.by/society/215489.html|title=Рота почётного караула: непарадная сторона|author=Дмитрий Лобашов|publisher=TUT.BY|lang=ru|date=2011-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20110219232759/http://news.tut.by/society/215489.html|url-status=dead|archive-date=2011-02-19}}</ref> * {{comment|Александр Погуляйло|Александр Анатольевич Погуляйло}} (февраль 1999 — февраль 2002)<ref name=":1"/> * {{comment|Николай Кураш|Николай Александрович Кураш}} (февраль 2002 — февраль 2004)<ref name=":1"/> * {{comment|Дмитрий Карпович|Дмитрий Викторович Карпович}} (февраль 2004 — май 2009)<ref name=":1"/> * капитан {{comment|Павел Гурьянов|Павел Васильевич Гурьянов}}<ref name=Данилов>{{статья|ссылка=https://vsr.mil.by/2011/12/27/rota-pochetnogo-karaula-neparadnaya-storona/|заглавие=Рота почётного караула: непарадная сторона|автор=Андрей Данилов|издание=Во славу Родины|тип=белорусская военная газета|год=2011|месяц=12|число=27|выпуск=247|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120408023806/https://vsr.mil.by/2011/12/27/rota-pochetnogo-karaula-neparadnaya-storona/|archivedate=2012-04-08}}</ref> (с мая 2009<ref name=":1"/>) * старший лейтенант Константин Прудников (командир сводной роты, 2016)<ref name=Кукса/> * {{comment|Владислав Шепелевич|Владислав Валерьевич Шепелевич}} (командир сводной роты, 2017<ref>{{cw|url=https://moscultura.ru/news/2023/rota-pochetnogo-karaula-i-orkestr-vooruzhennyh-sil-belarusi-na-festivale-spasskaya-bashnya|title=Рота почетного караула и оркестр Вооруженных сил Беларуси на фестивале «Спасская Башня»|author=Михаил Брацило|publisher=Москультура|date=2017-08-16|accessdate=2206-05-16|archive-date=2025-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20251108010744/https://moscultura.ru/news/2023/rota-pochetnogo-karaula-i-orkestr-vooruzhennyh-sil-belarusi-na-festivale-spasskaya-bashnya|url-status=live}}</ref> и 2020)<ref name=Беларусь1>{{cw|url=https://www.tvr.by/news/obshchestvo/25_let_rote_pochetnogo_karaula/|title=25 лет роте почетного караула|publisher=[[Беларусь 1]]|lang=ru|date=2020-02-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200218144441/https://www.tvr.by/news/obshchestvo/25_let_rote_pochetnogo_karaula/|archivedate=2020-02-18}}</ref> * капитан {{comment|Кирилл Корчинский|Кирилл Игоревич Корчинский}}<ref name=башня/> (командир 1-й роты почётного караула, 2025)<ref>{{cw|url=https://mir24.tv/articles/16634372/bezuprechnaya-sinhronnost-i-sotni-chasov-postroenij:-sekret-uspeshnoj-podgotovki-bojcov-k-paradu|title=Безупречная синхронность и сотни часов построений: секрет успешной подготовки белорусских бойцов к параду|author=Александра Кулакова, Алина Трус|publisher=[[Мир 24]]|lang=ru|date=2025-05-22|accessdate=2026-05-16}}</ref> == Галерея == <gallery heights="200" widths="200"> Файл:Putin in Belarus 2012 02.jpg|Президент России [[Путин, Владимир Владимирович|Владимир Путин]] на минской [[Площадь Победы (Минск)|Площади Победы]] в 2012 году Файл:Putin in Belarus 2012 05.jpg|Владимир Путин и [[Лукашенко, Александр Григорьевич|Александр Лукашенко]] проводят смотр почётного караула в [[Минск (аэропорт)|аэропорту Минска]] в 2012 году Файл:Official welcoming ceremony for Ilham Aliyev was held in Belarus 05.jpg|Президент Азербайджана [[Алиев, Ильхам Гейдар оглы|Ильхам Алиев]] проводит смотр почётного караула на пути во [[Дворец Независимости (Минск)|Дворец Независимости]] Файл:В Минске состоялась встреча Министра обороны России с Президентом Белоруссии 03.jpg|Почётный караул встречает министра обороны России [[Шойгу, Сергей Кужугетович|Сергея Шойгу]] в штабе Министерства обороны, 2013 год Файл:The Minister of State of Defence, Shri M.M. Pallam Raju inspecting the Guard of Honour, in Minsk, Belarus on October 25, 2009.jpg|[[Министерство обороны Индии|Министр обороны Индии]] {{iw|Паллам Раджу, Маллипуди Мангапати|М. М. Паллам Раджу|en|M. M. Pallam Raju}} проводит смотр почётного караула в октябре 2009 года </gallery> k0lbid99wuks0fvijd4rqqs8sw5bfq7 0 658414 5152393 4148067 2026-06-07T21:56:56Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152393 wikitext text/x-wiki {{Картка ўніверсітэта |назва = Кіеўская акадэмія мастацтваў |скарачэнне = |эмблема = |выява = |арыгінал = Київська академія мистецтв |міжназва = Kyiv Academy of Arts |ранейшае = |дэвіз = |заснаваны = [[1994]] |зачынены = [[2022]] |рэарганізаваны = |год рэарганізацыі = |тып = профільная ВНУ |рэктар = Вольга Рыгораўна Бэнч |прэзідэнт = |навуковы кіраўнік = |студэнты = |замежныя студэнты = |спецыялітэт = |бакалаўрыят = |магістратура = |аспірантура = |дактарантура = |дактары = |прафесары = |выкладчыкі = |размяшчэнне = |метро = [[Абалонь (станцыя метро)|Абалонь]] |кампус = |адрас = пр-т Герояў Сталінграду 10, г. Кіеў, Украіна |сайт = [https://kam.edu.ua/] |узнагароды = |CoordScale = |edu_region = }} '''Кіеўская акадэмія мастацтваў''' — [[Украіна|украінская]] вышэйшая навучальная ўстанова [[Мастацтва|мастацкага]] профілю, якая дзейнічала ў [[1994]]—[[2022]] гадах у [[Кіеў|Кіеве]] і знаходзілася ў падпарадкаванні Кіеўскай гарадской дзяржаўнай адміністрацыі. 23 чэрвеня 2022 года ВНУ далучана да [[Кіеўскі сталічны ўніверсітэт імя Барыса Грынчэнкі|Кіеўскага ўніверсітэта імя Барыса Грынчэнкі]]. == Агульная характарыстыка == Прафесійная вышэйшая навучальная ўстанова бесперапыннай [[Мастацтва|мастацкай]] [[Адукацыя|адукацыі]] для [[Дзеці|дзяцей]] і юнацтва. Выпускнікі акадэміі разам з мастацкай атрымліваюць базавую сярэднюю, поўную сярэднюю адукацыю і мастацкую адукацыю ступені [[бакалаўр]]а. Акадэмія рыхтуе бакалаўраў па спецыяльнасцях: музычнае мастацтва, выяўленчае мастацтва, сцэнічнае мастацтва. Установа заснавана Кіеўскай гарадской дзяржаўнай адміністрацыяй у [[1994]] годзе пад назвай «Кіеўская дзіцячая акадэмія мастацтваў». Аўтар канцэпцыі і першы рэктар — народны артыст Украіны, прафесар і кампазітар Міхаіл Чэмбержы. У аснове створанай ім канцэпцыі была ідэя бесперапыннай мастацкага адукацыі са спалучэннем чатырох узроўняў навучання (падрыхтоўчая, пачатковая, асноўная і вышэйшая) у адной установе. == Спасылкі == * [https://kam.edu.ua/ Афіцыйная старонка ўстановы]{{Недаступная спасылка}} {{Вышэйшыя навучальныя ўстановы Кіева}} [[Катэгорыя:1994 год ва Украіне]] [[Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Кіева]] s6m9byo5gik68cz9lrshn8cesx7vjy3 0 658441 5152197 4960659 2026-06-07T14:18:00Z DobryBrat 5701 вікіфікацыя, арфаграфія, стыль 5152197 wikitext text/x-wiki {{Асоба |імя = Аляксандр Шрамко |арыгінал імя = |партрэт = |апісанне = |род дзейнасці = |дата нараджэння = |месца нараджэння = |дата смерці = |месца смерці = |бацька = Яфім |жонка = Вольга Леаненкава }} '''Аляксандр Шрамко''' (нар. [[4 ліпеня]] [[1957]]) — беларускі [[Праваслаўе|праваслаўны]] рэлігійны і [[грамадскі дзеяч]], святар. == Біяграфія == Нарадзіўся 4 ліпеня 1957 года ў [[Пінск]]у. У 1974—1980 гадах вычуўся на факультэце радыёфізікі і электронікі [[БДУ]]. З 1974 па 1975 гады працаваў электраманцёрам ахоўнай сувязі і сігналізацыі. У канцы 1970-х стаў актыўным вернікам, спачатку наведваў [[Галгофа (малітоўны дом)|царкву Евангельскіх хрысціянаў-баптыстаў «Галгофа»]], потым [[сабор Святога Духа (Мінск)|сабор Святога Духа]]. З 1980 па 1984 гады працаваў у [[Цэнтральнае канструктарскае бюро з доследнай вытворчасцю АН БССР|Цэнтральным канструктарскам бюро з доследнай вытворчасцю АН БССР]]. З 1980 па 1984 гады — панамар і чытальнік у [[Свята-Георгіеўская царква (Забалоцце)|Свята-Георгіеўскай царкве]] в. [[Забалоцце (Забалоцкі сельсавет)|Забалоцце]] [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкага раёна]]. З 1984 па 1985 гады працаваў у [[НДІ прыкладных фізічных праблем]]. З канца 1980-х — брат міласэрнасці ў сястрынстве Сафіі Слуцкай пры кафедральным саборы, а потым дырэктар адной з першых нядзельных школак у [[Мінск]]у. З 1985 па 1993 гады працаваў дворнікам. У 1993—1994 гадах працаваў настаўнікам фізікі. У 1997 годзе экстэрнам скончыў [[Мінская духоўная семінарыя|Мінскую духоўную семінарыю]]. Святарскае пасвячэнне атрымаў у 1994 годзе, быў настаяцелем храма ў в.[[Строчыцы]]. З сярэдзіны 1990-х першым праваслаўных святароў у Мінску пачаў на службах чытаць [[Евангелле]] па-беларуску. У 1995 г. — настаяцель [[Царква ў гонар Раства Хрыстова (Дружны)|храма]] ў г.п. [[Дружны (Пухавіцкі раён)|Дружны]]. У 1996—2007 гг. — клірык Свята-Пакроўскага прыходу (м-н [[Вяснянка (жылы раён)|Вяснянка]]). У 1997—2003 гг. — выкладчык Святога Пісьма ў Мінскай духоўнай вучэльні. З 1999 года стаў актыўным карыстальнікам [[інтэрнэт]]у і стварае сайт «Дзёньнік сьвятара». З [[2003]] г. разам з [[Наталля Васілевіч|Наталляй Васілевіч]] стварае беларускі партал «Царква». Публікуецца ў выдавецтве «Образ». Аўтар часопісаў «Фома», «Дорога вместе», сайта «Православие и мир». 8-11 снежня [[2006]] г. быў удзельнікам семінара сусветнага брацтва праваслаўнай моладзі «Сіндэсмас» на тэму «Царква ў жыцці грамадства і навакольнага свету». У 2008 годзе выступіў у падтрымку пратэстанцкай царквы [[Новае жыццё (царква)|Новае жыццё]], якой улады пагражалі канфіскацыяй памяшкання. З 2009 года клірык [[Царква Святога Арханёла Міхаіла (Мінск)|мінскага прыходу Св. Міхала Арханёла]]. Са студзеня 2009 па кастрычнік 2009 — дыспетчар аўтаматызаваных сістэм кіравання ў [[Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь|Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь]]. У 2013 годзе выступаў супраць смяротнага пакарання, заявіўшы, што смяротнае пакаранне ўступае ў супярэчнасць з Евангеллем.<ref>[https://spring96.org/be/news/66306 Святар Аляксандр Шрамко: «Смяротнае пакаранне ўступае ў супярэчнасць з Евангеллем»]</ref> У 2014 годзе выступіў за самакіраванасць [[Беларуская Праваслаўная Царква|БПЦ]]. 8 сакавіка 2015 года адслужыў першую службу на беларускай мове ў [[Хрысцільны храм у гонар Ксеніі Пецярбургскай (Мінск)|храме Св. Блажэннай Ксеніі Пецярбургскай]] у мінскім мікрараёне «Сухарава». З 8 снежня 2018 года — старшыня Беларускага грамадскага аб’яднання стаміраваных. Выступіў з крытыкай мітрапаліта [[Павел (Панамароў)|Паўла]], калі 4 і 13 красавіка 2019 года ў [[Курапаты|Курапатах]] былі знесены каля сотні драўляных і металічных крыжоў, усталяваных на грошы грамадскасці, а кіраўніцтва [[Беларуская Праваслаўная Царква|БПЦ]] не давала ніякіх камэнтароў на гэтую тэму. У кастрычніку 2018 года ў сваім [[Фэйсбук]]у выступіў з крытыкай [[Кірыл (Патрыярх Маскоўскі)|Патрыярха Кірыла]] за незвяртанне ўвагі на сотні вернікаў, якія чакалі Патрыярха цягам гадзін перад царквой, куды можна было патрапіць толькі па пропусках. 29 кастрычніка 2018 года асвяціў новую алею крыжоў у [[Курапаты|Курапатах]] на месцы масавага пахавання ахвяраў савецкіх рэпрэсій. Выступіў супраць [[Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)|гвалту з боку праваахоўных органаў]] пасля [[Прэзідэнцкія выбары ў Беларусі (2020)|прэзідэнцкіх выбараў у жніўні 2020 года]]. Быў адным з заснавальнікаў групы «[[Хрысціянская візія]]». Быў вымушаны пакінуць Беларусь, жыве ў Літве.<ref>{{Cite web|url=https://nashaniva.com/?c=ar&i=282955|title=«Калі царква адмаўляецца падтрымліваць людзей у турмах, яна адварочваецца ад Хрыста». Шчырае інтэрв'ю з айцом Аляксандрам Шрамко|website=Наша Ніва|date=14.01.2022|access-date=2022-07-26}}</ref> Аўтар Тэлеграм-канала «Поп вне игры». === Забароны ў служэнні === 15 верасня 2006 года Мінскі епархіяльны савет вынес папярэджанне Аляксандру Шрамко за ягоную дзейнасць у інтэрнэце і выказванні ў ягоным «Жывым журнале». 15 мая 2007 года мітрапаліт [[Філарэт (Вахрамееў)|Філарэт]] забараніў Аляксандра Шрамко ў святарскім служэнні і залічыў яго па-за штат да раскаяння «за неаднаразовае парушэнне клірыкам царкоўнай дысцыпліны, кананічных правіл і пастаноў». Непасрэднай прычынай царкоўнага пакарання стаў удзел у прэс-канферэнцыі арганізатараў кампаніі «За свабоду сумлення» 25 красавіка 2007 года, прысвечанай закону аб свабодзе сумлення. Аляксандр Шрамко рэзка крытыкаваў гэты закон, і ягоная пазіцыя разышлася з афіцыйнай пазіцыяй [[Беларуская праваслаўная царква|Беларускай праваслаўнай царквы]]. 2 сакавіка 2009 года мітрапаліт Філарэт аднавіў айца Аляксандра Шрамко ў святарскім служэнні. 23 сакавіка 2018 года святар быў выкліканы на епархіяльны сход Мінскай епархіі з-за «правакацыйных публікацый»<ref name=":0">{{Cite journal|author1=Олег Бреский|author2=Наталля Василевич|title=Иерархия против права: дело Белорусской Православной Церкви против иерея Александра Шрамко|journal=Збожжа|issue=2|url=https://drive.google.com/file/d/1EKwwEpxfxWIPqqSzCMT8o1gddu03ivbB/view|pages=82-94|year=2020}}</ref>, адзіным прыкладам якіх быў прыведзены артыкул «За што і як плаціць святару?»<ref>{{Cite web|url=https://churchby.info/rus/articles/za-chto-i-kak-platit-svyashchenniku|title=За что и как платить священнику|author=Свящ. Александр Шрамко|language=ru|access-date=2022-07-26|date=07.02.2017|website=Царква}}</ref>. Сход вырашыў накіраваць — у выпадку нераскаяння, — пытанне аб «мэтазгоднасці […] святарскага служэння» айца Аляксандра Шрамко ў царкоўны суд Мінскай епархіі. З парушэннем працэсуальных норм 16 кастрычніка 2018 года мітрапаліт Мінскі і Заслаўскі Павел самастойна прыняў рашэнне аб адлічэнні святара за штат.<ref name=":0" /> 8 лістапада 2019 года Епархіяльная рада Мінскай епархіі працягнула забарону ў служэнні яшчэ на год.<ref>{{Cite web|url=http://pravminsk.by/doc/ukazy/ukaz-n-1-0176-ot-8-nojabrja-2019-goda|title=УКАЗ № 1-01/76 ОТ 8 НОЯБРЯ 2019 ГОДА|website=Минская епархия Белорусской Православной Церкви Московского Патриархата|access-date=2022-07-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20220726102539/http://pravminsk.by/doc/ukazy/ukaz-n-1-0176-ot-8-nojabrja-2019-goda|archive-date=26 ліпеня 2022|url-status=dead}}</ref> == Бібліяграфія == * Личность и «личная жизнь» // Личность в Церкви и обществе : Материалы Международной научно-богословской конференции (Москва, 17-19 сентября 2001 г.): сборник. — М.: Московская высшая православно-христианская школа, 2003. — С. 141—151. * Мирское вместо мирянского // Духовные движения в народе Божьем: история и современность: Материалы Международной научно-богословской конференции (Москва, 2-4 октября 2002 г.): сборник. — М.: Свято-Филаретовский православно-христианский институт, 2003. — С. 188—196 * Проблема самоидентификации Православия // Память и беспамятство в церкви и обществе: итоги ХХ века : Материалы международной научно-богословской конференции. Москва,18-20 сентября 2000 г.: сборник. — М.: Свято-Филаретовский православно-христианский институт, 2004. — С. 99-114. * Белорусская православная церковь и современный политический режим в Беларуси // Вера — Диалог — Общение: Проблемы диалога церкви и общества: Материалы Международной богословской конференции (Москва, 29 сентября — 1 октября 2004 г.): Памяти С. С. Аверинцева: сборник. — М.: Свято-Филаретовский православно-христианский институт, 2005. — С. 431—435 * Если бы Он умер другою смертью, то что? На вопросы читателей отвечает священник Александр Шрамко, клирик храма Покрова Пресвятой Богородицы, г. Минск // Фома. 2005. — № 6 (29). — С. 42-43. * Верую, Господи, помоги моему неверию. На вопросы читателей отвечает священник Александр Шрамко, клирик храма Покрова Пресвятой Богородицы, г. Минск // Фома. 2006. — № 3 (35). — С. 54. * Ищите Встречи! На вопросы читателей журнала отвечает священник Александр Шрамко, клирик храма Покрова Пресвятой Богородицы, Минск. Фото Ольги Кирильчук // Фома. — 2006. — № 5 (37) — С. 50. * О тленном и нетленном: На вопросы читателей отвечает священник Александр Шрамко, клирик храма Покрова Пресвятой Богородицы, г. Минск // Фома. — 2006. — № 7 (39). — С. 48. * О христианских корнях прав человека (по концепции игумена Вениамина (Новика)) // Церковная наука в начале третьего тысячелетия: актуальные проблемы и перспективы развития. Материалы Международной научной конференции, Минск, 17 ноября 2017 года. — Минск: Издательство Минской духовной академии, 2018. — С. 218—221. * Компонент насилия в богослужебной практике Русской Православной Церкви // Збожжа: Зборнік міжканфесійных і міждысцыплінарных даследаванняў. — Вільня-Мінск-Смаленск, 2020. — Вып. 2: Царква і гвалт: ахвяры, агрэсары, сведкі. — С. 73–80. {{зноскі}} == Спасылкі == * [https://churchby.info Беларускі партал Царква] * [https://priestal.livejournal.com ЖЖ Аляксандра Шрамко] * [https://nashaniva.by/?c=ar&i=9969 Айцу Шрамку — 50 гадоў] * [https://budzma.by/news/aycyec-alyaksandr-shramko-u-samakiravanasci-bpts-zacikawlyeny-nye-tolki-mitrapalit-pavyel-alye-kirawnictva-byelarusi.html Айцец Аляксандр Шрамко: «У самакіраванасці БПЦ зацікаўлены не толькі мітрапаліт Павел, але кіраўніцтва Беларусі»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20201019090131/https://budzma.by/news/aycyec-alyaksandr-shramko-u-samakiravanasci-bpts-zacikawlyeny-nye-tolki-mitrapalit-pavyel-alye-kirawnictva-byelarusi.html |date=19 кастрычніка 2020 }} * [https://belsat.eu/programs/belaruskamu-svyataru-zabaranili-sluzhenne-bo-yon-znyaslaviu-belarus-tsarkvu-i-patryyarha/ Белсат. Беларускаму святару забаранілі служэнне, бо ён «зняславіў Беларусь, Царкву і Патрыярха»] * [https://naviny.by/article/20181016/1539688627-minskomu-svyashchenniku-kritikovavshemu-patriarha-kirilla-zapretili Минскому священнику, критиковавшему патриарха Кирилла, запретили служение] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20201018133530/https://naviny.by/article/20181016/1539688627-minskomu-svyashchenniku-kritikovavshemu-patriarha-kirilla-zapretili |date=18 кастрычніка 2020 }} * [https://naviny.by/article/20190427/1556356689-politik-ot-boga-pochemu-mitropolit-pavel-tak-gromko-molchit-o-krestah-v Политик от бога. Почему митрополит Павел так громко молчит о крестах в Куропатах] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20201019182916/https://naviny.by/article/20190427/1556356689-politik-ot-boga-pochemu-mitropolit-pavel-tak-gromko-molchit-o-krestah-v |date=19 кастрычніка 2020 }} * [https://www.racyja.com/hramadstva/u-kurapatakh-asvyatsili-novuyu-aleyu-kryzho/ У Курапатах асвяцілі новую алею крыжоў] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20201018090047/https://www.racyja.com/hramadstva/u-kurapatakh-asvyatsili-novuyu-aleyu-kryzho/ |date=18 кастрычніка 2020 }} * [https://charter97.org/be/news/2018/11/3/311472/ Святар Аляксандр Шрамко: Аўтакефалія павінна быць у галовах беларусаў] * [https://naviny.by/article/20191130/1575114992-svyashchenniku-kritikovavshemu-patriarha-kirilla-prodlili-na-god-zapret Священнику, критиковавшему патриарха Кирилла, продлили на год запрет на служение] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20201020111741/https://naviny.by/article/20191130/1575114992-svyashchenniku-kritikovavshemu-patriarha-kirilla-prodlili-na-god-zapret |date=20 кастрычніка 2020 }} * [https://t.me/popoffside Тэлеграм-канал «Поп вне игры»] {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Шрамко Аляксандр}} [[Катэгорыя:Святары Беларускай праваслаўнай царквы]] 479uo8irnf20ahkmu4uwyjgesxe69su 100 658977 5152254 5151732 2026-06-07T15:51:31Z NirvanaBot 40832 +1 новых 5152254 wikitext text/x-wiki {{Новы артыкул|Metal Gear Solid 3: Snake Eater|2026-06-06T17:06:43Z|ABECOME SAWYER}} {{Новы артыкул|2030 год у гісторыі кіно|2026-06-06T12:38:49Z|~2026-33464-94}} {{Новы артыкул|2029 год у гісторыі кіно|2026-06-06T12:37:40Z|~2026-33464-94}} {{Новы артыкул|Гіём Канэ|2026-06-05T13:19:51Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Тамар Новас|2026-06-05T12:26:45Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|IC3PEAK|2026-06-05T11:24:49Z|Culamar}} {{Новы артыкул|Франсуа Буае|2026-06-05T04:58:55Z|StarDeg}} {{Новы артыкул|Венсан, Франсуа, Поль і іншыя|2026-06-04T11:17:06Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Жан-Клод Брыялі|2026-06-04T05:07:28Z|StarDeg}} {{Новы артыкул|Прэстан Блэр|2026-06-01T09:25:41Z|Feeleman}} {{Новы артыкул|Лорэн Мак-Малан|2026-05-31T14:24:02Z|Feeleman}} {{Новы артыкул|Ян Шаберт|2026-05-30T22:42:03Z|Чаховіч Уладзіслаў}} <noinclude> [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Спісы новых артыкулаў паводле тэм|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 42dn1e5tzryndk39is38etc73oqcv7i 0 670525 5152571 4018890 2026-06-08T11:25:42Z Андрэй 2403 Б 152769 /* Біяграфія */ 5152571 wikitext text/x-wiki {{пісьменнік}} {{цёзкі2|Каўко}} '''Аляксей Трафімавіч Каўко''' (нар. {{ДН|28|3|1922}}, в. [[Міраслаўка]] Бярэзінскага раёна [[Мінская вобласць]] — {{ДС|23|9|2012}}) — беларускі пісьменнік. == Біяграфія == Нарадзіўся 28 сакавіка 1922 года ў вёсцы Міраслаўка Бярэзінскага раёна. У 1940—1941 навучальным годзе скончыў 10 класаў Сялібскай сярэдняй школы. Удзельнік [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайн]]ы — ваяваў з фашысцкімі захопнікамі ў складзе 208-га партызанскага палка. За баявыя заслугі ўзнагароджаны [[Ордэн Чырвонага Сцяга|ордэнамі баявога Чырвонага Сцяга]] і [[Ордэн Айчыннай вайны |Айчыннай вайны]] II ступені, медалямі «[[Партызану Айчыннай вайны]] I ступені», «[[За перамогу над Германіяй у 1941—1945 гг.]]» 3 1944 года, пасля заканчэння курсаў партыйна-савецкага актыву ў г. Мінску — на журналісцкай рабоце. Працаваў рэдактарам Жабчыцкай райгазеты, газеты палітаддзела Лагішынскай МТС, Лунінецкай раённай газеты, уласным карэспандэнтам газеты «[[Заря (газета)|Заря]]». 3 1965 года і да выхаду на пенсію працаваў рэдактарам Іванаўскай райгазеты «[[Янаўскі край (газета)|Чырвоная звязда]]». Завочна атрымаўвышэйшую адукацыю — скончыў [[ВПШ пры ЦК КПСС]]. За дасягненні ў працы ў 1971 годзе прысвоена званне «[[Заслужаны дзеяч культуры Беларусі]]». Літаратурную працу пачаў яшчэ ў час вучобы ў школе. Калі вучыўся ў 7 класе, часопіс «[[Іскры Ільіча]]» надрукаваў апавяданне «Вавёрачка». Працягваў літаратурны занятак, працуючы ў газетах. Удзельнічаў у першай пасляваеннай рэспубліканскай нарадзе маладых пісьменнікаў. Там было абмеркавана апавяданне «Піянер», якое друкавалася ў часопісе «Бярозка», а потым было ўключана ў хрэстаматыю для 4 класа «Роднае слова». За апавяданне «Васіль прыехаў» у 1952 годзе атрымаў другую прэмію на конкурсе газеты «Чырвоная змена». Яно было ўключана і ў альманах «На сонечных сцежках». У свой час высокую ацэнку калег-літаратараў атрымала апавяданне «Я і мая мама», змешчанае ў часопісе «Работніца і сялянка». Апавяданні, гумарэскі, байкі рэгулярна на працягу ўсяго жыцця друкаваліся ў часопісах [[Маладосць (часопіс)|«Маладосць»]], [[Работніца і сялянка|«Работніца і сялянка»]], [[Вожык (часопіс)|«Вожык»]], [[Родная прырода|«Родная прырода»]], у газетах [[Літаратура і мастацтва (газета)|«Літаратура і мастацтва»]], [[Звязда (газета)|«Звязда»]], [[Беларуская ніва (1925)|«Беларуская ніва»]], [[Чырвоная змена|«Чырвоная змена»]], [[Заря (газета)|«Заря»]], [[Народная трыбуна|«Народная трыбуна»]] і іншых, а таксама ў калектыўных зборніках «На сонечных сцежках», «Вожык смяецца». Член [[Саюз пісьменнікаў Беларусі (2005)|Саюза пісьменнікаў Беларусі]] (2006), член [[Беларускі саюз журналістаў]] Не стала Аляксея Трафiмавiча Каўко 23 верасня 2012 года. == Творы == Аўтар кніг: * «Смех не грэх» («Іванава, Іванаўская раённая друкарня» 2005), * «Пад гоман вогнішча»(«Іванава, Іванаўская раённая друкарня» 2007), * «Мая сцежка. Лістаючы памяць» («Іванава, Іванаўская раённая друкарня» 2011), * «Неад’емнае» («Іванава, Іванаўская раённая друкарня» 2012), Публікацыі ў літаратурных зборніках: * «Вожык смяецца» (Мінск, [[Юнацтва (выдавецтва)| выдавецтва «Юнацтва»]], 1992) * «На сонечных сцежках» (Мінск, «Юнацтва», 1994) * «Ясельда» (Іванава, «Іванаўская раённая друкарня», 2006) == Ацээнкі == Аб жыцці і творчасці аўтара пісалі: * Кніга «Памяць»: гісторыка-дакументальная хроніка Іванаўскага раёна (Мінск, БЕЛТА,2000) * «Літаратурная карта Берасцейшчыны»: навукова-папулярнае выданне (Брэст, «Брэсцкая друкарня», 2008) Артыкулы: * «Паважаны. Заслужаны,Ганаровы!»: Анатоль [[Крэйдзіч]], газета «Чырвоная звязда»(21.08.2009) * «Богатый летами, но молод душой»: Л. Хмелеўская, «Інформ-прагулка» (Лунінец, 13.05.2010) * ПРАДМОВА: «Век — як помнік»: Анатоль Крэйдзіч да кнігі «Неад’емнае»(«Іванава, Іванаўская раённая друкарня» 2012) {{DEFAULTSORT:Каўко Аляксей Трафімавіч}} [[Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі]] [[Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Іванаўскага раёна]] 1lvd8pw2qudxiqw7t686awxlrzcn13r 100 671832 5152255 5150658 2026-06-07T15:51:41Z NirvanaBot 40832 +2 новых 5152255 wikitext text/x-wiki {{Новы артыкул|Гендарная дысфарыя|2026-06-06T20:36:18Z|Ф-чан}} {{Новы артыкул|Дэднэймінг|2026-06-06T20:11:43Z|Ф-чан}} {{Новы артыкул|Жан-Клод Брыялі|2026-06-04T05:07:28Z|StarDeg}} {{Новы артыкул|Пераслед ЛГБТК-супольнасці ў Беларусі (з 2020)|2026-05-28T22:02:04Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Jay-Z|2026-05-05T09:01:38Z|Vlad Shmeklia}} {{Новы артыкул|Boots (серыял)|2025-10-18T10:45:50Z|Sensuniama}} <noinclude> [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Спісы новых артыкулаў паводле тэм|{{PAGENAME}}]] </noinclude> g8jcxh2wxm2tpdmejqd29gbx2geqa25 0 672339 5152159 5148054 2026-06-07T12:10:39Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152159 wikitext text/x-wiki {{Пісьменнік}} '''Крысціна Бандурына''' ({{ВДП}}) — беларуская [[паэтка]], [[Філалогія|філолаг]], перакладчыца<ref name=":0">{{Cite web|lang=be|url=https://taubinpoetry.com/authors-be/kryscina-banduryna/|title=Крысціна Бандурына|website=TAŬBIN|date=2024-04-27|access-date=2026-05-27}}</ref>. == Біяграфія == Вучылася ў сярэдняй школе № 9 у [[Мазыр]]ы, скончыла [[філалагічны факультэт Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Ф. Скарыны]], магістратуру [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта]]. Працавала рэдактарам аддзела паэзіі ў часопісе «[[Маладосць (часопіс)|Маладосць]]» (2017—2018). Рэдактарка інтэрнэт-часопіса сучаснай беларускай паэзіі «TAUBIN»<ref name=":0" />. Выпускніца Школы маладога літаратара «W/Rights» (аддзяленне паэзіі і перакладу, 2020). Філолаг, рэдактар, вывучала [[Беларуская мова|беларускую]] і [[Амерыканская літаратура|амерыканскую літаратуру]]. Жыве ў [[Мінск]]у. == Творчасць == Аўтарка зборніка вершаў «Homo» (2019, выдавецтва «Галіяфы») і зборніка перакладаў вершаў на рускую мову «Псалмы и сонники» (2021, выдавецкая серыя «UGAR»). Вершы перакладзены на рускую, украінскую, англійскую, нямецкую, літоўскую, чэшскую, польскую, шведскую і дацкую мовы. Таксама піша прозу. У 2016 годзе дэбютавала ў часопісе «Дзеяслоў» з апавяданнем «Гарадскія ланцужкі»<ref>''Крысціна Бандурына'', Гарадскія ланцужкі. Апавяданне // Дзеяслоў № 4 (83), ліпень-жнівень 2016. — С. 136—141. </ref>. Фіналістка конкурсу «[[Экслібрыс (прэмія)|Экслібрыс]]» імя Аляксандра Уласава (2014), удзельніца праграмы «Рэзідэнцыя маладога літаратара» (2015), фестывалю «Вершы на асфальце» (2015—2021), арганізатарка паэтычнага семінара з [[Вальжына Морт|Вальжынай Морт]] (2017), праектаў «Вершаява» і «Transformation» Фонду Роберта Боша (2017—2018). Лаўрэатка прэміі «Залаты апостраф» часопіса «Дзеяслоў» у намінацыі «Дэбют» (2016). == Бібліяграфія == * «Homo». Мн.: Галіяфы, 2019. * «Псалмы и сонники». М.: UGAR, 2021. * «Самае трывожнае лета». Візенбург/Марк (Германія): Hochroth, 2023. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * {{Cite web|lang=ru-RU|url=http://dalina.by/dolinu-angelov-posetila-poet-redaktor-kristina-bandurina/|title=Долину Ангелов посетила поэт, редактор Кристина Бандурина {{!}} Даліна Анёлаў|website=Даліна Анёлаў|access-date=2026-05-27|archive-date=22 чэрвеня 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210622223708/http://dalina.by/dolinu-angelov-posetila-poet-redaktor-kristina-bandurina/|url-status=dead}} {{ref-ru}} * {{Cite web|url=https://www.nlb.by/content/news/blog-professionalnogo-chitatelya/homo-sum-sbornik-stikhov-kristiny-bandurinoy/|title=Homo sum: сборник стихов Кристины Бандуриной|website=Национальная библиотека Беларуси|access-date=2026-05-27|archive-date=11 мая 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210511021043/https://www.nlb.by/content/news/blog-professionalnogo-chitatelya/homo-sum-sbornik-stikhov-kristiny-bandurinoy/|url-status=dead}} {{ref-ru}} * https://gomel.today/2020/11/25/288818.html {{ref-ru}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Бандурына Крысціна}} [[Катэгорыя:Паэты Беларусі]] [[Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты]] tt0pgqp7laxjr06oknl150xcff2jtcb 0 672685 5152574 5032030 2026-06-08T11:27:57Z DzBar 156353 Дыскаграфія 5152574 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Бекман}} {{Музыкант}} '''Пі Мары Элізабэт Ульрыка Бекман Венборн''' ({{lang-sv|Py Marie Elisabet Ulrika Bäckman Wennborn}}; {{ВД-Прэамбула}}) — шведская аўтарка песень і выканаўца поп-музыкі, аўтарка музыкі для мюзіклаў і кіно. Яна таксама грае на фартэпіяна і губным гармоніку. == Біяграфія == Нарадзілася 5 ліпеня 1948 года ў палацы [[Палац Карлберг|Карлберг]] у [[Сольна (камуна)|Сольне]], але вырасла ў [[Іггесунд]]зе ў [[Хельсінгленд]]зе. Пачала сваю кар’еру ў дзевяцігадовым узросце, калі выступіла ў гастрольнай радыёпраграме. Пасля гэтага ёй патэлефанаваў [[Ленарт Хайланд]] і запрасіў яе ў Стакгольм, дзе яна дэбютавала на тэлебачанні (праграма [[Stora famnen (тэлеперадача)|Stora famnen]] 1957 года). Пасля тэлевізійнага выступу гастралявала і спявала песні ў розных кутках краіны. У падлеткавым узросце пачала больш цікавіцца рок-музыкай. У 1973 годзе пачала гастролі з рок-гуртом [[NQB]]. У другой палове 1970-х і 1980-х гадоў супрацоўнічала са сваім сужыцелем [[Дэн Хайландэр|Дэнам Хайландэрам]]. Пасля расколу гурта ў 1988 годзе працягвала працаваць як сольная выканаўца. За сваю сольную кар’еру працавала з такімі прадзюсарамі, як [[Кларэнс Эфверман]] (былы ўдзельнік гурта «Raj Montana Band») і [[Матс Вестэр]] і [[Мікаэл Венборн]], за якім яна таксама была замужам. Акрамя сольнай кар’еры актыўна выступала як аўтарка песень і супрацоўнічала з шэрагам мастакоў. Напісала «Stad i ljus», з якім [[Томі Чэрберг]] выйграў шведскі «[[Melodifestivalen]]» у 1988 годзе. У 1993 годзе пачалося супрацоўніцтва з Матсам Вестэрам, з якім быў створаны гурт «[[Nordman (музычны гурт)|Nordman]]», дзе была капірайтарам з самага пачатку і да расколу групы ў 1998 годзе. Аднак пры ўз’яднанні гурта «Nordman» у 2005 годзе яна адмовілася працягваць супрацоўніцтва і была заменена [[Дэн Атлеруд|Дэнам Атлерудам]]. У 2010 годзе яна зноў вярнулася да супрацоўніцтва з гуртом «Nordman» і прыняла ўдзел у запісе іх новага альбома «Korsväg». == Дыскаграфія == === Студыйныя альбомы === * 1979 – ''Let it Ride'' * 1981 – ''Hard Wind Blows'' * 1983 – ''Sista föreställningen'' (with Raj Montana Band) * 1984 – ''Kvinna från Tellus'' (with Raj Montana Band) * 1986 – ''Narrarna dansar'' * 1987 – ''Natt 1001'' * 1991 – ''I rosornas tid'' * 2006 – ''När mörkret faller'' * 2010 – ''P20Y10'' === Канцэртныя альбомы === * 1982 – ''Belle De Jour'' (with Raj Montana Band) * 1984 – ''Tele-Gram Långt Farväl'' (with Raj Montana Band) * 2008 – ''Sånger från jorden till himmelen'' === Зборнікі === * 1997 – ''Hits! 1980-97'' (with Raj Montana Band) * 1998 – ''Svenska popfavoriter - 15 hits'' (with Raj Montana Band) * 2000 – ''Spotlight'' == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == {{Commons}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Швецыі]] ct625fmyoty67lced08elrmcgnziiuc 0 673154 5152566 4274919 2026-06-08T11:19:26Z DzBar 156353 Дыскаграфія 5152566 wikitext text/x-wiki {{Асоба}} '''Іда Аманда «Максіда» Марак''' ({{lang-sv|Ida Amanda «Maxida» Märak}}, нар. {{ДН|17|9|1988}} года) — шведска-саамская выканаўца ў жанры ёйк і [[хіп-хоп]], [[актрыса]] і актывістка. == Біяграфія == Максіда — ёйк-спявачка, яе дзед Юхан Марак ({{lang-sv|Johan Märak}}) — таксама выканаўца песень у гэтым жанры. Марак з’яўляецца праваабаронцам народа [[саамы]]. Прымала актыўны ўдзел у пратэстах супраць шахтнага будаўніцтва ў горадзе Калак, [[Лапландыя]], у тым ліку запісала ў 2014 годзе сумесны альбом «Mountain Songs and other Stories» з шведскім блюграс-гуртом Downhill Bluegrass Band. У 2014 годзе яна прыняла ўдзел у перадачы шведскага тэлебачання Sápmi Sessions, мэтай якой з’яўляецца прасоўванне саамскага культуры; у рамках праграмы Максіда аб’ядналася з рэперам Aki і рэгі-гуртом King Fari Band. У тым жа годзе ёй была прысуджана моладзевая стыпендыя саамскай таварыства Såhkie Umeå «за высокую мастацкую якасць і стылёвае разнастайнасць, якія смела спалучаюцца з глыбокай сацыяльнай прыхільнасцю будучыні саамскай культуры». У 2014 годзе ўдзельнічала ў якасці актрысы і прадзюсара музыкі ў радыёпастаноўцы «Dagbok från Gallok» (Дзённік Галака) Шведскага радыё. Разам з сястрой Тымімі Марак выступала з канцэртамі «Under asfalten ett fjäll» (Пад асфальтам гара), праект быў таксама палітычна афарбаваны. У 2015 годзе сумесна з Mando Diao запісала песню-гімн «Love Last Forever» Чэмпіянату свету па лыжных відах спорту, які праходзіў у шведскім [[Фалун]]е. У 2017 годзе супрацоўнічала з футбольным клубам «Эстэрсунд», у тым ліку кіравала яго культурнымі мерапрыемствамі, тэмай якіх была культура саамаў. У сакавіку 2018 года выступіла з уласнай аранжыроўкай папулярнай песні [[Сара Леандэр|Сары Леандэр]] «Vill ni se en stjärna?» (Хочаце ўбачыць зорку?) У антракце «Другога шанцу» конкурсу Melodifestivalen 2018. == Дыскаграфія == '''Студыйныя альбомы''' * ''Mountain Songs and Other Stories'' (з ''Downhill Bluegrass Band'') (2014) * ''Utopi'' ''(2019)'' * ''Anekdot'' ''(2024)'' '''Міні-альбомы''' * ''1'' ''(2016)'' * ''5'' ''(2017)'' * ''Ärr'' ''(2019)'' * ''Så mycket bättre 2021 – Tolkningarna'' ''(2021)'' * ''Arvet'' ''(2022)'' {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{ізаляваны артыкул}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Акцёры Швецыі]] [[Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Швецыі]] [[Катэгорыя:Хіп-хоп-выканаўцы Швецыі]] 2smcwcamkyknnxgtxlj4p20ieuvqr8y 14 674594 5152473 3822722 2026-06-08T06:37:00Z DzBar 156353 выдалена [[Катэгорыя:Песні]]; дададзена [[Катэгорыя:Песні паводле жанраў]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5152473 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Песні паводле жанраў|Рок-н-рол]] [[Катэгорыя:Рок-н-рол]] qr1wyuuo1f12d6aco4yd1qt8dzma6qz 0 678740 5152582 4082759 2026-06-08T11:50:34Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152582 wikitext text/x-wiki {{Этнічная група| group = Лепча<br /> ᰛᰩᰵᰀᰪᰱ | image = [[Выява:Detail, Lepcha peasants, aboriginal, Sikhim (NYPL b13409080-1125284) (cropped).tiff|300px]] | caption = <div style="background-color:#fee8ab">Фота [[1868]] г.<small> | poptime = 81800 | popplace = [[Індыя]], [[Бутан]], [[Непал]] | langs = лепча | rels = [[будызм]] | related = [[бхотыя]], [[кіраты]], [[лімбу]], [[магары]] }} '''Лепча''', або '''ронгкап''' (саманазва: ᰛᰩᰵᰀᰪᰱ, літаральна «дзеці [[даліна|далін]]») — [[народ]], карэннае насельніцтва паўднёвых [[Гімалаі|Гімалаяў]]. Насяляюць [[Сікім]] у [[Індыя|Індыі]], суседнія раёны [[Непал]]а і [[Бутан]]а. Агульная колькасць (2021 г.) — 81 800 чалавек<ref>[https://joshuaproject.net/people_groups/13041 Rongkup]</ref>. == Паходжанне == Лепча адносяцца да [[Сіна-тыбецкія мовы|сіна-тыбецкай]] групы народаў. Доўгі час даследчыкі лічылі іх нашчадкамі перасяленцаў з суседняга [[Тыбет]]а, якія з'явіліся на поўдні [[Гімалаі|Гімалаяў]] раней за [[бхотыя]]. Аднак вывучэнне іх [[мова|мовы]] паказала, што яна бліжэй да моў [[кіраты|кіратаў]] і горных народаў паўночнага ўсходу [[Індыя|Індыі]], чым да [[Тыбецкая мова|тыбецкай]]. Мяркуецца, што старажытныя продкі лепча мігрыравалі на поўдзень праз тэрыторыю сучаснай [[М'янма|М'янмы]], а потым паступова рушылі на захад пакуль не апынуліся на сучаснай населенай імі тэрыторыі. Самі лепча лічаць сябе спрадвечнымі тубыльцамі [[Сікім]]а і называюць сябе '''ронгкап''', «дзецьмі [[даліна|далін]]». Больш распаўсюджаная назва '''лепча''' з'яўляецца [[экзонім]]ам, паходзіць ад [[непал]]ьскай мянушкі людзей, што размаўляюць невыразна. == Мова == Родная мова лепча адносіцца да [[Сіна-тыбецкія мовы|сіна-тыбецкай]] групы моў. У [[XVII]] стагоддзі [[будызм|будысцкі]] манах Тыкунг Менсалонг склаў [[пісьмо]]васць лепча на аснове [[Тыбецкае пісьмо|тыбецкага пісьма]]. З [[1845]] года еўрапейскія місіянеры друкавалі на ёй [[кніга|кнігі]]. У нашы дні мова лепча з’яўляецца адной з афіцыйных моў [[Сікім]]а, вывучаецца ў школах. Аднак вобласць яе ўжывання скарачаецца. [[ЮНЕСКА]] разглядае яе як адну з моў, што мае пагрозу знікнення<ref>[http://www.unesco.org/languages-atlas/en/atlasmap/language-id-440.html http://www.unesco.org/languages-atlas/en/atlasmap/language-id-440.html]</ref>. {{зноскі}} == Спасылкі == * [https://www.encyclopedia.com/humanities/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/lepchas Lepchas — Encyclopedia.com] * [http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/bot/pdf/bot_1982_02_03.pdf The Lepchas of Sikkim] * [http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/bot/pdf/bot_2007_01-02_04.pdf VANISHING LEPCHA] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210303091124/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/bot/pdf/bot_2007_01-02_04.pdf |date=3 сакавіка 2021 }} * [http://14.139.206.50:8080/jspui/bitstream/1/2991/1/The%20Lepchas%2C%20from%20legends%20to%20present%20day.pdf The Lepchas: From Legends to the Present Day] {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Народы Азіі]] [[Катэгорыя:Народы Індыі]] [[Катэгорыя:Народы Непала]] [[Катэгорыя:Народы Бутана]] lc1vqtvyl58yz1zte9zt5uc0tj6qibc 0 681453 5152570 5056017 2026-06-08T11:24:49Z DzBar 156353 /* Дыскаграфія */ дапаўненне 5152570 wikitext text/x-wiki {{Музыкант}} {{цёзкі2|Герасімовіч}} '''Рыта Дакота''', сапраўднае імя — '''Маргарыта Сяргееўна Герасімовіч''' (нар. [[9 сакавіка]] [[1990]], [[Мінск]]) — расійская і беларуская спявачка, кампазітар і аўтар-выканаўца. == Біяграфія == Нарадзілася [[9 сакавіка]] [[1990|1990 года]] ў [[Мінск]]у. Бацька: Сяргей Герасімовіч — інжынер гуказапісу; маці: Святлана Герасімовіч — выхавальніца ў дзіцячым садку. === Пачатак музычнай кар’еры === У 5 гадоў пачала займацца музыкай<ref name=":0">{{Cite web|url=http://music.fromby.net/article/1766/|title=«Тузін. Перазагрузка». Дакота|first=|last=ТГ|date=2009-06-12|publisher=[[Tuzin.fm]]|accessdate=2020-04-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110826030058/http://music.fromby.net/article/1766/|archivedate=2011-08-28}}</ref>. Калі Рыце споўнілася 7 гадоў, мама запісала яе ў музычную школу. Педагогі вызначылі Рыту ў клас фартэпіяна, а тэхніку вакалу яна вывучала самастойна, запісаўшыся ў школьны хор. Ездзіла на розныя конкурсы і фестывалі, перамагла ў конкурсе «<span lang="be" style="font-style:italic;">Квітней, Беларусь</span>». У 10 гадоў напісала сваю першую песню. У 2004 годзе Рыта пачала пісаць песні для ўласнага панк-гурта<ref name=":0"/>. Скончыўшы школу, Рыта збіралася паступіць у [[Мінскі дзяржаўны музычны каледж імя М. І. Глінкі|музычны каледж імя М. І. Глінкі]], але перадумала і паступіла ў студыю вакалу «Фортэ» ў [[Мінск]]у. У той жа час Рыта захапілася [[графіці]] і вучылася маляваць. Тады ў Мінску гасцявалі графітнікі з [[Партугалія|Партугаліі]], яны ўбачылі малюнкі спявачкі і апісалі іх як «дакотат», якое перакладаецца як «шматграннасць». Так з’явіўся псеўданім Дакота. Рыта атрымала вышэйшую адукацыю ва [[Усерасійскі дзяржаўны інстытут кінематаграфіі імя С. А. Герасімава|УДІКу]]<ref>{{Cite web|url=https://vgik.info/|title=ВГИК: Творческая жизнь|publisher=vgik.info|accessdate=2020-01-15}}</ref> па спецыяльнасці гукарэжысёр. [[Файл:Влад_Соколовский_и_Рита_Дакота_на_Видфест_2018_в_СПб.jpg|міні| Улад Сакалоўскі і Рыта Дакота на Видфест 2018 у Санкт-Пецярбургу]] У 2005 годзе прыняла ўдзел у беларускім музычным конкурсе «Зорны дыліжанс». === «Фабрыка зорак» === У 2007 годзе 17-гадовая Рыта прыехала з [[Мінск]]а на маскоўскі кастынг сезона «Фабрыка зорак». Дзяўчына марыла не пра ўласны удзел, а ёй хацелася паказаць дыскі са сваёй музыкай вядомым расійскім прадзюсарам. Рыту запрасілі ўдзельнічаць у конкурсным адборы, і яна не адмовілася і паспяхова прайшла кастынг. На ўсіх этапах праекта Дакота выконвала свае ўласныя песні, і пісала кампазіцыі для калег па праекце. Хітом стала песня «Спички», якую з Інтэрнэту спампавалі больш за мільён разоў. На праекце Рыта пазнаёмілася з будучым мужам Уладам Сакалоўскім. === Сольны праект === Пасля завяршэння праекта Рыта знікла з тэлеэкранаў, таму што спяваць чужыя песні яна не хацела і марыла стаць «спеўным аўтарам». Арганізавала свой рок-гурт Monroe, з якім яна выступала на музычных фестывалях «Нашествие» і «Kubana». Яе песні пачалі купляць вядомыя выканаўцы — Ёлка, Зара, [[Святлана Сяргееўна Лабада|Святлана Лабада]]. Рыта з’яўляецца сааўтарам трэка «Твои глаза». У 2015 годзе выканаўца прыняла ўдзел у праекце «Главная сцена»<ref>{{Cite web|url=https://www.vokrug.tv/person/show/rita_dakota/|title=Рита Дакота: фото, биография, фильмография, новости - Вокруг ТВ.|publisher=Вокруг ТВ|lang=en|accessdate=2020-01-15}}</ref> на канале «[[Расія-1]]» і з аўтарскімі кампазіцыямі выйшла ў паўфінал конкурсу. Яе настаўнікам на праекце стаў вядомы прадзюсар<ref>{{Cite web|url=https://drobysh.com/|title=Виктор Дробыш: продюсерский центр и музыкальный лейбл.|lang=ru|accessdate=2020-01-15}}</ref> Віктар Дробыш. У 2016 годзе Рыта Дакота запісала трэк «Полчеловека». У 2023 годзе Рыта Дакота з’ехала ў [[ЗША]]. Паводле слоў спявачкі, пераезд планаваўся як часовы, але пасля яго ёй негалосна забаранілі выступаць у Расіі<ref>[https://www.intermedia.ru/news/396986 Рита Дакота рассказала о запрете выступать в России]</ref>. === Псеўданім === Выступае Маргарыта пад псеўданімам «Дакота», што ў перакладзе з партугальскага сленгу азначае «шматгранная, незвычайная». == Асабістае жыццё == Былы муж — Улад Сакалоўскі, з якім удзельнічала разам у праекце «Фабрыка зорак-7». Ёсць дачка Мія<ref>[http://www.loveradio.ru/new/95340.htm Влад Соколовский показал трогательный снимок с дочерью] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210422203403/http://www.loveradio.ru/new/95340.htm |date=22 красавіка 2021 }}</ref> . == Дыскаграфія == ==== Студыйныя альбомы ==== * Стаи Китов (2020) ==== Міні-альбомы ==== * ''Sat Nam'' (2022) ==== Сінглы ==== * Спички (2008) * Полчеловека (2016) * Боюсь, что да (2017) * Кто (2017) * Нежность (2018) * Цунами (2018) * Новые линии (2019) * Не умеешь любить (2019) * Мантра (2019) * <nowiki>#</nowiki>Фиолет (feat. Каця Коўская) (2019) * Застрелить (2019) * Электричество (2020) * Косуха (2020) * Уходи (2020) * Колыбельная (2020) * Карандаш (2021) * Бросил курить (2021) * Лифт (2022) * Кончится лето (2023) * Ностальгия (2023) * Куда глаза горят (2024) * Терпишь (2024) * Я у себя есть (2025) ==== Удзел на альбоме іншых выканаўцаў ==== * [[Schokk]] — «Старый Хлам» («Спички») * [[ST1M]] — «Неизданное» («Рядом с тобой») * [[L’One]] — «Одинокая вселенная» («Музыка. Счастье. Любовь») ==== Удзел у зборніках ==== * «[[Тузін. Перазагрузка]]» (2009), трэк «Запалкі» * ''«Трибьют t.A.T.u. „200 по встречной“»'' (2021), трэк «Sacrifice» == Відэакліпы == {| class="wikitable" ! style="background:#B0C4DE;" |Год ! style="background:#B0C4DE;" |Кліп ! style="background:#B0C4DE;" |Рэжысёр (ы) ! style="background:#B0C4DE;" |Альбом |- | rowspan="2" |2015 |Перчатки | rowspan="2" |Star pro | rowspan="2" {{N/A|без альбома}} |- |Первая Зима |- |2016 |Полчеловека | rowspan="2" |Карына Кандэль |Стаи китов |- |2017 |Кто | rowspan="5" {{N/A|без альбома}} |- | rowspan="2" |2018 |Нежность |Аліна Пязок |- |Цунами | rowspan="2" |Карына Кандэль |- | rowspan="2" |2019 |Новые линии |- |Мантра |Рыта Дакота |- | rowspan="3" |2020 |Электричество | rowspan="2" |Карына Кандэль | rowspan="3" |Стаи китов |- |Армагеддон |- |Рубашка |Лекс Пронін |} {{Зноскі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Дакота Рыта}} [[Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Расіі]] [[Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Артыстычныя псеўданімы]] f6f6y3hssoyvij0xm6jfl9iic0r9s46 0 685396 5152394 3903492 2026-06-07T22:03:39Z Цімур 27525 5152394 wikitext text/x-wiki {{Картка:Альбом |Вокладка=The Beatles, Revolver (Logo).png }} '''«Revolver»''' — сёмы [[студыйны альбом]] рок-гурта «[[The Beatles]]», выпушчаны 5 жніўня 1966 года. У храналогіі амерыканскіх выданняў, якія рыхтуюцца кампаніяй [[Capitol Records]], ''Revolver'' быў адзінаццатай кружэлкай гурта, выдадзенай у ЗША 8 жніўня 1966 года. У амерыканскае выданне не ўвайшлі песні «[[I’m Only Sleeping]]», «[[And Your Bird Can Sing]]» і «[[Dr. Robert]]», ужо выпушчаныя 20 чэрвеня 1966 года ў альбоме ''[[Yesterday and Today]]''. Адначасова з кружэлкай ''Revolver'' у продаж паступіў [[сінгл]] «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]» / «[[Eleanor Rigby]]». Гурт распачаў студыйную працу 6 красавіка, пачаўшы з запісу песні «[[Tomorrow Never Knows]]». Апошняй для альбома ''Revolver'' была створана «[[She Said, She Said]]». Усе кампазіцыі запісваліся ў студыі [[Эбі-Роўд (студыя)|Эбі-Роўд]] у [[Лондан]]е. [[Музычны прадзюсар|Музычным прадзюсарам]] і гукарэжысёрам, як і ў папярэдніх работах The Beatles, быў [[Джордж Генры Марцін|Джордж Марцін]], а новым гукааператарам стаў [[Джэф Эмерык]]. Да запісу некалькіх песень былі прыцягнуты пабочныя музыканты: струнны ансамбль для музычнага суправаджэння «[[Eleanor Rigby]]»; Аніл Бхагват, які сыграў на барабанах [[табла]] для песні «[[Love You To]]»; [[Валторна|валтарніст]] Алан Сівіл, які прыняў удзел у запісе «[[For No One]]»; трое [[Труба|трубачоў]] і двое [[саксафон|саксафаністаў]] для выканання партыі [[Духавыя музычныя інструменты|духавых інструментаў]] у песні «[[Got to Get You into My Life]]». Неўзабаве пасля жнівеньскага рэлізу ў 1966 годзе альбом узначаліў [[хіт-парад]]ы і ўтрымліваў першую пазіцыю на працягу сямі тыдняў у Вялікабрытаніі і на працягу шасці тыдняў у ЗША<ref name="us-lp-revolver" />. Крытыкамі было адзначана наватарства The Beatles: новыя метады гуказапісу, эксперыменты з музычнымі стылямі, пашырэнне тэматыкі тэкстаў песень. ''Revolver'' з прыкметным пастаянствам залічваўся ў розныя спісы лепшых запісаў [[XX стагоддзе|ХХ стагоддзя]], зазнаў мноства перавыданняў, на песні з гэтага альбома створана больш за 270 [[Кавер-версія|кавер-версій]]. Паводле [[Амерыканская асацыяцыя кампаній гуказапісу|Амерыканскай асацыяцыі кампаній гуказапісу]] альбом неаднаразова [[Сертыфікацыя RIAA|сертыфікаваны]] як мультыплацінавы<ref name="RIAA" />. == Спіс кампазіцый == {{Track listing | headline = Бок А | extra_column = Lead vocals | title1 = [[Taxman]] | note1 = * | extra1 = Harrison | length1 = 2:36 | title2 = [[Eleanor Rigby]] | extra2 = McCartney | length2 = 2:11 | title3 = [[I'm Only Sleeping]] | extra3 = Lennon | length3 = 2:58 | title4 = [[Love You To]] | note4 = * | extra4 = Harrison | length4 = 3:00 | title5 = [[Here, There and Everywhere]] | extra5 = McCartney | length5 = 2:29 | title6 = [[Yellow Submarine (song)|Yellow Submarine]] | extra6 = Starr | length6 = 2:40 | title7 = [[She Said She Said]] | extra7 = Lennon | length7 = 2:39 | total_length = 18:33 | all_writing = | title8 = | length8 = | title9 = | length9 = | title10 = | length10 = }} {{Track listing | headline = Бок В | extra_column = Lead vocals | title1 = [[Good Day Sunshine]] | extra1 = McCartney | length1 = 2:08 | title2 = [[And Your Bird Can Sing]] | extra2 = Lennon | length2 = 2:02 | title3 = [[For No One]] | extra3 = McCartney | length3 = 2:03 | title4 = [[Doctor Robert]] | extra4 = Lennon | length4 = 2:14 | title5 = [[I Want to Tell You]] | note5 = * | extra5 = Harrison | length5 = 2:30 | title6 = [[Got to Get You into My Life]] | extra6 = McCartney | length6 = 2:31 | title7 = [[Tomorrow Never Knows]] | extra7 = Lennon | length7 = 3:00 | total_length = 16:28 | all_writing = | title8 = | length8 = | title9 = | length9 = | title10 = | length10 = }} == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [http://www.lastfm.ru/music/The+Beatles/Revolver Revolver] на сайце [[Last.fm]] * [http://www.discogs.com/Beatles-Revolver/master/45284 Revolver] на сайте [[Discogs]]{{ref|en}} * ''[http://www.beatlesbible.com/albums/revolver/ Revolver]''{{ref|en}} — информация об альбоме в "Библии The Beatles" * [lib.ru/SONGS/BEAT/beat13.txt Тексты песен альбома ''Revolver'']{{-}}{{-}} * [https://vz.ru/opinions/2021/8/5/1112271.html Как «Револьвер» вышиб мозги американской молодежи]<!-- 55 лет назад, 5 августа 1966 года, вышел культовый альбом группы The Beatles «Revolver», который сами музыканты называли одним из лучших в своей дискографии. --> // [[Взгляд (интернет-газета)|Взгляд]], 5 августа 2021 {{навігацыя}} {{commons}} {{вонкавыя спасылкі}} {{The Beatles}} [[Катэгорыя:Альбомы 1966 года]] [[Катэгорыя:Альбомы The Beatles]] k5jnpiw3slmtulxw64j5hlpn1vudy4s 5152397 5152394 2026-06-07T22:06:39Z Цімур 27525 5152397 wikitext text/x-wiki {{Картка:Альбом |Вокладка=The Beatles, Revolver (Logo).png }} '''«Revolver»''' — сёмы [[студыйны альбом]] рок-гурта «[[The Beatles]]», выпушчаны 5 жніўня 1966 года. У храналогіі амерыканскіх выданняў, якія рыхтуюцца кампаніяй [[Capitol Records]], ''Revolver'' быў адзінаццатай кружэлкай гурта, выдадзенай у ЗША 8 жніўня 1966 года. У амерыканскае выданне не ўвайшлі песні «[[I’m Only Sleeping]]», «[[And Your Bird Can Sing]]» і «[[Dr. Robert]]», ужо выпушчаныя 20 чэрвеня 1966 года ў альбоме ''[[Yesterday and Today]]''. Адначасова з кружэлкай ''Revolver'' у продаж паступіў [[сінгл]] «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]» / «[[Eleanor Rigby]]». Гурт распачаў студыйную працу 6 красавіка, пачаўшы з запісу песні «[[Tomorrow Never Knows]]». Апошняй для альбома ''Revolver'' была створана «[[She Said, She Said]]». Усе кампазіцыі запісваліся ў студыі [[Эбі-Роўд (студыя)|Эбі-Роўд]] у [[Лондан]]е. [[Музычны прадзюсар|Музычным прадзюсарам]] і гукарэжысёрам, як і ў папярэдніх работах The Beatles, быў [[Джордж Генры Марцін|Джордж Марцін]], а новым гукааператарам стаў [[Джэф Эмерык]]. Да запісу некалькіх песень былі прыцягнуты пабочныя музыканты: струнны ансамбль для музычнага суправаджэння «[[Eleanor Rigby]]»; Аніл Бхагват, які сыграў на барабанах [[табла]] для песні «[[Love You To]]»; [[Валторна|валтарніст]] Алан Сівіл, які прыняў удзел у запісе «[[For No One]]»; трое [[Труба|трубачоў]] і двое [[саксафон|саксафаністаў]] для выканання партыі [[Духавыя музычныя інструменты|духавых інструментаў]] у песні «[[Got to Get You into My Life]]». Неўзабаве пасля жнівеньскага рэлізу ў 1966 годзе альбом узначаліў [[хіт-парад]]ы і ўтрымліваў першую пазіцыю на працягу сямі тыдняў у Вялікабрытаніі і на працягу шасці тыдняў у ЗША. Крытыкамі было адзначана наватарства The Beatles: новыя метады гуказапісу, эксперыменты з музычнымі стылямі, пашырэнне тэматыкі тэкстаў песень. ''Revolver'' з прыкметным пастаянствам залічваўся ў розныя спісы лепшых запісаў [[XX стагоддзе|ХХ стагоддзя]], зазнаў мноства перавыданняў, на песні з гэтага альбома створана больш за 270 [[Кавер-версія|кавер-версій]]. Паводле [[Амерыканская асацыяцыя кампаній гуказапісу|Амерыканскай асацыяцыі кампаній гуказапісу]] альбом неаднаразова [[Сертыфікацыя RIAA|сертыфікаваны]] як мультыплацінавы. == Спіс кампазіцый == {{Track listing | headline = Бок А | extra_column = Lead vocals | title1 = [[Taxman]] | note1 = * | extra1 = Harrison | length1 = 2:36 | title2 = [[Eleanor Rigby]] | extra2 = McCartney | length2 = 2:11 | title3 = [[I'm Only Sleeping]] | extra3 = Lennon | length3 = 2:58 | title4 = [[Love You To]] | note4 = * | extra4 = Harrison | length4 = 3:00 | title5 = [[Here, There and Everywhere]] | extra5 = McCartney | length5 = 2:29 | title6 = [[Yellow Submarine (song)|Yellow Submarine]] | extra6 = Starr | length6 = 2:40 | title7 = [[She Said She Said]] | extra7 = Lennon | length7 = 2:39 | total_length = 18:33 | all_writing = | title8 = | length8 = | title9 = | length9 = | title10 = | length10 = }} {{Track listing | headline = Бок В | extra_column = Lead vocals | title1 = [[Good Day Sunshine]] | extra1 = McCartney | length1 = 2:08 | title2 = [[And Your Bird Can Sing]] | extra2 = Lennon | length2 = 2:02 | title3 = [[For No One]] | extra3 = McCartney | length3 = 2:03 | title4 = [[Doctor Robert]] | extra4 = Lennon | length4 = 2:14 | title5 = [[I Want to Tell You]] | note5 = * | extra5 = Harrison | length5 = 2:30 | title6 = [[Got to Get You into My Life]] | extra6 = McCartney | length6 = 2:31 | title7 = [[Tomorrow Never Knows]] | extra7 = Lennon | length7 = 3:00 | total_length = 16:28 | all_writing = | title8 = | length8 = | title9 = | length9 = | title10 = | length10 = }} == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [http://www.lastfm.ru/music/The+Beatles/Revolver Revolver] на сайце [[Last.fm]] * [http://www.discogs.com/Beatles-Revolver/master/45284 Revolver] на сайце [[Discogs]]{{ref|en}} * ''[http://www.beatlesbible.com/albums/revolver/ Revolver]''{{ref|en}} — інфармацыя пра альбом у "Бібліі The Beatles" * [http://www.lib.ru/SONGS/BEAT/beat13.txt Тэксты песень альбома ''Revolver'']{{-}}{{-}} * [https://vz.ru/opinions/2021/8/5/1112271.html Как «Револьвер» вышиб мозги американской молодежи]<!-- 55 лет назад, 5 августа 1966 года, вышел культовый альбом группы The Beatles «Revolver», который сами музыканты называли одним из лучших в своей дискографии. --> // Взгляд, 5 жніўня 2021 {{навігацыя}} {{commons}} {{вонкавыя спасылкі}} {{The Beatles}} [[Катэгорыя:Альбомы 1966 года]] [[Катэгорыя:Альбомы The Beatles]] g0iuu7qsdq7kic9jzvny4s7rryjlm7t 0 687313 5152404 5009852 2026-06-07T23:08:38Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152404 wikitext text/x-wiki '''Кінатэатры ў [[Віцебск]]у''' існуюць з [[1905]] года. На [[2022]] год у Віцебску працуе 2 кінатэатра, абодва падкантрольныя дзяржаўнай структуры УП «Кінавідэапракат» Віцебскага аблвыканкама<ref>{{Cite web|url=https://www.kino.vitebsk.by/kinovideoprokat.html|title=Унитарное предприятие ”Киновидеопрокат“|lang=ru|access-date=2021-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20210917181532/https://www.kino.vitebsk.by/kinovideoprokat.html|archive-date=17 верасня 2021|url-status=dead}}</ref>. == Гісторыя == <div style="float:right;margin:0 0 .5em 1em;" class="toccolours"> '''Колькасць<br>кінатэатраў<br>па гадах:''' {| cellpadding=2 |- | 1917 | bgcolor="#00FF00"|6 |- | 1924 | bgcolor="#00FF00"|3 |- | 1940 | bgcolor="#00FF00"|3 |- | 2021 | bgcolor="#00FF00"|2 |} </div> Першы кінасеанс у Віцебску адбыўся ў [[1898]] годзе. Першы кінатэатр адкрыўся ў [[1905]] годзе («Рэкорд», цяпер — «Дом кіно»)<ref name=":vk1">{{Cite web|url=https://vkurier.info/gde-v-vitebske-naxodilis-11-kinoteatrov-i-pochemu-oni-byli-osobennye/|title=Где в Витебске находились 11 кинотеатров и почему они были особенные|lang=ru |publisher=Витебский курьер|access-date=2021-09-17|url-status=live}}</ref>. У 1910-х гадах у Віцебску працавала 6 кінатэатраў – «Рэкорд», «Адэон», «Кіно-Арс», «Ілюзіён», «Гігант» і «Мастацкі». Пасля [[Кастрычніцкая рэвалюцыя|Кастрычніцкай рэвалюцыі]] ўсе кінатэатры былі нацыяналізаваны<ref name=":vk2">{{Cite web|url=https://vkurier.by/127804?amp=1|title=Интересные факты из истории кинематографа в Витебске сто лет назад|lang=ru |publisher=Витебский курьер|access-date=2021-09-17|url-status=live}}</ref>. У кастрычніку [[1921]] года «Рэкорд» быў перайменаваны ў «Спартак». На базе кінатэатра «Ілюзіён» у [[1923]] годзе быў адкрыты кінатэатр «Пралеткіно»<ref name=":vk2" />. У [[1924]] годзе ў рэспубліканскі трэст «[[Беларусьфільм|Белдзяржкіно]]» перададзеныя кінатэатры «Пралеткіно» і «Мастацкі». Пры гэтым кінатэатр «Спартак» падпарадкоўваўся іншай арганізацыі - «Савкіно». З [[1927]] года ў кінатэатрах Віцебска пачалі нумараваць месцы для гледачоў<ref name=":vk1" />. У [[1930]] годзе ў Віцебску ў будынку «Пралеткіно» адкрыўся першы Дзіцячы кінатэатр імя Макса Гельца. Пад рознымі назвамі ён праіснаваў да [[1941]] года<ref name=":vk2" />. У красавіку [[1932]] года ў «Мастацкім» (пазней у гэтым жа годзе ён быў перайменаваны ў «Першае мая») адбыўся першы кінасеанс з гукам<ref name=":vk2" />. Некаторы час у будынку былой сінагогі на вул. Валадарскага (цяпер - вул. Суворава) ў Віцебску працаваў чырвонаармейскі кінатэатр<ref name=":vk1" />. У [[1940]] годзе у горадзе працавала 3 кінатэатра: «Спартак», «Пралеткіно» і «Першае мая». А пасля завяршэння [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]] ў Віцебску працаваў толькі 1 кінатэатр – «Спартак». У [[1948]] годзе адкрыты кінатэатр «Зара», а ў [[1958]] — «Дружба», «Зеніт», «Кастрычнік» (будаўніцтва вялося з [[1954]] года)<ref>{{Cite web|url=https://vkurier.info/5-faktov-o-kinoteatre-oktyabr-v-vitebske-a-vy-pomnite-takoj/|title=«Октябрь» в Витебске. А вы помните такой?|lang=ru |publisher=Витебский курьер|access-date=2021-09-17|url-status=live}}</ref> і летні кінатэатр «1 Мая». У [[1961]] годзе адкрыўся кінатэатр «Усход», у ліпені 1961 адбыўся першы сеанс у кінатэатры «Мір». У 1960—1970-я гады ў Віцебску працаваў перасоўны кінатэатр «Малютка»<ref name=":vk1" />. [[Файл:Віцебск. Кінатэатр «Беларусь».1972.JPG|thumb|230px|Кінатэатр «Беларусь»]]У [[1972]] годзе адкрыўся кінатэатр «[[Беларусь (кінатэатр, Віцебск)|Беларусь]]». У [[1989]] у ім упершыню ў Віцебску быў паказаны стэрыафільм. У чэрвені [[1983]] года ў спісаным самалёце Ту-134 быў адкрыты дзіцячы кінатэатр «Палёт» (каля Тэхналагічнага універсітэта)<ref name=":vk1" />. Самалёт з рэгістрацыйным нумарам СССР-65639, з якога быў зроблены кінатэатр, у [[1977]] годзе быў скрадзены на маршруце Петразаводск-Ленінград. Кінатэатр працаваў да [[1988]] года. У [[1992]] годзе самалёт падпалілі і неўзабаве яго дэмантавалі і ўтылізавалі. У [[1985]] годзе праведзена рэканструкцыя кінатэатра «Спартак». У [[2006]] годзе пасля чарговай рэканструкцыі кінатэатр быў перайменаваны ў «Дом кіно». У [[1988]] годзе адкрыты кінатэатр «Брыганціна». У [[2008]] годзе ён быў зачынены на капітальны рамонт, але з-за недахопу фінансавання работы не былі завершаныя<ref>{{Cite web|url=https://vkurier.info/istoriya-kinoteatra-brigantina-v-vitebske-chto-budet-s-etim-zdaniem-segodnya/|title=История кинотеатра «Бригантина» в Витебске. Что будет с этим зданием сегодня|lang=ru |publisher=Витебский курьер|access-date=2021-09-17|url-status=live}}</ref>. З мая [[2013]] года лічбавым стаў «Дом кіно», а з ліпеня 2013 — «Мір». ==Спіс кінатэатраў Віцебска== У спісе прадстаўлены зачыненыя, існуючыя і будучыя кінатэатры Віцебска. Яны размешчаныя ў алфавітным парадку. Табліца: * '''Назва''' — назва кінатэатра; * '''Адкрыты''' — дата адкрыцця кінатэатра; * '''Закрыты''' — дата закрыцця для неіснуючых кінатэатраў; * '''Архітэктары''' — імя і прозвішча архітэктараў; * '''Адрас''' — адрас, дзе знаходзіцца кінатэатр; * '''Нататкі''' — дадатковыя тлумачэнні; * '''Спасылкі''' — крыніцы; === Існуючыя === ''Колерам вылучаныя часова зачыненыя кінатэатры'' {| class="wikitable sortable" |- ! width=12%|Назва ! width="2%"|Адкрыты ! class="unsortable"! width="15%"|Архітэктары ! class="unsortable"! width="15%"|Адрас ! class="unsortable" ! width=10%|Выява ! class="unsortable" ! width=47%|Нататкі ! class="unsortable" ! width=2%|Спасылкі |- |Дом кіно |align="center"|[[1905]] | |[[Вуліца Леніна (Віцебск)|вул. Леніна]], 40 | |Кіназала на 517 месц з экранам 11,2 на 4,7 метраў. Старэйшы кінатэатр Беларусі. Да 1921 года — «Рэкорд», з 1921 па 2006 — «Спартак». Будынак, у якім размешчаны кінатэатр, з'яўляецца помнікам архітэктуры канца 19 пачатку 20 стагоддзяў. |<ref>{{Cite web|url=https://www.kino.vitebsk.by/dom-kino.html|title=Дом кино 2D/3D|lang=ru|access-date=2021-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20210917191812/https://www.kino.vitebsk.by/dom-kino.html|archive-date=17 верасня 2021|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://autogear.ru/article/377/091/kinoteatryi-vitebska---nasledie-sovetskih-vremen/|title=Кинотеатры Витебска - наследие советских времен|lang=ru|publisher=autogear.ru|access-date=2021-09-17|url-status=dead}}</ref> |- |Мір |align="center"|[[1961]] | |[[Вуліца Чэхава (Віцебск)|вул. Чэхава]], 3 | | 2 залы на 186 і 157 месц. |<ref>{{Cite web|url=https://www.kino.vitebsk.by/mir.html|title=Кинотеатр Мир|lang=ru|access-date=2021-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20210917191812/https://www.kino.vitebsk.by/mir.html|archive-date=17 верасня 2021|url-status=dead}}</ref> |- |} ===Закрытыя=== {| class="wikitable sortable" |- ! width=12%|Назва ! width="5%"|Адкрыты ! width="5%"|Закрыты ! class="unsortable"! width="10%"|Архітэктары ! class="unsortable"! width="15%"|Адрас ! class="unsortable"|Нататкі ! class="unsortable" ! width=4%|Спасылкі |- |3Dзевятае царства |align="center"|[[2011]] |align="center"|[[2011]] | |[[Вуліца Максіма Горкага (Віцебск)|вул. Горкага]], 120 |Першы 3D-кінатэатр Віцебска ў КДЦ «Першамайскі», працаваў да красавіка 2011. |<ref>{{Cite web|url=https://vitebsk.cc/2011/01/18/3d-kinoteatr-o-kotorom-stolko-govorili-zhiteli-vitebska-otkryilsya/amp/|title=3D-кинотеатр, о котором столько говорили жители Витебска, открылся|lang=ru|publisher=Народные новости Витебска|access-date=2021-09-17|url-status=dead|archive-date=17 верасня 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210917195652/https://vitebsk.cc/2011/01/18/3d-kinoteatr-o-kotorom-stolko-govorili-zhiteli-vitebska-otkryilsya/amp/}}</ref> |- | 1 Мая |align="center"|[[1958]] |align="center"|[[1977]] | Л. Якушаў |прасп. Фрунзэ | Летні кінатэатр на 200 гледачоў. |<ref>{{Cite web|url=https://vkurier.info/zhiteli-vitebska-podelilis-vospominaniyami-o-letnem-kinoteatre-na-prospekte-frunze/|title=Жители Витебска поделились воспоминаниями о летнем кинотеатре на проспекте Фрунзе|lang=ru |publisher=Витебский курьер|access-date=2021-09-17|url-status=live}}</ref> |- |Адэон |align="center"|[[1910]] |{{NA}} | | | | |- |Аўтакінатэатр Driver |align="center"|[[2014]] |align="center"|[[2016]] | |[[Маскоўскі праспект (Віцебск)|прасп. Маскоўскі]] |Аўтакінатэатр размяшчаўся на аўтадроме каля запраўкі Газпрамнафта на Маскоўскім праспекце. Гук ішоў праз FM-перадатчык. |<ref>{{Cite web|url=https://driver.vitebsk.biz/afisha/|title=Driver|lang=ru |publisher=vitebsk.biz|access-date=2021-09-17|url-status=live}}</ref> |- |[[Беларусь (кінатэатр, Віцебск)|Беларусь]] |align="center"|[[1972]] |align="center"|2000-я |[[Юрый Васілевіч Шпіт|Ю. В. Шпіт]] |вул. Генерала Белабародава, 3 |Зала на 1215 гледачоў. Сёння ў будынку размяшчаецца гандлёвы цэнтр «Беларусь». |<ref name=":vk1" /><ref name=":ve">{{Cite web|url=http://evitebsk.com/wiki/%D0%9A%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B_%D0%92%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%B1%D1%81%D0%BA%D0%B0|title=Кинотеатры Витебска|lang=ru |publisher=Витебская энциклопедия|access-date=2021-09-17|url-status=live}}</ref> |- |Брыганціна |align="center"|[[1988]] |align="center"|[[2008]] |[[Вячаслаў Аляксандравіч Бабашкін|В. Бабашкін]] |[[Праспект Будаўнікоў (Віцебск)|прасп. Будаўнікоў]], 9 |2 залы на 400 і 200 гледачоў. Зачынены на капітальны рамонт, з-за недахопу фінансавання работы не вядуцца. |<ref name=":vk1" /> |- | Гігант |{{NA}} |{{NA}} | | | | |- | Дружба |align="center"|[[1958]] |{{NA}} | |[[Зеленагурская вуліца (Віцебск)|вул. Зеленагурская]], 14 |Кіназала на 220 гледачоў. Цяпер у будынку па тыпавому праекту размяшчаецца бібліятэка імя М. Лынькова. |<ref name=":vk1" /><ref name=":ve" /> |- |Зара |align="center"|[[1948]] |align="center"|[[1969]] | |[[Плошча Перамогі (Віцебск)|пл. Перамогі]] | |<ref name=":ve" /> |- | Зеніт |align="center"|[[1958]] |align="center"|1990-я | |[[Ленінградская вуліца (Віцебск)|вул. Ленінградская]], 34 |Кіназала на 220 гледачоў. Аднапавярховы будынак па тыпавому праекту захаваўся, выкарыстоўваецца ў якасці гандлёвага цэнтра. |<ref name=":ve" /> |- | Ілюзіён |align="center"|[[1910]] |align="center"|[[1941]] | | | З 1923 года — «Пралеткіно». | |- |Кастрычнік |align="center"|[[1958]] |align="center"|[[1997]] | |[[Вуліца Касманаўтаў (Віцебск)|вул. Касманаўтаў]], 2 |Шырокаэкранны кінатэатр з залай на 560 гледачоў. Цяпер – Палац творчасці дзяцей і моладзі. |<ref name=":ve" /> |- |Кіно-Арс |align="center"|[[1910]] |{{NA}} | | | | |- |Малютка |{{NA}} |{{NA}} | | |Перасоўны кінатэатр. | |- | Мастацкі |align="center"|[[1910]] |align="center"|[[1941]] | |[[Вуліца Кірава (Віцебск)|вул. Кірава]] |З 1932 — «Першае мая». | |- | Палёт |align="center"| [[1983]] |align="center"| [[1988]] | |[[Маскоўскі праспект (Віцебск)|прасп. Маскоўскі]] |Дзіцячы кінатэатр, знаходзіўся ў спісаным самалёце Ту-134. | |- |Усход |align="center"|[[1961]] |align="center"|1990-я | |вул. 1-я Пралетарская, 6 |Кіназала на 279 гледачоў у двухпавярховым будынку па тыпавому праекту. |<ref name=":ve" /> |} {{зноскі}} ==Спасылкі== {{Commonscat|Cinemas in Viciebsk}} [[Катэгорыя:Кінатэатры Віцебска| ]] [[Катэгорыя:Культура Віцебска]] bfyum2el6e3hz60oxtyoxkmt3kp586a 0 691240 5152425 4259957 2026-06-08T03:28:52Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152425 wikitext text/x-wiki {{Картка ФК | Назва = Лагішынскія ваўкі | Лагатып = | ПоўнаяНазва = <!-- Бейсбольны клуб<br />«Лагішынскія ваўкі» --> | Мянушкі = | Горад = [[Лагішын]],<br /> {{Сцяг Беларусі|20px}} [[Беларусь]] | Заснаваны = 2005 | Стадыён = | Умяшчальнасць = | Прэзідэнт = | Трэнер = Анатоль Лабачэўскі | Чэмпіянат = [[Чэмпіянат Беларусі па бейсболе|Вышэйшая ліга]] | Сезон = | Месца = | Сайт= }} '''«Лагішынскія ваўкі»''' — [[Беларусь|беларускі]] [[бейсбол]]ьны клуб з п. [[Лагішын]] [[Пінскі раён|Пінскага раёна]]. == Гісторыя == Бейсбольная каманда створана пры мясцовым ДЮСШ. Станіслаў Казіміравіч Шэлесцюковіч, член першай беларускай бейсбольнай каманды «Мотэна», выступалай у першасці СССР паспрыяў стварэнню ў Лагішыне сваёй бейсбольнай каманды. Каманду камплектавалі з вучняў 8-9 класаў. Вялікую фінансавую дапамогу зрабілі прафзвязы і асабіста старшыня [[Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі|ФПБ]] [[Леанід Пятровіч Козік|Л. П. Козік]]. == Дасягненні == '''[[Чэмпіянат Беларусі па бейсболе]]''' * [[Файл:Silver medal icon.svg|15px]] '''Сярэбраны прызёр (1)''': [[Чэмпіянат Беларусі па бейсболе 2018|2018]]<ref>{{Cite web |url=http://varjag.net/logishinskie-volki-stali-prizerami-chempionata-belarusi-po-bejsbolu-2018/ |title=«Логишинские волки» стали призерами чемпионата Беларуси по бейсболу-2018 |access-date=27 кастрычніка 2021 |archive-date=27 кастрычніка 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027210901/http://varjag.net/logishinskie-volki-stali-prizerami-chempionata-belarusi-po-bejsbolu-2018/ |url-status=dead }}</ref>. * [[Файл:Bronze medal icon.svg|15px]] '''Бронзавы прызёр (2)''': [[Чэмпіянат Беларусі па бейсболе 2016|2016]], [[Чэмпіянат Беларусі па бейсболе 2017|2017]]. == Трэнеры == * Анатоль Лабачэўскі {{зноскі}} == Спасылкі == * [http://www.baseballclub.ru/clubs/belarus/#.YXfFc1VBy00 Бейсбольные клубы Белоруссии/Беларуси] * [https://vb.by/politics/region/volk-na-losinyh-nogah-zhdet-gostej.htmlВолк на лосиных ногах ждет гостей… Афіцыйны сайт]{{Недаступная спасылка}} * [https://firstbase-baseball.ru/baseball-belarus-logishin/ Как бейсбол добрался до белорусской глубинки. История «Логишинских Волков»] {{Вонкавыя спасылкі}} {{Бейсбол у Беларусі}} [[Катэгорыя:Бейсбольныя клубы Беларусі]] [[Катэгорыя:Лагішын]] mlsokv8j3xon3b265q5hb1v1gj6rkzx 0 691597 5152503 4948393 2026-06-08T07:55:11Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152503 wikitext text/x-wiki {{Дзяржаўны дзеяч | беларускае імя = Ле Куанг Дао | арыгінальнае імя = | выява = Trung tướng Lê Quang Đạo.jpg | шырыня = | апісанне выявы = | герб = | подпіс герба = | дата нараджэння = | месца нараджэння = | дата смерці = | месца смерці = | пахаваны = | дынастыя = | бацька = | маці = | муж = | жонка = | у шлюбе = | дзеці = | гады службы = [[1950]]—[[1978]] | прыналежнасць = {{Сцяг В’етнама}} [[В’етнам]] | род войскаў = [[File:Flag of the People's Army of Vietnam.svg|22px]] [[В’етнамская народная армія]] | званне = [[генерал-лейтэнант]] | камандаваў = | бітвы = [[Індакітайская вайна]],<br>[[Вайна ў В’етнаме]] | навуковая сфера = | месца працы = | вядомы як = | партыя = [[Камуністычная партыя В’етнама]] | дзейнасць = | прафесія = | адукацыя = | навуковая ступень = | манаграма = | рэлігія = | узнагароды = | аўтограф = | Commons = | сайт = }} '''Ле Куанг Дао''' ({{lang-vi|Lê Quang Đạo}}; [[8 жніўня]] [[1921]] — [[24 ліпеня]] [[1999]]) — в’етнамскі ваенны і палітычны дзеяч, член [[Цэнтральны камітэт Камуністычнай партыі В’етнама|ЦК КПВ]], [[генерал-лейтэнант]] [[В’етнамская народная армія|В’етнамскай народнай арміі]], удзельнік [[Індакітайская вайна|Індакітайскай]] і [[Вайна ў В’етнаме|В’етнамскай]] войнаў. Сапраўднае імя — '''Нгуен Дык Нгуен''' ({{lang-vi|Nguyễn Đức Nguyện}}). == Біяграфія == Нарадзіўся 8 жніўня [[1921]] года ў вёсцы Дзінь Банг, акруга Ту Сон, правінцыя Бакнінь. === Рэвалюцыйная дзейнасць === У [[1938]] годзе стаў актыўным удзельнікам Дэмакратычнага моладзевага руху ў [[Ханой|Ханоі]]. У [[1940]]-м уступіў у [[Камуністычная партыя Індакітая|Камуністычную партыю Індакітая]]. У гэты ж час, згодна з прынятай сярод рэвалюцыянераў традыцыі, змяніў сваё імя з Нгуен Дык Нгуен на Ле Куанг Дао. У жніўні абраны сакратаром першай ячэйкі партыі ў Дзінь Банг. У сярэдзіне [[1941]] года прызначаны сакратаром парткама раёна Ту Сон. Пазней, да [[1942]]-га, займаў пасаду сакратара парткама правінцыі Бін Дуонг. Адначасова ён стаў членам Паўночнага камітэта партыі. У [[1943]]—[[1945]] з’яўляўся сакратаром партыйнага камітэта горада Ханоя<ref>[http://www.anninhthudo.vn/Quoc-te/Chuyen-ve-ong-Doc-ly-do/323976.antd Chuyện về ông “Đốc lý đỏ”]</ref>. Акрамя таго, таксама быў пастаянным членам Танкінскага партыйнага камітэта, рэдактарам газеты «Нацыянальнае выратаванне» (Cứu quốc), «Сцяг вызвалення» (Cờ giải phóng) і «Рашучая перамога» (Quyết thắng). Стварыў навучальныя класы для падрыхтоўкі кадраў [[В’етмінь|В’етміня]] ў ваеннай зоне Хаанг Хоа Тхам. Яму таксама было даручана чытаць лекцыі ў тэарэтычных навучальных класах па партыйнай і рэвалюцыйнай рабоце для членаў Ханойскага саюза моладзі за нацыянальнае выратаванне і Культурнай асацыяцыі нацыянальнага выратавання. Са жніўня 1945 па [[1946]] год Ле Куанг Дао быў палітычным кіраўніком [[Вызваленчая армія В’етнама|Вызваленчай арміі В’етнама]] па правінцыі з Бакзянг. З красавіка да сярэдзіны 1946 года займаў пасаду сакратара Ханойскага парткама, з 1 лістапада 1946 па [[1947]] — намесніка сакратара парткама зоны XI, пасля да [[1949]] — сакратара міжправінцыйнага аддзела Ханой—Хадонг. У 1949 годзе стаў намеснікам аддзела [[прапаганда|прапаганды]] ЦК партыі, затым перайшоў на [[агітацыя|агітацыйную]] работу ў арміі. === Ваенная служба === У [[1950]]—[[1954]] гадах адказваў за прапаганду [[:vi:Chiến dịch Biên giới|Памежнай кампаніі]], быў першым дырэктарам Дэпартамента прапаганды і агітацыі<ref>http://vbqppl.moj.gov.vn/vbpq/Lists/Vn%20bn%20php%20lut/View_Detail.aspx?ItemID=1208{{Недаступная спасылка}}</ref>, намеснікам дырэктара па палітыцы ў [[Бітва пры Д’енб’енфу|кампаніі Д’енб’енфу]], выконваў абавязкі палітычнага камісара 308-га батальёна. На [[Жэнеўская канферэнцыя (1954)|Жэнеўскай канферэнцыі 1954 года]] прызначаны намеснікам кіраўніка дэлегацыі [[В’етнамская народная армія|В’етнамскай народнай арміі]] ў Камітэце Саюза перамір’я. У [[1955]]—[[1976]] займаў пасады намесніка дырэктара Галоўнага палітычнага ўпраўлення<ref>{{Cite web |url=http://thuvienphapluat.vn/archive/Sac-lenh/Sac-lenh-232-SL-bo-nhiem-dong-chi-Bo-quoc-phong-tong-tu-lenh-vb36761t18.aspx |title=Sắc lệnh 232/SL bổ nhiệm đồng chí Bộ quốc phòng tổng tư lệnh |access-date=31 кастрычніка 2021 |archive-date=31 кастрычніка 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211031220818/https://thuvienphapluat.vn/archive/Sac-lenh/Sac-lenh-232-SL-bo-nhiem-dong-chi-Bo-quoc-phong-tong-tu-lenh-vb36761t18.aspx |url-status=dead }}</ref>, непасрэдна кіраваў знешняй прапагандай і агітацыяй арміі, быў пастаянным членам Цэнтральнай Ваеннай Камісіі (з [[1965]]). У [[1961]] годзе Ле Куанг Дао прызначаны дырэктарам Цэнтральнай ваеннай пракуратуры. У [[1968]]—[[1972]] гадах з’яўляўся палітычным кіраўніком шэрагу буйных ваенных кампаній<ref>[http://www.qdnd.vn/qdndsite/vi-VN/89/141558/print/Default.aspx IN BÀI VIẾT]</ref>, у тым ліку [[аблога Кхешані]] і [[аперацыя «Lam Son 719»]]. У 1975 годзе ўдзельнічаў у арганізацыі і правядзенні [[Аперацыя «Ха Шы Мін»|аперацыі «Ха Шы Мін»]] у ходзе [[Вясновае наступленне (1975)|Вясновага наступлення]], якое паклала канец [[Вайна ў В’етнаме|В’етнамскай вайне]]. === ЦК КПВ === На [[IV з’езд Камуністычнай партыі В'етнама|IV з’ездзе Камуністычнай партыі В’етнама]] ў [[1976]] годзе ён быў абраны членам членам [[Сакратарыят ЦК Камуністычнай партыі В’етнама|Сакратарыята ЦК]] [[Камуністычная партыя В’етнама|КПВ]]. Раней Ле Куанг Дао займаў пасады намесніка сакратара гаркама партыі і палітычнага камісара Ханойскага ваеннага камандавання (цяпер сталічнага камандавання Хано). З [[1982]] года ён быў сакратаром [[Цэнтральны камітэт Камуністычнай партыі В’етнама|ЦК партыі]], кіраўніком Цэнтральнага Камітэта па навуцы і тэхналогіях, курыраваў навуковую і грамадскую дзейнасць і ўвайшоў у склад Прэзідыума ЦК В’етнамскага айчыннага фронту. У [[1987]]—[[1992]] — старшыня [[Нацыянальны Сход В’етнама|Нацыянальнага сходу]], намеснік [[Прэзідэнт В’етнама|старшыні Дзяржсавета]]. З [[1988]] года — сакратар парткама ЦК [[Айчынны фронт В’етнама|В’етнамскага айчыннага фронту]]. У жніўні 1994 года прызначаны старшынёй Прэзідыума ЦК В’етнамскага айчыннага фронту. Памёр [[24 ліпеня]] [[1999]] года ў Ханоі. Быў пахаваны на [[Могілкі Май Дзіч|могілках Май Дзіч]], раён Ту Ліем, Ханой. == Сям’я == Яго бацька — Нгуен Дык Кунг, маці — Нгуен Тхі Лак. Малодшы брат Нгуен Дык Нгіем і дзядзька Нгуен Дуй Тан разам з ім былі ўцягнуты ў рэвалюцыйную дзейнасць. Ле Куанг Дао быў жанаты на пісьменніцы Нгуен Тхі Нгует Ту. У шлюбе нарадзілася чацвёра дзяцей: дачка Нгуен Нгует Цінь, сыны Нгуен Куанг Туэй, Нгуен Куанг Тханг і [[Нгуен Куанг Бак]]. Апошні стаў ваенным і даслужыўся да звання [[генерал-маёр]]а. == Памяць == Яго імем названы вуліцы ў гарадах Ханой, [[Хюэ]] і [[Дананг]]. {{Зноскі}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Удзельнікі вайны ў В’етнаме]] [[Катэгорыя:Камуністы В’етнама]] [[Катэгорыя:Генералы В’етнамскай народнай арміі]] [[Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты]] byy8wfw2ugoanb5bwyrg5bm5e9edb5o 0 691697 5152233 4525274 2026-06-07T14:59:32Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152233 wikitext text/x-wiki {{Картка футбольнай лігі |назва = Кубак Беларусі па пляжным футболе |арыгінальнае = |лагатып = |шырыня = |подпіс = |краіна = {{Сцягафікацыя|Беларусь}} |федэрацыя = |заснаваны = [[2009]] |скасаваны = |дывізіёны = |каманды = |узроўні = |выхад у = |выбыванне ў = |нацыянальныя = [[Чэмпіянат Беларусі па пляжным футболе|Чэмпіянат Беларусі]]<br/>[[Суперкубак Беларусі па пляжным футболе|Суперкубак Беларусі]] |міжнародныя = |дзеючы чэмпіён = [[БАТЭ (пляжны футбол)|БАТЭ]] |найбольш тытулаваны = [[БАТЭ (пляжны футбол)|БАТЭ]] (5 тытулаў) |TV = |сайт = [http://www.beachsoccer.by/ www.beachsoccer.by] |бягучы сезон = }} '''Кубак Беларусі па пляжным футболе''' — беларускае спаборніцтва па пляжным футболе. Праводзіцца штогод пачынальна з 2009 года. == Пераможцы == {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !Год !{{Зл}} Уладальнік !{{Ср}} Фіналіст !{{Бр}} 3-е месца !Месца правядзення |- |2009<br /><small>''[[Кубак Беларусі па пляжным футболе 2009|Дэтальна]]''</small> |'''Палессе''' |ЗОВ-Мэбля |[[МФК Светлагорск|ЦКК-СТС]] |[[Мінскае мора]] |- |2010<br /><small>''[[Кубак Беларусі па пляжным футболе 2010|Дэтальна]]''</small><ref>[https://www.pressball.by/news/other/69046 Разное. Минский «Пассат-Пласт» выиграл «Кубок открытия сезона» по пляжному футболу] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211107162131/https://www.pressball.by/news/other/69046 |date=7 лістапада 2021 }}</ref> |'''[[Пасат-Пласт (пляжны футбол)|Пасат-Пласт]]''' |ЗОВ-Мэбля |''невядома'' |[[Мінск]] |- |2011<br /><small>''[[Кубак Беларусі па пляжным футболе 2011|Дэтальна]]''</small> |'''[[БАТЭ (пляжны футбол)|БАТЭ]]''' |[[Гарняк Салігорск|Гарняк]] |[[Кіраўск-СДЮШАР|Кіраўск-Белшына]] |[[Мінск]] |- |2012<br /><small>''[[Кубак Беларусі па пляжным футболе 2012|Дэтальна]]''</small> |'''[[БАТЭ (пляжны футбол)|БАТЭ]]''' |[[Зборная Віцебскай вобласці (пляжны футбол)|Віцгазэнерга]] |[[Кіраўск-СДЮШАР|Кіраўск-Белшына]] |[[Віцебск]] |- |2013<br /><small>''[[Кубак Беларусі па пляжным футболе 2013|Дэтальна]]''</small> |'''[[БАТЭ (пляжны футбол)|БАТЭ]]''' |[[Зборная Віцебскай вобласці (пляжны футбол)|Віцгазэнерга]] |[[М-Сіці|АРЗ-Мазыр]] |[[Мазыр]] |- |2014<br /><small>''[[Кубак Беларусі па пляжным футболе 2014|Дэтальна]]''</small> |'''[[БАТЭ (пляжны футбол)|БАТЭ]]''' |[[М-Сіці]] |[[Зборная Віцебскай вобласці (пляжны футбол)|Віцгазэнерга]] |[[Мазыр]] |- |2015<br /><small>''[[Кубак Беларусі па пляжным футболе 2015|Дэтальна]]''</small> |'''[[БАТЭ (пляжны футбол)|БАТЭ]]''' |[[БДПУ (пляжны футбол)|БДПУ]] |[[Брэст (пляжны футбол)|Лагуна]]<br />[[Зборная Віцебскай вобласці (пляжны футбол)|Віцгазэнерга]] |[[Віцебск]] |- |2016<br /><small>''[[Кубак Беларусі па пляжным футболе 2016|Дэтальна]]''</small> |'''[[БАТЭ (пляжны футбол)|БАТЭ]]''' | | | |- |2017<ref>[https://football.by/news/113002.html Сборная Витебской области обыграла БАТЭ в матче за Суперкубок Беларуси по пляжному футболу]</ref><br /><small>''[[Кубак Беларусі па пляжным футболе 2017|Дэтальна]]''</small> |'''[[Зборная Віцебскай вобласці (пляжны футбол)|Зборная Віцебскай вобласці]]''' |[[БАТЭ (пляжны футбол)|БАТЭ]] | | |- |2018<br /><small>''[[Кубак Беларусі па пляжным футболе 2018|Дэтальна]]''</small> |'''Гроднааблспорт'''<ref>[https://www.sb.by/articles/superkubok-belarusi-po-plyazhnomu-futbolu-dostalsya-shchuchinu.html Суперкубок Беларуси по пляжному футболу достался «Щучину»]</ref> |Шчучын |[[Брэст (пляжны футбол)|ProDom ]] | |- |2019<br /><small>''[[Кубак Беларусі па пляжным футболе 2019|Дэтальна]]''</small> |'''[[Кіраўск-СДЮШАР]]'''<ref>{{Cite web |url=http://www.beachsoccer.by/832-superkubok-belarusi-po-plyazhnomu-futbolu-2020 |title=Суперкубок Беларуси по пляжному футболу 2020 |access-date=4 лістапада 2021 |archive-date=4 лістапада 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211104082847/http://www.beachsoccer.by/832-superkubok-belarusi-po-plyazhnomu-futbolu-2020 |url-status=dead }}</ref> | | | |- |2020<br /><small>''[[Кубак Беларусі па пляжным футболе 2020|Дэтальна]]''</small> |'''[[Кіраўск-СДЮШАР]]'''<ref>[https://www.belarus.by/by/press-center/press-release/krask-sdjushar-sta-uladalnkam-kubka-belarus-pa-pljazhnym-futbole_i_117624.html «КІРАЎСК-СДЮШАР» СТАЎ УЛАДАЛЬНІКАМ КУБКА БЕЛАРУСІ ПА ПЛЯЖНЫМ ФУТБОЛЕ] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211105072007/https://www.belarus.by/by/press-center/press-release/krask-sdjushar-sta-uladalnkam-kubka-belarus-pa-pljazhnym-futbole_i_117624.html |date=5 лістапада 2021 }}</ref> |Гроднааблспорт | |[[Шчучын]] |} {{зноскі}} == Спасылкі == * [http://www.beachsoccer.by/ Афіцыйны сайт Беларускай федэрацыі пляжнага футбола]{{Недаступная спасылка}} {{Пляжны футбол у Беларусі}} [[Катэгорыя:Пляжны футбол у Беларусі]] [[Катэгорыя:Спартыўныя спаборніцтвы ў Беларусі]] cs1kqwme9xhobavhpu05i0azi9z0zr3 0 691872 5152407 5009874 2026-06-08T00:09:24Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152407 wikitext text/x-wiki {{Картка ФК | Назва = Кіраўск-СДЮШАР | Лагатып = | ПоўнаяНазва = | Мянушкі = | Горад = [[Кіраўск]], [[Беларусь]] | Заснаваны = | Стадыён = | Умяшчальнасць = | Кіраўнік = | ПасадаКіраўніка = | Трэнер = | Чэмпіянат = | Сезон = | Месца = | Сайт = }} '''ЦАР-Masita''' — беларуская каманда па пляжным футболе з горада Кіраўск. == Назвы == * Кіраўск-Белшына * Кіраўск-ДЮСШ * Кіраўск-СДЮШАР (?-2020) * ЦАР-Masita (з 2020) == Дасягненні == * '''[[Чэмпіянат Беларусі па пляжным футболе|Чэмпіянат Беларусі]]:''' ** {{Зл}} '''Чэмпіён (2)''': [[Чэмпіянат Беларусі па пляжным футболе 2020|2020]]<ref>{{Cite web |url=https://zviazda.by/be/news/20200727/1595856744-shtotydnyovy-spartyuny-aglyad-zvyazdy |title=Штотыднёвы спартыўны агляд «Звязды» |access-date=5 лістапада 2021 |archive-date=4 лістапада 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211104105733/https://zviazda.by/be/news/20200727/1595856744-shtotydnyovy-spartyuny-aglyad-zvyazdy |url-status=dead }}</ref>, [[Чэмпіянат Беларусі па пляжным футболе 2021|2021]]<ref>[https://www.pressball.by/news/other/392102 Разное. "ЦОР-Masita" стал чемпионом Беларуси по пляжному футболу] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211105075359/https://www.pressball.by/news/other/392102 |date=5 лістапада 2021 }}</ref>. ** [[Файл:Silver medal icon.svg|15px]] '''Сярэбраны прызёр (2)''' [[Чэмпіянат Беларусі па пляжным футболе 2012|2012]], [[Чэмпіянат Беларусі па пляжным футболе 2019|2019]]<ref>{{Cite web |url=http://www.kirovsk.by/2019/08/kira%D1%9Esk-sdyushar-zavayavala-srebra-chempiyanatu-belarusi-pa-plyazhnym-futbole/ |title=«Кіраўск-СДЮШАР» заваявала «срэбра» чэмпіянату Беларусі па пляжным футболе |access-date=5 лістапада 2021 |archive-date=4 лістапада 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211104153309/http://www.kirovsk.by/2019/08/kira%D1%9Esk-sdyushar-zavayavala-srebra-chempiyanatu-belarusi-pa-plyazhnym-futbole/ |url-status=dead }}</ref>. ** [[Файл:Bronze medal icon.svg|15px]] '''Бронзавы прызёр (1)''': [[Чэмпіянат Беларусі па пляжным футболе 2014|2014]] * '''[[Кубак Беларусі па пляжным футболе|Кубак Беларусі]]:''' ** {{Зл}} '''Уладальнік (2)''': [[Кубак Беларусі па пляжным футболе 2019|2019]]<ref>{{Cite web |url=http://www.beachsoccer.by/832-superkubok-belarusi-po-plyazhnomu-futbolu-2020 |title=Суперкубок Беларуси по пляжному футболу 2020 |access-date=5 лістапада 2021 |archive-date=4 лістапада 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211104082847/http://www.beachsoccer.by/832-superkubok-belarusi-po-plyazhnomu-futbolu-2020 |url-status=dead }}</ref>, [[Кубак Беларусі па пляжным футболе 2020|2020]]<ref>[https://www.belarus.by/by/press-center/press-release/krask-sdjushar-sta-uladalnkam-kubka-belarus-pa-pljazhnym-futbole_i_117624.html «Кіраўск-СДЮШАР» стаў уладальнікам Кубка Беларусі па пляжным футболе] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211105072007/https://www.belarus.by/by/press-center/press-release/krask-sdjushar-sta-uladalnkam-kubka-belarus-pa-pljazhnym-futbole_i_117624.html |date=5 лістапада 2021 }}</ref> ** [[Файл:Bronze medal icon.svg|15px]] '''3-е месца (2)''': [[Кубак Беларусі па пляжным футболе 2011|2011]], [[Кубак Беларусі па пляжным футболе 2012|2012]] * '''[[Суперкубак Беларусі па пляжным футболе|Суперкубак Беларусі]]:''' ** [[Файл:Silver medal icon.svg|15px]] '''Фіналіст (2)''': [[Кубак Беларусі па пляжным футболе 2020|2020]], [[Кубак Беларусі па пляжным футболе 2021|2021]]<ref>[https://www.pressball.by/news/other/390865 Разное. Пляжный футбол. "Гроднооблспорт" выиграл Суперкубок Беларуси] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211105074357/https://www.pressball.by/news/other/390865 |date=5 лістапада 2021 }}</ref> == Статыстыка выступленняў == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! Сезон !! Ліга !! [[Чэмпіянат Беларусі па пляжным футболе|Чэмпіянат Беларусі]] !! [[Кубак Беларусі па пляжным футболе|Кубак]] !! Заўвагі |- | 2009|| [[Чэмпіянат Беларусі па пляжным футболе 2009|Вышэйшая ліга]] || 6 || || |- | 2010|| [[Чэмпіянат Беларусі па пляжным футболе 2010|Вышэйшая ліга]] || 6 || || |- | 2011|| [[Чэмпіянат Беларусі па пляжным футболе 2011|Вышэйшая ліга]] || 4 || style="background:#cc9966"|[[Кубак Беларусі па пляжным футболе 2011|3-е месца]] || |- | 2012|| [[Чэмпіянат Беларусі па пляжным футболе 2012|Вышэйшая ліга]] || bgcolor=Silver|2 || style="background:#cc9966"|[[Кубак Беларусі па пляжным футболе 2012|3-е месца]] || |- | 2013|| [[Чэмпіянат Беларусі па пляжным футболе 2013|Вышэйшая ліга]] || 4 || || |- | 2014|| [[Чэмпіянат Беларусі па пляжным футболе 2014|Вышэйшая ліга]] || style="background:#cc9966"| 3|| || |- | 2015|| [[Чэмпіянат Беларусі па пляжным футболе 2015|Вышэйшая ліга]] || 7 || || |- | 2016|| [[Чэмпіянат Беларусі па пляжным футболе 2016|Вышэйшая ліга]] || 7 || || |- | 2017|| [[Чэмпіянат Беларусі па пляжным футболе 2017|Вышэйшая ліга]] || 8 || || |- | 2018|| [[Чэмпіянат Беларусі па пляжным футболе 2018|Вышэйшая ліга]] || 4 || || |- | 2019|| [[Чэмпіянат Беларусі па пляжным футболе 2019|Вышэйшая ліга]] || bgcolor=Silver|2 || bgcolor=gold|[[Кубак Беларусі па пляжным футболе 2019|Уладальнік]] || |- | 2020|| [[Чэмпіянат Беларусі па пляжным футболе 2020|Вышэйшая ліга]] || bgcolor=gold|Чэмпіён || bgcolor=gold|[[Кубак Беларусі па пляжным футболе 2020|Уладальнік]] || bgcolor=Silver|[[Суперкубак Беларусі па пляжным футболе 2020|Фіналіст Суперкубка]] |- | 2021|| [[Чэмпіянат Беларусі па пляжным футболе 2021|Вышэйшая ліга]] || bgcolor=gold|Чэмпіён || || bgcolor=Silver|[[Суперкубак Беларусі па пляжным футболе 2021|Фіналіст Суперкубка]] |} == Крыніцы == {{reflist}} == Спасылкі == * [http://www.beachsoccer.by/beach-football-belarus/komandy/team/10-sdyushor-%28g.-kirovsk%29 СДЮШОР (г. Кировск)] * [https://www.sb.by/articles/zolotye-peski-provintsii.html Как в Кировском районе растят кадры для национальной сборной Беларуси по пляжному футболу] {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Пляжныя футбольныя клубы Беларусі]] [[Катэгорыя:Кіраўск]] jb4ojf0iqciv4jb0qkl2dizdhrz9o32 0 694515 5152176 4106889 2026-06-07T13:27:55Z DzBar 156353 дададзена [[Катэгорыя:Творы 1873 года]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5152176 wikitext text/x-wiki {{опера |Выява = Léo Delibes - Le roi l'a dit - titlepage of the libretto, Paris 1873.png |Подпіс = Тытульны ліст лібрэта, Парыж (1873)}} '''«Так сказаў кароль»''' ({{lang-fr|Le roi l'a dit}}) — [[апера камік|камічная опера]] ў трох дзеях на музыку [[Леа Дэліб]]а на [[лібрэта]] [[Эдмон Гандзінэ|Эдмона Гандзінэ]]. Прэм’ера гэтай оперы адбылася [[24 мая]] [[1873]] года ў [[Апера-Камік]] у [[Парыж]]ы. Лібрэта ўпершыню было прапанавана Афенбаху ў [[1871]] годзе; назва таксама зведала розныя змены (Le Talon rouge, Si le Roi le savait), перш чым спынілася на сваёй канчатковай назве. Аднаўленне оперы ў [[1885]] годзе ўнесла далейшыя змены ў лібрэта.<ref>Soubies A, Malherbe C. ''Histoire de l’opéra comique — La seconde salle Favart 1840—1887.'' Flammarion, Paris, 1893.</ref> == Гісторыя == Оперу ўпершыню выканалі [[24 мая]] [[1873]] года ў [[Апера-Камік]] ([[Парыж]]), яна праіснавала там да [[1900]] года, агулам было пастаўлена 79 спектакляў. У пастаноўцы [[1885]] года ўдзельнічалі {{нп3|Люсьен Фужэр||en|Lucien Fugère}}, Мале-Труф’е і {{нп3|Барноль||en|Barnolt}}, дырыжыраваў {{нп3|Жуль Данбэ||en|Jules Danbé}}. Аднаўленне оперы адбылося [[23 сакавіка]] [[1898]] года ў версіі [[Філіп Жыль|Філіпа Жыля]] ў дзвюх дзеях. У снежні [[1911]] года ў парыжскім «{{нп3|Трыянон-Лірык||en|Le Trianon (theatre)}}» адбылася серыя прадстаўленняў.<ref>Wolff S. ''Un demi-siècle d’Opéra-Comique.'' André Bonne, Paris, 1953.</ref> Оперу ставілі ў [[Антверпен]]е ў [[1873]] годзе, [[Карлсруэ]] і [[Прага|Празе]] ў [[1874]] годзе, [[Рыга|Рызе]] ў [[1876]] годзе і ў [[Будапешт|Будапешце]], [[Капенгаген]]е ў [[1877]] годзе, пастаноўка адраджалася ў [[20 стагоддзе|20-м стагоддзі]].<ref>Loewenberg A. ''Annals of Opera''. London, John Calder, 1978.</ref> Лібрэтысты {{нп3|Фердынанд Гумберт||ru|Гумберт, Фердинанд}} і Адольф Шырмер пераклалі тэксты на нямецкую мову, і оперу пад назвай {{lang-de|Der König hat’s gesagt}} упершыню ўбачылі ў Вене ў [[1874]] годзе. Праз некалькі гадоў яна трапіла ў Германію і ўпершыню была пастаўлена ў [[Берлін]]е ў [[1877]] годзе. [[20 снежня]] [[1958]] года Французскае радыё запісала ''Le roi l’a dit'' з салістамі, [[хор]]ам і [[аркестр]]ам радыё ''Lyrique de la RTF'' пад кіраўніцтвам {{нп3|Андрэ Жырар|Андрэ Жырара|fr|André Girard (chef d'orchestre)}}. Опера не ставілася ў Францыі ў перыяд з 1914 па 1959 год, пакуль не была адноўлена ў {{нп3|Вялікі тэатр Бардо|Бардо|ru|Большой театр Бордо}} пад кіраўніцтвам Ражэ Гайраля з удзелам Крысцін Харбел, {{нп3|Элен Рэжэлі||fr|Hélène Regelly}}, {{нп3|Луі Нагера||en|Louis Noguéra}} і {{нп3|Андрэ Дран|Андрэ Драна|en|André Dran}}<ref>Stéphane Wolff. Report from France: Bordeaux. ''Opera'', June 1959, p379.</ref>. Пастаноўка была добра прынятая, і затым перададзена ў Парыж. == Партыі == {| class="wikitable" !Роля ![[Галасы спевакоў|Голас]] !Прэм’ерны акцёрскі склад, 24 мая 1873 года<br />([[Дырыжор]]: {{нп3|Адольф Дэлофр||ru|Делофр, Адольф}}) |- |'''Жавота''' |[[сапрана]] |{{нп3|Маргарыта Прыёла||en|Marguerite Priola}} ({{lang-fr|Marguérite Priola}}) |- |'''Бенуа''' |[[тэнар]] |{{нп3|Поль Леры||en|Paul Lhérie}} |- |'''Маркіз дэ Манкантур''' |[[бас]] |{{нп3|Жан-Віталь Жамес|Ізмаіл|en|Jean-Vital Jammes}} |- |'''Маркіза дэ Манкантур''' |[[мецца-сапрана]] |{{нп3|Антуанета-Жанна Рэвілі||fr|Antoinette Révilly}} |- |'''Маркіз дэ Фларамбель''' |сапрана (''[[травесці (амплуа)|травесці]]'') або тэнар |Ганеці ({{lang-fr|Ganetti}}) |- |'''Маркіз дэ ла Блюет''' |мецца-сапрана (''травесці'') або барытон-марцін |Джулія Рэйнэ ({{lang-fr|Julia Reine}}) |- |'''Шымен''' |сапрана |Ж. Нада ({{lang-fr|J. Nadaud}}) |- |'''Агата''' |сапрана |Гільё ({{lang-fr|Guillot}}) |- |'''Філамела''' |сапрана |{{нп3|Маргарыта Шапуі||en|Marguérite Chapuy}} |- |'''Мітон''' |тэнар<ref>Фактычна пазначаны ў вокальнай партытуры як ''«Trial»'' па імені спевака {{нп3|Антуан Трыял||en|Antoine Trial}}</ref> |{{нп3|Шарль-Луі Сент-Фуа||en|Charles-Louis Sainte-Foy}} |- |'''Гатру''' |бас<ref>Пазначаны ў вакальнай партытуры як ''«Laruette»'' па імені спевака ''Жан-Луі Ларуэт'' (1731—1792), што азначае тып характару басавага голасу.</ref> |Жазеф Цьеры ({{lang-fr|Joseph Thierry}}) |- |'''Анжэліка''' |сапрана |Ціба ({{lang-fr|Thibault}}) |- |'''Барон дэ Мерлусак''' |бас |Франсуа Бернар ({{lang-fr|François Bernard}}) |- |'''Паком''' |тэнар |{{нп3|Барноль||en|Barnolt}} |- | colspan="3"|''Хор: слугі, прыдворныя, гандляры.'' |} == Сюжэт == Час: праўлення [[Людовік XIV|Людовіка XIV]]. === Дзея I === Маркіз дэ Манкантур даўно жадаў быць прадстаўлены каралю Людовіку XIV, і, нядаўна злавіўшы папугая мадам дэ Ментэнон, які ўцёк, нарэшце спаўняецца яго жаданне. Рыхтуючыся да сваёй аўдыенцыі, ён спрабуе навучыцца найноўшаму паклону, і маркіза, яе чатыры дачкі і пакаёўка Жавота дапамагаюць яму. Нарэшце старому джэнтльмену ўдаецца пакланіцца, і ён сядае ў насілкі і адпраўляецца да караля. Калі яны сыходзяць, Бенуа, малады селянін, прыходзіць да Жавоты, сваёй каханай. Ён хоча паступіць на службу да маркіза. Жавота лічыць яго занадта няёмкім, але абяцае спытаць Мітона, настаўніка танцаў, які ўваходзіць, калі Бенуа знікае. Ён навучыў хупавую Жавоту ўсім высакароднасцям высакароднага свету, і калі ён рэпеціруе з ёй крокі і хітрыкі свайго мастацтва, ён такі шчаслівы, што аб’яўляе яе манеры годнымі прынцэсы. Калі Жавота кажа яму, што кахае селяніна, ён адчувае агіду і адпраўляе яе збіраць рэчы. Уваходзяць яго сапраўдныя вучаніцы, чатыры дачкі маркіза, і, пакуль працягваецца ўрок, Мітон уручае кожнай з іх па пісьмы ад якога-небудзь палюбоўніка. Дзве старэйшыя, Агата і Шымен, якраз чытаюць свае, калі чуюць серэнаду на вуліцы, і неўзабаве двое закаханых апыняюцца ў пакоі, праслізнуўшы праз акно. Маркіз Фларамбель і яго сябар маркіз дэ ла Блюет толькі што горача прызнаюцца ў каханні, калі ўваходзіць спадарыня маркіза, каб прадставіць сваім старэйшым дочкам двух мужчын, якіх яна для іх выбрала. Маладыя людзі хаваюцца за пышнымі сукенкамі юных лэдзі, і ўсе пачынаюць спяваць з вялікай стараннасцю, Мітон адбівае такт, праходзіць некаторы час, перш чым маркіза загаворыць. Яе словы выклікаюць жах, і дзяўчаты сыходзяць са сваімі ўмілаванымі і прымаюць з холадам і адмовай ад дарагіх падарункаў двух пажылых жаніхоў, барона дэ Мерлусака і Гатру. Калі жаніхі пайшлі, двух маладых незнаёмцаў выяўляюць, і ўгневаная маці вырашае неадкладна адправіць сваіх дачок у манастыр, які яны змогуць пакінуць толькі ў дзень вяселля. Калі яны сышлі, стары маркіз вяртаецца пасля аўдыенцыі ў караля. Яго Вялікасць быў настолькі катэгарычны ў сваіх роспытах пра сына і спадчынніка маркіза, што маркіз страціў усякую прысутнасць духу і паабяцаў прадставіць свайго сына да двара па патрабаванні караля. Пытанне толькі ў тым, дзе знайсці сына, бо ў маркіза толькі чатыры дачкі! Мітон прадстаўляе Бенуа бацькам, імкнучыся ператварыць селяніна ў сапраўднага кавалера. Бенуа ахвотна пераходзіць на новую пасаду; ён экіпіраваны, і калі прыходзяць купцы, прапаноўваючы свае лепшыя адзенні і ўборы, ён звяртаецца з імі з нахабствам, годным самага ганарлівага сеньёра. Ён нават адварочваецца ад сваёй каханай Жавоты. === Дзея II === [[Выява:Le_roi_l%27a_dit.jpeg|thumb|upright=1.3|Дэкарацыі {{нп3|Шарль-Антуан Камбон|Шарля-Антуана Кмбона|en|Charles-Antoine Cambon}} (1873)]] Бенуа, апрануты як выдатны кавалер, дае баль-маскарад у саду свайго бацькі. Запрошана палова Версаля, але ён памылкова запрасіў шмат людзей з Прыдворнага альманаху, якія даўно памерлі. Карысны Мітон прадстаўляе маркіза дэ ла Блюэта і дэ Фларамбеля, якія радыя пазнаёміцца з братам сваіх каханых. Ад іх Бенуа даведаецца, што ў яго ёсць чатыры чароўныя сястры, якіх адправілі ў манастыр, і адразу абяцае дапамагчы сваім новым сябрам. Тым часам Жавота з’яўляецца замаскіраванай пад усходнюю каралеву, і Бенуа заляцаецца да яе, але здзіўляецца, калі яна здымае маску, і ён пазнае Жавоту. Яна са смехам адварочваецца ад яго, калі з’яўляюцца новыя бацькі юнака, каб папракаць яго ў легкадумнасці. Бенуа ўцякае, кажучы маркізу, што мае намер наведаць сваіх сясцёр у манастыры. Мітон дарэмна спрабуе яго паклікаць. Затым з’яўляюцца старыя сваты Агаты і Шымены, якія скардзяцца, што былі запрошаны іх памерлая жонка і бабуля, і пакуль маркіз тлумачыць памылку сына, чатыры дачкі ўрываюцца, вызваленыя сваімі палюбоўнікамі і невядомым братам, якога яны вітаюць з пяшчотай. Гэта замілаванне вельмі ўзрушыла старую маркізу. Пажылыя сваты адыходзяць і клянуцца адпомсціць недарэчнаму брату. === Дзея III === Бенуа з’яўляецца ў доме свайго бацькі пасля таго, як правёў ноч сярод таварышаў і паслядоўна сустрэў Гатру і дэ Мерлусака, якія абодва змагаліся з ім і мяркуюць, што забілі яго — Бенуа прыкінуўся мёртвым на месцы. Калі ўваходзіць стары маркіз, ён са здзіўленнем атрымлівае два спачувальныя лісты ад сватоў дачок. Мітон з’яўляецца ў жалобе, тлумачачы, што візіт мадам дэ Ментэнон чакаецца, усе яны павінны насіць цёмныя колеры, бо яна аддае перавагу ім. Тым часам Бенуа сустрэў Жавоту і прызнаўся ў нязменным каханні, і ён адразу ж просіць бацьку аддаць яму ў жонкі Жавоту, пагражаючы раскрыць падман маркіза каралю, калі яго просьба не будзе задаволена. У гэтай дылеме на дапамогу прыходзяць асобы двух маладых маркізаў, якія выказваюць спачуванні свайго караля старому Манкантуру. Гэты джэнтльмен, на сваё велізарнае палягчэнне, чуе, што яго сын нібыта загінуў на дуэлі, і пазбаўляецца ад яго. Жавота — самая шчаслівая, і цяпер патрабуе Бенуа для сябе, у той час як маркіз, які атрымаў ад караля тытул герцага ў якасці кампенсацыі за яго страту, з радасцю аддае сваіх двух старэйшых дачок іх маладым і высакародным палюбоўнікам. Дзяўчаты, добра разумеючы, што сваім шчасцем абавязаны прыёмнаму брату, радыя даць яму багатыя сродкі для шлюбу з Жавотай, усе задаволены і опера на гэтым заканчваецца.<ref>Synopsis adapted from: Annesley, Charles. ''The Standard Opera Glass: Detailed Plots of The Celebrated Operas'', p. 383. Brentano’s, New York 1899. [https://books.google.com/books?id=KoUCAAAAYAAJ&pg=PA383#v=onepage&q&f=false View] at [[Google Books]].</ref> {{зноскі}} == Літаратура == * Leo Melitz: ''Führer durch die Opern''. Globus-Verlag, Berlin 1914, S. 191. * Horst Seeger: ''Opern-Lexikon''. Heinrichshofens-Verlag, Wilhelmshaven 1978, ISBN 3-7959-0271-1, S. 472. [[Катэгорыя:Оперы Леа Дэліба]] [[Катэгорыя:Творы 1873 года]] 2b1yt3yq3jzzmazo5jugi1t9zfq8e8l 0 696933 5152227 4846569 2026-06-07T14:56:24Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152227 wikitext text/x-wiki {{Картка футбольнай лігі |назва = Кубак Беларусі па міні-футболе |арыгінальнае = |лагатып = |шырыня = |подпіс = |краіна = {{Сцягафікацыя|Беларусь}} |федэрацыя = |заснаваны = [[1991]] |скасаваны = |дывізіёны = |каманды = |узроўні = |выхад у = |выбыванне ў = |нацыянальныя = [[Чэмпіянат Беларусі па міні-футболе|Чэмпіянат Беларусі]]<br/>[[Суперкубак Беларусі па міні-футболе|Суперкубак Беларусі]] |міжнародныя = |дзеючы чэмпіён =[[МФК Вітэн|Вітэн]] |найбольш тытулаваны =[[МФК Дарожнік|Дарожнік]] (7 тытулаў) |TV = |сайт = [https://mini-football.by/ www.mini-football.by] |бягучы сезон =[[Кубак Беларусі па міні-футболе 2023/2024]] }} '''Кубак Беларусі па міні-футболе''' — беларускае штогадовае спаборніцтва па [[міні-футбол]]е. Праводзіцца з 1991 года. == Пераможцы == {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !Год !{{Зл}} Уладальнік !Лік !{{Ср}} Фіналіст !Месца правядзення |- |1991<br /><small>''[[Кубак Беларусі па міні-футболе 1991|Дэтальна]]''</small> |'''Хімік ([[Гомель]])''' | |[[МФК Менск|Менск]] ([[Мінск]]) |Спарткомплекс «Матор» ([[Мінск]]) |- |1992<br /><small>''[[Кубак Беларусі па міні-футболе 1992|Дэтальна]]''</small> |'''Атлант ([[Мінск]])''' |5:2 |Тарфянік ([[Беразінскае]]) |Спарткомплекс «Дынама» ([[Брэст]]) |- |1993<br /><small>''[[Кубак Беларусі па міні-футболе 1993|Дэтальна]]''</small> |'''Стройзаказ ([[Мінск]])''' |3:1 |Атлант ([[Мінск]]) |Спарткомплекс «ЦКК» ([[Светлагорск]]) |- |1994<br /><small>''[[Кубак Беларусі па міні-футболе 1994|Дэтальна]]''</small> |'''Эліта ([[Мінск]])''' |3:1 (д.ч.) |Стройзаказ ([[Мінск]]) |Палац лёгкай атлетыкі СКА ([[Мінск]]) |- |1995<br /><small>''[[Кубак Беларусі па міні-футболе 1995|Дэтальна]]''</small> |'''Стройзаказ ([[Мінск]])''' |1:0 |Эліта ([[Мінск]]) |Палац лёгкай атлетыкі СКА ([[Мінск]]) |- |1996<br /><small>''[[Кубак Беларусі па міні-футболе 1996|Дэтальна]]''</small> |'''Эліта-Талан ([[Мінск]])''' |8:5 |[[МФК Светлагорск|ЦКК]] ([[Светлагорск]]) |Палац лёгкай атлетыкі СКА ([[Мінск]]) |- |1997<br /><small>''[[Кубак Беларусі па міні-футболе 1997|Дэтальна]]''</small> |'''[[МФК Верас Высокая Ліпа|Верас]] ([[Нясвіжскі раён]])''' |5:2 |Акадэмія ([[Мінск]]) |Палац лёгкай атлетыкі СКА ([[Мінск]]) |- |1998<br /><small>''[[Кубак Беларусі па міні-футболе 1998|Дэтальна]]''</small> |'''[[МФК Верас Высокая Ліпа|Верас]] ([[Нясвіжскі раён]])''' |5:2 |[[МФК Светлагорск|ЦКК]] ([[Светлагорск]]) |Палац лёгкай атлетыкі СКА ([[Мінск]]) |- |1999<br /><small>''[[Кубак Беларусі па міні-футболе 1999|Дэтальна]]''</small> |'''[[МФК Дарожнік|Дарожнік]] ([[Фаніпаль]])''' |4:2 |[[МФК Сімург|РАНН-БДПА]] ([[Мінск]]) |Палац лёгкай атлетыкі СКА ([[Мінск]]) |- |1999/2000<br /><small>''[[Кубак Беларусі па міні-футболе 1999/2000|Дэтальна]]''</small> |'''[[МФК Сімург|Сімург]] ([[Мінск]])''' |4:3 |[[МФК Дарожнік|Дарожнік]] ([[Фаніпаль]]) |Палац лёгкай атлетыкі СКА ([[Мінск]]) |- |2001<br /><small>''[[Кубак Беларусі па міні-футболе 2001|Дэтальна]]''</small> |'''[[МФК Сімург|Сімург]] ([[Мінск]])''' |2:0 |[[МФК МАПІД|МАПІД]] ([[Мінск]]) |Палац лёгкай атлетыкі СКА ([[Мінск]]) |- |2002<br /><small>''[[Кубак Беларусі па міні-футболе 2002|Дэтальна]]''</small> |'''[[МФК Сімург|Сімург]] ([[Мінск]])''' |6:1 |[[МФК Верас Высокая Ліпа|Верас]] ([[Нясвіж]]) |Палац лёгкай атлетыкі СКА ([[Мінск]]) |- |2003<br /><small>''[[Кубак Беларусі па міні-футболе 2003|Дэтальна]]''</small> |'''[[МФК МАПІД|МАПІД]] ([[Мінск]])''' |5:4 |[[МФК Белаўтасэрвіс|Белаўтасэрвіс]] ([[Наваполацк]]) |Спарткомплекс БНТУ ([[Мінск]]) |- |2004<br /><small>''[[Кубак Беларусі па міні-футболе 2004|Дэтальна]]''</small> |'''[[МФК Дарожнік|Дарожнік]] ([[Мінск]])''' |5:1 |Белаграпрамбанк ([[Мінск]]) |Палац лёгкай атлетыкі СКА ([[Мінск]]) |- |2005<br /><small>''[[Кубак Беларусі па міні-футболе 2005|Дэтальна]]''</small> |'''[[МФК Дарожнік|Дарожнік]] ([[Мінск]])''' |3:0 |[[МФК МАПІД|МАПІД]] ([[Мінск]]) |Палац лёгкай атлетыкі СКА ([[Мінск]]) |- |2005/2006<br /><small>''[[Кубак Беларусі па міні-футболе 2005/2006|Дэтальна]]''</small> |'''[[МФК Дарожнік|Дарожнік]] ([[Мінск]])''' |4:1 |БНТУ ([[Мінск]]) |Палац лёгкай атлетыкі СКА ([[Мінск]]) |- |2006/2007<br /><small>''[[Кубак Беларусі па міні-футболе 2006/2007|Дэтальна]]''</small> |'''[[МФК Дарожнік|Дарожнік]] ([[Мінск]])''' |5:0 |[[МФК Вітэн|Віцебскэнерга]] ([[Орша]]) |Палац лёгкай атлетыкі СКА ([[Мінск]]) |- |2007/2008<br /><small>''[[Кубак Беларусі па міні-футболе 2007/2008|Дэтальна]]''</small> |'''[[МФК Дарожнік|Дарожнік]] ([[Мінск]])''' |2:0 |[[МФК БДУФК-Манаракурс|БДУФК-Манаракурс]] ([[Мінск]]) |ПГВС СК УС ([[Мінск]]) |- |2008/2009<br /><small>''[[Кубак Беларусі па міні-футболе 2008/2009|Дэтальна]]''</small> |'''[[МФК Вітэн|Вітэн]] ([[Новалукомль]])''' |6:2 |[[МФК БДУФК-Манаракурс|БДУФК-Манаракурс]] ([[Мінск]]) |Спарткомплекс «Дынама» ([[Мінск]]) |- |2009/2010<br /><small>''[[Кубак Беларусі па міні-футболе 2009/2010|Дэтальна]]''</small> |'''[[МФК Вітэн|Вітэн]] ([[Орша]])''' |5:2 |[[МФК БДУФК-Манаракурс|БДУФК-Манаракурс]] ([[Мінск]]) |Спарткомплекс «Дынама» ([[Мінск]]) |- |2010/2011<br /><small>''[[Кубак Беларусі па міні-футболе 2010/2011|Дэтальна]]''</small> |'''[[МФК МАПІД|МАПІД]] ([[Мінск]])''' |3:2 |[[МФК Барысаў-900|Барысаў-900]] ([[Барысаў]]) |Спарткомплекс «Дынама» ([[Мінск]]) |- |2011/2012<br /><small>''[[Кубак Беларусі па міні-футболе 2011/2012|Дэтальна]]''</small> |'''[[МФК МАПІД|МАПІД]] ([[Мінск]])''' |1:0 |[[МФК Лідсельмаш|Лідсельмаш]] ([[Ліда]]) |Спарткомплекс «Алімпіец» ([[Ліда]]) |- |2012/2013<br /><small>''[[Кубак Беларусі па міні-футболе 2012/2013|Дэтальна]]''</small> |'''[[МФК МАПІД|МАПІД]] ([[Мінск]])''' |3:2 |[[МФК БЧ|БЧ]] ([[Гомель]]) |[[Палац спорту (Мінск)|Палац спорту ]] ([[Мінск]]) |- |2013/2014<br /><small>''[[Кубак Беларусі па міні-футболе 2013/2014|Дэтальна]]''</small> |'''[[МФК БЧ|БЧ]] ([[Гомель]])''' |5:5 (пен. 5:4) |[[МФК Вітэн|Вітэн]] ([[Віцебск]]) |ФАЦ ([[Барысаў]]) |- |2014/2015<br /><small>''[[Кубак Беларусі па міні-футболе 2014/2015|Дэтальна]]''</small> |'''[[МФК Сталіца|Сталіца]] ([[Мінск]])''' |5:3 |[[МФК Вітэн|Вітэн]] ([[Віцебск]]) |Спарткомплекс «Лакаматыў» ([[Гомель]]) |- |2015/2016<br /><small>''[[Кубак Беларусі па міні-футболе 2015/2016|Дэтальна]]''</small> |'''[[МФК МАПІД|МАПІД]] ([[Мінск]])''' |0:0 (пен. 2:0) |[[МФК Лідсельмаш|Лідсельмаш]] ([[Ліда]]) |Спарткомплекс «Алімпіец» ([[Ліда]]) |- |2016/2017<br /><small>''[[Кубак Беларусі па міні-футболе 2016/2017|Дэтальна]]''</small> |'''[[МФК Дарожнік|Дарожнік]] ([[Мінск]])''' |5:4 |[[МФК Лідсельмаш|Лідсельмаш]] ([[Ліда]]) |Спарткомплекс «Лакаматыў» ([[Гомель]]) |- |2017/2018<br /><small>''[[Кубак Беларусі па міні-футболе 2017/2018|Дэтальна]]''</small> |'''[[МФК Вітэн|Вітэн]] ([[Віцебск]])''' |5:3 |[[МФК Сталіца|Сталіца]] ([[Мінск]]) |Спарткомплекс «Алімпіец» ([[Орша]]) |- |2018/2019<br /><small>''[[Кубак Беларусі па міні-футболе 2018/2019|Дэтальна]]''</small><ref>[https://www.belta.by/sport/view/sportsmeny-lidselmasha-vpervye-zavoevali-kubok-belarusi-po-mini-futbolu-338706-2019/ «Лидсельмаш» впервые завоевал Кубок Беларуси по мини-футболу]</ref> |'''[[МФК Лідсельмаш|Лідсельмаш]] ([[Ліда]])''' |4:4 (пен. 5:4) |[[МФК Вітэн|Вітэн]] ([[Орша]]) |[[Алімпіец, Магілёў|Спарткомплекс «Алімпіец»]] ([[Магілёў]]). |- |2019/2020<br /><small>''[[Кубак Беларусі па міні-футболе 2019/2020|Дэтальна]]''<ref>[https://mini-football.by/match/1607958 КУБОК БЕЛАРУСИ ПО МИНИ-ФУТБОЛУ 2019]</ref> |'''[[МФК БЧ|БЧ]] ([[Гомель]])''' |1:0 |[[МФК Сталіца|Сталіца]] ([[Мінск]]) |Спарткомплекс «Лакаматыў» ([[Гомель]]) |- |2020/2021<br /><small>''[[Кубак Беларусі па міні-футболе 2020/2021|Дэтальна]]''<ref>[http://gsu.by/ru/node/3952 ГОМЕЛЬСКИЙ ВРЗ ВЫИГРАЛ КУБОК БЕЛАРУСИ ПО МИНИ-ФУТБОЛУ]</ref> |'''[[МФК ВРЗ|ВРЗ]] ([[Гомель]])''' |2:2 (пен. 4:3) | [[МФК Сталіца|Сталіца]] ([[Мінск]]) | Спарткомплекс «Алімпіец» ([[Орша]]) |- |2021/2022<br /><small>''[[Кубак Беларусі па міні-футболе 2021/2022|Дэтальна]]'' |'''[[МФК БЧ|БЧ]] ([[Гомель]])''' |3:2 (д.ч.) |[[МФК ВРЗ|ВРЗ]] ([[Гомель]]) |[[Уручча (палац спорту)|Палац спорту «Уручча»]] ([[Мінск]]) |- |2022/2023<br /><small>''[[Кубак Беларусі па міні-футболе 2022/2023|Дэтальна]]'' |'''[[МФК Сталіца|Сталіца]] ([[Мінск]])''' |3:2 (пен. 4:2) |[[МФК Вітэн|Вітэн]] ([[Орша]]) |[[Уручча (палац спорту)|Палац спорту «Уручча»]] ([[Мінск]]) |- |2023/2024<br /><small>''[[Кубак Беларусі па міні-футболе 2023/2024|Дэтальна]]'' |'''[[МФК Вітэн|Вітэн]] ([[Орша]])''' |6:4 |[[МФК ВРЗ|ВРЗ]] ([[Гомель]]) |Спарткомплекс «Алімпіец» ([[Магілёў]]) |} {{зноскі}} == Спасылкі == * [https://mini-football.by/ Афіцыйны сайт Беларускай асацыяцыі міні-футбола] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220209225729/https://mini-football.by/ |date=9 лютага 2022 }} * [https://mini-football.by/page/1018297 ЗАЛ СЛАВЫ БАМФ] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211222195013/https://mini-football.by/page/1018297 |date=22 снежня 2021 }} * [https://mini-football.by/tournament/1007747/page?page_id=1008402. Результаты финальных матчей розыгрышей Кубка Беларуси с 1991 по 2005 год.] {{Міні-футбол у Беларусі}} [[Катэгорыя:Кубак Беларусі па міні-футболе| ]] 8n3ucjoylg8xjzb7urjda6cn534femc 0 697068 5152231 4997313 2026-06-07T14:58:18Z DzBar 156353 +[[Катэгорыя:Гульні для Linux]]; +[[Катэгорыя:Гульні для PlayStation 4]]; +[[Катэгорыя:Аднакарыстальніцкія камп’ютарныя гульні]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5152231 wikitext text/x-wiki {{Картка гульні|выява=Undertale vector logo on black borders.svg}} '''Undertale"''' — [[камп’ютарная ролевая гульня]] незалежнага распрацоўшчыка камп’ютарных гульняў [[Тобі Фокс]]а<ref>[[8-4]] распрацавалі кансольныя версіі, глядзі [https://blog.playstation.com/2017/06/13/undertale-is-coming-to-playstation/].</ref><ref>Самавыдавецкі ў [[Steam]] і [[GOG.com|GOG]].</ref>. Яна была выпушчана 15 верасня 2015 года<ref>[http://store.steampowered.com/app/391540/ Undertale у Steam]</ref> на англійскай мове для платформаў [[Microsoft Windows]], [[Mac OS X|macOS]]<ref>[https://arstechnica.com/gaming/2015/12/the-best-video-games-of-2015-as-picked-by-the-ars-editors/4/ «The best video games of 2015, as picked by the Ars editor»]</ref> і [[Linux]]. 15 жніўня 2017 года была выпушчана версія для [[PlayStation 4]] і [[PlayStation Vita]]<ref>[http://www.eurogamer.net/articles/2017-06-13-undertale-is-coming-to-ps4-and-vita-this-summer «Undertale is coming to PS4 and Vita this summer»]</ref><ref>[http://www.siliconera.com/2017/07/18/undertale-coming-playstation-4-vita-august-15-2017/ «Undertale Coming To The PlayStation 4 And Vita On August 15, 2017»]</ref><ref>[https://www.polygon.com/2017/8/15/16150618/undertale-trophies-achievements-ps4-vita «Undertale’s trophies are perfectly hilarious»]</ref>, а 18 верасня 2018 года — версія для кансолі [[Nintendo Switch]]<ref>[https://topics.nintendo.co.jp/c/article/0d8b4c6e-9164-11e8-b123-063b7ac45a6d.html «記念すべき9月15日に『UNDERTALE』発売へ！»]</ref>. 16 сакавіка 2021 года была выпушчана версія для [[Xbox One]]<ref>[https://www.ign.com/articles/undertale-comes-to-xbox-via-game-pass-includes-new-dog-slot-machine «Undertale Comes to Xbox via Game Pass, Includes New Dog Slot Machine»]</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{ізаляваны артыкул|date=2021-12-26}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2015 года]] [[Катэгорыя:Камп’ютарныя ролевыя гульні]] [[Катэгорыя:Гульні для Windows]] [[Катэгорыя:Гульні для macOS]] [[Катэгорыя:Гульні для Linux]] [[Катэгорыя:Гульні для PlayStation 4]] [[Катэгорыя:Аднакарыстальніцкія камп’ютарныя гульні]] o7nn3ciin6fi4r7k8jhjrr3oznkpppd 5152232 5152231 2026-06-07T14:58:33Z DzBar 156353 5152232 wikitext text/x-wiki {{Картка гульні|выява=Undertale vector logo on black borders.svg}} '''Undertale''' — [[камп’ютарная ролевая гульня]] незалежнага распрацоўшчыка камп’ютарных гульняў [[Тобі Фокс]]а<ref>[[8-4]] распрацавалі кансольныя версіі, глядзі [https://blog.playstation.com/2017/06/13/undertale-is-coming-to-playstation/].</ref><ref>Самавыдавецкі ў [[Steam]] і [[GOG.com|GOG]].</ref>. Яна была выпушчана 15 верасня 2015 года<ref>[http://store.steampowered.com/app/391540/ Undertale у Steam]</ref> на англійскай мове для платформаў [[Microsoft Windows]], [[Mac OS X|macOS]]<ref>[https://arstechnica.com/gaming/2015/12/the-best-video-games-of-2015-as-picked-by-the-ars-editors/4/ «The best video games of 2015, as picked by the Ars editor»]</ref> і [[Linux]]. 15 жніўня 2017 года была выпушчана версія для [[PlayStation 4]] і [[PlayStation Vita]]<ref>[http://www.eurogamer.net/articles/2017-06-13-undertale-is-coming-to-ps4-and-vita-this-summer «Undertale is coming to PS4 and Vita this summer»]</ref><ref>[http://www.siliconera.com/2017/07/18/undertale-coming-playstation-4-vita-august-15-2017/ «Undertale Coming To The PlayStation 4 And Vita On August 15, 2017»]</ref><ref>[https://www.polygon.com/2017/8/15/16150618/undertale-trophies-achievements-ps4-vita «Undertale’s trophies are perfectly hilarious»]</ref>, а 18 верасня 2018 года — версія для кансолі [[Nintendo Switch]]<ref>[https://topics.nintendo.co.jp/c/article/0d8b4c6e-9164-11e8-b123-063b7ac45a6d.html «記念すべき9月15日に『UNDERTALE』発売へ！»]</ref>. 16 сакавіка 2021 года была выпушчана версія для [[Xbox One]]<ref>[https://www.ign.com/articles/undertale-comes-to-xbox-via-game-pass-includes-new-dog-slot-machine «Undertale Comes to Xbox via Game Pass, Includes New Dog Slot Machine»]</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{ізаляваны артыкул|date=2021-12-26}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2015 года]] [[Катэгорыя:Камп’ютарныя ролевыя гульні]] [[Катэгорыя:Гульні для Windows]] [[Катэгорыя:Гульні для macOS]] [[Катэгорыя:Гульні для Linux]] [[Катэгорыя:Гульні для PlayStation 4]] [[Катэгорыя:Аднакарыстальніцкія камп’ютарныя гульні]] i3pbz72840qhhrhyvzh0z8xrcvsd656 0 697464 5152228 3996072 2026-06-07T14:56:48Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152228 wikitext text/x-wiki {{Нацыянальны чэмпіянат |лагатып = |памер = |подпіс = |час = [[25 кастрычніка]] - [[26 кастрычніка]] 1991 |назва = |удзельнікаў = 5 |гарады = 4 |стадыёны = |чэмпіён = Хімік (Гомель) |разоў = 1 |2 месца = [[МФК Менск|Менск]] (Мінск) |3 месца = |дублёры = |гульняў = 9 |галоў = 103 |гледачоў = |бамбардзір = |бгалоў = |лепшы = |папярэдні сезон = |наступны сезон = [[Кубак Беларусі па міні-футболе 1992|1992]] }} '''Кубак Беларусі па міні-футболе 1991''' — 1-ы розыгрыш [[Кубак Беларусі па міні-футболе|Кубка Беларусі па міні-футболе]]. == Турнірная табліца == {|cellspacing="0" cellpadding="3" style="background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"| !width=15|1 !width=15|2 !width=15|3 !width=15|4 !width=15|5 !width=35|{{Comment|В|Перамогі}} !width=35|{{Comment|Н|Нічыі}} !width=35|{{Comment|П|Паражэнні}} !width=35|{{Comment|Г|Галы}} !width=35|Ачкі |- ! Хімік ([[Гомель]]) || ||4:4||4:4||14:4||6:3||2||2||0||28-15||6 |- ! style="background:#F0F0F0;" ! [[МФК Менск|Менск]] ([[Мінск]]) ||4:4|| ||6:2||6:3||7:7||2||2||0||23-16||6 |- ! Зеніт ([[Гродна]]) ||4:4||2:6|| ||7:0||9:4||2||1||1||22-14||5 |- ! style="background:#F0F0F0;" !Атлант ([[Мінск]]) ||4:14||3:6||0:7|| ||8:5||1||0||3||15-32||2 |- !Лаўсанбуд ([[Магілёў]]) ||3:6||7:7||4:9||5:8|| ||0||1||3||19-30||1 |- ! style="background:#F0F0F0;" |} == Пераможац == У 1-м розыгрышы Кубка Беларусі пераможац быў вызначаны падчас кругавога турніру, аднак фінальным стаў двубой «Менска» і «Хіміка». Дзякуючы лепшай рознасці забітых і прапушчаных мячоў першымі ўладальнікамі Кубка краіны сталі гомельцы. {{Футбольныматч |bg=#D0F0C0 | дата=[[26 кастрычніка]] [[1991]] <br /> | час= | стадыён='''Стадыён:''' Спарткомплекс «Матор»,<br/>[[Выява:Coat of arms of Minsk.svg|18px]] [[Мінск]] | гледачоў= | арбітр= Леанід Фурсевіч (Мінск), Аляксандр Куляшоў (Мінск) | каманда1=Хімік  ([[Гомель]]) | каманда2=[[МФК Менск|Менск]] ([[Мінск]]) | лік=4:4 (2:2) | галы1=<br/> Міхал Міхайлаў {{пенгол}}<br/> Уладзімір Славін {{пенгол}}<br/> Міхал Цуканаў {{пенгол}}<br/> Валерый Цытрыкоў {{пенгол}}<br/> | галы2=<br/>Уладзімір Путраш {{пенгол}}<br/> Уладзімір Путраш {{пенгол}}<br/> Віталь Куцко {{пенгол}}<br/> Сяргей Пышнік {{пенгол}}<br/> | справаздача= }} === Склад Хіміка === Сяргей Сайкоў, Аляксей Мяркулаў; Аляксандр Мінчанка, Ігар Коншын, Ігар Белкін, Сяргей Яцухна, Міхал Міхайлаў, Уладзімір Славін, Міхал Цуканаў, Валерый Цытрыкоў, Ігар Кац. '''Трэнер — Міхал Цуканаў'''. === Склад Менска === Аляксандр Яўневіч; Віталь Куцко, Сяргей Цюшкевіч, Уладзімір Путраш, Сяргей Пышнік, Ігар Басько, Алег Кананюк. '''Трэнер — Валерый Сяргееў'''. {{Зноскі}} == Спасылкі == * [https://mini-football.by/ Афіцыйны сайт Беларускай асацыяцыі міні-футбола] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220209225729/https://mini-football.by/ |date=9 лютага 2022 }} * [https://mini-football.by/tournament/1007747/page?page_id=1008402. Результаты финальных матчей розыгрышей Кубка Беларуси с 1991 по 2005 год.] {{Міні-футбол у Беларусі}} [[Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 1991 годзе]] [[Катэгорыя:Кубак Беларусі па міні-футболе|1991]] cv6c0e8eeqms178xithig6yiggqjp88 0 697538 5152229 3996062 2026-06-07T14:57:06Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152229 wikitext text/x-wiki {{Нацыянальны чэмпіянат |лагатып = |памер = |подпіс = |час = 13 - 16 жніўня 1992 |назва = |удзельнікаў = 5 |гарады = 5 |стадыёны = |чэмпіён = Атлант ([[Мінск]]) |разоў = 1 |2 месца = Тарфянік ([[Беразінскае]]) |3 месца = |дублёры = |гульняў = 13 |галоў = 98 |гледачоў = |бамбардзір = |бгалоў = |лепшы = |папярэдні сезон = [[Кубак Беларусі па міні-футболе 1991|1991]] |наступны сезон = [[Кубак Беларусі па міні-футболе 1993|1993]] }} '''Кубак Беларусі па міні-футболе 1992''' — 2-і розыгрыш [[Кубак Беларусі па міні-футболе|Кубка Беларусі па міні-футболе]]. == Турнірная табліца == {|cellspacing="0" cellpadding="3" style="background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"| !width=15|1 !width=15|2 !width=15|3 !width=15|4 !width=15|5 !width=35|{{Comment|В|Перамогі}} !width=35|{{Comment|Н|Нічыі}} !width=35|{{Comment|П|Паражэнні}} !width=35|{{Comment|Г|Галы}} !width=35|Ачкі |- ! Тарфянік ([[Беразінскае]]) || ||3:0*||6:2||7:6||2:1||4||0||0||18-9||8 |- ! style="background:#F0F0F0;" ! Атлант ([[Мінск]]) ||0:3*|| ||5:4||11:0||9:2||3||0||1||25-9||6 |- ! Аматар ([[Брэст]]) ||2:6||4:5|| ||8:1||3:2||2||0||2||17-14||4 |- ! style="background:#F0F0F0;" ! Металіст ([[Калінкавічы]]) ||6:7||0:11||1:8|| ||3:1||1||0||3||10-27||2 |- !Машэка ([[Магілёў]]) ||1:2||2:9||2:3||1:3|| ||0||0||4||6-17||0 |- ! style="background:#F0F0F0;" |} == Паўфіналы == * 15 жніўня 1992 Металіст 2:5 Тарфянік — (Макушынскі, Коласаў; Чайкоўскі — 3, М.Станкевіч, Лявончык). * 15 жніўня 1992 Атлант 5:3 Аматар — (Ражкоў — 2, Зартайскі, Альховік, Вайцяхоўскі; Ганжа, Хвідук, Ісаеў). == Фінал == {{Футбольныматч |bg=#D0F0C0 | дата=[[16 жніўня]] [[1992]] <br /> | час= | стадыён='''Стадыён:''' Спарткомплекс «Дынама»,<br/>[[Выява:Coat of Arms of Brest, Belarus.svg|18px]] [[Брэст]] | гледачоў= | арбітр= Юрый Грышчанка (Брэст), Сяргей Шмолік (Брэст) | каманда1= Атлант ([[Мінск]]) | каманда2= Тарфянік ([[Беразінскае]]) | лік=5:4 (2:2) | галы1=<br/> Альховік {{пенгол}}<br/> Альховік {{пенгол}}<br/>Альховік {{пенгол}}<br/>Альховік {{пенгол}}<br/> Вайцяхоўскі {{пенгол}}<br/> | галы2=<br/>Чайкоўскі {{пенгол}}<br/> К.Станкевіч {{пенгол}} | справаздача= }} === Склад Атланта === Юрый Баранаў, Аляксандр Сабіла; Сяргей Дробыш, Мікалай Вайцяхоўскі, Алег Альховік, Ігар Зартайскі, Андрэй Брызінскі, Ігар Драбовіч, Уладзімір Ражкоў, Юрый Шэлег, Сяргей Расолька. '''Трэнер — Сяргей Сафонаў'''. === Склад Тарфяніка === Міхал Станкевіч; Леанід Лявончык, Аляксандр Кулеш, Валер Сяргееў, Канстанцін Станкевіч, Сяргей Чайкоўскі, Уладзімір Горскі. '''Трэнер — Уладзімір Горскі'''. {{Зноскі}} == Спасылкі == * [https://mini-football.by/ Афіцыйны сайт Беларускай асацыяцыі міні-футбола] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220209225729/https://mini-football.by/ |date=9 лютага 2022 }} * [https://mini-football.by/tournament/1007747/page?page_id=1008402. Результаты финальных матчей розыгрышей Кубка Беларуси с 1991 по 2005 год.] {{Міні-футбол у Беларусі}} [[Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 1992 годзе]] [[Катэгорыя:Кубак Беларусі па міні-футболе|1992]] 6wzvsztq15md1g36gewqz61ojiy8moz 0 697543 5152230 4563998 2026-06-07T14:57:29Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152230 wikitext text/x-wiki {{Нацыянальны чэмпіянат |лагатып = |памер = |подпіс = |час = 25 - 28 лютага 1993 |назва = |удзельнікаў = 10 |гарады = |стадыёны = |чэмпіён = [[МФК Акадэмія Мінск|Стройзаказ]] ([[Мінск]]) |разоў = 1 |2 месца = Атлант ([[Мінск]]) |3 месца = |дублёры = |гульняў = 23 |галоў = 182 |гледачоў = |бамбардзір = |бгалоў = |лепшы = |папярэдні сезон = [[Кубак Беларусі па міні-футболе 1992|1992]] |наступны сезон = [[Кубак Беларусі па міні-футболе 1994|1994]] }} '''Кубак Беларусі па міні-футболе 1993''' — 3-і розыгрыш [[Кубак Беларусі па міні-футболе|Кубка Беларусі па міні-футболе]]. == Група А == {|cellspacing="0" cellpadding="3" style="background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"| !width=15|1 !width=15|2 !width=15|3 !width=15|4 !width=15|5 !width=35|{{Comment|В|Перамогі}} !width=35|{{Comment|Н|Нічыі}} !width=35|{{Comment|П|Паражэнні}} !width=35|{{Comment|Г|Галы}} !width=35|Ачкі |- ! Атлант ([[Мінск]]) || ||3:1||5:4||3:1||10:3||4||0||0||21-9||8 |- ! style="background:#F0F0F0;" ! Лакаматыў ([[Віцебск]]) ||1:3|| ||2:0||5:1||6:4||3||0||1||14-8||6 |- ! ЦКК ||4:5||0:2|| ||3:1||7:1||2||0||2||14-9||4 |- ! style="background:#F0F0F0;" ! Тарпеда ([[Магілёў]]) ||1:3||1:5||1:3|| ||4:3||1||0||3||7-14||2 |- !Тарфянік ([[Беразінскае]]) ||3:10||4:6||1:7||3:4|| ||0||0||4||11-27||0 |- ! style="background:#F0F0F0;" |} == Група Б == {|cellspacing="0" cellpadding="3" style="background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"| !width=15|1 !width=15|2 !width=15|3 !width=15|4 !width=15|5 !width=35|{{Comment|В|Перамогі}} !width=35|{{Comment|Н|Нічыі}} !width=35|{{Comment|П|Паражэнні}} !width=35|{{Comment|Г|Галы}} !width=35|Ачкі |- ! [[МФК Акадэмія Мінск|Стройзаказ]] ([[Мінск]]) || ||5:6||3:2||6:3||7:3||3||0||1||21-14||6 |- ! style="background:#F0F0F0;" ! Віцязь ([[Віцебск]]) ||6:5|| ||4:4||1:2||12:0||2||1||1||23-11||5 |- ! Сельмаш-Элада ([[Магілёў]]) ||2:3||4:4|| ||4:3||12:1||2||1||1||22-11||5 |- ! style="background:#F0F0F0;" ! Санта-Хімік ([[Гомель]]) ||3:6||2:1||3:4|| ||12:4||2||0||2||20-15||4 |- ![[МФК Алімп Мар’іна Горка|Алімп]] ([[Мар’іна Горка]]) ||3:7||0:12||1:12||4:12|| ||0||0||4||8-43||0 |- ! style="background:#F0F0F0;" |} == Паўфіналы == * 28 лютага 1993. [[МФК Акадэмія Мінск|Стройзаказ]] 2:1 Лакаматыў — ([[Сяргей Мар’янавіч Лагутка|Лагутка]] — 2; Лабачоў) * 28 лютага 1993. Атлант 8:6 Віцязь — ([[Ігар Зартайскі|Зартайскі]] — 4, Дробыш — 2, Шэлег, Альховік; Сітнікаў — 3, Жарненка, Качаргін) == Фінал == {{Футбольныматч |bg=#D0F0C0 | дата=[[28 лютага]] [[1993]] <br /> | час= | стадыён='''Стадыён:''' Спарткомплекс «ЦКК»,<br/>[[Выява:Coat of Arms of Svietlahorsk.svg|18px]] [[Светлагорск]] | гледачоў= | арбітр= Аляксандр Рэмін (Мінск), Аляксандр Рябічка (Мінск) | каманда1= [[МФК Акадэмія Мінск|Стройзаказ]] ([[Мінск]]) | каманда2= Атлант ([[Мінск]]) | лік=3:1 (1:1) | галы1=<br/> [[Сяргей Мар’янавіч Лагутка|Лагутка]] {{пенгол}}<br/> [[Сяргей Мар’янавіч Лагутка|Лагутка]] {{пенгол}}<br/>Шпадарук {{пенгол}}<br/> | галы2=<br/>[[Ігар Зартайскі]] {{пенгол}}<br/> | справаздача= }} === Склад Стройзаказа === === Склад Атланта === {{Зноскі}} == Спасылкі == * [https://mini-football.by/ Афіцыйны сайт Беларускай асацыяцыі міні-футбола] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220209225729/https://mini-football.by/ |date=9 лютага 2022 }} * [https://mini-football.by/tournament/1007747/page?page_id=1008402. Результаты финальных матчей розыгрышей Кубка Беларуси с 1991 по 2005 год.] {{Міні-футбол у Беларусі}} [[Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 1993 годзе]] [[Катэгорыя:Кубак Беларусі па міні-футболе|1993]] q3ccqnm1awizs0dri1trrqfiguu1edn 0 706221 5152536 5143394 2026-06-08T09:52:11Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152536 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Івашоў}} {{Ваенны дзеяч}} '''Леанід Рыгоравіч Івашоў''' ({{lang-ru|Леонид Григорьевич Ивашов}}; нар. [[31 жніўня]] [[1943]]) – расійскі ваенны, грамадскі і палітычны дзеяч. Адзін з вядучых экспертаў у пытаннях [[геапалітыка|геапалітыкі]]<ref>[https://argumenti.ru/interview/2021/12/751370 Леонид Ивашов: выживет ли Россия в XXI веке?]</ref>. == Біяграфія == Нарадзіўся 31 жніўня 1943 года ў горадзе [[Бішкек|Фрунзэ]] (цяпер Бішкек) [[Ошская вобласць|Ошскай вобласці]] [[Кіргізская ССР|Кіргізскай ССР]]. У 1964 годзе скончыў [[Ташкенцкае вышэйшае агульнавайсковае каманднае вучылішча]], у 1974 годзе — [[Ваенная акадэмія імя М. В. Фрунзэ|Ваенную акадэмію імя М. В. Фрунзэ]]. З 1976 года служыў у цэнтральным апараце [[Міністэрства абароны СССР]], быў памочнікам міністра абароны маршала [[Дзмітрый Фёдаравіч Усцінаў|Д. Ф. Усцінава]]. З 1987 года — начальнік упраўлення справамі Міністэрства абароны. У 1992—1996 гадах — сакратар Савета міністраў абароны дзяржаў [[СНД]]; са жніўня 1999 года — начальнік штаба па каардынацыі ваеннага супрацоўніцтва дзяржаў-удзельніц СНД. У 1996—2001 гадах — начальнік [[Галоўнае ўпраўленне міжнароднага ваеннага супрацоўніцтва Міністэрства абароны Расіі|Галоўнага ўпраўлення міжнароднага ваеннага супрацоўніцтва Міністэрства абароны Расійскай Фндэрацыі]]. Пасля заканчэння ваеннай службы сышоў у навуку і грамадска-палітычную дзейнасць. Яшчэ ў 1998 голу стаў прэзідэнтам Акадэміі геапалітычных праблем. Атрымаў ступень доктара гістарычных навук і прафесара кафедры міжнароднай журналістыкі [[Маскоўскі дзяржаўны інстытут міжнародных адносін|МДІМА]]. У 2002 годзе заснаваў і ўзначаліў Ваенна-дзяржаўны саюз Расіі. Член вышэйшага афіцэрскага савета Расіі. У лістападзе 2006 года абраны старшынёй манархічнай арганізацыі «Саюз рускага народа». У лістападзе 2008 года склаў з сябе паўнамоцтвы<ref>{{cite news|url=http://ruskline.ru/news_rl/2008/11/17/general_leonid_ivashov_pokinul_post_predsedatelya_soyuza_russkogo_naroda/|title=Генерал Леонид Ивашов покинул пост председателя Союза русского народа|publisher=[[Русская линия]]|date=2008-11-17|access-date=2017-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171118224003/http://ruskline.ru/news_rl/2008/11/17/general_leonid_ivashov_pokinul_post_predsedatelya_soyuza_russkogo_naroda/|archive-date=2017-11-18}}</ref>. З 2008 года — член экспертнага савета і пастаянны аўтар міжнароднага аналітычнага часопіса «[[Геополитика (часопіс)|Геополитика]]». 6 снежня [[2011 года заявіў аб самавылучэнні кандыдатам на пасаду [[прэзідэнт Расіі|прэзідэнта Расіі]]<ref>[http://www.rbc.ru/rbcfreenews/20111206234827.shtml Генерал-полковник Л. Ивашов заявил о самовыдвижении кандидатом на пост президента России.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20111207190215/http://www.rbc.ru/rbcfreenews/20111206234827.shtml |date=7 снежня 2011 }} // rbc.ru, 6 декабря 2011</ref>. 18 снежня яму было адмоўлена ў рэгістрацыі ў якасці кандыдата на выбарах Прэзідэнта ў сувязі з тым, што [[Цэнтральная выбарчая камісія Расійскай Федэрацыі|ЦВК]] не была належным чынам паведамлена аб сходзе ініцыятыўнай групы па вылучэнні Івашова. Жыве і працуе ў Маскве. Узначальвае як прэзідэнт недзяржаўную [[Акадэмія геапалітычных праблем|Акадэмію геапалітычных праблем]], прэзідэнт Міжнароднага цэнтра геапалітычнага аналізу, выкладае ў [[Маскоўскі дзяржаўны інстытут міжнародных адносін|МДІМА]] (прафесар на кафедры міжнароднай журналістыкі<ref>{{Cite web |url=https://mgimo.ru/people/ivashov/ |title=Ивашов Леонид Григорьевич |subtitle=Персональный профиль |publisher=МГИМО |website=mgimo.ru |archive-date=2021-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211020153815/https://mgimo.ru/people/ivashov/ |url-status=live }}</ref>) і [[Маскоўскі дзяржаўны лінгвістычны універсітэт|Маскоўскім дзяржаўным лінгвістычным універсітэце]] (прафесар кафедры тэорыі і гісторыі міжнародных адносін<ref>https://cyberleninka.ru/article/n/17070738.pdf</ref>), выступае на тэлебачанні і ў прэсе з каментарамі па пытаннях знешняй і ўнутранай палітыкі. Пастаянны аўтар газеты «[[Завтра (газета)|Завтра]]». Шмат гадоў з’яўляўся старшынёй агульнарасійскага афіцэрскага сходу. Пакінуў пасаду 19 мая 2022 года «па ўзросце і стане здароўя»<ref>{{Cite web |url=http://www.ooc.su/news/informacionnoe_soobshhenie/2022-05-19-119 |title=Информационное Сообщение ООС |access-date=2022-08-31 |archive-date=2022-08-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220831154914/http://www.ooc.su/news/informacionnoe_soobshhenie/2022-05-19-119 |url-status=live }}</ref>. Член [[Саюз пісьменнікаў Расіі|Саюза пісьменнікаў Расіі]]. Аўтар больш за 700 артыкулаў і 19 кніг. Піша вершы<ref>{{Cite web |url=https://www.ugtu.net/news/43046 |title=Леонид Ивашов вновь посетит Ухту и Крохаль |publisher=Ухтинский государственный технический университет |archive-date=2021-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211020154520/https://www.ugtu.net/news/43046 |url-status=live }}</ref>. == Палітычныя погляды == З’яўляецца паслядоўным праціўнікам пашырэння [[НАТА]] на ўсход. У артыкулах і выступах паслядоўна папярэджвае аб небяспеках, якія, на яго думку, пагражаюць [[Расія|Расіі]]. Выступаў супраць [[Уварванне Расіі ва Украіну (2022)|уварвання ва Украіну]]<ref>{{Cite news|title=«Национал-патриот» генерал Ивашов выступил против войны с Украиной|url=https://www.svoboda.org/a/natsional-patriot-general-ivashov-vystupil-protiv-voyny-s-ukrainoy/31689732.html|website=[[Радио Свобода]]|date=2022-02-06|accessdate=2022-02-06|archivedate=2022-02-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220226063840/https://www.svoboda.org/a/natsional-patriot-general-ivashov-vystupil-protiv-voyny-s-ukrainoy/31689732.html}}</ref><ref>[https://www.rosbalt.ru/blogs/2022/02/07/1943091.html Когда генералы запрещают воевать] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220226120806/https://www.rosbalt.ru/blogs/2022/02/07/1943091.html |date=26 лютага 2022 }} // Росбалт, 7 февраля 2022</ref>. == Працы == * ''Леонид Ивашов.'' Маршал Язов (роковой август 91-го) (1992) * ''Леонид Ивашов''. Россия и мир в новом тысячелетии. Геополитические проблемы (2000) * ''Л. Г. Ивашов.'' Россия или Московия? Геополитическое измерение национальной безопасности России — М.: Эксмо, 2002. — 416 с. — (История XXI века). — 4100 экз. — ISBN 5-699-01230-3. * ''Леонид Ивашов.'' Хоронить не спешите Россию — М.: Яуза, Эксмо, 2003. — 288 с. — (Путь России). — 4000 экз. — ISBN 5-87849-137-0. {{Зноскі}} == Спасылкі == * [http://www.kadet.ru/Ivashov/Biografiya.htm О Леониде Григорьевиче Ивашове] {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Івашоў Леанід Рыгоравіч}} [[Катэгорыя:Генерал-палкоўнікі (РФ)]] [[Катэгорыя:Дактары гістарычных навук]] [[Катэгорыя:Прафесары МДІМА]] [[Катэгорыя:Мемуарысты Расіі]] ausbin661cafvdcz416awgvnp238wa7 0 709803 5152370 4601288 2026-06-07T20:06:50Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152370 wikitext text/x-wiki {{Гістарычная дзяржава |назва = Кхмерская імперыя |саманазва = កម្វុជទេឝ |статус = |гімн = |сцяг = |апісанне_сцяга = |герб = |апісанне_герба = |карта = Carte Empire-Khmer.png |апісанне = |p1 = |flag_p1 = |p2 = |flag_p2 = |p3 = |flag_p3 = |p4 = |flag_p4 = |утворана = [[802]] |ліквідавана = [[1431]] |утворана2 = |ліквідавана2 = |s1 = |flag_s1 = |s2 = |flag_s2 = |s3 = |flag_s3 = |s4 = |flag_s4 = |дэвіз = |сталіца = [[Ангкор]] |гарады = |мовы = [[кхмерская мова]], [[палі]], [[санскрыт]] |валюта = |дадатковы_параметр = |змесціва_параметру = |плошча = |насельніцтва = |форма_кіравання = [[манархія]] |дынастыя = |тытул_кіраўнікоў = дэвараджа |кіраўнік1 = Джаяварман II |год_кіраўніка1 = [[802]] – [[850]] |тытул_кіраўнікоў2 = |кіраўнік2 = Понья Ят |год_кіраўніка2 = [[1417]] — [[1431]] |тытул_кіраўнікоў3 = |кіраўнік3 = |год_кіраўніка3 = |тытул_кіраўнікоў4 = |кіраўнік4 = |год_кіраўніка4 = |тытул_кіраўнікоў5 = |кіраўнік5 = |год_кіраўніка5 = |тытул_кіраўнікоў6 = |кіраўнік6 = |год_кіраўніка6 = |рэлігія = [[індуізм]], [[будызм]] |дадатковы_параметр1 = |змесціва_параметру1 = |Этап1 = |Дата1 = |Год1 = |Этап2 = |Дата2 = |Год2 = |Этап3 = |Дата3 = |Год3 = |Этап4 = |Дата4 = |Год4 = |Этап5 = |Дата5 = |Год5 = |Этап6 = |Дата6 = |Год6 = |дадатковы_параметр2 = |змесціва_параметру2 = |да = |д1 = |д2 = |д3 = |д4 = |д5 = |д6 = |д7 = |пасля = |п1 = |п2 = |п3 = |п4 = |п5 = |п6 = |п7 = |заўв = }} '''Старажытная Кампучы́я''' ({{lang-km|កម្វុជទេឝ}}, чытаецца як «Камвучтэс»), '''Кхме́рская імперыя''' ({{lang-km|អាណាចក្រខ្មែរ}}), '''Ангко́рская імперыя''' ({{lang-km|ចក្រភពអង្គរ}}) — [[сярэднявечча|сярэднявечная]] [[дзяржава]] ў [[Паўднёва-Усходняя Азія|Паўднёва-Усходняй Азіі]] ([[802]]—[[1431]] гг.) == Узнікненне == Заснавальнікам Кхмерскай імперыі лічыцца Джаяварман II. Згодна з запісам [[11 стагоддзе|XI]] ст., знойдзеным на [[Стэла|стэле]] на мяжы сучасных [[Камбоджа|Камбоджы]] і [[В’етнам]]а, ён валадарыў у Індрапуры на рацэ [[Меконг]]. Большасць сучасных даследчыкаў лічаць, што Джаяварман II і яго бацька Джаяварман I мелі прамое дачыненне да старажытнай [[кхмеры|кхмерскай]] дзяржавы [[Чэнла]]. Аднак паходжанне дынастыі Джаяварманаў таксама звязваюць з дзяржавамі [[Чампа]] і [[Шрывіджая]]<ref>[http://michaelvickery.org/vickery2004legend.pdf Michael Vickery A legend concerning Jayavarman II]</ref>. Сувязь з Шрывіджаяй падкрэслівае падабенства ранняй [[архітэктура|архітэктуры]] Кхмерскай імперыі з [[ява]]нскай<ref>[https://www.academia.edu/49530217/Comparison_between_Angkor_Wat_and_Borobudur_temple Uday Dokras Comparison between Angkor Wat and Borobudur temple]</ref>, а таксама тытул кхмерскіх [[манарх]]аў ''дэвараджа'' ({{lang-sa|देवरजः}} «божы валадар»), які паўтараў тытул манархаў Шрывіджаі. Згодна з [[легенда]]й, пасля паспяховай ваеннай кампаніі на поўначы ад возера [[Танлесап]] [[слон]] Джаявармана II спыніўся перад разлівам. Манарх загадаў заснаваць на гэтым месцы [[сталіца|сталіцу]]<ref>[http://dzsarea.com/%D0%BA%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%B6%D0%B0-%D0%B7%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D0%B4%D0%BA%D0%B0-%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%B0 Дмитрий Самохвалов Камбоджа: Загадка Ангкора] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220127141440/http://dzsarea.com/%D0%BA%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%B6%D0%B0-%D0%B7%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D0%B4%D0%BA%D0%B0-%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%B0/ |date=27 студзеня 2022 }}</ref>. Пазней яго пераемнікі будавалі каля яе свае сталічныя цэнтры. Такім чынам узнік кангламерат [[горад|гарадоў]], вядомы ў нашы дні як [[Ангкор]], адзін з найбуйнейшых [[Метраполія, цэнтр агламерацыі|метраполісаў]] [[сярэднявечча]] ў свеце. == Гісторыя == [[Выява:Cambogia, presunto ritratto di jayvarman VIII, da regione di angkor, stile di bayon, 1190-1210 ca. 01.JPG|міні|злева|Меркаваная выява галавы Джаявармана VII, каля 1190 — 1210 гг.]] Першай дынастыі Джаяварманаў было наканавана нядоўгае існаванне. Каля [[877]] г. [[трон]] заняў Індраварман I, пляменнік жонкі Джаявармана II<ref>[https://www.britannica.com/biography/Indravarman-I Indravarman I king of Angkor — Encyclopedia Britannica]</ref>. Ён знакаміты арганізацыяй [[будаўніцтва|будаўнічай]] дзейнасці. Аднак яго сыны і ўнукі болей вядомы сваімі разладамі. Пасля чарговага з іх уладу ў захапіў Джаяварман IV ([[928]]—[[941]] гг.), унук Індравармана I па жаночай лініі. Нягледзячы на ўнутраныя разлады, [[манарх]]і Кхмерскай імперыі стала пашыралі яе межы. Да пачатку [[11 стагоддзе|XI]] ст. яна прасціралася ад ракі [[Менам-Чао-Прая]] да дэльты [[Меконг]]а. У [[1002]] г. захоп улады Джаявіраварманам, які, відавочна, дагэтуль быў удзельным князем, прывёў да дзевяцігадовай вайны. Тым не меней, яго сын Сур’яварман I ([[1010]]—[[1050]] гг.) стаў адным з найвялікшых валадароў пасля Джаявармана II. У барацьбе з [[Малайцы|малайскай]] дзяржавай [[Тамбралінга]] і яе магутным саюзнікам [[Шрывіджая]]й ён заключыў саюз з паўднёвай [[Індастан|індыйскай]] дзяржавай [[Дзяржава Чола|Чола]] і ў выніку дасягнуў перамогі. Спроба пашырыць межы на захад была спынена [[Паган (дзяржава)|паганскім]] валадаром Анаўрахта Мінсаў. Сур’яварман I адмовіўся ад [[індуізм]]у і прыняў [[будызм]]<ref>[https://www.britannica.com/biography/Suryavarman-I Suryavarman I king of Angkor — Encyclopedia Britannica]</ref>, пашырыў дзяржаўны апарат, актыўна займаўся будаўніцтвам, славіўся справядлівымі [[закон (права)|законамі]]. У другой палове [[12 стагоддзе|XII]] ст. у Кхмерскай імперыі выявіўся моцны супернік на ўсходзе — [[Чампа]]. Войны з валадарамі гэтай дзяржавы саслабілі становішча Харшавармана III ([[1066]]—[[1080]] гг.). Ён быў зрынуты паўстанцамі на чале князя [[Карат (плато)|Карата]], які пасля перамогі прыняў імя Джаявармана VI. Пасля яго смерці ў [[1107]] г. зноў разгарнулася барацьба за ўладу. У [[1113]] г. пры спрэчных абставінах трон заняў малады і амбіцыйны [[Сур’яварман II]]. Яго афіцыйная каранацыя адбылася толькі пасля некалькіх гадоў кіравання. Прычынамі гэтага магло быць тое, што ён працягваў барацьбу супраць асабістых ворагаў, або неабходнасць выканаць пэўныя індуісцкія [[рытуал]]ы, паколькі ён не меў рэчаісных правоў займаць пасад манарха. Сур’яварман II праславіўся дзякуючы будаўніцтву храма [[Ангкор-Ват]]<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/blogs/desires-of-a-modern-indian/suryavarman-ii-of-cambodia/ Suryavarman II of Cambodia]</ref>. Ён заваяваў шэраг тэрыторый на поўначы сучаснага [[Тайланд]]а і поўдні [[Лаос]]а. Аднак ваенныя кампаніі супраць [[Чамы|чамаў]] і [[В’еты|в’етаў]] не мелі поспеху. Каля [[1145]] г. яго войска ўвайшло ў сталіцу Чампы і, відавочна, рушыла далей на в’етаў, але ў выніку пацярпела паражэнне. У Чампе адбылося паўстанне, якое скончылася выгнаннем [[кхмеры|кхмераў]]. Многія даследчыкі мяркуюць, што кхмерскі валадар не перажыў гэтых падзей. У [[1177]] г. чамы ўварваліся па [[суша|сушы]] і на [[карабель|караблях]] у Кхмерскую імперыю і атрымалі бліскучую перамогу на возеры [[Танлесап]]. Кхмерскі валадар загінуў. Супраціўленне чамам узначаліў дасведчаны вайскавод Махапарамасаўгата. У [[1181]] г. ён быў каранаваны як [[Джаяварман VII]]<ref>[https://www.cambodiamuseum.info/en_collection/stone_object/jayavaraman.html Jayavarman VII — National Museum of Cambodia]</ref>. Ён здолеў аб’яднаць вакол сябе высакародныя колы і працягваў вайну супраць Чампы, пакуль у [[1191]] г. не заваяваў яе. У пачатку [[13 стагоддзе|XIII]] ст. гэта дзяржава была фактычна падзелена паміж кхмерамі і в’етамі. Свае бліскучыя перамогі Джаяварман VII адлюстраваў на сценах пабудаванага ім храма [[Баён]]. Цэнтрам Ангкора стаў умацаваны горад [[Ангкор-Тхом]]. Падобна Сур’яварману I, ён спавядаў будызм, адзначыўся будаўніцтвам [[дарога|дарог]], уздоўж якіх былі адкрыты 121 гасцёўня для [[гандаль|гандляроў]] і 102 шпіталі. Нашчадкі Джаявармана VII, Індраварман II ([[1219]]—[[1243]] гг.) і Джаяварман VIII ([[1243]]—[[1295]] гг.), не мелі яго ваенных здольнасцей і магчымасці кантраляваць разрослую імперыю. [[Тайцы]] і [[моны]] фактычна адасобіліся ад Ангкорскай дзяржавы і пачалі рабіць напады на кхмераў. У [[1285]] г. Джаяварман VIII, баючыся нашэсця [[манголы|манголаў]], прызнаў сябе даннікам [[Юань (імперыя)|дынастыі Юань]]. Яго падданныя былі разачараваны вяртаннем да [[індуізм]]у і закрыццём [[будызм|будысцкіх]] храмаў, таму віталі, калі ён адрокся ад улады на карысць свайго зяця Індравармана III ([[1295]]—[[1308]] гг.). Той садзейнічаў распаўсюджванню будызму ў форме [[тхеравада]]<ref>[https://www.timetoast.com/timelines/timeline-of-the-khmer-empire-832dcd7e-ff87-4ea0-b6d3-484b7362be3d Timeline of the Khmer Empire]</ref>. [[14 стагоддзе|XIV]] — першая траціна [[15 стагоддзе|XV]] стст. сталі перыядам заняпаду Ангкорскай імперыі. Пасля [[1300]] г. запісы на сценах храмаў у Ангкоры не рабіліся. Насельніцтва паступова пакідала навакольныя тэрыторыі і перасялялася бліжэй да Меконга. Адной з прычын былі нашэсці тайцаў, якія ў XIV ст. двойчы захоплівалі сталіцу. Пасля тайскага нашэсця ў [[1431]] г. Понья Ят, апошні кхмерскі валадар Ангкора, рушыў на поўдзень і стварыў новы дзяржаўны цэнтр у раёне сучаснага [[Пнампень|Пнампеня]]<ref>[https://fsi-live.s3.us-west-1.amazonaws.com/s3fs-public/Prihear.pdf John D. Ciorciari Thailand and Cambodia: The Battle for Preah Vihear]</ref>. [[Археалогія|Археалагічныя]] знаходкі сапраўды сведчаць пра тое, што пасля зыходу кхмераў у Ангкоры некаторы час панавалі тайцы, але і яны пакінулі яго да [[16 стагоддзе|XVI]] ст.<ref>Polkinghorne, M., Pottier, C., & Fischer, C. (2018). Evidence for the 15th Century Ayutthayan Occupation of Angkor. In The Renaissance Princess Lectures: In Honour of Her Royal Highness Princess Maha Chakri Sirindhorn (pp. 99-132)</ref> Сучасныя даследчыкі таксама прапануюць іншыя версіі прычын заняпаду Ангкора. Яны лічаць, што масавае перасяленне з гэтай мясцовасці пачалося за 100 гадоў да рашэння Понья Ята. Рост міжнародных гандлёвых сетак мог заахвоціць кхмерскую [[Эліта|эліту]] і яе падданых мігрыраваць бліжэй да [[Паўднёва-Кітайскае мора|Паўднёва-Кітайскага мора]]<ref>[https://www.atlasobscura.com/articles/the-fall-of-angkor-archaeology The Fall of Angkor Was More Than a Century in the Making]</ref>. Але болей важкай прычынай быў заняпад складанай [[ірыгацыя|ірыгацыйнай]] сістэмы, якая забяспечвала вялізны горад і навакольныя палеткі вадою, а таксама стварала транспартныя сувязі паміж [[Гарадская агламерацыя|агламерацыямі]]. Рост гарадскога насельніцтва прывёў да вырубкі [[лес|лясоў]] і засмечвання [[Канал (гідраграфія)|каналаў]]. Іх ачыстка патрабавала ўсё большых намаганняў. Сітуацыя ўскладнілася [[экалогія|экалагічнымі]] бедствамі. У XIV ст. наваколлі Ангкора пацярпелі з-за [[засуха|засухі]], а потым [[паводка|паводак]]<ref>[https://www.nationalgeographic.com/science/article/angkor-wat-civilization-collapsed-floods-drought-climate-change Angkor Wat’s Collapse From Climate Change Has Lessons for Today]</ref><ref>[https://www.bbc.com/culture/article/20170309-the-mystery-of-angkor-wat The surprising discovery at Angkor Wat]</ref>, што і прывяло да зыходу насельніцтва і марнасці ўзнаўлення [[Фартыфікацыя|фартыфікацыйных]] пабудоў. == Дзяржава і грамадства == [[Выява:Art of cambodia, bottle in a human form, 11th century.JPG|міні|Керамічная пасудзіна ў форме чалавека, [[11 стагоддзе|XI]] ст.]] Кхмерская імперыя была [[манархія]]й, чые валадары з самога пачатку карысталіся [[тытул]]ам ''дэвараджа'', запазычаным у [[індуізм|індуісцкіх]] краінах. Іх улада лічылася свяшчэннай, таму прыняццю тытула папярэднічалі асаблівыя [[рытуал]]ы, якія рабілі [[манарх]]аў у вачах падданых вышэйшымі заступнікамі і [[суд]]дзямі. Кіраванне дзяржавай адбывалася дзякуючы працы вялізарнага і даволі складанага дзяржаўнага апарата. Пры Сур’явармане I ён падзяляўся на 4 часткі. Адну ўзначальваў сам манарх, другую — яго папярэднік, які адмовіўся ад [[трон]]а, трэцюю — спадкаемца, чацвёртую — маці валадара<ref name="I.W. MABBETT KINGSHIP IN ANGKOR">[https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/1978/03/JSS_066_2b_Mabbett_KingshipInAngkor.pdf I.W. MABBETT KINGSHIP IN ANGKOR]</ref>. Кожная з гэтых частак уяўляла сабою аўтаномную адміністрацыю з падначаленымі ёй тэрыторыямі. Вышэйшыя пасады ў адміністрацыі валадара займалі прадстаўнікі высакародных [[сям’я|сем’яў]], так або іначай звязаныя з сям’ёй манарха сваяцкімі адносінамі. Але часцяком найбольш блізкіх або магутных сваякоў высылалі ў правінцыі. Пасады падзяляліся на ўнутраныя і знешнія. Унутраныя адміністратары працавалі пры двары. Найбольш уплывовымі з іх былі першы дарадца, дарадца па пытаннях [[права]], дарадцы, адказныя за ваенны і цывільны [[транспарт]], вайскавод, скарбнік. Іх праца аплочвалася шчодрымі дарамі і вылучэннем долі дзяржаўных даходаў, прычым на манапольнай аснове. Пры двары таксама мелася мноства другарадных пасад, накшталт назіральніка за [[Азіяцкі слон|сланамі]], кухараў і трымальнікаў апахалаў. Уладальнікі знешніх пасад належалі да 10 розных рангаў і стала знаходзіліся за межамі двара. Пасады часцяком куплялі і прадавалі, перадавалі па спадчыне, адзін чалавек мог займаць шэраг пасад. Яго сацыяльны статус вызначаўся рэчаісным уплывам і блізкасцю да манарха. Відавочна, існавала форма залежнасці простых падданых ад уплывовых, падобная на [[Кліентэла|кліентэлу]]<ref name="I.W. MABBETT KINGSHIP IN ANGKOR"/>. Толькі ў [[Ангкор]]ы штат чыноўнікаў налічваў некалькі тысяч чалавек. Манарх даведваўся пра жыццё падданых не толькі дзякуючы справаздачам адміністратараў, але і сетцы ўнутраных шпіёнаў. Большую частку гісторыі Кхмерскай імперыі яе афіцыйнай [[рэлігія]]й быў [[індуізм]]. Валадары Ангкора аддавалі яўную перавагу [[шываізм]]у, хаця вядомы іх надпісы, прысвечаныя [[Вішну]], Харыхары (увасабленню [[Шыва|Шывы]] і Вішну), а таксама [[Гаўтама Буда|Будзе]]<ref>[https://www.encyclopedia.com/environment/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/khmer-religion Khmer Religion — Encyclopedia.com]</ref>. [[Будызм]] і будысцкія абшчыны прысутнічалі са старажытных часоў і мелі заступніцтва валадароў. [[Джаяварман VII]] зрабіў будызм формы [[махаяна]] дзяржаўнай рэлігіяй<ref>[https://www.asianetworkexchange.org/article/id/7861/ Medieval Khmer Society: The Life and Times of Jayavarman VII]</ref>, але з канца [[13 стагоддзе|XIII]] ст. дамінаваў будызм у форме [[тхеравада]]. [[Святар]]ы абедзвюх рэлігій, [[храм]]авыя арганізацыі і кляштары мелі велізарны ўплыў на дзяржаву і грамадства, карысталіся значнымі прывілегіямі, займалі прыдворныя пасады, атрымоўвалі ў дар матэрыяльныя сродкі і землі. Існаванне дзяржаўных і рэлігійных устаноў было не магчыма без поспехаў у [[эканоміка|эканоміцы]], асабліва ў [[сельская гаспадарка|сельскай гаспадарцы]]. [[Клімат]] [[Камбоджа|Камбоджы]] мае [[Мусонны клімат|мусонны]] характар з выразным падзелам на сухі і вільготны сезоны. Каб атрымоўваць некалькі ўраджаяў за год, [[кхмеры]] пабудавалі вакол Ангкора складаную [[ірыгацыя|ірыгацыйную]] сістэму з сеткай [[вадасховішча]]ў і [[Канал (гідраграфія)|каналаў]]. Апошнія выконвалі не толькі [[Меліярацыя|меліярацыйную]], але і транспартную функцыю. Ірыгацыйная сістэма дазваляла назапашваць ваду ў вільготны сезон, а яе лішкі скідваць у возера [[Танлесап]]. Заснаваныя на [[археалогія|археалогіі]] [[геаграфія|геаграфічныя]] даследаванні сучасных і мінулых сістэм Ангкора дазваляюць меркаваць, што кхмерскія інжынеры стварылі новую пастаянную вадазборную зону, стварыўшы тры вадазборныя плошчы там, дзе раней было ўсяго дзве<ref>[https://www.thoughtco.com/khmer-empire-water-management-system-172956 K. Kris Hirst The Khmer Empire Water Management System]</ref>. Дзякуючы рэгуляванню ўзроўню грунтавых вод стала магчымым манументальнае дойлідства, адбываўся рост насельніцтва. Мяркуецца, што ў канцы XIII ст. у Ангкоры жыло 700 тысяч — 900 тысяч чалавек<ref>[https://around.uoregon.edu/content/new-research-shows-how-many-people-lived-angkor-empire New research shows how many people lived in the Angkor Empire]</ref>. Такім чынам, гэта быў адзін з найбуйнейшых [[горад|гарадоў]] свету ў перыяд [[сярэднявечча]]. Догляд ірыгацыйнай сістэмы, сталая ачыстка каналаў былі важным клопатам дзяржавы. Аднак абрашаемыя землі з’яўляліся прыватнай маёмасцю. Пра гэта кажуць шматлікія запісы пра куплю, продаж і перадачу ў дар надзелаў<ref name="I.W. MABBETT KINGSHIP IN ANGKOR"/>. Асабіста валадару і блізкім чальцам яго сям’і належалі толькі некаторыя дзяржаўныя сядзібы, раскіданыя па тэрыторыі ўсёй дзяржавы. На іх маглі працаваць залежныя [[сяляне]], што па розных прычынах страцілі свае надзелы, і [[рабства|рабы]]. Рабства было звычайнай з’явай. Большасць рабоў былі ваеннапалоннымі, але таксама існавала пазыковае рабства. У канцы XIII ст. пасля доўгатэрміновай вайны з [[тайцы|тайцамі]] значная частка насельнікаў Ангкора валодала рабамі. Іх стан быў прыніжаным, яны нават не мелі права спаць у гаспадарскім доме<ref name="rhinoresourcecenter.com">{{Cite web |url=http://www.rhinoresourcecenter.com/pdf_files/129/1292126345.pdf |title=David Chandler A History of Cambodia |access-date=7 чэрвеня 2022 |archive-date=13 ліпеня 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170713092025/http://www.rhinoresourcecenter.com/pdf_files/129/1292126345.pdf |url-status=dead }}</ref>. [[Выява:Ancient Khmer Road System.png|thumb|Сетка дарог у Кхмерскай імперыі]] У Кхмерскай імперыі была створана добра прадуманая сістэма транспартных зносін, якая ўключала сетку [[дарога|дарог]], каналаў і рачных шляхоў. Дарогі, пабудаваныя Джаяварманам VII, абслугоўваліся гасцёўнямі для падарожнікаў. Палягчэнне ўнутраных зносін садзейнічала развіццю [[гандаль|гандлю]] і [[Рамяство|рамёствам]]. Старажытныя кхмеры не карысталіся [[Ткацкі станок|ткацкімі станкамі]], але славіліся вырабам [[Тканіны|тканін]]. Кхмерская паліваная [[кераміка]] адрознівалася вельмі высокай якасцю<ref>[https://scholarbank.nus.edu.sg/handle/10635/17643 WONG WAI YEE A Preliminary Study on some Economic Activities of Khmer Empire: Examining the Relationship between the Khmer and Guangdong ceramic Industries during the 9th-14th Centuries]</ref>. Галоўным раёнам развіцця [[металургія|металургіі]] стаў Пном-Дэк<ref>[https://goo.gl/maps/7zzkSjdwhmSrthSe9]</ref>, дзе здабывалі і першасна апрацоўвалі [[жалеза]]. Мяркуюць, што мясцовыя майстэрні залежалі ад дзяржавы<ref>[https://scholarspace.manoa.hawaii.edu/server/api/core/bitstreams/c645215c-3f53-487b-8049-71e03fd17a89/content Mitch Hendrickson, Stéphanie Leroy, Quan Hua, Phon Kaseka, and Voeun Vuthy Smelting in the Shadow of the Iron Mountain: Preliminary Field Investigation of the Industrial Landscape around Phnom Dek, Cambodia (Ninth to Twentieth Centuries a.d.)]</ref>. Але металаў хранічна не хапала, таму ангкорскія клямары для шчаплення камянёў пры пабудове храмаў сплаўлялі з жалеза рознага паходжання<ref>[https://www.wmf.org/blog/ironing-wrinkles-history-angkor%E2%80%99s-metal-industries Ginevra Boatto Ironing the Wrinkles in the History of Angkor’s Metal Industries]</ref>. Пэўныя звесткі пра пабытовае жыццё Ангкора ў канцы XIII ст. пакінуў [[Юань (імперыя)|юаньскі]] дыпламат Чжоў Дагуань<ref name="rhinoresourcecenter.com"/><ref>[https://www.nla.gov.au/digital-classroom/year-8/asia-pacific-world/angkorkhmer-empire-c802-c1431/themes/way-life-khmer The Way of Life in the Khmer Empire]</ref>. Ён паведамляў, што жытлы высакародных асоб былі болей прасторнымі, чым у звычайных жыхароў, [[дах]]і крыліся [[салома]]ю. [[Дахоўка]] ўжывалася толькі для сямейных магільняў і галоўных спальняў. Штодзённым гандлем займаліся жанчыны. [[Манета|Манеты]] не ўжываліся, таму кошт прызначалі ў мерах [[рыс]]у, расплочваліся тканінамі, у выключных сітуацыях — [[золата]]м і [[срэбра]]м. Кхмерскія жанчыны хутка старэлі, паколькі рана выходзілі замуж і нараджалі шмат дзяцей. Адзінай [[вопратка]]й былі адрэзы тканін. Большасць, у тым ліку ваенныя, хадзіла басанож. Усе паўсядзённыя лісты і афіцыйныя [[дакумент]]ы рабілі на [[Скура|скуры]], афарбаванай у чорны колер, пісалі [[вапна]]вым парашком, які лёгка сціраўся. <gallery> Bayon 0770 (28020158686).jpg|Бітва з [[чамы|чамамі]] (рэльеф храма [[Баён]], [[12 стагоддзе|XII]] ст.) Angkor Thom, Bayon 11.jpg|Баявыя [[азіяцкі слон|сланы]] (рэльеф храма Баён) Angkor Thom-Bayon-88-Huldigung-2007-gje.jpg|Прыдворнае жыццё (рэльеф храма Баён) Angkor Thom-Bayon-70-Schlacht im Wald-2007-gje.jpg|Нараджэнне дзіцяці (рэльеф храма Баён) Bas relief in Bayon, Angkor (4).JPG|Хатні адпачынак (рэльеф храма Баён) </gallery> == Славутыя помнікі старажытнай кхмерскай архітэктуры == * [[Ангкор]] :: [[Ангкор-Ват]] :: [[Ангкор-Тхом]] і [[Баён]] :: [[Бантэай-Срэй]] * [[Кох-Кер]] * [[Прэах-Віхеяр]] == Заўвагі == {{reflist|2}} == Літаратура == * {{кніга|аўтар = Higham, Ch.|частка = |загаловак = The Civilization of Angkor|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданне = |месца = Berkeley, Los Angeles|выдавецтва = University of California Pres|год = 2001|том = |старонкі = 192|старонак = |серыя = |isbn = 0-520-23442-1|тыраж = |ref = }} * {{кніга|аўтар = Riboud, M.|частка = |загаловак = Angkor ― sérénité bouddhique|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданне = |месца = Paris|выдавецтва = Imprimerie Nationale|год = 1992|том = |старонкі = 155|старонак = |серыя = |isbn = 2-11-081154-4|тыраж = |ref = }} * {{кніга|аўтар = Wolters, O.|частка = |загаловак = Early Southeast Asia: Selected Essays|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданне = |месца = Ithaca, New York|выдавецтва = Cornell University|год = 2008|том = |старонкі = 236|старонак = |серыя = |isbn = 978-0-877277-73-6|тыраж = |ref = }} == Спасылкі == * [https://www.worldhistory.org/Khmer_Empire/ Khmer Empire — World History Encyclopedia] * [https://www.newworldencyclopedia.org/entry/Khmer_Empire Khmer Empire — New World Encyclopedia] * [https://www.thoughtco.com/angkor-civilization-ancient-khmer-empire-169557 Ankgor Civilization, the Khmer Empire in Southeast Asia] * [https://www.oup.com.au/__data/assets/pdf_file/0024/58191/Chapter-13-The-Khmer-Empire-obook-only.pdf The Khmer Empire — Oxford University Press] {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Гісторыя Камбоджы]] [[Катэгорыя:Гісторыя В’етнама]] [[Катэгорыя:Гісторыя Лаоса]] [[Катэгорыя:Гісторыя Тайланда]] [[Катэгорыя:Гістарычныя дзяржавы Азіі]] [[Катэгорыя:Імперыі Азіі]] 4om3y2vtwka6ftx245s4o78ksgxdkgy 0 710285 5152177 4431823 2026-06-07T13:28:07Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152177 wikitext text/x-wiki {{шляхціц}} {{цёзкі2|Грабоўскі}} '''Ксаверый Грабоўскі''' ({{lang-pl|Ksawery Grabowski}}; каля [[1790]] — ?) — ураднік [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. == Біяграфія == Паходзіў са шляхецкага роду [[Грабоўскія|Грабоўскіх]] герба «[[Окша (герб)|Окша]]». Нарадзіўся ў сям’і [[Зыгмунт Ксаверый Грабоўскі|Зыгмунта Ксаверыя]]<ref name="ЭВКЛ"/> і Марыяны Пелагіі з [[Патоцкія|Патоцкіх]]. [[Камергер]]<ref name="ЭВКЛ"/>, у 1828—1837<ref>[[Сяргей Токць]]. [https://pdf.kamunikat.org/download.php?item=1217-1.pdf Спісы маршалкаў шляхты Гарадзенскай губерні ў XIX ст. (паводле Люцыяна Шчукі).] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20230720011332/https://pdf.kamunikat.org/download.php?item=1217-1.pdf |date=20 ліпеня 2023 }} // [[Герольд Litherland]].- № 3-4 (3) — Горадня, 2001</ref> гадах [[маршалак шляхты Ваўкавыскага павета]]<ref name="ЭВКЛ">{{крыніцы/ЭВКЛ|1|Грабоўскія|[[Валерый Пазднякоў]]}}</ref>. == Сям’я == У шлюбе з Кацярынай Мелін меў дачку Эвеліну (1823—1894), якая выйшла замуж за [[Стэфан Ежы Грабоўскі|Стэфана Ежы Грабоўскага]] (1818—1871). {{зноскі}} {{продкі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Грабоўскі Ксаверый}} [[Катэгорыя:Грабоўскія|Ксаверый]] [[Катэгорыя:Камергеры]] [[Катэгорыя:Павятовыя спраўнікі ваўкавыскія]] l55atuplu0kitrvai5jkgv2j077jgt3 0 710842 5152208 4583047 2026-06-07T14:28:58Z DBatura 73587 /* Сутыкненні */ 5152208 wikitext text/x-wiki {{Узброены канфлікт |канфлікт = Сутыкненні ў Паўднёвым Дарфуры |частка = |выява = |памер = |загаловак = |дата =23 і 25 красавіка 2010 |месца = г. [[Балбала]], [[Дарфур]], [[Судан]] ({{coord|9.9918433|26.1817932|type:event|display=inline}}) |прычына = |casus belli = |вынік = |змены = |праціўнік1 = [[File:Insignia of the Sudanese Armed Forces.svg|22px]] [[Узброеныя сілы Судана]] <small>(па версіі НАВС)</small><br>[[Рызейгат (племя)|Рызейгат]] <small>(па версіі ўрада і самога племя)</small> |праціўнік2 = [[File:Flag of the SPLA (until 2011).svg|22px]] [[Народная армія вызвалення Судана]] |праціўнік3 = |праціўнік4 = |камандзір1 = |камандзір2 = |камандзір3 = |камандзір4 = |сілы1 =невядомая колькасць чалавек, чатыры [[узброены пікап|тачанкі]] |сілы2 = 120 чалавек<ref name="BBC">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/8642711.stm|title= Sudan clashes kill 'at least 50'|date=25 April 2010|publisher=BBC News|accessdate=25 April 2010}}</ref> |сілы3 = |сілы4 = |страты1 = як мінімум 58 забітых і 85 параненых<ref name="washington" /> |страты2 = як мінімум 53 забітых і палонных<ref name="washington" /> |страты3 = |страты4 = |агульныя страты = |заўвага = |Commons = }} '''Сутыкненні ў Паўднёвым Дарфуры''' — серыя з двух узброеных інцыдэнтаў у раёне горада [[Балбала]] суданскай правінцыі [[Паўднёвы Дарфур]]. Сутычкі адбыліся незадоўга да абвяшчэння вынікаў усеагульных выбараў у [[Судан]]е, паводле якіх прэзідэнт краіны [[Амар аль-Башыр]] застаўся на новы тэрмін, а Народна-вызваленчы рух захаваў кантроль над паўаўтаномным [[Паўднёвы Судан|поўднем краіны]]<ref name="BBC" />. ==Сутыкненні == Дакладна невядома, хто быў ініцыятарам сутыкненняў. Прадстаўнікі Народнай арміі вызвалення Судана (НАВС) сцвярджалі, што нападнікі былі вайскоўцамі ўрадавай арміі, якія выкарыстоўвалі пры нападзе чатыры пікапы з усталяванымі [[кулямёт]]амі<ref name="washington" />. Афіцыйны Хартум адмаўляў якое-небудзь дачыненне да гэтага інцыдэнту, абвінавачваючы ва ўсім качавое [[арабы|арабскае]] племя [[рызейгат]], назваўшы гэта «відавочным парушэннем» [[Найвашскае пагадненне|мірнага пагаднення]] [[2005]] года<ref name="washington" />. Прадстаўнік племя пацвердзіў агенцтву [[France Presse]], што яго супляменнікі ўдзельнічалі ў баі з апазіцыянерамі за новыя пашы для жывёлы<ref name="BBC" />. НАВС абвергла гэта, заявіўшы, што рызейгаты не былі абсталяваны тэхнічкамі<ref name="AFP">{{cite news|url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5gho_Oq59Ur9xRG_WLULhpZD75Suw|title=Southern Sudan forces attacked near Darfur: SPLA|publisher=AFP|accessdate=25 April 2010}}</ref>. Губернатар суседняй правінцыі [[Бахр-эль-Газаль]] толькі пацвердзіў сутыкненне паміж НАВС і «ўзброенымі людзьмі», якое прывяло да ахвяр з абодвух бакоў<ref name="AFP" />. Ён заявіў, што сустрэнецца з уладамі Дарфура, каб абмеркаваць гэтае пытанне<ref name="AFP" />. Першы напад адбыўся ў Балбала, Паўднёвы Дарфур, і, па словах лідара племя рызейгат, прывёў да гібелі па меншай меры 58 членаў племя і ранення яшчэ 85 чалавек<ref name="washington">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/04/25/AR2010042500972.html|title=North–south Sudan clashes kill 58, injure 85|last=McDoom|first=Opheera|date=25 April 2010|publisher=Washington Post|accessdate=25 April 2010}}{{Недаступная спасылка}}</ref><ref name="news24">{{cite news|url=http://www.news24.com/Africa/News/55-killed-in-Darfur-clashes-20100425|title=55 killed in Darfur clashes|date=25 April 2010|publisher=News 24|accessdate=25 April 2010|archivedate=2019-07-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190704162320/https://www.news24.com/Africa/News/55-killed-in-Darfur-clashes-20100425}}</ref>. Рызейгаты раней былі ўцягнуты ў канфлікт з іншымі качавымі плямёнамі ў [[2009]] годзе, сутыкненні з якімі панеслі жыцці 900 чалавек<ref name="BBC" />. Групоўка НАВС, якой яны супрацьстаялі, звязана з Народна-вызваленчым рухам Судана, які кіраваў паўаўтаномным рэгіёнам [[Паўднёвы Судан]]. Ёй было дазволена захаваць войскі пасля мірнага пагаднення, што завяршыла [[Другая грамадзянская вайна ў Судане|другую грамадзянскую вайну ў Судане]] ў 2005 годзе<ref name="washington" />. НАВС заявіла, што [[25 красавіка]] быў здзейснены другі напад на яе сілы ў гэтым раёне<ref name="BBC" />. Здарэнне адбылося ў раёне Раджа і прымусіла войскі сепаратыстаў адступіць. З прыблізна 100 чалавек у гэтым раёне толькі 47 удалося сысці ад праціўніка<ref name="washington" />. {{Зноскі}} [[Катэгорыя:Красавік 2010 года]] [[Катэгорыя:Падзеі 23 красавіка]] [[Катэгорыя:Падзеі 25 красавіка]] [[Катэгорыя:Канфлікты 2010 года]] [[Катэгорыя:Войны Судана]] {{Вонкавыя спасылкі}} tgp1y4rpll9b3wy9b737r6ngl0ibido 0 721557 5152554 5034984 2026-06-08T10:38:50Z K.shytal 58227 Выправіў асноўныя памылкі 5152554 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь}} [[Файл:Kościół_Zmartwychwstania_Pańskiego_w_Białymstoku.jpg|міні|Касцёл Уваскрасення Пана ў Беластоку, часткова зроблены на ўзор касцёла ў Беразвеччы.]] '''Беразвечча''' —былое мястэчка, у наш час паўночная частка горада [[Глыбокае]] ў [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Знаходзіцца паміж азёрамі [[Вялікае (возера, Глыбоцкі раён)|Вялікае]], [[Падлужнае]] і [[Мушкацкае]]. == Гісторыя == Беразвечча ўпершыню згадваецца ў 1519 годзе, як адно з паселішчаў, якое ў час [[Вайна Маскоўскай дзяржавы з Вялікім Княствам Літоўскім (1512—1522)|вайны Маскоўскай дзяржавы з Вялікім Княствам Літоўскім]] атакавала конніца ваяводы [[Васіль Шуйскі|Васіля Шуйскага]]<ref name=":0">{{Артыкул|спасылка=https://old.kamunikat.org/?pubid=56680|аўтар=Шыталь К.|загаловак=Налета - 500-гадовы юбілей Беразвечча. Ці адзначаць яго глыбоцкія ўлады?|год=2018|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=10|чысло=4|нумар=40 (965)|старонкі=11}}</ref>. Крыніцы XVI стагоддзя пішуць пра Беразвечча як пра вялікае [[мястэчка]] (40 мяшчанскіх двароў у 1552 годзе), дзе былі рынак і карчма. Таксама ў Беразвеччы быў двор Корсакаў і царква святога Міхала<ref name=":0" />. У далейшым Беразвечча траціць сваё гандлёвае значэнне на карысць суседняга [[Глыбокае|Глыбокага]]. У 1638 годзе ваявода мсціслаўскі [[Юзаф Корсак (ваявода мсціслаўскі)|Іосіф Корсак]] піша тастамент, у якім загадвае перадаць свой маёнтак Беразвечча [[Ордэн Базыльян|айцам базыльянам]], якія мусяць заснаваць там царкву і кляштар. Базыльяне займаюць Беразвечча ў 1643 годзе пасля смерці Корсака. Першым бераз­вецкім архімандрытам ста­новіцца айцец [[Гаўрыіл Календа]], пазнейшы полацкі архіепіскап, мітрапаліт Кіеўскі і Галіцкі<ref name=":0" />. У 1756—1763 гадах базыльяне будуюць у Беразвеччы новую мураваную царкву На­раджэння Маці Божай, якую даследчыкі архітэктуры лічаць найбольш даска­налым творам віленскага барока, а таксама мураваны кляштарны корпус, які захаваўся да нашага часу<ref name=":0" />. Аўтарам праекта быў Ян Тобія Дыдэрштэйн<ref>{{Артыкул|аўтар=Kaladžinskaitė A.|загаловак=Twórcy baroku wileńskiego: architekt Joannes Valentinus Tobias de Dydersteyn|год=2011|мова=pl|выданне=Biuletyn Historii Sztuki|том=R. LXXIII|нумар=3-4|старонкі=428}}</ref>. У 1773 годзе базыльяне засноўваюць 6­-класную школу з высокім, як на той час, узроўнем адукацыі. У школе вывучалі права, фізіку, матэматыку, рыторыку, нямецкую, французскую, царкоўнаславянскую і лацінскую мовы. Вучнямі школы былі пераважна дзеці навакольнай шляхты ды ўніяцкіх святароў<ref name=":0" />. Пасля [[Секулярызацыя (сацыялогія)|роспуску]] Ордэна базыльян кляштар і касцёл у 1839 годзе перайшлі да праваслаўнай царквы. Паводле Рыжскага мірнага дагавора (1921) у складзе [[Польшча|Польшчы]], [[Глыбокае|Дзісенскі павет]] [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскага ваяводства]]. У Беразвеччы, у былым кляштары, размяшчаўся вайсковы гарнізон, да якога належала сядзіба [[Полк КАП «Глыбокае»|палка Корпуса аховы памежжа «Глыбокае»]]. У гэты перыяд на былых землях кляштара заснаванае доследнае поле ільнаводства, пры якім пабудаваныя два будынкі ў [[Закапанскі стыль|закапанскім стылі]]. Пад час [[Польскі паход Чырвонай Арміі (1939)|паходу Чырвонай Арміі ў Заходнюю Беларусь]] занята 17 верасня 1939 года. З 1939 года ў складзе БССР. У будынку былога кляштара створана следчая турма [[НКУС]]. У чэрвені 1941 года, пасля пачатку [[ВАВ|нямецка-савецкай вайны]], НКУС знішчыў вязняў у Беразвеччы. У 1949—1955 гадах святыня ў Беразвеччы была разабраная на цэглу па рашэнні мясцовых уладаў<ref name=":0" /><ref>{{Артыкул|спасылка=https://kamunikat.org/volnaye-glybokaye-shtotydnyovaya-gazeta-25-1002-2019|аўтар=Кожан К.|загаловак=«А мы его не разрушали, а разобрали на строительный материал»|год=2019|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=6|чысло=20|нумар=25|старонкі=11}}</ref>. Пасля Другой сусветнай вайны польскія вайсковыя могілкі жаўнераў 19-га Валынскага кавалерыйскага палка, загінулых у [[Польска-савецкая вайна|польска-савецкай вайне]], зруйнаваны, на іх месцы пабудаваны жылыя дамы для супрацоўнікаў турмы. Ацалелыя фрагменты надмагільных пліт выкарыстаны для стварэння лапідарыя, размешчанага побач з магіламі польскіх жаўнераў на Копцеўскіх могілках. Будынак кляштара да цяперашняга часу выкарыстоўваецца як турма. З верасня 2004 года дзейнічае жаночы праваслаўны манастыр св. Архангела Міхаіла<ref>{{Cite web|url=http://berezvich.cerkov.ru/istoriya-obiteli/|title=История обители|date=|language=ru}}</ref>. == Насельніцтва == * 1921 год — 84 чалавекі, 19 дамоў (перапіс); у тым ліку 38 каталікоў, 37 праваслаўных, 9 [[Іўдаізм|іўдзеяў]]; з іх запісаны як палякі — 74, яўрэі — 9, рускія — 1. * 1931 год — 369 чалавек, 11{{крыніца?}} дамоў. Вернікі належалі да рымска-каталіцкай Глыбоцкай парафіі і праваслаўнага Галубіцкага прыходу. == Турма і яе ахвяры == === 1941 === Пасля ўварвання [[Трэці рэйх|Трэцяга Рэйху]] ў [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] НКУС заняўся ліквідацыяй турмы (гл. Турэмныя расстрэлы НКУС, 1941). Некалькі сотняў чалавек ліквідавалі ў манастыры, а астатніх некалькі тысяч павялі паходнай калонай (па дванаццаць чалавек у шэраг, даўжыня калоны каля 1500 м) у кірунку [[Полацк]] — [[Віцебск]]. Пасля выхаду Чырвонай Арміі з Беразвечча сяляне дабраліся да турмы, целы забітых ляжалі ў пустых ямах за кляштарам. Калона вязняў (без ежы і пітва) пакідала целы на «сцежцы смерці». Вязні былі ліквідаваны за [[Заходняя Дзвіна|Дзвіной]] каля калгаса Таклінава (цяпер вёска Мікалаева, каля [[Ула (аграгарадок)|Улы]]) 25 або 26 чэрвеня 1941 года. Пасля налёту нямецкага самалёта калона палонных на дарозе была абстраляна з кулямётаў. === Нямецкая акупацыя === З верасня 1941 г. кляштар выкарыстоўваўся немцамі як лагер для савецкіх ваеннапалонных. Ва ўрочышчы "Барок" на заходнім беразе Вялікага возера нямецкія акупанты расстрэльвалі цывільнае насельніцтва. Памерлых ваеннапалонных хавалі ў паўночнай частцы ўрочышча "Барок", каля возера Падлужнага. Цяпер там - мемарыяльны комплекс. Злева ад увахода, на каменнай пліце, — надпіс на беларускай мове: «''Пахаваны целы больш за 27 тысяч ваеннапалонных Беразвецкага лагера смерці і каля 200 італьянскіх салдат, расстраляных нямецка-фашысцкімі акупантамі ў 1941—1944 гг. тут''». На галоўнай алеі 27 камянёў — кожны з іх сімвалізуе тысячу забітых. У 2002 годзе намаганнямі Рады аховы памяці змагання і пакутніцтва быў усталяваны помнік у гонар расстраляных тут палякаў. Сярод іх былі расстраляныя 4 сакавіка 1942 г. і [[Беатыфікацыя|беатыфікаваныя]] папам [[Ян Павел II|Янам Паўлам ІІ]] 13 чэрвеня 1999 г.: * кс. [[Мечыслаў Багаткевіч]]; * кс. Уладзіслаў Мацьковяк; * кс. Станіслаў Пыртак. Расстраляны 4 ліпеня 1942 г.: * байцы [[Армія Краёва|Арміі Краёвай]]; * кс. Баляслаў Маціеўскі (1897—1942), пробашч парафіі Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Панны Марыі і св. Антонія Падуанскага ў [[Паставы|Паставах]]; * кс. Рамуальд Дроніч (1897—1942), пробашч парафіі Св. Яна Хрысціцеля ў [[Валкалата|Ваўкалаце]]; * кс. Адам Масюляніс (1911—1942), пробашч парафіі Св. Міхала Арханёла ў [[Лужкі (Шаркаўшчынскі раён)|Лужках]]; * кс. доктар Антоній Скорка (1888—1942), пробашч парафіі Св. Міхала Арханёла ў [[Варапаева|Варапаеве]]; * а. Уладзіслаў Вечарэк (1903—1942), салезіянін з парафіі Імя Марыі ў [[Параф’янава (Сітцаўскі сельсавет)|Параф’янаве]]. <gallery widths="180" heights="180" perrow="5" caption="Галерэя"> Файл:Mikalajova Memorial.jpg|Помнік на месцы расстрэлу калоны вязняў турмы ў Беразвеччы каля вёскі Мікалаева Файл:Glubokoe-lager-1b.jpg|Помнік на магіле больш чым 27 тысяч ваеннапалонных Беразвецкага лагера смерці і каля 200 італьянскіх салдат Файл:Glubokoe-lager-1e.jpg|Помнік тысячам ахвяр сталінскага і нацысцкага рэжымаў, расстраляных у кляштары ў Беразвеччы Файл:Ghetto Glubokoe 2e-1.jpg|Брацкая магіла ў памяць 2500 яўрэяў з Глыбокага і ваколіц Файл:Ghetto Glubokoe 2f.jpg|Справа — магіла палякаў, ахвяр немцаў у 1942 годзе </gallery> {{Зноскі}} [[Катэгорыя:Былыя населеныя пункты Глыбоцкага раёна]] [[Катэгорыя:Халакост у Беларусі]] [[Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі]] [[Катэгорыя:Глыбокае]] 6mi9bg6vsksibn33olj8t0vrcg70tzy 5152555 5152554 2026-06-08T10:57:21Z K.shytal 58227 Зрабіў структуру больш лагічнай. Пазней буду ўдакладняць, дапаўняць і расстаўляць спасылкі. 5152555 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь}} [[Файл:Kościół_Zmartwychwstania_Pańskiego_w_Białymstoku.jpg|міні|Касцёл Уваскрасення Пана ў Беластоку, часткова зроблены на ўзор касцёла ў Беразвеччы.]] '''Беразвечча''' —былое мястэчка, у наш час паўночная частка горада [[Глыбокае]] ў [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Знаходзіцца паміж азёрамі [[Вялікае (возера, Глыбоцкі раён)|Вялікае]], [[Падлужнае]] і [[Мушкацкае]]. == Гісторыя == Беразвечча ўпершыню згадваецца ў 1519 годзе, як адно з паселішчаў, якое ў час [[Вайна Маскоўскай дзяржавы з Вялікім Княствам Літоўскім (1512—1522)|вайны Маскоўскай дзяржавы з Вялікім Княствам Літоўскім]] атакавала конніца ваяводы [[Васіль Шуйскі|Васіля Шуйскага]]<ref name=":0">{{Артыкул|спасылка=https://old.kamunikat.org/?pubid=56680|аўтар=Шыталь К.|загаловак=Налета - 500-гадовы юбілей Беразвечча. Ці адзначаць яго глыбоцкія ўлады?|год=2018|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=10|чысло=4|нумар=40 (965)|старонкі=11}}</ref>. Крыніцы XVI стагоддзя пішуць пра Беразвечча як пра вялікае [[мястэчка]] (40 мяшчанскіх двароў у 1552 годзе), дзе былі рынак і карчма. Таксама ў Беразвеччы быў двор Корсакаў і царква святога Міхала<ref name=":0" />. У далейшым Беразвечча траціць сваё гандлёвае значэнне на карысць суседняга [[Глыбокае|Глыбокага]]. У 1638 годзе ваявода мсціслаўскі [[Юзаф Корсак (ваявода мсціслаўскі)|Іосіф Корсак]] піша тастамент, у якім загадвае перадаць свой маёнтак Беразвечча [[Ордэн Базыльян|айцам базыльянам]], якія мусяць заснаваць там царкву і кляштар. Базыльяне займаюць Беразвечча ў 1643 годзе пасля смерці Корсака. Першым бераз­вецкім архімандрытам ста­новіцца айцец [[Гаўрыіл Календа]], пазнейшы полацкі архіепіскап, мітрапаліт Кіеўскі і Галіцкі<ref name=":0" />. У 1756—1763 гадах базыльяне будуюць у Беразвеччы новую мураваную царкву На­раджэння Маці Божай, якую даследчыкі архітэктуры лічаць найбольш даска­налым творам віленскага барока, а таксама мураваны кляштарны корпус, які захаваўся да нашага часу<ref name=":0" />. Аўтарам праекта быў Ян Тобія Дыдэрштэйн<ref>{{Артыкул|аўтар=Kaladžinskaitė A.|загаловак=Twórcy baroku wileńskiego: architekt Joannes Valentinus Tobias de Dydersteyn|год=2011|мова=pl|выданне=Biuletyn Historii Sztuki|том=R. LXXIII|нумар=3-4|старонкі=428}}</ref>. У 1773 годзе базыльяне засноўваюць 6­-класную школу з высокім, як на той час, узроўнем адукацыі. У школе вывучалі права, фізіку, матэматыку, рыторыку, нямецкую, французскую, царкоўнаславянскую і лацінскую мовы. Вучнямі школы былі пераважна дзеці навакольнай шляхты ды ўніяцкіх святароў<ref name=":0" />. Пасля [[Секулярызацыя (сацыялогія)|роспуску]] Ордэна базыльян кляштар і касцёл у 1839 годзе перайшлі да праваслаўнай царквы. Паводле Рыжскага мірнага дагавора (1921) у складзе [[Польшча|Польшчы]], [[Глыбокае|Дзісенскі павет]] [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскага ваяводства]]. У Беразвеччы, у былым кляштары, размяшчаўся вайсковы гарнізон, да якога належала сядзіба [[Полк КАП «Глыбокае»|палка Корпуса аховы памежжа «Глыбокае»]]. У гэты перыяд на былых землях кляштара заснаванае доследнае поле ільнаводства, пры якім пабудаваныя два будынкі ў [[Закапанскі стыль|закапанскім стылі]]. === Другая сусветная вайна === Пад час [[Польскі паход Чырвонай Арміі (1939)|паходу Чырвонай Арміі ў Заходнюю Беларусь]] занята 17 верасня 1939 года. З 1939 года ў складзе БССР. У будынку былога кляштара створана следчая турма [[НКУС]]. Пасля ўварвання [[Трэці рэйх|Трэцяга Рэйху]] ў [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] НКУС заняўся ліквідацыяй турмы (гл. Турэмныя расстрэлы НКУС, 1941). Некалькі сотняў чалавек ліквідавалі ў манастыры, а астатніх некалькі тысяч павялі паходнай калонай (па дванаццаць чалавек у шэраг, даўжыня калоны каля 1500 м) у кірунку [[Полацк]] — [[Віцебск]]. Пасля выхаду Чырвонай Арміі з Беразвечча сяляне дабраліся да турмы, целы забітых ляжалі ў пустых ямах за кляштарам. Калона вязняў (без ежы і пітва) пакідала целы на «дарозе смерці». Вязні былі ліквідаваны за [[Заходняя Дзвіна|Дзвіной]] каля калгаса Таклінава (цяпер вёска Мікалаева, каля [[Ула (аграгарадок)|Улы]]) 25 або 26 чэрвеня 1941 года. Пасля налёту нямецкага самалёта калона палонных на дарозе была абстраляна з кулямётаў. З верасня 1941 г. кляштар выкарыстоўваўся немцамі як лагер для савецкіх ваеннапалонных. Непадалёк ад Беразвечча, у паўднёвай частцы ляснога ўрочышча "Барок", на заходнім беразе Вялікага возера, нямецкія акупанты расстрэльвалі цывільнае насельніцтва. Сярод іх былі расстраляныя 4 сакавіка 1942 г. * кс. [[Мечыслаў Багаткевіч]]; * кс. Уладзіслаў Мацьковяк; * кс. Станіслаў Пыртак. Расстраляны 4 ліпеня 1942 г.: * байцы [[Армія Краёва|Арміі Краёвай]]; * кс. Баляслаў Маціеўскі (1897—1942), пробашч парафіі Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Панны Марыі і св. Антонія Падуанскага ў [[Паставы|Паставах]]; * кс. Рамуальд Дроніч (1897—1942), пробашч парафіі Св. Яна Хрысціцеля ў [[Валкалата|Ваўкалаце]]; * кс. Адам Масюляніс (1911—1942), пробашч парафіі Св. Міхала Арханёла ў [[Лужкі (Шаркаўшчынскі раён)|Лужках]]; * кс. доктар Антоній Скорка (1888—1942), пробашч парафіі Св. Міхала Арханёла ў [[Варапаева|Варапаеве]]; * а. Уладзіслаў Вечарэк (1903—1942), салезіянін з парафіі Імя Марыі ў [[Параф’янава (Сітцаўскі сельсавет)|Параф’янаве]]. Таксама ва ўрочышчы "Барок" расстрэльвалі габрэяў з [[Гета ў Глыбокім|Глыбоцкага гета]]. Памерлых ваеннапалонных хавалі ў паўночнай частцы ўрочышча "Барок", каля возера Падлужнага. === Пасляваенны час === У 1949—1955 гадах святыня ў Беразвеччы была разабраная на цэглу па рашэнні мясцовых уладаў<ref name=":0" /><ref>{{Артыкул|спасылка=https://kamunikat.org/volnaye-glybokaye-shtotydnyovaya-gazeta-25-1002-2019|аўтар=Кожан К.|загаловак=«А мы его не разрушали, а разобрали на строительный материал»|год=2019|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=6|чысло=20|нумар=25|старонкі=11}}</ref>. Пасля Другой сусветнай вайны польскія вайсковыя могілкі жаўнераў 19-га Валынскага кавалерыйскага палка, загінулых у [[Польска-савецкая вайна|польска-савецкай вайне]], зруйнаваны, на іх месцы пабудаваны жылыя дамы для супрацоўнікаў турмы. Ацалелыя фрагменты надмагільных пліт выкарыстаны для стварэння лапідарыя, размешчанага побач з магіламі польскіх жаўнераў на Копцеўскіх могілках. У 1960 годзе Беразвечча было далучана да Глыбокага. Будынак кляштара да цяперашняга часу выкарыстоўваецца як папраўчая калонія №13. З верасня 2004 года дзейнічае жаночы праваслаўны манастыр св. Архангела Міхаіла, які працягвае традыцыю беразвецкага манастыра, што існаваў у пачатку ХХ стагоддзя<ref>{{Cite web|url=http://berezvich.cerkov.ru/istoriya-obiteli/|title=История обители|date=|language=ru}}</ref>. == Насельніцтва == * 1921 год — 84 чалавекі, 19 дамоў (перапіс); у тым ліку 38 каталікоў, 37 праваслаўных, 9 [[Іўдаізм|іўдзеяў]]; з іх запісаны як палякі — 74, яўрэі — 9, рускія — 1. * 1931 год — 369 чалавек, 11{{крыніца?}} дамоў. Вернікі належалі да рымска-каталіцкай Глыбоцкай парафіі і праваслаўнага Галубіцкага прыходу. == Ушанаванне памяці == На месцы пахавання савецкіх і італьянскіх ваеннапалонных у паўночнай частцы ўрочышча Барок у савецкі час быў пастаўлены помнік. У 1990-я гады на яго месцы пры падтрымцы Італіі быў збудаваны мемарыяльны комплекс. Злева ад увахода, на каменнай пліце, — надпіс на беларускай мове: «''Пахаваны целы больш за 27 тысяч ваеннапалонных Беразвецкага лагера смерці і каля 200 італьянскіх салдат, расстраляных нямецка-фашысцкімі акупантамі ў 1941—1944 гг. тут''». На галоўнай алеі 27 камянёў — кожны з іх сімвалізуе тысячу забітых. На месцы расстрэлаў цывільнага насельніцтва і каталіцкіх святароў у паўднёвай частцы ўрочышча Барок у 2002 годзе намаганнямі Рады аховы памяці змагання і пакутніцтва быў усталяваны помнік у гонар расстраляных тут палякаў. 13 чэрвеня 1999 года Папа [[Ян Павел II|Ян Павел ІІ]] [[Беатыфікацыя|беатыфікаваў]] траіх каталіцкіх святароў, расстраляных ва ўрочышчы Барок: [[Мечыслаў Багаткевіч|Мечыслава Багаткевіча]], Уладзіслава Мацьковяка і Станіслава Пыртака. Ва ўрочышчы "Барок" ёсць два помнікі на масавых магілах габрэйскага насельніцтва. На месцы масавага расстрэлу вязняў беразвецкай турмы НКУС у Мікалаёве ў 1990-я гады пастаўлены помнік. Згадка пра Беразвечча ёсць на помніку палеглым і забітым на Усходзе на вуліцы Муранаўскай у Варшаве. У 1990-я гады ў Беластоку быў збудаваны касцёл Уваскрасення Пана, узорам для якога была страчаная святыня ў Беразвеччы. Пры ўваходзе ў святыню знаходзяцца барэльефы з выявамі благаслаўлёных святароў Мечыслава Багаткевіча, Уладзіслава Мацьковяка і Станіслава Пыртака. Вітражы з выявамі гэтых святароў ёсць таксама ў архікатэдральным касцёле Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі ў Беластоку.<gallery widths="180" heights="180" perrow="5" caption="Галерэя"> Файл:Mikalajova Memorial.jpg|Помнік на месцы расстрэлу калоны вязняў турмы ў Беразвеччы каля вёскі Мікалаева Файл:Glubokoe-lager-1b.jpg|Помнік на магіле больш чым 27 тысяч ваеннапалонных Беразвецкага лагера ваеннапалонных і каля 200 італьянскіх салдат Файл:Glubokoe-lager-1e.jpg|Помнік на магіле больш чым 27 тысяч ваеннапалонных Беразвецкага лагера ваеннапалонных і каля 200 італьянскіх салдат Файл:Ghetto Glubokoe 2e-1.jpg|Брацкая магіла ў памяць 2500 яўрэяў з Глыбокага і ваколіц Файл:Ghetto Glubokoe 2f.jpg|Справа — магіла палякаў, ахвяр немцаў у 1942 годзе </gallery> {{Зноскі}} [[Катэгорыя:Былыя населеныя пункты Глыбоцкага раёна]] [[Катэгорыя:Халакост у Беларусі]] [[Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі]] [[Катэгорыя:Глыбокае]] 9g84n8o8c8nwfd1q3mheosunvsysu4u 5152556 5152555 2026-06-08T10:58:13Z K.shytal 58227 /* Другая сусветная вайна */ 5152556 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь}} [[Файл:Kościół_Zmartwychwstania_Pańskiego_w_Białymstoku.jpg|міні|Касцёл Уваскрасення Пана ў Беластоку, часткова зроблены на ўзор касцёла ў Беразвеччы.]] '''Беразвечча''' —былое мястэчка, у наш час паўночная частка горада [[Глыбокае]] ў [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Знаходзіцца паміж азёрамі [[Вялікае (возера, Глыбоцкі раён)|Вялікае]], [[Падлужнае]] і [[Мушкацкае]]. == Гісторыя == Беразвечча ўпершыню згадваецца ў 1519 годзе, як адно з паселішчаў, якое ў час [[Вайна Маскоўскай дзяржавы з Вялікім Княствам Літоўскім (1512—1522)|вайны Маскоўскай дзяржавы з Вялікім Княствам Літоўскім]] атакавала конніца ваяводы [[Васіль Шуйскі|Васіля Шуйскага]]<ref name=":0">{{Артыкул|спасылка=https://old.kamunikat.org/?pubid=56680|аўтар=Шыталь К.|загаловак=Налета - 500-гадовы юбілей Беразвечча. Ці адзначаць яго глыбоцкія ўлады?|год=2018|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=10|чысло=4|нумар=40 (965)|старонкі=11}}</ref>. Крыніцы XVI стагоддзя пішуць пра Беразвечча як пра вялікае [[мястэчка]] (40 мяшчанскіх двароў у 1552 годзе), дзе былі рынак і карчма. Таксама ў Беразвеччы быў двор Корсакаў і царква святога Міхала<ref name=":0" />. У далейшым Беразвечча траціць сваё гандлёвае значэнне на карысць суседняга [[Глыбокае|Глыбокага]]. У 1638 годзе ваявода мсціслаўскі [[Юзаф Корсак (ваявода мсціслаўскі)|Іосіф Корсак]] піша тастамент, у якім загадвае перадаць свой маёнтак Беразвечча [[Ордэн Базыльян|айцам базыльянам]], якія мусяць заснаваць там царкву і кляштар. Базыльяне займаюць Беразвечча ў 1643 годзе пасля смерці Корсака. Першым бераз­вецкім архімандрытам ста­новіцца айцец [[Гаўрыіл Календа]], пазнейшы полацкі архіепіскап, мітрапаліт Кіеўскі і Галіцкі<ref name=":0" />. У 1756—1763 гадах базыльяне будуюць у Беразвеччы новую мураваную царкву На­раджэння Маці Божай, якую даследчыкі архітэктуры лічаць найбольш даска­налым творам віленскага барока, а таксама мураваны кляштарны корпус, які захаваўся да нашага часу<ref name=":0" />. Аўтарам праекта быў Ян Тобія Дыдэрштэйн<ref>{{Артыкул|аўтар=Kaladžinskaitė A.|загаловак=Twórcy baroku wileńskiego: architekt Joannes Valentinus Tobias de Dydersteyn|год=2011|мова=pl|выданне=Biuletyn Historii Sztuki|том=R. LXXIII|нумар=3-4|старонкі=428}}</ref>. У 1773 годзе базыльяне засноўваюць 6­-класную школу з высокім, як на той час, узроўнем адукацыі. У школе вывучалі права, фізіку, матэматыку, рыторыку, нямецкую, французскую, царкоўнаславянскую і лацінскую мовы. Вучнямі школы былі пераважна дзеці навакольнай шляхты ды ўніяцкіх святароў<ref name=":0" />. Пасля [[Секулярызацыя (сацыялогія)|роспуску]] Ордэна базыльян кляштар і касцёл у 1839 годзе перайшлі да праваслаўнай царквы. Паводле Рыжскага мірнага дагавора (1921) у складзе [[Польшча|Польшчы]], [[Глыбокае|Дзісенскі павет]] [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскага ваяводства]]. У Беразвеччы, у былым кляштары, размяшчаўся вайсковы гарнізон, да якога належала сядзіба [[Полк КАП «Глыбокае»|палка Корпуса аховы памежжа «Глыбокае»]]. У гэты перыяд на былых землях кляштара заснаванае доследнае поле ільнаводства, пры якім пабудаваныя два будынкі ў [[Закапанскі стыль|закапанскім стылі]]. === Другая сусветная вайна === Пад час [[Польскі паход Чырвонай Арміі (1939)|паходу Чырвонай Арміі ў Заходнюю Беларусь]] занята 17 верасня 1939 года. З 1939 года ў складзе БССР. У будынку былога кляштара створана следчая турма [[НКУС]]. Пасля ўварвання [[Трэці рэйх|Трэцяга Рэйху]] ў [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] НКУС заняўся ліквідацыяй турмы (гл. Турэмныя расстрэлы НКУС, 1941). Некалькі сотняў чалавек ліквідавалі ў манастыры, а астатніх некалькі тысяч павялі паходнай калонай (па дванаццаць чалавек у шэраг, даўжыня калоны каля 1500 м) у кірунку [[Полацк]] — [[Віцебск]]. Пасля выхаду Чырвонай Арміі з Беразвечча сяляне дабраліся да турмы, целы забітых ляжалі ў пустых ямах за кляштарам. Калона вязняў (без ежы і пітва) пакідала целы на «дарозе смерці». Вязні былі ліквідаваны за [[Заходняя Дзвіна|Дзвіной]] каля калгаса Таклінава (цяпер вёска Мікалаева, каля [[Ула (аграгарадок)|Улы]]) 25 або 26 чэрвеня 1941 года. Пасля налёту нямецкага самалёта калона палонных на дарозе была абстраляна з кулямётаў. З верасня 1941 г. кляштар выкарыстоўваўся немцамі як лагер для савецкіх ваеннапалонных. Непадалёк ад Беразвечча, у паўднёвай частцы ляснога ўрочышча "Барок", на заходнім беразе Вялікага возера, нямецкія акупанты расстрэльвалі цывільнае насельніцтва. Сярод іх былі расстраляныя 4 сакавіка 1942 г. * кс. [[Мечыслаў Багаткевіч]]; * кс. Уладзіслаў Мацьковяк; * кс. Станіслаў Пыртак. Расстраляны 4 ліпеня 1942 г.: * байцы [[Армія Краёва|Арміі Краёвай]]; * кс. Баляслаў Маціеўскі (1897—1942), пробашч парафіі Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Панны Марыі і св. Антонія Падуанскага ў [[Паставы|Паставах]]; * кс. Рамуальд Дроніч (1897—1942), пробашч парафіі Св. Яна Хрысціцеля ў [[Валкалата|Ваўкалаце]]; * кс. Адам Масюляніс (1911—1942), пробашч парафіі Св. Міхала Арханёла ў [[Лужкі (Шаркаўшчынскі раён)|Лужках]]; * кс. доктар Антоній Скорка (1888—1942), пробашч парафіі Св. Міхала Арханёла ў [[Варапаева|Варапаеве]]; * а. Уладзіслаў Вячорак (1903—1942), салезіянін з парафіі Імя Марыі ў [[Параф’янава (Сітцаўскі сельсавет)|Параф’янаве]]. Таксама ва ўрочышчы "Барок" расстрэльвалі габрэяў з [[Гета ў Глыбокім|Глыбоцкага гета]]. Памерлых ваеннапалонных хавалі ў паўночнай частцы ўрочышча "Барок", каля возера Падлужнага. === Пасляваенны час === У 1949—1955 гадах святыня ў Беразвеччы была разабраная на цэглу па рашэнні мясцовых уладаў<ref name=":0" /><ref>{{Артыкул|спасылка=https://kamunikat.org/volnaye-glybokaye-shtotydnyovaya-gazeta-25-1002-2019|аўтар=Кожан К.|загаловак=«А мы его не разрушали, а разобрали на строительный материал»|год=2019|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=6|чысло=20|нумар=25|старонкі=11}}</ref>. Пасля Другой сусветнай вайны польскія вайсковыя могілкі жаўнераў 19-га Валынскага кавалерыйскага палка, загінулых у [[Польска-савецкая вайна|польска-савецкай вайне]], зруйнаваны, на іх месцы пабудаваны жылыя дамы для супрацоўнікаў турмы. Ацалелыя фрагменты надмагільных пліт выкарыстаны для стварэння лапідарыя, размешчанага побач з магіламі польскіх жаўнераў на Копцеўскіх могілках. У 1960 годзе Беразвечча было далучана да Глыбокага. Будынак кляштара да цяперашняга часу выкарыстоўваецца як папраўчая калонія №13. З верасня 2004 года дзейнічае жаночы праваслаўны манастыр св. Архангела Міхаіла, які працягвае традыцыю беразвецкага манастыра, што існаваў у пачатку ХХ стагоддзя<ref>{{Cite web|url=http://berezvich.cerkov.ru/istoriya-obiteli/|title=История обители|date=|language=ru}}</ref>. == Насельніцтва == * 1921 год — 84 чалавекі, 19 дамоў (перапіс); у тым ліку 38 каталікоў, 37 праваслаўных, 9 [[Іўдаізм|іўдзеяў]]; з іх запісаны як палякі — 74, яўрэі — 9, рускія — 1. * 1931 год — 369 чалавек, 11{{крыніца?}} дамоў. Вернікі належалі да рымска-каталіцкай Глыбоцкай парафіі і праваслаўнага Галубіцкага прыходу. == Ушанаванне памяці == На месцы пахавання савецкіх і італьянскіх ваеннапалонных у паўночнай частцы ўрочышча Барок у савецкі час быў пастаўлены помнік. У 1990-я гады на яго месцы пры падтрымцы Італіі быў збудаваны мемарыяльны комплекс. Злева ад увахода, на каменнай пліце, — надпіс на беларускай мове: «''Пахаваны целы больш за 27 тысяч ваеннапалонных Беразвецкага лагера смерці і каля 200 італьянскіх салдат, расстраляных нямецка-фашысцкімі акупантамі ў 1941—1944 гг. тут''». На галоўнай алеі 27 камянёў — кожны з іх сімвалізуе тысячу забітых. На месцы расстрэлаў цывільнага насельніцтва і каталіцкіх святароў у паўднёвай частцы ўрочышча Барок у 2002 годзе намаганнямі Рады аховы памяці змагання і пакутніцтва быў усталяваны помнік у гонар расстраляных тут палякаў. 13 чэрвеня 1999 года Папа [[Ян Павел II|Ян Павел ІІ]] [[Беатыфікацыя|беатыфікаваў]] траіх каталіцкіх святароў, расстраляных ва ўрочышчы Барок: [[Мечыслаў Багаткевіч|Мечыслава Багаткевіча]], Уладзіслава Мацьковяка і Станіслава Пыртака. Ва ўрочышчы "Барок" ёсць два помнікі на масавых магілах габрэйскага насельніцтва. На месцы масавага расстрэлу вязняў беразвецкай турмы НКУС у Мікалаёве ў 1990-я гады пастаўлены помнік. Згадка пра Беразвечча ёсць на помніку палеглым і забітым на Усходзе на вуліцы Муранаўскай у Варшаве. У 1990-я гады ў Беластоку быў збудаваны касцёл Уваскрасення Пана, узорам для якога была страчаная святыня ў Беразвеччы. Пры ўваходзе ў святыню знаходзяцца барэльефы з выявамі благаслаўлёных святароў Мечыслава Багаткевіча, Уладзіслава Мацьковяка і Станіслава Пыртака. Вітражы з выявамі гэтых святароў ёсць таксама ў архікатэдральным касцёле Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі ў Беластоку.<gallery widths="180" heights="180" perrow="5" caption="Галерэя"> Файл:Mikalajova Memorial.jpg|Помнік на месцы расстрэлу калоны вязняў турмы ў Беразвеччы каля вёскі Мікалаева Файл:Glubokoe-lager-1b.jpg|Помнік на магіле больш чым 27 тысяч ваеннапалонных Беразвецкага лагера ваеннапалонных і каля 200 італьянскіх салдат Файл:Glubokoe-lager-1e.jpg|Помнік на магіле больш чым 27 тысяч ваеннапалонных Беразвецкага лагера ваеннапалонных і каля 200 італьянскіх салдат Файл:Ghetto Glubokoe 2e-1.jpg|Брацкая магіла ў памяць 2500 яўрэяў з Глыбокага і ваколіц Файл:Ghetto Glubokoe 2f.jpg|Справа — магіла палякаў, ахвяр немцаў у 1942 годзе </gallery> {{Зноскі}} [[Катэгорыя:Былыя населеныя пункты Глыбоцкага раёна]] [[Катэгорыя:Халакост у Беларусі]] [[Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі]] [[Катэгорыя:Глыбокае]] flc2hi19i3tqh55ruvqt8nzfwu34onx 5152558 5152556 2026-06-08T11:01:43Z K.shytal 58227 /* Ушанаванне памяці */ перанёс фота касцёла ў іншае месца 5152558 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь}} '''Беразвечча''' —былое мястэчка, у наш час паўночная частка горада [[Глыбокае]] ў [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Знаходзіцца паміж азёрамі [[Вялікае (возера, Глыбоцкі раён)|Вялікае]], [[Падлужнае]] і [[Мушкацкае]]. == Гісторыя == Беразвечча ўпершыню згадваецца ў 1519 годзе, як адно з паселішчаў, якое ў час [[Вайна Маскоўскай дзяржавы з Вялікім Княствам Літоўскім (1512—1522)|вайны Маскоўскай дзяржавы з Вялікім Княствам Літоўскім]] атакавала конніца ваяводы [[Васіль Шуйскі|Васіля Шуйскага]]<ref name=":0">{{Артыкул|спасылка=https://old.kamunikat.org/?pubid=56680|аўтар=Шыталь К.|загаловак=Налета - 500-гадовы юбілей Беразвечча. Ці адзначаць яго глыбоцкія ўлады?|год=2018|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=10|чысло=4|нумар=40 (965)|старонкі=11}}</ref>. Крыніцы XVI стагоддзя пішуць пра Беразвечча як пра вялікае [[мястэчка]] (40 мяшчанскіх двароў у 1552 годзе), дзе былі рынак і карчма. Таксама ў Беразвеччы быў двор Корсакаў і царква святога Міхала<ref name=":0" />. У далейшым Беразвечча траціць сваё гандлёвае значэнне на карысць суседняга [[Глыбокае|Глыбокага]]. У 1638 годзе ваявода мсціслаўскі [[Юзаф Корсак (ваявода мсціслаўскі)|Іосіф Корсак]] піша тастамент, у якім загадвае перадаць свой маёнтак Беразвечча [[Ордэн Базыльян|айцам базыльянам]], якія мусяць заснаваць там царкву і кляштар. Базыльяне займаюць Беразвечча ў 1643 годзе пасля смерці Корсака. Першым бераз­вецкім архімандрытам ста­новіцца айцец [[Гаўрыіл Календа]], пазнейшы полацкі архіепіскап, мітрапаліт Кіеўскі і Галіцкі<ref name=":0" />. У 1756—1763 гадах базыльяне будуюць у Беразвеччы новую мураваную царкву На­раджэння Маці Божай, якую даследчыкі архітэктуры лічаць найбольш даска­налым творам віленскага барока, а таксама мураваны кляштарны корпус, які захаваўся да нашага часу<ref name=":0" />. Аўтарам праекта быў Ян Тобія Дыдэрштэйн<ref>{{Артыкул|аўтар=Kaladžinskaitė A.|загаловак=Twórcy baroku wileńskiego: architekt Joannes Valentinus Tobias de Dydersteyn|год=2011|мова=pl|выданне=Biuletyn Historii Sztuki|том=R. LXXIII|нумар=3-4|старонкі=428}}</ref>. У 1773 годзе базыльяне засноўваюць 6­-класную школу з высокім, як на той час, узроўнем адукацыі. У школе вывучалі права, фізіку, матэматыку, рыторыку, нямецкую, французскую, царкоўнаславянскую і лацінскую мовы. Вучнямі школы былі пераважна дзеці навакольнай шляхты ды ўніяцкіх святароў<ref name=":0" />. Пасля [[Секулярызацыя (сацыялогія)|роспуску]] Ордэна базыльян кляштар і касцёл у 1839 годзе перайшлі да праваслаўнай царквы. Паводле Рыжскага мірнага дагавора (1921) у складзе [[Польшча|Польшчы]], [[Глыбокае|Дзісенскі павет]] [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскага ваяводства]]. У Беразвеччы, у былым кляштары, размяшчаўся вайсковы гарнізон, да якога належала сядзіба [[Полк КАП «Глыбокае»|палка Корпуса аховы памежжа «Глыбокае»]]. У гэты перыяд на былых землях кляштара заснаванае доследнае поле ільнаводства, пры якім пабудаваныя два будынкі ў [[Закапанскі стыль|закапанскім стылі]]. === Другая сусветная вайна === Пад час [[Польскі паход Чырвонай Арміі (1939)|паходу Чырвонай Арміі ў Заходнюю Беларусь]] занята 17 верасня 1939 года. З 1939 года ў складзе БССР. У будынку былога кляштара створана следчая турма [[НКУС]]. Пасля ўварвання [[Трэці рэйх|Трэцяга Рэйху]] ў [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] НКУС заняўся ліквідацыяй турмы (гл. Турэмныя расстрэлы НКУС, 1941). Некалькі сотняў чалавек ліквідавалі ў манастыры, а астатніх некалькі тысяч павялі паходнай калонай (па дванаццаць чалавек у шэраг, даўжыня калоны каля 1500 м) у кірунку [[Полацк]] — [[Віцебск]]. Пасля выхаду Чырвонай Арміі з Беразвечча сяляне дабраліся да турмы, целы забітых ляжалі ў пустых ямах за кляштарам. Калона вязняў (без ежы і пітва) пакідала целы на «дарозе смерці». Вязні былі ліквідаваны за [[Заходняя Дзвіна|Дзвіной]] каля калгаса Таклінава (цяпер вёска Мікалаева, каля [[Ула (аграгарадок)|Улы]]) 25 або 26 чэрвеня 1941 года. Пасля налёту нямецкага самалёта калона палонных на дарозе была абстраляна з кулямётаў. З верасня 1941 г. кляштар выкарыстоўваўся немцамі як лагер для савецкіх ваеннапалонных. Непадалёк ад Беразвечча, у паўднёвай частцы ляснога ўрочышча "Барок", на заходнім беразе Вялікага возера, нямецкія акупанты расстрэльвалі цывільнае насельніцтва. Сярод іх былі расстраляныя 4 сакавіка 1942 г. * кс. [[Мечыслаў Багаткевіч]]; * кс. Уладзіслаў Мацьковяк; * кс. Станіслаў Пыртак. Расстраляны 4 ліпеня 1942 г.: * байцы [[Армія Краёва|Арміі Краёвай]]; * кс. Баляслаў Маціеўскі (1897—1942), пробашч парафіі Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Панны Марыі і св. Антонія Падуанскага ў [[Паставы|Паставах]]; * кс. Рамуальд Дроніч (1897—1942), пробашч парафіі Св. Яна Хрысціцеля ў [[Валкалата|Ваўкалаце]]; * кс. Адам Масюляніс (1911—1942), пробашч парафіі Св. Міхала Арханёла ў [[Лужкі (Шаркаўшчынскі раён)|Лужках]]; * кс. доктар Антоній Скорка (1888—1942), пробашч парафіі Св. Міхала Арханёла ў [[Варапаева|Варапаеве]]; * а. Уладзіслаў Вячорак (1903—1942), салезіянін з парафіі Імя Марыі ў [[Параф’янава (Сітцаўскі сельсавет)|Параф’янаве]]. Таксама ва ўрочышчы "Барок" расстрэльвалі габрэяў з [[Гета ў Глыбокім|Глыбоцкага гета]]. Памерлых ваеннапалонных хавалі ў паўночнай частцы ўрочышча "Барок", каля возера Падлужнага. === Пасляваенны час === У 1949—1955 гадах святыня ў Беразвеччы была разабраная на цэглу па рашэнні мясцовых уладаў<ref name=":0" /><ref>{{Артыкул|спасылка=https://kamunikat.org/volnaye-glybokaye-shtotydnyovaya-gazeta-25-1002-2019|аўтар=Кожан К.|загаловак=«А мы его не разрушали, а разобрали на строительный материал»|год=2019|мова=be|выданне=Вольнае Глыбокае|тып=газета|месяц=6|чысло=20|нумар=25|старонкі=11}}</ref>. Пасля Другой сусветнай вайны польскія вайсковыя могілкі жаўнераў 19-га Валынскага кавалерыйскага палка, загінулых у [[Польска-савецкая вайна|польска-савецкай вайне]], зруйнаваны, на іх месцы пабудаваны жылыя дамы для супрацоўнікаў турмы. Ацалелыя фрагменты надмагільных пліт выкарыстаны для стварэння лапідарыя, размешчанага побач з магіламі польскіх жаўнераў на Копцеўскіх могілках. У 1960 годзе Беразвечча было далучана да Глыбокага. Будынак кляштара да цяперашняга часу выкарыстоўваецца як папраўчая калонія №13. З верасня 2004 года дзейнічае жаночы праваслаўны манастыр св. Архангела Міхаіла, які працягвае традыцыю беразвецкага манастыра, што існаваў у пачатку ХХ стагоддзя<ref>{{Cite web|url=http://berezvich.cerkov.ru/istoriya-obiteli/|title=История обители|date=|language=ru}}</ref>. == Насельніцтва == * 1921 год — 84 чалавекі, 19 дамоў (перапіс); у тым ліку 38 каталікоў, 37 праваслаўных, 9 [[Іўдаізм|іўдзеяў]]; з іх запісаны як палякі — 74, яўрэі — 9, рускія — 1. * 1931 год — 369 чалавек, 11{{крыніца?}} дамоў. Вернікі належалі да рымска-каталіцкай Глыбоцкай парафіі і праваслаўнага Галубіцкага прыходу. == Ушанаванне памяці == [[Файл:Kościół Zmartwychwstania Pańskiego w Białymstoku.jpg|міні|Касцёл Уваскрасення Пана ў Беластоку, збудаваны на ўзор царквы ў Беразвеччы.]] На месцы пахавання савецкіх і італьянскіх ваеннапалонных у паўночнай частцы ўрочышча Барок у савецкі час быў пастаўлены помнік. У 1990-я гады на яго месцы пры падтрымцы Італіі быў збудаваны мемарыяльны комплекс. Злева ад увахода, на каменнай пліце, — надпіс на беларускай мове: «''Пахаваны целы больш за 27 тысяч ваеннапалонных Беразвецкага лагера смерці і каля 200 італьянскіх салдат, расстраляных нямецка-фашысцкімі акупантамі ў 1941—1944 гг. тут''». На галоўнай алеі 27 камянёў — кожны з іх сімвалізуе тысячу забітых. На месцы расстрэлаў цывільнага насельніцтва і каталіцкіх святароў у паўднёвай частцы ўрочышча Барок у 2002 годзе намаганнямі Рады аховы памяці змагання і пакутніцтва быў усталяваны помнік у гонар расстраляных тут палякаў. 13 чэрвеня 1999 года Папа [[Ян Павел II|Ян Павел ІІ]] [[Беатыфікацыя|беатыфікаваў]] траіх каталіцкіх святароў, расстраляных ва ўрочышчы Барок: [[Мечыслаў Багаткевіч|Мечыслава Багаткевіча]], Уладзіслава Мацьковяка і Станіслава Пыртака. Ва ўрочышчы "Барок" ёсць два помнікі на масавых магілах габрэйскага насельніцтва. На месцы масавага расстрэлу вязняў беразвецкай турмы НКУС у Мікалаёве ў 1990-я гады пастаўлены помнік. Згадка пра Беразвечча ёсць на помніку палеглым і забітым на Усходзе на вуліцы Муранаўскай у Варшаве. У 1990-я гады ў Беластоку быў збудаваны касцёл Уваскрасення Пана, узорам для якога была страчаная святыня ў Беразвеччы. Пры ўваходзе ў святыню знаходзяцца барэльефы з выявамі благаслаўлёных святароў Мечыслава Багаткевіча, Уладзіслава Мацьковяка і Станіслава Пыртака. Вітражы з выявамі гэтых святароў ёсць таксама ў архікатэдральным касцёле Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі ў Беластоку.<gallery widths="180" heights="180" perrow="5" caption="Галерэя"> Файл:Mikalajova Memorial.jpg|Помнік на месцы расстрэлу калоны вязняў турмы ў Беразвеччы каля вёскі Мікалаева Файл:Glubokoe-lager-1b.jpg|Помнік на магіле больш чым 27 тысяч ваеннапалонных Беразвецкага лагера ваеннапалонных і каля 200 італьянскіх салдат Файл:Glubokoe-lager-1e.jpg|Помнік на магіле больш чым 27 тысяч ваеннапалонных Беразвецкага лагера ваеннапалонных і каля 200 італьянскіх салдат Файл:Ghetto Glubokoe 2e-1.jpg|Брацкая магіла ў памяць 2500 яўрэяў з Глыбокага і ваколіц Файл:Ghetto Glubokoe 2f.jpg|Справа — магіла палякаў, ахвяр немцаў у 1942 годзе </gallery> {{Зноскі}} [[Катэгорыя:Былыя населеныя пункты Глыбоцкага раёна]] [[Катэгорыя:Халакост у Беларусі]] [[Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі]] [[Катэгорыя:Глыбокае]] 07lnanfgzdmq4jla3wsk7d6xmm03tch 0 723397 5152459 4262883 2026-06-08T06:13:19Z Autumndancer 168015 /* Вядомыя носьбіты */ +1 5152459 wikitext text/x-wiki '''Ходжэс''' — прозвішча. == Вядомыя носьбіты == * [[Бен Ходжэс]], амерыканскі ваенны дзеяч * [[Джоні Ходжэс]], амерыканскі музыкант, саксафаніст * [[Кортні Хікс Ходжэс]], амерыканскі военачальнік часоў Другой сусветнай вайны * [[Майк Ходжэс]], брытанскі кінарэжысёр * [[Уільям Ходжэс]], англійскі мастак {{неадназначнасць}} dgmdidds1kucvwdp19gzo2vglbyj7xe 0 724469 5152411 4841128 2026-06-08T00:47:28Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152411 wikitext text/x-wiki {{навуковец}} '''Кірыл Віктаравіч Дабрэга''' (нар. {{ДН|28|6|1963}}, [[Мінск]]) — беларускі вучоны ў галіне хімічнай фізікі. [[Доктар фізіка-матэматычных навук]], [[прафесар]]<ref>{{Cite web |url=https://lyceum.by/news/01092019120718.html |title=З Днём ведаў! |access-date=7 лістапада 2022 |archive-date=7 лістапада 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107171938/https://lyceum.by/news/01092019120718.html |url-status=dead }}</ref>. == Біяграфія == Скончыў [[БДУ]] і [[Інстытут цепла- і масаабмену імя А. В. Лыкава НАН Беларусі]]. У 2013—2018 гадах — дэкан [[Энергетычны факультэт БНТУ|энергетычнага факультэта БНТУ]]. З 2018 па 2022 год займаў пасаду намесніка старшыні [[Вышэйшая атэстацыйная камісія Рэспублікі Беларусь|Вышэй атэстацыйнай камісіі Рэспублікі Беларусь]]<ref>[https://president.gov.by/ru/events/kirill-dobrego-osvobozhden-ot-dolzhnosti-zamestitelya-predsedatelya-vak Кирилл Добрего освобожден от должности заместителя Председателя ВАК https://president.gov.by/ru/events/kirill-dobrego-osvobozhden-ot-dolzhnosti-zamestitelya-predsedatelya-vak]</ref>. Аўтар навуковых прац аб уздзеянні праменных цепластрат на характарыстыкі цеплавога выбуху і ўзгарання газаў. {{зноскі}} == Літаратура == * Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 3. — С. 393—394. == Спасылкі == * [https://energy.bntu.by/jour/pages/view/Dobrego КИРИЛЛ ВИКТОРОВИЧ ДОБРЕГО] {{DEFAULTSORT:Дабрэга Кірыл Віктаравіч}} [[Катэгорыя:Дэканы энергетычнага факультэта БНТУ]] kebrj1mcq671f5m05ilna2ntv7eirag 0 744345 5152178 4549785 2026-06-07T13:38:25Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152178 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Малашка}} {{Баскетбаліст}} '''Ксенія Дзмітрыеўна Малашка''' (нар. {{ДН|12|1|2000}}, [[Мінск]], [[Беларусь]]) — прафесійная беларуская [[баскетбол|баскетбалістка]]. == Біяграфія == У 2016—2018 гадах вучылася і выступала за [[Рэспубліканскае дзяржаўнае вучылішча алімпійскага рэзерву|РДВАР]]. Пазней два сезоны гуляла ў структуры «[[Гарызонт Мінск|Гарызонта]]» ў фарм-клубе. C 2018 года выступае за акіянам у NCAA, спачатку тры сезоны адыграла за ўніверсітэт Віргініі, а наступныя два — за ўніверсітэт «Мідл Тэнэсі». {{зноскі}} == Спасылкі == * [https://www.espn.com/womens-college-basketball/player/stats/_/id/4399493/kseniya-malashka KSENIYA MALASHKA] * [https://www.basketball-reference.com/wnba/players/m/malasks01w.html Kseniya Malashka] * [https://by.tribuna.com/be/blogs/wbaskettnews/1912748/ Малашко невероятна! Вы должны запомнить имя этой белорусской баскетболистки] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20230722114108/https://by.tribuna.com/be/blogs/wbaskettnews/1912748/ |date=22 ліпеня 2023 }} * [https://by.tribuna.com/be/blogs/basketball/3092122-belaruska-kotoruyu-vybrali-na-drafte-wnba-o-pofigizme-vere-v-s/ Беларуска, которую выбрали на драфте WNBA, — о пофигизме, вере в себя, конфликте в сборной (из-за него не взяли на Евро) и о том, кого любит Трофимова] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20230722114111/https://by.tribuna.com/be/blogs/basketball/3092122-belaruska-kotoruyu-vybrali-na-drafte-wnba-o-pofigizme-vere-v-s/ |date=22 ліпеня 2023 }} * [https://by.tribuna.com/be/basketball/1112958810-kseniya-malashko-kogda-vpervye-popala-v-sbornuyu-mozhno-ska/ Ксенія Малашка: «Калі ўпершыню трапіла ў зборную, можна сказаць, была фанатам нумар адзін у Леўчанкі. Заўсёды старалася быць побач з ёй, каб нечаму вучыцца»] {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Малашка Ксенія Дзмітрыеўна}} [[Катэгорыя:Баскетбалісткі Беларусі]] [[Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Рамат-ха-Шарон»]] hesqa0pn0nvwukw7elcew3crzwxcrs8 0 744979 5152424 4562190 2026-06-08T02:55:06Z ~2026-33965-35 169454 5152424 wikitext text/x-wiki {{Тэнісіст |імя_гульца = Данііл Астапенкаў |фатаграфія = |грамадзянства = {{BLR}} |месца_пражывання = |дата_нараджэння = |месца_нараджэння = |рост = |вага = |прафесійная_кар’ера = 2020—ц.ч. |рабочая_рука = правая |бэкхенд = двухручны |трэнер = |прызавыя_грошы = 51 717 |адзіночныя_вынікі = 1—2 |адзіночных_тытулаў = 0 |найвышэйшая_адзіночная_пазіцыя = 541 ([[8 чэрвеня]] [[2026]]) |бягучая_адзіночная_пазіцыя = 541 ([[8 чэрвеня]] [[2026]]) |вынікі_па_Аўстраліі = |вынікі_па_Францыі = |вынікі_па_Уімблдане = |вынікі_па_ЗША = |парныя_вынікі = 0—0 |парных_тытулаў = 0 |найвышэйшая_парная_пазіцыя = 497 ([[27 лютага]] [[2023]]) |бягучая_парная_пазіцыя = 497 ([[27 лютага]] [[2023]] |вынікі_па_Аўстраліі_2 = |вынікі_па_Францыі_2 = |вынікі_па_Уімблдане_2 = |вынікі_па_ЗША_2 = |апошняе_абнаўленне = 8 чэрвеня 2026 }} '''Данііл Астапенкаў''' (нар. {{ДН|8|05|2003}}) — беларускі прафесійны [[тэніс]]іст. Найвышэйшым дасягненнем з’яўляецца 48-е месца ў юніёрскім рэйтынгу ITF. Вышэйшую адзіночную пазіцыю сусветнага рэйтынгу — 541 месца дасягнуў 8 чэрвеня 2026, парную — 497 месца — 27 лютага 2023 года. <!--Здабыў 2 адзіночныя і 2 парныя тытулы {{нп5|Тур ATP|тура ATP|en|ATP Tour}}. Мабыць што не здабыў--> Астапенкаў найбольш вядомы сваёй нечаканай перамогай у 2 сэтах запар над 15-й ракеткай свету і былой 8-й ракеткай свету [[Дыега Шварцман]]ам падчас матча Кубка Дэвіса супраць Аргенціны 2020 года<ref>{{cite news |title=Teen Ostapenkov stuns Schwartzman in Davis Cup |url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/teen-ostapenkov-stuns-schwartzman-davis-cup-2021-09-18/ |accessdate=18 September 2021 |publisher=Reuters}}</ref>. У той час у Астапенкава не было рэйтынгу ATP. == Фіналы ATP і ITF == === Парны разрад: 3 (2–1) === {| | {| |-valign=top | {|class=wikitable style=font-size:97% !Легенда (парны разрад) |-style="background:moccasin;" |Чэленджары (0–0) |-style="background:#cffcff;" |Сусветны тэнісны тур ITF (2–1) |} | {|class=wikitable style=font-size:97% !Тытулы па пакрыццях |- |Хард (2–0) |- |Грунт (0–1) |- |Трава (0–0) |} |} {|class="sortable wikitable" !Вынік !class="unsortable"|W–L !Дата !Турнір !Узровень !Пакрыццё !Партнёр !Супернік !class="unsortable"|Лік |- |style="background:#ffa07a;"|Паражэнне |<small>0–1</small> |{{dts|2022|06}} |style="background:#cffcff;"|M25 [[Тбілісі]], Грузія |style="background:#cffcff;"|World Tennis Tour |Грунт |{{flagicon|BLR}} Эрык Аруцюнян |{{flagicon|BLR}} [[Іван Лютарэвіч]]<br />{{flagicon|KAZ}} [[Рыгор Ламакін]] |6–3, 6–7^(4–7), [5–10] |- |style="background:#98fb98;"|Перамога |<small>1–1</small> |{{dts|2022|11}} |style="background:#cffcff;"|M15 [[Шарм-эш-Шэйх]], Егіпет |style="background:#cffcff;"|World Tennis Tour |Хард |{{flagicon|BLR}} Эрык Аруцюнян |{{flagicon|AUT}} Лукас Крайнер<br />{{flagicon|LAT}} [[Роберт Стромбачс]] |6–3, 6–4 |- |style="background:#98fb98;"|Перамога |<small>2–1</small> |{{dts|2023|02}} |style="background:#cffcff;"|M25 [[Манасцір (горад)|Манасцір]], Туніс |style="background:#cffcff;"|World Tennis Tour |Хард |{{flagicon|BLR}} Эрык Аруцюнян |{{flagicon|AUT}} [[Найль Аберляйтнер]]<br />{{flagicon|UKR}} [[Аляксандр Аўчарэнка]] |6–1, 6–7^(3–7), [10–6] |} == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * {{Профіль ATP}} * {{Профіль ITF}} * {{Профіль удзельніка Кубка Дэвіса}} {{Тэнісісты Беларусі}} {{DEFAULTSORT:Астапенкаў Данііл}} [[Катэгорыя:Тэнісісты Беларусі]] adtxb3i41izgd20kru6wdt6l85pznvw 0 746763 5152360 5064404 2026-06-07T19:42:10Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 /* Вядомыя асобы */ 5152360 wikitext text/x-wiki '''Бяляўскі''' — беларускае прозвішча. == Вядомыя асобы == * [[Аляксандр Барысавіч Бяляўскі]] — расійскі акцёр. * [[Анатоль Іванавіч Бяляўскі]] (нар. 1961) — беларускі мастак-жывапісец. * [[Васіль Мікалаевіч Бяляўскі]] (1924—2008) — беларускі мастак. * [[Сяргей Анатольевіч Бяляўскі]] (нар. 1992) — беларускі мастак, цырульнік і гісторык. {{NL|Уладзімір Бяляўскі}} {{спіс цёзак2|Беларускія}} 82sxri9x35r1xson2bc29a66db0qig1 2 747406 5152418 5145549 2026-06-08T02:01:06Z MocnyDuham 99818 +1 5152418 wikitext text/x-wiki <div style="max-width:1100px; margin:0 auto; font-family:system-ui, -apple-system, BlinkMacSystemFont, 'Segoe UI', sans-serif; color:var(--color-base,#202122);"> <!-- Верхняя картка --> <div style="background:var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); color:var(--color-base,#202122); border:1px solid var(--border-color-subtle,#c8ccd1); border-radius:16px; padding:24px; margin-bottom:18px; box-shadow:0 2px 10px rgba(0,0,0,0.12);"> <div style="display:flex; flex-wrap:wrap; gap:20px; align-items:flex-start; justify-content:space-between;"> <div style="flex:1 1 560px; min-width:260px;"> <div style="font-size:210%; font-weight:800; line-height:1.15; color:var(--color-emphasized,var(--color-base,#202122)); margin-bottom:8px;"> MocnyDuham </div> <div style="font-size:105%; color:var(--color-subtle,#54595d); line-height:1.65;"> Вітаю! Гэта мая старонка ўдзельніка ў беларускай Вікіпедыі. Калі я раблю нешта не так — калі ласка, пакіньце паведамленне [[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|ў размовах]]. Дзякуй! </div> <div style="margin-top:14px; line-height:2.2;"> <span style="background:light-dark(#e0f2fe,#10263a); color:light-dark(#075985,#9bd2ff); border:1px solid light-dark(#bae6fd,#2f5f86); border-radius:999px; padding:5px 11px; font-size:90%; white-space:nowrap;">адміністратар</span> <span style="background:light-dark(#eef2ff,#241a3d); color:light-dark(#3730a3,#c4b5fd); border:1px solid light-dark(#c7d2fe,#5b4a91); border-radius:999px; padding:5px 11px; font-size:90%; white-space:nowrap;">адміністратар інтэрфейсу</span> <span style="background:light-dark(#ecfdf5,#123226); color:light-dark(#065f46,#86efac); border:1px solid light-dark(#bbf7d0,#2f7d58); border-radius:999px; padding:5px 11px; font-size:90%; white-space:nowrap;">удзельнік Discord</span> <span style="background:light-dark(#fff7ed,#3a2611); color:light-dark(#9a3412,#fdba74); border:1px solid light-dark(#fed7aa,#9a5b21); border-radius:999px; padding:5px 11px; font-size:90%; white-space:nowrap;">дапамагаю ўдзельнікам</span> </div> </div> <div style="flex:0 1 260px; min-width:220px;"> {{Userboxtop}} {{Userbox/Адміністратар}} {{Userbox/Карыстальнік Discord}} {{Userboxbottom}} </div> </div> </div> <!-- Хуткая сувязь --> <div style="display:grid; grid-template-columns:repeat(auto-fit,minmax(260px,1fr)); gap:16px; margin-bottom:18px;"> <div style="background:var(--background-color-base,#fff); color:var(--color-base,#202122); border:1px solid var(--border-color-subtle,#c8ccd1); border-radius:14px; padding:18px;"> <div style="font-size:130%; font-weight:700; color:var(--color-emphasized,var(--color-base,#202122)); margin-bottom:8px;">Зваротная сувязь</div> <div style="color:var(--color-subtle,#54595d); line-height:1.65;"> Калі вам патрэбна дапамога — не саромейцеся мне напісаць на [[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|старонцы размоваў]]. Я дапамагу! </div> </div> <div style="background:var(--background-color-base,#fff); color:var(--color-base,#202122); border:1px solid var(--border-color-subtle,#c8ccd1); border-radius:14px; padding:18px;"> <div style="font-size:130%; font-weight:700; color:var(--color-emphasized,var(--color-base,#202122)); margin-bottom:8px;">Канфірмацыя</div> <div style="color:var(--color-subtle,#54595d); line-height:1.65;"> Мая канфірмацыя пройдзе <b>7 верасня 2026 года</b>, згодна [[Адмысловае:PermanentLink/5032678#MocnyDuham|з заяўкай]] на статус адміністратара. </div> </div> </div> <!-- Створаныя і перакладзеныя артыкулы --> <div style="background:var(--background-color-base,#fff); color:var(--color-base,#202122); border:1px solid var(--border-color-subtle,#c8ccd1); border-radius:16px; padding:22px; margin-bottom:18px;"> <div style="display:flex; flex-wrap:wrap; align-items:center; justify-content:space-between; gap:10px; margin-bottom:14px;"> <div style="font-size:155%; font-weight:800; color:var(--color-emphasized,var(--color-base,#202122));"> Стварыў / пераклаў </div> <div style="font-size:90%; color:var(--color-subtle,#54595d);"> артыкулы </div> </div> <div style="height:1px; background:var(--border-color-subtle,#c8ccd1); margin-bottom:16px;"></div> {{Калонкі|4}}<small> * [[TypeScript]] * [[Docker]] * [[Vue.js]] * [[Django]] * [[Flask]] * [[FastAPI]] * [[Pandas]] * [[Laravel]] * [[Vite]] * [[SaaS]] * [[Кантэйнерызацыя]] * [[Мова праграмавання высокага ўзроўню]] * [[Мова праграмавання нізкага ўзроўню]] * [[Вэб-фрэймворк]] * [[Пераменная (інфарматыка)]] * [[Web3]] * [[Сацыяльныя медыя]] * [[LinkedIn]] * [[Stack Overflow]] * [[Фонд салідарнасці BYSOL]] * [[Character.ai]] * [[LeetCode]] * [[YouTube Music]] * [[Binance]] * [[Беларускі Гаюн]] * [[Пахне чабор (лозунг)]] * [[Стоп таракан!]] * [[Верым, можам, пераможам!]] * [[Каханую не аддаюць!]] * [[Сабачку!]] * [[Час мяняць лысую гуму!]] * [[Beautiful Soup (парсер HTML)]] * [[Беларусь галаўнога мозгу]] * [[Маргарыта Паўлаўна Ворыхава|Маргарыта Ворыхава]] * [[Барацьба (газета)]] * [[Смерць фашызму]] * [[Смерць фашыстам]] * [[Павел Суслаў]] * [[Навагодні зварот Святланы Ціханоўскай]] * [[Маланка Медыя]] * [[Крыж Адраджэння Беларусі]] * [[Крыж Добрасуседства]] * [[Беларусь за МКАДам]] * [[Партызанскі Народны Крыж]] * [[Police in Paris]] * [[Я выходжу]] * [[Гвіда ван Росум]] * [[Велікадушны пажыццёвы дыктатар]] * [[Сустрэча Дональда Трампа і Уладзіміра Зяленскага (2025)]] * [[Дэфэйсмэнт]] * [[AniBel]] * [[Леў XIV]] * [[Heil Hitler (песня)|Heil Hitler]] * [[Арцём Ігаравіч Брухан|Арцём Брухан]] * [[Гжэгаж Браўн]] * [[Патрыятычны хакінг]] * [[Доксінг]] * [[Максім Лепушэнка]] * [[Вольга Генадзеўна Сітнік|Вольга Сітнік]] * [[Ваенная энцыклапедыя Беларусі]] * [[Заслужаны настаўнік Беларускай ССР]] * [[Хактывізм]] * [[DoS-напад]] * [[Віктар Васільевіч Вабішчэвіч|Віктар Вабішчэвіч]] * [[Павел Уладзіміравіч Баркоўскі|Павел Баркоўскі]] * [[Аліса Віктараўна Рыжычэнка|Аліса Рыжычэнка]] * [[Вольга Зазулінская]] * [[Валерый Валер’евіч Мацкевіч|Валерый Мацкевіч]] * [[Сяргей Аляксандравіч Бяспалаў|Сяргей Бяспалаў]] * [[Лізавета Сяргеяўна Пракопчык|Лізавета Пракопчык]] * [[Прымусовыя пакаянныя відэа ў Беларусі]] * [[Ахаха]] * [[Выбуховыя штаны]] * [[Цімафей (манул)]] * [[Персанал з’еў гэта пазней]] * [[Астма]] * [[Алеся Вячаславаўна Гаўрыленка|Алеся Гаўрыленка]] * [[Грокіпедыя]] * [[Сексуальны грумінг]] * [[Калядны жук]] * [[Anoplognathus abnormis]] * [[100 мужчын супраць гарылы]] * [[Элеўсінскія містэрыі]] * [[Кааліцыя Латушкі і рух «За свабоду»]] * [[Еўрапейскі выбар]] * [[Наступ (фракцыя)]] * [[Выбары ў Каардынацыйную раду (2026)]] * [[Хопіць баяцца]] * [[Аляксандра Мамаева]] </small>{{Калонкі/канец}} </div> <!-- Шаблоны --> <div style="background:var(--background-color-base,#fff); color:var(--color-base,#202122); border:1px solid var(--border-color-subtle,#c8ccd1); border-radius:16px; padding:22px; margin-bottom:18px;"> <div style="display:flex; flex-wrap:wrap; align-items:center; justify-content:space-between; gap:10px; margin-bottom:14px;"> <div style="font-size:155%; font-weight:800; color:var(--color-emphasized,var(--color-base,#202122));"> Шаблоны </div> <div style="font-size:90%; color:var(--color-subtle,#54595d);"> створаныя </div> </div> <div style="height:1px; background:var(--border-color-subtle,#c8ccd1); margin-bottom:16px;"></div> {{Калонкі|4}}<small> * [[Шаблон:Беларускія лозунгі]] * [[Шаблон:Аб’яднаны пераходны кабінет Беларусі]] * [[Шаблон:Уладзімір Зяленскі]] * [[Шаблон:Пасведчанне асобы]] </small>{{Калонкі/канец}} </div> <!-- Карысныя спасылкі --> <div style="background:var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); color:var(--color-base,#202122); border:1px solid var(--border-color-subtle,#c8ccd1); border-radius:16px; padding:22px; margin-bottom:18px;"> <div style="font-size:155%; font-weight:800; color:var(--color-emphasized,var(--color-base,#202122)); margin-bottom:14px;"> Карысныя спасылкі </div> <div style="height:1px; background:var(--border-color-subtle,#c8ccd1); margin-bottom:16px;"></div> <div style="line-height:1.9;"> * [[Вікіпедыя:Тэрміналогія]] * [[Удзельнік:MocnyDuham/Чарнавік|Чарнавік]] </div> </div> <!-- Ніжні подпіс --> <div style="text-align:center; color:var(--color-subtle,#54595d); font-size:90%; padding:12px 0 4px;"> Дзякуй, што завіталі на маю старонку. </div> </div> qdc7p5wao07yo4kw3w3argr8yioxdfm 100 753022 5152256 5151733 2026-06-07T15:51:51Z NirvanaBot 40832 +1 новых 5152256 wikitext text/x-wiki {{Новы артыкул|Андрэй Міхайлавіч Арцымовіч|2026-06-07T15:02:29Z|M.L.Bot}} {{Новы артыкул|Марыян Біскуп|2026-06-05T16:30:01Z|DBatura}} {{Новы артыкул|Забойства Генры Новака|2026-06-05T08:36:48Z|Ілля Касакоў}} {{Новы артыкул|Мітрафан Феафанавіч Цытовіч|2026-06-04T09:40:42Z|Aliaksei Lastouski}} {{Новы артыкул|Секст Аўрэлій Віктар|2026-06-03T14:02:24Z|Ueschar}} {{Новы артыкул|Эрнст Фрэнкель|2026-06-02T14:20:38Z|DBatura}} {{Новы артыкул|Ёсіф дэль Медзіга|2026-06-02T14:18:48Z|Ілля Касакоў}} {{Новы артыкул|Уладзіслаў Загорскі|2026-06-01T13:54:41Z|Aliaksei Lastouski}} {{Новы артыкул|Луі Жан Мары Дабантон|2026-06-01T09:14:56Z|JerzyKundrat}} {{Новы артыкул|Андрэй Заерка|2026-05-31T20:16:14Z|Dzejka}} {{Новы артыкул|Вілбэртс Краснайс|2026-05-30T12:56:41Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Мінскі японскі сад|2026-05-30T10:51:22Z|Γλωσσολαλιά}} {{Новы артыкул|Людвік Фінкель|2026-05-30T09:59:21Z|DBatura}} {{Новы артыкул|Леанід Аляксандравіч Акаловіч|2026-05-28T16:15:19Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Соні Ролінз|2026-05-27T17:45:35Z|DzBar}} {{Новы артыкул|Дзін Ачэсан|2026-05-27T05:31:17Z|StarDeg}} <noinclude> [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Спісы новых артыкулаў паводле тэм|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 8bcm1yjrx3b98u5yiofn1z0uy8x0ke0 100 753274 5152253 5151731 2026-06-07T15:51:21Z NirvanaBot 40832 +1 новых 5152253 wikitext text/x-wiki {{Новы артыкул|Бутынь|2026-06-06T16:21:46Z|DzBar}} {{Новы артыкул|Завулак Фядотава (Мінск)|2026-06-06T12:49:24Z|Андрэй 2403 Б}} {{Новы артыкул|Вуліца Фядотава (Мінск)|2026-06-06T12:29:43Z|Андрэй 2403 Б}} {{Новы артыкул|Балтыка (Башкартастан)|2026-06-05T17:03:18Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Грыфіт (Аўстралія)|2026-06-05T11:15:08Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Унгашць|2026-06-05T10:10:37Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Стохаў|2026-06-05T08:26:40Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Кралаў-Двур|2026-06-05T08:19:52Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Здзіцы|2026-06-05T08:15:33Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Жэбрак (горад)|2026-06-05T08:07:10Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Гостаміцы|2026-06-05T07:26:52Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Горжавіцы|2026-06-05T07:21:59Z|Autumndancer}} <noinclude> [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Спісы новых артыкулаў паводле тэм|{{PAGENAME}}]] </noinclude> isbbl1sfxtd53jc0xl1cicg7jb36w1v 100 753287 5152250 5151728 2026-06-07T15:50:44Z NirvanaBot 40832 +4 новых 5152250 wikitext text/x-wiki {{Новы артыкул|Яўгенія Лязо|2026-06-07T10:05:25Z|ZolaSukhar}} {{Новы артыкул|Аляксандр Сяргеевіч Клачко|2026-06-07T08:32:50Z|~2026-33610-84}} {{Новы артыкул|Вольга Аляксандраўна Галаўнёва|2026-06-06T20:42:23Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Суд Глускага раёна|2026-06-06T20:26:19Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Завулак Фядотава (Мінск)|2026-06-06T12:49:24Z|Андрэй 2403 Б}} {{Новы артыкул|Вуліца Фядотава (Мінск)|2026-06-06T12:29:43Z|Андрэй 2403 Б}} {{Новы артыкул|Уладзімір Іванавіч Скрабатун|2026-06-06T11:29:11Z|M.L.Bot}} {{Новы артыкул|Знахарства|2026-06-06T09:51:16Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Сасна веймутава ў сядзібе акадэміка В. В. Пашкевіча|2026-06-05T20:06:18Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Эвеліна Людвігаўна Уланоўская|2026-06-05T08:35:01Z|Aliaksei Lastouski}} {{Новы артыкул|Андрэй Канстанцінавіч Мохар|2026-06-04T20:45:48Z|DobryBrat}} {{Новы артыкул|Патрыятычнае таварыства|2026-06-04T13:03:32Z|Aliaksei Lastouski}} {{Новы артыкул|Сезон 2025/2026 «Мінска» (баскетбол)|2026-06-04T10:16:22Z|Slavazai1973}} {{Новы артыкул|Сезон 2025/2026 «Гродна-93»|2026-06-04T10:07:25Z|Slavazai1973}} {{Новы артыкул|Мітрафан Феафанавіч Цытовіч|2026-06-04T09:40:42Z|Aliaksei Lastouski}} {{Новы артыкул|Дубровенскае гета|2026-06-03T18:12:24Z|DBatura}} <noinclude> [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Спісы новых артыкулаў паводле тэм|{{PAGENAME}}]] </noinclude> gayq5jamqbnk1kzyy1wq2u0vfr7gcil 10 754407 5152383 5151998 2026-06-07T21:15:11Z DBatura 73587 5152383 wikitext text/x-wiki [[Файл:Dmytro Vyshnevetsky (Baida).png|left|120px|Дзмітрый Іванавіч Вішнявецкі]] '''[[Дзмітрый Іванавіч Вішнявецкі]]''' (каля 1517—1564 або 1563) — вялікалітоўскі [[праваслаўе|праваслаўны]] [[магнат]] з [[Валынь|Валыні]]. Уладальнік вялікіх маёнткаў у {{нп5|Крамянецкі павет|Крамянецкім павеце|uk|Кременецький повіт (ВКЛ і I Річ Посполита)}}, у тым ліку {{нп5|Вішнявецкі замак|радавой рэзідэнцыі|uk|Вишнівецький палац}} ў [[Вышнівэць|Вішняўцы]]. З 1547 года — [[дзяржаўца]] ванячыцкі. З княжацкага роду [[Вішнявецкія|Вішнявецкіх]]. Адзін з кіраўнікоў барацьбы [[казацтва|запарожскіх казакоў]] з [[Крымскае ханства|крымскімі татарамі]], [[Асманская імперыя|туркамі]] і [[Малдаўскае княства|малдаўскімі гаспадарамі]], бараніў паўднёвыя межы [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. Аб’яднаў казакоў і на ўласныя сродкі пачаў будаўніцтва на дняпроўскім востраве Малая Хорціца драўляна-землянога замка, які гісторыкі лічаць прататыпам [[Запарожская Сеч|Запарожскай Сечы]] ''([[Дзмітрый Іванавіч Вішнявецкі|далей…]])''.<noinclude> [[Катэгорыя:Шаблоны класіфікацыі артыкулаў|Вішнявецкі Дзмітрый Іванавіч]] </noinclude> afnlznsrl36vkn6g7aidne8za38775l 0 754692 5152399 5068930 2026-06-07T22:25:16Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 2 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152399 wikitext text/x-wiki {{Кампанія}} '''ПрАТ «Кіеўстар»''' ({{Lang-ua|Київстар}}, {{Lang-en|Kyivstar}}, даслоўна ''[[Кіеў]]ская зорка'') — тэлекамунікацыйная кампанія ва Украіне, забяспечвае паслугамі сувязі і перадачы даных на аснове мабільных і фіксаваных тэхналогій, у тым ліку 4G (LTE) ва [[Украіна|Украіне]]. Мабільная сетка «Кіеўстар» ахоплівае ўсе гарады Украіны, а таксама больш за 28 тыс. сельскіх населеных пунктаў, усе асноўныя нацыянальныя і рэгіянальныя трасы, большасць марскіх і рачных узбярэжжаў. Па стане на 2022 год «Кіеўстар» з’яўляецца найбуйнейшым аператарам мабільнай сувязі, а таксама адным з найбуйнейшых інтэрнэт-правайдэраў шырокапалоснага доступу ва Украіне, абслугоўваючы каля 24,4 млн кліентаў мабільнай сувязі і больш за 1,1 млн кліентаў шырокапалоснага фіксаванага інтэрнэту ва Украіне (паслуга «Хатні Інтэрнэт»)<ref name="ks23">{{Cite web|url=https://kyivstar.ua/about/kyivstar_today|title=Про нас|publisher=Київстар|access-date=2023-01-12}}</ref><ref name="ui22">{{Cite web|url=https://www.ukrinform.ua/rubric-economy/3634046-kiivstar-vidiliv-55-miljoniv-dla-posilenna-cifrovogo-zahistu-ukraini.html|title=Київстар виділив ₴55 мільйонів для посилення цифрового захисту України|date=2022-12-14|publisher=Укрінформ|access-date=2023-01-12}}</ref>. Кампаніі належыць пяць сеткавых кодаў: 67, 68, 96, 97, 98. Разам з асноўнымі тэлекам паслугамі кампанія забяспечвае паслугамі FMC (канвергенцыя мабільнай і фіксаванай сувязі), лічбавыя рашэнн — Big Data, індустрыяльны IoT, Clouds, мабільныя фінансавыя сэрвісы, Open API «Кіевстар адкрыты тэлекам» і іншыя<ref>{{Cite web|url=https://kyivstar.ua/uk/la/products/office-365|title=Microsoft Office 365,|publisher=Київстар|access-date=18 снежня 2023|archive-date=25 лютага 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225015701/https://kyivstar.ua/uk/la/products/office-365|url-status=dead}}</ref>. Гэтыя прадукты кампанія ўкараняе як самастойна, так і ў партнёрстве з буйнымі IT-кампаніямі, у прыватнасці з Microsoft<ref>{{Cite web|url=https://www.ukrinform.ua/rubric-technology/2830655-kiivstar-i-microsoft-ukraina-pidpisali-memorandum-pro-strategicne-partnerstvo.html|title=Київстар і Microsoft Україна підписали меморандум про стратегічне партнерство|date=4 грудня 2020|publisher=Укрінформ}}</ref>. «Кіеўстар» з’яўляецца таксама адным з лідараў у сегменце OTT TV, падаючы доступ да больш за 300 тэлевізійных каналаў<ref name="ks23"/><ref>{{Cite web|lang=російською|url=https://provider.in.ua/domashnee-televidenie-kievstar|title=Київстар ТБ|publisher=Провайдери в Україні|access-date=10 жовтня 2021}}</ref>. «Кіеўстар» пабудаваў самую вялікую інфраструктуру сувязі ва Украіне — больш за 48 тысяч базавых станцый<ref>{{Cite web|url=https://www.ukrinform.ua/rubric-technology/3126666-kiivstar-zbilsiv-pokritta-4g-u-9-oblastah.html|title=Київстар збільшив покриття 4G у 9 областях|date=30 жовтня 2020|publisher=Укрінформ}}</ref><ref name="today">{{Cite web|url=https://kyivstar.ua/uk/about/about/kyivstar_today|title=Київстар сьогодні|publisher=Київстар|access-date=13 вересня 2021}}</ref>. Кампанія выкарыстоўвае ўласную валаконна-аптычную сетку агульнай працягласцю 44 тыс. км<ref>{{Cite web|lang=російською|url=https://www.unian.net/economics/transport/771688-kievstar-rasskazal-skolko-investiroval-v-modernizatsiyu-seti.html|title=«Київстар» розповів, скільки інвестував у модернізацію мереж|date=3 квітня 2013|publisher=УНІАН}}</ref> і з прапускной здольнасцю больш за 2400 Гбіт/с<ref name="ks23"/><ref>{{Cite web|url=https://www.pcweek.ua/themes/detail.php?ID=117712|title=«Зоряний» перехід на DWDM|date=4 березня 2009|publisher=PC Week/UE|access-date=2021-10-10|archive-date=10 кастрычніка 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211010162705/https://www.pcweek.ua/themes/detail.php?ID=117712|url-status=dead}}</ref>. ПрАТ «Кіеўстар» заснавана і зарэгістравана ва Украіне ў 1994 годзе, паслугі мабільнай сувязі падае з 1997 года. Галоўны офіс кампаніі размешчаны ў Кіеве. Адзіны акцыянер «Кіеўстар» — міжнародная тэлекамунікацыйная група кампаній [[VEON]], штаб-кватэра якой знаходзіцца ў Каралеўстве Нідэрландаў<ref name="mo">{{Cite web|lang=en|url=https://money.cnn.com/quote/shareholders/shareholders.html?symb=VEON&subView=institutional|title=VEON Ltd Shareholders|publisher=CNNMoney.com|access-date=2022-07-21|archive-date=22 сакавіка 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220322090715/https://money.cnn.com/quote/shareholders/shareholders.html?symb=VEON&subView=institutional|url-status=dead}}</ref><ref name="vo">{{Cite web|lang=en|url=https://www.veon.com/media/media-releases/2022/veon-ceo-letter-to-investors-and-partners/|title=VEON CEO letter to investors and partners|date=2022-03-15|publisher=VEON|archive-url=https://web.archive.org/web/20220710010348/https://www.veon.com/media/media-releases/2022/veon-ceo-letter-to-investors-and-partners/|archive-date=2022-07-10|access-date=2023-06-20}}</ref>. Па выніках 2016 года «Кіеўстар» стаў адной з 29 украінскіх кампаній, якія, па версіі амерыканскай кансалтынгавай групы Deloitte, трапілі ў рэйтынг 500 найбуйнейшых кампаній [[Цэнтральная Еўропа|Цэнтральнай]] і [[Усходняя Еўропа|Усходняй]] [[Еўропа|Еўропы]]<ref>{{Cite web|url=https://www2.deloitte.com/content/dam/Deloitte/ua/Documents/research/c500/CETop500_2016_ua.pdf|title=Рейтинг ТОП-500, №&nbsp;415&nbsp;— Kyivstar|publisher=deloitte.com|access-date=2018-06-03|archive-date=4 сакавіка 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180304231632/https://www2.deloitte.com/content/dam/Deloitte/ua/Documents/research/c500/CETop500_2016_ua.pdf|url-status=dead}}</ref>. Прэзідэнтам кампаніі са снежня 2018 года з’яўляецца Аляксандр Камароў<ref>{{Cite web|url=https://kyivstar.ua/uk/career/company-structure|title=Структура компанії|publisher=Київстар|access-date=26 вересня 2021}}</ref>. 12 снежня 2023 года кампанія падвергнулася масіраванай атацы, большасць сэрвісаў (перш за ўсё кліенты мабільнай сувязі) перасталі працаваць з 8 раніцы. Да вечара часткова сетка была адноўленая. Моцнай нагрузцы падвергліся іншыя аператары — Водафон і Лайф, з-за падлучэння абанентаў «Кіеўстар» да іх. == Асноўныя паказчыкі == === Пакрыццё і ахоп === Станам на 2022 год ён з’яўляецца найбуйнейшым аператарам мабільнай сувязі, абслугоўваючы каля 24,4 млн кліентаў мабільнай сувязі і больш за 1,1 млн кліентаў фіксаванага шырокапалоснага інтэрнэту ва Украіне. У 2021 годзе «Кіеўстар» працягнуў будаваць сеткі 4G па ўсёй Украіне і забяспечыў магчымасць доступу да 4G для 90,3 % насельніцтва Украіны. Акрамя таго, аператар рэалізаваў праграму па пакрыцці хуткасным мабільным інтэрнэтам усіх аўтадарог міжнароднага значэння, якія праходзяць па тэрыторыі Украіны. На пачатак 2022 года: * Магчымасць доступу да паслуг 4G мае 90,3 % насельніцтва; * Спажыванне дата-трафіку на абанента вырасла да 7,1 Гб (IV кв., 2021); * Колькасць абанентаў паслугі Кіевстар ТБ у IV кв. 2021 павялічылася на 59,6 % у параўнанні з 2020 годам. На сёння паслугай карыстаецца 691 тыс. абанентаў з усёй Украіны. «Кіеўстар» падае паслугі GSM сувязі на ўсёй тэрыторыі свайго пакрыцця і роўмінг у 189 краінах на 5 кантынентах. Па выніках першага паўгоддзя 2021 года аператар ужо ў трэці раз становіцца лідарам па хуткасці мабільнага інтэрнэту паводле даследаванняў Ookla. З пачаткам ўкаранення 4G сярэдняя хуткасць загрузкі даных у сетцы «Кіеўстар» вырасла амаль у 2 разы, з 17, 9 Мбіт/с у 2018 годзе да 33,2 Мбіт/с у першым паўгоддзі 2021 года, што з’яўляецца найбольшым паказчыкам сярод мабільных аператараў Украіны. === Фінансавыя паказчыкі === Паводле інфармацыі кампаніі, у 2021 годзе: * Агульны даход «Кіеўстар» склаў 28,748 млрд грн. * Асноўны прыбытак кампаніі прынеслі паслугі мабільнай сувязі — 26,712 млрд грн (рост на 12,3 %). У тым ліку паслугі мабільнага інтэрнэту 16,092 млрд грн (рост на 18 %) * Даход ад фіксаванай сувязі — 18,59 млрд грн. (рост на 16 %). * Аб’ём капітальных інвестыцый кампаніі без уліку арэнды і ліцэнзій за год склаў 4,851 млрд грн. * Колькасць абанентаў мабільнай сувязі — 24,4 млн. * Колькасць абанентаў фіксаванай сувязі — 1,1 млн. * Сума падаткаў і плацяжоў, выплачаных у бюджэт Украіны за 2021 год, склала больш за 10,2 млрд грн і ў чарговы раз стаў найбуйнейшым падаткаплацельшчыкам у дзяржаве сярод тэлекам аператараў Украіны. * За 2021 год кампанія інвеставала ў развіццё інфраструктуры 5,5 млрд грн. З пачатку поўнамаштабнага ўварвання «Кіеўстар» падтрымаў ініцыятыву Прэзідэнта Украіны [[United24]] па прыцягненню сродкаў на аднаўленне Украіны і вылучыў 300 мільёнаў грн на аднаўленне лічбавай інфраструктуры. Таксама, мабільны аператар ужо пералічыў амаль 130 мільёнаў грыўняў на гуманітарную дапамогу УСУ, бальніцам, пажылым людзям і пацярпелым ад вайны<ref name="ui22"/>. У прыватнасці сродкі былі перададзеныя ў фонды «Повернись живим», «Твоя опора», «Let’s help», "Карітас України і «Українська біржа благодійності»<ref>{{Cite web|url=https://www.dsnews.ua/ukr/economics/nazustrich-peremozi-yak-kijivstar-dopomagaye-ukrajincyam-i-armiji-23122022-471509|title=Назустріч перемозі у війни з Росією. Як Київстар допомагає українцям і армії|author=Віктор Кузнєцов|date=23 грудня 2022|publisher=DSnews.ua|access-date=2023-01-12|url-status=dead}}</ref>. === Нумары абанентаў === «Кіеўстар» выкарыстоўвае пяць сеткавых кодаў — 67, 68, 96, 97, 98, а таксама мае нумарныя ёмістасці ў стацыянарнай тэлефоннай сетцы многіх гарадоў Украіны (напрыклад, 2000 нумароў з індэксамі 695ххх, 696ххх у [[Палтава|Палтаве]], 20 000 нумароў з індэксамі 781хххх, 782хххх у [[Адэса|Адэсе]], да ліпеня 2014 года — 5000 нумароў з індэксамі 905ххх — 909ххх у [[Севастопаль|Севастопалі]]. == Гісторыя == === 1990-я і 2000-я === Кампанія была заснавана ў 1994 годзе Ігарам Літоўчанкам пад назвай «Мост». Пасля назва была зменена на «Кіеўстар». 1997 — запуск сеткі мабільнай сувязі. Паслугі мабільнай сувязі кампанія пачала аказваць з 9 снежня 1997 года<ref name="about"/>. 1998 — першай ва Украіне пачала забяспечваць паслугі [[SMS]]. 2000 — першай ва Украіне пачала падаваць доступ да мабільнага інтэрнэту па тэхналогіі WAP. У гэтым годзе былі ўведзеныя бясплатныя ўваходныя званкі ўнутры сеткі для ўсіх абанентаў (упершыню на рынку). Былі ўведзеныя паслугі доступу да [[Інтэрнэт]]а (асобна, WAP). Кампанія стала першым аператарам GSM-банкінгу («СтарКард»). Абанентам падаецца паслуга міжстандартнага роўмінгу<ref name="about"/>. 2001 — «Кіеўстар» стаў лідэрам тэлекам-рынку Украіны па колькасці абанентаў. 2002 — пачата забяспячэнне паслуг перадачы даных GPRS. «Кіеўстар» стаў першым мабільным аператарам Украіны, які забяспечыў паслугі роўмінгу ва ўсіх еўрапейскіх краінах. Кампанія была сертыфікавана па міжнароднай сістэме якасці ISO 9001:2000. Увосень 2003 года была адменена плата за ўваходныя званкі. «Кіеўстар» атрымаў міжнародную прэмію «Еўрамаркет» Еўрапейскага цэнтра даследаванняў рынку (EMRC), а «Украінская інвестыцыйная газета» прызнала «Кіеўстар» самай дынамічнай кампаніяй Украіны ў рэйтынгу «ТОР-100». У 2004 годзе «Кіеўстар» упершыню ва Украіне прадэманстраваў тэхналогію перадачы даных EDGE, стаў афіцыйным мабільным аператарам нацыянальнай алімпійскай зборнай Украіны, а выпуск карпаратыўных аблігацый ЗАТ «Кіеўстар GSM» быў прызнаны лепшай фінансавай аперацыяй года на міжнародных рынках, якія развіваюцца<ref name="about">{{Cite web|url=https://kyivstar.ua/uk/about/about/kyivstar_today|title=Київстар сьогодні|publisher=Київстар|access-date=26 вересня 2021}}</ref>. === 2010-я === [[Файл:Будівля_Київстар_(Дніпропетровськ,_2011.12.02).JPG|міні|Філіял кампаніі Кіевстар ў [[Дніпро|Дняпры]] (2011).]] 21 кастрычніка 2010 года пачаўся працэс інтэграцыі ўкраінскіх тэлекамунікацыйных аператараў — «Кіеўстар» і «Beeline-Украіна» (ЗАТ «Украінскія радыёсістэмы» і «Голдэн Тэлекам») у адну кампанію. Аб’яднаная кампанія падавала тэлекамунікацыйныя паслугі пад брэндамі «Кіеўстар», djuice, «Кіеўстар-Бізнэс» і «Beeline». Паводле інфармацыі «Кіеўстар», працэс аб’яднання аператараў было завершана да канца 2012 года<ref name="about"/>. У 2013 годзе было пачата забяспячэнне мабільна-фінансавых паслуг, у прыватнасці паслугі «Мабільныя грошы», з дапамогай якой абаненты могуць ажыццяўляць папаўненне банкаўскіх карт, разлікі за тавары і паслугі розных кампаній з мабільных тэлефонаў<ref>{{Cite web|url=https://www.imena.ua/blog/smart-money-from-kyivstar/|title=«СМАРТ-ГРОШІ» від «Київстар»: чи стане новий сервіс популярним серед абонентів?|date=7 вересня 2018|publisher=Imena.UA|access-date=26 вересня 2021}}</ref>. Паслуга працавала да снежня 2022 года<ref>{{Cite web|url=https://kyivstar.ua/uk/mm/news-and-promotions/u-zvyazku-zi-zminoyu-strategiyi-rozvytku-z-1-go-grudnya-2022-kyyivstar|title=У зв’язку зі зміною стратегії розвитку, з 1 грудня 2022 року Київстар припиняє роботу послуги Смарт-Гроші|date=2022-11-22|publisher=Київстар|access-date=2023-01-12}}</ref>. У рэйтынгу 500 найбуйнейшых кампаній Цэнтральнай і Усходняй Еўропы, складзеным Deloitte, «Кіеўстар» заняў 146-е месца, самае высокае сярод украінскіх аператараў мабільнай сувязі<ref>{{Cite web|url=https://www2.deloitte.com/ua/uk/footerlinks/newsroom/deloitte-research/CE-500.html|title=Рейтинг ТОП-500 найбільших компаній Центральної та Східної Європи|publisher=Делойт енд Туш ЮСК|access-date=21 вересня 2021|archive-date=21 верасня 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210921202643/https://www2.deloitte.com/ua/uk/footerlinks/newsroom/deloitte-research/CE-500.html|url-status=dead}}</ref>. З 11 жніўня 2014 года «Кіеўстар» спыніў абслугоўванне сваіх абанентаў у Крыме з-за ўзброенага нападу на офіс кампаніі ў Сімферопалі<ref>{{Cite web|url=https://www.radiosvoboda.org/a/26528230.html|title=Крим один за одним залишають українські мобільні оператори|date=2014-08-13|publisher=Радіо Свобода|access-date=2019-01-04}}</ref>. У лютым 2015 года «Кіеўстар» заявіў аб спыненні забяспячэння паслугамі тэлекам-сувязі на часова акупаванай тэрыторыі Данецкай і Луганскай абласцей<ref>{{Cite web|lang=російською|url=https://glavcom.ua/interviews/132997-prezident-«kievstara»-petr-chernyshov-v-zone-ato-u-nas-otobrali-vse-a-mts-i-«lajf»-prodolzhajut-tam-rabotat.html|title=Президент «Київстару» Петро Чернишов: У зоні АТО у нас відібрали все, а МТС і «Лайф» продовжують там працювати|author=Микола Підвезяний, Павло Вуєць|date=9 грудня 2015|publisher=Главком|access-date=26 вересня 2021}}</ref>. 23 лютага 2015 года «Кіеўстар» набыў на тэндэры ліцэнзію на забяспячэнне паслуг у стандарце [[UMTS]], які належыць да трэцяга пакалення мабільнай сувязі (3G). Па ўмовах тэндэру аператар абавязаўся на працягу 18 месяцаў пасля правядзення конкурсу запусціць сетку трэцяга пакалення на тэрыторыі ўсіх абласных цэнтраў Украіны, а на працягу 6 гадоў — на тэрыторыі ўсіх раённых цэнтраў і ўсіх населеных пунктаў з насельніцтвам больш за 10 тысяч чалавек<ref>[http://24tv.ua/news/showNews.do?tretiy_lot_u_torgah_na_3glitsenziyi_vigrav_kiyivstar&objectId=547020 Третій лот у торгах на 3G-ліцензії виграв «Київстар»] ''[[24 (телеканал)|Телеканал новин «24»]], 23.02.2015''</ref><ref>[http://www.unn.com.ua/uk/news/1412637-kabmin-pogodiv-umovi-tenderu-na-3g-litsenziyi Кабмін погодив умови тендеру на 3G-ліцензії],&nbsp;— ''УНН'', 2 грудня 2014</ref>. У красавіку 2015 года «Кіеўстар» пачаў забяспечваць паслугі 3G<ref>{{Cite web|lang=російською|url=https://gagadget.com/16997-reportazh-zapusk-3g-v-kamentse-podolskom-i-testirovanie-zakonov-fiziki/|title=Репортаж: запуск 3G в Кам'янці-Подільському і тестування законів фізики|date=15 травня 2015|publisher=gagadget.com|access-date=26 вересня 2021}}</ref>. У чэрвені 2015 года кампанія ажыццявіла рэбрэндынг, увёўшы змены ў карпаратыўнай стылістыцы і каштоўнасцях кампаніі, якія цяпер адпавядаюць новаму лозунгу аператара: «Проста. Інавацыйна. Лепш»<ref>[https://ukr.media/business/238007/ Прощай, синя зірка: навіщо «Київстар» провів ребрендинг],&nbsp;— ''ukr.media'', 2015-06-07</ref>. 14 лістапада 2016 года — 20-я гадавіна з дня адкрыцця лістынга на амерыканскай біржавай пляцоўцы — адна з найважнейшых вех у гісторыі міжнароднай групы кампаній VEON, у якую ўваходзіць Нацыянальны тэлекамунікацыйны аператар «Кіеўстар». У той жа дзень «Кіеўстар» першым ва Украіне пачаў тарыфы, якія аб’ядноўваюць паслугі мабільнай сувязі, хатняга інтэрнэту і ТБ у адной пазіцыі — «Кіеўстар ўсё разам»<ref>{{Cite web|url=https://kyivstar.ua/uk/mm/news-and-promotions/kyyivstar-zapuskaye-unikalne-rishennya-poslugu-kyyivstar-vse-razom|title=Київстар запускає унікальне рішення – послугу «Київстар Все разом»|date=14 листопада 2016|publisher=Київстар|access-date=21 вересня 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ua.interfax.com.ua/news/press-release/383724.html|title=VimpelCom святкує 20-річчя лістингу в США|date=14 листопада 2016|publisher=Інтерфакс|access-date=26 вересня 2021}}</ref>. З 2016 года «Кіеўстар» прапануе рынку Украіны шырокі спектр рашэнняў на аснове Big Data, а таксама адкрывае ўласную адукацыйную праграму Big Data School з бясплатным навучаннем спецыялістаў у гэтым кірунку. 23 сакавіка 2017 года «Кіеўстар» ініцыяваў рэфармінг радыёчастот у дыяпазоне 1800 МГц, каб забяспечыць усім удзельнікам тэлекам-рынку роўныя магчымасці для развіцця сувязі стандарту 4G<ref>{{Cite web|url=https://ua.interfax.com.ua/news/general/459385.html|title="Київстар" має намір отримати дозвіл на здійснення фінансових операцій|date=3 листопада 2017|publisher=Інтерфакс|access-date=2 жовтня 2021}}</ref> 25 красавіка 2017 года «Кіеўстар» заявіў пра гатоўнасць абсталявання сеткі да забяспячэння паслуг сувязі стандарту 4G. З мэтай мадэрнізацыі сеткі кампанія ўстанавіла абсталяванне на базе рашэння Single RAN (адзіны радыёдоступ). Дадзенае рашэнне дазваляе ў рамках адзінага праграмна-апаратнага комплексу базавай станцыі выкарыстоўваць абсталяванне для розных стандартаў мабільнай сувязі, у тым ліку 3G і 4G<ref>{{Cite web|url=https://gazeta.ua/articles/promotion/_kiyivstar-planuye-zapustiti-4g-u-pershij-polovini-2018-roku/812010|title=Київстар планує запустити 4G у першій половині 2018 року|date=28 грудня 2017|publisher=Gazeta.ua|access-date=21 вересня 2021}}</ref>. [[Файл:2017-05-25_Kyivstar_office_on_Prospekt_Shevchenka_in_Lviv.jpg|міні|Адзін з цэнтраў абслугоўвання Кіеўстар у Львове (2017).]] 29 лістапада 2017 года Нацыянальны Банк Украіны надаў даччынай кампаніі «Кіеўстар» (ТАА «СтарМані») статус аператара аплатнай інфраструктуры<ref>{{Cite web|url=https://www.epravda.com.ua/news/2017/11/29/631671/|title="Дочка" "Київстару" отримала статус оператора платіжної системи|date=29 листопада 2017|publisher=Економічна правда|access-date=21 вересня 2021}}</ref>. 26 снежня 2017 года «Кіеўстар» і Міністэрства эканамічнага развіцця і гандлю Украіны падпісалі Мемарандум аб супрацоўніцтве. Па ўмовах Мемарандума бакі дамовіліся аб абмене статыстычнай інфармацыяй, якая дазваляе вызначаць колькасць айчынных і замежных турыстаў, што перамяшчаюцца па тэрыторыі Украіны. Атрыманыя даныя выкарыстоўваюцца Міністэрствам для развіцця турыстычнай галіны і папулярызацыі Украіны на знешнім і ўнутраным турыстычных рынках<ref>{{Cite web|url=https://www.me.gov.ua/News/Detail?lang=uk-UA&id=af244ed1-d1c6-408d-829a-d2b5e47f9ad5&title=MinekonomrozvitkuZdiisniuvatimeMonitoringTuristichnoiAktivnostiZaDopomogoiuDanikhOperatorivMobilnogoZviazku|title=Мінекономрозвитку здійснюватиме моніторинг туристичної активності за допомогою даних операторів мобільного зв'язку|date=26 грудня 2017|publisher=Міністерство економіки України|access-date=21 вересня 2021}}</ref>. 27 снежня 2017 года «Кіеўстар» пачаў падключэнне абанентаў да сэрвісу Mobile ID, які дае магчымасць электроннай ідэнтыфікацыі асобы для атрымання электронных паслуг<ref>{{Cite web|url=https://ua.interfax.com.ua/news/general/473410.html|title="Київстар" запустив сервіс Mobile ID у дослідну експлуатацію|date=28 грудня 2017|publisher=Інтерфакс|access-date=26 вересня 2021}}</ref>. У канцы студзеня 2018 года «Кіеўстар» увайшоў у пералік буйных кампаній, якія забяспечваюць больш за 70 % усіх паступленняў у дзяржаўны бюджэт Украіны<ref>{{Cite web|url=http://officevp.sfs.gov.ua/media-ark/news-ark/324207.html|title=В Офісі визначили топ-100 найбільших платників|date=2018-01-24|publisher=ДФС України|archive-url=https://web.archive.org/web/20180403051514/http://officevp.sfs.gov.ua/media-ark/news-ark/324207.html|archive-date=2018-04-03}}</ref><ref>{{Cite web|lang=російською|url=http://itnews.com.ua/news/85977-za-2017-god-kievstar-perechislil-v-gosbyudzhet-51-mlrd-grn|title=За 2017 рік Київстар перерахував до держбюджету 5,1 млрд грн|date=2018-02-23|publisher=ITnews}}</ref>. 31 студзеня 2018 года «Кіеўстар» атрымаў ліцэнзію 4G (LTE) на частоты 2600 МГц<ref>[https://day.kyiv.ua/uk/news/260218-drugyy-konkurs-z-prodazhu-licenziy-na-4g-zvyazok-provedut-6-bereznya Другий конкурс з продажу ліцензій на 4G-зв’язок проведуть 6 березня]</ref>. 6 сакавіка 2018 года адбыўся наступны аўкцыён ліцэнзій на частоты ў дыяпазоне 1800 МГц<ref>{{Cite web|url=https://www.epravda.com.ua/publications/2018/03/6/634764/|title=Київстар, Vodafone та lifecell купили ліцензії на 4G. Що і коли отримають абоненти|author=Всеволод Некрасов|date=6 березня 2018|publisher=Економічна правда|access-date=26 вересня 2021}}</ref>. Па яго выніках «Кіеўстар» набыo больш за ўсё частот у гэтым дыяпазоне за 1 млрд 512 млн грн. 6 красавіка 2018 года «Кіеўстар» запусціў сувязь 4G у дыяпазоне 2600 МГц у 20 гарадах Украіны<ref>{{Cite web|url=https://www.ukrinform.ua/rubric-technology/2437404-kiivstar-zapustiv-4g-u-20-naselenih-punktah.html|title=Київстар запустив 4G у 20 населених пунктах|date=6 квітня 2021|publisher=Укрінформ|access-date=26 вересня 2021}}</ref>. 12 красавіка 2018 года «Кіеўстар» атрымаў ліцэнзіі на 4G у дыяпазоне 1800 МГц<ref>{{Cite web|url=https://mind.ua/news/20183844-kiyivstar-ta-vodafone-otrimali-licenziyi-na-pravo-zapuskati-mobilnij-internet-4g-v-ukrayini-v-diapaz|title=«Київстар» та Vodafone отримали ліцензії на право запускати мобільний інтернет 4G в Україні в діапазоні 1800 МГц|date=12 квітня 2018|publisher=Mind.ua|access-date=2 жовтня 2021}}</ref>. 1 ліпеня 2018 года «Кіеўстар» пачаў забяспечваць паслугі 4G ў дыяпазоне 1800 МГц<ref>{{Cite web|url=https://www.epravda.com.ua/publications/2018/07/2/638281/|title=4G запрацював в діапазоні 1800 МГц: що станеться з покриттям, абонентами і 2G|date=2 липня 2018|publisher=Економічна правда|access-date=2 жовтня 2021}}</ref>. 11 ліпеня 2019 года «Кіеўстар» заявіў пра гатоўнасць добраахвотна перадаць дзяржаве частку дыяпазону радыёчастот ў паласе 900 МГц для таго, каб іншыя мабільныя аператары, якім не хапае частот, маглі іх атрымаць на тэндэры<ref>{{Cite web|lang=російською|url=https://www.ukrinform.ru/rubric-technology/2738255-4g-kievstar-scitaet-vozmoznym-za-2-goda-obespecit-dostup-dla-90-ukraincev.html|title=4G: Київстар вважає за можливе за 2 роки забезпечити доступ для 90&nbsp;% українців|date=11 липня 2019|publisher=Укрінформ|access-date=26 вересня 2021}}</ref>. 17 верасня 2019 года «Кіеўстар» і Microsoft абвесцілі пра запуск ва Украіне сумеснага воблачнага рашэння Azure Stack with Kyivstar. Яно дазваляе ўкараняць сэрвісы Azure ў лакальным дата-цэнтры, ствараючы ўмовы для развіцця бізнес-інавацый ва Украіне<ref>{{Cite web|lang=російською|url=https://itc.ua/news/kievstar-i-microsoft-predstavili-sovmestnoe-oblachnoe-reshenie-azure-stack-with-kyivstar-dlya-ukrainskih-biznes-klientov/|title=Київстар і Microsoft представили спільне хмарне рішення Azure Stack with Kyivstar для українських бізнес-клієнтів|author=Сергій Кулеш|date=17 вересня 2019|publisher=ITC.ua|access-date=26 вересня 2019}}</ref>. 17 снежня 2019 года «Кіеўстар» першым на рынку Украіны прадставіў тэхнічнае рашэнне для стварэння аддаленых працоўных месцаў<ref>{{Cite web|url=https://www.unian.ua/economics/telecom/10797587-starteams-vid-kijivstar-ce-robochiy-prostir-yakiy-zavzhdi-z-vami.html|title=StarTeams від Київстар – це робочий простір, який завжди з вами|date=17 грудня 2019|publisher=УНІАН|access-date=26 вересня 2021}}</ref>. === 2020-я === 15 студзеня 2020 года міністэрства лічбавай трансфармацыі Украіны і «Кіеўстар» пачалі супрацоўніцтва ў сферы лічбавай пісьменнасці насельніцтва<ref>{{Cite web|url=https://medium.com/kyivstar-careers/мінцифра-та-київстар-розпочинають-співпрацю-у-сфері-цифрової-грамотності-245bb3e4f86c|title=Мінцифра та Київстар розпочинають співпрацю у сфері цифрової грамотності|date=21 січня 2020|publisher=Medium|access-date=26 вересня 2021}}</ref>. 5 сакавіка 2020 года «Кіеўстар» сумесна з двума аператарамі пачаў забяспечваць паслугі 4G сувязі з выкарыстаннем частот у дыяпазоне 1800 МГц на станцыі метро «[[Акадэмістэчка (станцыя метро)|Акадэмістэчка]]» у Кіеве і ў тунэлі да станцыі «[[Жытомырска (станцыя метро)|Жытомырска]]»<ref>{{Cite web|url=https://www.epravda.com.ua/news/2020/03/5/657750/|title=На першій станції київського метро запустили 4G|date=5 березня 2020|publisher=[[Економічна правда]]}}</ref>. З 3 ліпеня 2020 года паслугі хуткаснага інтэрнэту былі пашыраны, з выкарыстаннем частот у дыяпазонах 1800 МГц і 2600 МГц, яшчэ на васьмі станцыях [[Кіеўскі метрапалітэн|Кіеўскага метрапалітэна]] і ў тунэлях паміж імі. Гэта станцыі Жытомырска, [[Святошын (станцыя метро)|Святошын]], [[Герояў Дняпра (станцыя метро, Кіеў)|Герояў Дняпра]], [[Мінская (станцыя метро, Кіеў)|Мінская]], [[Абалонь (станцыя метро)|Абалонь]], [[Сырэць (станцыя метро)|Сырэць]], [[Дарагажычы (станцыя метро)|Дарагажычы]] і [[Лук’яніўска (станцыя метро)|Лук’яніўска]]<ref>{{Cite web|url=https://www.unian.ua/economics/telecom/4g-kijivstar-vodafone-ukrajina-i-lifecell-zapustili-4g-na-8-stanciyah-kijivskogo-metro-novini-11061080.html|title=4G - Київстар, Vodafone Україна і lifecell запустили 4G на 8 станціях київського метро|date=3 липня 2020|publisher=[[УНІАН]]}}</ref>. Пачынаючы з мая 2021 года, хуткасны 4G Інтэрнэт ад «Кіеўстар» працуе на ўсіх станцыях метро Кіева. 18 сакавіка 2020 года «Кіеўстар» атрымаў ліцэнзію на развіццё сувязі 4G у дыяпазоне 900 МГц для развіцця хуткаснага мабільнага інтэрнэту ў самых аддаленых населеных пунктах Украіны<ref>{{Cite web|url=https://www.ukrinform.ua/rubric-technology/2899741-kiivstar-splativ-za-licenziu-lte-900-ponad-260-miljoniv.html|title=Київстар сплатив за ліцензію LTE 900 понад 260 мільйонів|date=19 березня 2021|publisher=Укрінформ|access-date=26 вересня 2021}}</ref>. У лістападзе 2020 года «Кіеўстар» і іншыя мабільныя аператары Украіны ажыццявілі рэфармінг радыёчастот дыяпазону 900 МГц. Гэта дазволіла развіваць хуткасны мабільны Інтэрнэт у невялікіх населеных пунктах і сельскай мясцовасці<ref>{{Cite web|lang=російською|url=https://www.ukrinform.ru/rubric-economy/3142275-refarming-castot-v-diapazone-900-mgc-zaversat-k-25-noabra-kievstar.html|title=Рефармінг частот у діапазоні 900 МГц завершать до 25 листопада - Київстар|date=24 листопада 2020|publisher=Укрінформ|access-date=26 вересня 2021}}</ref>. === 2022 === З 24 лютага 2022 года, з пачатку новага этапу расійскай вайсковай агрэсіі супраць Украіны, «Кіеўстар» увёў пакет захадаў для падтрымкі грамадства і абанентаў<ref>{{Cite web|lang=uk|url=https://tsn.ua/ukrayina/kiyivstar-dopomagaye-abonentam-spilkuvatisya-navit-bez-popovnennya-rahunku-1986922.html|title=Київстар допомагає абонентам спілкуватися навіть без поповнення рахунку|website=ТСН.ua|date=2022-02-24|access-date=2022-03-22}}</ref>. Кампанія забяспечыла кліентаў бясплатнымі паслугамі сувязі, вылучыла 130 мільёнаў грыўняў на дабрачыннасць і аплаціла датэрмінова больш за 1,628 млрд грн падаткаў. Таксама, у 2022 годзе кампанія «Кіеўстар»<ref>{{Cite web|url=https://kyivstar.ua/uk/mm/news-and-promotions/kyyivstar-zbilshuye-obsyag-poslug-ta-inshi-umovy-v-taryfah-dlya-biznesu-smart|title=з 3G до 4G|date=2022-12-22|publisher=Київстар|access-date=2022-01-12}}</ref>: * пабудавала 585 новых базавых станцый; * мадэрнізавала з 3G да 4G каля 7 тысяч базавых станцый; * устанавіла 10 088 дадатковых батарэй на базавыя станцыі; * павялічылі колькасць генератараў для сілкавання абсталявання да 1106. Дапамога для абанентаў падпіскі: * Званкі ўнутры сеткі для 21,5 млн абанентаў падпіскі працуюць нават пры нулі на рахунку і без аплачанага тарыфу. * Паслугай экстра грошы для замовы дадатковых сродкаў на свой рахунак, абаненты карыстаюцца без камісіі. Такой магчымасцю скарысталіся больш за 200 тысяч разоў. Дапамога для кантрактных абанентаў і бізнес-кліентаў: * «Кіеўстар» павялічыў крэдытныя ліміты, каб кліенты маглі карыстацца асноўнымі паслугамі без папаўнення рахунку, а таксама даў магчымасць мікракрэдытавання. * Для бізнес-кліентаў з фіксаванымі паслугамі (інтэрнэт, тэлефанія і перадача даных) адтэрмінаваны тэрміны аплаты рахункаў на 30 дзён. * «Кіеўстар» бязвыплатна даў бізнэсу і дзяржаўным арганізацыям сэрвіс электроннага дакументазвароту Star.Docs<ref>{{Cite web|lang=uk|url=https://ua.interfax.com.ua/news/general/814894.html|title="Київстар" безкоштовно надає бізнесу та держорганізаціям сервіс електронного документообігу Star.Docs|website=Інтерфакс-Україна|access-date=2022-03-22}}</ref>. Абанентам у роўмінгу: * «Кіеўстар» налічваў па 250 бонусных грыўняў для званкоў або выкарыстання мабільнага Інтэрнэту за мяжой. Бонусы налічваюцца ўсім абанентам, вымушана выехалі ў адну з 9 краін Еўропы: Польшчу, Румынію, Венгрыю, Славакію, Малдову, Германію, Італію, Літву ці Чэхію. За першыя 2 тыдні гэтыя бонусы атрымала больш за 1,4 млн абанентаў «Кіевстар»<ref>{{Cite web|lang=uk|url=https://www.ukrinform.ua/rubric-economy/3426517-kiivstar-zbilsue-dopomogu-abonentam-u-roumingu.html|title=Київстар збільшує допомогу абонентам у роумінгу|website=www.ukrinform.ua|access-date=2022-03-22}}</ref>. Кліентам хатняга інтэрнэту і «Кіеўстар ТБ»: * Кампанія дала магчымасць карыстацца фіксаваным Інтэрнэтам з хуткасцю да 80 Мбіт/с абанентам без магчымасці аплаты рахунку<ref>{{Cite web|lang=uk|url=https://kyivstar.ua/uk/mm/news-and-promotions/domashniy-internet-pracyuvatyme-bez-popovnennya-rahunku|title=Домашній Інтернет працюватиме без поповнення рахунку|author=ani.safaryan_4954|website=kyivstar.ua|date=2022-02-28|access-date=2022-03-22}}</ref>. * У больш чым 200 бамбасховішчах па ўсёй Украіне кампанія забяспечыла бясплатны Wi-Fi<ref>{{Cite web|lang=uk|url=https://www.unian.ua/techno/kijivstar-zabezpechuye-bomboshovishcha-domashnim-internetom-11747629.html|title="Київстар" забезпечує бомбосховища "Домашнім Інтернетом"|website=www.unian.ua|access-date=2022-03-22}}</ref>. * Кампанія адкрыла доступ да большай часткі кантэнту на платформе онлайн-тэлебачання «Кіеўстар ТБ». Таксама, для абанентаў іншых мабільных аператараў, забяспечаны свабодны доступ да навінавых каналаў і дзіцячаму кантэнту<ref>{{Cite web|lang=uk|url=https://kyivstar.ua/uk/mm/news-and-promotions/na-kyyivstar-tb-dostupni-uroky-z-vseukrayinskoyi-shkoly-onlayn-ta-inshyy|title=На Київстар ТБ доступні уроки з Всеукраїнської школи онлайн та інший контент для дистанційного навчання|author=Yevgeniy.Kasyan_3771|website=kyivstar.ua|date=2022-03-14|access-date=2022-03-22}}</ref>. «Кіевстар» у супрацоўніцтве з Дзяржаўнай службай Украіны па надзвычайных сітуацыях разаслаў больш за 150 млн SMS-паведамленняў з жыццёва важнай інфармацыяй, у прыватнасці — аб дзеяннях падчас паветранай трывогі, першай медыцынскай дапамогі і г. д.<ref>{{Cite web|lang=uk|url=https://kyivstar.ua/uk/mm/news-and-promotions/kyyivstar-dopomagatyme-dsns-informuvaty-gromadyan-pro-aktualnu-sytuaciyu-v|title=Київстар допомагатиме ДСНС інформувати громадян про актуальну ситуацію в їх регіонах|author=Yevgeniy.Kasyan_3771|website=kyivstar.ua|date=2022-02-27|access-date=2022-03-22}}</ref> Запушчаны нацыянальны роўмінг разам з іншымі мабільнымі аператарамі, Міністэрствам лічбавай трансфармацыі Украіны, Дзяржаўнай службай спецыяльнай сувязі і абароны інфармацыі Украіны, Нацыянальнай камісіяй, якая ажыццяўляе дзяржаўнае рэгуляванне ў сферах электронных камунікацый, радыёчастотнага спектру і забяспячэнне паслуг паштовай сувязі разам з украінскай Асацыяцыяй аператараў сувязі «Тэлас»<ref>{{Cite web|lang=uk|url=https://www.epravda.com.ua/news/2022/03/7/683460/|title=Тепер зв’язок буде більш надійним: в Україні запустили внутрішній роумінг, як працює|website=Економічна правда|access-date=2022-03-22}}</ref>. === 2023 === 13 ліпеня 2023 года, падчас сустрэчы ў Еўрапейскай Бізнес Асацыяцыі, намеснік старшыні [[Офіс Прэзідэнта Украіны|Офіса Прэзідэнта]] Расціслаў Шурма паведаміў, што найбуйнейшы аператар мабільнай сувязі Украіны кампанія «Кіеўстар» можа быць канфіскаваная ва ўладальнікаў у актыў дзяржавы. Ён дадаў, што кампанія мае двайную праблему — не толькі прысутнасць на расійскім рынку, але і наяўнасць падсанкцыйных асоб у структуры акцыянераў кампаніі<ref>[https://dev.ua/news/kyivstar-1691762628 Заступник голови ОП: «„Київстар“ знаходиться вже за півкроку до конфіскації. І формально юридично це повинно так і статися». В компанії прокоментували заяву. 15.08.2023, 11:42]</ref><ref>[https://mediasat.info/uk/2023/08/16/derzhava-mozhe-konfiskuvaty-kyyivstar-najblyzhchym-chasom/ Держава може конфіскувати Київстар найближчим часом. 16.08.2023]</ref><ref>[https://forbes.ua/company/kiivstar-fridman-10102023-16562 «Київстар» вже за пів кроку до конфіскації". Найбільший оператор опинився в лещатах держави — потенційні націоналізація або конфіскація. Як у Фрідмана хочуть забрати останній великий актив в Україні. // Автори: Анастасія Несенюк, Іра Крицька, Віктор Кіщак. 10.10.2023, 08:37]</ref>. У сваю чаргу, «Кіеўстар» адхіліў чуткі аб магчымай нацыяналізацыі з-за падсанкцыйных расійскіх акцыянераў VEON<ref>[https://mezha.media/2023/07/18/kyivstar-vidkydaie-chutky/ «Київстар» відкидає чутки про можливу націоналізацію через підсанкційних російських акціонерів VEON. // Автор: Тарас Міщенко, 18.07.2023, 11:02]</ref><ref>[https://itechua.com/news/236692 «Київстар» досі очікує офіційної інформації про арешт його акцій у справі Фрідмана. // Автор: Скарбик Павло. 12.10.2023]</ref>. 15 верасня 2023 года, «Кіеўстар» папярэдзіў сваіх абанентаў аб вывадзе з эксплуатацыі, пачынаючы з 16 кастрычніка 2023 года, састарэлых сэрвісаў на базе тэхналогіі [[ADSL]], [[xDSL]], якія, у прыватнасці, забяспечвалі Паслугі тэлефоннай фіксаванай сувязі, перадачы даных і фіксаванага (праваднога) доступа ў Інтэрнэт<ref>[https://kyivstar.ua/news/id140920231515 Київстар виводить з експлуатації застарілі сервіси на базі технологій ADSL, xDSL. 14.09.2023]</ref>. 23 кастрычніка 2023 года кампанія «Кіеўстар» заявіла, што ад 31 кастрычніка 2023 года, з-за адсутнасці попыту і састарэння тэхналогіі яна спыняе забяспечваць паслугу адпраўкі і атрымання [[MMS]] для ўсіх абанентаў сеткі. Функцыя «Аўтаадказчык» у выглядзе MMS, якая надаецца на базе паслугі, і пакеты MMS, якія ўваходзяць ва ўмовы некаторых карпаратыўных тарыфных планаў, таксама спыняць сваё дзеянне<ref>{{Cite web|url=https://kyivstar.ua/news/id231020230915|title=Про припинення дії послуги ММS|date=2023-10-23|publisher=Київстар}}</ref>. З 31 кастрычніка 2023 года, кампанія «Кіеўстар» таксама закрывае некалькі тарыфаў з мэтай каб іх паслугі адказвалі актуальным патрэбам абанентаў<ref>[https://kyivstar.ua/news/id241020231800 Про зміни в деяких тарифах Домашнього Інтернету та лінійки Все разом. 24.10.2023]</ref><ref>[https://itsider.com.ua/kyyivstar-zakryvaye-linijku-populyarnyh-taryfiv-do-chogo-gotuvatymetsya-abonentam/ Київстар закриває лінійку популярних тарифів — до чого готуватиметься абонентам. 27.10.2023]</ref>. 30 кастрычніка 2023 года, мабільны аператар «Кіеўстар» паведаміў пра тое, што будзе развіваць тэхналогію [[LTE]], якая мае прапускную здольнасць да 10 Мбіт/с. Згодна з планам, ужо да 2026 года ўзровень пакрыцця павінен дасягнуць 98 % тэрыторыі Украіны<ref>[https://24tv.ua/business/kiyivstar-investuye-rozvitok-svoyeyi-merezhi-sotni-milyoniv-dolariv_n2421990 Покрити зв’язком всю країну та інвестувати мільйони доларів в Helsi: Київстар озвучив свої плани. // Автор: Ярослав Сиваківський. 30.10.2023, 23:23]</ref>. 12 снежня 2023 года раніцай адбыўся збой у сетцы «Кіеўстар», пасля на сваёй старонцы Фэйсбук кампанія паведаміла, што адбылася хакерская атака, якая выклікала праблемы з мабільнай сувяззю і правадным інтэрнэтам. Пазней гендырэктар кампаніі Аляксандр Камароў, пацвердзіў, што на кампанію была здзейсненая масіраваная хакерская атака, і для вырашэння праблем прыцягнутыя работнікі праваахоўных органаў і спецыяльных дзяржаўных службаў<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://ua.korrespondent.net/ukraine/4647543-zbii-u-kyivstar-vplynuv-na-robotu-bankomativ-ta-terminaliv-pryvatbanku|title=Збій у Київстар вплинув на роботу банкоматів та терміналів ПриватБанку|website=ua.korrespondent.net|access-date=2023-12-12}}</ref><ref>{{Cite web|lang=uk|url=https://espreso.tv/u-roboti-kyivstar-stavsya-zbiy-sayt-operatora-takozh-pripiniv-pratsyuvati|title=Збій у Kyivstar: компанія заявила, що зазнала хакерської атаки|website=espreso.tv|access-date=2023-12-12}}</ref>. == Сацыяльная адказнасць == * 2015 — ініцыяваў адукацыйную праграму «Зрабі свой унёсак» у падтрымку таленавітых школьнікаў, студэнтаў-праграмістаў, стартапераў і маладых прадпрымальнікаў. Гэта падтрымка таленавітых школьнікаў у дакладных дысцыплінах — прыродазнаўчых навуках, тэхналогіях, уключаючы інфармацыйныя, інжынерыі, робататэхніцы і матэматыцы<ref>{{Cite web|url=http://svb.ua/news/make-your-mark-zrobi-svii-vnesok-pershi-rezultati-sotsialno-osvitnoi-programi-kiivstar|title=«Make Your Mark» («Зроби свій внесок») — перші результати соціально-освітньої програми Київстар|date=23.10.2015|publisher=Спільнота СВБ|archive-url=https://web.archive.org/web/20180502064300/http://svb.ua/news/make-your-mark-zrobi-svii-vnesok-pershi-rezultati-sotsialno-osvitnoi-programi-kiivstar|archive-date=2018-05-02}}</ref>. * 8 жніўня 2017 года «Кіеўстар» пачаў забяспечваць сваіх абанентаў нетарыфікаваным доступам да Prometheus — платформы адкрытых анлайн-курсаў, якая прапануе бясплатную падборку адукацыйных праграм ад лепшых украінскіх і замежных выкладчыкаў<ref>{{Cite web|url=https://www.the-village.com.ua/village/business/news/261279-kiyivstar-nadae-bezlimitniy-internet-dlya-onlayn-kursiv-prometheus|title=«Київстар» надає безлімітний інтернет для онлайн-курсів Prometheus|date=14 серпня 2017|publisher=The Village Україна|access-date=2 жовтня 2021}}</ref>. * 30 лістапада 2017 года «Кіеўстар» запусціў сацыяльную платформу Sharity — для дапамогі дабрачынным праектам. У рамках гэтай ініцыятывы аператар пералічыў 1,6 млн грн дабрачыннаму фонду «Твая апора» для забеспячэння медыкаментамі аперацый на дзіцячых сэрцах<ref>{{Cite web|lang=російською|url=http://itnews.com.ua/news/85440-kievstar-predlagaet-pomogat-detyam-vmeste-s-sotsialnoj-initsiativoj-sharity|title=Киевстар предлагает помогать детям вместе с социальной инициативой Sharity|date=30 листопада 2017|publisher=ITnews|access-date=26 вересня 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://tvoya-opora.org/blog/392-kyivstar-pererahyvav-1-6-mln-gruven-na-poryatunok-dytyachyh-serdets|title=Компанія «Київстар» перерахувала 1,6 млн грн для порятунку дитячих сердець|publisher=Твоя опора|archive-url=https://web.archive.org/web/20211002192953/http://tvoya-opora.org/blog/392-kyivstar-pererahyvav-1-6-mln-gruven-na-poryatunok-dytyachyh-serdets|archive-date=2 жовтня 2021|access-date=2 жовтня 2021}}</ref> * З 2017 года «Кіеўстар» падтрымлівае адукацыйны праект GoCamp ў супрацоўніцтве з GoGlobal. Украінскія школьнікі асвойваюць іншыя мовы<ref>{{Cite web|url=https://www.ukrinform.ua/rubric-society/2718210-kiivstar-ta-global-office-navcat-skolariv-kulturi-pidpriemnickoi-dialnosti.html|title=Київстар та Global Office навчать школярів культури підприємницької діяльності|date=10 червня 2019|publisher=Укрінформ|access-date=7 лютого 2019}}</ref>. * 15 жніўня 2018 года ў Харкаўскай, Кіеўскай і Палтаўскай абласцях «Кіеўстар» і Нацыянальная паліцыя Украіны пачалі сумесны праект «пошук дзяцей». Да канца 2018 года «Кіеўстар» падключыў да паслугі ўсе вобласці Украіны<ref>{{Cite web|url=https://kyivstar.ua/uk/mm/news-and-promotions/socialna-iniciatyva-poshuk-ditey-zapracyuye-shche-v-3-oblastyah-ukrayiny-0|title=Соціальна ініціатива «Пошук дітей» запрацює ще в 3 областях України|date=15 серпня 2018|publisher=Київстар|access-date=15 липня 2019}}</ref>. * У канцы 2018 года «Кіеўстар» разам з фондам «Украінская біржа дабрачыннасці» заснаваў ініцыятыву «Дзіцячая надзея» для дапамогі дзецям з парокамі сэрца і анкалагічнымі захворваннямі. Была створана сістэма для дабрачынных узносаў праз SMS. У 2021 годзе было сабрана 8 млн грн, было набыта абсталяванне для 15 бальніц<ref>{{Cite web|url=https://kyivstar.ua/uk/charity-ubb?|title=Благодійний проект від Київстар в партнерстві з УББ|publisher=Київстар|access-date=26 вересня 2021}}</ref>. * У верасні 2019 года аператар адкрыў анлайн-школу мабільнай пісьменнасці «Смартфон для бацькоў»<ref>{{Cite web|url=https://batky.kyivstar.ua/|title=Навчання користування смартфоном від Київстар|publisher=Київстар|access-date=26 вересня 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210926155546/https://batky.kyivstar.ua/|archive-date=26 верасня 2021|url-status=dead}}</ref> -інтэрактыўны відеэаурс для прадстаўнікоў старэйшага пакалення з пакрокавымі інструкцыямі, а таксама інфармацыйную кампанію для пераадолення [[Лічбавая няроўнасць|лічбавагйрняроўнасці]]<nowiki/>паміж пакаленнямі і разбурэнне векавых стэрэатыпаў аб тэхналогіях<ref>{{Cite web|url=https://osvita.diia.gov.ua/courses/gostiovy-kurs-smartfon-dlia-batkiv|title=Гостьовий курс з мобільної грамотності «Смартфон для батьків»|publisher=Дія. Цифрова Освіта|access-date=7 лютого 2021}}</ref>. У снежні 2020 года гэты праект атрымаў прэмію European Excellence Awards у катэгорыі Тэлекамунікацыі<ref>{{Cite web|lang=англійською|url=https://www.excellence-awards.com/winnerlist/best-of-2020/|title=Winnerlist 2020|publisher=European Excellence Awards|access-date=7 лютого 2021}}</ref>, а таксама атрымаў бронзу нацыянальнага конкурсу Effie Awards Ukraine ў катэгорыі PR, карпаратыўная рэпутацыя<ref>{{Cite web|url=https://effie.org.ua/winners/|title=Переможці|publisher=effie.org.ua|access-date=7 лютого 2021}}</ref>. * 11 лютага 2020 года сумесна з Міністэрствам лічбавай трансфармацыі Украіны і Офіс Упаўнаважанага Прэзідэнта Украіны па правах дзіцяці быў створаны сайт [https://stop-sexting.in.ua stop-sexting.in.ua]<ref>{{Cite web|url=https://thedigital.gov.ua/news/mintsifra-razom-z-upovnovazhenim-z-prav-ditini-zapuskae-sotsialnu-reklamu-pro-zakhist-ditey-v-interneti|title=Мінцифра разом з уповноваженим з прав дитини запускає соціальну рекламу про захист дітей в інтернеті|date=3 березня 2020|publisher=Міністерство цифрової трансформації|access-date=7 лютого 2021}}</ref>. * 2020 — праз пандэмію каранавіруса было выдзелена 30 млн грн дабрачыннай дапамогі<ref>{{Cite web|url=https://www.ukrinform.ua/rubric-society/3002421-kiivstar-vidilae-30-miljoniv-na-borotbu-z-covid19.html|title=Київстар виділяє 30 мільйонів на боротьбу з COVID-19|publisher=Укрінформ|access-date=26 вересня 2021}}</ref>. У супрацоўніцтве з фондам «Твая апора» бальніцы атрымалі 10 апаратаў ШВЛ з расходнымі матэрыяламі да іх, 20 манітораў стану пацыента і 6851 шматразовы ахоўны касцюмаў для медыцынскіх работнікаў у 30 апорных бальніцах і 55 кіслародных канцэнтратараў<ref>{{Cite web|url=https://www.ukrinform.ua/rubric-society/3078582-kiivstar-peredav-likarnam-majze-sim-tisac-zahisnih-kostumiv.html|title=Київстар передав лікарням майже сім тисяч захисних костюмів|date=10 серпня 2020|publisher=Укрінформ|access-date=7 лютого 2021}}</ref>. == Структура ўласнасці == Адзіным акцыянерам ПрАТ «Кіеўстар» з’яўляецца міжнародная тэлекамунікацыйная група кампаній VEON са штаб-кватэрай у Амстэрдаме, Нідэрланды. Акцыі VEON гандлююцца на фондавых біржах ЗША і Еўрасаюза, а сярод трымальнікаў акцый — тысячы чалавек, у тым ліку буйныя інвестыцыйныя фонды ЗША, Вялікабрытаніі, Італіі, у прыватнасці Exor NV, Shah Capital, Prosperity Capital, Kopernik Global Investors, і іншыя. Ні адзін акцыянер не мае мажарытарнага пакета акцый і не ажыццяўляе вырашальнага ўплыву на дзейнасць групы VEON і, адпаведна, на дзейнасць «Кіеўстар»<ref name="mo"/><ref name="vo"/>. У лютым 2022 года групай VEON былі выключаныя са складу савета дырэктараў асобы, якія трапілі пад санкцыі ЕЗ, іх фінансавыя актывы замарожаныя, а самі яны не прымаюць ніякага ўдзелу ці не маюць уплыву на кіраванне групай VEON<ref>{{Cite web|url=https://www.veon.com/media/media-releases/2022/mikhail-fridman-steps-down-from-veon-board/|title=Mikhail Fridman steps down from VEON Board|date=2022-03-01|publisher=VEON|archive-url=https://web.archive.org/web/20230619235027/https://www.veon.com/media/media-releases/2022/mikhail-fridman-steps-down-from-veon-board/|archive-date=2023-06-19}}</ref>. Таксама група VEON вырашыла выйсці з рынку Расіі і 30 мая 2023 года паведаміла аб выкананні для гэтага ўсіх юрыдычных фармальнасцей і працэдур. 14 лістапада 2023 года, VEON абвясціў, што былы дзяржсакратар ЗША [[Майк Пампеа]] далучыўся да савета дырэктараў «Кіеўстар», як незалежны невыканаўчы дырэктар<ref>[https://mediasat.info/uk/2023/11/14/do-rady-dyrektoriv-kyyivstaru-obrano-eksderzhsekretarya-ssha-majka-pompeo/ До ради директорів Київстару обрано ексдержсекретаря США Майка Помпео. 14.11.2023]</ref>. Структура акцыянераў VEON<ref>{{Cite web|url=https://www.veon.com/investors/equity-investors/share-ownership/|title=Veon|website=veon.com}}</ref>: * 47 % простых і галасуючых акцыі належаць LetterOne Investment Holdings S.A * 8,3 % простых і галасуючых акцыі належаць The Stichting (трымае ў інтарэсах LetterOne) * 7,7 % простых і галасуючых акцыі належаць Lingotto Investment Management LLP * 5 % простых і галасуючых акцыі належаць Shah Capital Management Inc. == Узнагароды == * 2021 — паводле звестак SpeedTest, забяспечваў самы хуткі мабільны Інтэрнэт ва Украіне<ref>{{Cite web|lang=uk|url=https://itsider.com.ua/rejtyng-ukrayinskyh-operatoriv-za-yakistyu-mobilnogo-internetu/|title=Рейтинг українських операторів за якістю мобільного інтернету|website=ITsider.com.ua|date=2020-02-15|access-date=2020-10-07}}</ref>. У 2020 годзе «Кіеўстар» стаў самым дарагім брэндам Украіны па версіі часопіса «Карэспандэнт»<ref>{{Cite web|url=https://ua.korrespondent.net/business/companies/4246890-skladeno-reitynh-naidorozhchykh-brendiv-ukrainy|title=Складено рейтинг найдорожчих брендів України|date=1 липня 2020|publisher=Korrespondent.net}}</ref>, лепшым працадаўцам Украіны ў рэйтынгу «ТОП-100. Рэйтынг самых буйных»<ref>{{Cite web|lang=російською|url=https://delo.ua/business/zhurnal-top-100-rejtingi-krupnejshih-predstavlja-371639/|title=Журнал "ТОП-100. Рейтинги найкрупніших" представляє рейтинг кращих роботодавців України|date=13 серпня 2020|publisher=delo.ua|access-date=26 вересня 2021}}</ref> і «Кампаніяй года» у мабільнай сувязі<ref>{{Cite web|lang=російською|url=http://itnews.com.ua/news/90997-kievstar-stal-quotkompaniej-godaquot-v-mobilnoj-svyazi|title=Киевстар став «Компанією року» в мобільному зв'язку.|date=15 вересня 2020|publisher=ITnews}}</ref>. Па выніках 2020 і 2021 гадоў, «Кіеўстар» стаў найбуйнейшым падаткаплацельшчыкам сярод кампаній галіны сувязі і інфарматызацыі<ref>{{Cite web|url=https://business.24tv.ua/hto-ye-naybilshimi-platnikami-podatkiv-ukrayini-novini-ukrayini_n1605171|title=Хто є найбільшими платниками податків в Україні у 2020 році|date=22 квітня 2021|publisher=24 канал, бізнес|access-date=10 жовтня 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://rating.zone/wp-content/uploads/2021/04/top_200_2020.pdf|title=Топ 200 найбільших компаній України за сумою сплати податкових платежів за 2020 рік|publisher=Рейтинг, №&nbsp;1, 2021}}</ref>. {{Зноскі}} == Спасылкі == * {{Афіцыйны сайт|kyivstar.ua}} * {{Cite web|url=http://telas.kiev.ua/005|title=ПрАТ «Кіеўстар»|publisher=Українська асоціація операторів зв’язку|archive-url=https://web.archive.org/web/20180418031958/http://telas.kiev.ua/005|archive-date=2018-04-18|access-date=2018-04-17|url-status=dead}} {{Бібліяінфармацыя}} {{ізаляваны артыкул|date=2023-12-18}} [[Катэгорыя:Кампаніі, заснаваныя ў 1994 годзе]] [[Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі]] fw5fm034sm8csf0nz8ncj2ybz406gst 0 755387 5152564 4651718 2026-06-08T11:13:23Z Autumndancer 168015 вычытка 5152564 wikitext text/x-wiki {{музыкант}} '''Лайма Вайкуле''' ({{lang-lv|Laima Vaikule}}; нар. {{ДН|31|3|1954}} года ў [[Цэсіс|Цэсісе]]) — [[Латвія|латвійская]] [[Спявак|спявачка]], [[Акцёр|актрыса]], [[Рэжысёр|рэжысёр]] і [[Харэаграфія|харэограф]]. Нарадзілася 31 сакавіка 1954 года ў горадзе [[Цэсіс]]. У 12 гадоў ўпершыню выступіла на сцэне, прыняўшы ўдзел у конкурсе юных [[вакаліст|вакалістаў]] у цэнтры культуры Рыжскага электратэхнічнага завода. Атрымала дыплом і пачала выступаць з біг-бэндам. Скончыўшы восем класаў сярэдняй школы, паступіла ў медыцынскі інстытут. У 15 гадоў, вытрымаўшы конкурс, яна стала салісткай аркестра Рыжскага радыё і тэлебачання пад кіраўніцтвам [[Раймандс Паўлс|Райманда Паўлса]]. З 1979 года выступала ў юрмальскім вар'етэ «Марская пярліна». У 1984 годзе паступіла ў Дзяржаўны інстытут тэатральнага мастацтва на рэжысёрскі факультэт. Спявачку заўважыў паэт-песеннік [[Ілля Рэзнік]]. Ён прапанаваў ёй запісаць на радыё новую песню «Начное вогнішча», дзякуючы якой Лайма трапіла ў тэлешоў «Песня-86». Адначасова ў 1986 годзе на савецка-італьянскім канцэрце зорак эстрады яна разам з [[Валерый Якаўлевіч Лявонцьеў|Валерыем Лявонцьевым]] выканала новую песню «Вернісаж». Да 1987 года яна запісала песню «Яшчэ не вечар». У лютым 1987 года ўдзельнічала ў аўтарскім вечары Паўлса, што прынесла ёй вядомасць па ўсім [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]]. У тым жа годзе яна атрымала «Залатую ліру» на міжнародным фестывалі ў [[Чэхаславакія|Чэхаславакіі]] за песню «Вернісаж». Лайма Вайкуле — адзін з арганізатараў і заснавальнікаў конкурсу маладых выканаўцаў эстраднай музыкі «Юрмала». Запісала некалькі паспяховых музычных альбомаў у Расіі і Латвіі, прадаўшы больш за 20 мільёнаў кампакт-дыскаў у [[Садружнасць Незалежных Дзяржаў|СНД]], [[Еўрапейскі Саюз|Еўропе]] і [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]]. Неаднаразова выступала ў краінах СНД, Еўропы, [[Японія|Японіі]] і ЗША. Вайкуле была пастаянным госцем музычнага конкурсу “Новая хваля”, а таксама часта выступала на радыё і тэлебачанні, на святочных канцэртах. З 2015 года з'яўляецца арганізатарам музычнага фестывалю «Laima Rendezvous Jurmala». Вядомая як актыўная абаронца правоў [[Жывёлы|жывёл]]. Яна [[Вегетарыянства|вегетарыянка]] з этычных меркаванняў. У жніўні 2018 года падчас гастроляў у [[Адэса|Адэсе]] Вайкуле заявіла, што не паедзе выступаць у часова [[Анексія Крыма Расіяй|акупаваны Расіяй]] [[Крым]], які б ганарар ёй ні прапаноўвалі. Пазней спявачка патлумачыла, што гатовая наведаць паўвостраў толькі пасля зняцця санкцый. У лютым 2022 года яна асудзіла [[Уварванне Расіі ва Украіну (з 2022)|ўварванне Расіі ва Украіну]]. {{зноскі}} == Спасылкі == [https://laima.com/ Афіцыйны сайт Лаймы Вайкуле] {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Лайма Вайкуле}} [[Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Латвіі]] [[Катэгорыя:Спевакі і спявачкі СССР]] edycjy4d3wej76ezylmqzi16fuuy6x3 10 757101 5152572 5149556 2026-06-08T11:27:16Z Андрэй 2403 Б 152769 5152572 wikitext text/x-wiki {{Навігацыйная табліца |імя = Абласныя і раённыя газеты Беларусі |navbar = |state = |стыль_асноўнага_загалоўка = |загаловак = Абласныя і раённыя газеты Беларусі |выява = |стыль_цела = |стыль_загалоўкаў = |стыль_спісаў = |клас_спісаў = hlist |стыль_уверсе = |уверсе = |загаловак1 = Рэгіёны |спіс1 = * [[Брэсцкая абласная газета|Брэсцкая вобласць]] * [[Витебские вести|Віцебская вобласць]] * [[Гомельская праўда|Гомельская вобласць]] * [[Гродзенская праўда|Гродзенская вобласць]] * [[Магілёўская праўда|Магілёўская вобласць]] * [[Мінская праўда|Мінская вобласць]] * [[Мінская гарадская газета|Мінск]] |загаловак2 = Брэсцкая вобласць |спіс2 = * [[Баранавіцкая гарадская газета|Баранавічы]] * [[Баранавіцкая раённая газета|Баранавіцкі]] * [[Брэсцкая гарадская газета|Брэст]] * [[Заря над Бугом|Брэсцкі]] * [[Бярозаўская раённая газета|Бярозаўскі]] * [[Ганцавіцкая раённая газета|Ганцавіцкі]] * [[Драгічынская раённая газета|Драгічынскі]] * [[Сельская праўда|Жабінкаўскі]] * [[Янаўскі край (газета)|Іванаўскі]] * [[Івацэвіцкая раённая газета|Івацэвіцкі]] * [[Навіны Камянеччыны|Камянецкі]] * [[Кобрынская раённая газета|Кобрынскі]] * [[Лунінецкая раённая газета|Лунінецкі]] * [[Ляхавіцкая раённая газета|Ляхавіцкі]] * [[Маларыцкая раённая газета|Маларыцкі]] * [[Пінская гарадская газета|Пінск]] * [[Пінская раённая газета|Пінскі]] * [[Пружанская раённая газета|Пружанскі]] * [[Столінская раённая газета|Столінскі]] |загаловак3 = Віцебская вобласць |спіс3 = * [[Аршанская газета|Аршанскі]] * [[Зара (газета)|Бешанковіцкі]] * [[Браслаўская звязда|Браслаўскі]] * [[Дзвінская праўда|Верхнядзвінскі]] * [[Віцьбічы|Віцебск]] * [[Жыццё Прыдзвіння|Віцебскі]] * [[Гарадоцкі веснік|Гарадоцкі]] * [[Веснік Глыбоччыны|Глыбоцкі]] * [[Родныя вытокі (газета)|Докшыцкі]] * [[Дняпроўская праўда|Дубровенскі]] * [[Лепельскі край|Лепельскі]] * [[Сцяг Перамогі|Лёзненскі]] * [[Міёрскія навіны|Мёрскі]] * [[Наваполацкая гарадская газета|Наваполацк]] * [[Пастаўскі край|Пастаўскі]] * [[Полацкі веснік|Полацкі]] * [[Голас Расоншчыны|Расонскі]] * [[Голас Сенненшчыны|Сенненскі]] * [[Наша Талачыншчына|Талачынскі]] * [[Патрыёт (газета)|Ушацкі]] * [[Чырвоны прамень (газета)|Чашніцкі]] * [[Кліч Радзімы|Шаркаўшчынскі]] * [[Герой працы (газета)|Шумілінскі]] |загаловак4 = Гомельская вобласць |спіс4 = * [[Чырвоны Кастрычнік (газета)|Акцябрскі]] * [[Брагінская раённая газета|Брагінскі]] * [[Буда-Кашалёўская раённая газета|Буда-Кашалёўскі]] * [[Веткаўская раённая газета|Веткаўскі]] * [[Гомельская гарадская газета|Гомель]] * [[Гомельская раённая газета|Гомельскі]] * [[Добрушская раённая газета|Добрушскі]] * [[Ельская раённая газета|Ельскі]] * [[Жлобінская раённая газета|Жлобінскі]] * [[Новае Палессе (газета)|Жыткавіцкі]] * [[Калінкавіцкая раённая газета|Калінкавіцкі]] * [[Кармянская раённая газета|Кармянскі]] * [[Лельчыцкая раённая газета|Лельчыцкі]] * [[Лоеўская раённая газета|Лоеўскі]] * [[Мазырская раённая газета|Мазырскі]] * [[Прыпяцкая праўда|Нараўлянскі]] * [[Петрыкаўская раённая газета|Петрыкаўскі]] * [[Рагачоўская раённая газета|Рагачоўскі]] * [[Рэчыцкая раённая газета|Рэчыцкі]] * [[Светлагорская раённая газета|Светлагорскі]] * [[Хойніцкая раённая газета|Хойніцкі]] * [[Чачэрская раённая газета|Чачэрскі]] |загаловак5 = Гродзенская вобласць |спіс5 = * [[Астравецкая раённая газета|Астравецкі]] * [[Ашмянскі веснік|Ашмянскі]] * [[Бераставіцкая раённая газета|Бераставіцкі]] * [[Наш час (газета)|Ваўкавыскі]] * [[Воранаўская газета|Воранаўскі]] * [[Гродзенская раённая газета|Гродзенскі]] * [[Гродзенская гарадская газета|Гродна]] * [[Дзятлаўская раённая газета|Дзятлаўскі]] * [[Зэльвенская раённая газета|Зэльвенскі]] * [[Іўеўская раённая газета|Іўеўскі]] * [[Карэліцкая раённая газета|Карэліцкі]] * [[Лідская раённая газета|Лідскі]] * [[Мастоўская раённая газета|Мастоўскі]] * [[Новае жыццё (газета, 1939)|Навагрудскі]] * [[Свіслацкая раённая газета|Свіслацкі]] * [[Слонімская раённая газета|Слонімскі]] * [[Смаргонская раённая газета|Смаргонскі]] * [[Шчучынская раённая газета|Шчучынскі]] |загаловак6 = Магілёўская вобласць |спіс6 = * [[Асіповіцкая раённая газета|Асіповіцкі]] * [[Бабруйскае жыццё|Бабруйск]] * [[Трыбуна працы|Бабруйскі]] * [[Быхаўская раённая газета|Быхаўскі]] * [[Бялыніцкая раённая газета|Бялыніцкі]] * [[Глуская раённая газета|Глускі]] * [[Горацкая раённая газета|Горацкі]] * [[Дрыбінская раённая газета|Дрыбінскі]] * [[Касцюковіцкая раённая газета|Касцюковіцкі]] * [[Кіраўская раённая газета|Кіраўскі]] * [[Клімавіцкая раённая газета|Клімавіцкі]] * [[Клічаўская раённая газета|Клічаўскі]] * [[Краснапольская раённая газета|Краснапольскі]] * [[Круглянская раённая газета|Круглянскі]] * [[Крычаўская раённая газета|Крычаўскі]] * [[Магілёўская гарадская газета|Магілёў]] * [[Магілёўская раённая газета|Магілёўскі]] * [[Мсціслаўская раённая газета|Мсціслаўскі]] * [[Слаўгарадская раённая газета|Слаўгарадскі]] * [[Хоцімская раённая газета|Хоцімскі]] * [[Чавуская раённая газета|Чавускі]] * [[Чэрыкаўская раённая газета|Чэрыкаўскі]] * [[Шклоўская раённая газета|Шклоўскі]] |загаловак7 = Мінская вобласць |спіс7 = * [[Адзінства (газета)|Барысаўскі]] * [[Бярэзінская раённая газета|Бярэзінскі]] * [[Працоўная слава|Валожынскі]] * [[Шлях перамогі|Вілейскі]] * [[Дзяржынская раённая газета|Дзяржынскі]] * [[Жодзінская гарадская газета|Жодзіна]] * [[Капыльская раённая газета|Капыльскі]] * [[Клецкая раённая газета|Клецкі]] * [[Крупскі веснік (газета)|Крупскі]] * [[Лагойская раённая газета|Лагойскі]] * [[Любанская раённая газета|Любанскі]] * [[Маладзечанская раённая газета|Маладзечанскі]] * [[Мінская раённая газета|Мінскі]] * [[Мядзельская раённая газета|Мядзельскі]] * [[Нясвіжская раённая газета|Нясвіжскі]] * [[Пухавіцкія навіны|Пухавіцкі]] * [[Салігорская раённая газета|Салігорскі]] * [[Слуцкая раённая газета|Слуцкі]] * [[Смалявіцкая раённая газета|Смалявіцкі]] * [[Старадарожская раённая газета|Старадарожскі]] * [[Прамень (газета)|Стаўбцоўскі]] * [[Уздзенская раённая газета|Уздзенскі]] * [[Чэрвеньская раённая газета|Чэрвеньскі]] *|стыль_унізе = |унізе = }}<noinclude> [[Катэгорыя:Навігацыйныя шаблоны:Беларусь]] </noinclude> oabyhomplwtdruw2tk81dq20c88uhgg 14 757890 5152326 4669674 2026-06-07T18:52:22Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 выдалена [[Катэгорыя:Буйная рагатая скаціна]]; дададзена [[Катэгорыя:Буйная рагатая жывёла]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5152326 wikitext text/x-wiki {{commonscat}} {{catmain}} [[Катэгорыя:Пароды|Буйная рагатая жывёла]] [[Катэгорыя:Буйная рагатая жывёла]] gl1y1gck092eqb0iqjyye5gvn8dlbjr 0 763864 5152181 4736731 2026-06-07T13:54:34Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152181 wikitext text/x-wiki {{Таксон | image file = Araña. A Estrada, Galiza. 02.jpg | image title = | image descr = {{bt-bellat|Ксістыкус грабеньчаты|Xysticus cristatus}} |regnum = Жывёлы |parent = |rang = Род |latin = Xysticus |author = [[C.L.Koch]], 1835 |syn = |typus = |children name = |children = | wikispecies = Xysticus | commons = Category:Xysticus }} '''Ксістыкусы''' (''Xysticus'') — род [[Аранеаморфныя павукі|аранеаморфных павукоў]] сямейства {{bt-bellat|павукі-бакаходы|Thomisidae}}. == Апісанне == Прадстаўнікі гэтага роду маюць цёмна-карычневы або чырванавата-карычневы колер. Часцей за ўсё сустракаюцца на [[пустазелле|пустазеллі]] або дрэвах. Як правіла, маюць кароткія, моцныя ногі. Рухаюцца павольна і падобныя да павукоў роду {{bt-bellat||Coriarachne}}. == Назва == Назва роду паходзіць ад {{Lang-grc|xyst}} — «драпіны, скрабкі». == Віды == * {{bt-latbel|Xysticus abditus|}} <small>Logunov, 2006</small> — [[Балгарыя]], [[Турцыя]] * {{bt-latbel|Xysticus abramovi|}} <small>[[Marusik]] & Logunov, 1995</small> — [[Турцыя]], [[Таджыкістан]] * {{bt-latbel|Xysticus acerbus|Ксістыкус непрыемны}} <small>Thorell, 1872</small> — [[Еўропа]] да [[Цэнтральная Азія|Цэнтральнай Азіі]] ** ''Xysticus acerbus obscurior'' <small>Kulczynski, 1895</small> — [[Украіна]] * {{bt-latbel|Xysticus acquiescens|}} <small>Emerton, 1919</small> — [[Галарктыка]] * {{bt-latbel|Xysticus advectus|}} <small>O. P.-Cambridge, 1890</small> — [[Гватэмала]], [[Коста-Рыка]] * {{bt-latbel|Xysticus adzharicus|}} <small>Mcheidze, 1971</small> — [[Грузія]] * {{bt-latbel|Xysticus aethiopicus|}} <small>L. Koch, 1875</small> — [[Эфіопія]] * {{bt-latbel|Xysticus albertensis|}} <small>Dondale, 2008</small> — [[Канада]] * {{bt-latbel|Xysticus albidus|}} <small>Grese, 1909</small> — [[Паўночная Еўропа]], [[Расія]] * {{bt-latbel|Xysticus albolimbatus|}} <small>Hu, 2001</small> — [[Кітай]] * {{bt-latbel|Xysticus albomaculatus|}} <small>Kulczynski, 1891</small> — ад [[Германія|Германіі]] да [[Расія|Расіі]] * {{bt-latbel|Xysticus alboniger|}} <small>Turnbull, Dondale & Redner, 1965</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]], [[Канада]] * {{bt-latbel|Xysticus aletaiensis|}} <small>Hu & Wu, 1989</small> — [[Кітай]] * {{bt-latbel|Xysticus alpicola|}} <small>Kulczynski, 1882</small> — [[Чэхія]], [[Славакія]], [[Польшча]], [[Украіна]] * {{bt-latbel|Xysticus alpinistus|}} <small>Ono, 1978</small> — [[Непал]], [[Кітай]] * {{bt-latbel|Xysticus alsus|}} <small>Song & Wang, 1994</small> — [[Кітай]] * {{bt-latbel|Xysticus altaicus|}} <small>Simon, 1895</small> — [[Казахстан]] * {{bt-latbel|Xysticus altitudinis|}} <small>Levy, 1976</small> — [[Ізраіль]] * {{bt-latbel|Xysticus ampullatus|}} <small>Turnbull, Dondale & Redner, 1965</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]], [[Канада]] * {{bt-latbel|Xysticus anatolicus|}} <small>Demir, Aktas & Topcu, 2008</small> — [[Турцыя]] * {{bt-latbel|Xysticus apachecus|}} <small>Gertsch, 1933</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] * {{bt-latbel|Xysticus apalacheus|}} <small>Gertsch, 1953</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] * {{bt-latbel|Xysticus apertus|}} <small>Banks, 1898</small> — [[Мексіка]] * {{bt-latbel|Xysticus apricus|}} <small>L. Koch, 1876</small> — [[Італія]] * {{bt-latbel|Xysticus aprilinus|}} <small>Bryant, 1930</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] * {{bt-latbel|Xysticus arenarius|}} <small>Thorell, 1875</small> — [[Украіна]] * {{bt-latbel|Xysticus arenicola|}} <small>Simon, 1875</small> — [[Францыя]] * {{bt-latbel|Xysticus argenteus|}} <small>Jezequel, 1966</small> — [[Кот-д’Івуар]] * {{bt-latbel|Xysticus asper|}} <small>(Lucas, 1838)</small> — [[Канарскія астравы]] * {{bt-latbel|Xysticus atevs|}} <small>Ovtsharenko, 1979</small> — [[Расія]] * {{bt-latbel|Xysticus atrimaculatus|}} <small>Bosenberg & Strand, 1906</small> — [[Кітай]], [[Карэя]], [[Японія]] * {{bt-latbel|Xysticus auctificus|}} <small>Keyserling, 1880</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]], [[Канада]] * {{bt-latbel|Xysticus audax|}} <small>(Schrank, 1803)</small> — [[Палеарктыка]] ** ''Xysticus audax massanicus'' <small>Simon, 1932</small> — [[Францыя]] * {{bt-latbel|Xysticus audaxoides|}} <small>Zhang, Zhang & Song, 2004</small> — [[Кітай]] * {{bt-latbel|Xysticus austrosibiricus|}} <small>Logunov & [[Marusik]], 1998</small> — [[Расія]], [[Манголія]] * {{bt-latbel|Xysticus autumnalis|}} <small>L. Koch, 1875</small> — [[Новы Паўднёвы Уэльс]] * {{bt-latbel|Xysticus aztecus|}} <small>Gertsch, 1953</small> — [[Мексіка]] * {{bt-latbel|Xysticus bacurianensis|}} <small>Mcheidze, 1971</small> — [[Турцыя]], [[Расія]], [[Грузія]], [[Азербайджан]] * {{bt-latbel|Xysticus bakanas|}} <small>[[Marusik]] & Logunov, 1990</small> — [[Казахстан]] * {{bt-latbel|Xysticus baltistanus|}} <small>(Caporiacco, 1935)</small> — [[Расія]], [[Цэнтральная Азія]], [[Манголія]], [[Кітай]] * {{bt-latbel|Xysticus banksi|}} <small>Bryant, 1933</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] * {{bt-latbel|Xysticus barbatus|}} <small>Caporiacco, 1936</small> — [[Лівія]] * {{bt-latbel|Xysticus benefactor|}} <small>Keyserling, 1880</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]], [[Канада]] * {{bt-latbel|Xysticus bengalensis|}} <small>Tikader & Biswas, 1974</small> — [[Індыя]] * {{bt-latbel|Xysticus bengdakus|}} <small>Saha & Raychaudhuri, 2007</small> — [[Індыя]] * {{bt-latbel|Xysticus beni|}} <small>Strand, 1913</small> — [[Цэнтральная Афрыка]] * {{bt-latbel|Xysticus berlandi|}} <small>Schenkel, 1963</small> — [[Кітай]] * {{bt-latbel|Xysticus bermani|}} <small>[[Marusik]], 1994</small> — [[Расія]] * {{bt-latbel|Xysticus bharatae|}} <small>Gajbe & Gajbe, 1999</small> — [[Індыя]] * {{bt-latbel|Xysticus bicolor|}} <small>L. Koch, 1867</small> — [[Грэцыя]] * {{bt-latbel|Xysticus bicuspis|}} <small>Keyserling, 1887</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] * {{bt-latbel|Xysticus bifasciatus|Ксістыкус двойчыперавязаны}} <small>C. L. Koch, 1837</small> — [[Палеарктыка]] * {{bt-latbel|Xysticus bilimbatus|}} <small>L. Koch, 1875</small> — [[Новы Паўднёвы Уэльс]] * {{bt-latbel|Xysticus bimaculatus|}} <small>L. Koch, 1867</small> — [[Квінсленд]] * {{bt-latbel|Xysticus bliteus|}} <small>(Simon, 1875)</small> — [[Міжземнамор’е|Міжземнамор’е]] * {{bt-latbel|Xysticus boesenbergi|}} <small>Charitonov, 1928</small> — [[Германія]] * {{bt-latbel|Xysticus bolivari|}} <small>Gertsch, 1953</small> — [[Мексіка]] * {{bt-latbel|Xysticus bonneti|}} <small>Denis, 1938</small> — [[Палеарктыка]] * {{bt-latbel|Xysticus bradti|}} <small>Gertsch, 1953</small> — [[Мексіка]] * {{bt-latbel|Xysticus breviceps|}} <small>O. P.-Cambridge, 1885</small> — [[Індыя]] * {{bt-latbel|Xysticus brevidentatus|}} <small>Wunderlich, 1995</small> — [[Італія]], [[Албанія]], [[Харватыя]], [[Югаславія]] * {{bt-latbel|Xysticus britcheri|}} <small>Gertsch, 1934</small> — [[Расія]], [[Аляска]], [[Канада]], [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] * {{bt-latbel|Xysticus brunneitibiis|}} <small>Caporiacco, 1939</small> — [[Эфіопія]] * {{bt-latbel|Xysticus bufo|}} <small>(Dufour, 1820)</small> — [[Міжземнамор’е|Міжземнамор’е]] * {{bt-latbel|Xysticus californicus|}} <small>Keyserling, 1880</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]], [[Мексіка]] * {{bt-latbel|Xysticus canadensis|}} <small>Gertsch, 1934</small> — [[Расія]], [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]], [[Канада]] * {{bt-latbel|Xysticus canariensis|}} <small>(Wunderlich, 1987)</small> — [[Канарскія астравы]] * {{bt-latbel|Xysticus caperatoides|}} <small>Levy, 1976</small> — [[Ізраіль]] * {{bt-latbel|Xysticus caperatus|}} <small>Simon, 1875</small> — [[Міжземнамор’е|Міжземнамор’е]], [[Расія]] * {{bt-latbel|Xysticus caspicus|}} <small>Utochkin, 1968</small> — [[Расія]], [[Туркменістан]], [[Казахстан]] * {{bt-latbel|Xysticus caucasius|}} <small>L. Koch, 1878</small> — [[Грузія]] * {{bt-latbel|Xysticus chaparralis|}} <small>Schick, 1965</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] * {{bt-latbel|Xysticus charitonowi|}} <small>Mcheidze, 1971</small> — [[Грузія]] * {{bt-latbel|Xysticus chippewa|}} <small>Gertsch, 1953</small> — [[Галарктыка]] * {{bt-latbel|Xysticus chui|}} <small>Ono, 1992</small> — Тайвань * {{bt-latbel|Xysticus clavulus|}} <small>(Wunderlich, 1987)</small> — [[Канарскія астравы]] * {{bt-latbel|Xysticus clercki|}} <small>(Audouin, 1826)</small> — [[Егіпет]], [[Эфіопія]] * {{bt-latbel|Xysticus cochise|}} <small>Gertsch, 1953</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] * {{bt-latbel|Xysticus coloradensis|}} <small>Bryant, 1930</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] * {{bt-latbel|Xysticus concinnus|}} <small>Kroneberg, 1875</small> — [[Цэнтральная Азія]] * {{bt-latbel|Xysticus concretus|}} <small>Utochkin, 1968</small> — [[Расія]], [[Кітай]], [[Карэя]], [[Японія]] * {{bt-latbel|Xysticus concursus|}} <small>Gertsch, 1934</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] * {{bt-latbel|Xysticus conflatus|}} <small>Song, Tang & Zhu, 1995</small> — [[Кітай]] * {{bt-latbel|Xysticus connectens|}} <small>Kulczynski, 1901</small> — [[Кітай]] * {{bt-latbel|Xysticus cor|}} <small>Canestrini, 1873</small> — [[Паўднёвая Еўропа]], [[Азорскія астравы]] * {{bt-latbel|Xysticus corsicus|}} <small>Simon, 1875</small> — [[Корсіка]] * {{bt-latbel|Xysticus cribratus|}} <small>Simon, 1885</small> — ад [[Міжземнамор’е|Міжземнамор’я]] да [[Кітай|Кітая]], [[Судан]] * {{bt-latbel|Xysticus crispabilis|}} <small>Song & Gao, 1996</small> — [[Кітай]] * {{bt-latbel|Xysticus cristatus|Ксістыкус грабеньчаты}} <small>(Clerck, 1757)</small> — [[Палеарктыка]] * {{bt-latbel|Xysticus croceus|}} <small>Fox, 1937</small> — [[Індыя]], [[Непал]], [[Бутан]], [[Кітай]], [[Карэя]], [[Тайвань]], [[Японія]] * {{bt-latbel|Xysticus cunctator|}} <small>Thorell, 1877</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]], [[Канада]] * {{bt-latbel|Xysticus curtus|}} <small>Banks, 1898</small> — [[Мексіка]] * {{bt-latbel|Xysticus daisetsuzanus|}} <small>Ono, 1988</small> — [[Японія]] * {{bt-latbel|Xysticus dali|}} <small>Li & Yang, 2008</small> — [[Кітай]] * {{bt-latbel|Xysticus davidi|}} <small>Schenkel, 1963</small> — [[Кітай]] * {{bt-latbel|Xysticus deichmanni|}} <small>Sorensen, 1898</small> — [[Канада]], [[Аляска]], [[Грэнландыя]] * {{bt-latbel|Xysticus demirsoyi|}} <small>Demir, Topcu & Turkes, 2006</small> — [[Турцыя]] * {{bt-latbel|Xysticus denisi|}} <small>Schenkel, 1963</small> — [[Кітай]] * {{bt-latbel|Xysticus desidiosus|}} <small>Simon, 1875</small> — [[Еўропа]] * {{bt-latbel|Xysticus discursans|}} <small>Keyserling, 1880</small> — [[Паўночная Амерыка]] * {{bt-latbel|Xysticus diversus|}} <small>(Blackwall, 1870)</small> — [[Сіцылія]] * {{bt-latbel|Xysticus dolpoensis|}} <small>Ono, 1978</small> — [[Непал]], [[Кітай]] * {{bt-latbel|Xysticus doriai|}} <small>(Dalmas, 1922)</small> — [[Італія]] * {{bt-latbel|Xysticus durus|}} <small>(Sorensen, 1898)</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]], [[Канада]], [[Грэнландыя]] * {{bt-latbel|Xysticus dzhungaricus|}} <small>Tyschchenko, 1965</small> — [[Расія]], [[Цэнтральная Азія]] да [[Кітай|Кітая]] * {{bt-latbel|Xysticus edax|}} <small>(O. P.-Cambridge, 1872)</small> — [[Турцыя]], [[Ізраіль]] * {{bt-latbel|Xysticus egenus|}} <small>Simon, 1886</small> — [[Заходняя Афрыка]] * {{bt-latbel|Xysticus elegans|}} <small>Keyserling, 1880</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]], [[Канада]], [[Аляска]] * {{bt-latbel|Xysticus elephantus|}} <small>Ono, 1978</small> — [[Непал]], [[Кітай]] * {{bt-latbel|Xysticus ellipticus|}} <small>Turnbull, Dondale & Redner, 1965</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]], [[Канада]] * {{bt-latbel|Xysticus embriki|}} <small>Kolosvary, 1935</small> — [[Аўстрыя]], ад [[Грэцыя|Грэцыі]] да [[Казахстан]]а * {{bt-latbel|Xysticus emertoni|}} <small>Keyserling, 1880</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]], [[Канада]], [[Аляска]], ад [[Славакія|Славакіі]] да [[Кітай|Кітая]] * {{bt-latbel|Xysticus ephippiatus|}} <small>Simon, 1880</small> — [[Расія]], [[Цэнтральная Азія]], [[Манголія]], [[Кітай]], [[Карэя]], [[Японія]] * {{bt-latbel|Xysticus erraticus|Ксістыкус блукаючы}} <small>(Blackwall, 1834)</small> — [[Еўропа]], [[Расія]] * {{bt-latbel|Xysticus excavatus|}} <small>Schenkel, 1963</small> — [[Кітай]] * {{bt-latbel|Xysticus facetus|}} <small>O. P.-Cambridge, 1896</small> — ад [[Мексіка|Мексікі]] да [[Сальвадор]]а * {{bt-latbel|Xysticus fagei|}} <small>Lessert, 1919</small> — [[Усходняя Афрыка]] * {{bt-latbel|Xysticus fagei|}} <small>Schenkel, 1963</small> — [[Кітай]] * {{bt-latbel|Xysticus federalis|}} <small>Gertsch, 1953</small> — [[Мексіка]] * {{bt-latbel|Xysticus ferox|}} <small>(Hentz, 1847)</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]], [[Канада]] * {{bt-latbel|Xysticus ferrugineus|}} <small>Menge, 1876</small> — [[Палеарктыка]] * {{bt-latbel|Xysticus ferruginoides|}} <small>Schenkel, 1963</small> — [[Расія]], [[Манголія]] * {{bt-latbel|Xysticus ferus|}} <small>O. P.-Cambridge, 1876</small> — [[Кіпр]], [[Егіпет]], [[Ізраіль]] * {{bt-latbel|Xysticus fervidus|}} <small>Gertsch, 1953</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]], [[Канада]] * {{bt-latbel|Xysticus fienae|}} <small>(Jocque, 1993)</small> — [[Іспанія]] * {{bt-latbel|Xysticus flavitarsis|}} <small>Simon, 1877</small> — Конга * {{bt-latbel|Xysticus flavovittatus|}} <small>Keyserling, 1880</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] * {{bt-latbel|Xysticus floridanus|}} <small>Banks, 1896</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] * {{bt-latbel|Xysticus fraternus|}} <small>Banks, 1895</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]], [[Канада]] * {{bt-latbel|Xysticus fuerteventurensis|}} <small>(Wunderlich, 1992)</small> — [[Канарскія астравы]] * {{bt-latbel|Xysticus funestus|}} <small>Keyserling, 1880</small> — [[Паўночная Амерыка]] * {{bt-latbel|Xysticus furtivus|}} <small>Gertsch, 1936</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] * {{bt-latbel|Xysticus gallicus|}} <small>Simon, 1875</small> — [[Палеарктыка]] ** ''Xysticus gallicus batumiensis'' <small>Mcheidze & Utochkin, 1971</small> — [[Грузія]] * {{bt-latbel|Xysticus gattefossei|}} <small>Denis, 1956</small> — [[Марока]] * {{bt-latbel|Xysticus geometres|}} <small>L. Koch, 1874</small> — [[Квінсленд]] * {{bt-latbel|Xysticus gertschi|}} <small>Schick, 1965</small> — [[Паўночная Амерыка]] * {{bt-latbel|Xysticus ghigii|}} <small>Caporiacco, 1938</small> — [[Мексіка]] * {{bt-latbel|Xysticus gobiensis|}} <small>[[Marusik]] & Logunov, 2002</small> — [[Расія]], [[Манголія]], [[Кітай]] * {{bt-latbel|Xysticus gortanii|}} <small>Caporiacco, 1922</small> — [[Італія]] * {{bt-latbel|Xysticus gosiutus|}} <small>Gertsch, 1933</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]], [[Канада]] * {{bt-latbel|Xysticus gracilis|}} <small>Keyserling, 1880</small> — [[Калумбія]] * {{bt-latbel|Xysticus graecus|}} <small>C. L. Koch, 1837</small> — Усходняе [[Міжземнамор’е|Міжземнамор’е]], [[Расія]] * {{bt-latbel|Xysticus grallator|}} <small>Simon, 1932</small> — [[Іспанія]], [[Корсіка]] * {{bt-latbel|Xysticus grohi|}} <small>(Wunderlich, 1992)</small> — [[Мадэйра]] * {{bt-latbel|Xysticus guizhou|}} <small>Song & Zhu, 1997</small> — [[Кітай]] * {{bt-latbel|Xysticus gulosus|}} <small>Keyserling, 1880</small> — [[Паўночная Амерыка]] * {{bt-latbel|Xysticus gymnocephalus|}} <small>Strand, 1915</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]], [[Ліван]], [[Ізраіль]] * {{bt-latbel|Xysticus havilandi|}} <small>Lawrence, 1942</small> — [[Паўднёвая Афрыка]] * {{bt-latbel|Xysticus hedini|}} <small>Schenkel, 1936</small> — [[Расія]], [[Манголія]], [[Кітай]], [[Карэя]], [[Японія]] * {{bt-latbel|Xysticus helophilus|}} <small>Simon, 1890</small> — [[Емен]] * {{bt-latbel|Xysticus hepaticus|}} <small>Simon, 1903</small> — [[Мадагаскар]] * {{bt-latbel|Xysticus himalayaensis|}} <small>Tikader & Biswas, 1974</small> — [[Індыя]] * {{bt-latbel|Xysticus hindusthanicus|}} <small>Basu, 1965</small> — [[Індыя]] * {{bt-latbel|Xysticus hotingchiehi|}} <small>Schenkel, 1963</small> — [[Кітай]] * {{bt-latbel|Xysticus hui|}} <small>Platnick, 1993</small> — [[Кітай]] * {{bt-latbel|Xysticus humilis|}} <small>Redner & Dondale, 1965</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] * {{bt-latbel|Xysticus ibex|}} <small>Simon, 1875</small> — [[Францыя]], [[Іспанія]] ** ''Xysticus ibex dalmasi'' <small>Simon, 1932</small> — [[Францыя]] * {{bt-latbel|Xysticus ictericus|}} <small>L. Koch, 1874</small> — [[Фіджы]] * {{bt-latbel|Xysticus idolothytus|}} <small>Logunov, 1995</small> — [[Казахстан]], [[Манголія]] * {{bt-latbel|Xysticus illaudatus|}} <small>Logunov, 1995</small> — [[Расія]] * {{bt-latbel|Xysticus imitarius|}} <small>Gertsch, 1953</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] * {{bt-latbel|Xysticus indiligens|}} <small>(Walckenaer, 1837)</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] * {{bt-latbel|Xysticus insulicola|}} <small>Bosenberg & Strand, 1906</small> — [[Кітай]], [[Карэя]], [[Японія]] * {{bt-latbel|Xysticus iviei|}} <small>Schick, 1965</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] ** ''Xysticus iviei sierrensis'' <small>Schick, 1965</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] * {{bt-latbel|Xysticus jabalpurensis|}} <small>Gajbe & Gajbe, 1999</small> — [[Індыя]] * {{bt-latbel|Xysticus jaharai|}} <small>Basu, 1979</small> — [[Індыя]] * {{bt-latbel|Xysticus japenus|}} <small>Roewer, 1938</small> — [[Інданезія]] * {{bt-latbel|Xysticus jiangi|}} <small>Peng, Yin & Kim, 2000</small> — [[Кітай]] * {{bt-latbel|Xysticus jinlin|}} <small>Song & Zhu, 1995</small> — [[Кітай]] * {{bt-latbel|Xysticus joyantius|}} <small>Tikader, 1966</small> — [[Індыя]] * {{bt-latbel|Xysticus jugalis|}} <small>L. Koch, 1875</small> — [[Эфіопія]] ** ''Xysticus jugalis larvatus'' <small>Caporiacco, 1949</small> — [[Кенія]] * {{bt-latbel|Xysticus kalandadzei|}} <small>Mcheidze & Utochkin, 1971</small> — [[Грузія]] * {{bt-latbel|Xysticus kali|}} <small>Tikader & Biswas, 1974</small> — [[Індыя]] * {{bt-latbel|Xysticus kamakhyai|}} <small>Tikader, 1962</small> — [[Індыя]] * {{bt-latbel|Xysticus kashidi|}} <small>Tikader, 1963</small> — [[Індыя]] * {{bt-latbel|Xysticus kaznakovi|}} <small>Utochkin, 1968</small> — ад [[Грэцыя|Грэцыі]] да [[Цэнтральная Азія|Цэнтральнай Азіі]] * {{bt-latbel|Xysticus kempeleni|}} <small>Thorell, 1872</small> — [[Еўропа]] да [[Цэнтральная Азія|Цэнтральнай Азіі]] ** ''Xysticus kempeleni nigriceps'' <small>Simon, 1932</small> — [[Францыя]] * {{bt-latbel|Xysticus keyserlingi|}} <small>Bryant, 1930</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]], [[Канада]] * {{bt-latbel|Xysticus khasiensis|}} <small>Tikader, 1980</small> — [[Індыя]] * {{bt-latbel|Xysticus kochi|}} <small>Thorell, 1872</small> — [[Еўропа]], [[Міжземнамор’е|Міжземнамор’е]] да [[Цэнтральная Азія|Цэнтральнай Азіі]] ** ''Xysticus kochi abchasicus'' <small>Mcheidze & Utochkin, 1971</small> — [[Грузія]] * {{bt-latbel|Xysticus krakatauensis|}} <small>Bristowe, 1931</small> — [[Кракатаў]] * {{bt-latbel|Xysticus kulczynskii|}} <small>Wierzbicki, 1902</small> — [[Азербайджан]], [[Іран]] * {{bt-latbel|Xysticus kurilensis|}} <small>Strand, 1907</small> — [[Расія]], [[Кітай]], [[Карэя]], [[Японія]] * {{bt-latbel|Xysticus kuzgi|}} <small>[[Marusik]] & Logunov, 1990</small> — [[Цэнтральная Азія]] * {{bt-latbel|Xysticus labradorensis|}} <small>Keyserling, 1887</small> — [[Галарктыка]] * {{bt-latbel|Xysticus laetus|}} <small>Thorell, 1875</small> — ад [[Італія|Італіі]] да [[Цэнтральная Азія|Цэнтральнай Азіі]] * {{bt-latbel|Xysticus lalandei|}} <small>(Audouin, 1826)</small> — [[Егіпет]], [[Ізраіль]] * {{bt-latbel|Xysticus lanio|Ксістыкус кат}} <small>C. L. Koch, 1835</small> — [[Палеарктыка]] ** ''Xysticus lanio alpinus'' <small>Kulczynski, 1887</small> — [[Аўстрыя]] * {{bt-latbel|Xysticus lanzarotensis|}} <small>(Wunderlich, 1992)</small> — [[Канарскія астравы]] * {{bt-latbel|Xysticus lapidarius|}} <small>Utochkin, 1968</small> — [[Цэнтральная Азія]] * {{bt-latbel|Xysticus lassanus|}} <small>Chamberlin, 1925</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]], [[Мексіка]] * {{bt-latbel|Xysticus laticeps|}} <small>Bryant, 1933</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]], [[Куба]] * {{bt-latbel|Xysticus latitabundus|}} <small>Logunov, 1995</small> — [[Расія]] * {{bt-latbel|Xysticus lendli|}} <small>Kulczynski, 1897</small> — [[Венгрыя]] * {{bt-latbel|Xysticus lepnevae|}} <small>Utochkin, 1968</small> — [[Расія]], [[Карэя]], [[Сахалін]] * {{bt-latbel|Xysticus lindbergi|}} <small>Roewer, 1962</small> — [[Афганістан]] * {{bt-latbel|Xysticus lineatus|}} <small>(Западнаяring, 1851)</small> — [[Палеарктыка]] * {{bt-latbel|Xysticus locuples|}} <small>Keyserling, 1880</small> — [[Паўночная Амерыка]] * {{bt-latbel|Xysticus loeffleri|}} <small>Roewer, 1955</small> — [[Грэцыя]], [[Турцыя]], [[Цэнтральная Азія]] * {{bt-latbel|Xysticus logunovi|}} <small>Seyfulina & Mikhailov, 2004</small> — [[Расія]] * {{bt-latbel|Xysticus logunovi|}} <small>Ono & Martens, 2005</small> — [[Іран]] * {{bt-latbel|Xysticus lucifugus|}} <small>Lawrence, 1937</small> — [[Паўднёвая Афрыка]] * {{bt-latbel|Xysticus luctans|}} <small>(C. L. Koch, 1845)</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]], [[Канада]] * {{bt-latbel|Xysticus luctator|}} <small>L. Koch, 1870</small> — [[Палеарктыка]] * {{bt-latbel|Xysticus luctuosus|Ксістыкус маркотны}} <small>(Blackwall, 1836)</small> — [[Галарктыка]] * {{bt-latbel|Xysticus lutzi|}} <small>Gertsch, 1935</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]], [[Мексіка]] * {{bt-latbel|Xysticus macedonicus|}} <small>Silhavy, 1944</small> — [[Германія]], [[Швейцарыя]], [[Аўстрыя]], [[Паўночная Македонія|Македонія]], [[Турцыя]] * {{bt-latbel|Xysticus maculatipes|}} <small>Roewer, 1962</small> — [[Афганістан]] * {{bt-latbel|Xysticus maculiger|}} <small>Roewer, 1951</small> — [[Яркенд]] * {{bt-latbel|Xysticus madeirensis|}} <small>(Wunderlich, 1992)</small> — [[Мадэйра]] * {{bt-latbel|Xysticus manas|}} <small>Song & Zhu, 1995</small> — [[Кітай]] * {{bt-latbel|Xysticus marmoratus|}} <small>Thorell, 1875</small> — [[Венгрыя]], [[Славакія]], [[Балгарыя]], [[Расія]], * {{bt-latbel|Xysticus martensi|}} <small>Ono, 1978</small> — [[Непал]] * {{bt-latbel|Xysticus marusiki|}} <small>Ono & Martens, 2005</small> — [[Турцыя]], [[Іран]] * {{bt-latbel|Xysticus minor|}} <small>Charitonov, 1946</small> — [[Цэнтральная Азія]] * {{bt-latbel|Xysticus mongolicus|}} <small>Schenkel, 1963</small> — [[Казахстан]], [[Манголія]], [[Кітай]] * {{bt-latbel|Xysticus montanensis|}} <small>Keyserling, 1887</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]], [[Канада]], [[Аляска]] * {{bt-latbel|Xysticus mugur|}} <small>[[Marusik]], 1990</small> — [[Расія]] * {{bt-latbel|Xysticus mulleri|}} <small>Lawrence, 1952</small> — [[Паўднёвая Афрыка]] * {{bt-latbel|Xysticus multiaculeatus|}} <small>Caporiacco, 1940</small> — [[Эфіопія]] * {{bt-latbel|Xysticus mundulus|}} <small>O. P.-Cambridge, 1885</small> — [[Яркенд]] * {{bt-latbel|Xysticus namaquensis|}} <small>Simon, 1910</small> — [[Паўднёвая Афрыка]] * {{bt-latbel|Xysticus natalensis|}} <small>Lawrence, 1938</small> — [[Паўднёвая Афрыка]] * {{bt-latbel|Xysticus nataliae|}} <small>Utochkin, 1968</small> — [[Расія]] * {{bt-latbel|Xysticus nebulo|}} <small>Simon, 1909</small> — [[В’етнам|В’етнам]] * {{bt-latbel|Xysticus nenilini|}} <small>[[Marusik]], 1989</small> — [[Расія]], [[Манголія]] * {{bt-latbel|Xysticus nepalhimalaicus|}} <small>Ono, 1978</small> — [[Непал]] * {{bt-latbel|Xysticus nevadensis|}} <small>(Keyserling, 1880)</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] * {{bt-latbel|Xysticus nigriceps|}} <small>Berland, 1922</small> — [[Усходняя Афрыка]] * {{bt-latbel|Xysticus nigromaculatus|}} <small>Keyserling, 1884</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]], [[Канада]] * {{bt-latbel|Xysticus nigropunctatus|}} <small>L. Koch, 1867</small> — [[Квінсленд]] * {{bt-latbel|Xysticus nigrotrivittatus|}} <small>(Simon, 1870)</small> — [[Партугалія]], [[Іспанія]] * {{bt-latbel|Xysticus ninnii|}} <small>Thorell, 1872</small> — Палеарктыка ** ''Xysticus ninnii fusciventris'' <small>Crome, 1965</small> — [[Усходняя Еўропа]] да [[Манголія|Манголіі]] * {{bt-latbel|Xysticus nitidus|}} <small>Hu, 2001</small> — [[Кітай]] * {{bt-latbel|Xysticus nubilus|}} <small>Simon, 1875</small> — [[Міжземнамор’е|Міжземнамор’е]], [[Азорскія астравы]], [[Макранезія]] * {{bt-latbel|Xysticus nyingchiensis|}} <small>Song & Zhu, 1995</small> — [[Кітай]] * {{bt-latbel|Xysticus obesus|}} <small>Thorell, 1875</small> — [[Расія]], [[Украіна]] * {{bt-latbel|Xysticus obscurus|}} <small>Collett, 1877</small> — [[Галарктыка]] * {{bt-latbel|Xysticus ocala|}} <small>Gertsch, 1953</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] * {{bt-latbel|Xysticus orizaba|}} <small>Banks, 1898</small> — [[Мексіка]] * {{bt-latbel|Xysticus ovadan|}} <small>[[Marusik]] & Logunov, 1995</small> — [[Туркменістан]] * {{bt-latbel|Xysticus ovatus|}} <small>Simon, 1876</small> — [[Францыя]] * {{bt-latbel|Xysticus ovcharenkoi|}} <small>[[Marusik]] & Logunov, 1990</small> — [[Цэнтральная Азія]] * {{bt-latbel|Xysticus paiutus|}} <small>Gertsch, 1933</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]], [[Мексіка]] * {{bt-latbel|Xysticus palawanicus|}} <small>Barrion & Litsinger, 1995</small> — [[Філіпіны]] * {{bt-latbel|Xysticus palpimirabilis|}} <small>[[Marusik]] & Chevrizov, 1990</small> — [[Кыргызстан]] * {{bt-latbel|Xysticus paniscus|}} <small>L. Koch, 1875</small> — [[Германія]] * {{bt-latbel|Xysticus parallelus|}} <small>Simon, 1873</small> — [[Корсіка]], [[Сардзінія]] * {{bt-latbel|Xysticus parapunctatus|}} <small>Song & Zhu, 1995</small> — [[Кітай]] * {{bt-latbel|Xysticus pearcei|}} <small>Schick, 1965</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]], [[Мексіка]] * {{bt-latbel|Xysticus peccans|}} <small>O. P.-Cambridge, 1876</small> — [[Егіпет]] * {{bt-latbel|Xysticus pellax|}} <small>O. P.-Cambridge, 1894</small> — [[Паўночная Амерыка]] * {{bt-latbel|Xysticus peninsulanus|}} <small>Gertsch, 1934</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] * {{bt-latbel|Xysticus pentagonius|}} <small>Seyfulina & Mikhailov, 2004</small> — [[Расія]] * {{bt-latbel|Xysticus periscelis|}} <small>Simon, 1908</small> — [[Заходняя Аўстралія]] * {{bt-latbel|Xysticus pieperi|}} <small>Ono & Martens, 2005</small> — [[Іран]] * {{bt-latbel|Xysticus pigrides|}} <small>Mello-Leitao, 1929</small> — [[Каба-Вердэ]] * {{bt-latbel|Xysticus pinocorticalis|}} <small>(Wunderlich, 1992)</small> — [[Канарскія астравы]] * {{bt-latbel|Xysticus posti|}} <small>Sauer, 1968</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] * {{bt-latbel|Xysticus potamon|}} <small>Ono, 1978</small> — [[Непал]] * {{bt-latbel|Xysticus pretiosus|}} <small>Gertsch, 1934</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]], [[Канада]] * {{bt-latbel|Xysticus promiscuus|}} <small>O. P.-Cambridge, 1876</small> — [[Егіпет]], [[Ізраіль]] * {{bt-latbel|Xysticus pseudobliteus|}} <small>(Simon, 1880)</small> — [[Расія]], [[Казахстан]], [[Манголія]], [[Кітай]], [[Карэя]] * {{bt-latbel|Xysticus pseudocristatus|}} <small>Azarkina & Logunov, 2001</small> — [[Пакістан]], [[Цэнтральная Азія]] да [[Кітай|Кітая]] * {{bt-latbel|Xysticus pseudolanio|}} <small>Wunderlich, 1995</small> — [[Турцыя]] * {{bt-latbel|Xysticus pseudoluctuosus|}} <small>[[Marusik]] & Logunov, 1995</small> — [[Турцыя]], [[Таджыкістан]] * {{bt-latbel|Xysticus pseudorectilineus|}} <small>(Wunderlich, 1995)</small> — [[Грэцыя]], [[Турцыя]] * {{bt-latbel|Xysticus pulcherrimus|}} <small>Keyserling, 1880</small> — [[Калумбія]] * {{bt-latbel|Xysticus punctatus|}} <small>Keyserling, 1880</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]], [[Канада]] * {{bt-latbel|Xysticus pygmaeus|}} <small>Tyschchenko, 1965</small> — [[Казахстан]] * {{bt-latbel|Xysticus pynurus|}} <small>Tikader, 1968</small> — [[Індыя]] * {{bt-latbel|Xysticus quadratus|}} <small>Tang & Song, 1988</small> — [[Кітай]] * {{bt-latbel|Xysticus quadrispinus|}} <small>Caporiacco, 1933</small> — [[Лівія]] ** ''Xysticus quadrispinus concolor'' <small>Caporiacco, 1933</small> — [[Лівія]] * {{bt-latbel|Xysticus quagga|}} <small>Jocque, 1977</small> — [[Марока]] * {{bt-latbel|Xysticus rainbowi|}} <small>Strand, 1901</small> — [[Новая Гвінея]] * {{bt-latbel|Xysticus rectilineus|}} <small>(O. P.-Cambridge, 1872)</small> — [[Сірыя]], [[Ліван]], [[Ізраіль]] * {{bt-latbel|Xysticus robinsoni|}} <small>Gertsch, 1953</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]], [[Мексіка]] * {{bt-latbel|Xysticus robustus|}} <small>(Hahn, 1832)</small> — [[Еўропа]] да [[Цэнтральная Азія|Цэнтральнай Азіі]] ** ''Xysticus robustus strandianus'' <small>Ermolajev, 1937</small> — [[Расія]] * {{bt-latbel|Xysticus rockefelleri|}} <small>Gertsch, 1953</small> — [[Мексіка]] * {{bt-latbel|Xysticus roonwali|}} <small>Tikader, 1964</small> — [[Індыя]], [[Непал]] * {{bt-latbel|Xysticus rostratus|}} <small>Ono, 1988</small> — [[Расія]], [[Японія]] * {{bt-latbel|Xysticus rugosus|}} <small>Buckle & Redner, 1964</small> — [[Расія]], [[Канада]], [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] * {{bt-latbel|Xysticus ryukyuensis|}} <small>Ono, 2002</small> — Астравы [[Рукю]] * {{bt-latbel|Xysticus sabulosus|}} <small>(Hahn, 1832)</small> — [[Палеарктыка]] ** ''Xysticus sabulosus occidentalis'' <small>Kulczynski, 1916</small> — [[Францыя]] * {{bt-latbel|Xysticus saganus|}} <small>Bosenberg & Strand, 1906</small> — [[Расія]], [[Кітай]], [[Карэя]], [[Японія]] * {{bt-latbel|Xysticus sagittifer|}} <small>Lawrence, 1927</small> — [[Намібія]] * {{bt-latbel|Xysticus sansan|}} <small>Levy, 2007</small> — [[Ізраіль]] * {{bt-latbel|Xysticus sardiniensis|}} <small>(Wunderlich, 1995)</small> — [[Сардзінія]] * {{bt-latbel|Xysticus schoutedeni|}} <small>Lessert, 1943</small> — Конга * {{bt-latbel|Xysticus secedens|}} <small>L. Koch, 1876</small> — [[Аўстрыя]], [[Балканскі паўвостраў|Балканы]] * {{bt-latbel|Xysticus semicarinatus|}} <small>Simon, 1932</small> — [[Францыя]], [[Іспанія]], [[Партугалія]] * {{bt-latbel|Xysticus seserlig|}} <small>Logunov & [[Marusik]], 1994</small> — [[Расія]], [[Манголія]] * {{bt-latbel|Xysticus setiger|}} <small>O. P.-Cambridge, 1885</small> — [[Пакістан]], [[Індыя]] * {{bt-latbel|Xysticus sharlaa|}} <small>[[Marusik]] & Logunov, 2002</small> — [[Расія]] * {{bt-latbel|Xysticus shillongensis|}} <small>Tikader, 1962</small> — [[Індыя]] * {{bt-latbel|Xysticus shyamrupus|}} <small>Tikader, 1966</small> — [[Індыя]] * {{bt-latbel|Xysticus sibiricus|}} <small>Kulczynski, 1908</small> — [[Расія]] * {{bt-latbel|Xysticus siciliensis|}} <small>Wunderlich, 1995</small> — [[Сіцылія]] * {{bt-latbel|Xysticus sicus|}} <small>Fox, 1937</small> — Расія, [[Кітай]], [[Карэя]] * {{bt-latbel|Xysticus sikkimus|}} <small>Tikader, 1970</small> — [[Індыя]], [[Кітай]] * {{bt-latbel|Xysticus silvestrii|}} <small>Simon, 1905</small> — [[Аргенціна]] * {{bt-latbel|Xysticus simonstownensis|}} <small>Strand, 1909</small> — [[Паўднёвая Афрыка]] * {{bt-latbel|Xysticus simplicipalpatus|}} <small>Ono, 1978</small> — [[Непал]], [[Бутан]] * {{bt-latbel|Xysticus sinaiticus|}} <small>Levy, 1999</small> — [[Егіпет]] * {{bt-latbel|Xysticus sjostedti|}} <small>Schenkel, 1936</small> — [[Расія]], [[Манголія]] * {{bt-latbel|Xysticus slovacus|}} <small>Svaton, Pekar & Pridavka, 2000</small> — [[Славакія]], [[Расія]] * {{bt-latbel|Xysticus soderbomi|}} <small>Schenkel, 1936</small> — [[Манголія]], [[Кітай]] * {{bt-latbel|Xysticus soldatovi|}} <small>Utochkin, 1968</small> — [[Расія]], [[Кітай]] * {{bt-latbel|Xysticus spasskyi|}} <small>Utochkin, 1968</small> — [[Расія]] * {{bt-latbel|Xysticus sphericus|}} <small>(Walckenaer, 1837)</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] * {{bt-latbel|Xysticus spiethi|}} <small>Gertsch, 1953</small> — [[Мексіка]] * {{bt-latbel|Xysticus squalidus|}} <small>Simon, 1883</small> — [[Канарскія астравы]], [[Мадэйра]] * {{bt-latbel|Xysticus strandi|}} <small>Kolosvary, 1934</small> — [[Венгрыя]] * {{bt-latbel|Xysticus striatipes|Ксістыкус зморшчаны}} <small>L. Koch, 1870</small> — [[Палеарктыка]] * {{bt-latbel|Xysticus subjugalis|}} <small>Strand, 1906</small> — [[Эфіопія]] ** ''Xysticus subjugalis nigerrimus'' <small>Caporiacco, 1941</small> — [[Эфіопія]] * {{bt-latbel|Xysticus tampa|}} <small>Gertsch, 1953</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] * {{bt-latbel|Xysticus tarcos|}} <small>L. Koch, 1875</small> — [[Эфіопія]] * {{bt-latbel|Xysticus taukumkurt|}} <small>[[Marusik]] & Logunov, 1990</small> — [[Казахстан]] * {{bt-latbel|Xysticus tenebrosus|}} <small>Silhavy, 1944</small> — Усходняе [[Міжземнамор’е|Міжземнамор’е]] ** ''Xysticus tenebrosus ohridensis'' <small>Silhavy, 1944</small> — [[Паўночная Македонія|Македонія]] * {{bt-latbel|Xysticus tenuiapicalis|}} <small>Demir, 2012</small> — [[Турцыя]] * {{bt-latbel|Xysticus texanus|}} <small>Banks, 1904</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]], [[Мексіка]] * {{bt-latbel|Xysticus thessalicoides|}} <small>Wunderlich, 1995</small> — [[Грэцыя]], [[Крыт]], [[Турцыя]] * {{bt-latbel|Xysticus thessalicus|}} <small>Simon, 1916</small> — [[Балканскі паўвостраў|Балканы]], [[Грэцыя]], [[Турцыя]], [[Ізраіль]] * {{bt-latbel|Xysticus tikaderi|}} <small>Bhandari & Gajbe, 2001</small> — [[Індыя]] * {{bt-latbel|Xysticus toltecus|}} <small>Gertsch, 1953</small> — [[Мексіка]] * {{bt-latbel|Xysticus torsivoides|}} <small>Song & Zhu, 1995</small> — [[Кітай]] * {{bt-latbel|Xysticus torsivus|}} <small>Tang & Song, 1988</small> — [[Кітай]] * {{bt-latbel|Xysticus tortuosus|}} <small>Simon, 1932</small> — ад [[Партугалія|Партугаліі]] да [[Аўстрыя|Аўстрыі]], [[Марока]], [[Алжыр]] * {{bt-latbel|Xysticus transversomaculatus|}} <small>Bosenberg & Strand, 1906</small> — [[Японія]] * {{bt-latbel|Xysticus triangulosus|}} <small>Emerton, 1894</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]], [[Канада]], [[Аляска]] * {{bt-latbel|Xysticus triguttatus|}} <small>Keyserling, 1880</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]], [[Канада]] * {{bt-latbel|Xysticus tristrami|}} <small>(O. P.-Cambridge, 1872)</small> — ад [[Саудаўская Аравія|Саудаўскай Аравіі]] да [[Цэнтральная Азія|Цэнтральнай Азіі]] * {{bt-latbel|Xysticus trizonatus|}} <small>Ono, 1988</small> — [[Японія]] * {{bt-latbel|Xysticus tsanghoensis|}} <small>Hu, 2001</small> — [[Кітай]] * {{bt-latbel|Xysticus tugelanus|}} <small>Lawrence, 1942</small> — [[Паўднёвая Афрыка]] * {{bt-latbel|Xysticus turkmenicus|}} <small>[[Marusik]] & Logunov, 1995</small> — [[Цэнтральная Азія]] * {{bt-latbel|Xysticus turlan|}} <small>[[Marusik]] & Logunov, 1990</small> — [[Цэнтральная Азія]] * {{bt-latbel|Xysticus tyshchenkoi|}} <small>[[Marusik]] & Logunov, 1995</small> — [[Цэнтральная Азія]] * {{bt-latbel|Xysticus ukrainicus|}} <small>Utochkin, 1968</small> — [[Расія]], [[Грузія]] * {{bt-latbel|Xysticus ulkan|}} <small>[[Marusik]] & Logunov, 1990</small> — [[Расія]], [[Кыргызстан]] * {{bt-latbel|Xysticus ulmi|Ксістыкус вязавы}} <small>(Hahn, 1831)</small> — [[Палеарктыка]] * {{bt-latbel|Xysticus urbensis|}} <small>Lawrence, 1952</small> — [[Паўднёвая Афрыка]] * {{bt-latbel|Xysticus urgumchak|}} <small>[[Marusik]] & Logunov, 1990</small> — [[Цэнтральная Азія]] * {{bt-latbel|Xysticus vachoni|}} <small>Schenkel, 1963</small> — [[Расія]], [[Казахстан]], [[Манголія]], [[Японія]] * {{bt-latbel|Xysticus variabilis|}} <small>Keyserling, 1880</small> — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] * {{bt-latbel|Xysticus verecundus|}} <small>Gertsch, 1934</small> — [[Мексіка]] * {{bt-latbel|Xysticus verneaui|}} <small>Simon, 1883</small> — [[Канарскія астравы]], [[Мадэйра]] * {{bt-latbel|Xysticus viduus|}} <small>Kulczynski, 1898</small> — [[Палеарктыка]] * {{bt-latbel|Xysticus viveki|}} <small>Gajbe, 2005</small> — [[Індыя]] * {{bt-latbel|Xysticus wagneri|}} <small>Gertsch, 1953</small> — [[Мексіка]] * {{bt-latbel|Xysticus walesianus|}} <small>Karsch, 1878</small> — [[Новы Паўднёвы Уэльс]] * {{bt-latbel|Xysticus winnipegensis|}} <small>Turnbull, Dondale & Redner, 1965</small> — [[Канада]] * {{bt-latbel|Xysticus wuae|}} <small>Song & Zhu, 1995</small> — [[Кітай]] * {{bt-latbel|Xysticus wunderlichi|}} <small>Logunov, [[Marusik]] & Trilikauskas, 2001</small> — Расія * {{bt-latbel|Xysticus xerodermus|}} <small>Strand, 1913</small> — [[Турцыя]], [[Ізраіль]] * {{bt-latbel|Xysticus xiningensis|}} <small>Hu, 2001</small> — [[Кітай]] * {{bt-latbel|Xysticus xizangensis|}} <small>Tang & Song, 1988</small> — [[Кітай]] * {{bt-latbel|Xysticus xysticiformis|}} <small>(Caporiacco, 1935)</small> — [[Цэнтральная Азія]], [[Кітай]] * {{bt-latbel|Xysticus yogeshi|}} <small>Gajbe, 2005</small> — [[Індыя]] * {{bt-latbel|Xysticus zonshteini|}} <small>[[Marusik]], 1989</small> — [[Кыргызстан]], [[Таджыкістан]] {{зноскі}} == Літаратура == * {{кніга|аўтар=Уточкин А. С.|загаловак=Пауки рода ''Xysticus'' фауны СССР (определитель)|спасылка=http://ashipunov.info/shipunov/school/books/utochkin1968_xysticus_fauny_sssr_opred.djvu|месца=Пермь|год=1968|archive-date=9 красавіка 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220409044443/http://ashipunov.info/shipunov/school/books/utochkin1968_xysticus_fauny_sssr_opred.djvu}} == Спасылкі == * [http://www.forestryimages.org/browse/subimages.cfm?SUB=12439 thrice-banded crab spider ''Xysticus triguttatus'' Keyserling, 1880] * [http://bugguide.net/node/view/6750/bgpage Genus ''Xysticus'' — Ground Crab Spiders] {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Павукі-бакаходы]] a0wslf9vljjdqx2sl4pcauolg31uabj 0 764081 5152423 5117467 2026-06-08T02:24:36Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152423 wikitext text/x-wiki {{Кароткае апісанне|Кароткаметражны фантастычны фільм}} {{Фільм}} '''«Лабарато{{Націск}}рныя ўмо{{Націск}}вы»''' ({{Lang-en|Laboratory Conditions}}) ― [[Злучаныя Штаты Амерыкі|амерыканскі]] [[Кароткаметражны фільм|кароткаметражны]] [[Кінафантастыка|фантастычны]] [[фільм]], зняты ў [[2017 год у гісторыі кіно|2017 годзе]] на кінастудыі «Joe Russell Productions».<ref>{{Cite web|url=https://www.indieshortsmag.com/reviews/2020/03/laboratory-conditions-exploring-the-fundamental-questions-of-human-existence/|title=Laboratory Conditions: Exploring The Fundamental Questions Of Human Existence|website=Indie Shorts Mag|date=2023-06-30|lang=en|url-status=bot: unknown|ref=ism|archive-url=https://web.archive.org/web/20240425195325/https://www.indieshortsmag.com/reviews/2020/03/laboratory-conditions-exploring-the-fundamental-questions-of-human-existence/|archive-date=25 красавіка 2024|access-date=2024-04-25}}</ref> Прэм’ера адбылася 6 кастрычніка 2017 года ў Іспаніі ў межах Міжнароднага кінафестывалю ў Сітжэсе. == Сюжэт == З [[Бальніца|бальніцы]] знікае пацыент у крытычным стане. Дзяжурная лекарка знаходзіць яго ў будынку непадалёк. Таксама там выяўляецца цалкам ізаляваны пакой з разнастайнымі датчыкамі і група людзей, якія збіраюцца засекчы змены, якія адбываюцца з целам пасля смерці. Лекарка, якая шукала зніклае цела, зрывае незаконны эксперымент.<ref>{{Cite web|url=https://www.thedreamcage.com/2018/04/short-film-laboratory-conditions.html|title=Short Film - Laboratory Conditions|website=The Dreamcage|lang=en|subtitle=Susan Omand digs out her stethoscope to find the beating heart of the short film Laboratory Conditions...|url-status=live|ref=idc|archive-url=https://web.archive.org/web/20240212015426/https://www.thedreamcage.com/2018/04/short-film-laboratory-conditions.html|archive-date=2024-02-12|access-date=2024-04-25}}</ref> == У ролях == {{УРоляхВерх}} {{УРолях|[[Марыса Тамей]]<ref>{{Cite web|url=https://filmrunnermag.com/posts/laboratory-conditions-confronting-urban-legend/|title=Laboratory Conditions: Confronting Urban Legend|author=John Witiw|website=Film Runner|date=2018-05-31|lang=en|url-status=dead|ref=filmrunner|access-date=2024-04-25|archive-date=25 красавіка 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240425195326/https://filmrunnermag.com/posts/laboratory-conditions-confronting-urban-legend/}}</ref>|||}} {{УРолях|{{Не перакладзена 5|Міні Драйвер|Міні Драйвер|en|Minnie Driver}}|||}} {{УРолях|[[Паўла Канстанца]]|||}} {{УРолях|{{Не перакладзена 5|Боб Бэнкрафт|Боб Бэнкрафт|en|Bob Bancroft}}|||}} {{УРоляхНіз}} == Здымачная група == * рэжысёр ― Jocelyn Stamat<ref>{{Cite web|url=https://wwfilmfest.com/films/laboratory-conditions/|title=Laboratory Conditions|website={{Не перакладзена 5|Washington West Film Festival|Washington West Film Festival|en|Washington West Film Festival}}|lang=en|url-status=live|ref=wwff|archive-url=https://web.archive.org/web/20230924111830/https://wwfilmfest.com/films/laboratory-conditions/|archive-date=2023-09-24|access-date=2024-04-25}}</ref>; * сцэнарыст ― Тэры Росіа; * прадзюсар ― Джо Расел; * аператар ― Бэн Катчынс; * кампазітар ― Эндру Каўчынскі; * мастакі ― Іў МакКарні, Margaret Kaiser, Адам Кедзіс; * мантаж ― Роберт Шэйд. == Узнагароды і намінацыі == * «{{Не перакладзена 5|WorldFest-Houston International Film Festival|WorldFest Houston|en|WorldFest-Houston International Film Festival}}», 2018 ― Найлепшы кароткаметражны фільм. * «{{Не перакладзена 5|Tribeca Festival|Tribeca Film Festival|en|Tribeca Festival}}», 2017 ― намінацыя ў катэгорыі «Найлепшы кароткаметражны фільм»<ref>{{Cite web|url=https://www.tribecafilm.com/films/laboratory-conditions-2018|title=Laboratory Conditions|website={{Не перакладзена 5|Tribeca Festival|Tribeca Festival|en|Tribeca Festival}}|lang=en|url-status=live|ref=tribeca|archive-url=https://web.archive.org/web/20230923151545/https://www.tribecafilm.com/films/laboratory-conditions-2018|archive-date=2023-09-23|access-date=2024-04-25}}</ref>. * «Independent Filmmakers Showcase IFS Film Festival», 2018 ― Найлепшы навукова-фантастычны фільм, Найлепшы кароткаметражны фільм. * «Pasadena International Film Festival», 2018 ― Найлепшы кароткаметражны фільм. * «ConCarolinas Short Film Festival», 2018 і 2019 ― Найлепшы кароткаметражны фільм, Найлепшы паўночнаамерыканскі кароткаметражны фільм, Найлепшы сцэнарый. * «FilmQuest», 2018 ― Найлепшы навукова-фантастычны фільм, Найлепшая актрыса другога плана ў кароткаметражцы, Найлепшая актрыса другога плана. * «Bangalore International Short Film Festival», 2018 ― Найлепшы рэжысёр. * «SENE Film, Music and Art Festival», 2018 ― Найлепшы навукова-фантастычны кароткаметражны фільм, Найлепшы акцёрскі склад. * «Molins Film Festival», 2018 ― Найлепшы кароткаметражны фільм, Гран-пры за еўрапескі фантастычны кароткаметражны фільм (срэбра). * «Bentonville Film Festival», 2018 ― Найлепшы кароткаметражны фільм. * «Canada Shorts Film Festival», 2018 ― Найлепшы навукова-фантастычны фільм. * «San Diego Film Week», 2019 ― намінацыя ў катэгорыі «Найлепшы хорар/навукова-фантастычны/фэнтэзійны кароткаметражны фільм». * «Mindfield Film Festival Los Angeles», 2018 ― Найлепшы кароткаметражны фільм. * «Oregon Short Film Festival», 2018 ― Найлепшы аператар. * «Gold Movie Awards», 2018 ― Найлепшы фільм месяца, Найлепшая актрыса. * «The Discover Film Awards», 2018 ― Найлепшы навукова-фантастычны кароткаметражны фільм. * «Queen Palm International Film Festival», 2018 ― Найлепшыя візуальныя эфекты, Найлепшая актрыса. * «Etheria Film Night», 2018 ― Найлепшы фільм. * «Cordillera International Film Festival», 2019 ― Найлепшы драматычны кароткаметражны фільм. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == {{Навігацыя}} * {{Афіцыйны сайт}} * {{YouTube|1N25e4Ss34Q|«Лабараторныя ўмовы»}} {{Вонкавыя спасылкі}} biqnirsbe7at0hbg5tsjp2ctge5setf 0 769099 5152214 4924110 2026-06-07T14:41:41Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152214 wikitext text/x-wiki '''Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2022''' — 27-ы [[Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын|кубак Рэспублікі Беларусь па валейболе сярод жанчын]]. Фіналы кубка прайшоў 17-18 снежня 2022 года ў [[Уручча (палац спорту)|палацу спорту «Уручча»]] г. [[Мінск]]. «[[Мінчанка (валейбольны клуб)|Мінчанка]]» наўпрост трапіла ў фінальны этап. Шэсць камандаў змагалісь за кубак у папярэднім этапе. Матчы папярэдняга этапу праводзіліся па кругавой сістэме ў 2 туры. Каманды, што занялі першае і другое месцы ў сваіх групах, выходзілі ў паўфінальны этап і гралі па кругавой сістэме, па выніках якога каманды, што занялі 1-3 месцы, выходзяць у фінальны этап. == Першы этап == Каманды, якія занялі першыя месцы ў сваіх групах па выніках выходзяць у фінал чатырох. === Турнірная табліца — Група А === {| class="standard" !№||Каманды || Гульняў || Перамогі || Паражэнні || Ачкі |- |1 |[[Жамчужына Палесся]] |0 |0 |0 |0 |- |2 |[[Атлант Баранавічы]] |0 |0 |0 |0 |- |3 |[[Камунальнік-ГрДУ]] |0 |0 |0 |0 |} === Турнірная табліца — Група Б === {| class="standard" !№||Каманды || Гульняў || Перамогі || Паражэнні || Ачкі |- |1 |[[Прыбужжа Брэст]] |0 |0 |0 |0 |- |2 |[[Мінчанка-2 (валейбольны клуб)|Мінчанка-2]] |0 |0 |0 |0 |- |3 |[[Камунальнік-ГрДУ]] |0 |0 |0 |0 |} == Вынікі чатырох == {{Турнір4 <!-- Паўфіналы --> ||'''[[Прыбужжа Брэст]]''' | |[[Камунальнік-ГрДУ]]| ||'''[[Мінчанка (валейбольны клуб)|Мінчанка]]'''| |[[Мінчанка-2 (валейбольны клуб)|Мінчанка-2]]| <!-- Фінал --> ||'''[[Прыбужжа Брэст]]'''|3(25,25,25)|[[Мінчанка (валейбольны клуб)|Мінчанка]]|0(17,14,23) <!-- 3-е месца --> ||'''[[Мінчанка-2 (валейбольны клуб)|Мінчанка-2]]'''|3|[[Камунальнік-ГрДУ]]|1 }} == Гл. таксама == * [[Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2021]] * [[Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2023]] == Спасылкі == * [https://www.belta.by/sport/view/volejbolistki-pribuzhjja-vyigrali-u-minchanki-v-finale-kubka-belarusi-540632-2022/ Волейболистки «Прибужья» выиграли у «Минчанки» в финале Кубка Беларуси] * [https://bvf.by/kubok-rb/opredeleny-pary-1-2-kubka-respubliki-belarus/ Определены пары 1/2 финала Кубка Республики Беларусь] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20240717145702/https://bvf.by/kubok-rb/opredeleny-pary-1-2-kubka-respubliki-belarus/ |date=17 ліпеня 2024 }} * [https://bvf.by/kubok-rb/stali-izvestny-gruppy-predvaritelnogo-etapa-kubka-respubliki-belarus/ Стали известны группы предварительного этапа Кубка Республики Беларусь] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20250216050147/https://bvf.by/kubok-rb/stali-izvestny-gruppy-predvaritelnogo-etapa-kubka-respubliki-belarus/ |date=16 лютага 2025 }} {{Валейбол у Беларусі}} [[Катэгорыя:2022 год у валейболе]] [[Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2022 годзе]] [[Катэгорыя:Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын|2022]] [[Катэгорыя:Снежань 2022 года]] 9veelownfpwbltlwikiizxlage0jwso 0 769193 5152216 4954681 2026-06-07T14:42:41Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152216 wikitext text/x-wiki '''Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2023''' — 28-ы [[Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын|кубак Рэспублікі Беларусь па валейболе сярод жанчын]]. Кубак прайшоў 22-23 снежня 2023 года ў [[Уручча (палац спорту)|палацу спорту «Уручча»]] г. [[Мінск]]. == Вынікі чатырох == {{Турнір4 <!-- Паўфіналы --> ||[[Мінчанка-2 (валейбольны клуб)|Мінчанка-2]]|0 (17; 19; 21)|'''[[Прыбужжа Брэст]]'''|3 (25; 25; 25) ||[[Камунальнік-ГрДУ]]|0 (15; 14; 19)|'''[[Мінчанка (валейбольны клуб)|Мінчанка]]'''|3 (25; 25; 25) <!-- Фінал --> ||'''[[Мінчанка (валейбольны клуб)|Мінчанка]]'''|3 (25; 25; 25)|[[Прыбужжа Брэст]]|3 (23; 16; 12) <!-- 3-е месца --> ||'''[[Камунальнік-ГрДУ]]'''|3 (25; 23; 27; 25)|[[Мінчанка-2 (валейбольны клуб)|Мінчанка-2]]|1 (22; 25; 25; 19) }} == Найлепшыя гульцы == * MVP турніру — [[Марына Аляксандраўна Тумас|Марына Тумас]] * Найлепшы гулец каманды «Мінчанка» — [[Любоў Светнік]] * Найлепшы гулец каманды «Прыбужжа» — [[Дар’я Пярмінава]] * Найлепшы гулец каманды «Камунальнік-ГрДУ» — [[Анастасія Міклашэвіч]] * Найлепшы гулец каманды «Мінчанка-2» — [[Анастасія Ермалковіч]] == Гл. таксама == * [[Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2022]] * [[Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2024]] == Спасылкі == * [https://bvf.by/kubok-rb/obladatel-kubka-respubliki-belarus-sredi-zhenshhin-minchanka/ бладатель Кубка Республики Беларусь среди женщин — МИНЧАНКА!!!] * [https://bvf.by/kubok-rb/kubok-respubliki-belarus-sredi-zhenshhin-den-1/ Кубок Республики Беларусь среди женщин. День 1] * [https://bvf.by/kubok-rb/rezultaty-zherebevki-polufinala-kubka-respubliki-belarus-sredi-muzhskih-i-zhenskih-komand/ Результаты жеребьевки полуфиналов Кубка Республики Беларусь среди мужских и женских команд] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20240717144540/https://bvf.by/kubok-rb/rezultaty-zherebevki-polufinala-kubka-respubliki-belarus-sredi-muzhskih-i-zhenskih-komand/ |date=17 ліпеня 2024 }} {{Валейбол у Беларусі}} [[Катэгорыя:2023 год у валейболе]] [[Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2023 годзе]] [[Катэгорыя:Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын|2023]] [[Катэгорыя:Снежань 2023 года]] 1xyx37s0m7tp3rc9soxar6h98ju2627 0 769195 5152213 5133904 2026-06-07T14:40:43Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152213 wikitext text/x-wiki '''Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2021''' — 26-ы [[Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын|кубак Рэспублікі Беларусь па валейболе сярод жанчын]]. Кубак прайшоў у снежні 2021 года. == Вынікі чатырох == {{Турнір8 <!-- Чвэрцьфіналы --> | |[[РДВАР (жаночы валейбольны клуб)|РДВАР-2006]]|0(14,13,13), 0(15,10,10)|'''[[Мінчанка (валейбольны клуб)|Мінчанка]]'''|3(25,25,25), 3(25,25,25). | |[[Камунальнік-ГрДУ]]||'''[[Прыбужжа Брэст]]'''| | |[[Мінчанка-2 (валейбольны клуб)|Мінчанка-2]]|2, 1(26,19,23,20)|'''[[Жамчужына Палесся]]'''|3, 3(24,25,25,25) | |'''[[Камунальнік-МДУ]]'''||-| <!-- Паўфіналы --> | |'''[[Мінчанка (валейбольны клуб)|Мінчанка]]'''| |'''[[Прыбужжа Брэст]]'''| | |'''[[Жамчужына Палесся]]'''|3|[[Камунальнік-МДУ]]|1 <!-- Фінал --> ||'''[[Мінчанка (валейбольны клуб)|Мінчанка]]'''|3(25,25,25)|[[Жамчужына Палесся]]|0(12,19,12) }} === Матч за 3-е месца === * '''[[Прыбужжа Брэст]]''' — [[Камунальнік-МДУ]] 3:1 (23/25 25/18 25/11 25/21) == Найлепшыя гульцы == * Найлепшым гульцом чэмпіянату — [[Таццяна Сяргееўна Маркевіч|Таццяна Маркевіч]] ([[Мінчанка (валейбольны клуб)|Мінчанка]]) * Лібера — [[Дзіяна Міткевіч|Дзіяна Васькоўская]] ([[Жамчужына Палесся]]) * Нападаючая — [[Таццяна Трафімава]] ([[Жамчужына Палесся]]) * Пас — [[Анастасія Мікалаеўна Лапато|Анастасія Лапато]] ([[Мінчанка (валейбольны клуб)|Мінчанка]]) * Цэнтральны блок — [[Надзея Генадзьеўна Столяр|Надзея Столяр]] ([[Мінчанка (валейбольны клуб)|Мінчанка]]) == Гл. таксама == * [[Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2020]] * [[Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2022]] == Спасылкі == * [https://bvf.by/kubok-rb/minchanka-semikratnyj-obladatel-kubka-respubliki-belarus-2021/ «Минчанка» — семикратный обладатель Кубка Республики Беларусь 2021]{{Недаступная спасылка}} * [https://bvf.by/kubok-rb/komanda-pribuzhe-zarabotala-putevku-v-finalnuyu-stadiyu-kubka-respubliki-belarus/ Команда «Прибужье» заработала путевку в финальную стадию Кубка Республики Беларусь] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20240717154608/https://bvf.by/kubok-rb/komanda-pribuzhe-zarabotala-putevku-v-finalnuyu-stadiyu-kubka-respubliki-belarus/ |date=17 ліпеня 2024 }} * [https://bvf.by/chempionat-rb/minchanka-pervoj-zarabotala-putevku-v-final-chetyreh-kubka-rb/ «Минчанка» первой заработала путевку в финал «четырех» Кубка РБ] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20240717154924/https://bvf.by/chempionat-rb/minchanka-pervoj-zarabotala-putevku-v-final-chetyreh-kubka-rb/ |date=17 ліпеня 2024 }} {{Валейбол у Беларусі}} [[Катэгорыя:2021 год у валейболе]] [[Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2021 годзе]] [[Катэгорыя:Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын|2021]] [[Катэгорыя:Снежань 2021 года]] 9roed6o9nv6tv1tn38ipsximmt5wl7s 0 769196 5152212 4804299 2026-06-07T14:39:33Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152212 wikitext text/x-wiki '''Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2020''' — 25-ы [[Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын|кубак Рэспублікі Беларусь па валейболе сярод жанчын]]. Кубак прайшоў у кастрычніку-снежні 2020 года ў [[Уручча (палац спорту)|палацу спорту «Уручча»]] г. [[Мінск]]. == Вынікі чатырох == === Чвэрцьфіналы === * «[[Атлант Баранавічы|Атлант]]» — «[[Прыбужжа Брэст]]» 0:3 (10:25; 19:25; 19:25) * «[[Прыбужжа Брэст]]» — «[[Атлант Баранавічы|Атлант]]» 3:0 (25:15; 25:12; 25:17) * «[[Мінчанка-2 (валейбольны клуб)|Мінчанка-2]]» — «[[Камунальнік-МДУ]]» 3:0 (25:22; 25:16; 25:20) * «[[Камунальнік-МДУ]]» — «[[Мінчанка-2 (валейбольны клуб)|Мінчанка-2]]» 2:3 (21:25; 25:21; 21:25; 25:5; 11:15) * «[[Камунальнік-ГрДУ]]» — «[[Жамчужына Палесся]]» 2:3 (25:17; 22:25; 31:33; 25:21; 14:16) * «[[Жамчужына Палесся]]» — «[[Камунальнік-ГрДУ]]» 2:4 (18:25; 19:25; 25:22; 25:12; 9:15.ЗАЛАТЫ СЭТ — 3:15) === Паўфіналы і Фінал === {{Турнір4 <!-- Паўфіналы --> ||'''[[Камунальнік-ГрДУ]]''' |3(25;25;25)|[[Мінчанка-2 (валейбольны клуб)|Мінчанка-2]]|0(23;19;19) ||'''[[Мінчанка (валейбольны клуб)|Мінчанка]]'''|3(25;25;25)|[[Прыбужжа Брэст]]|0(23;22;11) <!-- Фінал --> ||'''[[Мінчанка (валейбольны клуб)|Мінчанка]]'''|3(25;23;27;25;15)|[[Камунальнік-ГрДУ]]|2(14;25;29;21;11) <!-- 3-е месца --> ||'''[[Прыбужжа Брэст]]'''|3(25;22;25;25)|[[Мінчанка-2 (валейбольны клуб)|Мінчанка-2]]|1(5;25;23;19) }} == Гл. таксама == * [[Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2019]] * [[Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2021]] == Спасылкі == * [https://bvf.by/kubok-rb/minchanka-stala-obladatelem-zhenskogo-kubka-belarusi/ «Минчанка» стала обладателем женского Кубка Беларуси] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20240717163534/https://bvf.by/kubok-rb/minchanka-stala-obladatelem-zhenskogo-kubka-belarusi/ |date=17 ліпеня 2024 }} * [https://bvf.by/kubok-rb/opredelilis-finalisty-zhenskogo-kubka-strany/ Определились финалисты женского Кубка страны] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20240717163531/https://bvf.by/kubok-rb/opredelilis-finalisty-zhenskogo-kubka-strany/ |date=17 ліпеня 2024 }} * [https://bvf.by/kubok-rb/24-dekabrya-opredelitsya-obladatel-zhenskogo-kubka-belarusi/ 24 декабря определится обладатель женского Кубка Беларуси] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20240717163528/https://bvf.by/kubok-rb/24-dekabrya-opredelitsya-obladatel-zhenskogo-kubka-belarusi/ |date=17 ліпеня 2024 }} * [https://bvf.by/kubok-rb/pereneseny-daty-kubka-rb-sredi-zhenskih-komand/ Перенесены даты Кубка РБ среди женских команд] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20240717165433/https://bvf.by/kubok-rb/pereneseny-daty-kubka-rb-sredi-zhenskih-komand/ |date=17 ліпеня 2024 }} {{Валейбол у Беларусі}} [[Катэгорыя:2020 год у валейболе]] [[Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2020 годзе]] [[Катэгорыя:Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын|2020]] [[Катэгорыя:Снежань 2020 года]] h4514699d0wghvn7eeqbskkd30mcht3 0 769198 5152211 4804301 2026-06-07T14:38:06Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 5 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152211 wikitext text/x-wiki '''Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2019''' — 24-ы [[Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын|кубак Рэспублікі Беларусь па валейболе сярод жанчын]]. Фінал 4-х адбыўся ў Магілёве з 27 па 29 снежня 2019 года. == 1/8 == * «'''[[Камунальнік-ГрДУ]]'''» — «[[Атлант Баранавічы]]» == Чвэрцьфінал == * «'''[[Прыбужжа Брэст]]'''» (3:0 3:0) «[[Камунальнік-ГрДУ]]» * «'''[[Жамчужына Палесся]]'''» (3:2 3:0) «[[Мінчанка-2 (валейбольны клуб)|Мінчанка-2]]» == Паўфіналы і Фінал == {{Турнір4 <!-- Паўфіналы --> ||[[Камунальнік-МДУ]]|0(20,16,15)|'''[[Мінчанка (валейбольны клуб)|Мінчанка]]'''|3(25,25,25) ||[[Жамчужына Палесся]]|0(22,23,18)|'''[[Прыбужжа Брэст]]'''|3(25,25,25) <!-- Фінал --> ||'''[[Мінчанка (валейбольны клуб)|Мінчанка]]'''|3(25,25,23,25)|[[Прыбужжа Брэст]]|1(18,20,25,14) <!-- 3-е месца --> ||[[Камунальнік-МДУ]]|2(25,25,25,17,5)|'''[[Жамчужына Палесся]]'''|3(27,12,22,25,15) }} == Гл. таксама == * [[Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2018]] * [[Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2020]] == Спасылкі == * [https://bvf.by/kubok-rb/opredelilis-pary-muzhskogo-i-zhenskogo-kubka-rb/ Определились пары мужского и женского Кубка РБ] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20240717182002/https://bvf.by/kubok-rb/opredelilis-pary-muzhskogo-i-zhenskogo-kubka-rb/ |date=17 ліпеня 2024 }} * [https://bvf.by/kubok-rb/shahter-stal-pervym-finalistom-kubka/ Кубок Республики Беларусь. Результаты] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20240717182005/https://bvf.by/kubok-rb/shahter-stal-pervym-finalistom-kubka/ |date=17 ліпеня 2024 }} * [https://bvf.by/kubok-rb/mogilev-primet-final-4-h-zhenskogo-kubka/ Могилев примет «Финал 4-х» женского Кубка] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20240717180454/https://bvf.by/kubok-rb/mogilev-primet-final-4-h-zhenskogo-kubka/ |date=17 ліпеня 2024 }} * [https://bvf.by/kubok-rb/minchanka-i-pribuzhe-srazyatsya-v-finale-za-kubok-belarusi/ Минчанка и Прибужье сразятся в финале за Кубок Беларуси] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20240717182003/https://bvf.by/kubok-rb/minchanka-i-pribuzhe-srazyatsya-v-finale-za-kubok-belarusi/ |date=17 ліпеня 2024 }} * [https://bvf.by/kubok-rb/minchanka-v-pyatyj-raz-stanovitsya-obladatelem-kubka-belarusi/ Минчанка в пятый раз становится обладателем Кубка Беларуси] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20240717180456/https://bvf.by/kubok-rb/minchanka-v-pyatyj-raz-stanovitsya-obladatelem-kubka-belarusi/ |date=17 ліпеня 2024 }} {{Валейбол у Беларусі}} [[Катэгорыя:2019 год у валейболе]] [[Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2019 годзе]] [[Катэгорыя:Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын|2019]] [[Катэгорыя:Снежань 2019 года]] f00pwexvzo7g41zbjildfbyn2ly7i1e 0 778342 5152209 4888229 2026-06-07T14:31:31Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152209 wikitext text/x-wiki {{Нацыянальны чэмпіянат |лагатып = |памер = |подпіс = |час = 24 лістапада – 19 снежня 2021 |назва = |удзельнікаў = 10 |гарады = |стадыёны = |чэмпіён = [[Шахцёр Салігорск (валейбольны клуб)|Шахцёр Салігорск]] |разоў = 4 |2 месца = [[Марка-ВДТУ]] |3 месца = [[Энергія Гомель]] |дублёры = |гульняў = |галоў = |гледачоў = |бамбардзір = |бгалоў = |лепшы = |папярэдні сезон = [[Кубак Беларусі па валейболе 2020|2020]] |наступны сезон = [[Кубак Беларусі па валейболе 2022|2022]] }} '''Кубак Беларусі па валейболе 2021''' — 31-ы розыгрыш [[Кубак Беларусі па валейболе|Кубак Беларусі]]. == Каманды == {| class="wikitable" style="font-size: 90%;" |- ! colspan="2"|[[Чэмпіянат Беларусі па валейболе 2021/2022|Вышэйшая ліга Беларусі]]<br /><span style="font-size: 85%;">(9 камандаў)</span> |- |style="border-bottom-style:hidden;"|[[Барысаў-БДУФК]] |style="border-bottom-style:hidden; text-align: center; font-size: 85%;"|4-е месца |- style="background: #f2f2f2;" |style="border-bottom-style:hidden;"|[[Энергія Гомель]] |style="border-bottom-style:hidden; text-align: center; font-size: 85%;"|3-е месца |- |style="border-bottom-style:hidden;"|[[Камунальнік Магілёў]] |style="border-bottom-style:hidden; text-align: center; font-size: 85%;"|чвэрцьфінал |- style="background: #f2f2f2;" |style="border-bottom-style:hidden;"|[[Легіён Абухава]] |style="border-bottom-style:hidden; text-align: center; font-size: 85%;"|кваліфікацыйны раўнд |- |style="border-bottom-style:hidden;"|[[Мапід Мінск]] |style="border-bottom-style:hidden; text-align: center; font-size: 85%;"|чвэрцьфінал |- style="background: #f2f2f2;" |style="border-bottom-style:hidden;"|[[Марка-ВДТУ]] |style="border-bottom-style:hidden; text-align: center; font-size: 85%;"|2-е месца |- |style="border-bottom-style:hidden;"|[[Будаўнік Мінск (валейбольны клуб)|Будаўнік Мінск]] |style="border-bottom-style:hidden; text-align: center; font-size: 85%;"|чвэрцьфінал |- style="background: #f2f2f2;" |style="border-bottom-style:hidden;"|[[Шахцёр Салігорск (валейбольны клуб)|Шахцёр Салігорск]] |style="border-bottom-style:hidden; text-align: center; font-size: 85%;"|'''уладальнік''' |- |[[Заходні Буг Брэст]] |style="text-align: center; font-size: 85%;"|кваліфікацыйны раўнд |- ! colspan="2"|першая ліга<br /><span style="font-size: 85%;">(1 каманда)</span> |- |[[Газавік-Гомель]] |style="text-align: center; font-size: 85%;"|кваліфікацыйны раўнд |} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == * [http://bvf.by/ Беларуская федэрацыя валейбола] * [https://bvf.by/wp-content/uploads/documents/kubok-respubliki-belarus-muzh.-sezon-2021-2022.pdf kubok-respubliki-belarus-muzh.-sezon-2021-2022.pdf] * [https://bvf.by/chempionat-rb/federacziya-opredelila-hozyaev-finalov-kubka-respubliki-belarus-sredi-muzhskih-i-zhenskih-komand/ Федерация определила хозяев финалов Кубка Республики Беларусь среди мужских и женских команд] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20250208125701/https://bvf.by/chempionat-rb/federacziya-opredelila-hozyaev-finalov-kubka-respubliki-belarus-sredi-muzhskih-i-zhenskih-komand/ |date=8 лютага 2025 }} * [https://bvf.by/kubok-rb/22-oktyabrya-sostoitsya-zherebevka-kubka-respubliki-belarus/ 22 октября состоится жеребьевка Кубка Республики Беларусь] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20250117080303/https://bvf.by/kubok-rb/22-oktyabrya-sostoitsya-zherebevka-kubka-respubliki-belarus/ |date=17 студзеня 2025 }} {{Валейбол у Беларусі}} [[Катэгорыя:2021 год у валейболе]] [[Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2021 годзе]] [[Катэгорыя:Кубак Беларусі па валейболе]] eu73salkgr5iqvczljign9ru681p2e4 3 780918 5152414 5149425 2026-06-08T01:20:01Z MediaWiki message delivery 38732 /* Wikipedia translation of the week: 2026-24 */ новы падраздзел 5152414 wikitext text/x-wiki == Wikipedia translation of the week: 2025-04 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:2010 Nagorno-Karabakh clashes]]'''<br /> <small>''([[:it:Scontri del Nagorno Karabakh del 2010]])&#32;([[:tr:2010 Dağlık Karabağ çatışmaları]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''2010 Nahorno karabakh war''' were a series of exchanges of gunfire that took place on February 18 on the line of contact dividing Azerbaijani and the Karabakh Armenian military forces. Azerbaijan accused the Armenian forces of firing on the Azerbaijani positions near Tap Qaraqoyunlu, Qızıloba, Qapanlı, Yusifcanlı and Cavahirli villages, as well as in uplands of Agdam Rayon with small arms fire including snipers. As a result, three Azerbaijani soldiers were killed and one wounded. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 04:20, 20 студзеня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28099770 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-05 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Jinnah's birthday]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Yorkstatue.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Jinnah's Birthday''', officially Quaid-e-Azam Day and sometimes known as Quaid Day, is a public holiday in Pakistan observed annually on 25 December to celebrate the birthday of the founder of Pakistan, Muhammad Ali Jinnah, known as Quaid-i-Azam ("Great Leader"). A major holiday, commemorations for Jinnah began during his lifetime in 1942, and have continued ever since. The event is primarily observed by the government and the citizens of the country where the national flag is hoisted at major architectural structures such as private and public buildings, particularly at the top of Quaid-e-Azam House in Karachi. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 04:30, 27 студзеня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28156501 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-06 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:French conquest of Corsica]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Bataille de Ponte Novu.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''French conquest of Corsica''' was a successful expedition by French forces of the Kingdom of France under Comte de Vaux, against Corsican forces under Pasquale Paoli of the Corsican Republic. The expedition was launched in May 1768, in the aftermath of the Seven Years' War. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 15:20, 3 лютага 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28200320 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-07 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Assassination of Spencer Perceval]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:PercevalShooting.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> On 11 May 1812, at about 5:15 pm, Spencer Perceval, the prime minister of the United Kingdom of Great Britain and Ireland, was shot dead in the lobby of the House of Commons by John Bellingham, a Liverpool merchant with a grievance against the government. Bellingham was detained; four days after the murder, he was tried, convicted and sentenced to death. He was hanged at Newgate Prison on 18 May, one week after the assassination and one month before the start of the War of 1812. Perceval remains the sole British prime minister to have been assassinated. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:18, 10 лютага 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28200320 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-08 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:2010 Malagasy constitutional referendum]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A constitutional referendum was held in Madagascar on 17 November 2010, in which voters approved a proposal for the state's fourth Constitution. The Malagasy people were asked to answer "Yes" or "No" to the proposed new constitution, which was considered to help consolidate Andry Rajoelina's grip on power. At the time of the referendum, Rajoelina headed the governing Highest Transitional Authority (HAT), an interim junta established following the military-backed coup d'état against then President Marc Ravalomanana in March 2009. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 04:21, 17 лютага 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28245290 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-09 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cooler Heads Coalition]]'''<br /> <small>''([[:de:Cooler Heads Coalition]])&#32;([[:fr:Cooler Heads Coalition]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Cooler Heads Coalition''' is a politically conservative "informal and ad-hoc group" in the United States, financed and operated by the Competitive Enterprise Institute. The group, which rejects the scientific consensus on climate change, made efforts to stop the government from addressing climate change. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:23, 24 лютага 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28300238 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-10 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:pt:Transmissor de Ondas]]'''<br /> <small>''([[:en:Wave Transmitter]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Esq eletr transm ondas color.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Transmissor de Ondas''' é um equipamento precursor do rádio, desenvolvido por Roberto Landell de Moura na década de 1890, capaz de transmitir áudio via ondas eletromagnéticas, com sua primeira demonstração pública documentada tendo ocorrido no dia 16 de julho de 1899. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 04:49, 3 сакавіка 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28317097 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-11 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Smoky (mascotte olimpica)]]'''<br /> <small>''([[:en:Smoky (Olympic mascot)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Smoky 1932 Olympic Village Mascot.webp|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Smoky''' (Los Angeles, 1931 o 1932 - Los Angeles, aprile 1934), occasionalmente scritto Smokey, è stato un cane che divenne la mascotte del villaggio olimpico estivo del 1932 e, successivamente, dell'evento generale. Pur non essendo oggi riconosciuto dal CIO, è stato, seppur non in modo ufficiale, la prima mascotte olimpica dei Giochi, oltre che a essere attualmente l'unica a essere stata un animale vero. Le successive edizioni non ebbero mascotte, dovendo aspettare i X Giochi olimpici invernali di Grenoble nel 1968 per ritrovarne una ufficialmente riconosciuta, lo sciatore stilizzato Schuss, allora non considerato ufficiale ma successivamente riconosciuto come tale. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:50, 10 сакавіка 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28317097 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-12 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Amazonas, o maior rio do mundo]]'''<br /> <small>''([[:pt:Amazonas, o maior rio do mundo]])&#32;([[:es:Amazonas, o maior rio do mundo]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Frame A from Amazonas, o maior rio do mundo.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Amazonas, o maior rio do mundo''''' (lit. 'Amazon: The Greatest River in the World') is a 1922 Brazilian silent documentary film produced in 1918 by Silvino Santos. It is a black-and-white film that portrays life in the Amazon rainforest. Completed in 1920, it is considered one of the oldest cinematic records of the Amazon. It was presumed lost in 1931 and only rediscovered in 2023 at the Czech Film Archive. Silvino Santos produced the work over three years using sophisticated cinematic techniques, which led it to be deemed of "immense artistic value" by Le Monde. It has also been described as the "Holy Grail of Brazilian silent cinema" by The Guardian. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 04:57, 17 сакавіка 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28392163 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-13 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Ali of the Eretnids]]'''<br /> <small>''([[:tr:Alaaddin Ali Bey]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Ala al-Din Ali''' (January 1353 – August 1380) was the third Sultan of the Eretnids ruling from 1366 until his death. He inherited the throne at a very early age and was removed from administrative matters. He was characterized as particularly keen on personal pleasures, which later discredited his authority. During his rule, emirs under the Eretnids enjoyed considerable autonomy, and the state continued to shrink as neighboring powers captured several towns. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 04:59, 24 сакавіка 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28433698 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-14 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Chilembwe uprising]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Chilembwe supporters being led to be executed (cropped).jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Chilembwe uprising''' was a rebellion against British colonial rule in Nyasaland (modern-day Malawi) which took place in January 1915. It was led by John Chilembwe, an American-educated Baptist minister. Based around his church in the village of Mbombwe in the south-east of the colony, the leaders of the revolt were mainly from an emerging black middle class. They were motivated by grievances against the British colonial system, which included forced labour, racial discrimination and new demands imposed on the African population following the outbreak of World War I. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 06:52, 31 сакавіка 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28454663 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-15 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:1930 Bago earthquake]]'''<br /> <small>''([[:my:၁၉၃၀ ပဲခူးငလျင်]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Thiao Mueang Phama (1955, p. 165).jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> An earthquake affected Myanmar on 5 May 1930 with a moment magnitude (Mw ) 7.4. The shock occurred 35 km (22 mi) beneath the surface with a maximum Rossi–Forel intensity of IX (Devastating tremor). The earthquake was the result of rupture along a 131 km (81 mi) segment of the Sagaing Fault—a major strike-slip fault that runs through the country. Extensive damage was reported in the southern part of the country, particularly in Bago and Yangon, where buildings collapsed and fires erupted. At least 550, and possibly up to 7,000 people were killed. A moderate tsunami struck the Burmese coast which caused minor damage to ships and a port. It was felt for over 570,000 km2 (220,000 sq mi) and as far as Shan State and Thailand. The mainshock was followed by many aftershocks; several were damaging. The December earthquake was similarly sized which also occurred along the Sagaing Fault. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 04:54, 7 красавіка 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28454663 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-16 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Museum of Zoology of the University of São Paulo]]'''<br /> <small>''([[:pt:Museu de Zoologia da Universidade de São Paulo]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Museu de Zoologia da USP 02.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Museum of Zoology of the University of São Paulo''' (Portuguese: Museu de Zoologia da Universidade de São Paulo, abbreviated MZUSP) is a public natural history museum located in the historic Ipiranga district of São Paulo, Brazil. The MZUSP is an educational and research institution that is part of the University of São Paulo. The museum began at the end of the 19th century as part of the Museu Paulista; in 1941, it moved into a dedicated building. In 1969 the museum became a part of the University of São Paulo, receiving its current name. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:27, 14 красавіка 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28454663 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-17 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Fear of crime]]'''<br /> <small>''([[:ar:الخوف من الجريمة]])&#32;([[:it:Criminofobia]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Fear of crime''' refers to the fear of being a victim of crime, which is not necessarily reflective of the actual probability of being such a victim. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:23, 21 красавіка 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28559524 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-18 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Heritage preservation in South Korea]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Korean.Dance-03.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The heritage preservation system of South Korea is a multi-level program aiming to preserve and cultivate Korean cultural heritage. The program is administered by the Cultural Heritage Administration (CHA), and the legal framework is provided by the Cultural Heritage Protection Act of 1962, last updated in 2012. The program started in 1962 and has gradually been extended and upgraded since then. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 03:57, 28 красавіка 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28583422 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-19 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lhamana]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:We-Wa, a Zuni berdache, weaving - NARA - 523796 (cropped).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Lhamana''', in traditional Zuni culture, are biologically male people who take on the social and ceremonial roles usually performed by women in their culture, at least some of the time. They wear a mixture of women's and men's clothing and much of their work is in the areas usually occupied by Zuni women. Some contemporary lhamana participate in the pan-Indian two-spirit community. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 10:28, 5 мая 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28583422 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-20 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Gruppo del Sileno]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Parco3.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Sileno ed Egle con Mnasilo e Cromi''', meglio noto come Gruppo del Sileno, è un monumento in marmo di Carrara, realizzato da Jean-Baptiste Boudard nel 1765 per il Giardino Ducale di Parma; sostituito nel 1991 con una copia in polvere di marmo e resina, l'originale si trova provvisoriamente nel chiostro della Fontana del monastero di San Paolo, in attesa della definitiva collocazione prevista all'interno del palazzetto Eucherio Sanvitale nel parco Ducale. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:28, 12 мая 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28709947 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-21 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lorrin A. Thurston]]'''<br /> <small>''([[:fi:Lorrin Thurston]])&#32;([[:ko:로린 A. 서스턴]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lorrinandrewsthurston1892.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Lorrin Andrews Thurston''' (July 31, 1858 – May 11, 1931) was a Hawaiian citizen lawyer, politician, and businessman. Thurston played a prominent role in the revolution that overthrew the Hawaiian Kingdom to replace Queen Liliʻuokalani with the Republic of Hawaii, with discreet US support for which Congress much later apologized. He published the Pacific Commercial Advertiser (a forerunner of the present-day Honolulu Star-Advertiser), and owned other enterprises. From 1906 to 1916, he and his network lobbied with national politicians to create a national park to preserve the Hawaiian volcanoes. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:33, 19 мая 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28731710 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-22 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Lamiera bugnata]]'''<br /> <small>''([[:en:Tread plate]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Diamond Plate.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Una '''lamiera bugnata''' o mandorlata è una lamiera di metallo ottenuta dalla laminazione di una bramma attraverso rulli che, tramite punzonatura o goffratura, imprimono sulla lamina rilievi a forma di rombo o ellisse, detti bugne. Nel caso questi rilievi siano alternati singolarmente nei due assi, si parla di lamiera diamantata, mentre se le forme sono predisposte in maniera parallela per formare piccoli quadranti tra di loro tangenti, questo pattern viene identificato con il nome di mandorlato. We tend to ignore the fact that this type of plate is the only reason we don't slip when we walk on steel and wet or frozen surfaces. The Italian article it's short but quite complete, and has just the right amount of citations, unlike other poor languages' versions. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 09:03, 26 мая 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28751788 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-23 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Angelo azzurro (cocktail)]]'''<br /> <small>''([[:es:Ángel azul (cóctel)]])&#32;([[:fr:Ange bleu (cocktail)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Angelo Azzurro Cocktail.png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> L''''angelo azzurro''' è un cocktail alcolico italiano. È considerato uno dei cocktail più popolari in Italia negli anni novanta, insieme al B-52 e all'Invisibile. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 08:39, 2 чэрвеня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-24 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:fi:Kotiryssä]]'''<br /> <small>''([[:en:Kotiryssä]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''kotiryssä''' (jocular Finnish: one’s home Russky or home Russian) was a Soviet or Russian contact person of a Finnish politician, bureaucrat, businessman or other important person. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:33, 9 чэрвеня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-25 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Future self]]'''<br /> <small>''([[:pl:Przyszła jaźń]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In the psychology of self, the '''future self''' concerns the processes and consequences associated with thinking about oneself in the future. People think about their future selves similarly to how they think about other people. The extent to which people feel psychologically connected (e.g., similarity, closeness) to their future self influences how well they treat their future self. When people feel connected to their future self, they are more likely to save for retirement, make healthy decisions, and avoid ethical transgressions. Interventions that increase feelings of connectedness with future selves can improve future-oriented decision making across these domains. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:18, 16 чэрвеня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-26 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pictorial map]]'''<br /> <small>''([[:fa:نقشه تصویری]])&#32;([[:ja:絵地図]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Blake Britain Spearhead of Attack.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pictorial maps''' (also known as illustrated maps, panoramic maps, perspective maps, bird's-eye view maps, and geopictorial maps) depict a given territory with a more artistic rather than technical style. It is a type of map in contrast to road map, atlas, or topographic map. The cartography can be a sophisticated 3-D perspective landscape or a simple map graphic enlivened with illustrations of buildings, people and animals. They can feature all sorts of varied topics like historical events, legendary figures or local agricultural products and cover anything from an entire continent to a college campus. Drawn by specialized artists and illustrators, pictorial maps are a rich, centuries-old tradition and a diverse art form that ranges from cartoon maps on restaurant placemats to treasured art prints in museums. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 04:18, 23 чэрвеня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-27 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Queen Elizabeth University Hospital]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:QEUH.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Queen Elizabeth University Hospital''' (QEUH) is a 1,677-bed acute hospital located in Govan, in the south-west of Glasgow, Scotland. The hospital is built on the site of the former Southern General Hospital and opened at the end of April 2015. The hospital comprises a 1,109-bed adult hospital, a 256-bed children's hospital and two major Emergency Departments; one for adults and one for children. There is also an Immediate Assessment Unit for local GPs and out-of-hours services, to send patients directly, without having to be processed through the Emergency Department. The retained buildings from the former Southern General Hospital include the Maternity Unit, the Institute of Neurological Sciences, the Langlands Unit for medicine of the elderly and the laboratory. The whole facility is operated by NHS Greater Glasgow and Clyde, and is one of the largest acute hospital campuses in Europe. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:05, 30 чэрвеня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-28 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Non-constituency Member of Parliament]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''Non-constituency Member of Parliament''' (NCMP) is a member of an opposition political party in Singapore who, as stipulated in Article 39 of the Constitution and the Parliamentary Elections Act, is declared to have been elected a Member of Parliament (MP) without constituency representation, despite having lost in a general election, by virtue of having been one of the opposition candidates with the highest vote shares among the unelected. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:10, 7 ліпеня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-29 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Immunolabeling]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Immunolabeling process image.png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Immunolabeling''' is a biochemical process that enables the detection and localization of an antigen to a particular site within a cell, tissue, or organ. Antigens are organic molecules, usually proteins, capable of binding to an antibody. These antigens can be visualized using a combination of antigen-specific antibody as well as a means of detection, called a tag, that is covalently linked to the antibody <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> ---[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 16:44, 14 ліпеня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28945528 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-30 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Vespa analis]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Plumpy hornet on the ground - 1.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Vespa analis''''', the yellow-vented hornet, is a species of common hornet found in Southeast Asia <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 04:28, 21 ліпеня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28984647 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-31 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Fernando de Noronha Marine National Park]]'''<br /> <small>''([[:pt:Parque Nacional Marinho de Fernando de Noronha]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Baía dos Porcos - Fernando de Noronha (32811749914).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Fernando de Noronha Marine National Park''' (Portuguese: Parque Nacional Marinho de Fernando de Noronha) is a national park in the state of Pernambuco, Brazil. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 04:40, 28 ліпеня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29047614 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-32 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Xie Zhiliu]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Xie Zhiliu''' (Chinese: 谢稚柳; 1910–1997) was a leading traditional painter, calligrapher, and art connoisseur of modern China. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 04:21, 4 жніўня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29077280 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-33 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lethocerus patruelis]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lethocerus patruelis.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Lethocerus patruelis''''' is a giant water bug in the family Belostomatidae. It is native to southeastern Europe, through Southwest Asia, to Pakistan, India and Burma. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:20, 11 жніўня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29085671 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-34 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Ikiza]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:CIA map of Burundi and surrounding countries during 1972 killings.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Ikiza''' (variously translated from Kirundi as the Catastrophe, the Great Calamity, and the Scourge), or the Ubwicanyi (Killings), was a series of mass killings—often characterised as a genocide—which were committed in Burundi in 1972 by the Tutsi-dominated army and government, primarily against educated and elite Hutus who lived in the country. Conservative estimates place the death toll of the event between 100,000 and 150,000 killed, while some estimates of the death toll go as high as 300,000. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:43, 18 жніўня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29115447 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-35 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Corallite]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Recent azooxanthellate Scleractinia (Cnidaria, Anthozoa) - ZooKeys-227-001-g004.jpeg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''corallite''' is the skeletal cup, formed by an individual stony coral polyp, in which the polyp sits and into which it can retract. The cup is composed of aragonite, a crystalline form of calcium carbonate, and is secreted by the polyp. Corallites vary in size, but in most colonial corals they are less than 3 mm (0.12 in) in diameter. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:18, 25 жніўня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29115447 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-36 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Diksam Plateau]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Dixam plateau (6407168437).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Diksam Plateau''' or Dixam Plateau (Arabic: دكسم) is a limestone plateau in Socotra, Yemen. The Firmihin forest, located east of the Dirhur canyon within the plateau, has the highest concentration of Dragon's Blood Trees on the entire island. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:40, 1 верасня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29195081 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-37 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Ttongsul]]'''<br /> <small>''([[:ja:トンスル]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Ttongsul (imitation).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''ttongsul''' (똥술), o vino di feci, è una tradizionale preparazione medicinale coreana con gradazione alcolica al 9% a base di feci, solitamente umane e preferibilmente di bambino. Nato probabilmente traendo spunto dalla medicina tradizionale cinese, nelle credenze popolari il vino di feci avrebbe proprietà benefiche per molti tipi di malesseri: sarebbe un rimedio per dolori muscolari, ustioni, infiammazioni, epilessia e fratture ossee. Sebbene alcuni media occidentali abbiano in passato riportato che questa bevanda sia diffusa tra la popolazione coreana, al giorno d'oggi un numero molto limitato di persone ne fa uso, dopo aver subito un declino di popolarità nei secoli scorsi, tanto che la maggioranza dei giovani coreani non ne ha mai sentito parlare. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:28, 8 верасня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29195081 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-38 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pak Kum-chol]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Pak Kum-chol in 1961 (cropped).jpg|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pak Kum-chol''' was a North Korean politician. Having been a guerrilla during the anti-Japanese struggle, he became a high-ranking politician after the liberation of Korea. Pak aligned himself with his former guerrilla brothers in arms from the Kapsan Operation Committee to form a faction within the ruling Workers' Party of Korea (WPK) called the "Kapsan faction". This faction sought to replace Kim Il Sung with Pak. Kim retaliated by purging the faction in 1967 in what is known as the Kapsan faction incident. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:18, 15 верасня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29249252 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-39 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Federation of Central America (1921–1922)]]'''<br /> <small>''([[:es:Federación de Centro América (1921-1922)]])&#32;([[:ar:اتحاد أمريكا الوسطى (1921-1922)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Central America's Northern Triangle (orthographic projection).png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Federation of Central America''' (Spanish: Federación de Centro América)[1] was a short-lived federal republic that existed in Central America between 1921 and 1922. The federation consisted of the Central American nations of El Salvador, Guatemala, and Honduras. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:45, 22 верасня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29311347 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-40 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Palazzo delle Poste (Latina)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Postelittoria2.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''Palazzo delle Poste''', fino al 1945 Ricevitoria Postelegrafonica di Littoria, è un edificio postale di Latina, situato in piazzale dei Bonificatori. Costruito nel 1932 in stile razionalista con influenze futuriste, riscontrabili nell'utilizzo di ampie superfici vetrate e di volumi verticali, oltre che per la presenza di l’utilizzo di materiali e scelte di design molto in voga all'epoca come, come i mattoni a vista, il travertino di Tivoli e l'Anticorodal (una lega di alluminio), ospita l'ufficio postale Latina Centro. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 03:58, 29 верасня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29341788 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-41 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Majed Abu Maraheel]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Majed Abu Maraheel''' was a Palestinian long-distance runner, football player, security officer, and athletics coach, who was the first Palestinian to compete at the Olympic Games. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 15:48, 6 кастрычніка 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29341788 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-42 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Abortion in Eritrea]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In Eritrea, abortion is banned except on the grounds of pregnancy from rape or incest, pregnancy of a minor, or risk to physical or mental health. Legal abortions require medical or judicial approval. Prior to Eritrea's independence, it applied Ethiopia's abortion law of the 1950s, which banned abortion unless life-saving. After independence, the 1991 penal code adapted this law to lift punishments on abortions on the grounds of rape, incest, or risk to life or health, but legal abortions did not exist in effect. The penal codes of 2001 and 2015 required physicians to prove health grounds for abortion. Unsafe abortion is common and contributes to maternal mortality in Eritrea. Post-abortion care is unavailable in some regions. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 04:06, 13 кастрычніка 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29341788 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-43 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Liberation of Auschwitz concentration camp]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Auschwitz Liberated January 1945.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> On 27 January 1945, Auschwitz—a Nazi concentration camp and extermination camp in occupied Poland where more than a million people were murdered as part of the Nazis' "Final Solution" to the Jewish question—was liberated by the Soviet Red Army during the Vistula–Oder Offensive. Although most of the prisoners had been forced onto a death march, about 7,000 had been left behind. The Soviet soldiers attempted to help the survivors and were shocked at the scale of Nazi crimes. The date is recognized as International Holocaust Remembrance Day. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:04, 20 кастрычніка 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29452019 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-44 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Black Diaries]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Black Diaries''' are diaries purported to have been written by the Irish revolutionary Roger Casement, which contained accounts of homosexual liaisons with young men. They cover the years 1903, 1910 and 1911 (two) and were handed in to Scotland Yard after his capture in April 1916. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:51, 27 кастрычніка 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29487357 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-45 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Consolations (Liszt)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Franz Liszt - Consolation No. 3, Lento placido.ogg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Consolations''', S. 171a/172 (German: Tröstungen) are a set of six solo piano works by Franz Liszt. The compositions take the musical style of nocturnes with each having its own distinctive style. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 04:52, 3 лістапада 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29558323 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-46 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Marine coastal ecosystem]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Vegetation and fauna processes controlling benthic biogeochemical fluxes.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''marine coastal ecosystem''' is a marine ecosystem which occurs where the land meets the ocean. Worldwide there is about 620,000 kilometres (390,000 mi) of coastline. Coastal habitats extend to the margins of the continental shelves, occupying about 7 percent of the ocean surface area. Marine coastal ecosystems include many very different types of marine habitats, each with their own characteristics and species composition. They are characterized by high levels of biodiversity and productivity. For example, estuaries are areas where freshwater rivers meet the saltwater of the ocean, creating an environment that is home to a wide variety of species, including fish, shellfish, and birds. Salt marshes are coastal wetlands which thrive on low-energy shorelines in temperate and high-latitude areas, populated with salt-tolerant plants such as cordgrass and marsh elder that provide important nursery areas for many species of fish and shellfish. Mangrove forests survive in the intertidal zones of tropical or subtropical coasts, populated by salt-tolerant trees that protect habitat for many marine species, including crabs, shrimp, and fish. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 04:53, 10 лістапада 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29584005 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-47 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Elephant communication]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Three elephant's curly kisses.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Elephants communicate''' via touching, visual displays, vocalisations, seismic vibrations, and semiochemicals. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:24, 17 лістапада 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29627457 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-48 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Animal-made art]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Painting Queen 1024x768.png|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Animal-made art''' consists of works by non-human animals, that have been considered by humans to be artistic, including visual works, music, photography, and videography. Some of these are created naturally by animals, often as courtship displays, while others are created with human involvement. There have been debates about the copyright status of these works, with the United States Copyright Office stating in 2014 that works that lack human authorship cannot have their copyright registered at the US Copyright Office. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:13, 24 лістапада 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29627457 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-49 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Halachic state]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The term "'''halachic state'''" (Hebrew: מְדִינַת הֲלָכָה‎ Medīnat Hălāḵā) refers to a sovereign state that endorses Judaism in an official capacity and governs by Jewish religious law. It has been a subject of discussion among Orthodox Jews, particularly with regard to modern Israel, which, although a Jewish state, is not classified as a theocracy. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 11:01, 1 снежня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29719355 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-50 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:ru:Сто лошадей]]'''<br /> <small>''([[:en:One Hundred Horses]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:A_Hundred_Steeds.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''One Hundred Horses''''' (Chinese: 百駿圖) is a Qing dynasty silk and ink painting by Giuseppe Castiglione. It was painted in 1728 for the Yongzheng emperor. The painting depicts a hundred horses in a variety of poses and activities, combining Western realism with traditional Chinese composition and brushwork. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:29, 8 снежня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29719355 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-51 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:First Universal Races Congress]]'''<br /> <small>''([[:fr:Premier Congrès universel des races]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Universal Races Congress seated outside the entrance to the Imperial Institute, London, 1911.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''First Universal Races Congress''' met in 1911 for four days at the University of London as an early effort at anti-racism. Speakers from a number of countries discussed race relations and how to improve them. The congress, with 2,100 attendees, was organised by prominent humanists of that era. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 04:56, 15 снежня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29779168 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-52 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pin Malakul]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Pin Malakul, January 1922.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pin Malakul''' (24 October 1903 – 5 October 1995) was a Thai professor, educator and writer. His contributions to education in Thailand include the establishment of various institutions of higher education, the introduction of fixed class schedules, and the implementation of teacher-training programmes. In his career he served as Director-General of the Department of General Education, later becoming Permanent Secretary, and Minister, of Education. He was also a member of the executive board of UNESCO. His writings earned him the title of National Artist in 1987, and the 100th anniversary of his birth was celebrated by the UNESCO in 2003 as recognition of his contribution to the advancement of education in Thailand and Southeast Asia. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> -[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:25, 22 снежня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29802495 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-01 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:The Morning of the Magicians]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Le Matin des magiciens, couverture.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''The Morning of the Magicians: Introduction to Fantastic Realism''''' (French: Le Matin des magiciens: Introduction au réalisme fantastique) is a 1960 book by the journalists Louis Pauwels and Jacques Bergier. It covers topics like cryptohistory, ufology, occultism in Nazism, alchemy, spiritual philosophy. The second half of the book is entirely dedicated to the Nazi-Occult connections; the book is widely credited with the proliferation of numerous myths related to occultism in Nazism. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:20, 29 снежня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29802495 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-02 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Somaliland War of Independence]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Somaliland, fighters of the Somali National Movement (SNM), 1980s.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Somaliland War of Independence''' was a rebellion waged by the Somali National Movement (SNM) against the ruling military junta in Somalia led by General Siad Barre lasting from its founding on 6 April 1981 and ended on 18 May 1991 when the SNM declared what was then northern Somalia independent as the Republic of Somaliland. The conflict served as the main theater of the larger Somali Rebellion that started in 1978. The conflict was in response to the harsh policies enacted by the Barre regime against the main clan family in Somaliland, the Isaaq, including a declaration of economic warfare on the clan-family. These harsh policies were put into effect shortly after the conclusion of the disastrous Ogaden War in 1978. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 06:00, 5 студзеня 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29871911 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-03 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Pietro Lauro]]'''<br /> <small>''([[:en:Pietro Lauro]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Master I.A.V.F., Pietro Lauro, born 1508, Modenese Poet and Scholar (obverse), 1555, NGA 45072.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pietro Lauro''', conosciuto anche come Pietro Lauro Modonese o Pietro Lauro da Modona (Modena o dintorni, 1510 circa – Venezia, 1568 circa) è stato un traduttore, scrittore e divulgatore scientifico italiano. Nonostante non si conosca gran parte della sua biografia, fu uno dei poligrafi italiani più conosciuti del Cinquecento. La sua produzione raccoglie traduzioni dal latino, dal greco e dallo spagnolo e riguardano opere di autori classici, stranieri e protestanti. Lauro si dimostrò abile nel trattare testi con temi molto diversi, come la filosofia, l'architettura, la medicina, il giardinaggio, l'agronomia, le scienze biologiche, la storia, la teologia e l'astronomia. Si cimentò anche nella scrittura di un poema cavalleresco sullo stile di quelli spagnoli, il Polendo, sua magnum opus in questo senso. Aderente alla Riforma protestante, sebbene le sue trasposizioni siano state oggetto di critiche già degli autori a lui contemporanei, che le giudicarono troppo letterali, rozze e imparziali, a Lauro si deve il merito di aver ultimato la traduzione in lingua volgare di numerosi testi sia classici, sia scientifici, sia epistolari. I suoi lavori ebbero una notevole diffusione, non solo tra i letterati veneziani della sua epoca, ma in tutta Italia, tanto che alcune sue traduzioni vengono ancora oggi ristampate in nuove edizioni. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 04:45, 12 студзеня 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29894468 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-04 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Volto di Palazzo Vecchio]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Piazza della signoria angolo via della ninna, palazzo vecchio, cantonata con testa scolpita 02.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''volto di Palazzo Vecchio''' (conosciuto anche come L'importuno o L'inopportuno) è un incisione su pietraforte attibuita a Michelangelo Buonarroti, scolpita in una delle pietre di Palazzo Vecchio a Firenze. Secondo le varie leggende, il profilo sarebbe stato realizzato come graffito dall'artista toscano, con soggetto un suo importunatore, un debitore, un condannato a morte o se stesso. Nel 2020, gli studiosi hanno ipotizzato possa invece trattarsi di un ritratto di Francesco Granacci, pittore amico di Michelangelo. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:14, 19 студзеня 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-05 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Raffaello Kobayashi]]'''<br /> <small>''([[:en:Raffaello Kobayashi]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Raffaello Kobayashi''', nato Raffaele Sanzio (Bari, 14 gennaio 1917 – Yokohama, 1 aprile 2011), è stato un militare italiano naturalizzato giapponese. Sommergibilista durante la Seconda guerra mondiale, prestò servizio per tutte e tre le principali Potenze dell'Asse: Regno d'Italia, Germania nazista e Impero giapponese. Alla fine della guerra si nascose in Giappone per evitare di subire l'internamento in un campo di prigionia, divenendo poi cittadino nipponico e cambiando il proprio nome. Prese parte all'affondamento della HMS Calypso nel 1940, primo successo italiano in campo navale nel corso del conflitto mondiale. Con l'abbattimento di un bombardiere statunitense il 22 agosto 1945, otto giorni dopo il discorso di resa del Giappone alle potenze alleate della seconda guerra mondiale, a bordo del Comandante Cappellini, sarebbe stata l'ultima persona in assoluto a mettere fuori combattimento un velivolo degli Alleati nella stessa guerra. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:05, 26 студзеня 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-06 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Censorship in the Czech Republic]]'''<br /> <small>''([[:cs:Cenzura v Česku]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Censorship in the Czech Republic''' had been highly active until 17 November 1989 and the fall of Communism in the former Czechoslovakia. Czech Republic was ranked as the 13th most free country in the World Press Freedom Index in 2014. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:32, 2 лютага 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-07 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Petites Heures of Jean de France, Duc de Berry]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Jacquemart de Hesdin 002.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Petites Heures of Jean de France, Duc de Berry''' is an illuminated book of hours commissioned by John, Duke of Berry between 1375 and 1385–90. It is known for its ornate miniature leaves and border decorations. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 06:59, 9 лютага 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-08 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lysmata grabhami]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lysmata grabhami1.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Lysmata grabhami''''' is a species of saltwater shrimp in the family Hippolytidae. It was first described by Gordon in 1935. It occurs in the tropical and subtropical Atlantic Ocean and is a cleaner shrimp, operating a cleaning station to which fish come to have parasites removed. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 16:45, 16 лютага 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-09 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Elefante di Cremona]]'''<br /> <small>''([[:de:Elefant von Cremona]])&#32;([[:eo:Elefanto de Cremona]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Matthew Paris Elephant from Parker MS 16 fol 151v.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> L''''elefante di Cremona''' (Asia, prima del 1228 - Parma, gennaio 1248) fu un esemplare di elefante donato nel 1228 a Federico II di Svevia da parte del sultano ayyubide al-Malik al-Kamil durante gli incontri che porteranno alla Pace di Giaffa. Usato principalmente per le manifestazioni trionfali del sovrano, l'elefante è citato da numerosi cronachisti e testimoni dell'epoca ed è noto per aver trainato il Carroccio dopo la grande vittoria delle armate di Federico II nella battaglia di Cortenuova del 1237. Rimasto a lungo nell'immaginario popolare collettivo, l'animale venne ucciso durante alcuni scontri occorsi nelle settimane immediatamente precedenti alla battaglia di Parma. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 14:43, 23 лютага 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30097839 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-10 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Treaty of the Danish West Indies]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:The Virgin islands of the United States of America; historical and descriptive, commercial and industrial facts, figures, and resources (1918) (14596880870).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Treaty of the Danish West Indies''' (Danish: Vestindiens traktat), officially the Convention between the United States and Denmark for cession of the Danish West Indies (Danish: Konventionen mellem USA og Danmark), was a 1916 treaty transferring sovereignty of the Danish West Indies from Denmark to the United States in exchange for a sum of US$25,000,000 in gold ($722 million in 2024) and a declaration from the United States that it would "not object to the Danish Government extending their political and economic interests to the whole of Greenland". It is one of the most recent permanent expansions of United States territory. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:43, 2 сакавіка 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30097839 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-11 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Steens Mountain]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Steens Mountain near Andrews, Oregon.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Steens Mountain''' is a large fault-block mountain in the northwest United States, located in Harney County, Oregon. Stretching some fifty miles (80 km) north to south, on its east side it rises from the Alvord Desert at an elevation of about 4,200 feet (1,280 m) to 9,738 feet (2,968 m) at the summit. Steens Mountain is not part of a mountain range but is properly a single mountain, the largest of Oregon's fault-block mountains. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 10:30, 9 сакавіка 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30097839 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-12 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Casque (anatomy)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Great hornbill (Buceros bicornis) Photograph by Shantanu Kuveskar.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''casque''' is an anatomical feature found in some species of birds, reptiles, and amphibians. In birds, it is an enlargement of the bones of the upper mandible or the skull, either on the front of the face, the top of the head, or both. The casque has been hypothesized to serve as a visual cue to a bird's sex, state of maturity, or social status; as reinforcement to the beak's structure; or as a resonance chamber, enhancing calls. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:43, 16 сакавіка 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30245038 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-13 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Etruscan sculpture]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Frontone A del grande tempio di luni con concilio degli dei, 175-150 ac. ca. 01.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Etruscan sculpture''' was one of the most important artistic expressions of the Etruscan people, who inhabited the regions of Northern Italy and Central Italy between about the 9th century BC and the 1st century BC. Etruscan art was largely a derivation of Greek art, although developed with many characteristics of its own. Given the almost total lack of Etruscan written documents, a problem compounded by the paucity of information on their language—still largely undeciphered—it is in their art that the keys to the reconstruction of their history are to be found, although Greek and Roman chronicles are also of great help. Like its culture in general, Etruscan sculpture has many obscure aspects for scholars, being the subject of controversy and forcing them to propose their interpretations always tentatively, but the consensus is that it was part of the most important and original legacy of Italian art and even contributed significantly to the initial formation of the artistic traditions of ancient Rome. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:07, 23 сакавіка 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30245038 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-14 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pulse (nightclub)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Orlando FL Pulse Nightclub01.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pulse''' was a gay bar, dance club, and nightclub in Orlando, Florida, founded in 2004 by Barbara Poma and Ron Legler. On June 12, 2016, the club was the scene of the second-deadliest mass shooting by a single gunman in U.S. history, and the second-deadliest terrorist attack on U.S. soil since the September 11 attacks. Forty-nine people were killed and 58 other people were injured. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:37, 30 сакавіка 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30306870 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-15 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Tofana di Rozes]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Tofana di Rozes 04.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Tofana di Rozes''' (3,225 metres (10,581 ft)) is a mountain of the Dolomites in the Province of Belluno, Veneto, Italy. Located west of the resort of Cortina d'Ampezzo, the mountain's giant three-edged pyramid shape and its vertical south face, above the Falzarego Pass, makes it the most popular peak in the Tofane group, and one of the most popular in the Dolomites. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 15:27, 6 красавіка 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30306870 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-16 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Very-low-calorie diet]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Green smoothie (8222465502).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''very-low-calorie diet''' (VLCD), also known as semistarvation diet and crash diet, is a type of diet with very or extremely low daily food energy consumption. VLCDs are defined as a diet of 800 kilocalories (3,300 kJ) per day or less. Modern medically supervised VLCDs use total meal replacements, with regulated formulations in Europe and Canada which contain the recommended daily requirements for vitamins, minerals, trace elements, fatty acids, protein and electrolyte balance. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:56, 13 красавіка 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30306870 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-17 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Chromodoris willani]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Babosa de mar (Chromodoris willani), Anilao, Filipinas, 2023-08-24, DD 34.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Chromodoris willani''''', commonly known as Willan's chromodoris, is a species of sea slug, a dorid nudibranch, a shell-less marine gastropod mollusk in the family Chromodorididae. The species is named for the renowned nudibranch taxonomist Dr. Richard C. Willan. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:34, 20 красавіка 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30430366 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-18 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Platypus venom]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Platypus spur.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The platypus is one of the few living mammals to produce venom. The venom is made in venom glands that are connected to hollow spurs on their hind legs; it is primarily made during the mating season.[1] While the venom's effects are described as extremely painful, it is not lethal to humans. Many archaic mammal groups possess similar tarsal spurs, so it is thought that, rather than having developed this characteristic uniquely, the platypus simply inherited this characteristic from its ancestors. Rather than being a unique outlier, the platypus is the last demonstration of what was once a common mammalian characteristic, and it can be used as a model for non-therian mammals and their venom delivery and properties. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:04, 27 красавіка 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30449041 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-19 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Kuwait National Assembly Building]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Kuwait City Arabian Gulf Street 10.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Kuwait National Assembly Building''' is the building that housed the National Assembly of Kuwait. Designed by Danish architect Jørn Utzon in 1972, it was completed in 1982 under the direction of his son Jan. The structural design was by Max Walt. The building was seriously damaged in February 1991 when retreating Iraqi troops set it on fire but has since been restored. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 15:16, 4 мая 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30464799 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-20 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Macau National Security Law]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lei relative à defesa da segurança do Estado projecto.JPG|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Macau National Security Law''' is a law in Macau which prohibits and punishes acts of treason, secession, and subversion against the Central government, as well as preparative acts leading to any of the three acts. Taken into effect on 3 March 2009, the purpose of the law is to fulfil Article 23 of the Macau Basic Law, the de facto constitution of the Macau Special Administration Region. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:53, 11 мая 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30513945 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-21 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Stela of the cactus bearer]]'''<br /> <small>''([[:es:Estela del portador del cactus]])&#32;([[:ca:Estela del portador del cactus]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Estela Wachumero en Chavin.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''stela of the cactus bearer''' is a monolith or stele of a single piece of granite, belonging to the Chavín culture of ancient Peru, which remains in its original location on the northwest side of the circular plaza at the archaeological site known as the ceremonial center of Chavín de Huántar in the Ancash region of Peru. It was discovered during the 1972 excavation season by Peruvian archaeologist Luis Guillermo Lumbreras. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 07:05, 21 мая 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30529698 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-22 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Griffith Hughes]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The Reverend '''Griffith Hughes''' (1707 – c.1758), FRS, was a Welsh naturalist, clergyman, and author. Hughes wrote The Natural History of Barbados, which included the first description of the grapefruit (also known as "The Forbidden Fruit"). His work was praised by Linnaeus, but it has also been considered a "scientific fraud". <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:32, 25 мая 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30529698 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-23 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Umuganda]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Umuganda"Rwandan community work".jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Umuganda''' is a national holiday in Rwanda taking place on the last Saturday of every month for mandatory nationwide community service from 08:00 to 11:00. Participation in Umuganda is required by law; failure to participate can result in a fine. The program was most recently re-established under President Paul Kagame in 2009, having resulted in a notable improvement in the cleanliness of Rwanda. Also, there are other informal Umuganda day activities that occur in the middle of the month. These activities are initiated by either society or the government. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 04:55, 1 чэрвеня 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30529698 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-24 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Juryeonggu]]'''<br /> <small>''([[:kr:주령구]])&#32;([[:ja:酒令具]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:주령구의 발굴 당시 사진.png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''Juryeonggu''' (주령구?, 酒令具?, JuryeongguLR, ChuryŏngguMR) è un dado a 14 facce, risalente al periodo del Silla unificato (668-935 d.C.), ritrovato nel 1975 dopo alcuni scavi occorsi presso il Donggung e lo stagno Wolji di Gyeongju, in Corea del Sud. Le facce del dado mostravano inscrizioni recanti varie penalità o sfide, legate ad un gioco di bevute, dimostrando l'importanza dell'alcool e la raffinatezza con cui la sua assunzione veniva celebrata. L'artefatto originale è andato perduto, incendiato in un maldestro tentativo di preservazione: oggi ne esistono delle repliche, disponibili anche commercialmente. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 04:20, 8 чэрвеня 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30622359 --> 78xr512ky6f4v59o8ftgya925kvfv1l 0 781343 5152203 4922640 2026-06-07T14:21:13Z DobryBrat 5701 удакладненне 5152203 wikitext text/x-wiki {{Узброены канфлікт |канфлікт = Аперацыя «Фрыда» |частка = [[Другая сусветная вайна]], [[Вялікая Айчынная вайна]] |выява = |подпіс = |дата = лістапад 1942 |месца = [[Барысаўскі раён|Барысаўскі]], [[Бярэзінскі раён|Бярэзінскі раён]], [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкі]] і [[Чэрвеньскі раён|Чэрвеньскі]] раёны |прычына = Прысутнасць узброеных савецкіх партызанскіх падраздзяленняў у тыле [[Група армій «Цэнтр»|групы армій «Цэнтр»]] |статус = аперацыя завершана |вынік = |наступствы = |змены = |праціўнік1 = '''{{Сцягафікацыя|Трэці Рэйх}}''': * 8-ы і 10-ы палкі 1-й матарызаванай брыгады СС * асобы батальён СС Дырлевангера * спецыяльныя каманды паліцыі бяспекі і СД * жандармерыя * падтрымка танкаў і артылерыі |праціўнік2 = '''{{Сцягафікацыя|СССР}}''': * [[Партызанская брыгада «Разгром»]] * [[Партызанская брыгада «За Савецкую Беларусь» (І. І. Уласаў, С. Ц. Конанаў, А. М. Базылевіч)|Партызанская брыгада «За Савецкую Беларусь»]] * [[Партызанская брыгада імя М. А. Шчорса (М. Л. Дзербан, В. К. Дзяруга)|Партызанская брыгада імя Шчорса]] |камандзір1 = |камандзір2 = |сілы1 = |сілы2 = |страты1 = |страты2 = |агульныя страты = |вікісховішча = }} '''Аперацыя «Фрыда»''' ({{lang-de|Frida}}) — кодавая назва карнай аперацыі нямецкіх войск супраць [[Партызанская брыгада «Разгром»|партызанскай брыгады «Разгром»]], [[Партызанская брыгада «За Савецкую Беларусь» (І. І. Уласаў, С. Ц. Конанаў, А. М. Базылевіч)|партызанскай брыгады «За Савецкую Беларусь»]], [[Партызанская брыгада імя М. А. Шчорса (М. Л. Дзербан, В. К. Дзяруга)|партызанская брыгада імя Шчорса]] і мясцовага насельніцтва ў [[Барысаўскі раён|Барысаўскім]], [[Бярэзінскі раён|Бярэзінскім]], [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкім]] і [[Чэрвеньскі раён|Чэрвеньскім]] раёнах у лістападзе 1942 года, састаўная частка агульнага плана нямецкага камандавання па ліквідацыі [[Савецкі партызанскі рух у Беларусі (1941—1944)|партызанскага руху]] на тэрыторыі [[Генеральная акруга Беларусь|генеральнай акругі «Беларусь»]] улетку і ўвосень 1942 года. == Ход аперацыі == Аперацыя праводзілася сіламі 8-га і 10-га палкоў 1-й матарызаванай брыгады СС, асобага батальёна СС Дырлевангера, спецыяльных каманд паліцыі бяспекі і СД, жандармерыі пры падтрымцы танкаў і артылерыі. Карнікі, што наступалі з [[Барысаў|Барысава]], [[Смалявічы|Смалявіч]], [[Чэрвень (горад)|Чэрвеня]] і [[Беразіно]], імкнуліся акружыць партызан у раёне азёр Чырвонае, Рыбачнае, [[Пясочнае (возера)|Пясочнае]] і знішчыць іх. Пасля бою каля вёскі [[Раваніцкая Слабада|Слабада]] партызанскія брыгады пад кіраўнцтвам [[Мінскі падпольны міжрайкам КП(б)Б|Мінскага падпольнага міжрайкама КП(б)Б]] зрабілі баявы манеўр і выйшлі з акружэння. У час карнай аперацыі карнікі загубілі 136 мясцовых жыхароў, захапілі 1280 т збожжа, 630 галоў жывёлы, разрабавалі вёскі [[Бортнікі]], [[Забалоцце (Курганскі сельсавет)|Забалоцце]], [[Замосце (Смалявіцкі раён)|Замосце]], [[Кляннік]], [[Старынка (Смалявіцкі раён)|Старынка]], [[Стрыева]], [[Туры (Смалявіцкі раён)|Туры]] (Смалявіцкі раён), [[Дубнікі (Чэрвеньскі раён)|Дубнікі]] (Чэрвеньскі раён), [[Пасека (Барысаўскі раён)|Пасека]] (Барысаўскі раён) і іншыя, 1600 жыхароў гэтых вёсак адправілі на прымусовыя работы ў спецыяльны лагер у Смалявічах. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне|Фрыда|608|Лазебнікаў, В. С., Пасэ, У. С.}} [[Катэгорыя:Карныя аперацыі нямецкага войска]] [[Катэгорыя:Бітвы Вялікай Айчыннай вайны ў Беларусі]] [[Катэгорыя:Лістапад 1942 года]] [[Катэгорыя:Гісторыя Барысаўскага раёна]] [[Катэгорыя:Гісторыя Бярэзінскага раёна]] [[Катэгорыя:Гісторыя Смалявіцкага раёна]] [[Катэгорыя:Гісторыя Чэрвеньскага раёна]] d2qi1b8l9g4cetfwbw3hsgbazxoh5mk 0 781568 5152434 5117856 2026-06-08T05:28:16Z DzBar 156353 +[[Катэгорыя:Nintendo Switch]]; +[[Катэгорыя:З’явіліся ў 2019 годзе]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5152434 wikitext text/x-wiki {{Гл. таксама|Nintendo Switch}}{{Гульнявая сістэма|Image=Nintendo Switch Lite Grey - 01.jpg|logo=[[Файл:Nintendo Switch Lite logo.svg]]}}{{Nihongo|'''Nintendo Switch Lite'''|ニンテンドースイッチ ライト|Нінтэндоː Суіці Райто}} — {{Не перакладзена 5|Партатыўная гульнявая сістэма|партатыўная гульнявая кансоль|ru|Портативная игровая система}}, распрацаваная японскай кампаніяй «[[Nintendo]]». Прадстаўляе сабой аблегчаную версію кансолі «[[Nintendo Switch]]». Упершыню была анансавана 10 ліпеня [[2019 год у гісторыі камп’ютарных гульняў|2019 года]]<ref>{{Cite web|url=https://www.nintendolife.com/news/2019/07/nintendo_switch_lite_officially_revealed_launches_this_september|title=Nintendo Switch Lite Officially Revealed, Launches This September|lang=en-GB|first=Nintendo|last=Life|website=Nintendo Life|date=2019-07-10|access-date=2024-07-27|archive-date=2024-07-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20240727235134/https://www.nintendolife.com/news/2019/07/nintendo_switch_lite_officially_revealed_launches_this_september|url-status=live}}</ref>. Галоўнае адрозненне гэтай кансолі ад «Nintendo Switch» — адсутнасць здымных {{Не перакладзена 5|Гульнявы кантролер|кантролераў|ru|Игровой контроллер}} {{Не перакладзена 5|Joy-Con|Joy-Con|ru|Joy-Con}} і дак-станцыі, а таксама HD-вібрацыі. На старце продажаў было даступна 5 раскаляровак: шэры, бірузовы, жоўты, каралавы (светла-ружовы)<ref>{{Cite web|url=https://www.igromania.ru/news/90804/Nintendo_Switch_Lite_okrasyat_v_korallovyy.html/|title=Nintendo Switch Lite окрасят в коралловый — Игромания|lang=ru|website=Igromania.ru|access-date=2024-07-27|archive-date=2024-07-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240728114359/https://www.igromania.ru/news/90804/Nintendo_Switch_Lite_okrasyat_v_korallovyy.html|url-status=live}}</ref> і сіні, а таксама адмысловая серыя «Zacian and Zamazenta» шэрага колера з сінімі і чырвонымі {{Не перакладзена 5|Кнопка (тэхніка)|кнопкамі|ru|Кнопка (техника)}} і {{Не перакладзена 5|Джойсцік|джойсцікамі|ru|Джойстик}}, выпушчаная да старту продажаў «{{Не перакладзена 5|Pokémon Sword і Shield|Pokémon Sword і Shield|ru|Pokémon Sword и Shield}}», і версія «Dialga and Palkia», выпушчаная да старту продажаў «Pokémon Legends: Arceus». == Гісторыя == Па дадзеных {{Не перакладзена 5|The Wall Street Journal|The Wall Street Journal|ru|The Wall Street Journal}}, мэтай «Nintendo» пры выпуску «Switch Lite» было вытворчасць прылады коштам менш за $200, прызначанага для казуальных геймераў. Каб дамагчыся гэтага, «Nintendo» дамовілася аб зніжэнні коштаў са сваімі пастаўшчыкамі кампанентаў. Акрамя таго, часопіс заявіў, што «Nintendo» прыцягнула «{{Не перакладзена 5|Murata Manufacturing|Murata Manufacturing|ru|Murata Manufacturing}}» у якасці пастаўшчыка акумулятараў у дадатак да [[TDK]], каб знізіць выдаткі і выклікаць канкурэнцыю паміж двума кампаніямі<ref>{{Cite web|url=https://www.wsj.com/articles/nintendo-seeks-to-sustain-switch-sales-with-stripped-down-console-11568975330|title=Nintendo Seeks to Sustain Switch Sales With Stripped-Down Console|lang=en|publisher=WSJ|access-date=2024-07-27|archive-date=2019-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190921214420/https://www.wsj.com/articles/nintendo-seeks-to-sustain-switch-sales-with-stripped-down-console-11568975330|url-status=live}}</ref>. == Адрозненні ад «Nintendo Switch» == Кансоль мае меншую дыяганаль экрана, якая складае 5,5 цаляў (14 см). На левым інтэграваным {{Не перакладзена 5|Joy-Con|Joy-Con|ru|Joy-Con}} прысутнічае D-Pad, наўзамен падзеленым кнопак кіравання «старэйшай» мадэлі<ref>{{Cite web|url=https://www.polygon.com/2019/7/10/20688792/nintendo-switch-lite-d-pad|title=Rejoice! The Switch Lite has a proper D-pad|lang=en-US|first=Russ|last=Frushtick|website=Polygon|date=2019-07-10|access-date=2024-07-27}}</ref>. Маючы меншую батарэю ({{Num|3570|мА·г}} у параўнанні з {{Num|4310|мА·г}}), «Nintendo Switch Lite» выкарыстоўвае больш энергаэфектыўны 16-і нанаметровы працэсар «Tegra X1+», які дазваляе падоўжыць час працы кансолі з 2,5—6,5 гадзін да 3—7 гадзін на адным зарадзе батарэі<ref name="автоссылка1">{{Cite web|url=https://www.nintendo.com/us/switch/tech-specs/|title=Technical Specs - Nintendo Switch™ - System hardware, console specs - Nintendo - Official Site|lang=en-US|website=www.nintendo.com|access-date=2024-07-27|archive-date=2024-07-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240728080031/https://www.nintendo.com/us/switch/tech-specs/|url-status=live}}</ref>. Сістэма не падтрымлівае выкарыстанне дак-станцыі і вывад малюнка на знешнія маніторы. Гульцы, якія паспрабуюць набыць гульні, якія патрабуюць тэлевізійнага або настольнага рэжыму, праз «eShop», будуць апавешчаныя аб несумяшчальнасці. Аднак сістэма падтрымлівае падключэнне знешніх кантролераў. Некаторыя гульні, такія як «{{Не перакладзена 5|1-2-Switch|1-2-Switch|ru|1-2-Switch}}», патрабуюць выкарыстання знешніх кантролераў Joy-Con. Пэўныя кантралёры, такія як кантралёры «GameCube» працуюць з сістэмай, але патрабуюць дадатковых адаптараў, так як звычайны адаптар «GameCube» для «Switch» выкарыстоўвае парты USB на поўнапамернай дак-станцыі «Switch». На думку Джайны Грэй з часопіса «{{Не перакладзена 5|Wired|Wired|ru|Wired}}», адсутнасць здымных кантролераў надае вялікую надзейнасць і трываласць канструкцыі<ref>{{Cite web|url=https://www.wired.com/review/nintendo-switch-lite/|title=The Switch Lite Is the Handheld Switch I've Always Hoped For|lang=en-US|first=Jaina|last=Grey|website={{Не перакладзена 5|Wired|Wired|ru|Wired}}|date=2019-09-25|access-date=2024-07-27|archive-date=2024-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20240705090004/https://www.wired.com/review/nintendo-switch-lite/|url-status=live}}</ref>. == Старт продажаў == Продажы кансолі стартавалі 20 верасня 2019 года. На той момант у [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] яна каштавала 199 [[Долар ЗША|долараў]] (ў [[Расія|Расіі]] ў большасці крам стартавая цана была на ўзроўні {{Num|16499|[[Расійскі рубель|рублёў]]}}) без уліку падаткаў. == Заўвагі == {{Reflist}} {{Вонкавыя спасылкі}} {{Nintendo}} [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Артыкулы з вікі-разметкай у малюнку карткі]] [[Катэгорыя:Nintendo]] [[Катэгорыя:Nintendo Switch]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 2019 годзе]] r6ry319fy55o2ubqqqmz5a3nnw461hg 0 785322 5152223 5028953 2026-06-07T14:51:54Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152223 wikitext text/x-wiki {{Нацыянальны чэмпіянат |лагатып = |памер = |подпіс = |час = 26-27 красавіка 2014 |назва = |удзельнікаў = |гарады = |стадыёны = спартовы цэнтр «Перліна» г. Маларыта |чэмпіён = [[ГК БНТУ-БелАЗ|«БНТУ-БелАЗ»]] |разоў = 15 |2 месца = [[ГК Гараднічанка|Гараднічанка]] |3 месца = [[Вікторыя-Бярэсце]] |дублёры = |гульняў = |галоў = |гледачоў = |бамбардзір = [[Анастасія Святлова]] |бгалоў = 17 |лепшы = |папярэдні сезон = [[Кубак Беларусі па гандболе сярод жанчын 2013|2013]] |наступны сезон = [[Кубак Беларусі па гандболе сярод жанчын 2015|2015]] }} '''Кубак Беларусі па гандболе сярод жанчын 2014''' — 17-ы розыгрыш [[Кубак Беларусі па гандболе сярод жанчын|кубка Беларусі па гандболе сярод жанчын]]. Фінал чатырох адбыўся ў [[Маларыта|Маларыце]] ў красавіку 2014 года. Перамогу атрымаў клуб «[[ГК БНТУ-БелАЗ|БНТУ-БелАЗ]]». == Першы этап == {| class="wikitable" |- !width="100"|Дата!!width="150"|Месца!!width="200"|Каманда 1!!width="150"|Лік!!width="200"|Каманда 2 |- |align=center| || ||bgcolor="#bbeebb"|'''[[Вікторыя-Бярэсце]]'''||align=center|'''31:23 і 33:25'''|| [[ГК Бярэзіна Бабруйск|Бярэзіна]] |- |align=center| || ||bgcolor="#bbeebb"|'''[[ЖГК Аркатрон Мінск|Аркатрон]]'''||align=center|'''26:25 і 33:33'''||[[ЖГК Гомель|Гомель]] |} == Паўфіналы == {| class="wikitable" |- !width="100"|Дата!!width="150"|Месца!!width="200"|Каманда 1!!width="150"|Лік!!width="200"|Каманда 2 |- |align=center|26.04|| align=center|Маларыта||bgcolor="#bbeebb"|'''[[ГК Гараднічанка|Гараднічанка]]''' ||align=center|'''35:27(17:14)''' ||[[ЖГК Аркатрон Мінск|Аркатрон]] |- |align=center|26.04|| align=center|Маларыта||bgcolor="#bbeebb"|'''[[ГК БНТУ-БелАЗ|БНТУ-БелАЗ]]''' ||align=center|'''35:24(16:11)''' || [[Вікторыя-Бярэсце]] |} == Матч за 3-е месца == {| class="wikitable" |- !width="100"|Дата!!width="150"|Месца!!width="200"|Каманда 1!!width="150"|Лік!!width="200"|Каманда 2 |- |align=center|27.04|| align=center|Маларыта|| bgcolor="#bbeebb"|'''[[Вікторыя-Бярэсце]]'''||align=center|'''30:28(16:15)''' || [[ЖГК Аркатрон Мінск|Аркатрон]] |} == Фінал == {| class="wikitable" |- !width="100"|Дата!!width="150"|Месца!!width="200"|Каманда 1!!width="150"|Лік!!width="200"|Каманда 2 |- |align=center|27.04|| align=center|Маларыта||align=right bgcolor="#bbeebb"|'''[[ГК БНТУ-БелАЗ|БНТУ-БелАЗ]]''' ||align=center|'''25:29 (13:9)''' ||[[ГК Гараднічанка|Гараднічанка]] |} == Найлепшыя гульцы == * левая крайняя — [[Наталля Сяргееўна Коціна|Наталля Коціна]] ([[ГК Гараднічанка|Гараднічанка]]) * правая крайняя — [[Дар’я Грабова]] ([[ГК БНТУ-БелАЗ|БНТУ-БелАЗ]]) * лінейная — [[Ірына Уладзіміраўна Трызна|Ірына Трызна]] ([[ Вікторыя-Бярэсце]]) * левая паўсярэдняя — [[Юлія Булава]] ([[ГК Гараднічанка|Гараднічанка]]) * правая паўсярэдняя — [[Кацярына Канстанцінаўна Сіліцкая|Кацярына Сіліцкая]] ([[ГК БНТУ-БелАЗ|БНТУ-БелАЗ]]) * разыгрываючая — [[Ганна Сцяпанава]] ([[ЖГК Аркатрон Мінск|Аркатрон]]) Найлепшым бамбардзірам стала [[Анастасія Святлова]]. == Зноскі == {{reflist}} == Спасылкі == * [https://pressball.by/blog/pressball/86371/ Кубок Беларуси. Не лыком шита Малорита] * [https://by.tribuna.com/blogs/berestye/2807591/ История Чемпионата Беларуси по гандболу среди женщин из собрания Геогрия Дорбуашвили]{{Недаступная спасылка}} * [https://handball.by/istoriya-kubka-belarusi/ Обладатели Кубка Республики Беларусь среди женских команд в хронологической последовательности:] * [https://bntubelaz.by/index.php?option=com_content&view=article&id=557:2014-04-27-05-55-43&catid=17:2009-05-14-19-05-03&Itemid=1 Малорита. Финал Кубка Беларуси.] {{Гандбол у Беларусі}} [[Катэгорыя:2014 год у гандболе]] [[Катэгорыя:2014 год у Маларыце]] [[Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2014 годзе]] [[Катэгорыя:Кубак Беларусі па гандболе сярод жанчын|2014]] [[Катэгорыя:Спорт у Маларыце]] pxeyqky06y94ub6p8o5aehyf2705dos 0 786460 5152528 5008990 2026-06-08T09:19:38Z DzBar 156353 дададзена [[Катэгорыя:Імажынізм]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5152528 wikitext text/x-wiki [[Файл:Имажинисты (1919).jpg|thumb|250px|Імажыністы. Сядзяць [[Вадзім Габрыелевіч Шаршаневіч|Вадзім Шаршаневіч]], [[Сяргей Аляксандравіч Ясенін|Сяргей Ясенін]], стаяць — Фані Шарышэўская, [[Анатоль Барысавіч Марыенгоф|Анатоль Марыенгоф]] і [[Іван Васільевіч Грузінаў|Іван Грузінаў]]. 1919]] '''Імажынізм''' — плынь у рускай паэзіі 1920-х, якую прадстаўляла аб’яднанне «Імажыністы» (тэарэтыкі [[Вадзім Габрыелевіч Шаршаневіч|Вадзім Шаршаневіч]] і [[Анатоль Барысавіч Марыенгоф|Анатоль Марыенгоф]], [[Паэт|паэты]] [[Сяргей Аляксандравіч Ясенін|Сяргей Ясенін]], Іван Грузінаў, [[Рурык Іўнеў]], Аляксандр Кусікаў, [[мастак]]і Барыс Эрдман, Георгі Якулаў). Асноўнымі іхнімі сродкамі былі [[метафара]], эпатаж і анархічныя матывы. Імажыністы апублікавалі дэкларацыю (1919), мелі сваё [[выдавецтва]] «Імажыністы» (выпусціла больш за 20 кніг) і [[часопіс]] «Гостиница для путешествующих в прекрасном» (1922—1924, № 1-4). == Паэтыка імажынізму == Імажыністы развівалі эстэтычныя прынцыпы [[Вялікабрытанія|англійскіх]] паэтаў-імажыністаў, сярод якіх — адмаўленне [[Акадэмізм|акадэмізму]] і рытарычнасці, арыентацыя на творчую інтуіцыю і парадаксальную вобразнасць. Спалучалі іх з традыцыямі расійскай мастацкай культуры, да якіх адносяцца рытмічная і вобразная разнастайнасць [[фальклор]]у, [[вольны верш]], элементы [[сімвалізм]]у, пераўтварэнне адных і адмаўленне другіх рыс паэтыкі [[футурызм]]у. Сцвярджалі аўтаномнасць паэтычнай мовы, самакаштоўнасць вобразнасці, метафарыстыкі і [[Рытміка (літаратура)|рытмікі]], схіляючыся часам да «чыстага мастацтва». == Уплыў на беларускую паэзію == Імажынізм паўплываў на маладую [[беларуская літаратура|беларускую паэзію]] і часткова крытыку 1920-х г. ([[мадэрнізм|мадэрнісцкія]] тэндэнцыі ў «[[Літаратурнае аб'яднанне Маладняк|Маладняку]]», «кантрастная вобразнасць» у дэкларацыі «[[Літаратурнае аб'яднанне Узвышша|Узвышша]]», «жывапісанне словам» у [[паэзія|паэзіі]] і [[проза|прозе]], акцэнт на «асацыятыўную рытміку вобразаў»). Асобныя рысы [[паэтыка|паэтыкі]] імажынізму прыкметныя ў ранняй творчасці [[Язэп Пушча|Язэпа Пушчы]], [[Тодар Кляшторны|Тодара Кляшторнага]], прозе [[Адам Бабарэка|Адама Бабарэкі]] і іншых [[Літаратурнае аб'яднанне Маладняк|маладнякоўцаў]]. == Літаратура == * {{крыніцы/БЭ|7|Імажынізм|[[У. М. Конан]]}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Паэзія]] [[Катэгорыя:Паэтычныя жанры]] [[Катэгорыя:Імажынізм]] icjmkwxqeqcxn1hg5zyswdo9z4tfrah 0 788110 5152384 5009832 2026-06-07T21:17:02Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152384 wikitext text/x-wiki {{Дзяржаўны дзеяч | імя = Данііл Іванавіч Кюцінен | арыгінал імя = {{lang-fi|Daniel Ivaninpoika Kytönen}} | дата нараджэння = 1883 | месца нараджэння = {{МесцаНараджэння|Расійская Імперыя|ў Расійскай Імперыі}} | месца смерці = {{Месца смерці|Ленінград}}, [[СССР]] | дата смерці = 03.02.1942 | выява = Daniel Ivaninpoika Kytönen.jpg | прафесія = [[Пекар]] }} '''Даніі́л Іва́навіч Кю́цінен''' ({{lang-fi|Daniel Ivaninpoika Kytönen}}; [[1883 год|1883]], [[Расійская імперыя]]<!-- Месца нараджэння дакладна не пазначана ў большасці крыніц, у адной паказаны Санкт-Пецярбург --> — [[3 лютага]] [[1942 год|1942]], [[Ленінград]], [[СССР]]) — пекар з Ленінграда, фін па нацыянальнасці<ref name="GalPamVov">{{cite web |url=https://www.moypolk.ru/soldiers/kyutinen-daniil-ivanovich |title=Кюцінен Данііл Іванавіч - Галерэя памяці ўдзельнікаў ВАВ |website=moypolk.ru |accessdate=2025-05-08 |url-status=dead }}</ref><ref name="Inkeri">{{cite web |url=https://inkeri.ru/virt/p10207 |title=КЮЦІНЕН Данііл (1883-1942) - блакадны пекар — выдатныя людзі Інгерманландыі |website=Инкери |accessdate=2025-05-08}}</ref>. Вядомы тым, што, працуючы на хлебазаводзе падчас [[Блакада Ленінграда|блакады Ленінграда]], памёр ад знясілення прама на працоўным месцы, не дазволіўшы сабе з'есці ні грама выпекаемага ім хлеба<ref name="RadioVera">{{cite web |url=https://radiovera.ru/daniil-kyutinen.html |title=Данііл Кюцінен |website=Радио ВЕРА |date=2025-04-24 |accessdate=2025-05-08 |url-status=dead }}</ref><ref name="PikabuGerBKL">{{cite web |url=https://pikabu.ru/story/nashi_geroi_pekar_blokadnogo_leningrada_daniil_ivanovich_kyutinen_9909232 |title=Нашы героі. Пекар блакаднага Ленінграда Данііл Іванавіч Кюцінен |website=Пикабу |date=2024-02-05 |accessdate=2025-05-08}}</ref>. == Біяграфія == Нарадзіўся ў 1883 годзе<ref name="GalPamVov" /><ref name="Inkeri" /> (па некаторых даных, у Санкт-Пецярбургу, у сям'і рускіх фінаў<ref name="PikabuGerBKL" />). Пражываў у Ленінградзе на Вялікаохцінскім праспекце, дом 68<ref name="StihiKabalin">{{cite web |url=https://stih.ru/2018/12/14/9698 |title=Подзвіг блакаднага пекара (Яўген Кабалін) |website=Стихи.ру |date=2018-12-14 |accessdate=2025-05-08 |url-status=dead }}</ref><ref name="DomPoeta">{{cite web |url=https://www.dompisatelya.ru/podvig-blokadnogo-pekarya-fregatten-capitaen-fregatt/ |title=Подзвіг блакаднага пекара |website=Дом Поэта |date=2025-01-17 |accessdate=2025-05-08 |url-status=dead }}</ref>. Усё жыццё прапрацаваў пекарам<ref name="StihiKabalin" /><ref name="DomPoeta" />. У гады блакады Ленінграда Данііл Кюцінен працаваў на хлебазаводзе (па шэрагу сведчанняў, на Левашоўскім хлебазаводзе<ref name="RadioVera" /><ref name="VKLevash">{{cite web |url=https://vk.com/wall-50222960_195720 |title=Падчас блакады ў Ленінградзе, на Левашоўскім хлебазаводзе... |website=ВКонтакте |date=2024-02-03 |accessdate=2025-05-08}}</ref><ref name="StihiKabalin" />), выпякаючы хлеб для жыхароў абложанага горада. Умовы працы былі вельмі цяжкімі: у цэхах зімой стаяў мароз, і, каб цеста паднялося, пекары палілі вогнішчы прама ў памяшканнях і абгортвалі цеста ватоўкамі<ref name="GalPamVov" /><ref name="VKContactBio">{{cite web |url=https://vk.com/wall-191589638_107823 |title=Кюцінен Данііл Іванавіч, 1883 года нараджэння, жыхар Ленінграда... |website=ВКонтакте |date=2025-01-22 |accessdate=2025-05-08}}</ref>. Нягледзячы на тое, што Фінляндыя была саюзнікам нацысцкай Германіі, Кюцінену, этнічнаму фіну, была даверана вытворчасць хлеба<ref name="GalPamVov" />. [[3 лютага]] [[1942 год]]а ва ўзросце 59 гадоў Данііл Кюцінен памёр ад [[Аліментарная дыстрафія|дыстрафіі]] (голаду) на сваім працоўным месцы, каля печы<ref name="GalPamVov" /><ref name="RadioVera" /><ref name="Inkeri" />. У пасведчанні аб смерці, выдадзеным 4 лютага 1942 года, прычынай гібелі пазначана дыстрафія<ref name="GalPamVov" /><ref name="BessmPolkUkr">{{cite web |url=https://polk.com.ua/istoriya-daniila-ivanovicha-kyutinena/ |title=Гісторыя Данііла Іванавіча Кюцінена |website=Бессмертный полк Украины |date=2020-02-03 |accessdate=2025-05-08 |url-status=dead }}</ref>. Ён не дазволіў сабе з'есці ні грама выпекаемага ім хлеба, каб захаваць уласнае жыццё<ref name="GalPamVov" /><ref name="Inkeri" /><ref name="PikabuPost">{{cite web |url=https://pikabu.ru/story/kyutinen_daniil_ivanovich__pekar_blokadnogo_leningrada_umershiy_ot_istoshcheniya_3_fevralya_1942_g_v_vozraste_59_let_pryamo_na_rabote_3086122 |title=Кюцінен Данііл Іванавіч - пекар блакаднага Ленінграда, які памёр ад знясілення 3 лютага 1942 г. ва ўзросце 59 гадоў прама на працы. |website=Пикабу |date=2015-02-16 |accessdate=2025-05-08}}</ref>. Імя Данііла Кюцінена ўнесена ў [[Кніга Памяці блакаднага Ленінграда|Кнігу памяці блакады Ленінграда]]<ref name="GalPamVov" /><ref name="Inkeri" />. Паводле адных даных, пахаваны на [[Шувалаўскія могілкі|Шувалаўскіх могілках]]<ref name="GalPamVov" /><ref name="Inkeri" /><ref name="PikabuGerBKL" />. Паводле іншых звестак, у прыватнасці, пазначаных у Кнізе Памяці (том 17), месцам пахавання з'яўляюцца [[Піскароўскія мемарыяльныя могілкі|Піскароўскія могілкі]] (брацкая магіла)<ref name="StihiKabalin" /><ref name="DomPoeta" /><ref name="BlokKnihStihi">{{cite web |url=https://blog.chelreglib.ru/kri/2025/01/25/blokadnyy-hleb-stihotvoreniya/ |title=Блакадны хлеб: Вершы |website=ВО!круг книг |date=2025-01-25 |accessdate=2025-05-08 |url-status=dead }}</ref>. Запіс у Кнізе памяці паказвае: «Кюцінен Данііл Іванавіч, 1883 г.н. Месца пражывання: Вялікаохцінскі пр., д. 68. Дата смерці: люты 1942. Месца пахавання: Піскароўскія могілкі. (Блакада, т. 17)»<ref name="StihiKabalin" /><ref name="DomPoeta" />. == Подзвіг і памяць == Учынак Данііла Кюцінена расцэньваецца як праява высокага [[Гераізм|гераізму]], сілы духу і самаахвярнасці. Яго гісторыя стала адным з сімвалаў трагедыі і мужнасці ленінградцаў у гады блакады<ref name="NesknayaIst">{{cite web |url=https://dzen.ru/a/Y45Y0L8k8C9eE_wS |title=«Не з’еў ні кавалачка хлеба і памёр ад поўнага знясілення». Гісторыя адважнага пекара блакаднага Ленінграда, які захаваў жыццё тысячам людзей |website=Дзен |date=2022-12-05 |accessdate=2025-05-08}}</ref>. Пра яго згадваецца, напрыклад, у кнізе «Азбука блакаднага Ленінграда» Яўгена Лукіна. У публікацыях і грамадскіх абмеркаваннях уздымалася пытанне аб адсутнасці ў Санкт-Пецярбургу мемарыяльнай дошкі ў гонар Данііла Кюцінена. == Гл. таксама == * [[Блакада Ленінграда]] * [[Блакадны хлеб]] * [[Піскароўскія мемарыяльныя могілкі]] * [[Шувалаўскія могілкі]] == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Спасылкі == * [https://radiovera.ru/daniil-kyutinen.html Данііл Кюцінен. Радыё ВЕРА]{{Недаступная спасылка}} * [https://www.moypolk.ru/soldiers/kyutinen-daniil-ivanovich Кюцінен Данііл Іванавіч. Бессмяротны полк]{{Недаступная спасылка}} * [https://inkeri.ru/virt/p10207 КЮЦІНЕН Данііл (1883—1942) — блакадны пекар. Выдатныя людзі Інгерманландыі] {{Знешнія спасылкі}} {{ізаляваны артыкул|date=2025-05-18}} [[Катэгорыя:Ахвяры блакады Ленінграда]] [[Катэгорыя:Пекары]] [[Катэгорыя:Пахаваныя на Шувалаўскіх могілках]] [[Катэгорыя:Пахаваныя на Піскароўскіх могілках]] [[Катэгорыя:Фіны ў Расіі]] 11lsrdi3mispcptg7e35ee9eu6xd7ug 0 788146 5152303 5000001 2026-06-07T18:34:31Z DenisBorum 139498 вычытка 5152303 wikitext text/x-wiki '''Чэмпіянат Азербайджана па шахматах''' — штогадовае [[Шахматы|шахматнае]] спаборніцтва, якое ладзіцца Міністэрствам моладзі і спорту Азербайджана супольна з [[Азербайджанская федэрацыя шахмат|Федэрацыяй шахмат краіны]]. == Агульныя звесткі == Праводзіцца штогод з 1927 года. Афіцыйны статус спаборніцтва атрымала ў 1934 годзе<ref name=":0">Шахматный словарь / гл. ред. Л. Я. Абрамов; сост. Г. М. Гейлер. — <abbr>М.</abbr>: Физкультура и спорт, 1964. — С. 39—40. {{ru icon}}</ref><ref>Шахматы: энциклопедический словарь / гл. ред. [[Анатоль Яўгенавіч Карпаў|А. Е. Карпов]]. — М.: Советская энциклопедия, 1990. — С. 10. — 621 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-85270-005-3. {{ru icon}}</ref>. Жаночыя чэмпіянаты праводзяцца з 1936 года, афіцыйна — з 1957 года<ref name=":0" />. Праводзяцца таксама чэмпіянаты Азербайджана па рапіду і бліцы. == Рэгламент == На 2025 год дзейнічае наступны рэгламент. Да чэмпіянату дапушчаюцца шахматысты, якія адпавядаюць наступным патрабаванням: # Члены зборнай Азербайджана па шахматах (5 месцаў) # Паўфіналісты чэмпіянату Азербайджана па шахматах # Шахматысты з самым высокім рэйтынгам [[Міжнародная шахматная федэрацыя|ФІДЭ]] на снежань 2024 года (14 месцаў) # Шахматысты, якія паказалі самыя высокія вынікі (5 месцаў) Адбор удзельнікаў праводзіцца прыярытэтна ад першага крытэрыю да чацвёртага. Чэмпіянат праводзіцца па «алімпійскай сістэме» (playoff – той, хто прайграў выбывае). Чэмпіянат складаецца з 5 тураў і праходзіць па правілах ФІДЭ. Кожны тур складаецца з двух класічных партый (белымі і чорнымі) і ў выпадку роўнага рахунку — [[тай-брэйк]]а. Чэмпіянат пачынаецца са стадыі 1/16 фіналу. Дзеючы чэмпіён Азербайджана па шахматах і 5 шахматыстаў з самым высокім рэйтынгам пачынаюць чэмпіянат са стадыі 1/8 фіналу. На стадыі 1/8 фіналу яны дадаюцца да шахматыстаў, якія прайшлі стадыю 1/16 фіналу. Тур праводзіцца за тры дні. У першы дзень — першая гульня, у другі — другая. У трэці — тай-брэйк. Падчас партый на 40 хадоў адводзіцца 90 хвілін. Пасля 40-га ходу чорных на партыю даецца 30 хвілін. Нічыя не дазваляецца да 30-га ходу чорных, акрамя трохразовага паўтарэння пазіцыі ці [[пат]]а. На тай-брэйку гуляюць 2 партыі ў [[рапід шахматы|рапідзе]]. Час партыі — 25 хвілін. Калі на тай-брэйку зафіксавана нічыя, гуляецца «армагедон». Белым даецца 15 хвілін, чорным 10 хвілін. Белым для праходу ў наступны этап залічваецца толькі перамога. У выпадку нічыёй або перамогі чорных, у наступны этап праходзіць гулец, які гуляў чорнымі. Чэмпіён Азербайджана становіцца членам [[Зборная Азербайджана па шахматах|зборнай Азербайджана па шахматах]]. Паўфіналісты атрымліваюць права прыняць удзел у [[Чэмпіянат Еўропы па шахматах|Чэмпіянаце Еўропы па шахматах]]. Апеляцыі прымаюцца на працягу адной гадзіны пасля заканчэння гульні. Апеляцыйны камітэт складаецца з 5 членаў (3 пастаянных члена, 2 рэзервовых). == Чэмпіянаты Азербайджанскай ССР == {| class="wikitable" |+ !№ !Год !Горад <br> правядзення !Пераможца !+ !- != !Вынік |- | |1927 | |Гурвіч | | | | |- | |1934 | |[[Селімханаў, Касум Ахмедавіч|Касум Селімханаў]] | | | | |- | |1936 | |[[Макагонаў, Міхаіл Андрэевіч|Міхаіл Макагонаў]] Жилакаў | | | | |- | |1947 | |[[Макагонаў, Уладзімір Андрэевіч|Уладзімір Макагонаў]] | | | | |- | |1948 | |[[Макагонаў, Уладзімір Андрэевіч|Уладзімір Макагонаў]] | | | | |- | |1949 | |[[Макагонаў, Уладзімір Андрэевіч|Уладзімір Макагонаў]] | | | | |- | |1950 | |[[Левітас, Барыс Ізраілевіч|Барыс Левітас]] | | | | |- | |1951 | |[[Макагонаў, Уладзімір Андрэевіч|Уладзімір Макагонаў]] | | | | |- | |1952 | |[[Макагонаў, Уладзімір Андрэевіч|Уладзімір Макагонаў]] | | | | |- | |1953 | |[[Зэйналы, Азэр Ханафі аглы|Азэр Зэйналы]]<ref>Пасля дадатковага матча з Жылаковым.</ref> | | | | |- | |1954 | |[[Халілбэйлі, Султан Агахаліл аглы|Султан Халілбэйлі]] | | | | |- | |1955 | |[[Лістэнгартэн, Леанід Барысавіч|Леанід Лістэнгартэн]] [[Топравер, Віктар|Віктар Топравер]]<ref>Падзялілі 2—3 месцы за выступоўцам па-за конкурсам Ю. Л. Авербахам.</ref> | | | | |- | |1956 | |[[Гульдзін, Леў Ісаевіч|Леў Гульдзін]]<ref>Заняў 2 месца за выступоўцам па-за конкурсам Л. С. Араніным]].</ref> | | | | |- | |1957 | |[[Жухавіцкі, Самуіл Маркавіч|Самуіл Жухавіцкі]] | | | | |- | |1958 | |[[Халілбэйлі, Султан Агахаліл аглы|Султан Халілбэйлі]] | | | | |- | |1959 | |[[Багіраў, Уладзімір Канстанцінавіч|Уладзімір Багіраў]] | | | | |- | |1960 | |[[Багіраў, Уладзімір Канстанцінавіч|Уладзімір Багіраў]] | | | | |- | |1961 | |[[Багіраў, Уладзімір Канстанцінавіч|Уладзімір Багіраў]] | | | | |} == Чэмпіянаты Азербайджана == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !№ ||Год ||Горад <br> правядзення||Пераможца ||+ || − ||= ||Вынік |- | |1992 |[[Баку]] |[[Гаджылі, Рауф Рафік аглы|Раўф Гаджылі]] | | | | |- | |1993 |[[Баку]] |[[Рахім Гасімаў]] | | | | |- | |1994 |[[Баку]] |[[Гаджылі, Рауф Рафік аглы|Раўф Гаджылі]] | | | | |- | |1995 |[[Баку]] |[[Азер Мірзоеў]] | | | | |- | |1996 |[[Баку]] |[[Сархан Гуліеў]] | | | | |- | |1997 |[[Баку]] |[[Айдын Гусейнаў]] | | | | |- | |1998 |[[Баку]] |[[Руфат Багіраў]] | | | | |- | |1999 |[[Баку]] |[[Магамед Зульфугарлы]] | | | | |- | |2000 |[[Баку]] |[[Азер Мірзоеў]] | | | | |- | |2001 |[[Баку]] |[[Шахрыяр Мамедзьяраў]] | | | | |- | |2002 |[[Баку]] |[[Шахрыяр Мамедзьяраў]] | | | | |- | |2003 |[[Баку]] |[[Раўф Мамедаў]] | | | | |- | |2004 |[[Баку]] |[[Раўф Мамедаў]] | | | | |- | |2006 |[[Баку]] |[[Раўф Мамедаў]] | | | | |- | |2007 |[[Баку]] |[[Эльмір Гусейнаў]] | | | | |- |63 ||2008 || align="center" |[[Баку]] || align="center" |[[Раўф Мамедаў]] ||5 ||0 ||4 ||7 из 9<ref>[https://theweekinchess.com/html/twic693.html#10 Інфармацыя]] на сайце ''The Week In Chess'' (№ 693) {{en icon}}</ref> |- |64 ||2009 || align="center" |[[Баку]] || align="center" |[[Бабаеў, Рэшад Ільяс аглы|Рэшад Бабаеў]] ||4 ||0 ||5 ||6½ из 9<ref>[https://theweekinchess.com/html/twic742.html#10 Інфармацыя]] на сайце ''The Week In Chess'' (№ 742) {{en icon}}</ref> |- |65 ||2010 || align="center" | [[Баку]]|| align="center" | [[Эльтадж Сафарлі]]|| || || || из |- |66 ||2011 || align="center" |[[Баку]] || align="center" |[[Ніджат Мамедаў]] ||5 ||0 ||6 ||8 из 11<ref>[https://theweekinchess.com/html/twic849.html#13 Інфармацыя]] на сайце ''The Week In Chess'' (№ 849) {{en icon}}</ref> |- |67 ||2012 || align="center" | [[Баку]]|| align="center" | [[Вугар Расулаў]]|| || || || из |- |68 ||2013 || align="center" | [[Баку]]|| align="center" |[[Мамедаў, Заур Фазахір аглы|Заур Мамедаў]] || || || ||7 из 9 <ref>{{Cite web |url=http://www.1news.az/news/stali-izvestny-prizery-chempionata-azerbaydzhana-po-shahmatam |title=Стали известны призеры чемпионата Азербайджана по шахматам |access-date=2018-12-07 |archive-date=2018-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181209123524/http://www.1news.az/news/stali-izvestny-prizery-chempionata-azerbaydzhana-po-shahmatam |lang=ru }}</ref> |- |69 ||2014 || align="center" | [[Баку]]|| align="center" | [[Ульві Баджарані]]|| || || || из |- |70 ||2015 || align="center" |[[Баку]] || align="center" |[[Раўф Мамедаў]] ||4 ||0 ||5 ||6½ из 9<ref>[https://theweekinchess.com/html/twic1054.html#11 Інфармацыя]] на сайце ''The Week In Chess'' (№ 1054) {{en icon}}</ref> |- |71 ||2016 || align="center" |[[Баку]] || align="center" |[[Эльтадж Сафарлі]] ||7 ||0 ||2 ||8 из 9<ref>[https://theweekinchess.com/html/twic1116.html#9 Інфармацыя]] на сайце ''The Week In Chess'' (№ 1116) {{en icon}}</ref> |- |72 ||2017 || align="center" |[[Баку]] || align="center" |[[Ніджат Абасаў]] ||6 ||0 ||3 ||7½ из 9<ref>[https://theweekinchess.com/html/twic1167.html#10 Інфармацыя]] на сайце ''The Week In Chess'' (№ 1167) {{en icon}}</ref> |- |73 ||2018 || align="center" |[[Баку]] || align="center" |[[Абдула Гадымбейлі]] || || || ||7 из 9<ref>[https://theweekinchess.com/html/twic1212.html#10 Інфармацыя]] на сайце ''The Week In Chess'' (№ 1212) {{en icon}}</ref> |- |74 |2019 |[[Баку]] |[[Магамед Мурадлы]] | | | | |- |75 |2020 |— |— |— |— |— |— |- |76 |2021 |[[Нахічэвань (горад)|Нахічэвань]] |[[Васіф Дурарбейлі]] | | | | |- |77 |2022 |[[Нахічэвань (горад)|Нахічэвань]] |[[Магамед Мурадлы]] | | | | |- |78 |2023 |[[Баку]] |[[Васіф Дурарбейлі]] | | | | |- |79 |2024 |[[Баку]] |[[Айдын Сулейманлы]]<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.azerisport.com/chess/20250131183854711.html|title=Неожиданное противостояние Мамедъярова и Раджабова. На кону 20 000 манатов|lang=ru|website=www.azerisport.com|access-date=2025-02-15}}</ref> | | | | |- |80 |2025 |[[Баку]] |[[Раўф Мамедаў]]<ref name=":2" /> | | | | |} == Жаночыя чэмпіянаты == === Чэмпіянаты Азербайджанскай ССР === {| class="wikitable" |+ !№ !Год !Горад !Пераможца !+ !- != !Вынік |- | |1936 | |Калядная | | | | |- | |1957 | |[[Гарбулёва, Таццяна Іосіфаўна|Таццяна Гарбулёва]] [[Затулоўская, Таццяна Якаўлеўна|Таццяна Затулоўская]] | | | | |- | |1958 | |[[Затулоўская, Таццяна Якаўлеўна|Таццяна Затулоўская]] | | | | |- | |1960 | |Марцірасава | | | | |- | |1961 | |Аванесава | | | | |} === Чэмпіянаты Азербайджана === {| class="wikitable" !Год !Горад !Пераможца !+ !- != !Вынік |- |2001 |[[Баку]] |[[Зейнаб Мамед'ярава]] | | | | |- |2002 |[[Баку]] |[[Фіруза Веліханлы]] | | | | |- |2003 |[[Баку]] |[[Цюркан Мамед'ярава]] | | | | |- |2004 |[[Баку]] |[[Афаг Худабердзіева]] | | | | |- |2006 |[[Баку]] |[[Хаяла Іскендэрава]] | | | | |- |2007 |[[Баку]] |[[Зейнаб Мамед'ярава]] | | | | |- |2008 |[[Баку]] |[[Зейнаб Мамед'ярава]] | | | | |- |2009 |[[Баку]] |[[Нармін Кязімава]] | | | | |- |2010 |[[Баку]] |[[Цюркан Мамед'ярава]] | | | | |- |2011 |[[Баку]] |[[Цюркан Мамед'ярава]] | | | | |- |2012 |[[Баку]] |[[Цюркан Мамед'ярава]] | | | | |- |2013 |[[Баку]] |[[Хаяла Абдула]] | | | | |- |2014 |[[Баку]] |[[Айтан Амраева]] | | | | |- |2015 |[[Баку]] |[[Зейнаб Мамед'ярава]] | | | | |- |2016 |[[Баку]] |[[Нармін Кязімава]] | | | | |- |2017 |[[Баку]] |[[Гюнай Мамедзадэ]] | | | | |- |2018 |[[Баку]] |[[Баладжаева, Ханым|Ханым Баладжаева]] | | | | |- |2019 |[[Баку]] |[[Гюнай Мамедзадэ]] | | | | |- |2020 |[[Баку]] |[[Баладжаева, Ханым|Ханым Баладжаева]] | | | | |- |2021 |[[Нахічэвань (горад)|Нахічэвань]] |[[Гюльнар Мамедава]] | | | | |- |2022 |[[Баку]] |[[Бейдуллаева, Говхар Камран кызы|Говхар Бейдуллаева]] | | | | |- |2023 |[[Баку]] |[[Гоўхар Бейдулаева]] | | | | | |- |2024 |[[Баку]] |[[Аян Алахвердзіева]]<ref name=":1" /> | | | | |- |2025 |[[Баку]] |[[Гюнай Мамедзадэ]]<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.azerisport.com/chess/20250215101641091.html|title=Мамедов и Мамедзаде стали чемпионами Азербайджана|lang=ru|website=www.azerisport.com|access-date=2025-02-16}}</ref> | | | | |} == Гл. таксама == * [[Шахматы ў Азербайджане]] * [[Азербайджанская федэрацыя шахмат]] * [[Зборная Азербайджана па шахматах]] == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [https://asf.org.az/upload/calendars/regulations/ZyFCVGYOHVpvqhoSYrys.pdf Рэгламент чэмпіянату 2025] {{az icon}} * [https://asf.org.az/az Азербайджанская федэрацыя шахмат] {{az icon}} {{en icon}} {{Вонкавыя спасылкі}} {{Спорт у Азербайджане}} [[Катэгорыя:Шахматы ў Азербайджане]] [[Катэгорыя:Чэмпіянаты Азербайджана|Шахматы]] oxdft2nq5uyb3ux4kpuokj0tjccp6zr 0 793895 5152427 5082526 2026-06-08T03:38:39Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152427 wikitext text/x-wiki {{Асоба | імя = Ладо Ахотнікаў | імя пры нараджэнні = Уладзімір Ахотнікаў | арыгінал імя = Ладо Охотников | дата нараджэння = 27 сакавіка 1978 | месца нараджэння = Кокчэтаў, Казахская ССР | род дзейнасці = сцэнарыст; акцёр; рэжысёр; бізнесмен | Альма-матар = Усерасійскі інстытут павышэння кваліфікацыі работнікаў кінематаграфіі пры ВГІК | Месца працы = Holiverse; Meta Whale; Lado Film | выява = | апісанне выявы = | сайт = }} '''Ладо Ахотнікаў''' (сапраўднае імя — Уладзімір Ахотнікаў; нар. 27 [[Сакавік|сакавіка]] 1978, [[Какшэтаў|Кокчэтаў]], [[Казахская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Казахская ССР]])<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://newskarnataka.com/business/lado-okhotnikov-reviews-and-opinions-why-his-approach-inspires-thousands/02062025/|title=Lado Okhotnikov Reviews and Opinions: Why His Approach Inspires Thousands|first=|last=|website=News Karnataka|date=2025-06-02|access-date=2025-10-21}}</ref>, вядомы таксама як '''Ладо Охотников''', — сцэнарыст, акцёр , рэжысёр, бізнесмен<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://6may.org/tsifrovaya-revolyutsiya-v-meditsine-lado-ohotnikov-vnedryaet-novye-tehnologii/|title=Цифровая революция в медицине: Ладо Охотников внедряет новые технологии|website=CreativeHome|date=2025-04-07|access-date=2025-10-21}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.jpost.com/crypto-currency/article-861614|title=The Libertarian in the Lab: Lado Okhotnikov's Mission to Free Your Health Data|author=David Rabinowicz|website=The Jerusalem Post|date=2025-07-22|access-date=2025-10-21}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://variety.com/2025/film/global/kevin-spacey-directed-action-thriller-holiguards-1236407908/|title=Kevin Spacey Directed a Supernatural Action-Thriller in Which He Stars Alongside Dolph Lundgren, Tyrese Gibson and Eric Roberts (EXCLUSIVE)|author=Alex Ritman|website=Variety|date=2025-05-27|access-date=2025-10-21}}</ref>. Заснавальнік кампаній Holiverse, Meta Whale, Lado Film<ref name=":0">{{Cite web|lang=fr|url=https://www.forbes.fr/brandvoice/holiverse-diffuse-un-diner-de-la-nasa-dans-le-metavers/|title=Holiverse Metaverse : Quand la technologie rapproche l’humanité d’une mission historique de la NASA|website=Forbes France|date=2025-02-14|access-date=2025-10-21|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://wheon.com/metaverse-trends-user-centric-economies-in-the-sandbox-and-holiverse-zuckerbergs-bold-bet-and-decentralands-cultural-surge/|title=Metaverse Trends: User-Centric Economies in The Sandbox and Holiverse, Zuckerberg’s Bold Bet, and Decentraland’s Cultural Surge|author=Sachin Khanna|website=Wheon|date=2024-11-29|access-date=2025-10-21}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://financialtechtimes.com/holiverse-highlights-anti-aging-economy/|title=Holiverse Highlights Trillion-Dollar Anti-Aging Economy with Prevention-Focused Health Strategy|website=Financial Tech Times|date=2025-08-05|access-date=2025-10-21}}</ref>. = Біяграфія = Ладо Ахотнікаў нарадзіўся ў Кокчэтаве, [[Казахстан]]<ref name=":1">{{Cite web|lang=ru|url=https://obzor.city/texty/interests/kto-takoj-lado-ohotnikov-i-pereosmyslenie-tehnologii-zdorovja|title=Кто такой Ладо Охотников и переосмысление технологии здоровья|first=|last=|website=Томский Обзор|access-date=2025-10-21}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://techgraph.co/inside/lado-okhotnikov-a-successful-entrepreneur-who-has-inspired-millions/|title=Lado Okhotnikov: A Successful Entrepreneur Who Has Inspired Millions|first=Krishna|last=Mali|website=TechGraph|date=2025-02-19|access-date=2025-10-21}}</ref>. Пасля разам з сям’ёй пераехаў у [[Масква|Маскву]], дзе паступіў ва Усерасійскі інстытут павышэння кваліфікацыі работнікаў кінематаграфіі пры ВГІК і скончыў яго па спецыяльнасці «кінарэжысура»<ref>{{Cite web|url=https://www.spacedaily.com/reports/Lado_Okhotnikov_A_Successful_Entrepreneur_Who_Turned_His_Life_Philosophy_into_Profitable_Ventures_999.html|title=Lado Okhotnikov - A Successful Entrepreneur Who Turned His Life Philosophy into Profitable Ventures|author=Robert Schreiber|website=Space Daily|date=2025-02-20|access-date=2025-10-21}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2025/08/kevin-spacey-venice-film-festival-directorial-comeback-1236491857/|title=Kevin Spacey Set To Attend Venice Film Festival With Directorial Comeback ‘Holiguards Saga — The Portal Of Force’|first=Andreas|last=Wiseman|website=Deadline|date=2025-08-19|access-date=2025-10-21}}</ref>. = Кар’ера = У 1996 годзе Ладо Ахотнікаў дэбютаваў у кіно, згуляўшы ў фільме «Навуковая секцыя пілотаў»<ref name=":3">{{Cite web|lang=be|url=https://www.kinopoisk.ru/showcaptcha?cc=1&form-fb-hint=2.20&mt=5960909BF7F92342C51CDCF998F8ACE3D859F5CBC8C77DCB02D90FFCBFFD28DFB2FC94116189741722D0884486E651458968F8CB7C806A19116D576190EAB90286209A86080E0737904A195FBDBA865B390F21D331BE2FF21B3268E4C01E462D685E97E2363603EB2FA53464FFFE2EFBF9D30ED54611861A3FABE0BA9D207B8E2E0237609E3194B8ED5E434A3F2FBE36750D57D741FC2037BB9464A9980B48AA7943517C3B6AFD8AFF9698C72B8F69CF6262F1E0409F980DCA8EDFD079536DD47DFAE917BAB1A6D5B30BBEB42A25F6F95115141AD8F19F45AE2A46B70BBA3CFA1E0AE286E7381B0E9945D6&retpath=aHR0cHM6Ly93d3cua2lub3BvaXNrLnJ1L25hbWUvMTAzNjE3MTA__f61ed106c55672044b35edc67821c469&t=2%252F1761049006%252Feed55cf559640ee22af6fdcd5359df08&u=7501533819335144138&s=e388015bfceb79bfdf13f7c8691615c9|title=Ладо Охотников|website=kinopoisk.ru|access-date=2025-10-21|url-status=dead}}</ref>. Падчас навучання ў інстытуце ён паставіў для тэлебачання (МГДТУЦ) некалькі дзіцячых казак, а з 1999 па 2004 год удзельнічаў у студэнцкім кінафестывалі «Святая Ганна» ў якасці асістэнта рэжысёра («Мілая мая», 1999; «Зазі ў наземным транспарце», 2000; «Прафесар Трубочкін», 2000; «Дэградатар», 2000; «Кароткія трагедыі пра каханне», 2004)<ref name=":3" />. У пачатку 2000-х гадоў Ахотнікаў заняўся прадпрымальніцкай дзейнасцю ў сферы прамых продажаў і сеткавага маркетынгу. У 2023 годзе ў сааўтарстве з Сяргеем Торчылавым ён напісаў сцэнарый трылогіі «Holiguards Saga»<ref name=":2" /><ref name=":4">{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/kevin-spacey-movie-project-venice-film-festival-comeback-1236347863/|title=Kevin Spacey Comeback Bid Continues With Appearance at Venice Film Festival|first=Chris|last=Gardner|website=The Hollywood Reporter|date=2025-08-19|access-date=2025-10-21}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.imdb.com/name/nm17354869/|title=Lado Okhotnikov {{!}} Actor, Writer|website=IMDb|access-date=2025-10-21}}</ref>. У 2023—2024 гадах выступіў таксама як акцёр у гэтым фільме<ref name=":2" /><ref name=":4" /><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.imdb.com/name/nm17354869/|title=Lado Okhotnikov|website=IMDb|access-date=2025-10-21}}</ref>. У 2024 годзе ён заснаваў у [[Аб’яднаныя Арабскія Эміраты|Аб’яднаных Арабскіх Эміратах]] прадзюсарскую кампанію Lado Film<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.imdb.com/name/nm17354869/bio/|title=Lado Okhotnikov - Biography|website=IMDb|access-date=2025-10-21}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.themoviedb.org/person/5465903-lado-okhotnikov|title=Lado Okhotnikov|website=TMDB|access-date=2025-10-21}}</ref>. У тым жа годзе стварыў Holiverse Holding<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://obzor.city/texty/interests/arhitektura-zdorovoj-zhizni-ot-lado-ohotnikova|title=Архитектура здоровой жизни от Ладо Охотникова|first=|last=|website=Томский Обзор|access-date=2025-10-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.c-inform.info/news/id/111315|title=Цифровая революция в медицине: Ладо Охотников внедряет новые технологии|website=c-inform|access-date=2025-10-21}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.ossetia.tv/2024/08/17/lado-ohotnikov/|title=Ладо Охотников: «Результат появится, если последовательно будешь идти вперед»|author=Виктор Джанаев|website=Осетия ТВ|date=2024-08-17|access-date=2025-10-21}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.khaleejtimes.com/kt-network/holiverse-uae-health-data-sustainable-model|title=Holiverse launches bio-database platform that empowers users to control their health data|website=Khaleej Times|date=2025-05-01|access-date=2025-10-21}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://ura-inform.com/tehnologii/2025/08/10/kto-takoj-lado-ohotnikov-i-ego-osnovnoj-vektor-globalnaya-ekosistema/|title=Кто такой Ладо Охотников и его основной вектор — глобальная экосистема|first=Генадий|last=Бабченко|website=УРА-Информ|date=2025-08-09|access-date=2025-10-21}}</ref> — экасістэму, якая ўключае токен Holichain, гандлёвую пляцоўку Marketplace і платформу Holivita, што падае інфармацыю пра здароўе на аснове аналізу [[Дэзоксірыбануклеінавая кіслата|ДНК]]<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://techunwrapped.com/holiverse-personalized-avatars-and-a-new-metaverse/|title=Holiverse: Personalized Avatars and a New Metaverse|first=Deepak|last=Gupta|website=TechUnwrapped|date=2025-02-04|access-date=2025-10-21}}</ref><ref name=":5">{{Cite web|lang=en-US|url=https://impactwealth.org/meta-whale-ces-token-a-new-chapter-in-the-metaverse/|title=Meta Whale CES Token: A New Chapter in the Metaverse|first=Hillary|last=Latos|website=Impact Wealth|date=2025-05-29|access-date=2025-10-21}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://bizfortune.com/2025/06/holivita-rethinking-health-making-it-personal-and-proactive|title=Holivita: Rethinking Health – Making it Personal and Proactive|website=Business Fortune|date=2025-06-05|access-date=2025-10-21}}</ref>. У 2024 годзе Ахотнікаў таксама запусціў Meta Whale — [[Web3]]-кампанію, якая аб’ядноўвае гандлёвыя пляцоўкі DeFi, GameFi, NFT і іншыя сэрвісы на аснове [[Блокчэйн|блокчэйну]] ў адзіны экасістэмны комплекс<ref name=":5" />. = Крыніцы = {{ізаляваны артыкул|date=2025-10-22}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1978 годзе]] [[Катэгорыя:Сцэнарысты XXI стагоддзя]] [[Катэгорыя:Рэжысёры XXI стагоддзя]] 9vhsa140qzn3gcxrvjxsrra2ogrpcbc 0 794000 5152225 5049140 2026-06-07T14:55:26Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152225 wikitext text/x-wiki {{Нацыянальны чэмпіянат |лагатып = |памер = |подпіс = |час = 2026 |назва = |удзельнікаў = 8 |гарады = 6 |стадыёны = |чэмпіён = |разоў = |2 месца = |3 месца = |дублёры = |гульняў = |галоў = |гледачоў = |бамбардзір = |бгалоў = |лепшы = |папярэдні сезон = [[Кубак Беларусі па гандболе сярод жанчын 2025|2025]] |наступны сезон = [[Кубак Беларусі па гандболе сярод жанчын 2027|2027]] }} '''Кубак Беларусі па гандболе сярод жанчын 2026''' — 29-ы розыгрыш [[Кубак Беларусі па гандболе сярод жанчын|кубка Беларусі па гандболе сярод жанчын]]. == Першы этап == {| class="wikitable" |- !width="100"|Дата!!width="150"|Месца!!width="200"|Каманда 1!!width="150"|Лік!!width="200"|Каманда 2 |- |align=center| || || [[ГК Бярэзіна Бабруйск|Бярэзіна (Бабруйск)]] || || [[Вікторыя-Бярэсце|Бярэсце (Брэст)]] |- |align=center| || || [[ГК Віцебчанка|Віцебчанка (Віцебск)]] || || [[ЖГК Гомель|Гомель]] |- |align=center| || || [[ГК РЦАР-БНТУ-БелАЗ|БНТУ-БелАЗ-РДУАР (Мінск)]]|| || [[ГК БНТУ-БелАЗ|БНТУ-БелАЗ (Мінск)]] |- |align=center| || || [[ЖГК СКА Мінск|СКА Мінск]] || || [[ГК Гараднічанка|Гараднічанка (Гродна)]] |} == Паўфіналы == == Матч за 3-е месца == == Фінал == == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == * [https://gorodnichanka.by/sostoyalas-zherebevka-rozygrysha-betera-kubka-respubliki-belarus/ Состоялась жеребьевка розыгрыша Betera Кубка Республики Беларусь]{{Недаступная спасылка}} {{Гандбол у Беларусі}} [[Катэгорыя:2026 год у гандболе]] [[Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2026 годзе]] [[Катэгорыя:Кубак Беларусі па гандболе сярод жанчын|2026]] r3qsip3294i4si4pctu3d9andkviznp 0 794005 5152222 5147668 2026-06-07T14:49:42Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152222 wikitext text/x-wiki {{Нацыянальны чэмпіянат |лагатып = |памер = |подпіс = |час = 2026 |назва = |удзельнікаў = 8 |гарады = 7 |стадыёны = |чэмпіён = [[ГК СКА Мінск|СКА (Мінск)]] |разоў = 10 |2 месца = [[ГК Мяшкоў Брэст|Мяшкоў (Брэст)]] |3 месца = [[ГК Машэка Магілёў|Машэка (Магілёў)]] |дублёры = |гульняў = 12 |галоў = |гледачоў = |бамбардзір = |бгалоў = |лепшы = |папярэдні сезон = [[Кубак Беларусі па гандболе 2025|2025]] |наступны сезон = [[Кубак Беларусі па гандболе 2027|2027]] }} '''Кубак Беларусі па гандболе 2026''' — 30-ы розыгрыш [[Кубак Беларусі па гандболе|кубка Беларусі па гандболе]]. == Першы этап == === Першы матч === {| class="wikitable" |- !width="100"|Дата!!width="150"|Месца!!width="200"|Каманда 1!!width="150"|Лік!!width="200"|Каманда 2 |- |align=center|8 лютага|| align=center|[[Мінск]]|| align=right bgcolor="#bbeebb"|'''[[ГК БДУФК-СКА Мінск|БДУФК-СКА (Мінск)]]'''||align=center|37:31|| align=right| [[ГК Гомель|Гомель]] |- |align=center|8 лютага|| align=center|[[Гродна]]|| align=right| [[ГК Кронан Гродна|Кронан (Гродна)]] ||align=center|33:37|| align=right bgcolor="#bbeebb"|'''[[ГК Машэка Магілёў|Машэка (Магілёў)]]''' |- |align=center|7 лютага|| align=center|[[Брэст|Брест]] || align=right| МАГК ([[Дзяржынск]]) ||align=center|24:32|| align=right bgcolor="#bbeebb"|'''[[ГК Мяшкоў Брэст|Мяшкоў (Брэст)]]''' |- |align=center|8 лютага|| align=center|[[Орша]] || align=right| [[ГК МАЗ-Орша|МАЗ-Орша]] ||align=center|26:34|| align=right bgcolor="#bbeebb"|'''[[ГК СКА Мінск|СКА (Мінск)]]''' |} === Другі матч === {| class="wikitable" |- !width="100"|Дата!!width="150"|Месца!!width="200"|Каманда 1!!width="150"|Лік!!width="200"|Каманда 2 |- |align=center|14 лютага|| align=center|[[Гомель]]|| align=right bgcolor="#bbeebb"|'''[[ГК Гомель|Гомель]]'''||align=center|34:24|| align=right| [[ГК БДУФК-СКА Мінск|БДУФК-СКА (Мінск)]] |- |align=center|14 лютага|| align=center|[[Магілёў]]||align=right bgcolor="#bbeebb"|'''[[ГК Машэка Магілёў|Машэка (Магілёў)]]''' ||align=center|28:17|| align=right| [[ГК Кронан Гродна|Кронан (Гродна)]] |- |align=center|8 лютага|| align=center|[[Брэст|Брест]] || align=right bgcolor="#bbeebb"|'''[[ГК Мяшкоў Брэст|Мяшкоў (Брэст)]]'''||align=center|29:27|| align=right| МАГК ([[Дзяржынск]]) |- |align=center|14 лютага|| align=center|[[Мінск]] || align=right bgcolor="#bbeebb"|'''[[ГК СКА Мінск|СКА (Мінск)]]''' ||align=center|41:20|| align=right| [[ГК МАЗ-Орша|МАЗ-Орша]] |} == Паўфіналы == {| class="wikitable" |- !width="100"|Дата!!width="150"|Месца!!width="200"|Каманда 1!!width="150"|Лік!!width="200"|Каманда 2 |- |align=center| 2 мая || align=center|[[Гомель]]||align=right|[[ГК Гомель|Гомель]]||align=center|'''28:39''' || align=right bgcolor="#bbeebb"| '''[[ГК СКА Мінск|СКА (Мінск)]]''' |- |align=center| 2 мая || align=center|[[Магілёў]]|| align=right|[[ГК Машэка Магілёў|Машэка (Магілёў)]]||align=center|'''26:29''' || align=right bgcolor="#bbeebb"| '''[[ГК Мяшкоў Брэст|Мяшкоў Брэст]]''' |} == Матч за 3-е месца == {| class="wikitable" |- !width="100"|Дата!!width="150"|Месца!!width="200"|Каманда 1!!width="150"|Лік!!width="200"|Каманда 2 |- |align=center| 3 мая || align=center|[[Магілёў]]|| align=right|[[ГК Гомель|Гомель]] ||align=center|'''27:31''' || align=right bgcolor="#bbeebb"| '''[[ГК Машэка Магілёў|Машэка (Магілёў)]]''' |} == Фінал == {| class="wikitable" |- !width="100"|Дата!!width="150"|Месца!!width="200"|Каманда 1!!width="150"|Лік!!width="200"|Каманда 2 |- |align=center| 3 мая || align=center|[[Магілёў]]||align=right|[[ГК Мяшкоў Брэст|Мяшкоў Брэст]] ||align=center|'''31:32''' || align=right bgcolor="#bbeebb"| '''[[ГК СКА Мінск|СКА (Мінск)]]''' |} {{Зноскі}} == Спасылкі == * [https://gorodnichanka.by/sostoyalas-zherebevka-rozygrysha-betera-kubka-respubliki-belarus/ Состоялась жеребьевка розыгрыша Betera Кубка Республики Беларусь]{{Недаступная спасылка}} * [https://meshkovbrest.by/betera-kubok-belarusi-2025/26/ BETERA Кубок Беларуси 2025/26] {{Гандбол у Беларусі}} [[Катэгорыя:2026 год у гандболе]] [[Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2026 годзе]] [[Катэгорыя:Кубак Беларусі па гандболе|2026]] 3m8c1elcqy572u24xmxgu3xl8fv2tuf 0 795384 5152550 5070676 2026-06-08T10:27:50Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152550 wikitext text/x-wiki {{Машынны пераклад}} {{Спектакль}} '''«Лебядзінае возера»''' ({{lang-ru|Лебединое озеро}}) — балет [[Пётр Ільіч Чайкоўскі|Пятра Ільіча Чайкоўскага]], напісаны ў 1876 годзе, у чатырох актах. [[Лібрэта]] Уладзіміра Бегічава і, магчыма, Васіля Гельцэра з дапаўненнямі самога кампазітара. [[Злучаныя Штаты Амерыкі|Амерыканскі]] даследчык творчасці Чайкоўскага Дэвід Браўн сцвярджаў, што вытокі балета ўзыходзяць да 1871 года, калі сям’я сястры кампазітара Аляксандры Давыдавай з актыўным удзелам самага кампазітара здзейсніла ў маёнтку [[Кам’янка (Чаркаская вобласць)|Каменка]] аматарскую пастаноўку менавіта на гэты сюжэт. Пётр Ільіч выступаў у ролі рэжысёра-пастаноўшчыка і балетмайстра. Яго малодшы брат Мадэст танцаваў Прынца, а старэйшая і любімая пляменніца Таццяна выконвала ролю Адэты<ref>{{Кніга|аўтар=Brown D.|загаловак=Tchaikovsky. The Man and his Music |месца=New York|выдавецтва=Pegasus Books|год=2009|isbn=978-1605-9801-71|pages=63|allpages=512 (504 в формате FB2)|ref=Brown}}</ref> . == Сюжэт і танцы == У аснову сюжэта пакладзены многія [[фальклор]]ныя матывы, часткова выкарыстаныя да гэтага ў розных літаратурных творах, а таксама оперных і балетных лібрэта. Чары злога генія дзейнічаюць днём, але з прыходам месяца белы лебедзь ператвараецца ў цудоўную Адэту. Яна не адна, на возеры яе акружаюць зачараваныя дзяўчаты-лебедзі, якія называюць Адэту каралевай лебядзёў. Паводле легенды, слёзы маці па выкрадзенай злыднем дачкі ўтварылі чароўнае «лебядзінае возера». Заклён можа быць разбураны толькі верным каханнем маладога чалавека, але калі абяцанне вечнага кахання парушаецца, яна назаўжды застанецца лебедзем. У чатырох карцінах балета чаруюцца рэальныя і фантастычныя карціны. Святкуючы сваё паўналецце ў палацавым парку, прынц Зігфрыд весяліцца сярод сяброў, аднак зграя лебедзяў, якая пралятала над паркам, вабіць яго за сабой. У лесе, на беразе озера сярод дзяўчат-лебядзёў прынц знаходзіць Адэту, каралеву лебядзёў з каронай на галаве. Зачараваны яе прыгажосцю і ўражаны яе аповедам пра пераследы злога гаспадара возера Ротбартам, Зігфрыд клянецца Адэце ў вечным каханні. На бале ў замку, па загадзе маці Зігфрыда, ён павінен выбраць сабе нявесту. Самыя першыя прыгажуні танчаць перад ім. Адбываецца чаргаванне нацыянальных танцаў: іспанскі, неапалітанскі, венгерскі, польскі ([[Мазурка (танец)|мазурка]]) — аднак прынц бездзельны, пакуль не з’яўляецца Адзілія, у якой Зігфрыду бачыцца Адэта, ёй ён і аддае перавагу. Зразумеўшы, што зрабіў лёсавую памылку, Зігфрыд бегае да возера і просіць Адэту прабачэння, але не атрымлівае яго. Зрываючы з галавы Адэты карону (карона выратавала Адэту ад пераследу), Зігфрыд выклікае Ротбарта, гаспадара возера, які ў балеце ўяўляе сабой вобраз фатума. Прынц спадзяецца, што дзяўчына-лебедзь пойдзе з ім у свет людзей. У казцы бурныя хвалі, якія разбураліся на возеры, стыхіі паглынаюць Адэту і Зігфрыда. Парадак танцаў узяты з крыніцы<ref>{{Cite web|url=http://files.school-collection.edu.ru/dlrstore/9e9e8965-0b17-35ca-3b68-90cd447be413/Tcaikovsky_Lebedinoe_ozero_.htm|title=Балет «Лебединое озеро»|archive-url=https://web.archive.org/web/20170425164029/http://files.school-collection.edu.ru/dlrstore/9e9e8965-0b17-35ca-3b68-90cd447be413/Tcaikovsky_Lebedinoe_ozero_.htm|archive-date=2017-04-25|access-date=2011-02-11|url-status=live}}</ref>. Розныя пастаноўкі могуць кампанаваць танцы па-рознаму. '''Тоўстым''' вылучаны ўстояныя назвы танцаў. === Сцэна першая — парк перад замкам. === # Уступленне. Сумная мелодыя габоя перарастае ў трывожную, з гудам літаўраў і трамбонаў. Некаторыя пастаноўкі ўключаюць сцэну, дзе Злы геній (Ротбарт) ператварае Адэту ў лебедзя. # Пір (''allegro giusto''). У палацы свята, усё віншуюць прынца Зігфрыда. # Вальс. Усе танчаць, з’яўляецца маці-княгіня. # Сустрэча з маці (''allegro moderato''). Маці кажа, што заўтра будзе баль і там Зігфрыд выбера сабе нявесту. Весялосць працягваецца. # Па-дэ-труа (Танец траіх, ''pas de trois''). # (''andante sostenuto''). # Полька (''allegro semplice, presto''). # (''moderato''). # (''allegro''). # (''coda, allegro vivace''). # Па-дэ-дэ (Танец дваіх, ''pas de deux''). # (''andante''). # Вальс (''tempo di valse''). # (''coda, allegro molto vivace''). # Танец-дзеянне (''pas d’action''). # Пантаміма. # '''Танец з кубкамі.''' Масавы мужчынскі танец, на пярэднім плане Зігфрыд. # Фінал. Зграя лебедзяў, якая з’явілася над паркам, вабіць Зігфрыда за сабой, і ён трапляе на закінутае возера. === Сцэна другая — закінутае возера === # Экспазіцыя. Па возеры плыве зграя лебедзяў, наперадзе — лебедзь, увянчаны каронай. Музыка становіцца больш драматычнай. # Няўдалае паляванне. З’яўляецца Зігфрыд. Злы геній танчыць як альтэр эга Зігфрыда. Зігфрыд цэліцца, але не страляе: лебедзі хаваюцца, і застаецца дзяўчына-лебедзь Адэта. # Выхад Адэты з сяброўкамі. Зноў чарада лебедзяў, наперадзе Адэта. # Танец трох лебедзяў. #: Не так вядомы, як ''танец маленькіх лебедзяў''. Многія пастаноўкі ставяць гэтыя танцы побач, у кантраст. # Сола Адэты (''moderato assai''). # Масавы вальс лебедзяў. # '''Танец маленькіх лебедзяў.''' #: Сцэна, дзе чатыры дзяўчыны-лебедзя танчаць, узяўшыся за рукі «праз адну», для многіх гледачоў з’яўляецца сімвалам балета як мастацтва. Папулярнасць «Танца маленькіх лебедзяў» паслужыла асновай многіх [[Пародыя|пародый]] і мемаў. # '''Белае адажыа.''' У Зігфрыда і дзяўчыны-лебедзя з’яўляюцца ўзаемныя пачуцці адзін да аднаго, і яны выконваюць доўгі парны танец на фоне кардэбалета з лебедзяў. Адэта распавядае сваю гісторыю: яна зачараваная Злым геніем, днём яна лебедзь, а ўначы — дзяўчына, і толькі вернае каханне можа яе расчараваць. # Агульны танец (''allegro''). Паўтарэнне вальса на іншы лад, у хутчэйшым тэмпе. # Кода (''allegro vivace''). Масавы танец лебедзяў. # Парны танец Зігфрыда і Адэты. Зігфрыд абяцае выратаваць дзяўчыну. Тая нагадвае: заўтра баль, і Злы геній зробіць усё, каб выратаванне не адбылося, і тады Адэта і сяброўкі навекі застануцца ў яго ўладзе. === Сцэна трэцяя — зала ў замку === # Зборы на баль (''allegro giusto''). Вяшчальнікі аб’яўляюць баль, збіраюцца госці, прадстаўляюцца будучыя ўдзельнікі балю. # Танец кардэбалета і карлікаў. # Выйсце гасцей і вальс. # '''Чорнае па-дэ-дэ'''<ref>{{Cite web|url=https://www.classicalmusicnews.ru/articles/swan-lake-jewels/|title=Жемчужины балета «Лебединое озеро» П. И. Чайковского|archive-url=https://web.archive.org/web/20200215140917/https://www.classicalmusicnews.ru/articles/swan-lake-jewels/|archive-date=2020-02-15|access-date=2020-03-29|url-status=live}}</ref>. З’яўляецца Злы геній з Адыліяй — яна дзіўна нагадвае каханую Адэту, але чорная. Зігфрыд танчыць з ёй доўгі танец, які складаецца з парнага танца, сола Зігфрыда і сола Адыліі з двума і больш дзясяткамі фуэтэ запар (традыцыйна — 32). #: У большасці пастановак Адэту і Адылію танчыць адна і тая ж балерына. У тэатрах з развітым механізаваннем сцэны можа змяніцца антураж. # '''Танец шасці''' (''pas de six''). Зігфрыд патроху танчыць з кожнай з нявест, але адмаўляецца ад усіх. #: Некаторыя пастаноўкі пераносяць чорнае па-дэ-дэ і танец шасці бліжэй да канца — гэта больш лагічна: спачатку Зігфрыд адмаўляецца ад нявест, а потым спакушаецца Адыліяй. # Венгерскі танец. Нявесты спакушаюць Зігфрыда, ён застаецца безудзельным. # Неапалітанскі танец. # Іспанскі танец. # Рускі танец. # [[Мазурка (танец)|Мазурка]] (польскі танец). # Канцоўка. Зігфрыд робіць перад маці-княгіняй некалькі тактаў танца з Адыліяй і цалуе яе, парушаючы клятву вечнага кахання. Зацямненне, Зігфрыд узрушаны фатальнай памылкай, Злы геній перамагае. Зігфрыд спяшаецца да возера за выслізгальнай выявай белага лебедзя. === Сцэна чацвёртая — закінутае возера === # Антракт. Музыка малюе сябровак Адэты, добрых і ласкавых. # Танец лебедзяў. Лебедзі чакаюць сваю сяброўку Адэту, не разумеючы, куды яна прапала. # '''Лебедзі вучаць лебедзянят танчыць.''' Працягваецца масавы танец пад іншую, больш лірычную музыку. # Танец Адэты і Злога генія. З’яўляецца Адэта, разбітая здрадай Зігфрыда. Лебедзі прапануюць ёй паляцець, яна хоча апошні раз убачыць Зігфрыда. З’яўляецца Злы геній у суправаджэнні чорных лебедзяў. Пад трывожную музыку Адэта танчыць з Геніем. # '''[[Апафеоз]].''' З’яўляецца Зігфрыд, раскайваецца перад разбітай горам Адэтай, тая не набліжаецца да яго. Умешваецца Злы геній, Зігфрыд кідае яму выклік. Канцоўка вар’іруецца ад пастаноўкі да пастаноўкі, звычайна нешчаслівая: гіне або Адэта, або Зігфрыд, або абодва. == Гісторыя пастановак == Сцэнічная гісторыя спектакля складалася цяжка. Прэм’ера прайшла 20 лютага 1877 года на сцэне маскоўскага [[Вялікі тэатр|Вялікага тэатра]] ў выкананні артыстаў імператарскай трупы. Арыгінальная харэаграфія належала балетмайстру Вацлаву Рэйзінгеру. Балет дзяліўся на чатыры акты — па адной карціне ў кожным. Першай выканаўцай партый Адэты і Адыліі стала Паліна Карпакова. На чацвёртым паказе галоўную партыю ўпершыню выканала Ганна Сабешчанская. Пастаноўка Рэйзінгера поспеху не мела і была прызнана няўдалай. У 1882 годзе балетмайстар Іосіф Гансен аднавіў і часткова адрэдагаваў стары спектакль. 17 лютага 1894 года ў канцэрце, прысвечаным памяці П. І. Чайкоўскага, была ўпершыню паказана «лебядзіная» карціна II акта балета ў пастаноўцы [[Леў Іванавіч Іванаў|Льва Іванова]] (галоўныя партыі выканалі П’ерына Леньяні і [[Павел Андрэевіч Герт|Павел Герт]]). Прэм’ера цэлага спектакля адбылася 15 студзеня 1895 года ў [[Марыінскі тэатр|Марыінскім тэатры]]. Балетмайстрам [[Марыус Іванавіч Петыпа|Петыпа]] сумесна з М. І. Чайкоўскім былі зноўку перагледжаны лібрэта і, сумесна з кампазітарам [[Рыкарда Дрыга]] — партытура. Петыпа належалі харэаграфія I акта, III акт і апафеоз; Ільву Іванову — II акт, венецыянскі і венгерскі танцы III акта і IV акт. Версія Петыпа-Іванава стала класічнай. Яна ляжыць у аснове большасці наступных пастановак «Лебядзінага возера», за выключэннем мадэрнісцкіх. Часцей за ўсё выкарыстоўваецца кананічная харэаграфія другога, «лебядзінага», акта Іванова і «чорнага» ''pas d’action'' (нярэдка ператвораны ў ''pas de deux'' прынца Зігфрыда і Адыліі) Петыпа. Аднак уплыў пецярбургскай пастаноўкі на ўвесь наступны лёс балета значна шырэй механічнага прайгравання асобных яе элементаў. Па сутнасці, у ёй былі закладзены асноўныя традыцыі, якія вызначаюць падыход новых балетмайстраў да аўтарскага тэксту П. І. Чайкоўскага. Свабодны перагляд лібрэта і гэтак жа свабодная перакампаноўка партытуры з папаўненнем яе фрагментамі небалетнай музыкі П. І. Чайкоўскага трывала ўвайшлі ў тэатральны ўжытак. У 1933 годзе ў былым Марыінскім тэатры балет быў перастаўлены ў рэдакцыі [[Агрыпіна Якаўлеўна Ваганава|Агрыпіны Ваганавай]]. На хвалі савецкага прапагандысцкай барацьбы з казкай і ўсякім чараўніцтвам у мастацтве, спектакль стаў быццам бы «гістарычным», больш бытавым. Партыя зачараванай прынцэсы-лебедзя была ўпершыню падзелена на дзвюх гераінь: прынцэсу і яе саперніцу (Адэта — [[Галіна Сяргееўна Уланава|Галіна Уланава]], Адылія — Вольга Іардан). На сённяшні дзень з усіх існуючых рэдакцый балета наўрад ці знойдуцца хаця б дзве, якія маюць цалкам аднолькавыя тэатральныя партытуры. Найбольш радыкальнымі ў гэтых адносінах версіямі лічацца венская пастаноўка [[Рудольф Хаметавіч Нурыеў|Рудольфа Нурыева]] і версія [[Уладзімір Паўлавіч Бурмейстар|Уладзіміра Бурмайстра]], а найболей распаўсюджаныя замены палягаюць у вяртанні ў III акт варыяцый галоўных герояў, напісаных Чайкоўскім для ''pas de six'' і pas ''de'' ''deux'' . «Лебядзіная» карціна Льва Іванова найбольш дакладна адноўлена ў арыгінальным спектаклі Джона Ноймаера «Ілюзіі — як „Лебядзінае возера“» (1976). == Пастаноўкі == [[Файл:Russia_stamp_Swan_Lake_1993_25r.jpg|справа|міні|220x220пкс|<center> [[Паштовая марка]] [[Расія|Расіі]] з серыі «Рускі балет», выпушчаная да 175-годдзя з дня нараджэння [[Марыус Іванавіч Петыпа|М. І. Петыпа]]. Сцэна з балета «Лебядзінае возера», 1993, 25 рублёў (ІТЦ 66, Скот 6128).</center>]] === XIX стагоддзе === ==== [[Вялікі тэатр]] ==== * {{OldStyleDate3|20.2.1877}} года — балет у чатырох актах, балетмайстар Венцэл Рейзінгер, дырыжэр-пастаноўчык Сцяпан Рабаў (Адэта і Адылія — Паліна Карпакова, затым — Ганна Сабечанская). * {{OldStyleDate3|13.1.1880}} года — аднаўленне балета ў новай рэдакцыі, балетмайстар Ёзэф Ганзен па спектаклі Рейзінгера, з частковымі змяненнямі харэаграфіі. * {{OldStyleDate3|28.10.1882}} года — аднаўленне балета, балетмайстар Гансен (Адэта — Лідзія Гейтэн). ==== Пражскі тэатр ==== * 9 лютага 1888 года — II акт, балетмайстар — Аўгусцін Бержэ (Адэта — Джульета Пальтрыньеры). ==== [[Марыінскі тэатр]] ==== * 17 лютага 1894 года — II акт (у канцэртнай праграме «Памяці П. І. Чайкоўскага») балетмайстар [[Леў Іванавіч Іванаў|Леў Іваноў]] (Адэта — П’ерына Леньяні, прынц Зігфрыд — [[Павел Андрэевіч Герт|Павел Герт]]) * 15 студзеня 1895 года — поўная пастаноўка балета ў новай драматургічнай і музычнай рэдакцыі ў трох актах, чатырох карцінах; лібрэта [[Мадэст Ільіч Чайкоўскі|М. І. Чайкоўскага]], музычная кампазіцыя [[Рыкарда Дрыга|Р. Я. Дрыга]] і [[Марыус Іванавіч Петыпа|М. І. Петыпа]], балетмайстры Петыпа (1-я карціна 1-га акта, 2-і акт, ім жа ажыццёўлена папярэдняя распрацоўка танцаў і мізансцэн 3-га акта) і Іваноў (2-я карціна 1-га акта ў версіі 1894 года, венецыянскі і венгерскі танцы ў 2-м акце, 3-і акт па планах Петыпа); мужчынская варыяцыя ў pas d’action 2-га акта — А. А. Горскага, з 1914 года ў яго ж пастаноўцы выконваўся іспанскі танец у 2-м акце. [[Файл:1958_CPA_2130.jpg|міні|Балет на паштовай марцы СССР 1958 года.]] === XX стагоддзе — наш час === ==== У Расіі ==== ===== Вялікі тэатр ===== * 1920 год — новая пастаноўка, балетмайстар Аляксандр Горскі, рэжысёр [[Уладзімір Іванавіч Неміровіч-Данчанка|У.]] [[Уладзімір Іванавіч Неміровіч-Данчанка|І. Неміровіч-Данчанка]], мастак Канстанцін Каровін (другі акт), дырыжор Андрэй Арэндс (Адэта — Алена Ільюшчанка, Адылія — Марыя Рэйзен). * [[Файл:1961_CPA_2648.jpg|міні| Паштовыя маркі СССР «Савецкі балет», 1962. «Лебядзінае возера» Чайкоўскага.]] 1937 год — аднаўленне пастаноўкі Горскага з новай чацвёртай карцінай, балетмайстры Яўгенія Далінская (аднаўленне 1-3-й карцін) і [[Асаф Міхайлавіч Месерэр|Асаф Месерэр]] (новая пастаноўка 4-й карціны) дырыжор Юрый Фаер (Адэта і Адылія — [[Марына Цімафееўна Сямёнава|Марына Сямёнава]], Зігфрыд — Міхаіл Габовіч, Ротбарт — Пётр Гусеў). * 1969 год — Вялікі тэатр, балетмайстар [[Юрый Мікалаевіч Грыгаровіч|Юрый Грыгаровіч]], мастак Сымон Вірсаладзе, дырыжор Альгіс Журайціс (Адэта і Адылія — [[Наталля Ігараўна Бяссмертнава|Наталля Бяссмертнава]], Зігфрыд — [[Мікалай Барысавіч Фадзеечаў|Мікалай Фадзеечаў]]). * 1996 год — Вялікі тэатр, (25.снежня 1996), балетмайстар Уладзімір Васільеў, мастак — Марына Азізян, дырыжор — Аляксандр Капылоў. Выканалі: Алена Андрыенка, Ганна Антонічава, Уладзімір Непарожні, Канстанцін Іваноў, Мікалай Цыскарыдзэ і Дзмітрый Белагалаўцаў. * 2001 год — [[Вялікі тэатр]], (адноўленая версія першай пастаноўкі Ю. Грыгаровіча), дырыжор-пастаноўшчык Павел Сарокін (Адэта і Адылія — Анастасія Валачкова, Зігфрыд — Андрэй Увараз, Злы Геній — [[Мікалай Максімавіч Цыскарыдзэ|Мікалай Цыскарыдзэ]]). ===== Тэатр ім. Кірава / Марыінскі тэатр ===== * 1933 год — балет у трох актах і чатырох карцінах, новая пастанова з захаваннем асноўных фрагментаў харэаграфіі Петыпа і Іванова; лібрэта Уладзіміра Дзмітрыева, музычная кампазіцыя [[Барыс Уладзіміравіч Асаф’еў|Барыса Асаф’ева]], балетмайстар [[Агрыпіна Якаўлеўна Ваганава|Агрыпіна Ваганава]], рэжысёр Сяргей Радлаў, дырыжор [[Яўген Аляксандравіч Мравінскі|Яўген Мравінскі]]. Партыя гераіні ўпершыню падзелена на двух балерын (Адэта — [[Галіна Сяргееўна Уланава|Галіна Уланава]], Адылія — Вольга Іардан, Зігфрыд — [[Канстанцін Міхайлавіч Сяргееў|Канстанцін Сяргееў]]). * 1945 год — аднаўленне пастаноўкі Петыпа і Іванова ў новай харэаграфічнай і рэжысёрскай рэдакцыі, балетмайстар [[Фёдар Васілевіч Лапухоў|Фёдар Лапухоў]] (дэкарацыі — Б. І. Волкава, гарнітуры Таццяны Бруні (Одетта і Адылія — [[Наталля Міхайлаўна Дудзінская|Наталля Дудзінская]], Зігфрыд — Канстанцін Сяргееў, Ротбарт — Роберт Гербек). * 8 сакавіка 1950 года — новая рэдакцыя спектакля Петыпа і Іванова, балетмайстар [[Канстанцін Міхайлавіч Сяргееў|Канстанцін Сяргееў]] — спектакль захоўваецца ў рэпертуары Марыінскага тэатра па цяперашні час. ===== [[Міхайлаўскі тэатр|Малы тэатр оперы і балета / Міхайлаўскі тэатр]] ===== * 1958 год — аднаўленне пастаноўкі Петыпа і Іванова ў першапачатковай версіі 1895 года, балетмайстры Лапухоў і К. Ф. Баярскі (Адэта — Вера Станкевіч, Адылія — Таццяна Баравікова). У наступныя гады спектакль неаднаразова перарабляўся і аднаўляўся ў асобных частках * 2009 год — аднаўленне маскоўскай пастаноўкі [[Асаф Міхайлавіч Месерэр|Асафа Месерэра]] 1937 года (з афармленнем 1956 года), харэаграфія Петыпа, Іванова, Горскага, Месерэра, пастаноўка і новая харэаграфічная рэдакцыя — Міхаіл Месерэр — спектакль захоўваецца ў рэпертуары ===== [[Тэатр імя Станіслаўскага і Неміровіча-Данчанкі|Маскоўскі музычны тэатр]] ===== * 1953 год — [[Тэатр імя Станіслаўскага і Неміровіча-Данчанкі|Маскоўскі музычны тэатр імя Станіслаўскага і Неміровіча-Данчанкі]], балетмайстры Уладзімір Бурмайстар і Пётр Гусеў (пастаноўка 2-га акта па Льву Іванову, Адэта і Адылія — Віялета Боўт) — спектакль захоўваецца ў рэпертуары тэатра па цяперашні час. ===== [[Краснаярскі дзяржаўны тэатр оперы і балета|Краснаярскі тэатр оперы і балета]] ===== * 2014 год — пастаноўка Сяргея Баброва (версія [[Пётр Ільіч Чайкоўскі|П. І. Чайкоўскага]])<ref>{{Cite web|url=https://krasopera.ru/press/reviews/chaykovskiy-vozvrashchayetsya-na-stsenu.htm|title=Рецензия "Чайковский возвращается на сцену"|archive-url=|archive-date=|access-date=2025-09-17|url-status=live}}</ref>. Харэограф і мастак С. Р. Баброў, рэжысёр А. В. Чэрпін<ref>{{Cite web|url=https://krasopera.ru/press/reviews/chaykovskiy-vozvrashchayetsya-na-stsenu.htm|title=Балет «Лебединое Озеро»|archive-url=|archive-date=|access-date=2025-09-17|url-status=live}}</ref> — спектакль захоўваецца ў рэпертуары тэатра па цяперашні час ===== [[Новасібірскі тэатр оперы і балета]] ===== * 2019 год — Рэканструкцыя пастаноўкі [[Асаф Міхайлавіч Месерэр|Асафа Месерэра]] Вялікага тэатра. Лібрэта Уладзіміра Бегічава і Васіля Гельцэра. Харэаграфія [[Марыус Іванавіч Петыпа|Марыуса Петыпа]], Льва Іванова, Аляксандра Горскага, [[Асаф Міхайлавіч Месерэр|Асафа Месерэра]] ў рэдакцыі Міхаіла Месерэра. Дырыжор Дзмітрый Юроўскі (Адэта і Адылія — Ганна Адзінцова, Зігфрыд — Дзяніс Галоў, Ротбарт — Міхаіл Ліфенцаў) — спектакль захоўваецца ў рэпертуары тэатра па цяперашні час ==== У іншых краінах ==== [[Файл:Stamps_of_Kazakhstan,_2009-17.jpg|справа|міні|Паштовая марка Казахстана, 2009 год, 180 тэнге.]] * 1911 — Нью-Ёрк, балетмайстар Міхаіл Мордкін (ён жа — выканаўца партыі Зігфрыда), Адэтта і Адылія — [[Кацярына Васілеўна Гельцэр|Кацярына Гельцэр]]. * 1925 — Белград, балетмайстар А. Фартуната. * 1928 год — Тбілісі, балетмайстар Р. Баланоці. * 1934 — Лондан, балетмайстар Мікалай Сяргееў. * 1940 год — Ерэванскі тэатр оперы і балета, балетмейстар [[Леанід Міхайлавіч Лаўроўскі|Леанід Лаўроўскі]]. * 1945 год — Тбілісі, балетмайстар [[Вахтанг Міхайлавіч Чабукіяні|Вахтанг Чабукіані]] (1954 — новая рэдакцыя). * 1951 — Нью-Ёрк, балетмайстар [[Джордж Баланчын]]. * 1951 — Будапешт, балетмайстар Асаф Месерэр. * 1953, 1963 — Тэатр Калон (Буэнос-Айрэс), балетмайстар Дж. Картэр. * 1957 — Хельсінкі, балетмайстар Асаф Месерэр. * 1960 — Парыжская нацыянальная опера, балетмайстар Уладзімір Бурмейстер (1974 — новая рэдакцыя). * 1962 — Сант’яга, балетмайстар А. Р. Томскі (2-ы акт). * 1962 — Заграб, балетмайстар Расціслаў Захараў. * 1964 — Штутгарт, балетмайстар [[Джон Кранка]]. * 1964 — Капенгаген, балетмайстар Ніна Анісімава. * 1965 — Гавана, балетмайстар Альберта Алонса. * 1965 — Нідэрланды, балетмайстар [[Ігар Дзмітрыевіч Бельскі|Ігар Бельскі]]. * 1969 — Берлін, балетмайстар [[Кенет Мак-Мілан]]. * 1971 — Гётэбарг, балетмайстар [[Эльза Марыяна фон Розен|Эльза Марыана фон Розен]]. * 1976 — Гамбург, балетмайстар Джон Ноймаер. * 1987 — Стакгольм, балетмайстар Матс Эк (Адэта і Адылія — [[Ана Лагуна]]). * 1995 — тэатр Садлерс-Уэлс (Ландон), балетмайстар Мэт’ю Борн. * 2019 — Нацыянальны тэатр (Прага), харэаграфія Джон Крэнк, традыцыйная сцэна і касцюмы. * 2022 — Фінская нацыянальная опера, балетмайстар Дэвід Макалістэр. [[Файл:RIAN_archive_854874_Scene_from_Pyotr_Tchaikovsky's_ballet_Swan_Lake.jpg|міні|Сцэна з балета П. І. Чайкоўскага «Лебядзінае возера». [[Вялікі тэатр]], 1950 год.]] == У культуры == * У гонар балета названы сорт ружы з пялёсткамі белага колеру «Schwanensee», выведзены ў 1968 годзе. * У 1981 годзе выйшла анімэ «Лебядзінае возера» ад японскай кампаніі «Toei Animation». * У [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] гэты балет паказвалі па тэлевізары ў дні жалобы і пахавання [[Генеральны сакратар ЦК КПСС|Генеральных сакратароў ЦК КПСС]] [[Леанід Ільіч Брэжнеў|Брэжнева]], [[Юрый Уладзіміравіч Андропаў|Андропава]], [[Канстанцін Усцінавіч Чарненка|Чарненка]]. Урэшце, спектакль «Лебядзінае возера» стаў адным з найболей запамінальных знакаў [[Жнівеньскі путч|Жнівеньскага путча 1991 года]], бо ў час падзей пастаноўку гэтага балета транслявалі ўсе тэлеканалы тры дні запар<ref>{{Cite web|url=http://www.pravda.ru/culture/theatre/ballet/01-03-2007/214937-swanlake-0/|title=Pravda.ru. «Лебединое озеро» — долгоиграющая поминальная мелодия|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822130048/http://www.pravda.ru/culture/theatre/ballet/01-03-2007/214937-swanlake-0/|archive-date=2016-08-22|access-date=2016-07-07|url-status=live}}</ref>. * Трансляцыя на YouTube-канале Вялікага тэатра 27 сакавіка 2020 года, у разгар [[Пандэмія COVID-19|пандэміі каронавіруса]] і [[Папраўкі да Канстытуцыі Расійскай Федэрацыі (2020)|расійскай канстытуцыйнай рэформы]], стала прадметам жартаў<ref>{{Cite web|url=https://www.fontanka.ru/2020/03/27/69056371/|title=Трансляцией «Лебединого озера» Большой театр начал свой «коронавирусный проект». В соцсетях оценили символизм — Общество — Новости Санкт-Петербурга — Фонтанка. Ру|archive-url=https://web.archive.org/web/20200328175137/https://www.fontanka.ru/2020/03/27/69056371/|archive-date=2020-03-28|access-date=2020-03-28|url-status=live}}</ref> (Адэта-Адылія — [[Святлана Юр’еўна Захарава|Святлана Захарава]]). Аднак за першыя суткі ролік набраў больш за 1 млн праглядаў<ref>{{Cite web|url=https://tass.ru/kultura/8107001|title=Балет "Лебединое озеро" за сутки набрал более 1 млн просмотров на YouTube|publisher=ТАСС|archive-url=https://web.archive.org/web/20200423225222/https://tass.ru/kultura/8107001|archive-date=2020-04-23|access-date=2020-03-30|url-status=live}}</ref>. * У 1994 годзе выйшаў у пракат анімацыйны фільм Рычарда Рыча «Прынцэса-лебедзь», сюжэт якога заснаваны на балеце. * У 1998 годзе па матывах балета зняты чэшскі фільм-казка «Лебядзінае возера» (Jezerní královna). * У 2010 годзе выйшаў фільм рэжысёра Дарэна Аранофскі «Чорны лебедзь» з [[Наталі Портман]] у галоўнай ролі. Сюжэт апавядае пра балярыну, якая атрымала фатальную ролю Каралёвы лебедзяў. * У 2023 годзе рэпер [[Noize MC]] выпусціў сінгл «Кааператыў „Лебядзінае возера“»; Песня ў назве і тэксце адсылае да телепаказам балета як знаку палітычных крызісаў у СССР — перадусім да трансляцый у час жнівеньскага путчу 1991 года — адначасова абыгрываючы кааператыў «Возера», звязаны з атачэннем [[Уладзімір Уладзіміравіч Пуцін|Уладзіміра Пуціна]]; 29 мая 2025 года Прыморскі раённы суд [[Санкт-Пецярбург]]а прызнаў трэк «забароненай у Расіі інфармацыяй» і абмежаваў да яго доступ на YouTube і афіцыйным сайце выканаўцы, а публічнае выкананне песні ў тым жа годзе ў Санкт-Пецярбургу стала нагодай для затрыманняў вулічных музыкантаў<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.themoscowtimes.com/2025/10/16/st-petersburg-street-musician-arrested-after-viral-anti-putin-performance-a90821|title=St. Petersburg Street Musician Arrested After Viral Anti-Putin Performance|first=The Moscow|last=Times|website=The Moscow Times|date=2025-10-16|access-date=2025-10-29}}</ref>. == Аўдыёзапісы == : '''1954''' — дырыжор Юрый Фаер, Аркестр ГАБТ. ''Фірма Мелодыя'': НД-04984-9. : '''1969''' — дырыжор [[Генадзь Мікалаевіч Раждзественскі|Генадзь Раждзественскі]], БСА. ''Фірма Мелодыя'': Д-025183-8, З 01771-6, MEL CD 10 02693. : '''1985''' — дырыжор [[Уладзімір Іванавіч Федасееў|Уладзімір Федасееў]], Вялікі сімфанічны аркестр імя П. І. Чайкоўскага. ''Фірма Мелодыя'' : А10 00241 006. : '''1988''' — дырыжор [[Яўген Фёдаравіч Святланаў|Яўген Святланаў]], ДАСА . ''Фірма Мелодыя'': А10 00589 006, MEL CD 10 00403, MEL CD 10 02223. == Крыніцы == {{Reflist}} == Літаратура == [[Файл:Замок_Нойшвангау.jpg|справа|міні|250x250пкс|Замак Хоэншвангау, Лебядзінае возера (справа) і возера Альпзее..]] * Балет. Энциклопедия / Гл. ред. Ю. Н. Григорович; Ред. коллегия: В. В. Ванслов (первый зам. гл. ред.), П. А. Гусев, В. Ф. Кухарский, А. А. Лапаури, О. В. Лепешинская (зам. гл. ред.), А. А. Макаров, И. И. Моравек, Ю. И. Слонимский, Е. Я. Суриц. — М.: Издательство Советская энциклопедия, 1981. — 624 с. — 100 000 экз. * {{кніга|аўтар=Богданов-Березовский В. М.|загаловак=Лебединое озеро|год=1953|частка=|месца=Л.|выдавецтва=МУЗГИЗ|том=|старонкі=|старонак=32|серыя=|isbn=|тыраж=5000}} {{кніга|аўтар=Глебов И.|загаловак=Лебединое озеро|год=1934|частка=|месца=Л.|выдавецтва=ЛГАТОБ|том=|старонкі=|старонак=34|серыя=|isbn=|тыраж=}} {{кніга|аўтар=Демидов А. П.|загаловак=Лебединое озеро|год=1985|частка=|месца=М.|выдавецтва=Искусство|том=|старонкі=|старонак=368|серыя=Шедевры балета|isbn=|тыраж=25000}} {{кніга|аўтар=Житомирский Д. В.|загаловак=Балеты Чайковского|год=1957|месца=М.|выдавецтва=Музгиз|старонак=120|тыраж=8000}} {{кніга|аўтар=|загаловак=Лебединое озеро|год=1951|частка=|месца=М.|выдавецтва=Искусство|том=|старонкі=|старонак=24|серыя=|isbn=|тыраж=10000|адказны=Анисимов А. (редактор)}} {{кніга|аўтар=Слонимский Ю. И.|загаловак=Лебединое озеро П. Чайковского|год=1962|частка=|месца=Л|выдавецтва=Государственное музыкальное издательство (МУЗГИЗ)|том=|старонкі=|старонак=80|серыя=Сокровища Советского Балетного Театра|isbn=|тыраж=15000}} * ''Суриц Е. Я.'' «Лебединое озеро» (постановка А. Горского и Вл. Немировича-Данченко, 1920 г.) // Музыка и хореография современного балета. — Л.: Музыка, 1974. — С. 243—263. — 293 с. * ''Суслова Н. В.'' Музыкальный театр. Лебединое озеро. — М.: Клевер, 2024. — 112 с. — 3000 экз. == Спасылкі == * [http://www.tchaikov.ru/lake.html П. Е. Вайдман «Лебединое озеро»] * [http://files.school-collection.edu.ru/dlrstore/9e9e8965-0b17-35ca-3b68-90cd447be413/Tcaikovsky_Lebedinoe_ozero_.htm Либретто и описание музыкальных номеров] * [http://www.ballet.classical.ru/slonimsky.html Статья Ю. А. Слонимского о музыке балета (с сокращениями)] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20170509152317/http://www.ballet.classical.ru/slonimsky.html |date=9 мая 2017 }} * [http://www.ballet.classical.ru/surits.html Е. Я. Суриц. «Лебединое озеро» 1877 года. К 125-летию первой постановки балета] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220126144753/http://www.ballet.classical.ru/surits.html |date=26 студзеня 2022 }} * [http://www.ballet.classical.ru/d_swan_russia.html Сведения о постановках балета в Москве и Петербурге] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20230607194145/http://ballet.classical.ru/d_swan_russia.html |date=7 чэрвеня 2023 }} * [https://web.archive.org/web/20130927150008/http://www.nureyev.org/rudolf-noureev-ballets-grands-roles/swan-lake-tchaikovski-petipa-rudolf-nureyev «Лебединое озеро» в постановке Р. Нуреева] * [http://www.vesti.ru/doc.html?id=601073 Сюжет об истории постановки балета] * [https://riverflot.ru/teplohod_lebedinoe-ozero.html Теплоход «Лебединое озеро»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20250406024430/https://riverflot.ru/teplohod_lebedinoe-ozero.html |date=6 красавіка 2025 }} * [https://www.clever-media.ru/product/clever-chtenie-muzykalnyy-teatr-lebedinoe-ozero-4504 Суслова Н. В. Музыкальный театр. Лебединое озеро.] {{Балеты Льва Іванава}} [[Катэгорыя:Балеты Льва Іванава]] nt329ttxngih3fwdsc4c0g3c59wh1jg 0 799789 5152288 5096439 2026-06-07T18:03:58Z 5152288 wikitext text/x-wiki «'''Купалаўцы'''», таксама «'''Свабодныя Купалаўцы'''» або «'''Вольныя Купалаўцы'''» — незалежнае аб’яднанне беларускіх акцёраў, рэжысёраў і супрацоўнікаў тэатра, створанае ў жніўні 2020 года пасля масавага зыходу калектыву з [[Нацыянальны акадэмічны тэатр імя Янкі Купалы|Нацыянальнага акадэмічнага тэатра імя Янкі Купалы (Купалаўскага тэатра)]] у знак пратэсту супраць [[Прэзідэнцкія выбары ў Беларусі (2020)|фальсіфікацыі прэзідэнцкіх выбараў]] і [[Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)|гвалту над пратэстоўцамі]]{{r|dw_history}}{{r|art_olga}}. == Гісторыя == У ліпені 2020 года Купалаўскі тэатр закрыў 100-ы сезон{{r|dw_history}}. 13 жніўня 2020 года калектыў тэатра падтрымаў мірныя пратэсты і асудзіў масавы гвалт над пратэстоўцамі, абвясціў забастоўку, 17 жніўня 2020 года над будынкам тэатра ўзнялі [[Бела-чырвона-белы сцяг|бел-чырвона-белы сцяг]], тым самым днём звольнілі дырэктара [[Павел Паўлавіч Латушка|Паўла Латушку]]{{r|dw_history}}. 26 жніўня 2020 года ў знак салідарнасці з дырэктарам з тэатра звольніліся больш за 60 супрацоўнікаў, у тым ліку амаль усе акцёры і мастацкі кіраўнік [[Мікалай Мікалаевіч Пінігін|Мікалай Пінігін]]{{r|dw_history}}{{r|rse_judith}}. Такім чынам пачалася гісторыя незалежнай трупы{{r|dw_history}}. Арганізацыяй дзейнасці займалася менеджарка Вольга Кулікоўская, рэгістравала юрыдычную асобу, шукала фінансаванне (спонсараў, данаты, гранты), каардынавала працу на новых пляцоўках (у прыватнасці ў культурным хабе «ОК16»), арганізоўвала функцыянаванне трупы на прынцыпах праектнага менеджменту{{r|art_olga}}. Акцёр і рэжысёр [[Раман Уладзіміравіч Падаляка|Раман Падаляка]] быў нефармальным творчым лідарам «Купалаўцаў», на яго прыпала асноўная рэжысёрская праца ў незалежным калектыве{{r|yt_roman}}{{r|sojka_top}}. Ідэя стварэння YouTube-канала належыць акцёру [[Міхаіл Валер’евіч Зуй|Міхаілу Зую]]{{r|art_olga}}. Цягам сезона 2020/2021 трупа свядома адмаўлялася ад замежных гастроляў, каб не ствараць уражання ад’езду калектыву і не дэматываваць беларусаў, якія засталіся ў краіне{{r|marc}}. Першая пастаноўка «Купалаўцаў» у новым статусе — відэаверсія спектакля «Тутэйшыя» — рыхтавалася ў жніўні-верасні 2020 года ва ўмовах сакрэтнасці, акцёры адключалі геалакацыю на тэлефонах, каб унікнуць адсочвання і пераследу{{r|art_olga}}. Адзіны жывы паказ у Мінску прайшоў у культурным хабе «ОК16» на вуліцы Кастрычніцкай у Мінску, а анлайн-прэм’ера на YouTube сабрала больш за 300 000 праглядаў{{r|art_olga}}. Пасля прэм’еры акцёры і нешматлікія супрацоўнікі дапазна прыбіралі дэкарацыі, крэслы і асвятляльную тэхніку і іншыя сляды дзейнасці, таму праверка інспекцыі [[Міністэрства па надзвычайных сітуацыях Рэспублікі Беларусь|МНС]] а 08:00 наступнай раніцы не знайшла доказаў, што вечарам у «ОК16» адбывалася мерапрыемства{{r|art_olga}}. У чэрвені 2021 года на адной з мінскіх пляцовак сілавікі сарвалі паказ відэазапісу спектакля «Белы трус, чырвоны трус». Падчас інцыдэнту былі затрыманы гледачы і запрошаная актрыса, экспертка па этыкеце [[Аксана Зарэцкая]]. Гэты выпадак паказаў небяспеку афлайн-дзейнасці трупы ў Беларусі без афіцыйных гастрольных пасведчанняў.{{r|marc}} Пасля 2021 года трупа працуе за межамі Беларусі. Да лютага 2022 года была створана арганізацыя ва Украіне, сабрана фінансаванне і запланаваны маштабныя праекты на 2022—2023 гады{{r|art_olga}}, планавалася атрыманне ўласнай стацыянарнай пляцоўкі ў Доме афіцэраў у Львове (зала на 300 месцаў), але пачаць працу перашкодзіла вайна{{r|marc}}. На час [[Уварванне Расіі ва Украіну (з 2022)|расійскага ўварвання]] 24 лютага 2022 года частка трупы была ў Любліне, працавала над новым спектаклем, астатнія былі на фестывалі ў Германіі{{r|art_olga}}. Рахункі беларускай арганізацыі ва Украіне заблакавалі{{r|art_olga}}. Праз немагчымасць працягваць працу ва Украіне і адмовы некаторых еўрапейскіх партнёраў, «Купалаўцы» вымушана пачалі ўсё з нуля ў Польшчы{{r|art_olga}}. Калектыў сутыкнуўся з праблемамі праз міжнародныя санкцыі да беларусаў{{r|art_olga}}. Аднак менавіта ў Польшчы (Варшаве, Любліне, Беластоку) пры падтрымцы мясцовых тэатральных інстытутаў трупа выпусціла спектаклі «Дзяды», «Гусі-людзі-лебедзі» і «Рамантычнасць»{{r|art_olga}}. 29 верасня 2022 года калектыў упершыню за год выступіў на сцэне перад жывымі гледачамі{{r|rse_judith}}. У лютым 2024 года YouTube-канал і сацыяльныя сеткі трупы былі прызнаныя ў Беларусі «экстрэмісцкімі матэрыяламі», што вымусіла калектыў выдаліць большасць архіўных відэа і стварыць новыя старонкі. Тады ж Расія па запыце Беларусі аб’явіла ў міжнародны вышук Зою Белахвосцік, Аляксандра і Валянціну Гарцуевых, Крысціну Дробыш. У маі 2024 года ў Беларусі быў затрыманы акцёр Дзмітрый Есяневіч, які пасля адміністрацыйнага арышту эміграваў у жніўні 2024 года. У канцы 2024 года групу «Купалаўцы» прызналі «[[Экстрэмісцкае фарміраванне|экстрэмісцкім фарміраваннем]]».{{r|marc}} Акцёры (сярод якіх [[Зоя Белахвосцік]], [[Валянціна Аляксандраўна Гарцуева|Валянціна Гарцуева]], [[Аляксандр Казела]]) адзначаюць, што работа без звычайнай для беларускага дзяржаўнага тэатра цэнзуры дазволіла ім эксперыментаваць з формамі, якія раней былі немагчымы{{r|dw_zoya}}{{r|art_olga}}. «Купалаўцы» супрацоўнічаюць з Тэатрам Юліуша Астэрвы ў Любліне, Тэатрам Польскім у Варшаве, Тэатральным інстытутам імя Збігнева Рашэўскага і іншымі еўрапейскімі пляцоўкамі{{r|rse_judith}}{{r|art_volnyja}}{{r|art_olga}}. == Творчасць і рэпертуар == Да пачатку 2023 года «Купалаўцы» стварылі 14 праектаў, якія спалучаюць класічныя пастаноўкі, музычныя перформансы і сучасную драматургію{{r|art_volnyja}}, большасць з іх было паказана ўжывую толькі адзін-два разы. Станам на 2025 год калектыў працуе без знешняга фінансавання, забяспечвае дзейнасць выключна з продажу квіткоў, а акцёры часта сумяшчаюць тэатр з іншай працай (напрыклад, [[Ігар Аляксеевіч Сігаў|Ігар Сігаў]] працуе таксістам){{r|marc}}. ; Музычныя праекты * Трэк «ZLO» з гуртам Intelligency (2020){{r|art_olga}} * Праект «Я гавару» на вершы сучасных паэтаў (2021){{r|art_olga}}. Аўтары музыкі: Андрэй Дробыш, Дзмітрый Есяневіч, Міхаіл Зуй, Аляксандр Зелянко{{r|marc}}. * «Zaproszenie do piekła» — 13 песень польскага паэта і спевака [[Яцак Качмарскі|Яцака Качмарскага]] ў сучаснай музычнай інтэрпрэтацыі.{{r|art_volnyja}} ; Асноўныя пастаноўкі * «Тутэйшыя» (рэжысёр Мікалай Пінігін, 2020) — праграмны спектакль-маніфест{{r|art_olga}}. * «Войцэк» (таксама «Войцэк. Сцэны»{{r|marc}}) — анлайн-праект, паводле класічнай п’есы нямецкага драматурга [[Георг Бюхнер|Георга Бюхнера]]{{r|dw_history}}. * «Страх» — анлайн-праект, паводле твора [[Бертальд Брэхт|Бертальда Брэхта]]{{r|dw_history}}, узор тэлевізійнага спектакля{{r|marc}}. * «Гардэнія» — анлайн-праект на грунце сучаснай еўрапейскай драматургіі{{r|dw_history}}. * «Экстрэмісты» (рэжысёр [[Аляксандр Фёдаравіч Гарцуеў|Аляксандр Гарцуеў]]{{r|marc}}){{r|art_volnyja}} — паводле п’есы [[Юлія Пятроўна Цімафеева|Юліі Цімафеевай]] пра гісторыю музыкаў гурта [[Irdorath]]{{r|marc}}. * «Паўлінка» — спроба аднаўлення знакавай пастаноўкі са старога рэпертуару{{r|marc}}. * «Я» (да 2020 года ішоў пад назвай «Першы») — спроба аднаўлення пастаноўкі са старога рэпертуару{{r|marc}}. * «Белы трус, чырвоны трус» (чэрвень 2021) — паказ відэазапісу спектакля, сарваны сілавікамі{{r|marc}}. * «Радзіва Прудок» (рэжысёр Раман Падаляка, YouTube-прэм’ера ў снежні 2021) — паводле [[Андрэй Горват|Андрэя Горвата]]{{r|sojka_top}}. Адзіная пастаноўка старога рэпертуару, якую рэгулярна паказваюць у эміграцыі{{r|marc}}. * «Запіскі афіцэра Чырвонай арміі»{{r|marc}}. * «Дзяды» (рэжысёр [[Павел Пасіні]], люты 2022) — спектакль, выпушчаны ў Любліне адразу пасля пачатку вайны{{r|art_olga}}. * «Гусі-людзі-лебедзі» (рэжысёр Аляксандр Гарцуеў, чэрвень 2022) — антыўтопія паводле рамана «[[Сабакі Эўропы (раман)|Сабакі Эўропы]]» [[Альгерд Бахарэвіч|Альгерда Бахарэвіча]]{{r|art_olga}}{{r|sojka_top}}. * «Плошча Перамогі» (рэжысёр Аляксандр Гарцуеў) — паводле аднайменнага рамана Альгерда Бахарэвіча{{r|art_volnyja}}. * «Рамантычнасць» (рэжысёр Мікалай Пінігін) — пастаноўка ў Тэатры Польскім у Варшаве{{r|art_olga}}. Спектакль на аснове зборніка Адама Міцкевіча{{r|marc}}. * «37-22» (рэжысёр [[Андрэй Саўчанка]]) — паэтычны спектакль разам з фондам «Tutaka»{{r|art_olga}}. * «Moj Hleb» (монаспектакль [[Зоя Валянцінаўна Белахвосцік|Зоі Белахвосцік]]) — тур па гарадах Польшчы (Кракаў, Уроцлаў, Варшава, Сопат) у кастрычніку 2023 года, перафарматаванне праграмы да 60-годззя актрысы, створанай да юбілею ў 2019 годзе{{r|dw_zoya}}. Гісторыя тэатральнай дынастыі на фоне Купалаўскага тэатра{{r|marc}}. * «Камедыя Юдзіфі» (рэжысёр Павел Пасіні) — эксперыментальная YouTube-прэм’ера 20 студзеня 2024 года{{r|rse_judith}}. * «Сфагнум» (рэжысёр Аляксандр Гарцуеў) — бандыцкая камедыя паводле рамана Віктара Марціновіча{{r|marc}}. * «Зэкамерон» (рэжысёр Войцех Урбанскі{{r|marc}}, май 2024) — спектакль паводле твораў палітвязня [[Максім Аляксандравіч Знак|Максіма Знака]]{{r|art_volnyja}}. * «Шэпт» (рэжысёр Раман Падаляка, чэрвень 2024) — паводле твора [[Сяргей Лескець|Сяргей Лескеця]], дакументальнае падарожжа праз свет беларускіх замоў{{r|sojka_top}}. * «Валізка» (рэжысёр Аляксандр Гарцуеў, прэм’ера ў Варшаве 24-26 чэрвеня 2025) — паводле [[Малгажата Сікорская-Мішчук|Малгажаты Сікорскай-Мішчук]], прысвечаная тэме адзіноты і пошуку сябе{{r|racyja_val}}. * «Ваўкі» (рэжысёр Павел Пасіні, 2025) — паводле аповесці [[Ева Вежнавец|Евы Вежнавец]]{{r|marc}}. * «Па што ідзеш, воўча?» (рэжысёр Моніка Дабраўлянская) — інтэрпрэтацыя твора Евы Вежнавец{{r|marc}}. * Монаспектакль [[Аляксандр Казела|Аляксандра Казелы]] (рэжысёр Павел Пасіні, 2025){{r|marc}}. == Калектыў == Мастацкія кіраўнікі і рэжысёры — Мікалай Пінігін, Аляксандр Гарцуеў, Раман Падаляка. Трупа працуе як адкрытая сістэма, апроч Зоі Белахвосцік, Аляксандра Гарцуева, [[Валянціна Аляксандраўна Гарцуева|Валянціны Гарцуевай]], Рамана Падалякі, [[Аляксандр Казела|Аляксандра Казелы]], удзельнічаюць [[Андрэй Дробыш]], [[Дзмітрый Есяневіч]], Міхаіл Зуй, [[Мікалай Стонька]]{{r|marc}} і іншыя, таксама да праектаў далучаюцца акцёры, якія раней не працавалі ў незалежным статусе{{r|art_olga}}{{r|art_volnyja}}. У 2024 годзе калектыў пакінулі менеджарка Вольга Кулікоўская (заснавала прадзюсарскую ініцыятыву INEX KULT) і актрыса [[Крысціна Дробыш]]{{r|marc}}. Летам 2024 года памёр акцёр старэйшага пакалення [[Георгій Рафаілавіч Маляўскі|Георгій Маляўскі]]{{r|marc}}. == Крыніцы == {{reflist|refs= <ref name="sojka_top">{{Cite web|lang=en|url=https://sojka.io/by/guides/afisha-theatre|title=7 беларусаў, якія робяць сусветны тэатр — Sojka|website=sojka.io|access-date=2026-01-27}}</ref> <ref name="rse_judith">{{Cite web|lang=be|url=https://www.svaboda.org/a/32784680.html|title=«Купалаўцы» анансавалі новы экспэрымэнтальны спэктакль. Прэм’ера на Youtube — сёньня, 20 студзеня|first=Радыё|last=Свабода|website=Радыё Свабода|date=2024-01-20|access-date=2026-01-27}}</ref> <ref name="art_volnyja">{{Cite web|url=https://www.belaruski.art/art/spektali-performansy/206-volnyia-kupalautsy|title=Вольныя Купалаўцы|website=www.belaruski.art|access-date=2026-01-27}}</ref> <ref name="dw_zoya">{{Cite web|lang=ru|url=https://www.dw.com/ru/zoa-belahvoscik-tym-hto-zastausa-u-belarusi-nasmat-skladanej/a-67765704|title=Зоя Белахвосцік: Тым, хто застаўся ў Беларусі, складаней|website=dw.com|access-date=2026-01-27}}</ref> <ref name="dw_history">{{Cite web|lang=ru|url=https://www.dw.com/ru/teatr-u-avangardze-pratestau-sto-z-kupalauskim-i-bylymi-kupalaucami/a-58931701|title=Што з Купалаўскім тэатрам і акторамі, якія з яго сышлі?|title=Што з Купалаўскім тэатрам і акторамі, якія з яго сышлі?|website=dw.com|access-date=2026-01-27}} </ref> <ref name="yt_roman">{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=aeRA5lMC6as|title=Чым займаецца незалежная трупа “Купалаўцы” і дзе іх шукаць? {{!}} Чем занимается труппа "Купаловцы"?|last=Еўрарадыё|date=2021-03-02|access-date=2026-01-27}}</ref> <ref name="racyja_val">{{Cite web|lang=be|url=https://racyja.com/by/sumezza/volnyja-kupalaucy-pakazuc-u-varsave-aposnjuju-premeru-u-hetym-sezone/|title=“Вольныя Купалаўцы” пакажуць у Варшаве апошнюю прэм’ера ў гэтым сезоне|last=Ina|website=Рацыя|date=2025-06-24|access-date=2026-01-27}}</ref> <ref name="art_olga">{{Cite web|lang=ru|url=https://art-context.com/ru/teatr-ru/kupalauczyi-nelga-spyinyaczcza/|title=“Купалаўцы”: останавливаться нельзя|website=Арт.Контекст|access-date=2026-01-27|url-status=dead}}</ref> <ref name="marc">{{Cite web|url=https://reform.news/ad-kupala-skaga-da-kupala-ca-shljah-volnaj-trupy-da-zhynjoj-u-shjesc-sezona|title=Ад Купалаўскага да «Купалаўцаў»: шлях вольнай трупы даўжынёй у шэсць сезонаў|first=Дзяніс|last=Марціновіч|website=Reform.news|date=2026-01-31}}</ref> }} {{Беларускія дэмакратычныя сілы ў выгнанні}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Тэатры Польшчы]] ppn39w1s65dcpciq46n9w529kwcmvct 0 800062 5152537 5138862 2026-06-08T09:54:15Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152537 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Пятроўскі}} {{Вайсковец}} '''Леанід Рыгоравіч Пятроўскі''' ({{ВД-Прэамбула}}) — савецкі военачальнік, генерал-лейтэнант (1941), удзельнік баёў на Беларусі ў [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікую Айчынную вайну]]. == Біяграфія == Сын [[Рыгор Іванавіч Пятроўскі|Р. І. Пятроўскага]]. З 1917 у Чырвонай гвардыі, з 1918 года ў [[Чырвоная Армія|Чырвонай Арміі]]. Скончыў Акадэмію РСЧА (1922). У маі—снежні 1937 года камандзір корпуса ў БВА. У 1938—40 гады быў звольнены з Чырвонай Арміі, выключаны з [[ВКП(б)]]. У Вялікую Айчынную вайну 63-і стралковы корпус на чале з Л. Пятроўскім правёў [[Рагачоўска-Жлобінская аперацыя (1941)|Рагачоўска-Жлобінскую аперацыю]] (1941). Пры прарыве з акружэння смяротна паранены. Пахаваны ў в. [[Старая Рудня (Жлобінскі раён)|Старая Рудня]] ([[Жлобінскі раён]]) на магіле пастаўлены помнік. == Воінскія званні == * [[Камдыў]] (26.11.1935)<ref>Постановление СНК СССР № 2484 от 26.11.1935</ref>; * [[Камкор]] (28.11.1937)<ref>Постановление СНК СССР № 01158 от 28.11.1937</ref>; * [[Генерал-лейтэнант]] (31.07.1941)<ref>Постановление СНК СССР № 1914 от 31.07.1941</ref>. == Узнагароды == * [[Ордэн Чырвонага Сцяга]] (22.02.1938<ref>Указ Президиума Верховного Совета СССР от 22 февраля 1938 года.</ref>). * [[Ордэн Чырвонай Зоркі]] (28.12.1936). * [[Ордэн Айчыннай вайны]] I ступені (6.05.1965, пасмяротна)<ref>[https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_kartoteka1420639940/?backurl=%2Fheroes%2F%3Fadv_search%3Dy%26last_name%3D%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9%26first_name%3D%D0%9B%D0%B5%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%B4%26middle_name%3D%D0%93%D1%80%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D1%80%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%26date_birth_from%3D%26static_hash%3D4178e8a7db03ab7c3c1b42b693e2fde1v3%26data_vibitiya_period%3Don%26group%3Dall%26types%3Dpamyat_commander%3Anagrady_nagrad_doc%3Anagrady_uchet_kartoteka%3Anagrady_ubilein_kartoteka%3Apdv_kart_in%3Apdv_kart_in_inostranec%3Apamyat_voenkomat%3Apotery_vpp%3Apamyat_zsp_parts%3Akld_ran%3Akld_bolezn%3Akld_polit%3Akld_upk%3Akld_vmf%3Apotery_doneseniya_o_poteryah%3Apotery_gospitali%3Apotery_utochenie_poter%3Apotery_spiski_zahoroneniy%3Apotery_voennoplen%3Apotery_iskluchenie_iz_spiskov%3Apotery_kartoteki%3Apotery_rvk_extra%3Apotery_isp_extra%3Asame_doroga%26page%3D1%26grouppersons%3D1&search_view_id=pamyatcommander923 Информация о награждении в ОБД «Память народа»].</ref>. * [[Юбілейны медаль «XX гадоў Рабоча-Сялянскай Чырвонай Арміі»]] (22.02.1938). * Званне «Ганаровы грамадзянін горада [[Жлобін]]» (прысвоена красавік 1999 года)<ref>{{Cite web|url=https://gisp.gov.by/region/pochetnye-grazhdane-zhlobinskogo-rayona|title=Почётные граждане Жлобинского района|archive-url=https://web.archive.org/web/20220308174627/http://gisp.gov.by/ru/rajon/153-pochetnye-grazhdane-zhlobinskogo-rajona|archive-date=8 сакавіка 2022|access-date=|url-status=dead}}</ref>. == Памяць == * Адна з вуліц [[Жлобін]]а названая ў гонар Л. Г. Пятроўскага<ref>{{Cite web|url=http://www.gomeljust.by/ulitsy_zhlobina__zhivye_svideteli.html|title=Сайт Главного управления юстиции Гомельского областного исполнительного комитета|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=}}</ref>. * На месцы гібелі Л. Г. Пятроўскага ўсталяваны памятны знак<ref>{{Cite web|url=https://ndsmi.by/obshchestvo/42701-v-pirevichskom-selsovete-pochtili-pamyat-legendarnogo-general-lejtenanta-leonida-petrovskogo|title=В Пиревичском сельсовете почтили память легендарного генерал-лейтенанта Леонида Петровского|website=Новы дзень|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=}}</ref>. * Брацкая магіла, у якой у тым ліку пахаваны Пятроўскі Л. Г., і пастамент з бюстам Пятроўскаму Л. Г. у вёсцы [[Старая Рудня (Жлобінскі раён)|Старая Рудня]] [[Жлобінскі раён|Жлобінскага раёна]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. * Імя Л. Г. Пятроўскага прысвоена вуліцы ў вёсцы [[Старая Рудня (Жлобінскі раён)|Старая Рудня]] [[Жлобінскі раён|Жлобінскага раёна]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. * У ліпені 2023 года ў [[Жлобін]]е адкрыты [[Манументальны жывапіс|мурал]] генералу Л. Г. Пятроўскаму<ref>{{Cite web|url=https://tvrgomel.by/news/mural-s-izobrazheniem-generala-petrovskogo-sozdali-v-zhlobine|title=Мурал с изображением генерала Петровского создали в Жлобине|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=}}</ref>. == У кіно == У фільме 1985 года «Бітва за Маскву» (фільм 1 («Агрэсія»), 2 серыя) вобраз военачальніка ўвасобіў народны артыст СССР [[Юрый Васілевіч Якаўлеў|Ю. В. Якаўлеў]]. Гэтыя ж кадры ў перамантаваным выглядзе ўвайшлі ў тэлесерыял «Трагедыя стагоддзя» (1993). Таксама паказаны ў міні-серыяле «Апошні бронецягнік» (2006). == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БЭ|13|Пятроўскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} * [https://gp.by/novosti/obshchestvo/news317575.html 85 лет контрудару 63-го стрелкового корпуса на Днепре: подвиг генерала Леонида Петровского]. ''[[Гомельская праўда]]''. {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Пятроўскі Леанід Рыгоравіч}} e9r6pyzn3gexqz1e2pd7lcmskz5akjr 10 802521 5152352 5097322 2026-06-07T19:30:32Z DBatura 73587 5152352 wikitext text/x-wiki {{Навігацыйная табліца | name = Справа Эпштэйна | state = {{{state|autocollapse}}} | title = Справа Джэфры Эпштэйна | bodyclass = hlist | group1 = Асобы | list1 = {{Navbox|subgroup |group1 = Абвінавачваныя |list1= * [[Джэфры Эпштэйн]] ([[Смерць Джэфры Эпштэйна|смерць]]) * [[Гіслейн Максвел]] |group2 = Абвінаваўцы |list2= * [[Вірджынія Джуфрэ]] * [[Марыя Фармер]] }} | group2 = Лакацыі | list2 = * Астравы Эпштэйна ** [[Грэйт-Сент-Джэймс]] ** [[Літл-Сент-Джэймс]] * [[Дом Герберта Н. Штрауса]] * [[Асабняк Джэфры Эпштэйна ў Палм-Біч|Асабняк у Палм-Біч]] * [[Ранча Зора]] * [[Лаліта Экспрэс]] | group3 = Рэзананс | list3 = * [[Файлы Эпштэйна]] * [[Акт аб празрыстасці файлаў Эпштэйна]] * Д/ф ** «[[Джэфры Эпштэйн: непрыстойна багаты]]» ** «[[Перажыць Джэфры Эпштэйна]]» }} gh6a8z2hro6rero9680nenwhoymhz7z 0 804545 5152504 5134280 2026-06-08T07:58:49Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152504 wikitext text/x-wiki {{Ваенны дзеяч}} '''Леон Хузьман-мірза Сулькевіч, Леон Сулькевіч, Леон Гузьман Сулькевіч''' ({{lang-pl|Leon Hózman-Mirza Sulkiewicz}}; {{ВД-Прэамбула}}) — [[палкоўнік]] артылерыі Войска Польскага і Узброеных Сіл Польскіх, двойчы кавалер [[Virtuti Militari|Ордэна Virtuti Militari]]. == Біяграфія == Ён паходзіў з [[Беларускія татары|татарскага]] княжага роду (мірзаў)<ref>{{Cite web|url=http://www.tatarzy.pl/historia/epizod.html|title=Historia|website=tatarzy.pl|access-date=21 сакавіка 2026|archive-date=5 сакавіка 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305081415/http://www.tatarzy.pl/historia/epizod.html|url-status=bot: unknown}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://stanislawow.net/wspomnienia/czeslawa_scheffs.htm|title=Nigdy nie byłam w Stanisławowie|website=stanislawow.net|access-date=21 сакавіка 2026|archive-date=19 лістапада 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151119034305/http://stanislawow.net/wspomnienia/czeslawa_scheffs.htm|url-status=dead}}</ref>, які жыў у [[Ашмянскі павет (1920—1940)|Ашмянскім павеце]] [[Віленская губерня|Віленскай губерні]] . Нарадзіўся 14 лютага 1897 года ў сям’і Давіда і Феліцыі, народжанай Сабалеўскай{{Sfn|Kolekcja VM|loc=s. 1}} <ref>{{Cite web|url=http://www.muzeumwp.pl/oficerowie/?letter=H&page=18|title=Oficerowie|website=[[Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie]]|access-date=21 сакавіка 2026|archive-date=19 лістапада 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151119091038/http://www.muzeumwp.pl/oficerowie/?letter=H&page=18|url-status=dead}}</ref> . Яго прадзедам па жаночай лініі быў палкоўнік [[Mustafa Achmatowicz|Мустафа Ахматовіч]], афіцэр 4-га палка пярэдняй варты Вялікага княства Літоўскага і заснавальнік [[Эскадрон літоўскіх татар|Эскадрона літоўскіх татар]] у Напалеонаўскай арміі. У гонар свайго продка ён і шэраг іншых маладых татарскіх арстакратаў назвалі [[Татарскі кавалерыйскі полк імя Мустафы Ахматовіча|Татарскі кавалерыйскі полк]] у кавалерыі Сярэдняй Літвы, а потым Другой Польскай Рэспублікі . Яго дзядамі былі Мацей Ахматовіч (1820—1901) паэт і маёр 5-га палка ўланаў, і Ялена, народжаная [[Туган-Бараноўскія|Туган-Мірза Бараноўская]]). Яго братамі і сёстрамі былі Аляксандр, Стэфан, Богдан, Канстанцін, Марыя, Эва і Эльжбета <ref name="SH16" />. Пасля заканчэння [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]] і аднаўлення незалежнасці Польшчы ён быў прыняты ў Польскую армію. Яму было прысвоена званне [[капітан]]а артылерыі. Падчас [[Польска-савецкая вайна|польска-бальшавіцкай вайны]], 10 лютага 1920 года, ён стаў камандзірам 1-й коннай артылерыйскай дывізіі {{Sfn|Kolekcja VM|loc=s. 4}}, а 3 сакавіка 1920 года — камандзірам дывізійнай артылерыі ў складзе 20-й пяхотнай брыгады . За ваенныя дзеянні ў бітве пад Камаровым 31 жніўня 1920 года ён быў узнагароджаны [[Virtuti Militari|ордэнам Virtuti Militari]] <ref>{{Cite web|url=http://www.radiownet.pl/publikacje/sulkiewiczowie-zasluzony-dla-polski-rod-tatarski|title=Sulkiewiczowie. Zasłużony dla Polski ród tatarski|website=[[Radio Wnet]]|date=2013-10-07}}</ref> . 1 чэрвеня 1919 года яму было прысвоена званне [[капітан]]а артылерыі са старшынством {{Sfn|Rocznik Oficerski|1923}}, а затым 1 ліпеня 1923 года — званне [[маёр]]а артылерыі са старшынством {{Sfn|Rocznik Oficerski|1924}} {{Sfn|Rocznik Oficerski|1928}} . У 1920-я гады ён заставаўся афіцэрам 1-й коннай артылерыйскай дывізіі, размешчанай у [[Варшава|Варшаўскім]] гарнізоне, дзе ў 1923 годзе выконваў абавязкі намесніка камандзіра дывізіі ў званні капітана {{Sfn|Rocznik Oficerski|1923}}, а ў 1924 годзе быў кватэрмайстрам у званні маёра {{Sfn|Rocznik Oficerski|1924}} . З 10 красавіка 1927 года па красавік 1934 года ён служыў камандзірам 6-й коннай артылерыйскай дывізіі ў [[Івана-Франкоўск|Станіславове]] {{Sfn|Rocznik Oficerski|1928}} {{Sfn|Rocznik Oficerski|1932}} {{Sfn|Kolekcja VM|loc=s. 4}} . За гэты час ён быў павышаны да звання [[падпалкоўнік]]а артылерыі са старшынствам 1 студзеня 1929 года {{Sfn|Rocznik Oficerski|1932}} . Затым ён быў павышаны да звання [[палкоўнік]]а артылерыі. З 30 красавіка 1934 года па 18 лютага 1938 года займаў пасаду камандзіра 4-га Куяўскага лёгкага артылерыйскага палка ў [[Інаўроцлаў|Інаўроцлаве]] . З 1938 года служыў камандзірам дывізійнай артылерыі 20-й пяхотнай дывізіі ў Баранавіцкім гарнізоне. [[Файл:Leon Sulkiewicz płk kawaler VM.jpg|міні|злева|Леон Сулькевіч — палкоўнік, кавалер Вірытуці Мілітары]] Да канца [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Другой Польскай Рэспублікі]] ў 1939 годзе ён быў уладальнікам маёнтка Ластаі II у гміне Крэва [[Ашмянскі павет (1920—1940)|Ашмянскага павета]] (у гэтай мясцовасці, у гміне Паляны, уладальніцай маёнтка [[Лэйлубка|Лейлубка]] або Стэчкоўшчына была Ялена Гозьман Сулькевіч) <ref>{{Cite web|url=http://kresy.genealodzy.pl/programy/wykaz_z_kresow2.pdf|title=Wykaz z nazwami majątków oraz z imionami i nazwiskami ich właścicieli z województw: Nowogródzkiego, Białostockiego, Poleskiego, Wileńskiego, Wołyńskiego|pages=15, 37}}</ref> . Пасля пачатку [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны,]] падчас [[Польская абарончая вайна (1939)|Вераснёўскай кампаніі,]] ён камандаваў артылерыяй 20-й пяхотнай дывізіі, удзельнічаў у бітве пад Млавай 1-3 верасня 1939 года і ў [[Абарона Варшавы (1939)|абароне Варшавы]] <ref>{{Cite web|url=http://www.spotkania-na-wschodzie.pl/teksty/31/2/historia/32/7/|title=Historia, Białoruś|website=spotkania-na-wschodzie.pl|access-date=21 сакавіка 2026|archive-date=19 лістапада 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151119023706/http://www.spotkania-na-wschodzie.pl/teksty/31/2/historia/32/7/|url-status=dead}}</ref> . Пазней ён быў афіцэрам Польскіх узброеных сіл у шэрагах 12-га палка Падольскіх уланаў. Пасля вайны ён заставаўся ў выгнанні ў Вялікабрытаніі. Памёр у 1960 годзе ў [[Лестэр]]ы {{R|słownik}}. 19 сакавіка 1929 года ў Вільні муфтый Рэспублікі Польшча доктар [[Якуб Шынкевіч]] дабраславіў шлюб падпалкоўніка Леона Хузмана Сулькевіча з паннай Марыяй Ахматовічаўнай, (дачкой суддзі апеляцыйнага суда Багдана Ахматовіча і Гэлены Ахматовіч, народжанай Бучацкай). == Ордэны і ўзнагароды == * Залаты крыж [[Virtuti Militari|ордэна Virtuti Militari]] № 151 * Сярэбраны крыж [[Virtuti Militari|Ваеннага ордэна Virtuti Militari]] № 3086 (1922) {{Sfn|Dz. Pers. MSWojsk.|loc=Nr 2 z 18 lutego 1922, s. 105 – wskazany jako kpt. Hozman-mirza-Sulkiewicz Leon}} {{R|sl}} * Рыцарскі крыж [[Ордэн Адраджэння Польшчы|Ордэна Адраджэння Польшчы]] (9 лістапада 1931 г.) <ref>{{Monitor Polski|1931|260|345}} «za zasługi na polu wyszkolenia wojska».</ref> * [[Крыж Храбрых|Крыж Доблесці]] {{R|sl}} * Залаты Крыж Заслугі (11 лістапада 1937 г.) <ref>{{Monitor Polski|1937|260|411}} «za zasługi w służbie wojskowej».</ref> * Медаль Незалежнасці (23 снежня 1933 г.) <ref>{{Monitor Polski|1934|6|12}} «za pracę w dziele odzyskania niepodległości».</ref> * Сярэбраны крыж Заслугі (15 сакавіка 1927 г.) * Памятны медаль вайны 1918—1921 гг. {{R|sl}} * Медаль Дзесятай гадавіны адноўленай незалежнасці {{R|sl}} * Памятны знак конных артылерыйскіх дывізій Другой Польскай Рэспублікі * Медаль Перамогі (Médaille Interalliée) {{R|sl}} * Медаль 10-й гадавіны вайны за незалежнасць (Латвія, 1929 г.) {{R|sl}} == Зноскі == <references> <ref name="słownik">{{Cite book}}</ref> </references> == Бібліяграфія == * {{Cite web|url=https://wbh.wp.mil.pl/pdfviewer/?f=/c/scans/VM/I.482.12-798.pdf|title=Leon Hózman-mirza Sulkiewicz|website=Wojskowe Biuro Historyczne}} * Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923. * Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924. * Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928. * Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932. * Aleksander Miśkiewicz. Tatarzy — żołnierze polscy podczas II wojny światowej. «Przegląd Tatarski». 3, s. 10, 12, 2010.  * Sławomir Hordejuk. Tatarski poeta. «Przegląd Tatarski». 3, s. 15-16, 2011.  * {{Cite web|url=http://www.radiownet.pl/publikacje/sulkiewiczowie-zasluzony-dla-polski-rod-tatarski|title=Sulkiewiczowie. Zasłużony dla Polski ród tatarski|website=[[Radio Wnet]]|date=2013-10-07}} * {{Cite web|url=http://www.wbc.poznan.pl/publication/47164|title=Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych}} {{DEFAULTSORT:Сулькевіч Л}} s221u4r46d2jafgnu2adhrhwrluenfm 0 805934 5152155 5136844 2026-06-07T12:00:09Z JerzyKundrat 174 5152155 wikitext text/x-wiki '''«Ліхадзей тыдня»''' (або '''«монстр тыдня»''') — троп, пры якім канкрэтны антаганіст з’яўляецца толькі ў адным эпізодзе шматэпізадычнага твора. Звычайна ў творах, дзе ён прысутнічае, героі ў кожнай серыі сустракаюць новага суперніка, перамагаюць яго, і пасля гэтага ліхадзей болей ніколі не з’яўляецца ў сюжэце.<ref name=Recht>{{cite book |last = Recht |first = Markus |date = 2011 |title = Der sympathische Vampir – Visualisierungen von Männlichkeiten in der TV-Serie Buffy |publisher = Campus Verlag |page = 18 |isbn = 978-3-593-39421-3 |lang = de |trans-title = The likeable vampire – Visualisations of masculinities in the TV series Buffy }}</ref><ref>{{cite journal |last = Neff-Strickland |first = Jaymen |date = 2024 |title = Freak of the Week to Super Serialized: The Complex Narrative Evolution of ''Smallville'' |url = https://www.proquest.com/openview/d731a320973f6cc4133ae74f57407c97/1?pq-origsite=gscholar&cbl=2043477 |journal = Cinematic Codes Review |volume = 9 |issue = 3 |pages = 49–69 |access-date = 2026-02-20 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://tvtropes.org/pmwiki/pmwiki.php/Main/MonsterOfTheWeek|title=Monster of the Week|website=TV Tropes|access-date=2026-04-11}}</ref> Выраз «монстр тыдня» ўзнік пры вырабніцтве амерыканскага серыяла 1960-х гадоў «За мяжой магчымага»<ref name="McCoy">{{Cite web|url=https://gamerant.com/monster-of-the-week-trope-explained/|title=Monster-of-the Week Trope, Explained|first=Joshua Kristian|last=McCoy|date=October 5, 2022|website=Game Rant}}</ref>, аднак сама канцэпцыя з’явілася яшчэ раней.<ref name="McCoy" /><ref name="DMDave">{{Cite web|url=https://dmdave.com/monster-of-the-week-format/|title=Monster-of-the-Week Format &#124; New Rules for Fifth Edition (BroadSword Magazine Preview)|date=August 5, 2019|website=DMDave Publishing}}</ref><ref>{{Cite journal|url=https://www.mdpi.com/2076-0787/5/2/40|title=Baba Yaga, Monsters of the Week, And Pop Culture’s Formation of Wonder and Families Through Monstrosity|first1=Jill|last1=Rudy|first2=Jarom|last2=McDonald|date=June 3, 2016|journal=Humanities|volume=5|issue=2|pages=40|doi=10.3390/h5020040|doi-access=free}}</ref> Троп шырока выкарыстоўваўся ў серыялах, якія выходзілі на штотыднёвай аснове: «[[Доктар Хто]]»,<ref name="DMDave" /> «[[Скубі-Ду]]»,<ref>{{cite web |last = Sproull |first = Patrick |url = https://www.denofgeek.com/us/tv/scooby-doo/219931/the-10-scariest-scooby-doo-episodes |title = The 10 Scariest ''Scooby-Doo'' Episodes |date = September 13, 2018 |website = Den of Geek |access-date = July 11, 2019 |archive-date = April 15, 2018 |archive-url = https://archive.today/20180415092738/http://www.denofgeek.com/us/tv/scooby-doo/219931/the-10-scariest-scooby-doo-episodes |url-status = live }}</ref> «[[Сакрэтныя матэрыялы]]»'',''<ref>{{Cite web|url=https://www.cbr.com/best-monster-of-the-week-series/|title=10 Greatest Monster-of-the-Week Shows, Ranked|first=Daniel|last=Kurland|date=January 18, 2023|website=CBR}}</ref> «[[Зачараваныя (тэлесерыял)|Зачараваныя]]»,<ref>{{cite web |last = Eirth |first = Annabelle |url = https://screenrant.com/charmed-biggest-problems-fans-ignore/ |title = 25 Things Wrong With ''Charmed'' Fans Choose To Ignore |date = January 20, 2019 |website = Screen Rant |access-date = July 11, 2019 |archive-date = May 12, 2024 |archive-url = https://web.archive.org/web/20240512160647/https://screenrant.com/charmed-biggest-problems-fans-ignore/ |url-status = live }}</ref> «[[Звышнатуральнае (серыял)|Звышнатуральнае]]»,<ref>{{Cite web|url=https://screenrant.com/supernatural-best-monster-of-the-week-villains/|title=''Supernatural''{{'}}s 10 Best Monster-of-the-Week Villains, Ranked|first=Liz|last=Declan|date=October 18, 2025|website=ScreenRant}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://collider.com/best-supernatural-monsters-every-season/|title=Best Monster-of-the-Week Episodes From Each Season of ''Supernatural''|first=Michael John|last=Petty|date=April 24, 2022|website=[[collider.com]]}}</ref> і іншых. Некаторыя серыялы чаргуюць «ліхадзеяў тыдня» і прадвіжэнне асноўнага сюжэта («Бафі — забойца вампіраў»,<ref name="Recht" /><ref>{{cite web |last = Vinney |first = Cynthia |url = https://screenrant.com/buffy-vampire-slayer-monsters-episodes/ |title = ''Buffy the Vampire Slayer'': The 5 Best Monsters Of The Week (And The 5 Worst) |date = March 16, 2019 |website = Screen Rant |access-date = July 11, 2019 |archive-date = December 12, 2022 |archive-url = https://web.archive.org/web/20221212181336/https://screenrant.com/buffy-vampire-slayer-monsters-episodes/ |url-status = live }}</ref> «Звышнатуральнае»,<ref name="leane">{{cite web |last = Leane |first = Rob |url = https://www.denofgeek.com/us/tv/superhero-tv/245124/does-superhero-tv-need-the-villain-of-the-week-format |title = Does Superhero TV Need the Villain-of-the-Week Format? |date = April 1, 2015 |website = Den of Geek |access-date = July 11, 2019 |archive-date = February 14, 2024 |archive-url = https://web.archive.org/web/20240214001727/https://www.denofgeek.com/us/tv/superhero-tv/245124/does-superhero-tv-need-the-villain-of-the-week-format |url-status = live }}</ref> «Сакрэтныя матэрыялы»),<ref>{{cite web |last = Bassett |first = Jordan |url = https://www.nme.com/blogs/nme-blogs/xfiles-scariest-monster-of-the-week-episodes-2215681 |title = ''The X Files''{{'}} Scariest 'Monster-of-the-Week' Episodes |date = January 8, 2018 |website = NME.com |publisher = New Musical Express |access-date = July 11, 2019 |archive-date = February 13, 2024 |archive-url = https://web.archive.org/web/20240213081810/https://www.nme.com/blogs/nme-blogs/xfiles-scariest-monster-of-the-week-episodes-2215681 |url-status = live }}</ref><ref>{{cite web |last = Navarro |first = Megan |url = https://bloody-disgusting.com/editorials/3519356/x-files-turns-25-10-best-monster-week-episodes/ |title=''The X-Files'' Turns 25: The 10 Best Monster-of-the-Week Episodes! |date = September 10, 2018 |website = Bloody Disgusting |access-date = July 11, 2019 |archive-date = February 28, 2024 |archive-url = https://web.archive.org/web/20240228170626/https://bloody-disgusting.com/editorials/3519356/x-files-turns-25-10-best-monster-week-episodes/ |url-status = live }}</ref> у іншых жа яны выступаюць як пешкі больш рэгулярных ворагаў («Kamen Rider»,<ref>{{cite web |last = Eisenbeis |first = Richard |url = https://kotaku.com/i-cant-decide-if-samurai-flamenco-is-brilliant-or-terr-1503049913 |title = I Can't Decide If ''Samurai Flamenco'' Is Brilliant or Terrible |date = January 17, 2014 |website = Kotaku |access-date = July 11, 2019 |archive-date = March 19, 2016 |archive-url = https://archive.today/20160319222044/http://kotaku.com/i-cant-decide-if-samurai-flamenco-is-brilliant-or-terr-1503049913 |url-status = live }}</ref> «Сэйлар Мун»,<ref>{{cite web |last = Wellham |first = Melissa |url = https://www.sbs.com.au/popasia/blog/2016/11/21/re-watching-sailor-moon-adult |title = Re-Watching ''Sailor Moon'' as an Adult |date = November 21, 2016 |website = SBS.com.au |publisher = Special Broadcasting Service |access-date = July 11, 2019 |archive-date = August 28, 2024 |archive-url = https://web.archive.org/web/20240828065638/https://www.sbs.com.au/popasia/blog/2016/11/21/re-watching-sailor-moon-adult |url-status = live }}</ref> «Super Sentai»<ref>{{cite web |last = Whitbrook |first = James |url = https://io9.gizmodo.com/the-io9-guide-to-super-sentai-1769494693 |title = The Io9 Guide to ''Super Sentai'' |date = April 7, 2016 |website = io9 |publisher = Gawker Media |access-date = July 11, 2019 |archive-date = April 7, 2016 |archive-url = https://archive.today/20160407151553/http://io9.gizmodo.com/the-io9-guide-to-super-sentai-1769494693 |url-status = live }}</ref> і «Магутныя рэйнджары»).{{sfn|Clements|McCarthy|2015|p=}}<ref>{{cite web |last = Bruce |first = Amanda |url = https://screenrant.com/power-rangers-main-major-villain-ranked-worst-best/ |title = ''Power Rangers'': Every Major Villain, Ranked Worst To Best |date = August 25, 2017 |website = Screen Rant |access-date = July 11, 2019 |archive-date = May 25, 2020 |archive-url = https://archive.today/20200525204225/https://screenrant.com/power-rangers-main-major-villain-ranked-worst-best/ |url-status = live }}</ref> У «Сакрэтных матэрыялах» бывалі выпадкі, калі некаторыя з ліхадзеяў вярталіся.<ref>{{Cite web|url=https://screenrant.com/xfiles-tv-show-every-monster-week-return-sequel-episode/|title=''X-Files'': Every Time a Monster of the Week Returned|first=Michael|last=Kennedy|date=August 18, 2020|website=ScreenRant}}</ref> У іншых серыялах, яны могуць вяртацца пасля выпраўлення, стаць саюзнікамі герояў або атрымаць большую ролю ў гісторыі. == References == {{Reflist|30em}} === Sources === * {{cite book |last1 = Clements |first1 = Jonathan |last2 = McCarthy |first2 = Helen |year = 2015 |title = The Anime Encyclopedia, 3rd Revised Edition: A Century of Japanese Animation |url = https://archive.org/details/animeencyclopedi0000clem_s4w4 |publisher = [[Stone Bridge Press]] |isbn = 978-1-61172-018-1 }} {{ізаляваны артыкул|date=2026-04-13}} [[Катэгорыя:Тэрміналогія тэлебачання]] fv3rz2www22f6k5lwxvib7wrt30ywk1 0 806118 5152518 5149825 2026-06-08T08:41:32Z Андрэй 2403 Б 152769 /* Вяшчанне */ 5152518 wikitext text/x-wiki {{Радыёстанцыя | назва = Мінская хваля | лагатып = | горад = [[Мінск]] | краіна = [[Беларусь]] | слоган = «Там, где ты живёшь!» | фармат = Adult Contemporary | час_вяшчання = кругласутачна (Мінск і яшчэ некалькі гарадоў) | зона_вяшчання = [[Мінск]], [[Мінская вобласць]] | створана = [[4 верасня]] [[2004]] г. | заснавальнік = | уладальнік = [[Мінская праўда]] | адрас = 220114, Мінск, [[Праспект Незалежнасці (Мінск)|пр. Незалежнасці]], д. 169, офіс 12 | кіраўнікі = | сайт = https://mvolna.by/ | on-line_трансляция = }} '''Мінская хваля''' — беларуская радыёстанцыя, якая пачала вяшчанне 4 верасня 2004 г<ref>[https://www.belarusinfo.by/ru/poisk/95450.html Минская волна УП]</ref>. Мовы вяшчання — [[Руская мова|руская]] і [[Беларуская мова|беларуская]]. З восені 2009 г. вядома пад назвай «МХ Радыё». Пазіцыянуе сябе як "адзінае радыё, дзе пяюць у прамым эфіры"<ref>згодна інфармацыі са старонак радыёстанцыі [https://vk.com/tutmvradio УКантакце] і [https://www.youtube.com/channel/UCwseKfWW5siQI2vi4xyPWhw YouTube]</ref>. На сайце станцыі заяўлена: "Мэтавая аўдыторыя «Мінскай хвалі»: жыхары гарадоў-спадарожнікаў і раённых цэнтраў Мінскай вобласці. Узрост 25-44 гады... Наш слухач — сямейная пара з дзіцем дашкольнага ўзросту, якая трывала стаіць на нагах. Каштоўнасці: сям'я, здароўе, родны край. Хобі: спорт, турызм, падарожжы, дача, сумеснае баўленне часу<ref>[https://mvolna.by/about-us Минская волна. О нас]</ref>". == Вяшчанне == Вяшчанне ідзе праз інтэрнэт з дапамогай сайта станцыі (з 2009 г.) і праз мабільнае прыкладанне RadioPlayer Belarus, а таксама ў FM-дыяпазоне: * [[Мінск]], [[Салігорск]], [[Старыя Дарогі]] – 94.7; * [[Барысаў]] – 104.2; * [[Беразіно]] – 102.9; * [[Капыль]] – 104.8; * [[Крупкі]] – 102.6; * [[Маладзечна]] –97.4 * [[Мядзел]]— 102.4<ref>згодна [https://mvolna.by/ сайту радыёстанцыі]</ref>. Перадатчык у Мядзеле вяшчае на раён [[Нарач (курортны пасёлак)|к.п. Нарач]]<ref>[https://mvradio.by/zona-okhvata Зона охвата]</ref>. === Вяшчанне раённых радыёпраграм на хвалях станцыі === * Двойчы на тыдзень па аўторках і пятніцах з 6.15 да 6.30 раніцы на хвалі 105,5 FM у дыяпазоне вяшчання радыё «Мінская хваля» выходзіць праграма «Бярэзінскі час» рэдакцыі газеты «[[Бярэзінская панарама]]» (РТПС Свіслач). * У 2016-18 гг. на частаце 104.2 FM выходзіла [[Навіны Барысаўшчыны (радыёпраграма)|радыёпраграма «Навіны Барысаўшчыны»]] == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [https://mvolna.by/ Афіцыйны сайт] * [https://mvradio.by/ Стары сайт] * [https://vk.com/tutmvradio Старонка УКантакце] * [https://t.me/s/mvradio Тэлеграм] * [https://www.instagram.com/minskayavolna/ Instagram] * [https://www.youtube.com/channel/UCwseKfWW5siQI2vi4xyPWhw Канал YouTube] {{Радыёстанцыі Беларусі}} [[Катэгорыя:Радыёстанцыі Беларусі]] qelkk7zizy8rdqs5pnaob5cfv6ouo1q 5152519 5152518 2026-06-08T08:41:47Z Андрэй 2403 Б 152769 /* Вяшчанне раённых радыёпраграм на хвалях станцыі */ 5152519 wikitext text/x-wiki {{Радыёстанцыя | назва = Мінская хваля | лагатып = | горад = [[Мінск]] | краіна = [[Беларусь]] | слоган = «Там, где ты живёшь!» | фармат = Adult Contemporary | час_вяшчання = кругласутачна (Мінск і яшчэ некалькі гарадоў) | зона_вяшчання = [[Мінск]], [[Мінская вобласць]] | створана = [[4 верасня]] [[2004]] г. | заснавальнік = | уладальнік = [[Мінская праўда]] | адрас = 220114, Мінск, [[Праспект Незалежнасці (Мінск)|пр. Незалежнасці]], д. 169, офіс 12 | кіраўнікі = | сайт = https://mvolna.by/ | on-line_трансляция = }} '''Мінская хваля''' — беларуская радыёстанцыя, якая пачала вяшчанне 4 верасня 2004 г<ref>[https://www.belarusinfo.by/ru/poisk/95450.html Минская волна УП]</ref>. Мовы вяшчання — [[Руская мова|руская]] і [[Беларуская мова|беларуская]]. З восені 2009 г. вядома пад назвай «МХ Радыё». Пазіцыянуе сябе як "адзінае радыё, дзе пяюць у прамым эфіры"<ref>згодна інфармацыі са старонак радыёстанцыі [https://vk.com/tutmvradio УКантакце] і [https://www.youtube.com/channel/UCwseKfWW5siQI2vi4xyPWhw YouTube]</ref>. На сайце станцыі заяўлена: "Мэтавая аўдыторыя «Мінскай хвалі»: жыхары гарадоў-спадарожнікаў і раённых цэнтраў Мінскай вобласці. Узрост 25-44 гады... Наш слухач — сямейная пара з дзіцем дашкольнага ўзросту, якая трывала стаіць на нагах. Каштоўнасці: сям'я, здароўе, родны край. Хобі: спорт, турызм, падарожжы, дача, сумеснае баўленне часу<ref>[https://mvolna.by/about-us Минская волна. О нас]</ref>". == Вяшчанне == Вяшчанне ідзе праз інтэрнэт з дапамогай сайта станцыі (з 2009 г.) і праз мабільнае прыкладанне RadioPlayer Belarus, а таксама ў FM-дыяпазоне: * [[Мінск]], [[Салігорск]], [[Старыя Дарогі]] – 94.7; * [[Барысаў]] – 104.2; * [[Беразіно]] – 102.9; * [[Капыль]] – 104.8; * [[Крупкі]] – 102.6; * [[Маладзечна]] –97.4 * [[Мядзел]]— 102.4<ref>згодна [https://mvolna.by/ сайту радыёстанцыі]</ref>. Перадатчык у Мядзеле вяшчае на раён [[Нарач (курортны пасёлак)|к.п. Нарач]]<ref>[https://mvradio.by/zona-okhvata Зона охвата]</ref>. === Вяшчанне раённых радыёпраграм на хвалях станцыі === * Двойчы на тыдзень па аўторках і пятніцах з 6.15 да 6.30 раніцы на хвалі 105,5 FM у дыяпазоне вяшчання радыё «Мінская хваля» выходзіць праграма «Бярэзінскі час» рэдакцыі газеты «[[Бярэзінская панарама]]» (РТПС Свіслач). * У 2016-18 гг. на частаце 104.2 FM выходзіла [[Навіны Барысаўшчыны (радыёпраграма)|радыёпраграма «Навіны Барысаўшчыны»]]. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [https://mvolna.by/ Афіцыйны сайт] * [https://mvradio.by/ Стары сайт] * [https://vk.com/tutmvradio Старонка УКантакце] * [https://t.me/s/mvradio Тэлеграм] * [https://www.instagram.com/minskayavolna/ Instagram] * [https://www.youtube.com/channel/UCwseKfWW5siQI2vi4xyPWhw Канал YouTube] {{Радыёстанцыі Беларусі}} [[Катэгорыя:Радыёстанцыі Беларусі]] mg0ujqopmy2p7scv0njmfghn1erd4b4 0 807636 5152204 5149276 2026-06-07T14:25:07Z DBatura 73587 /* Экспедыцыя. Першыя смерці (красавік) */ 5152204 wikitext text/x-wiki [[File:2025 Hondius - IMO 9818709 by 2eight - 9SC4311.jpg|міні|300пкс|Судна MV Hondius у чэрвені 2025 года.]] У красавіку—маі [[2026]] года на борце [[нідэрланды|нідэрландскага]] экспедыцыйнага круізнага судна MV Hondius падчас рэйса па [[Атлантычны акіян|Паўднёвай Атлантыцы]] адбылася ўспышка [[Хантавірусны кардыяпульманальны сіндром|хантавіруснага кардыяпульманальнага сіндрому]], выкліканая [[вірус Андэс|вірусам Андэс]]. Па даных [[Сусветная арганізацыя аховы здароўя|СААЗ]] на 8 мая, зарэгістравана восем выпадкаў захворвання (пяць пацверджаны лабараторна, тры разглядаліся як падазроныя), тры чалавекі памерлі. Брытанскае агенцтва UKHSA паведаміла яшчэ аб адным пацверджаным выпадку, што дае ў сукупнасці да дзевяці хворых і шэсць пацверджаных выпадкаў.<ref name="who-don">{{cite web |url=https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2026-DON599 |title=Hantavirus cluster linked to cruise ship travel, Multi-country |publisher=Всемирная организация здравоохранения |date=2026-05-04 |access-date=2026-05-09 |lang=en}}</ref><ref name="who-response">{{cite web |url=https://www.who.int/news/item/07-05-2026-who-s-response-to-hantavirus-cases-linked-to-a-cruise-ship |title=WHO's response to hantavirus cases linked to a cruise ship |publisher=Всемирная организация здравоохранения |date=2026-05-07 |access-date=2026-05-09 |lang=en}}</ref> Успышка адбылася на фоне найбуйнейшай за дзесяцігоддзе эпідэміі хантавіруса ў [[Аргенціна|Аргенціне]] (101 выпадак у эпідсезоне 2025—2026 гадоў, лятальнасць звыш 31 %) і выклікала экстранныя меры рэагавання як мінімум у 12 краінах на чатырох кантынентах.<ref name="gxpnews">{{cite web |url=https://gxpnews.net/2026/05/v-argentine-zafiksirovali-krupnejshuyu-za-poslednee-desyatiletie-vspyshku-hantavirusa/ |title=В Аргентине зафиксировали крупнейшую за последнее десятилетие вспышку хантавируса |publisher=GxP News |date=2026-05-07 |access-date=2026-05-10 |lang=ru}}</ref> == Перадгісторыя == === Судна MV Hondius === MV Hondius — экспедыцыйнае круізнае судна нідэрландскай кампаніі Oceanwide Expeditions, уведзенае ў эксплуатацыю ў 2019 годзе. Судна месціць 196 пасажыраў у 95 каютах і экіпаж з 72 чалавек, мае лядовы клас і выкарыстоўваецца для палярных экспедыцый у [[Антарктыка|Антарктыку]] і [[Арктыка|Арктыку]].<ref name="oceanwide">{{cite web |url=https://oceanwide-expeditions.com/de/unsere-schiffe/m-v-hondius-1 |title=M/V Hondius |publisher=Oceanwide Expeditions |access-date=2026-05-09 |lang=de}}</ref> === Вірус Андэс === [[Хантавірус]]ы перадаюцца людзям ад грызуноў пры ўдыханні аэразоляў, якія змяшчаюць мачу, фекаліі або сліну заражаных жывёл. [[Вірус Андэс]] (ANDV) — адзіны вядомы хантавірус, здольны ў рэдкіх выпадках перадавацца ад чалавека да чалавека, як правіла пры цесным і працяглым кантакце. Лятальнасць [[Хантавірусны кардыяпульманальны сіндром|хантавіруснага кардыяпульманальнага сіндрому]], выкліканага гэтым вірусам, дасягае 40-50 %; спецыфічнага лячэння і вакцыны не існуе. Інкубацыйны перыяд складае ад аднаго да шасці тыдняў.<ref name="who-response"/><ref name="gazeta">{{cite web |url=https://www.gazeta.ru/social/2026/05/08/22904701.shtml |title=Вспышка хантавируса: в каких странах его обнаружили, какие симптомы |publisher=[[Газета.ру]] |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-10 |lang=ru}}</ref> Найбольш значная папярэдняя ўспышка з міжчалавечай перадачай адбылася ў 2018—2019 гадах у аргенцінскім горадзе Эпуэн, дзе адна крыніца заражэння прывяла да 34 выпадкаў інфекцыі і 11 смяротных зыходаў ад хантавіруснага лёгачнага сіндрому.<ref name="livescience">{{cite web |url=https://www.livescience.com/health/live/hantivirus-cruise-friday-may-8 |title=Hantavirus cruise live updates |publisher=Live Science |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 |lang=en}}</ref> === Эпідэміялагічны кантэкст у Аргенціне === Па дадзеных Міністэрства аховы здароўя Аргенціны, у эпідэміялагічным сезоне 2025—2026 гадоў пацверджаны 101 выпадак хантавіруснай інфекцыі з 32 смяротнымі зыходамі (лятальнасць звыш 31 %). З пачатку 2026 года зарэгістравана 42 новых заражэння – паказчыкі значна перавышаюць эпідэмічны парог і з’яўляюцца рэкорднымі за апошняе дзесяцігоддзе. У краіне цыркулявалі штамы Orthohantavirus andesense і Orthohantavirus mamorense. Спецыялісты звязвалі рост захворвання з пашырэннем кантакту насельніцтва з прыроднымі тэрыторыямі, кліматычнымі зменамі і міграцыяй грызуноў-пераносчыкаў.<ref name="gxpnews"/><ref name="vedomosti">{{cite web |url=https://www.vedomosti.ru/politics/news/2026/05/07/1195788-vspishka-hantavirusa |title=В Аргентине произошла крупная вспышка хантавируса |publisher=[[Ведомости]] |date=2026-05-07 |access-date=2026-05-10 |lang=ru}}</ref> == Храналогія падзей== === Папярэдняе падарожжа па Паўднёвай Амерыцы === Першым захварэлым (індэксным выпадкам) стаў 70-гадовы грамадзянін Нідэрландаў. З 27 лістапада 2025 па 1 красавіка 2026 года ён разам з жонкай (69 гадоў) здзяйсняў арніталагічную паездку па [[Чылі]], [[Уругвай|Уругваі]] і [[Аргенціна|Аргенціне]]. 31 студзеня пара ўехала ў Аргенціну праз правінцыю [[Неукен (правінцыя)|Неукен]], а таксама наведала правінцыю [[Місьёнес (правінцыя)|Місьёнес]] — абодва рэгіёны з’яўляюцца эндэмічнымі па хантавірусе. 13 сакавіка яны выехалі ва Уругвай і вярнуліся ў Аргенціну 27 сакавіка, за чатыры дні да адплыцця. СААЗ меркавалі, што заражэнне адбылося менавіта падчас гэтай паездкі пры назіранні за птушкамі ў месцах пражывання грызуноў-носьбітаў віруса.<ref name="cnn">{{cite web |url=https://www.cnn.com/2026/05/07/world/hantavirus-ship-tenerife-outbreak-intl |title=From US to Singapore, countries race to track hantavirus |publisher=[[CNN]] |date=2026-05-07 |access-date=2026-05-09 |lang=en}}</ref><ref name="cbsnews">{{cite web |url=https://www.cbsnews.com/news/hantavirus-cruise-ship-mv-hondius-passengers-monitored-us-worldwide/ |title=5 U.S. states monitoring passengers who departed cruise ship stricken by hantavirus |publisher=[[CBS News]] |date=2026-05-07 |access-date=2026-05-09 |lang=en}}</ref> Міністэрства аховы здароўя краіны адзначыла, што ў правінцыі [[Вогненная Зямля (правінцыя)|Вогненная Зямля]], з адміністрацыйнага цэнтра якой Ушуаі выйшла судна, ніводнага выпадку хантавіруса не фіксавалася з моманту пачатку абавязковай рэгістрацыі ў 1996 годзе.<ref name="cbsnews"/> === Экспедыцыя. Першыя смерці (красавік) === 1 красавіка 2026 года MV Hondius выйшаў з [[Ушуая|Ушуаі]]. На борце знаходзілася 149 чалавек (уключаючы пасажыраў і экіпаж) з 23 краін, з запланаванымі прыпынкамі ў [[Антарктыда|Антарктыдзе]], на [[Фалклендскія астравы|Фалклендскіх астравах]], [[Паўднёвая Георгія|Паўднёвай Георгіі]], [[Трыстан-да-Кунья (астравы)|Трыстан-да-Кунья]], [[Востраў Святой Алены|востраве Святой Алены]], [[Востраў Ушэсця|востраве Ушэсця]] і [[астравы Зялёнага Мыса|Каба-Вердэ]], з канчатковым пунктам на [[Канарскія астравы|Канарскіх астравах]]. 6 красавіка ў 70-гадовага нідэрландскага пасажыра з’явіліся ліхаманка, галаўны боль, боль у жываце і дыярэя. 11 красавіка, калі судна знаходзілася паміж Паўднёвай Георгіяй і востравам Святой Алены, ён памёр; прычыны смерці на той момант устанавіць не ўдалося.<ref name="cbc-timeline">{{cite web |url=https://www.cbc.ca/news/world/hantavirus-outbreak-timeline-cruise-ship-9.7190889 |title=A timeline of the deadly hantavirus outbreak that unfolded on a cruise ship |publisher=[[CBC News]] |date=2026-05-07 |access-date=2026-05-09 |lang=en}}</ref> 13—15 красавіка судна рабіла прыпынак на Трыстан-да-Кунья (брытанскай заморскай тэрыторыі ў Паўднёвай Атлантыцы). Пасажыры назіралі за дзікімі жывёламі на беразе.<ref name="tristan">{{cite web |url=https://www.tristandc.com/government/news-2026-05-04-hondius-hantavirus.php |title=Suspected Hantavirus on the Cruise Ship MV Hondius |publisher=Tristan da Cunha Government |date=2026-05-04 |access-date=2026-05-09 |lang=en}}</ref> 24 красавіка судна прыбыло да вострава Святой Алены. Цела загінулага было знята з борта; яго ўдава сышла на бераг са страўнікава-кішачнымі сімптомамі. Адначасова больш за 20 пасажыраў з не менш чым 12 краін пакінулі судна — праз два тыдні пасля першай смерці, — не ведаючы пра ўспышку. Сярод іх былі грамадзяне [[Аўстралія|Аўстраліі]], [[Тайвань|Тайваня]], [[Швейцарыя|Швейцарыі]], [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]], Нідэрландаў і краін [[Паўночная Амерыка|Паўночнай Амерыкі]].<ref name="npr-passengers">{{cite web |url=https://www.npr.org/2026/05/07/nx-s1-5814632/passengers-left-ship-hantavirus-st-helena |title=Health officials track dozens who left hantavirus-stricken ship after 1st fatality |publisher=[[NPR]] |date=2026-05-07 |access-date=2026-05-09 |lang=en}}</ref><ref name="blueprint">{{cite web |url=https://theblueprint.ru/news/39610 |title=Более 20 человек успели сойти с круизного лайнера MV Hondius, где зафиксировали вспышку хантавируса |publisher=The Blueprint |date=2026-05-07 |access-date=2026-05-10 |lang=ru}}</ref> 25 красавіка ўдава вылецела рэйсам авіякампаніі Airlink у [[Яганэсбург]]; яе стан рэзка пагоршыўся ў палёце. 26 красавіка яна памерла ў бальніцы. 4 мая яе смерць была пацверджана ПЦР-тэстам як выкліканая хантавірусам. Паўднёваафрыканскія ўлады неадкладна пачалі трасіроўку кантактаў: усяго было ўстаноўлена больш за 60 чалавек, якія знаходзіліся ў кантакце з загінулай.<ref name="who-don"/><ref name="time">{{cite web |url=https://time.com/article/2026/05/07/countries-hantavirus-hondius-cruise-ship/ |title=What Countries Are Linked to the Hantavirus Outbreak? |publisher=[[Time (журнал)|Time]] |date=2026-05-07 |access-date=2026-05-09 |lang=en}}</ref> Яшчэ адзін пасажыр — 69-гадовы брытанец — захварэў 24 красавіка. 27 красавіка ён быў эвакуіраваны з востарва Ушэсця ў [[ПАР]] і шпіталізаваны ў яганэсбургскую рэанімацыю. Менавіта ў яго 2 мая лабараторна ўпершыню пацвердзілі хантавірусную інфекцыю.<ref name="who-don"/><ref name="un-news">{{cite web |url=https://news.un.org/ru/story/2026/05/1467861 |title=ВОЗ о вспышке хантавируса: вирус опасен для инфицированных, но риск передачи крайне низок |publisher=Новости ООН |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-10 |lang=ru}}</ref> === Апавяшчэнне СААЗ. Трэцяя смерць. Пацвярджэнне віруса Андес (2—6 мая) === 2 мая Вялікабрытанія апавясціла СААЗ аб кластары цяжкіх вострых рэспіраторных захворванняў на борце ў адпаведнасці з [[Міжнародныя медыка-санітарныя правілы|ММСП]]. У той жа дзень на борце памёр трэці пасажыр — грамадзянін (грамадзянка) [[Германія|Германіі]]: сімптомы пачаліся 28 красавіка. Цела заставалася на борце судна аж да руху на [[Тэнэрыфэ]].<ref name="who-don"/><ref name="livescience"/> 4 мая судна ўстала на якар у [[Прая|Праі]] (сталіца Каба-Вердэ). Медыцынскія каманды астраўной дзяржавы падняліся на борт для абследавання біяматэрыялаў. Улады правялі «тэхнічную і эпідэміялагічную ацэнку» і не дазволілі швартоўкі і высадкі пасажыраў з-за эпідэміялагічных рызык, аднак дазволілі эвакуіраваць трох цяжкахворых пасажыраў.<ref name="bfm">{{cite web |url=https://www.bfm.ru/news/605619 |title=Состояние пассажиров лайнера MV Hondius оценивается как стабильное |publisher=[[BFM.ru]] |date=2026-05-06 |access-date=2026-05-10 |lang=ru}}</ref><ref name="kommersant">{{cite web |url=https://www.kommersant.ru/doc/8634830 |title=Хантавирус на лайнере MV Hondius: три погибших и новые случаи |publisher=[[Коммерсантъ]] |date=2026-05-04 |access-date=2026-05-10 |lang=ru}}</ref> 6 мая трое цяжкахворых (грамадзянін Германіі, грамадзянка Нідэрландаў і брытанскі член экіпажа) былі эвакуіраваны паветраным транспартам. Двое дастаўленыя ў [[Амстэрдам]] праз аэрапорт Схіпхол. Самалёт з трэцім пацыентам быў вымушаны здзейсніць незапланаваную пасадку на [[Гран-Канарыя|Гран-Канарыі]] для дазапраўкі пасля адмовы [[Марока]] ў дазволе на пасадку; акрамя таго, у пацыента ўзнікла няспраўнасць медыцынскага абсталявання. У той жа дзень у паўднёваафрыканскім Нацыянальным інстытуце па кантролі за захворваннямі (NICD) пацвердзілі, што ўзбуджальнікам зяўляецца вірус Андэс.<ref name="cnn-may5">{{cite web |url=https://www.cnn.com/2026/05/05/africa/cruise-ship-hantavirus-who-intl |title=Hantavirus cruise ship heads for Spain's Canary Islands |publisher=[[CNN]] |date=2026-05-05 |access-date=2026-05-09 |lang=en}}</ref><ref name="who-response"/> Таксама 6 мая [[Швейцарыя]] пацвердзіла хантавірусную інфекцыю ў былога пасажыра, шпіталізаванага ва ўніверсітэцкай бальніцы [[Цюрых]]а: ён самастойна звярнуўся да ўрача пасля з’яўлення сімптомаў. Па дадзеных СААЗ, яго жонка не праяўляе сімптомаў, што дадаткова пацвярджае нізкую заразнасць віруса.<ref name="un-news"/> === Следаванне на Тэнэрыфэ. Трасіроўка кантактаў па ўсім свеце (6—9 мая) === 6 мая судна накіравалася да Тэнэрыфэ (Канарскія астравы). На борце заставаліся 87 пасажыраў і 60 членаў экіпажа. Па словах аператара Oceanwide Expeditions, абстаноўка на борце была «спакойнай»; усе пасажыры і экіпаж знаходзіліся ў рэжыме самаізаляцыі па каютах з захаваннем фізічнай дыстанцыі. Ні ў аднаго з пакінутых на борце сімптомаў захворвання не назіраліся.<ref name="abcnews">{{cite web |url=https://abcnews.go.com/International/live-updates/hantavirus-live-updates-mv-hondius-canary-islands/?id=132746955 |title=Hantavirus live updates: CDC will bring Americans back to quarantine unit |publisher=[[ABC News]] |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 |lang=en}}</ref><ref name="un-news"/> 7 мая краіны па ўсім свеце распачалі экстранныя меры для прадухілення далейшага распаўсюджвання: органы аховы здароўя на чатырох кантынентах шукалі пасажыраў, якія сышлі з судна да афіцыйнага выяўлення віруса, і ўсіх, хто знаходзіўся з імі ў цесным кантакце. Выконваючая абавязкі дырэктара СААЗ па пытаннях гатоўнасці да эпідэмій і пандэмій [[Марыя Ван Керкхове]] пацвердзіла, што арганізацыя прадугледжвае выбліск віруса Андэс; вынікі аналізаў у NICD павінны былі канчаткова пацвердзіць гэтую версію.<ref name="gazeta"/><ref name="docunion">{{cite web |url=https://docunion.ru/news/chislo-sluchaev-zarazheniya-hantavirusom-na-lajnere-mv-hondius-vyroslo-do-semi |title=Число случаев заражения хантавирусом на лайнере MV Hondius выросло до семи |publisher=Docunion |date=2026-05-07 |access-date=2026-05-10 |lang=ru}}</ref> 8 мая прадстаўнік СААЗ Крысціян Ліндмаер на брыфінгу ў [[Жэнева|Жэневе]] пацвердзіў, што нават асобы ў цесным кантакце з хворымі — у тым ліку сцюардэса, якая абслугоўвала адну з пасажырак, і сцюардэса рэйса Airlink — атрымалі адмоўныя вынікі тэстаў. Паводле яго слоў, нават сумеснае пражыванне ў адной каюце не заўсёды прыводзіла да перадачы інфекцыі, што дэманструе вельмі абмежаваную здольнасць віруса да распаўсюджвання ад чалавека да чалавека. СААЗ падкрэсліла, што цяперашняя ўспышка прынцыпова адрозніваецца ад пандэміі [[COVID-19]].<ref name="un-news"/> У гэты ж дзень стала вядома, што трэці брытанскі грамадзянін з падазрэннем на хантавірус знаходзіцца на Трыстан-да-Кунья.<ref name="npr-spain">{{cite web |url=https://www.npr.org/2026/05/08/g-s1-121055/spain-readies-for-evacuations |title=Spain readies for evacuations as a hantavirus-hit cruise ship heads for Canary Islands |publisher=[[NPR]] |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 |lang=en}}</ref> === Прыбыццё на Канарскія астравы. Эвакуацыя (10—11 мая) === Днём судна прыбыла ў порт Гранадылья-дэ-Абона (Тэнэрыфэ). Паколькі мясцовыя ўлады адмовіліся дазволіць судну ўстаць ля прычала, пасажыры павінны перабіраліся на бераг малымі судамі, а затым на ізаляваных і ахоўных аўтобусах непасрэдна да самалётаў у адгароджанай зоне аэрапорта. Пасажыраў планавалася адправіць на радзіму чартарнымі рэйсамі; грамадзян [[Іспанія|Іспаніі]] на каранцін у ваенным шпіталі ў [[Мадрыд]]зе, працягласць якога не вызначана ў сувязі з доўгім інкубацыйным перыядам (да 45 дзён). Судна пасля эвакуацыі павінна было вярнуцца ў Нідэрланды з мінімальным экіпажам.<ref name="cbsnews-evac">{{cite web |url=https://www.cbsnews.com/news/hantavirus-cruise-ship-americans-us-evacuation-flight/ |title=U.S. plans evacuation flight for Americans on cruise ship in hantavirus outbreak |publisher=[[CBS News]] |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 |lang=en}}</ref><ref name="hitech-mail">{{cite web |url=https://hi-tech.mail.ru/articles/147430-chto-izvestno-pro-lajner-mv-hondius-i-vspyshku-hantavirusa/ |title=Что известно про лайнер MV Hondius и вспышку хантавируса |publisher=Hi-Tech Mail.ru |date=2026-05-09 |access-date=2026-05-10 |lang=ru}}</ref><ref>[https://www.tvc.ru/news/342704 Как после ядерного взрыва: на Канарах эвакуируют туристов с заражённого хантавирусом лайнера]</ref> Прэзідэнт Канарскіх астравоў Фернанда Клавіха і мэр Гранадыльі-дэ-Абона Хасэ Дамінга Рэгалада публічна адкінулі заход судна, баючыся пагрозы для мясцовага насельніцтва. Тым не менш СААЗ паказала, што «Іспанія нясе маральнае і прававое абавязацельства аказаць дапамогу гэтым людзям, сярод якіх некалькі іспанскіх грамадзян» і цэнтральны ўрад зацвердзіла заход.<ref name="aljazeera">{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/5/6/canary-islands-refuses-to-allow-mv-hondius-with-hantavirus-to-dock |title=Three people evacuated from hantavirus-hit cruise ship in the Atlantic |publisher=[[Аль-Джазира]] |date=2026-05-06 |access-date=2026-05-09 |lang=en}}</ref><ref name="cbsnews"/> Для эвакуацыі задзейнічаны авіяцыйныя сілы ЗША, Іспаніі, Францыі, Канады, Ірландыі, Нідэрландаў і шэрагу іншых дзяржаў. З 17 эвакуяваных грамадзян ЗША ў аднаго ПЦР-тэст паказаў слабастаноўчы вынік на штам «Андэс», яшчэ ў аднаго назіраліся лёгкія сімптомы захворвання. Абодва ізаляваныя на борце самалёта і накіраваныя ў медыцынскі цэнтр Універсітэта Небраскі<ref name="rt-reysy">{{cite web |url=https://russian.rt.com/world/news/1630175-voz-hondius-evakuatsiya-reysy |title=Глава ВОЗ: для эвакуации пассажиров лайнера Hondius организуют десять рейсов |publisher=[[RT]] |date=2026-05-09 |access-date=2026-05-11 |lang=ru}}</ref> 11 мая эвакуацыя завершана<ref name="kiprinform">{{cite web |url=https://www.kiprinform.com/cyprus_news/avstralija-jevakuiruet-grazhdan-s-mv-hondius-na-fone-vspyshki-andskogo-hantavirusa/ |title=Австралия эвакуирует граждан с MV Hondius на фоне вспышки андского хантавируса |publisher=Кипр информ |date=2026-05-11 |access-date=2026-05-11 |lang=ru}}</ref>. === Пасля эвакуацыі. Новыя выпадкі (з 12 мая)=== 12 мая быў зафіксаваны новы выпадак заражэння ў аднаго з іспанскіх пасажыраў, які знаходзіўся на каранціне ў Цэнтральным ваенным шпіталі імя Гомеса Улы ў [[Мадрыд]]зе. Умужчыны развіліся субфебрыльная тэмпература і лёгкія рэспіраторныя сімптомы. Астатнія 13 іспанскіх пасажыраў далі адмоўны вынік тэсту<ref name="euronews-12may">{{cite web |url=https://www.euronews.com/health/2026/05/12/dutch-hospital-workers-quarantined-after-faulty-procedure-treating-hantavirus-patient |title=Hantavirus outbreak latest: Spain confirms one new case amongst evacuees |publisher=Euronews |date=2026-05-12 |access-date=2026-05-12 |lang=en}}</ref>. У нідэрландскім універсітэцкім медыцынскім цэнтры Radboudumc ў [[Неймеген]]е 12 супрацоўнікаў пераведзены ў прафілактычны шасцітыднёвы каранцін пасля таго, як пры працы з шпіталізаваным пацыентам (пасажырам MV Hondius) не былі выкананыя найстрогія пратаколы пры плоце і апрацоўцы узораў крыві і мачы. Міністр аховы здароўя Сафі Херманс, паведамляючы пра інцыдэнт парламенту, падкрэсліла, што верагоднасць заражэння персаналу малая, аднак бальніца вырашыла «падстрахавацца». Рызыка інфікавання ацэненая як нізкая<ref name="nltimes-radboud">{{cite web |url=https://nltimes.nl/2026/05/11/hantavirus-12-radboud-hospital-workers-quarantine-due-slack-safety-measures |title=Hantavirus: 12 Radboud hospital workers to quarantine due to slack safety measures |publisher=NL Times |date=2026-05-11 |access-date=2026-05-12 |lang=en}}</ref><ref name="usnews-radboud">{{cite web |url=https://www.usnews.com/news/world/articles/2026-05-12/planes-with-hantavirus-cruise-passengers-land-in-the-netherlands-hospital-quarantines-12 |title=Dutch Hospital Quarantines 12 Over Breach of Hantavirus Protocol |publisher=[[U.S. News & World Report]] |date=2026-05-12 |access-date=2026-05-12 |lang=en}}</ref>. == Выпадкі захворвання == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! Краіны !! Пацверджана !!Падазрэнні !! Смерці |- | {{Сцягафікацыя|Нідэрланды}}|| 2 || 0 || 2 |- | {{Сцягафікацыя|Германія}} || 2 || 0 || 1 |- | {{Сцягафікацыя|Вялікабрытанія}} || 1 || 1 || 0 |- | {{Сцягафікацыя|Швейцарыя}} || 1 || 0 || 0 |- | {{Сцягафікацыя|Францыя}} || 1 || 0 || 0 |- | {{Сцягафікацыя|ЗША}}|| 0 || 1 || 0 |- | {{Сцягафікацыя|Іспанія}} || 1 || 0 || 0 |- ! Усяго !! 8 !! 2 !! 3 |} ==Міжнародная рэакцыя == === СААЗ === Атрымаўшы апавяшчэнне 2 мая, СААЗ неадкладна прыступіла да каардынацыі міжнароднага рэагавання. Генеральны дырэктар [[Тэдрас Аданам Гебрэесус]] ахарактарызаваў сітуацыю як сур’ёзную, аднак ацаніў агульную рызыку для насельніцтва як нізкую і падкрэсліў, што ўспышка не супастаўная з [[COVID-19]], паколькі хантавірус не валодае ўласцівасцямі рэспіраторнага патагена з паветрана-капежнай перадачай. СААЗ накіравала эксперта непасрэдна на борт судна, арганізавала пастаўку 2500 дыягнастычных набораў з Аргенціны ў лабараторыі пяці краін, а таксама каардынавала трасіроўку кантактаў на міжнародным узроўні, аналізуючы пасадкавыя спісы самалётаў і судоў.<ref name="who-response"/><ref name="un-news"/> Прадстаўнік СААЗ па інфекцыйных захворваннях Анаіс Леганд паказала, што пры папярэдніх успышках узровень смяротнасці заставаўся высокім, а ключавую ролю гуляюць ранняя дыягностыка і падтрымлівае лячэнне.<ref name="gazeta"/> === Аргенціна === 6 мая Міністэрства аховы здароўя сумесна з Інстытутам Мальбрана апублікавала падрабязную справаздачу аб маршруце індэкснага выпадку і пачала адлоў і тэсціраванне грызуноў уздоўж маршруту нідэрландскай пары. Краіна перадала біялагічныя матэрыялы і лабараторныя рэагенты Іспаніі, [[Сенегал]]у, ПАР, Нідэрландам і Вялікабрытаніі.<ref name="time"/><ref name="cnn"/> === ЗША === [[ЗША]] актывавалі Цэнтр экстранных аперацый і накіравалі групу эпідэміёлагаў на Тэнэрыфэ. Выбліск хантавіруса класіфікавалі як надзвычайную сітуацыю. Паводле звестак на 8 мая, не менш за дзевяць жыхароў ЗША з шасці штатаў праходзілі маніторынг. 17 амерыканскіх грамадзян заставаліся на борце. Амерыканскія пасажыры, знятыя з судна, павінны былі быць накіраваныя ў Нацыянальны каранцінны блок пры медыцынскім цэнтры ўніверсітэта Небраскі — адзіная ў ЗША федэральна фінансаваная каранцінная ўстанова з 20 ізаляванымі боксамі з адмоўным ціскам паветра.<ref name="abcnews"/><ref name="cbsnews"/><ref name="ria">{{cite web |url=https://ria.ru/20260508/khantavirus--2091344562.html |title=Роспотребнадзор рассказал о варианте хантавируса, выявленном в России |publisher=[[РИА Новости]] |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-10 |lang=ru}}</ref> === Нідэрланды === Нідэрланды як краіна сцяга судна ўзялі на сябе каардынацыю дапамогі людзям на борце. Міністэрства замежных спраў апублікавала адпаведную заяву. 5 мая авіякампанія [[KLM]] была паведамлена аб тым, што загінулая нідэрландка кароткачасова знаходзілася ў салоне аднаго з яе самалётаў у Яганэсбургу 25 красавіка, пасля чаго была знятая з рэйса як занадта цяжкахворая. Авіякампанія апавясціла пасажыраў таго рэйса. Двое эвакуяваных 6 мая былі пераведзены ў бальніцы Нідэрландаў.<ref name="time"/><ref name="aljazeera"/><ref name="un-news"/> === Расія === [[Расспажыўнагляд]] заявіў, што трымае сітуацыю пад кантролем і запытаў дадатковую інфармацыю ў профільнага ведамства Нідэрландаў. Адзін расіянін уваходзіў у склад экіпажа MV Hondius і на момант публікацыі не выяўляе сімптомаў захворвання. Варыянт хантавіруса, які апынуўся ў Расіі (гемарагічная ліхаманка з нырачным сіндромам — ГЛНС), не перадаецца паміж людзьмі, а эпідэміялагічная абстаноўка па ГЛНС у краіне стабільная. Пры гэтым Расспажыўнагляд падкрэсліў гатоўнасць да сцэнару з завозам хантавірасаў андскага тыпу: у Расіі маюцца айчынныя тэст-сістэмы для дыягностыкі.<ref name="ria"/><ref name="teleport">{{cite web |url=https://www.teleport2001.ru/news/2026-05-09/213856-prirodnye-ochagi-khantavirusa-naydeny-po-vsey-rossii.html |title=Природные очаги хантавируса найдены по всей России |publisher=Телепорт2001 |date=2026-05-09 |access-date=2026-05-10 |lang=ru}}</ref> === Сінгапур === Агенцтва інфекцыйных захворванняў Сінгапура ізалявала двух грамадзян (67 і 65 гадоў), якія ляцелі тым жа рэйсам з Яганэсбурга, што і пацверджаны выпадак: у аднаго адзначаўся насмарк, другі заставаўся бессімптомным. Агенцтва ацаніла рызыку для насельніцтва Сінгапура як нізкую. === Каба-Вердэ === Улады астраўной дзяржавы правялі медыцынскае абследаванне на борце, аднак не мелі рэсурсаў для паўнавартаснай эвакуацыі. Пасажырам не дазволілі сысці на бераг для атрымання меддапамогі на сушы. Пасля эвакуацыі траіх цяжкахворых судна пакінула тэрытарыяльныя воды Каба-Вердэ.<ref name="bfm"/><ref name="kommersant"/> === Іншыя краіны === Не менш за 12 краін вялі назіранне за асобамі, якія пакінулі судна да пацвярджэння ўспышкі: Аўстралія, [[Канада]], [[Данія]], Германія, Нідэрланды, [[Новая Зеландыя]], [[Сент-Кітс і Невіс]], [[Сінгапур]], [[Швецыя]], Швейцарыя, [[Турцыя]], Вялікабрытанія і [[ЗША]]. Дацкае агенцтва па бяспецы пацыентаў паведаміла, што адзін дацкі грамадзянін вярнуўся дадому ў канцы красавіка і знаходзіўся на самаізаляцыі без сімптомаў. На борце былі таксама грамадзяне [[бельгія|Бельгіі]], [[францыя|Францыі]], [[Грэцыя|Грэцыі]], [[Гватэмала|Гватэмалы]], [[Індыя|Індыі]], [[ірландыя|Ірландыі]], [[японія|Японіі]], [[чарнагорыя|Чарнагорыі]], [[польшча|Польшчы]], [[партугалія|Партугаліі]], Тайваня і [[украіна|Украіны]].<ref name="time"/><ref name="blueprint"/> == Гл. таксама == * [[Успышка Эболы ў Ітуры (2026)]] * [[Пандэмія COVID-19]] * [[Успышка COVID-19 на Diamond Princess]] == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * {{cite web |url=https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2026-DON599 |title=Hantavirus cluster linked to cruise ship travel, Multi-country |publisher=ВОЗ |lang=en}} * {{cite web |url=https://www.who.int/news/item/07-05-2026-who-s-response-to-hantavirus-cases-linked-to-a-cruise-ship |title=WHO's response to hantavirus cases linked to a cruise ship |publisher=ВОЗ |lang=en}} * {{cite web |url=https://www.cdc.gov/media/releases/2026-hantavirus-confirmed-cruise-ship.html |title=Statement on the M/V Hondius Cruise Ship |publisher=ЦКЗ США |lang=en}} * {{cite web |url=https://www.tristandc.com/government/news-2026-05-04-hondius-hantavirus.php |title=Suspected Hantavirus on the Cruise Ship MV Hondius |publisher=Tristan da Cunha Government |lang=en}} * {{cite web |url=https://news.un.org/ru/story/2026/05/1467861 |title=ВОЗ о вспышке хантавируса: вирус опасен для инфицированных, но риск передачи крайне низок |publisher=Новости ООН |lang=ru}} {{ВС}} [[Катэгорыя:Катастрофы 2026 года]][[Катэгорыя:Красавік 2026 года]][[Катэгорыя:Май 2026 года]][[Катэгорыя:Эпідэміі]] dg83c2rcfz3hifrhag87admryie38o9 0 807710 5152196 5149735 2026-06-07T14:17:22Z DBatura 73587 /* Памяць */ 5152196 wikitext text/x-wiki [[File:Ghetto Davydovka (Svetlogorsk District) 1a.jpg|міні|Помнік загінулым вязням гета.]] '''Гета ў Давыдаўцы''' (восень 1941 — 8 лютага 1942) — [[Гета ў перыяд Другой сусветнай вайны|яўрэйскае гета]], месца прымусовага перасялення [[яўрэі|яўрэяў]] вёскі [[Давыдаўка (Светлагорскі раён)|Давыдаўка]] [[Светлагорскі раён|Светлагорскага раёна]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]] і бліжэйшых населеных пунктаў у працэсе [[Халакост у Беларусі|пераследу і знішчэння яўрэяў]] падчас [[Нямецкая акупацыя Беларусі (1941—1944)|акупацыі тэрыторыі Беларусі]] войскамі [[Трэці рэйх|нацысцкай Германіі]] ў перыяд [[Другая Сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]]. == Гісторыя == Вёска Давыдаўка была занятая [[Вермахт|нямецкімі войскамі]] ў жніўні 1941 года{{sfn|«Памяць. Светлагорск і Светлагорскі раён. Кнiга 1»|2000|с=236, 249}}. Акупацыя доўжылася амаль тры гады — да чэрвеня 1944 года{{sfn|«Памяць. Светлагорск і Светлагорскі раён. Кнiга 2»|2003|с=535}}. Рэалізуючы нацысцкую [[канчатковае рашэнне яўрэйскага пытання|праграму знішчэння яўрэяў]], немцы стваралі тут гета{{sfn|Якубоўскі|1990|с=165}}{{sfn|Урбан, Боровик|2009}}{{sfn|Альтман|2002|с=86}}. Гета ў Давыдаўцы праіснавала да 8 лютага 1942 года. У гэты дзень у трыццаціградусны мароз усіх яшчэ жывых габрэяў вывелі ў лес і расстралялі за паўкіламетра на паўночны захад ад вёскі{{sfn|Холокост на территории СССР|2011|с=251}}. Немцы не ўдзельнічалі ў масавых забойствах, усё было арганізавана і праведзена [[Беларускі калабарацыянізм у Другой сусветнай вайне|паліцаямі]]. Паводле іншых звестак, расстрэл праводзіла [[айнзацкаманда 8]]{{sfn|Круглов|2025|с=123}}. Удалося выратавацца толькі двум хлопчыкам і дзяўчыне Лізе Вольфсан. Паводле іншых сведчанняў, габрэяў нікуды не гналі, а забілі ўсіх проста ў вёсцы — на вуліцы, у дварах, у агародах. Параненых не дабівалі ва ўпэўненасці, што яны замерзнуць. Потым прымусілі мясцовых жыхароў выкапаць яму, звезці туды на конях целы забітых і закапаць. Па дадзеных расследавання [[Надзвычайная дзяржаўная камісія па ўстанаўленні і расследаванні злачынстваў нямецка-фашысцкіх захопнікаў|камісіі НДК]], былі забітыя 129 чалавек{{sfn|Холокост на территории СССР|2011|с=251}}<ref name=autogenerated6>{{Cite web |url=https://davidovka.schools.by/pages/den-pamjati-tragedija-derevni-davydovka |title=День памяти. Трагедия деревни Давыдовка |access-date=2022-10-22 |archive-date=2022-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020132146/https://davidovka.schools.by/pages/den-pamjati-tragedija-derevni-davydovka |url-status=live }}</ref><ref>{{РЕЭ|ДАВЫДОВКА}}</ref><ref name=autogenerated5>{{cite web|author=Литин А., Шендерович И.|url=http://shtetle.com/shtetls_gom/davydovka/murder.html|title=Мое местечко. Давыдовка|publisher=web.archive.org|access-date=2021-10-21|url-status=bot: unknown|archive-date=21 кастрычніка 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211021044715/http://shtetle.com/shtetls_gom/davydovka/murder.html}}</ref>{{sfn|«Памяць. Светлагорск і Светлагорскі раён. Кнiга 1»|2000|с=251}}{{sfn|«Памяць. Светлагорск і Светлагорскі раён. Кнiга 2»|2003|с=462—463}}{{sfn|Свидетельствуют палачи|2010|с=164}} (па іншай інфармацыі — 74{{sfn|Круглов|2025|с=123}}). == Памяць == На брацкай магіле, у лесе, у 1967 годзе ўсталявалі абеліск{{sfn|«Памяць. Светлагорск і Светлагорскі раён. Кнiга 2»|2003|с=462}}{{sfn|Холокост на территории СССР|2011|с=252}}. Ён з часам стаў разбурацца. Па ініцыятыве Светлагорскага райвыканкама ў 2005 годзе быў усталяваны новы помнік з тэкстам: ''«Боль XX стагоддзя. // Забівалі людзей / / толькі за тое, што яўрэйка / / толькі за тое, што яўрэй...»''. Эскіз помніка зрабілі скульптары — заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі Андрэй Заспіцкі і слен Саюза мастакоў Аляксандр Каструкоў. Тэкст напісаў журналіст, член Саюза пісьменнікаў СССР, Ізяслаў Катляроў. Будаўніцтва помніка правёў будаўнічы трэст № 20 Светлагорска пад кіраўніцтвам намесніка генеральнага дырэктара Ламаскага Рыгора Аронавіча. Былы намеснік старшыні Светлагорскага райвыканкама Ждановіч Яўген Анатольевіч змог дамагчыся зацвярджэння помніка, хоць члены мастацкага савета ў Мінску былі супраць такога надпісу. На пліце ля помніка выбітыя не ўсе прозвішчы, забітых было больш<ref name=autogenerated6 /><ref name=autogenerated5 />{{sfn|Холокост на территории СССР|2011|с=252}}. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{h|Холокост на территории СССР|2011|Холокост на территории СССР. Энциклопедия / Гл. ред. И. А. Альтман. — 2-е изд., испр. и доп. — М.: РОССПЭН, 2011. — 1143 с. — ISBN 978-5-8243-1463-2.}} * {{h|Свидетельствуют палачи|2010|Свидетельствуют палачи. Уничтожение евреев на оккупированной территории Беларуси в 1941—1944 гг. / Составители В. И. Адамушко, И. П. Герасимова, В. Д. Селеменев. — 2-е издание. — Мн.: НАРБ, 2010. — 199 с. — ISBN 978-985-6372-67-7.}} * {{h|«Памяць. Светлагорск і Светлагорскі раён. Кнiга 1»|2000|У. Дз. Бурачонак, А. I. Законнiкава, В. В. Звягiн i iнш. (рэдкал.); П. П. Рабянок. (уклад.). «Памяць. Светлагорск і Светлагорскі раён. Кнiга 1». Гісторыка-дакументальная хроніка гарадоў і раѐнаў Беларусі. — Мн.: "Беларусь", 2000. — 511 с. — ISBN 985-01-0254-3.}} * {{h|«Памяць. Светлагорск і Светлагорскі раён. Кнiга 2»|2003|У. Дз. Бурачонак, В. В. Звягiн, В. I. Кавалёва i iнш. (рэдкал.); П. П. Рабянок. (уклад.). «Памяць. Светлагорск і Светлагорскі раён. Кнiга 2». Гісторыка-дакументальная хроніка гарадоў і раѐнаў Беларусі. — Мн.: "Беларусь", 2003. — 750 с. — ISBN 985-01-0255-1.}} {{Гета на Беларусі}} {{ВС}} [[Катэгорыя:Гета ў Беларусі|Давыдаўка]] [[Катэгорыя:Гісторыя Светлагорскага раёна]] [[Катэгорыя:Давыдаўка (Светлагорскі раён)]] l38g5k9b1qwbtho9bcrrftu9j1qth6n 0 807713 5152202 5149621 2026-06-07T14:21:10Z DBatura 73587 /* Біяграфія */ 5152202 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Пятроўскі}} {{Ваенны дзеяч}} '''Георгій Сямёнавіч Пятроўскі''' ({{lang-uk|Георгій Семенович Петровський}}, {{lang-ru|Георгий Семёнович Петровский }}; {{ВД-Прэамбула}}) — савецкі ваенны дзеяч, удзельнік [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай]] і [[Грамадзянская вайна ў Анголе|грамадзянскай вайны ў Анголе]]. [[Герой Савецкага Саюза]] (1944). [[Генерал-лейтэнант]] (25.04.1975). == Біяграфія == Нарадзіўся 1 лютага 1924 года ў станіцы Аксайская (цяпер горад Аксай Растоўскай вобласці) у сялянскай сям’і. [[Украінец]]. Пасля смерці бацькі пераехаў у сяло [[Канабеева (Маскоўская вобласць)|Канабеева]] [[Васкрасенскі раён (Маскоўская вобласць)|Васкрасенскага раёна]] да сям’і старэйшай сястры. З 1937 па 1940 годы вучыўся ў Канабееўскай сярэдняй школе, якую скончыў на выдатна. Тут жа ўступіў у [[Камсамол]]. У Чырвонай Арміі з 1941 года. Скончыў [[Саратаўскае бранятанкавае вучылішча]]<ref>[http://www.raketchik.ru/geroi.php Выпускники училища] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120203055629/http://www.raketchik.ru/geroi.php |date=3 лютага 2012 }}.</ref> ў 1942-м. У дзеючай арміі з 15 ліпеня 1943 года. Ваяваў у [[112-я танкавая брыгада|112-й танкавай брыгадзе]] (з кастрычніка 1943 — [[44-я гвардзейская танкавая брыгада]], [[11-ы гвардзейскі танкавы корпус]], [[1-я танкавая армія (СССР)|1-я танкавая армія]], [[1-ы Украінскі фронт]]). Удзельнік [[Курская бітва|Курскай бітвы]] і [[бітва за Дняпро|бітвы за Дняпро]]. Свой першы подзвіг здзейсніў праз 3 дні пасля прыбыцця на фронт — у баі 18 ліпеня 1943 года ля сяла Каровіна [[Тамараўскі раён|Тамараўскага раёна]] [[Курская вобласць|Курскай вобласці]] двойчы на чале ўзвода ўрываўся ў сяло і ў выніку звярнуў ворага ва ўцёкі, асабіста знішчыў 2 мінамётных разліку і 20 салдат. Праз некалькі дзён атрымаў і першую ўзнагароду — [[медаль «За баявыя заслугі»]]. Як камандзір [[узвод]]а танкаў [[Т-34]] і камсорг танкавага батальёна асабліва вызначыўся ў ходзе [[Жытомірска-Бярдзічаўская аперацыя|Жытомірска-Бярдзічаўскай наступальнай аперацыі]], камандуючы перадавым разведатрадам брыгады. У баях у перыяд з 24 снежня 1943 года па 2 студзеня 1944 года на тэрыторыі [[Вінніцкая вобласць|Вінніцкай]] і [[Жытомірская вобласць|Жытомірскай]] абласцей [[Украінская ССР|Украінскай ССР]] з боем вызваліў сяло [[Далыніўка (Брусыліўскі раён)|Гнілец]], ушчэнт разграміўшы нямецкі гарнізон, які стаяў у ім. У баі за сяло [[Сабаліўка (Брусілаўскі раён)|Сабаліўка]], калі да 30 нямецкіх танкаў з пяхотай атакавалі савецкія часці, на чале танкавага ўзвода ўтойліва выйшаў у тыл атакуючым і нанёс раптоўны ўдар, прымусіўшы праціўніка разбягацца ў паніцы пад агнём. Усяго ў гэтым рэйдзе яго разведка вызваліла 6 вёсак, разграміла 3 нямецкіх калоны, знішчыла 48 аўтамашын і 1 зенітную батарэю, захапіла 3 гарматы і 20 спраўных аўтамашын. Асабіста знішчыў 1 танк, 4 гарматы, 2 кулямётныя кропкі, знішчыў некалькі дзясяткаў нямецкіх салдат. Таксама сваімі адважнымі дзеяннямі спрыяў прарыву брыгады і вызваленню з ходу горада [[Бярдзічаў]]. У баі за горад 30 снежня 1943 года яго танк быў падбіты, а сам ён цяжка паранены, але здолеў вынесці з палаючага танка двух цяжкапараненых сваіх падначаленых<ref>{{Cite web |url=https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie150025617/?backurl=%2Fheroes%2F%3Flast_name%3D%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9%26first_name%3D%D0%93%D0%B5%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B8%D0%B9%26middle_name%3D%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%26group%3Dall%26types%3Dpamyat_commander%3Anagrady_nagrad_doc%3Anagrady_uchet_kartoteka%3Anagrady_ubilein_kartoteka%3Apotery_doneseniya_o_poteryah%3Apotery_gospitali%3Apotery_utochenie_poter%3Apotery_spiski_zahoroneniy%3Apotery_voennoplen%3Apotery_iskluchenie_iz_spiskov%3Apotery_vpp%26page%3D1 |title=Наградной лист на присвоение Г. С. Петровскому звания Героя Советского Союза. // ОБД «Память народа». |access-date=2018-08-03 |archive-date=2018-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180803133938/https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie150025617/?backurl=%2Fheroes%2F%3Flast_name%3D%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9%26first_name%3D%D0%93%D0%B5%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B8%D0%B9%26middle_name%3D%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%26group%3Dall%26types%3Dpamyat_commander%3Anagrady_nagrad_doc%3Anagrady_uchet_kartoteka%3Anagrady_ubilein_kartoteka%3Apotery_doneseniya_o_poteryah%3Apotery_gospitali%3Apotery_utochenie_poter%3Apotery_spiski_zahoroneniy%3Apotery_voennoplen%3Apotery_iskluchenie_iz_spiskov%3Apotery_vpp%26page%3D1 |url-status=live }}</ref>. За гэтую аперацыю прадстаўлены да звання [[Герой Савецкага Саюза|Героя Савецкага Саюза]]. Пасля лячэння ў шпіталі працягнуў службу ў войску, але яго накіравалі не на фронт, а на вучобу ў Акадэмію. У 1947 годзе скончыў [[Ваенная акадэмія бранятанкавых войск|Ваенную акадэмію бранятанкавых і механізаваных войскаў імя Сталіна]], а ў 1972 годзе — [[Ваенная акадэмія Генеральнага штаба Узброеных Сіл Расійскай Федэрацыі|Ваенную акадэмію Генеральнага штаба Узброеных Сіл СССР імя Варашылава]]. Са жніўня 1967 па верасень 1970 года — камандзір [[41-я мотастралковая дывізія|41-й асаблівай мотастралковай дывізіі]]. З ліпеня 1972 года — першы намеснік камандуючага [[7-я танкавая армія|7-й танкавай арміяй]] у [[Беларуская ваенная акруга|Беларускай ваеннай акрузе]]. З красавіка 1974 па снежань 1977 года камандаваў [[39-я армія (СССР)|39-й агульнавайсковай арміяй]] [[Забайкальская ваенная акруга|Забайкальскай ваеннай акругі]]. Армія [[Савецкія войскі ў Манголіі|дыслакавалася на тэрыторыі Манголіі]]. Са снежня 1977 года — намеснік начальніка [[Выстрал (курсы камсаставу)|вышэйшых афіцэрскіх курсаў «Выстрал»]]. У жніўні 1980 — маі 1982 — [[Група савецкіх ваенных спецыялістаў у Анголе|галоўны ваенны саветнік]] у [[Ангола|Анголе]]. З ліпеня 1982 — кансультант курсаў «Выстрал». З верасня 1986 года ў запасе. Жыў у горадзе [[Сонечнагорск]] [[Маскоўская вобласць|Маскоўскай вобласці]]. Член [[ВЛКСМ]] з 1939 года. Член [[ВКП (б)]]/[[КПСС]] з 1943 года. Памёр у сакавіку 1989 года. Пахаваны на старых могілках Сонечнагорска. == Узнагароды == {{кал}} * [[Медаль «Залатая Зорка» (СССР)|Медаль «Залатая Зорка»]] Героя Савецкага Саюза № 7994 (10.01.1944) * [[Ордэн Леніна]] (10.01.1944) * [[Ордэн Айчыннай вайны]] 1-й ступені (11.03.1985) * Тры [[Ордэн Чырвонай Зоркі|ордэны Чырвонай Зоркі]] (30.08.1943, 29.12.1943, 1956) * [[Ордэн «За службу Радзіме ва Узброеных Сілах СССР»]] 3-й ступені * медалі, у тым ліку: * [[Медаль «За баявыя заслугі»]] (23.07.1943) * [[Медаль «Ветэран працы»]] * юбілейныя медалі {{канец кал}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * ''Калашников К. А., Додонов И. Ю.'' Высший командный состав Вооружённых сил СССР в послевоенный период. Справочные материалы (1945—1975 гг.). Том 1. Усть-Каменогорск: «Медиа-Альянс», 2013. — ISBN 978-601-7378-16-5. — С.198. == Спасылкі == * {{warheroes|id=9202}} * [https://pamyat-naroda.ru/heroes/?last_name=%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9&first_name=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B8%D0%B9&middle_name=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87&group=all&types=pamyat_commander:nagrady_nagrad_doc:nagrady_uchet_kartoteka:nagrady_ubilein_kartoteka:potery_doneseniya_o_poteryah:potery_gospitali:potery_utochenie_poter:potery_spiski_zahoroneniy:potery_voennoplen:potery_iskluchenie_iz_spiskov:potery_vpp&page=1 Фронтовые наградные документы Г. С. Петровского в ОБД «Память народа».] * [https://web.archive.org/web/20130811043839/http://www.mosoblonline.ru/upload/att/20090508163912.pdf Наши Герои — Петровский Георгий Семёнович]. * [http://voskresensk-rayon.ru/content/view/3782/348/ Петровский Георгий Семёнович на сайте Администрации Воскресенского района]. * [http://dspl.ru/files/el_res/milash_2010/2010txt/news/Geroi_Urozenci.pdf Герои Советского Союза — уроженцы Дона]{{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120128160929/http://dspl.ru/files/el_res/milash_2010/2010txt/news/Geroi_Urozenci.pdf |date=28 студзеня 2012 }}. {{ВС}} {{DEFAULTSORT:Пятроўскі Георгій Сямёнавіч}} [[Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты СССР]] [[Катэгорыя:Героі Савецкага Саюза]] [[Катэгорыя:Удзельнікі Курскай бітвы]] [[Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Дняпро]] [[Катэгорыя:Танкісты Вялікай Айчыннай вайны]] [[Катэгорыя:Члены КПСС]] 6y3upfzszx1mk9cku0h057o10zuqe8r 5152248 5152202 2026-06-07T15:48:13Z JerzyKundrat 174 5152248 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Пятроўскі}} {{Ваенны дзеяч}} '''Георгій Сямёнавіч Пятроўскі''' ({{lang-uk|Георгій Семенович Петровський}}, {{lang-ru|Георгий Семёнович Петровский }}; {{ВД-Прэамбула}}) — савецкі ваенны дзеяч, удзельнік [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай]] і [[Грамадзянская вайна ў Анголе|грамадзянскай вайны ў Анголе]]. [[Герой Савецкага Саюза]] (1944). [[Генерал-лейтэнант]] (1975). == Біяграфія == Нарадзіўся 1 лютага 1924 года ў станіцы Аксайская (цяпер горад Аксай Растоўскай вобласці) у сялянскай сям’і. [[Украінец]]. Пасля смерці бацькі пераехаў у сяло [[Канабеева (Маскоўская вобласць)|Канабеева]] [[Васкрасенскі раён (Маскоўская вобласць)|Васкрасенскага раёна]] да сям’і старэйшай сястры. З 1937 па 1940 годы вучыўся ў Канабееўскай сярэдняй школе, якую скончыў на выдатна. Тут жа ўступіў у [[Камсамол]]. У Чырвонай Арміі з 1941 года. Скончыў [[Саратаўскае бранятанкавае вучылішча]]<ref>[http://www.raketchik.ru/geroi.php Выпускники училища] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120203055629/http://www.raketchik.ru/geroi.php |date=3 лютага 2012 }}.</ref> ў 1942-м. У дзеючай арміі з 15 ліпеня 1943 года. Ваяваў у [[112-я танкавая брыгада|112-й танкавай брыгадзе]] (з кастрычніка 1943 — [[44-я гвардзейская танкавая брыгада]], [[11-ы гвардзейскі танкавы корпус]], [[1-я танкавая армія (СССР)|1-я танкавая армія]], [[1-ы Украінскі фронт]]). Удзельнік [[Курская бітва|Курскай бітвы]] і [[бітва за Дняпро|бітвы за Дняпро]]. Свой першы подзвіг здзейсніў праз 3 дні пасля прыбыцця на фронт — у баі 18 ліпеня 1943 года ля сяла Каровіна [[Тамараўскі раён|Тамараўскага раёна]] [[Курская вобласць|Курскай вобласці]] двойчы на чале ўзвода ўрываўся ў сяло і ў выніку звярнуў ворага ва ўцёкі, асабіста знішчыў 2 мінамётных разліку і 20 салдат. Праз некалькі дзён атрымаў і першую ўзнагароду — [[медаль «За баявыя заслугі»]]. Як камандзір [[узвод]]а танкаў [[Т-34]] і камсорг танкавага батальёна асабліва вызначыўся ў ходзе [[Жытомірска-Бярдзічаўская аперацыя|Жытомірска-Бярдзічаўскай наступальнай аперацыі]], камандуючы перадавым разведатрадам брыгады. У баях у перыяд з 24 снежня 1943 года па 2 студзеня 1944 года на тэрыторыі [[Вінніцкая вобласць|Вінніцкай]] і [[Жытомірская вобласць|Жытомірскай]] абласцей [[Украінская ССР|Украінскай ССР]] з боем вызваліў сяло [[Далыніўка (Брусыліўскі раён)|Гнілец]], ушчэнт разграміўшы нямецкі гарнізон, які стаяў у ім. У баі за сяло [[Сабаліўка (Брусілаўскі раён)|Сабаліўка]], калі да 30 нямецкіх танкаў з пяхотай атакавалі савецкія часці, на чале танкавага ўзвода ўтойліва выйшаў у тыл атакуючым і нанёс раптоўны ўдар, прымусіўшы праціўніка разбягацца ў паніцы пад агнём. Усяго ў гэтым рэйдзе яго разведка вызваліла 6 вёсак, разграміла 3 нямецкіх калоны, знішчыла 48 аўтамашын і 1 зенітную батарэю, захапіла 3 гарматы і 20 спраўных аўтамашын. Асабіста знішчыў 1 танк, 4 гарматы, 2 кулямётныя кропкі, знішчыў некалькі дзясяткаў нямецкіх салдат. Таксама сваімі адважнымі дзеяннямі спрыяў прарыву брыгады і вызваленню з ходу горада [[Бярдзічаў]]. У баі за горад 30 снежня 1943 года яго танк быў падбіты, а сам ён цяжка паранены, але здолеў вынесці з палаючага танка двух цяжкапараненых сваіх падначаленых<ref>{{Cite web |url=https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie150025617/?backurl=%2Fheroes%2F%3Flast_name%3D%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9%26first_name%3D%D0%93%D0%B5%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B8%D0%B9%26middle_name%3D%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%26group%3Dall%26types%3Dpamyat_commander%3Anagrady_nagrad_doc%3Anagrady_uchet_kartoteka%3Anagrady_ubilein_kartoteka%3Apotery_doneseniya_o_poteryah%3Apotery_gospitali%3Apotery_utochenie_poter%3Apotery_spiski_zahoroneniy%3Apotery_voennoplen%3Apotery_iskluchenie_iz_spiskov%3Apotery_vpp%26page%3D1 |title=Наградной лист на присвоение Г. С. Петровскому звания Героя Советского Союза. // ОБД «Память народа». |access-date=2018-08-03 |archive-date=2018-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180803133938/https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie150025617/?backurl=%2Fheroes%2F%3Flast_name%3D%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9%26first_name%3D%D0%93%D0%B5%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B8%D0%B9%26middle_name%3D%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%26group%3Dall%26types%3Dpamyat_commander%3Anagrady_nagrad_doc%3Anagrady_uchet_kartoteka%3Anagrady_ubilein_kartoteka%3Apotery_doneseniya_o_poteryah%3Apotery_gospitali%3Apotery_utochenie_poter%3Apotery_spiski_zahoroneniy%3Apotery_voennoplen%3Apotery_iskluchenie_iz_spiskov%3Apotery_vpp%26page%3D1 |url-status=live }}</ref>. За гэтую аперацыю прадстаўлены да звання [[Герой Савецкага Саюза|Героя Савецкага Саюза]]. Пасля лячэння ў шпіталі працягнуў службу ў войску, але яго накіравалі не на фронт, а на вучобу ў Акадэмію. У 1947 годзе скончыў [[Ваенная акадэмія бранятанкавых войск|Ваенную акадэмію бранятанкавых і механізаваных войскаў імя Сталіна]], а ў 1972 годзе — [[Ваенная акадэмія Генеральнага штаба Узброеных Сіл Расійскай Федэрацыі|Ваенную акадэмію Генеральнага штаба Узброеных Сіл СССР імя Варашылава]]. Са жніўня 1967 па верасень 1970 года — камандзір [[41-я мотастралковая дывізія|41-й асаблівай мотастралковай дывізіі]]. З ліпеня 1972 года — першы намеснік камандуючага [[7-я танкавая армія|7-й танкавай арміяй]] у [[Беларуская ваенная акруга|Беларускай ваеннай акрузе]]. З красавіка 1974 па снежань 1977 года камандаваў [[39-я армія (СССР)|39-й агульнавайсковай арміяй]] [[Забайкальская ваенная акруга|Забайкальскай ваеннай акругі]]. Армія [[Савецкія войскі ў Манголіі|дыслакавалася на тэрыторыі Манголіі]]. Са снежня 1977 года — намеснік начальніка [[Выстрал (курсы камсаставу)|вышэйшых афіцэрскіх курсаў «Выстрал»]]. У жніўні 1980 — маі 1982 — [[Група савецкіх ваенных спецыялістаў у Анголе|галоўны ваенны саветнік]] у [[Ангола|Анголе]]. З ліпеня 1982 — кансультант курсаў «Выстрал». З верасня 1986 года ў запасе. Жыў у горадзе [[Сонечнагорск]] [[Маскоўская вобласць|Маскоўскай вобласці]]. Член [[ВЛКСМ]] з 1939 года. Член [[ВКП (б)]]/[[КПСС]] з 1943 года. Памёр у сакавіку 1989 года. Пахаваны на старых могілках Сонечнагорска. == Узнагароды == {{кал}} * [[Медаль «Залатая Зорка» (СССР)|Медаль «Залатая Зорка»]] Героя Савецкага Саюза № 7994 (10.01.1944) * [[Ордэн Леніна]] (10.01.1944) * [[Ордэн Айчыннай вайны]] 1-й ступені (11.03.1985) * Тры [[Ордэн Чырвонай Зоркі|ордэны Чырвонай Зоркі]] (30.08.1943, 29.12.1943, 1956) * [[Ордэн «За службу Радзіме ва Узброеных Сілах СССР»]] 3-й ступені * медалі, у тым ліку: * [[Медаль «За баявыя заслугі»]] (23.07.1943) * [[Медаль «Ветэран працы»]] * юбілейныя медалі {{канец кал}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * ''Калашников К. А., Додонов И. Ю.'' Высший командный состав Вооружённых сил СССР в послевоенный период. Справочные материалы (1945—1975 гг.). Том 1. Усть-Каменогорск: «Медиа-Альянс», 2013. — ISBN 978-601-7378-16-5. — С.198. == Спасылкі == * {{warheroes|id=9202}} * [https://pamyat-naroda.ru/heroes/?last_name=%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9&first_name=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B8%D0%B9&middle_name=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87&group=all&types=pamyat_commander:nagrady_nagrad_doc:nagrady_uchet_kartoteka:nagrady_ubilein_kartoteka:potery_doneseniya_o_poteryah:potery_gospitali:potery_utochenie_poter:potery_spiski_zahoroneniy:potery_voennoplen:potery_iskluchenie_iz_spiskov:potery_vpp&page=1 Фронтовые наградные документы Г. С. Петровского в ОБД «Память народа».] * [https://web.archive.org/web/20130811043839/http://www.mosoblonline.ru/upload/att/20090508163912.pdf Наши Герои — Петровский Георгий Семёнович]. * [http://voskresensk-rayon.ru/content/view/3782/348/ Петровский Георгий Семёнович на сайте Администрации Воскресенского района]. * [http://dspl.ru/files/el_res/milash_2010/2010txt/news/Geroi_Urozenci.pdf Герои Советского Союза — уроженцы Дона]{{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120128160929/http://dspl.ru/files/el_res/milash_2010/2010txt/news/Geroi_Urozenci.pdf |date=28 студзеня 2012 }}. {{ВС}} {{DEFAULTSORT:Пятроўскі Георгій Сямёнавіч}} [[Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты СССР]] [[Катэгорыя:Героі Савецкага Саюза]] [[Катэгорыя:Удзельнікі Курскай бітвы]] [[Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Дняпро]] [[Катэгорыя:Танкісты Вялікай Айчыннай вайны]] [[Катэгорыя:Члены КПСС]] h8bvq9c9rvc7c287sv8rg1y4ujs8c58 0 807805 5152362 5149755 2026-06-07T19:44:08Z DBatura 73587 /* Масавыя забойствы */ 5152362 wikitext text/x-wiki '''Гета ў Плісе''' (восень 1941 — [[1 чэрвеня]] [[1942]]) — [[гета ў перыяд Другой сусветнай вайны|яўрэйскае гета]], месца прымусовага перасялення [[яўрэі|яўрэяў]] вёскі [[Пліса (Глыбоцкі раён)|Пліса]] [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкага раёна]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]] ў працэсе [[Халакост у Беларусі|пераследу і знішчэння яўрэяў]] падчас [[Нямецкая акупацыя Беларусі (1941—1944)|акупацыі тэрыторыі Беларусі]] войскамі [[Трэці рэйх|нацысцкай Германіі]] ў перыяд [[Другая Сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]]. == Да стварэння гета == У вёсцы Пліса ў 1931 годзе пражывала 302 яўрэі<ref name=autogenerated2>''Л. Смиловицкий.'' {{Cite web |url=http://www.souz.co.il/clubs/read.html?article=2256&Club_ID=1 |title=Архіўная копія |access-date=13 мая 2026 |archive-date=30 мая 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120530015103/http://www.souz.co.il/clubs/read.html?article=2256&Club_ID=1 |url-status=dead }} (Из книги «Катастрофа евреев в Белоруссии, 1941—1944 гг.»)</ref>. У сярэдзіне 1930-х гадоў габрэяў у Плісе налічвалася ўжо 500—600 — прыкладна трэцяя частка насельніцтва<ref name=autogenerated5>{{Cite web |url=http://www.mishpoha.org/library/04/0411.php |title=Местечко завидных невест |access-date=2012-03-11 |archive-date=2013-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130127064611/http://mishpoha.org/library/04/0411.php |url-status=live }}</ref>. [[Рабін]]ам Плісы з 1905 года да сваёй гібелі ў 1941 годзе быў Шмуэль Фрэйдзін<ref name=autogenerated1>{{РЕЭ|Плиса}}</ref>. Мястэчка было акупавана [[Вермахт|нямецкімі войскамі]] з чэрвеня (з 1 ліпеня<ref name=autogenerated3>''З. Гельман.'' [http://shtetle.co.il/Shtetls/plissa/plissa.html Победитель смерти] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20111228095220/http://shtetle.co.il/Shtetls/plissa/plissa.html |date=28 снежня 2011 }}</ref>) 1941 года па чэрвень 1944 года<ref name=autogenerated2 />. Першыя некалькі тыдняў [[нацысты]] не чапалі габрэяў, толькі адразу арыштавалі некалькіх з іх і прымусілі працаваць перакладчыкамі<ref name=autogenerated3 />. Прычынай гэтаму было тое, што да жніўня 1941 года ў Плісе размяшчаліся вайсковыя часці вермахта, якія масава яўрэяў не забівалі, хоць і сярод іх былі адкрытыя расісты-антысеміты. У жніўні армейцы з Плісы сышлі на ўсход, немцаў у мястэчку засталося толькі некалькі чалавек. Улада ў вёсцы стала цалкам належаць [[Беларускі калабарацыянізм у Другой сусветнай вайне|мясцовым паліцаям]] і гебітскамісарыяту<ref name=autogenerated4>{{Cite web |url=https://iremember.ru/memoirs/partizani/tsimkind-moisey-meerovich/ |title=Воспоминания ветеранов ВОВ. Цимкинд Моисей Меерович. |access-date=2023-05-13 |archive-date=2023-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513213024/https://iremember.ru/memoirs/partizani/tsimkind-moisey-meerovich/ |url-status=live }}</ref>. Начальнікам мясцовай паліцыі пры немцах стаў Часнак, а яго намеснікам — сын работніка пошты Віктар Яцына, які з родным братам і двума стрыечнымі братамі першымі добраахвотна ўступілі ў паліцыю. Яны любілі забаўляцца, збіваючы габрэяў гумовымі дубінкамі да паўсмерці<ref name=autogenerated3 /><ref name=autogenerated4 />. Прадстаўнікам нацыянальнасці загадалі нашыць на адзенне [[жоўтая зорка|жоўтыя]] [[Зорка Давіда|шасціканцовыя зоркі]]<ref name=autogenerated5/> і сталі прымусова выкарыстоўваць на цяжкіх і брудных працах, у тым ліку на пракладцы дарогі. Аплаты ніякай не давалі, але масавых забойстваў да вясны 1942 года не было<ref name=autogenerated2 /><ref name=autogenerated3 />. == Функцыяванне гета == Рэалізуючы нацысцкую [[канчатковае рашэнне яўрэйскага пытання|праграму знішчэння яўрэяў]], у Плісе акупанты восенню 1941 года сагналі мясцовых яўрэяў і з бліжэйшых вёсак у гета{{sfn|Справочник о местах принудительного содержания|2001|с=34}}{{sfn|Холокост на территории СССР|2011|с=753}}, якое прадстаўляе сабой дзве вуліцы каля месца, дзе рака выцякае з возера<ref name=autogenerated2 /><ref name=autogenerated1 /><ref name=autogenerated3 /><ref name=autogenerated4 />. Цэнтрам гета стаў цагляны дом побач з царквой, які захаваўся дагэтуль<ref name=autogenerated5 />. У гета апынулася каля 500 яўрэяў, размешчаных па 5-6 шматдзетных сем’яў у кожным доме. Усіх вязняў перапісалі і паставілі на ўлік. Прымусовыя работы большай часткай складаліся ў нарыхтоўцы драўніны ў лесе, у пракладцы і рамонце дарог. Да месца працы вязняў ганялі строем пад аховай (звычайна 10-12 кіламетраў толькі ў адзін бок). Усіх габрэяў папярэдзілі, што ў пакаранне за спробу ўцёкаў ўся сям’я ўцекача будзе расстраляная<ref name=autogenerated4/>. Збегчы ўсёй сям’ёй было немагчыма — гета старанна ахоўвалася [[Беларускі калабарацыянізм у Другой сусветнай вайне|беларускімі]], [[Украінскі калабарацыянізм у Другой сусветнай вайне|украінскімі]] і [[Прыбалтыйскі калабарацыянізм у Другой сусветнай вайне|прыбалтыйскімі калабарацыяністамі]]. Праскочыць праз гэтых паліцаяў маглі толькі маладыя і моцныя мужчыны, але ніхто не мог і не хацеў ратавацца, пакінуўшы на верную смерць сваіх родных<ref name=autogenerated3 />. Габрэяў у гета адразу пазбавілі сродкаў да існавання, тым самым асуджаючы вязняў на галодную смерць. Усё быдла і любая іншая жыўнасць былі канфіскаваныя, нават котак габрэям было забаронена трымаць. За спробы купіць або вымяняць прадукты ў мясцовых беларусаў вынікалі самыя жорсткія пакаранні<ref name=autogenerated2 />. Зімой і вясной 1942 года ў Плісу пастаянна наязджалі атрады літоўскіх і ўкраінскіх паліцаяў, якія займаліся рабаваннем гета<ref name=autogenerated4 />. == Масавыя забойствы == Немцы вельмі сур’ёзна ставіліся да магчымасці [[Яўрэйскі супраціў у перыяд Халакосту|габрэйскага супраціву]], і таму ў першую чаргу забівалі ў гета ці яшчэ да яго стварэння габрэяў-мужчын ва ўзросце ад 15 да 50 гадоў — нягледзячы на эканамічную немэтазгоднасць, бо гэта былі самыя працаздольныя вязні<ref>''А. Каганович''. [http://www.jewniverse.ru/RED/Kaganovich/Belarusia%5B2%5D.htm#_ftnref15 Вопросы и задачи исследования мест принудительного содержания евреев на территории Беларуси в 1941—1944 годах.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160826000241/http://www.jewniverse.ru/RED/Kaganovich/Belarusia%5B2%5D.htm#_ftnref15 |date=26 жніўня 2016 }}</ref>. Па гэтай прычыне восенню 1941 года мясцовыя паліцаі арыштавалі ў гета 18 самых паважаных яўрэяў, і адвялі іх, сказаўшы, што яны пераводзяцца ў працоўны лагер. Пасля высветлілася, што ўсіх гэтых мужчын расстралялі<ref name=autogenerated4 />. Увесну 1942 пачаліся таемныя масавыя расстрэлы. Немцы і паліцаі адпраўлялі з гета рабочыя каманды нібыта на будаўніцтва дарогі, а назад ніхто не вяртаўся. Калі ў адзін з дзён не вярнуўся ніхто з мужчын з вялікай групы, стала зразумела, што немцы рыхтуюцца ліквідаваць гета<ref name=autogenerated3 /><ref name=autogenerated4/>. 1 чэрвеня паліцаі і немцы з [[Sonderaktion 1005|зондэркаманды]], якая прыбыла з [[Гета ў Глыбокім|Глыбокага]], акружылі гета. А восьмай гадзіне раніцы калабаранты пачалі выкідваць людзей з дамоў і прыкладамі гнаць на цэнтральную плошчу. Затым іх групамі выводзілі на ўскраіну вёскі і расстрэльвалі з кулямётаў каля мясцовых могілак{{sfn|«Памяць. Глыбоцкi раён».|1995|с=182}}. Усяго было забіта 419 (412<ref name=autogenerated3 />) чалавек<ref name=autogenerated2 /><ref name=autogenerated1 /><ref name=autogenerated3 />{{sfn|Справочник о местах принудительного содержания|2001|с=34}}<ref>''Отдел по архивам и делопроизводству Витебского облисполкома.'' [http://archives.gov.by/download/sbornik.pdf Выстояли и победили: свидетельствуют архивы] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160304200010/http://archives.gov.by/download/sbornik.pdf |date=4 сакавіка 2016 }}</ref>{{sfn|«Выстояли и победили: свидетельствуют архивы»|2005|с=8}}{{sfn|Холокост на территории СССР|2011|с=753}}{{sfn|Свидетельствуют палачи|2010|с=68, 153}}. З пліскіх яўрэяў у жывых засталіся Мошэ Меіравіч Цымкінд і Чэрнэ-Лея Гінзбург (народжаная Гельман). На яе вачах паліцаі з садысцкім задавальненнем забілі яе дзяцей, а саму жанчыну, нягледзячы на маленні пра смерць, пакінулі часова ў жывых<ref name=autogenerated3 />. Мошэ з цяжкасцю ўгаварыў Чэрнэ-Лею ратавацца, і мясцовы беларус Сцяпан Фаміч Мяцеліца, рызыкуючы жыццём, некалькі тыдняў хаваў іх на сваім хутары за 2 кіламетры ад Плісы, пакуль яны не сышлі з вёскі. Чэрнэ-Лея была застрэленая ў лесе немцамі, а Мошэ Цымкінд знайшоў іншы прытулак за 20 кіламетраў ад Плісы на хутары Косці Іванковіча і ягоных бацькоў, хоць яны ведалі, што за ўкрывальніцтва габрэя немцы расстрэльвалі. Выратаваны неўзабаве стаў байцом партызанскага атрада<ref name=autogenerated2 /><ref name=autogenerated3 /><ref name=autogenerated4 />. Падчас расстрэлу таксама збег Абрам Генехавіч па мянушцы Бомка. Яму дапамог схавацца нехта з мясцовых жыхароў у фальварку Брыкакі, потым ён ваяваў у партызанскім атрадзе, а пасля вайны выехаў у [[Канада|Канаду]]<ref name=autogenerated5 />. == Памяць == У савецкія часы спробы яўрэяў паставіць помнік загінулым вязням гета не ўдаліся. Замест гэтага ўлады Савецкай Беларусі месца расстрэлу габрэяў прадэзінфікавалі, заліўшы [[хлоркавая вапна|хлоркай]], а ў сярэдзіне 1970-х гадоў разаралі месца расстрэлу, экскаватарам выграбалі пясок (з чалавечымі косткамі) для будаўніцтва шашы, парэшткі людзей зграбаліся бульдозерамі. Праз некалькі гадоў на месцы брацкай магілы было ўжо засеянае поле, а потым — паша для кароў<ref name=autogenerated5 /><ref name=autogenerated3 />. Цымкінд, будучы ўжо грамадзянінам [[Ізраіль|Ізраіля]], разам са сваімі сынамі назапасіў грошы, і ў 1998 годзе з адным з сыноў прыехаў у Плісу. Там, на месцы расстрэлу габрэяў Плісы, ён паставіў помнік на свае грошы і грошы, сабраныя ў Ізраілі яго землякамі. Цымкінд атрымаў у сельсавеце дазвол усталяваць імправізаваны манумент памяці загінулым. Мужчына наняў трактарыста, які прыцягнуў да месца расстрэлу велізарны валун чырвонага граніту. Дапамагаў усталёўваць помнік Віктар Мяцеліца — сын памерлага ўжо Сцяпана Мяцеліцы, які выратаваў Цымкінда ў гады вайны<ref name=autogenerated2 /><ref name=autogenerated1 /><ref name=autogenerated3 /><ref>[http://jhrgbelarus.org/Heritage_Holocaust.php?pid=&lang=en&city_id=172&type=3 Holocaust in Plissa] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120503234048/http://jhrgbelarus.org/Heritage_Holocaust.php?pid=&lang=en&city_id=172&type=3 |date=3 мая 2012 }}{{ref|en}}</ref>{{sfn|Холокост на территории СССР|2011|с=753}}. Мошэ Цымкінд напісаў кнігу сваіх успамінаў «Мне наканавана было выжыць» — яна выдадзена ў [[Іерусалім]]е на [[руская мова|рускай мове]] і ў [[Тэль-Авіў|Тэль-Авіве]] на мове [[ідыш]]. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{h|«Памяць. Глыбоцкi раён».|1995|Б.I. Санчанка (гал. рэд.), Т. Да. Сауліч (старшыня камicii па стварэннi хронікi), Э.Ф. Анкуд, В.Ф. Бацвінёнак i iнш. (члены камicii);. «Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Глыбоцкага раёна.. — Мн.: "Беларуская энцыклапедыя", 1995. — 454 с. — ISBN 985-11-0014-5. }} * {{h|Свидетельствуют палачи|2010|Свидетельствуют палачи. Уничтожение евреев на оккупированной территории Беларуси в 1941—1944 гг. / Составители В. И. Адамушко, И. П. Герасимова, В. Д. Селеменев. — 2-е издание. — Мн.: НАРБ, 2010. — 199 с. — ISBN 978-985-6372-67-7.}} * {{h|Справочник о местах принудительного содержания|2001|Адамушко В. И., Бирюкова О. В., Крюк В. П., Кудрякова Г. А. Справочник о местах принудительного содержания гражданского населения на оккупированной территории Беларуси 1941—1944. — Мн.: Национальный архив Республики Беларусь, Государственный комитет по архивам и делопроизводству Республики Беларусь, 2001. — 158 с. — 2000 экз. — ISBN 985-6372-19-4.}} {{Гета на Беларусі}} {{ВС}} [[Катэгорыя:Гета ў Беларусі|Пліса]] [[Катэгорыя:Гісторыя Глыбоцкага раёна]][[Катэгорыя:Пліса (Глыбоцкі раён)]] k6ypciflpfjqfio81056plcztmtwuqb 0 807879 5152391 5142008 2026-06-07T21:41:56Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5152391 wikitext text/x-wiki {{значэнні|бажніца (значэнні)}} [[Файл:Kiot01_(Kirillo-Belozersk).jpg|міні|Праваслаўны ківот для захоўвання ікон у [[Кірыла-Белазерскі манастыр|Кірыла-Белазерскім манастыры]].]] '''Ківо́т'''<ref name="TSBLM">{{verbum.by|tsblm|kivot|Ківо́т}}</ref><ref name="BRS">{{verbum.by|brs|kivot|Ківо́т}}</ref><ref>{{verbum.by|tsbm|kivot|Ківо́т}}</ref>, або '''бажні́ца'''<ref name="TSBLM_B">{{verbum.by|tsblm|bazhnica|Бажні́ца}}</ref><ref name="BRS_B">{{verbum.by|brs|bazhnica|Бажні́ца}}</ref> (ад {{lang-el|κῑβωτός}}&nbsp;— «скрыня», «каўчэг»)&nbsp;— невялікая зашклёная створкавая рама, скрыня або спецыяльная шафка (паліца) для захоўвання і размяшчэння [[Абраз (рэлігія)|абразоў]] (ікон) і іншых прадметаў рэлігійнага культу. У хрысціянскай архітэктуры ківотам таксама могуць называць невялікую ўпрыгожаную нішу на вонкавай сцяне будынка, прызначаную пераважна для размяшчэння ікон, якая часта накрывалася двухсхільным дашкам або навесам<ref name="uk_TIM">{{кніга |аўтар=Тимофієнко В. І. |загаловак=Архітектура і монументальне мистецтво : терміни і поняття |месца=К. |выдавецтва=Видавництво Інституту проблем сучасного мистецтва |год=2002 |старонак=472 |спасылка= |isbn= |ref=Тимофієнко}}</ref>. У некаторых выпадках тэрмін выкарыстоўваецца як сінонім [[Даразахавальніца|даразахавальніцы]]<ref name="uk_D">{{кніга |аўтар= |загаловак=Словник церковно-обрядової термінології |месца=Львів |выдавецтва=Свічадо |год=2011 |старонак= |спасылка=https://church_rite_ukrainian.academic.ru/903/кивот |isbn= |ref=Словник}}</ref>. == Этымалогія == Слова «ківот» запазычана з грэчаскай мовы (ад ''kibōtos''&nbsp;— скрыня)<ref name="TSBM">{{verbum.by|tsbm|kivot|Ківо́т}}</ref>. Беларускі тэрмін «бажніца» (або ўстарэлае ''багоўня'') ўтварыўся ад слова «[[Бог|бог]]»<ref name="esbm">{{verbum.by|esbm|bazhnica|Бажні́ца}}</ref>. == Прызначэнне і афармленне == [[Файл:Образ_Святаго_Николы_Чудотворца_Дидяково_01.jpg|міні|Абраз Святога Мікалая Цудатворцы ў ківоце.]] Ківот з'яўляецца асаблівым афармленнем абраза, якое дазваляе стварыць вакол іконы ўласны мікраклімат. Гэта змякчае ваганні тэмпературы і вільготнасці паветра, а таксама абараняе святыню ад фізічных уздзеянняў, пылу і бруду<ref name="ru_azbyka">{{cite web |url=http://azbyka.ru/kiot |title=Киот |publisher=Азбука веры |lang=ru |accessdate=29 сакавіка 2026}}</ref>. Ківоты адрозніваюцца па памеры і дызайне. Яны бываюць як простымі, так і багата ўпрыгожанымі разьбой. Традыцыйныя грэчаскія ківоты (дзе яны называюцца ''προσκυνητάρι'') звычайна высокія і зроблены з разьбянога дрэва. Яны могуць нагадваць вокны з дахам або купалам наверсе, што адпавядае тэалогіі [[Усходняя праваслаўная царква|Усходняй праваслаўнай царквы]], згодна з якой абразы з'яўляюцца «вокнамі ў неба». У адрозненне ад [[Аналой|аналоя]], ікона ў ківоце звычайна размяшчаецца вертыкальна, а не пад вуглом. Часам на нахіленай паліцы пад галоўным абразом можа размяшчацца дадатковы. Некаторыя ківоты маюць прыступку або платформу для палягчэння пакланення вернікаў. Таксама ў іх можа быць прадугледжана спецыяльнае месца для ўсталявання свечак або падвешвання [[Лампада|лампады]] перад іконай. У храмах адзін ківот можа змяшчаць як адну ікону, так і некалькі меншых выяў<ref name="pl_P">{{кніга |аўтар=Pokorzyna E. |загаловак=Słownik terminologiczny wyposażenia świątyń obrządku wschodniego: z przydatkiem ikon maryjnych |месца= |выдавецтва=Ośrodek Dokumentacji Zabytków |год=2001 |старонкі=20 |спасылка= |isbn= |ref=Pokorzyna}}</ref>. Часта ў парафіяльных храмах у ківоце размяшчаюць абраз святога апекуна парафіі або горада. Вялікія саборы могуць мець мноства ківотаў, расстаўленых вакол [[Неф|нефа]]. Такія вялікія ківоты часам размяшчаюцца каля сцяны, нагадваючы [[Іканастас|іканастас]] з некалькімі абразамі. Традыцыйна ў ківоце на паўднёвым баку царквы змяшчаецца ікона апекуна гэтага храма<ref name="pl_P" />. Ківоты з абразамі выкарыстоўваюцца не толькі ў храмах, але і ў дамах вернікаў. Традыцыйна яны размяшчаюцца ва ўсходнім куце галоўнага пакоя, які называецца «[[Красны вугал|красным вуглом]]»<ref name="pl_P" />. == Сімвалічнае значэнне і гісторыя == [[Файл:Sacramentstoren.jpg|міні|справа|Дарахавальніца (сакраментарый).]] Правобразам хрысціянскага ківота лічыцца [[Каўчэг Запавету]] (Ківот Запавету), які знаходзіўся ў [[Іерусалімскі храм|Іерусалімскім храме]]<ref name="ru_azbyka" />. У царкоўнаславянскай Бібліі для абазначэння Каўчэга Запавету выкарыстана грэчаскае слова «ківот», каб адрозніваць яго ад [[Ноеў каўчэг|Ноева каўчэга]] (а таксама ад каўчэжца-кошыка, куды паклалі немаўля [[Майсей|Майсея]]). У хрысціянскай традыцыі Каўчэг Запавету, як і іншыя свяшчэнныя прадметы Іерусалімскага храма, разглядаецца ў якасці правобразу элементаў хрысціянскага храма — Ківота або Даразахавальніцы. Як Каўчэг знаходзіўся ў [[Святая святых]] і ў ім захоўваліся [[Скрыжалі Запавету]], так Даразахавальніца размяшчаецца ў [[Алтар|алтары]] хрысціянскага храма. У ёй захоўваюцца [[Святыя Дары|Цела і Кроў Хрыста]], якія ўтвараюць [[Новы Запавет]] чалавека з Богам<ref>{{cite web |url=http://www.liturgy.ru/docs/1hram4.php |title=Святой престол на Литургия.ру |publisher=liturgy.ru |lang=ru |accessdate=29 сакавіка 2026 |archive-date=19 снежня 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081219230025/http://www.liturgy.ru/docs/1hram4.php |url-status=dead }}</ref>. Раннехрысціянскі багаслоў [[Яфрэм Сірын]] бачыў непасрэдна ў самой канструкцыі Каўчэга Запавету правобразны сэнс [[Богаўвасабленне|Богаўвасаблення]]<ref>{{cite web |url=http://pagez.ru/lsn/0547.php |title=Толкование на книгу Исход. гл.37 |аўтар=Преподобный Ефрем Сирин |publisher=pagez.ru |lang=ru |accessdate=29 сакавіка 2026 |archive-date=12 кастрычніка 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012200404/http://pagez.ru/lsn/0547.php |url-status=bot: unknown }}</ref>:{{цытата|«І зрабіў Веселііл каўчэг з дрэва акацыі». Гэта таямніца Эмануілавай плоці, якая не падлягае тленню і не пашкоджана грахом. Золата, якое пакрывала каўчэг знутры і звонку, азначае Боскую сутнасць Слова, якое невымоўна злучылася з усімі часткамі душы і цела, таму што чалавецтва наша памазала яно Боствам Сваім.<br> «І зрабіў века з чыстага золата» — гэта азначае Эмануіла; херувімы над векам — гэта Прарокі і Апосталы. У стале прадстаўлены 5 разумовых сузіранняў: Тварэц і разумныя стварэнні. 2 абводы (сценкі) на стале паказваюць нам на свет горні і дольні. Прастора паміж двума абводамі адлюстроўвае Эмануіла, праз Якога маюць паміж сабой зносіны нябесныя і зямныя. Хлеб прапанавання на стале ўяўляе сабой таямніцу ахвяры сыноў Царквы.<br> Залатая свяцільня адлюстроўвае і паказвае нам таямніцу крыжа; шэсць галін свяцільні азначаюць уладу Распятага, якая распасціраецца ва ўсе шэсць бакоў. У яблыках на свяцільні таямніча спасцігаем Прарокаў і Апосталаў; у кветках — анёльскія сілы; у сямі лампадах — сем свяцільняў Евангелля або «сем вачэй Гасподніх, што аглядаюць усю зямлю» ({{Біблія|Зах|4|10}}).}}Свяціцель [[Рыгор Ніскі]] лічыў, што вобраз нерукатворнай Скініі, паказаны Майсею на гары, ёсць «Хрыстос, Божая сіла і Божая Прамудрасць». Усе астатнія прадметы ён тлумачыў адпаведна з гэтым разважаннем<ref>{{cite web |url=http://pagez.ru/lsn/0485.php |title=О жизни Моисея законодателя, или о совершенстве в добродетели |аўтар=Святитель Григорий Нисский |publisher=pagez.ru |lang=ru |accessdate=29 сакавіка 2026 |archive-date=3 снежня 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191203184559/http://pagez.ru/lsn/0485.php |url-status=bot: unknown }}</ref>:{{цытата|Таму дабравыглядныя і золатакаваныя стаўпы, жэрдкі, колцы і гэтыя херувімы, што прыкрываюць крыламі каўчэг, і ўсё іншае, што ўключае ў сябе апісанне збудавання скініі (калі хто, гледзячы на гэта, будзе мець вышэйшы погляд), ёсць надсветныя сілы, што сузіраюцца ў скініі, якія па Боскім наканаванні падтрымліваюць сабой Сусвет. Там сапраўдныя нашы «жэрдкі — пасыланыя на служэньне дзеля тых, што маюць атрымаць у спадчыну выратаваньне» ({{Біблія|Яўр|1|14}}), якія, нібы «колцамі» прымацаваныя да нашых збаўляемых душ, тых, хто ляжыць на зямлі, узнімаюць на сабе ў вышыню дабрадзейнасці. Пра херувімаў жа Пісанне, сказаўшы, што яны крыламі пакрываюць таямніцы, пакладзеныя ў каўчэгу Запавету, пацвярджае гэтым прадстаўлены намі погляд на скінію, бо ведаем, што гэтае імя ўжываецца пра тыя сілы, што вакол Божай існасці сузіраюцца, якія бачылі розумам Ісая і Езекііль.}}Свяціцель разглядаў ківот, закрыты херувімамі, і твар, схаваны крыламі херувімаў, як вобраз адной і той жа Істоты. Праз гэтае ўтойванне людзям паказваецца, што «погляд на невымоўнае — недаступны». Менора, якая знаходзіцца каля Каўчэга, ахінае Скінію і знамянуе сабой сем светласцяў Духа ({{Біблія|Іс|11:2|}}). == Гл. таксама == * [[Красны вугал]] * [[Аналой]] == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{кніга |аўтар=Бежкович А. С., Жегалова С. К. и др. |загаловак=Хозяйство и быт русских крестьян : Памятники материальной культуры |месца=М. |выдавецтва=Советская Россия |год=1959 |старонак=257 |спасылка= |isbn= |ref=Бежкович}} * {{кніга |аўтар= |загаловак=Церковне мистецтво. Архітектура, монументальне мистецтво |месца= |выдавецтва=Фоліо |год=2018 |старонак=947 |спасылка= |isbn=978-966-03-8363-0 |ref=Церковне}}{{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Царкоўнае начынне]] [[Катэгорыя:Хрысціянская архітэктура]] [[Катэгорыя:Усходняе хрысціянства]] r29qz9v6aqco6fmkr4qwwatoa2pijer 2 808445 5152497 5146551 2026-06-08T07:27:09Z CommonsDelinker 151 Removing [[:c:File:Stab_Durova.jpg|Stab_Durova.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Didym|Didym]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Stab Durova.jpg|]]. 5152497 wikitext text/x-wiki <div style="border: 1px solid #aaa; background-color: #f9f9f9; padding: 10px; margin-bottom: 10px;"> '''Некаторая інфа пра мяне''' <hr> Усім прывітанне)<br> Некаторыя могуць ведаць мяне як распрацоўшчыка Source+.<br> Крыху праграміст і гік. </div> {{Юзербокс |border-c=lightgreen |id=Стаж |info=У Вікіпедыі з 5 ліпеня 2022 года.}} {{Юзербокс |border-c=#999 |id=be |id-c=#ddd |info=Гэты ўдзельнік з'яўляецца '''носьбітам''' [[беларуская мова|беларускай мовы]].}} {{Юзербокс |border-c=#999 |id=ru |id-c=#ddd |info=Гэты ўдзельнік з'яўляецца '''носьбітам''' [[руская мова|рускай мовы]].}} {{Юзербокс |border-c=#999 |id=en-2 |id-c=#ddd |info=Гэты ўдзельнік валодае [[англійская мова|англійскай мовай]] на '''сярэднім''' узроўні.}} {{Userbox | id = 🇧🇫🧯🔥 | id-c = #2F3538 | id-fc = #FFFFFF | id-s = 16 | info = Гэты ўдзельнік — аўтар метафары пра дэмакратыю ў Афрыцы: «Уявіце: ваш дом падпалілі. Але замест таго каб тушыць пажар, вы выклікаеце міліцыю і шукаеце падпальшчыка, пакуль дом гарыць». | info-c = #FAFAFA | info-fc = #111111 | info-s = 8 | border-c = #E65100 }} {{Юзербокс |border-c=#4B0082 |id=sl-½ |id-c=#9370DB |id-fc=#ffffff |info=Гэты ўдзельнік ведае словы на славенскай мове — '''Pozor, Ponos, nožnica'''. |info-c=#E6E6FA}} {{Юзербокс |border-c=#333333 |id=AOH/AOC |id-c=#222222 |id-fc=#ffffff |info=Гэты ўдзельнік робіць моды для гульняў '''[[Age of History II|Age of History II / 3 / DE. When It's ready:) ]]''' |info-c=#e0e0e0}} {{Юзербокс |border-c=#008080 |id=email |id-c=#00ced1 |id-fc=#ffffff |info=Гэты ўдзельнік мае карпаратыўную пошту: '''[mailto:devstudio@sourceplussoftware.dpdns.org devstudio]'''. |info-c=#e6ffff}} {{Юзербокс |border-c=#4682B4 |id=SAMP |id-c=#1a1a1a |id-fc=#ffffff |info=Гэты ўдзельнік прафесійна разбіраецца ў '''[[San Andreas Multiplayer|SAMP]]'''. |info-c=#f0f8ff}} {{Юзербокс |border-c=#2b5b84 |id=[[Файл:ITD-com-logo.jpg|40px]] |id-c=#ffffff |info=Гэты ўдзельнік зарэгістраваны на '''ИТД.com'''. |info-c=#f0f4f8}} {{Юзербокс |border-c=#2481cc |id=🇬🇫 |id-c=#ffffff |info=Гэты ўдзельнік браў удзел у распрацоўцы плана '''Паўднёваамерыканскага штаба выратавання Паўла Дурава'''. |info-c=#f2f8fc}} {{Юзербокс |border-c=#76B900 |id=🚫🧥 |id-c=#101010 |info=Гэты ўдзельнік — **сведка Джэнсена Хуанга без скуранкі**. Дата фіксацыі: **22.05.2026**.}} <div style="border: 1px solid #aaa; background-color: #f9f9f9; padding: 10px;"> <div style="font-weight: bold; cursor: pointer;">📜 Распрацоўка Паўднёваамерыканскага штаба выратавання Паўла Дурава (не актуальна)</div> План дзеянняў у Французскай Гвіяне: * '''Сектар 1:''' Кропка прарыву да Атлантычнага акіяна. * '''Сектар 2:''' Асноўны штаб каардынацыі эвакуацыі. * '''Сектар 3:''' Запасны аэродром і зона адыходу на поўнач. * ''Статус місіі:'' Чакайце шыфроўку... </div> 5867tji0roif6jvasvbt3qcqz4f4ks1 0 808854 5152534 5149615 2026-06-08T09:46:47Z Aliaksei Lastouski 75892 5152534 wikitext text/x-wiki {{Асоба | Commons = | род дзейнасці = [[доктар]], [[гісторык]] }}'''Уладзіслаў Загорскі''' (нар. [[19 верасня]] ([[1 кастрычніка]]) [[1858|1858,]] [[Свянцяны]] - [[24 жніўня]] [[1927|1927,]] [[Вільня]]) — польскі лекар, грамадскі дзеяч, публіцыст, даследчык гісторыі [[Вільня|Вільні]].<ref>''Sikorska-Kulesza Jolanta''. Wstęp, Zahorski W. ''Moje wspomnienia'', T. 1. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2018. Ss. 7-24.</ref><ref>''[https://polona.pl/item/almanach-literacki-1926,MTEwNzkzMDc2/55/ Almanach Literacki 1926]'', Wilno: nakładem Wil. Oddz. Polsk. Białego Krzyża, s. 54.</ref> == Біяграфія == Нарадзіўся ў сям'і лекара Браніслава і Марыі, народжанай Заслаўскай. Род Загорскіх выводзіўся з Ашмяншчыны. Дзяцінства правёў у Свянцянах (1858–1863), некалькі школьных гадоў у Вільні (1867–1872), затым жыў з бацькамі на [[Уральскія горы|Урале]] — ва [[Уфа|Уфе]] і [[Перм|Пермі]]. У 1883 годзе скончыў медыцынскі факультэт [[Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя М. В. Ламаносава|Імператарскага Маскоўскага ўніверсітэта]]. Пасля вучобы працаваў участковым урачом у [[Екацярынбург|Екацярынбургу]], а затым у [[Чалябінск|Чэлябінску]]. Адначасова служыў турэмным урачом у гэтых гарадах. З 1892 года жыў у Вільні. Працаваў урачом у [[Кейданы|Кейданах]], [[Бірштаны|Бірштанах]] і Вільні. Разам з графам [[Уладзіслаў Тышкевіч (1865-1936)|Уладзіславам Тышкевічам]] заснавалі ў Вільні Таварыства хуткай медыцынскай дапамогі. Некалькі гадоў быў пастаянным карэспандэнтам з Вільні і супрацоўнікам познаньскай газеты “''Nowiny Lekarskie''”. Публікаваў артыкулы і даследаванні, між іншым, у «''Gazeta Lekarska''», «''Przegląd Lekarski''», «''Krytyka Lekarska''», «''Medycyna''[[Tygodnik Ilustrowany|», «''Tygodnik Illustrowany''»]], «''Ziemia''», [[Kurier Litewski (1759)|«''Kurjer Litewski''»,]] «''Kwartalnik Litewski''» і [[Rzeczpospolita (газета)|«''Rzeczypospolita''».]] У 1905 г. быў намеснікам рэдактара заснаваных у Вільні разам з Севярынам Гоўвальдам газет «''Zorza''» і «''Jutrzenka''», а ў 1906 г. быў старшынёй рэдкалегіі і праўлення газеты «''Dziennik Wileński''». Узначальваў рэдакцыйны камітэт калектыўнай кнігі прысвечанай памяці [[Адам Міцкевіч|Адама Міцкевіча]] і [[Тамаш Зан (паэт)|Томаша Зана]] ў 50-ю гадавіну іх смерці, выдадзенай у Вільні пад назвай ''[https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/273978/edition/245667/content «З-над Віллі і Нёмана»]'' . Акрамя медыцынскай працы, вывучаў гісторыю Вільні. Яшчэ ў 1904 годзе высунуў версію, што пакараныя смерцю паўстанцы 1863-64 гадоў пахаваныя на Гедзімінавай гары, што пазней спраўдзілася археалагічнымі даследаваннямі.<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://www.svaboda.org/a/28285034.html|title=Знойдзеныя парэшткі Кастуся Каліноўскага?|first=Радыё|last=Свабода|website=Радыё Свабода|date=2019-11-20|access-date=2026-06-01}}</ref> Разам з [[Іван Луцкевіч|Іванам Луцкевічам]] праводзіў даследаванні па вызначэнню дакладнай лакалізацыі "цэлі Канрада".<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://be.wikisource.org/wiki/%D0%92%D1%8F%D0%B7%D1%8C%D0%BD%D1%96%D1%86%D0%B0_%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%9C%D1%96%D1%86%D0%BA%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87%D0%B0|title=Вязьніца Адама Міцкевіча — Вікікрыніцы|website=be.wikisource.org|access-date=2026-06-01}}</ref> У 1904 годзе быў адным з заснавальнікаў Таварыства сяброў Палангі. У 1906 годзе быў сярод арганізатараў [[Віленскае таварыства сяброў навук|Віленскага таварыства сяброў навук]], спачатку быў віцэ-прэзідэнтам, а з 1916 года да сваёй смерці — прэзідэнтам. Таксама быў членам мастацкага таварыства «Лютня». Загорскі спрычыніўся да адкрыцця [[Віленскі ўніверсітэт|ўніверсітэта Стэфана Баторыя]] ў 1919 годзе, узначальваў арганізацыйны камітэт і быў узнагароджаны ганаровай ступенню за заслугі перад універсітэтам. Пахінуў шмат фотаздымкаў гістарычных помнікаў Вільні і [[Гродна|Гародні]], а таксама сялянскага жыцця [[Манькавічы (Пастаўскі раён)|Манькавічаў]].<ref>{{Cite web|url=https://www.postawy.by/2022/10/blagodarya-vrachu-vladislavu-zagorskomu-sohranilis-snimki-mankovich-konca-xix-veka/|title=Благодаря врачу Владиславу Загорскому сохранились снимки Манькович конца XIX века — Новости в Поставах|website=www.postawy.by|access-date=2026-06-01}}</ref> Быў мужам Антаніны, народжанай Бакшэвіч, з якой меў дачок Яніну і Галіну і сына Уладзіслава-малодшага. Жыў у Вільні ў здымнай кватэры ў Палацы Бжастоўскіх (Dominikonų, 18 / Universiteto, 2)'''''.'''''<ref>{{Cite web|url=https://budzma.org/news/belaruskiya-myastsiny-vilni-palatsy.html|title=Будзьма беларусамі! » Беларускія мясціны Вільні: Палацы славутых родаў (ФОТА)|website=budzma.org|access-date=2026-06-01}}</ref> Памёр у Вільні і пахаваны на [[Бернардзінскія могілкі (Вільня)|Бернардзінскіх могілках]]. == Працы == * [https://bc.wbp.lublin.pl/en/dlibra/publication/3559/edition/16946 ''Zarys dziejów Cesarskiego Towarzystwa Lekarskiego w Wilnie: (1805–1897)'', Warszawa 1898] * [https://bc.wbp.lublin.pl/en/dlibra/publication/32424/edition/30721/troki-i-zamek-trocki-zahorski-wladyslaw-1858-1927 ''Troki i zamek trocki'', Wilno 1902] * [https://pbc.biaman.pl/dlibra/publication/1828/edition/1625?language=pl ''Katedra wileńska z planami i licznemi ilustracjami'', Wilno 1904] * [https://elibrary.mab.lt/items/b1780739-da49-4235-b75d-4a140e7136d7 ''Kościół św. Anny w Wilnie'', Wilno 1905] * [https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/276599/edition/245680?language=pl ''Szymon Konarski. Jego życie i czyny'', Wilno 1907] * ''Przewodnik po Wilnie ilustrowany i z planami'', Wilno 1910 (kolejne wydania w 1921, 1923, [https://pbc.biaman.pl/dlibra/publication/14797/edition/14108?language=pl 1927] i 1935) * [https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/edition/32160/content ''Kościół św. Michał w Wilnie'', Wilno 1911] * [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/07/Podania_i_legendy_wile%C5%84skie_%281925%29.pdf ''Podania i legendy wileńskie'' Wilno 1925] (wydanie powojenne w 1991) * == Ордэны і ўзнагароды == * Камандорскі крыж [[Ордэн Адраджэння Польшчы|Ордэна Адраджэння Польшчы]] (30 красавіка 1927 г.) == Спасылкі == [[Катэгорыя:Памерлі ў 1927 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1858 годзе]] [[Катэгорыя:Публіцысты Польшчы]] [[Катэгорыя:Медыкі Польшчы]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Свянцянах]] <references /> [[Катэгорыя:Постаці Вільні]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Вільні]] [[Катэгорыя:Гісторыкі]] [[Катэгорыя:Краязнаўцы]] 4bmiz8h7f31zmc3f5bnx7rvvdcwpi2t 0 808888 5152520 5150470 2026-06-08T08:42:27Z Андрэй 2403 Б 152769 5152520 wikitext text/x-wiki {{Радыёстанцыя | назва_радыёстанцыі = Навіны Барысаўшчыны | поўнае_назва = ДУ Рэдакцыя радыёпраграмы «Навіны Барысаўшчыны» | лагатып = | горад = [[Барысаў]] | краіна = {{Сцягафікацыя|Беларусь}} | слоган = | фармат = інфармацыйны | музфармат = | частата = 103,8 FM (РТПС Крупкі) | час_вяшчання = | зона_вяшчання = [[Беларусь]] | створаны = | заснавальнік = | уладальнік = [[Барысаўскі раённы выканаўчы камітэт]] | кіраўнікі = Інга Фелексаўна Раманоўская, галоўны рэдактар<ref name="belsmi.by">[http://belsmi.by/index/smi/radio/naviny_barysauschyny/ Навіны Барысаўшчыны] // СМІ Беларусі</ref> | сайт = | on-line_трансляцыя = }} '''Навіны Барысаўшчыны''' — радыёпраграма, рэдакцыя якой была самастойнай структурай<ref>згодна архіўнай версіі [https://web.archive.org/web/20180918061218/http://minsk-region.gov.by/ru/smi/radio сайта Мінаблвыканкамма]</ref> пры [[Барысаўскі раённы выканаўчы камітэт|Барысаўскім райвыканкаме]]. Адрас рэдакцыі: [[Барысаў]], [[Вуліца Будаўнікоў (Барысаў)|вул. Будаўнікоў]], 33А<ref>[https://borisov.orgsprav.com/radio_i_radiokompanii/4311531.html Навiны Барысаўшчыны ГУ Редакция Радиопрограммы]</ref>. Мова вяшчання — [[Руская мова|руская]]<ref name="belsmi.by"/>. 5 сакавіка 1992 г. рэдакцыя была ўнесена ў Адзіны дзяржаўны рэестр юрыдычных асобаў і індывідуальных прадпрымальнікаў<ref name="bizinspect.by">[https://bizinspect.by/inst/5c1fb17d37b6871c5c1e2a26 Редакция радиопрограммы «Навіны Барысаўшчыны», УНП 600101797]</ref>. Па стане на чэрвень 2010 г. радыёперадача выходзіла 5 разоў на тыдзень з аб’ёмам вяшчання 110 хвілін (панядзелак і чацверг 22:05, паўтор ў аўторак і пятніцу 11:40 і перадача ў сераду ў 11:40) па правадной сетцы<ref name="news.21.by">[https://news.21.by/regional-news/2010/06/08/73182.html Реклама радиопрграммы «Навіны Барысаўшчыны» на сайте News.21.by]</ref>. На сайце News.21.by паведамлялася: «Асноўныя перадачы — выпуск навін рэгіёну, асвятленне асноўных падзей эканамічнага, сацыяльнага, культурнага жыцця горада і раёна. Практыкуюцца „прамыя лініі“ і „круглыя ​​сталы“ па найбольш актуальных праблемах рэгіёну. Апроч інфармацыйных праграм, перыядычна выходзяць тэматычныя перадачы экалагічнай скіраванасці, па пытаннях здаровага ладу жыцця, праблемам сям’і, апавяданні пра творчыя калектывы Барысаўшчыны і г.д<ref name="news.21.by"/>». Неўзабаве эфір скараціўся да аўторкаў і чацвяргоў 21:15-21:30<ref>[https://dimaruu18.wixsite.com/rnby/post/history-of-regional-radio-broadcasting История областных и районных радиостанция на частоте Белорусского радио]</ref>. Праз некаторы час ішло вяшчанне на частаце 103,8 FM (РТПС Крупкі) па панядзелках і серадах 6:25-6:40<ref name="belsmi.by"/>. 3 жніўня 2016 г. рэдакцыя радыёпраграмы прайшла ліквідацыю ў сувязі з рэарганізацыяй<ref name="bizinspect.by"/>. Пасля гэтага радыёпраграма «Навіны Барысаўшчыны» выходзіла на частаце 104.2 FM станцыі «[[Мінская хваля]]»; у гэты час выходзіла рубрыка «Вечар з харошай кнігай» у супрацоўніцтве з барысаўскай бібліятэкай імя Каладзеева<ref>згодна [https://vk.com/wall-131164605_201 паведамленню УКантакце Бібліятэкі імя Каладзеева ад 15.12.2016]</ref>. У архіўных старонках сайта Барысаўскага райвыканкама захавалася 58 снапшотаў з запісамі радыёпраграмы, апошні выпуск: 20 снежня 2018 г<ref>[https://web.archive.org/web/20181201000000*/http://borisov.minsk-region.by/ru/audio Архіў запісаў праграмы з 25.08.2016 па 15.12.2018 у снапшотах]</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20181201000000*/http://borisov.minsk-region.by/ru/audio Архіў запісаў праграмы з 25.08.2016 па 15.12.2018 у снапшотах] {{Радыёстанцыі Беларусі}} [[Катэгорыя:Радыёстанцыі Беларусі]][[Катэгорыя:Барысаўскі раён]] b506y6q0o3ehqhi927uxurynelv5od9 0 809037 5152320 5151516 2026-06-07T18:48:22Z KrBot 24355 + {{ізаляваны артыкул}} 5152320 wikitext text/x-wiki {{Музычны калектыў | Лога = Avatar (Swedish band) logo.png | Гады = 2001—цяпер }} '''Avatar''' — шведскі [[Метал (музыка)|метал]]-гурт, створаны ў [[Гётэбарг|Гётэбарге]] ў 2001 годзе. Гурт выпусціў дзесяць студыйных альбомаў, апошні з якіх, ''Don't Go in the Forest,'' выйшаў у кастрычніке 2025 года. == Музычны стыль і ўплывы == Avatar апісвалі як [[меладычны дэз-метал]]<ref name="AllMusic">{{Cite web|url=https://www.allmusic.com/artist/avatar-mn0000761167|title=Avatar|publisher=[[AllMusic]]|access-date=7 November 2017}}</ref>, [[альтэрнатыўны метал]]<ref>{{Cite web|url=https://www.metalsucks.net/2022/08/22/avatar-think-its-their-duty-to-save-heavy-metal/|title=Avatar Think It's Their Duty to Save Heavy Metal|author=Shadows|first=Em|website=[[MetalSucks]]|date=2022-08-22|access-date=2023-08-20}}</ref> і [[груў-метал]]<ref>{{Cite web|url=http://teamrock.com/review/2014-05-27/avatar-hail-the-apocalypse|title=Avatar: Hail The Apocalypse|author=Glass|first=Polly|website=[[Metal Hammer]]|date=27 May 2014|publisher=TeamRock|access-date=7 November 2017}}</ref>. На Avatar у першую чаргу паўплываў меладычны дэз-метал гуртаў [[In Flames]] і [[:en:The_Haunted_(Swedish_band)|the Haunted]]<ref>{{Cite web|url=http://www.metalblast.net/interviews/the-last-laugh-an-interview-with-avatar/|title=The Last Laugh - An Interview with Avatar|author=Salmeron|first=J|website=Metal Blast!|date=1 December 2013|access-date=7 November 2017}}</ref>, а таксама індастрыяльны стыль [[Rammstein]], [[Мэрылін Мэнсан|Marilyn Manson]] і [[Ministry]] <ref>{{Cite web|url=http://rockrevoltmagazine.com/interview-johannes-eckerstrom-avatar/|title=Interview: Johannes Eckerstrom - Avatar|website=RockRevolt|date=24 May 2013|access-date=7 November 2017}}</ref>. Сярод самых ранніх уплываў на Avatar — [[Людвіг ван Бетховен|Бетховен]], [[The Beatles]], [[Iron Maiden]] і [[Black Sabbath]]. Стыль гурта быў натхнённы Helloween, Strapping Young Lad, Devin Townsend, Thin Lizzy, [[Meshuggah]], [[Gojira (гурт)|Gojira]] і Cryptopsy<ref>{{Cite web|url=http://mediamikes.com/2012/02/interview-with-avatars-johannes-eckerstrom/|title=Interview with Avatar's Johannes Eckerstrom|author=Lawton|first=Adam|date=23 February 2012|publisher=Media Mikes|access-date=7 November 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://teamrock.com/feature/2016-10-27/avatar-the-10-albums-that-changed-johannes-eckerstroems-life|title=Avatar: The 10 Albums That Changed Johannes Eckerström's Life|author=Goodman|first=Eleanor|website=Metal Hammer|date=27 October 2016|publisher=TeamRock|access-date=7 November 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://unskinnypop.com/2012/05/interview-with-johannes-eckerstrom-of-avatar/|title=Interview With Johannes Eckerström of Avatar|website=UNskinny Pop|date=24 May 2012|publisher=Pop Culture Madness|archive-url=https://web.archive.org/web/20171108095833/http://unskinnypop.com/2012/05/interview-with-johannes-eckerstrom-of-avatar/|archive-date=8 November 2017|access-date=7 November 2017|url-status=dead}}</ref>. == Удзельнікі == '''Дзеючыя''' * Ёханес Экерстром — вакал (2002–цяпер), медныя духавыя (2014–цяпер), фартэпіяна, клавішныя (2021–цяпер) * Джон Альфрэдсан — барабаны (2001—цяпер) * Ёнас "Kungen" Ярлсбю — гітары (2001—цяпер) * Хенрык Сандэлін — бас-гітара, бэк-вакал (2003–цяпер)<ref name="Fuze2">{{Cite video|url=https://www.youtube.com/watch?v=QMkBjEKE-pI|archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211215/QMkBjEKE-pI|archive-date=2021-12-15|url-status=live|title=Avatar Interview (Johannes) – The Fuze Magazine|date=15 October 2015|type=YouTube Video|minutes=13:25|access-date=7 January 2019}}</ref> * Цім Охрстрэм — гітары, бэк-вакал (2011—цяпер)<ref name="Fuze2" /> == Дыскаграфія == === Студыйныя альбомы === * ''Thoughts Of No Tomorrow'' (2006) * ''Schlacht'' (2007) * ''Avatar'' (2009) * ''Black Waltz'' (2012) * ''Hail The Apocalypse'' (2014) * ''Feathers & Flesh'' (2016) * ''Avatar Country'' (2018) * ''Hunter Gatherer'' (2020) * ''Dance Devil Dance'' (2023) * ''Don't Go In The Forest'' (2025) === Міні-альбомы === * ''4 Reasons to Die'' (2004) * ''Black Waltz'' (2011) * ''Whisper the Unspeakable Collection'' (2024) * ''Going Hunting'' (2024) == Узнагароды == {| class="wikitable" !Год !Узнагарода !Катэгорыя !Намінант !Вынік !Кр. |- |2015 |[[Loudwire Music Awards]] |Best Rock Video |"Vultures Fly" |{{Перамога}} |<ref>{{Cite web|url=https://loudwire.com/avatar-vultures-fly-best-rock-video-5th-annual-loudwire-music-awards/|title=Avatar's 'Vultures Fly' Wins Best Rock Video in the 5th Annual Loudwire Music Awards|website=Loudwire|date=1 December 2015|access-date=12 June 2023}}</ref> |- | rowspan="2" |2016 |[[:en:Metal_Hammer_Golden_Gods_Awards|Metal Hammer Golden Gods Awards]] |Breakthrough Band | rowspan="4" |Avatar |{{Намінацыя}} |<ref>{{Cite web|url=http://www.metalinsider.net/metal-on-metal/and-the-metal-hammer-golden-gods-awards-winners-this-year-are|title=And the Metal Hammer Golden Gods Awards winners this year are…|website=Metal Insider|date=13 June 2016|access-date=30 December 2016}}</ref> |- |The Epiphone Revolver Music Awards |Best New Talent |{{Перамога}} |<ref>{{Cite web|url=http://www.blabbermouth.net/news/metallica-megadeth-anthrax-slipknot-among-winners-at-revolver-music-awards-video/|title=METALLICA, MEGADETH, ANTHRAX, SLIPKNOT Among Winners At 'Revolver Music Awards' (Video)|website=Blabbermouth|date=14 December 2016|access-date=30 December 2016}}</ref> |- | rowspan="2" |2017 |[[:en:Metal_Hammer_Golden_Gods_Awards|Metal Hammer Golden Gods Awards]] |Breakthrough Band |{{Перамога}} |<ref name="award">{{Cite news|url=http://www.blabbermouth.net/news/black-sabbath-iron-maiden-avenged-sevenfold-exodus-honored-at-metal-hammer-golden-gods-awards/|title=BLACK SABBATH, IRON MAIDEN, AVENGED SEVENFOLD, EXODUS Honored At 'Metal Hammer Golden Gods Awards'|date=12 June 2017|work=BLABBERMOUTH.NET|access-date=26 July 2017|language=en-US}}</ref> |- |[[:en:Alternative_Press_Music_Awards|Alternative Press Music Awards]] |Breakthrough Band |{{Намінацыя}} |<ref>{{Cite web|url=https://www.theprp.com/2017/07/17/news/heres-winners-2017-alternative-press-music-awards/|title=Here's The Winners Of The 2017 'Alternative Press Music Awards'|website=ThePRP|date=17 July 2017|access-date=12 June 2023}}</ref> |} == Спасылкі == <references /> == Спасылкі == {{Commonscat}} * [http://www.avatarmetal.com Афіцыйны сайт] * {{Allmusic new}} {{Вонкавыя спасылкі}} {{ізаляваны артыкул|date=2026-06-07}} [[Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2001 годзе]] [[Катэгорыя:Метал-гурты Швецыі]] 0gl7jag8qmupe5vvi355j7xpalbk7x6 0 809039 5152319 5151533 2026-06-07T18:48:14Z KrBot 24355 + {{няма катэгорый}} 5152319 wikitext text/x-wiki [[Файл:Andriolli_Gromniczna.jpg|thumb|Выпальванне знака крыжа на бэльцы хаты ў дзень Маці Божай Грамнічнай. Мастак [[Міхал Эльвіра Андрыёлі]]]] '''Грамні́чная све́чка''' (грамніца)&nbsp;— адзін з самых магутных і ўніверсальных сакральных атрыбутаў у традыцыйнай [[Культура Беларусі|культуры беларусаў]]. Яна ўвасабляе ў сабе шчыльнае перапляценне дахрысціянскіх вераванняў у ачышчальную сілу [[Агонь|агню]] і хрысціянскіх традыцый. Агонь грамнічнай свечкі прыраўноўваўся ў народзе да «жывога агню», атрыманага ад [[Маланка|маланкі]] або шляхам трэння дзвюх кавалкаў дрэва{{sfn|Катовіч|2016|с=41}}. У народнай свядомасці яна выступае як матэрыялізаваная малітва, сімвал бесперапыннасці роду і галоўны абаронца хаты ад прыродных і містычных пагроз. Чароўную сілу, падобную да грамніцы, мелі таксама перадвелікодныя і чацвярговыя свечкі{{sfn|Васілевіч|2005|с=358}}. == Паходжанне і сімволіка == Свята [[Грамніцы]] (Стрэчанне, Устрэчанне) адзначаецца 2 лютага ў [[Каталіцтва|католікаў]] (Ахвяраванне Пана) і 15 лютага ў [[Праваслаўе|праваслаўных]]{{sfn|Кухаронак|2022|с=66}}. У народнай свядомасці гэты дзень знаменуе першую сустрэчу зімы з летам{{sfn|Кухаронак|2022|с=68}}, што знайшло сваё адлюстраванне ў традыцыйным [[Фальклор|фальклоры]]<ref name="catholic">{{cite web|url=https://www.catholic-zhodzina.by/uncategorized/%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BD%D1%96%D1%86%D1%8B/|title=Грамніцы|publisher=Парафія Маці Божай Фацімскай у Жодзіне|date=3 лютага 2019|lang=be|accessdate=6 чэрвеня 2026}}</ref>: {{цытата|А ў нас сёння Стрэчанне, Стрэчанне,<br>Зіма з летам стрэлася, стрэлася.<br>Лета зіму піхнула, піхнула<br>I ножачку звіхнула, звіхнула.<br>Зіма пайшла плачучы, плачучы,<br>Лета пайшло скачучы, скачучы.}} У дахрысціянскія часы беларусы здабывалі так званы [[Жывы агонь|жывы агонь]] пры дапамозе трэння дзвюх палачак і выпальвалі ім крыжы на будынках для абароны ад нябесных стыхій. З прыняццем [[Хрысціянства|хрысціянства]] гэтую магічна-ахоўную ролю пераняла асвечаная ў [[Храм (культавае збудаванне)|храме]] свечка, якая захавала старую назву. У хрысціянскай традыцыі яна сімвалізуе [[Дзева Марыя|Дзеву Марыю]] і святло [[Ісус Хрыстос|Ісуса Хрыста]]<ref name="catholic"/>. == Выраб і асвячэнне == Да стварэння грамніцы ставіліся з вялікай адказнасцю, бо лічылася, што ў гэтым працэсе закладзена ідэя самазахавання ўласнай гаспадаркі. Воск збіралі загадзя, а самі свечкі лілі (у народзе казалі «сучылі» або «качалі») ў апошнюю суботу перад святам з выключна чыстага пчалінага воску, вытапленага з яшчэ не выкарыстаных выкачаных сотаў{{sfn|Кухаронак|2022|с=66}}. Гэты матэрыял бралі са сваёй [[Пасека|пасекі]] або куплялі ў іншых [[Пчалярства|пчаляроў]]. Грамніцы вылучаліся сваімі памерамі сярод іншых свечак: паводле сведчанняў этнографаў [[XIX стагоддзе|XIX стагоддзя]], яе даўжыня складала прыкладна дзесяць [[Вяршок|вяршкоў]] (каля 44 сантыметраў), а таўшчыня&nbsp;— тры чвэрці вяршка (каля 3,5 сантыметраў). Такі вялікі памер быў неабходны з практычных меркаванняў, бо свечка павінна была служыць сям'і цэлы год у дзясятках розных абрадавых сітуацый<ref name="catholic"/>{{sfn|Васілевіч|2005|с=358}}. У храме падчас [[Святая Імша|святой Імшы]] свечкі асвячаліся і запальваліся (гучала песня [[Сімяон Багапрыімец|Сімяона]]). Пасля набажэнства выконваўся строгі рытуал дастаўкі свечкі дадому: яе тушылі пэўным чынам, пераварочваючы [[Кнот|кнотам]] уніз, хавалі за пазуху і гэтак неслі дамоў<ref name="catholic"/>{{sfn|Кухаронак|2022|с=66}}. == Хатнія рытуалы == Як толькі гаспадар пераступаў парог хаты, жонка зноў запальвала свечку, і адбываўся абавязковы абрад агністага крыжавання. Спачатку бацька крыжападобна абпальваў [[Валасы|валасы]] на сваёй галаве, потым&nbsp;— жонцы, а затым усім дзецям па старшынстве. Гэта рабілася дзеля здароўя (каб галава не балела){{sfn|Кухаронак|2022|с=67}}, каб адагнаць злых [[Чараўнік|чарадзеяў]] і [[Вядзьмар|ведзьмакоў]]<ref name="catholic"/>, а таксама каб дзеці не баяліся [[Грымоты|грымотаў]]{{sfn|Кухаронак|2022|с=69}}. Пасля гэтага ўся сям'я ішла ў [[Хлеў|хлеў]], дзе запаленай свечкай выпальвалі крыжыкі на поўсці кожнай хатняй жывёліны. Затым гаспадар дакранаўся полымем або рабіў дымам крыжыкі на сценах, вушаках, дзвярах хаты і хлявоў, а таксама абпальваў [[Вулей|вуллі]], пастаўленыя на зімоўку. Па заканчэнні ўсіх дзеянняў свечку тушылі і хавалі за [[Бажніца|бажніцу]] або ў [[Куфар|куфар]]. У народзе існавала павер'е, што святыню трэба хаваць ад чужых вачэй, бо калі старонні чалавек не ведае пра яе існаванне ў хаце, то [[Нячыстая сіла|злыя духі]] не змогуць скрасці яе гаючую і засцерагальную моц<ref name="catholic"/>{{sfn|Кухаронак|2022|с=67}}{{sfn|Катовіч|2016|с=42}}. == Выкарыстанне ў гаспадарча-каляндарным цыкле == Грамніца з'яўлялася галоўным земляробчым і метэаралагічным [[Абярэг|абярэгам]]. Самае вядомае яе прызначэнне заключалася ў абароне будынкаў і пасеваў ад грымотаў і маланак. Як толькі гаспадыня чула набліжэнне летняй [[Навальніца|навальніцы]], яна неадкладна даставала грамніцу, запальвала яе і ставіла на [[Покуць|покуці]] або на акне з таго боку, адкуль ішла хмара{{sfn|Васілевіч|2005|с=358}}<ref name="catholic"/>{{sfn|Кухаронак|2022|с=67}}. Магічная сіла агню павінна была абараняць і [[Ураджай|ураджай]], таму свечку бралі з сабой у поле на першае ворыва, запальвалі падчас засыпання насення ў мяшкі перад [[Сяўба|сяўбой]] і пры засыпанні ў засек першага намалочанага [[Збожжавыя культуры|збожжа]]. Каб зберагчы палетак ад [[Град (ападкі)|граду]], без грамнічнай свечкі гаспадыні ніколі не пачыналі [[Зажынкі|зажынкі]], а таксама запальвалі яе, калі збіраліся расчыняць [[Хлеб|хлеб]]{{sfn|Васілевіч|2005|с=359}}<ref name="catholic"/>{{sfn|Катовіч|2016|с=41}}. У [[Жывёлагадоўля|жывёлагадоўлі]] свечка была неабходным атрыбутам увесну, калі першы раз выганялі кароў на пашу на свята [[Юр'я (веснавое свята)|Юр'я]]. Гаспадыня брала ў рукі грамніцу, вербную галінку і чырвонае яйка, пасля чаго тройчы абыходзіла карову па сонцы, каб абараніць яе ад [[Сурокі|сурокаў]] і пашкоджанняў{{sfn|Кухаронак|2022|с=68}}<ref name="catholic"/>{{sfn|Катовіч|2016|с=41}}. На свята [[Купалле]], падчас разгулу нячыстай сілы, свечку часта мацавалі кнотам уніз над дзвярамі хлява або прывязвалі да рога каровы, каб зберагчы жывёлу ад «малочнай [[Ведзьма|ведзьмы]]»{{sfn|Васілевіч|2005|с=358—359}}{{sfn|Катовіч|2016|с=41}}. Агаркам свечкі і [[Чабор|чаборам]] таксама абкурвалі вымя каровы адразу пасля ацёлу, каб цяля хутка расло, а таксама абкурвалі ніткі перад прадзеннем, [[Кросны|кросны]] перад ткацтвам і рыбацкія сеткі перад першым выкарыстаннем{{sfn|Катовіч|2016|с=43}}. == Сямейна-радавыя і лячэбныя абрады == Грамнічная свечка суправаджала беларуса на працягу ўсяго жыцця, удзельнічаючы ва ўсіх пераходных этапах. Свечка запальвалася падчас цяжкіх родаў перад абразамі, а таксама калі [[Павітуха|бабка-павітуха]] прымала нованароджанага, якога тройчы абносілі і хрысцілі «грамніцай». Яна суправаджала дзіця і хросных бацькоў па дарозе ў храм на [[Хрышчэнне|хрышчэнне]] і выкарыстоўвалася ў сакральны момант адымання дзіцяці ад мацярынскіх грудзей. Грамніца была абавязковай у [[Вяселле|вясельных абрадах]]: з ёй ішлі [[Свацтва|сватаць]] дзяўчыну, дружына выкупляла нявесту, і з ёй жа вясельны картэж адпраўляўся да вянца. Бацькі абавязкова акраплялі грамнічнай вадой хлопца, які ішоў служыць у [[Узброеныя сілы|войска]]{{sfn|Васілевіч|2005|с=359}}<ref name="catholic"/>{{sfn|Катовіч|2016|с=42—43}}. Калі чалавек доўга і цяжка паміраў, запаленую грамнічную свечку давалі яму ў рукі: лічылася, што ў такім выпадку ён памрэ праведнікам, а дым ад свечкі аблегчыць пераход [[Душа|душы]] ў іншы свет. Свечка ў такім выпадку павінна была згарэць цалкам, каб яе не змаглі выкарыстаць у магічных мэтах для нанясення шкоды жывым людзям. Пасля [[Смерць|смерці]] чалавека запаленая свечка ставілася ля галавы нябожчыка, а таксама выстаўлялася на акно ў той хаце, міма якой праходзіла пахавальная працэсія{{sfn|Васілевіч|2005|с=359}}<ref name="catholic"/>{{sfn|Катовіч|2016|с=43}}. Акрамя гэтага, у [[Народная медыцына|народнай медыцыне]] грамніца мела шырокае прымяненне. Сплавамі воску ад яе падкурвалі дзяцей ад перапалоху і [[Ліхаманка|ліхаманкі]]{{sfn|Кухаронак|2022|с=68}}{{sfn|Катовіч|2016|с=43}}. Ад [[Зубны боль|зубнога болю]] раілася кусаць грамнічную свечку хворым зубам. Пры заразных захворваннях і [[Эпідэмія|эпідэміях]] запаленай грамніцай абносілі ўсю вёску. Выкарыстоўвалі яе і для [[Варажба|варажбы]] на вадзе{{sfn|Васілевіч|2005|с=359}}. == Сучасныя трансфармацыі == З [[Урбанізацыя|урбанізацыяй]] і змяншэннем колькасці пчаляроў традыцыя вырабу свечак сваімі рукамі паступова трансфармавалася. Сёння вернікі часцей за ўсё купляюць гатовыя свечкі ў храме непасрэдна ў дзень свята. Паколькі адной стандартнай царкоўнай свечкі на ўвесь год не хапае для ўсіх патрэб, сучасныя беларусы набываюць тры самыя вялікія свечкі і перавязваюць іх формай васьмёркі, якая з'яўляецца старажытным сімвалам вечнасці і [[Бясконцасць|бясконцасці]]. У такім змацаваным выглядзе яны захоўваюцца ў хаце ўвесь год. У некаторых храмах на Грамніцы асвячаюць і ваду, якая па сваёй значнасці і ахоўных уласцівасцях у народзе прыраўноўваецца да [[Вадохрышча|вадохрышчанскай]] святой вады і часта выкарыстоўваецца ў абрадах разам са свечкай<ref name="catholic"/>{{sfn|Кухаронак|2022|с=69}}. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{артыкул|аўтар=[[Т. Кухаронак|Кухаронак Т.]]|загаловак=Грамніцы — палавіна зіміцы... Традыцыі святкавання Стрэчання (Грамніц) у беларусаў|выданне=Наука и инновации|тып=часопіс|год=2022|нумар=2 (228)|старонкі=66—69|спасылка=|ref=Кухаронак}} * {{крыніцы/Беларускі фальклор|1|Грамнічная свечка|аўтар=[[У. А. Васілевіч|Васілевіч У. А.]]|ref=Васілевіч}} * {{артыкул|аўтар=[[А. Катовіч|Катовіч А.]]|загаловак=Беражы Вас Бог і полымя свечкі! Выкарыстанне грамнічнай свечкі на працягу года|выданне=Родная прырода : грамадска-палітычны, навукова-папулярны ілюстраваны экалагічны часопіс / заснавальнік: Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь / Юны натураліст : спецвыпуск "Роднай прыроды" для эколагаў-пачаткоўцах і малых прыродазнаек.|тып=|год=2016|нумар=4|старонкі=41—43|ref=Катовіч}} {{Бібліяінфармацыя}} {{няма катэгорый|date=2026-06-07}} {{DEFAULTSORT:Грамнічная свечка}} [[Катэгорыя:Беларускія народныя абрады]] [[Катэгорыя:Свечкі]] mfvq3ymc0diucbofzwczmlajfofzgpo 0 809086 5152308 5151739 2026-06-07T18:39:06Z DzBar 156353 дададзена [[Катэгорыя:Населеныя пункты Маскоўскай вобласці]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5152308 wikitext text/x-wiki {{НП}} '''Буты'''{{Націск}}'''нь''' — вёска ў Адзінцоўскай гарадской акрузе [[Маскоўская вобласць|Маскоўскай вобласці]] [[Расія|Расіі]]. Размешчана на левым беразе ракі [[Бутыня|Бутынькі]] (левага прытоку ракі Дзясны), на 49-м кіламетры Мінскай шашы. == Гісторыя == Па даных 1851 г. вёска Бутыня належала князю Барысу Дзмітрыевічу Галіцыну і ў яе чатырох дварах пражывала 19 мужчын і 20 жанчын. На 1890 тут зафіксавана 49 жыхароў. Перапіс 1926 года адзначыў у вёсцы 20 гаспадарак і 121 жыхара. Мелася пачатковая школа. Па дадзеных 1989 года ў Бутыні налічвалася 25 гаспадарак і 38 пастаянных жыхароў. З 2006 па 2019 год вёска ўваходзіла ў склад гарадскога паселішча Галіцына [[Адзінцоўскі раён|Адзінцоўскага раёна]]. == Насельніцтва == {| class="wikitable" !1852 !1890 !1926 !1989 !2006 |- |39 |49 |121 |38 |11 |} == Вядомыя асобы == * [[Аляксей Анатолевіч Навальны|Аляксей Анатольевіч Навальны]]<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://ria.ru/20130602/953310660.html|title=Биография Алексея Навального|website=[[РИА Новости]]|date=2013-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20211216073800/https://ria.ru/20130602/953310660.html|archive-date=2021-12-16|access-date=2021-04-09|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://lenta.ru/lib/14159595/|title=Навальный, Алексей|website=Lenta.RU|access-date=2025-10-29}}</ref> — расійскі палітык == Зноскі == {{Крыніцы}}{{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Шаблон «Вонкавыя спасылкі» пусты]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Артыкулы з крыніцамі з Вікіданых]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Маскоўскай вобласці]] bxq52512h9h9hgl1hru7k0q9vg214cc 0 809092 5152318 5151860 2026-06-07T18:47:49Z KrBot 24355 + {{ізаляваны артыкул}} 5152318 wikitext text/x-wiki {{да выдалення|машынны недапераклад}}{{Картка гульні}} '''''Metal Gear Solid 3: Snake Eater'''''{{Efn|Known in Japan as {{nihongo|''Metaru Gia Soriddo Surī Sunēku Ītā''|{{ruby|METAL GEAR SOLID|メタルギアソリッド}}3 {{ruby|SNAKE EATER|スネークイーター}}|extra="Metal Gear Solid 3: Snake Eater"}}}} гэта [[:en:Action-adventure|прыгодніцкая]] [[:en:Stealth_game|стэлс-гульня]] 2004 года выпуску, распрацаваная і выдадзеная кампаніяй [[:en:Konami|Konami]] для [[:en:PlayStation_2|PlayStation 2]]. Яна была выпушчана напрыканцы 2004 года ў Паўночнай Амерыцы і Японіі, а таксама напачатку 2005 года ў Еўропе і Аўстраліі. Гэта была пятая гульня ''[[:en:Metal_Gear|Metal Gear]]'', напісаная, спрадзюсаваная і зрэжысаваная [[:en:Hideo_Kojima|Хідэа Кадзімай]] і якая з'яўляецца прыквелам да ўсёй серыі ''Metal Gear''. Пашыранае выданне пад назвай '''''Metal Gear Solid 3: Subsistence''''' было выпушчана ў Японіі ў канцы 2005 года, а потым у Паўночнай Амерыцы, Еўропе і Аўстраліі ў 2006 годзе. [[:en:Video_game_remaster|Рэмайстраваная]] версія гульні, '''''Metal Gear Solid 3: Snake Eater - HD Edition''''', пазней была ўлучана ў калекцыю ''[[:en:Metal_Gear_Solid_HD_Collection|Metal Gear Solid HD Collection]]'' для [[:en:PlayStation_3|PlayStation 3]], [[Xbox 360]], і [[PlayStation Vita]], тым часам як перапрацаваная версія пад назвай '''''Metal Gear Solid: Snake Eater 3D''''' была выпушчана для [[:en:Nintendo_3DS|Nintendo 3DS]] у 2012 годзе. ''HD-версія'' гульні была ўлучана ў зборнік ''[[:en:Metal_Gear_Solid:_Master_Collection|Metal Gear Solid: Master Collection Vol. 1]]'' для [[:en:Nintendo_Switch|Nintendo Switch]], [[PlayStation 4]], [[PlayStation 5]], [[Microsoft Windows|Windows]], і [[Xbox Series X and Series S|Xbox Series X/S]] 24 кастрычніка 2023 году.<ref>{{Cite web|url=https://www.ign.com/articles/metal-gear-solid-collection-vol-1-confirmed-for-nintendo-switch|title=Metal Gear Solid Collection Vol. 1 Confirmed for Nintendo Switch|author=Yin-Poole|first=Wesley|website=[[IGN]]|date=June 21, 2023|access-date=June 21, 2023}}</ref> У тым жа годзе Konami анансавала [[:en:Video_game_remake|рэмэйк]] пад назвай ''[[:en:Metal_Gear_Solid_Delta:_Snake_Eater|Metal Gear Solid Delta: Snake Eater]]'', які выйшаў для [[:en:PlayStation_5|PlayStation 5]], [[:en:Xbox_Series_X/S|Xbox Series X/S]] і [[:en:Windows|Windows]] у жніўні 2025 года. Дзеянні адбываюцца ў 1964 годзе, за 31 год да падзей арыгінальнай ''[[:en:Metal_Gear_(video_game)|Metal Gear]]'', у цэнтры сюжэта аператыўнік FOX пад кодавым імем "[[:en:Big_Boss_(Metal_Gear)|Нэйкед Снэйк]]" (Голы змей), які павінен выратаваць рускага вучонага-ракетчыка Мікалая Сцяпанавіча Сакалова, сабатаваць эксперыментальную суперзброю і забіць свайго былога боса дэзерціра. Тым часам як папярэднія гульні адбываліся галоўным чынам у [[:en:Urban_area|гарадскім]] асяроддзі, ''Snake Eater'' пераносіць гульца ў [[:en:Soviet_Union|савецкія]] джунглі 1960-х гадоў, дзе [[:en:High_tech|высокатэхналагічныя]] атрыбуты найблізшай будучыні з папярэдніх гульняў ''Metal Gear Solid'' змяняюцца дзікай мясцовасцю. Нягледзячы на тое, што навакольнае асяроддзе змянілася, асноўная ўвага ў гульні па-ранейшаму надаецца ўтойлівасці і [[:en:Espionage|інфільтрацыі]] (тактыка пранікнення), захоўваючы пры гэтым уласцівае серыі пачуццё гумару, які ломіць [[:en:Fourth_wall|чацвёртую сцяну.]] Гісторыя ''Snake Eater'' расказваецца праз шматлікія [[:en:Cutscene|кат-сцэны]] і радыёперамовы. Лічачыся адной з [[:en:List_of_video_games_considered_the_best|найлепшых відэагульняў усіх часоў]], ''Metal Gear Solid 3'' была сустрэта ўхвальнымі водгукамі крытыкаў і мела камерцыйны поспех: па стане на сакавік 2010 года па ўсім свеце было прададзена больш за чатыры мільёны копій. == Сінопсіс == === Сэтынг === ''Snake Eater'' адбываецца ў [[:en:Alternate_history|альтэрнатыўнай версіі]] гістарычных падзей, што разгортваюцца на фоне [[:en:Cold_War|Халоднай вайны]] ў 1960-х гадах. Сюжэт гульні выступае ў якасці прыквела да ўсёй серыі ''[[:en:Metal_Gear|Metal Gear]]'', тлумачачы прычыну некаторых падзей, апісаных у папярэдніх гульнях, а таксама з'яўляецца першай храналагічнай часткай ва ўсёахопнай гісторыі Біг Боса === Персанажы === Пратаганіст ''Snake Eater'', [[:en:Big_Boss_(Metal_Gear)|Нэйкед Снэйк]], вядомы ў наступных гульнях як Біг Бос - малады былы вайсковец [[:en:United_States_Army_Special_Forces|Зялёных берэтаў]], прызначаны да падраздзялення [[:en:Central_Intelligence_Agency|ЦРУ]] "[[:en:List_of_Metal_Gear_characters#FOX|FOX]]". Падчас сваёй місіі Снэйк атрымлівае падтрымку па рацыі ад іншых членаў падраздзялення FOX: [[:en:List_of_Metal_Gear_characters#Zero|маёр Зіра]] (камандзір FOX, былы баец брытанскай [[:en:Special_Air_Service|Спецыяльнай Aвіяцыйнай Службы]]), які дае Снэйку парады па выкананні місіі і тактыцы бою; [[:en:List_of_Metal_Gear_characters#Para-Medic|Пара-Медык]], якая забяспечвае медыцынскай інфармацыяй, а таксама парадамі па флоры і фауне; і [[:en:List_of_Metal_Gear_characters#Donald_Anderson|Сігінт]], які кансультуе па пытаннях узбраення і рыштунку. Двума галоўнымі антаганістамі гульні з'яўляюцца - Волгін, палкоўнік ГРУ, член экстрэмісцкай фракцыі Брэжнева, якая жадае зрынуць Мікіту Хрушчова, каб перадаць уладу Леаніду Брэжневу і Аляксею Касыгіну, і бос, былы настаўнік Нейкеда Снейк і сузаснавальнік падраздзялення FOX. Атрад "Кобра" - спецпадраздзяленне пад камандаваннем боса, у склад якога ўваходзяць: The End (фінал): масціты снайпер-эксперт, які лічыцца «бацькам сучаснай снайперскай стральбы». The Fear (Страх): валодае звышнатуральнай гнуткасцю і спрытам. The Fury( Лютасць): знявечаны былы касманаўт, узброены агнямётам і ранцавым рэактыўным рухавіком. The Pain (Боль): кіруе роем шэршняў для абароны і напады. The Sorrow (Смутак): дух памерлага медыума. Сярод іншых персанажаў — [[:en:List_of_Metal_Gear_characters#Sokolov|доктар Сакалоў]], [[Ядзерная вайна|навуковец-ракетчык]], якога Снэйк павінен выратаваць; навуковец cапернік Аляксандр Гранін; Ева, каханая Снэйка, амерыканскі перабежчык і агент [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі СССР|КДБ]], пасланая яму на дапамогу, і малады ацэлот ( Джош Кітан / Такумі Ямадзакі ), камандзір элітнага падраздзялення ацэлотаў у ГРУ Волгіна. <ref>{{Cite video game|title=Metal Gear Solid 3: Snake Eater}}</ref> == Зноскі == {{ізаляваны артыкул|date=2026-06-07}} [[Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні, распрацаваныя ў Японіі]] [[Катэгорыя:Відэагульні-прыквелы]] [[Катэгорыя:Аднакарыстальніцкія камп’ютарныя гульні]] [[Катэгорыя:Гульні для PlayStation 2]] [[Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні жанру прыгодніцкі экшан]] [[Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2004 года]] [[Катэгорыя:Артыкулы, якія ўжываюць шаблон Video game reviews у рэжыме адной платформы]] ii7f17y6juhhet8nh12pb4qc5vvaexa 0 809098 5152372 5151829 2026-06-07T20:08:09Z DobryBrat 5701 афармленне, стыль, удакладненне 5152372 wikitext text/x-wiki '''Дэднэймінг''' (ад {{lang-en|deadnaming}} — «старое найменне») — выкарыстанне ў дачыненні да [[Трансгендарнасць|трансгендарнага]] чалавека імені, дадзенага яму пры нараджэнні («дэднэйма»), якое ён болей не выкарыстоўвае, у тым ліку пашпартнага імені, калі чалавек не змяніў яго ў дакументах<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.nytimes.com/2024/01/06/us/ohio-transgender-candidate-deadname.html|title=Transgender Candidate in Ohio Is Disqualified for Not Disclosing Birth Name|first=Emily|last=Schmall|website=The New York Times|date=2024-01-06|access-date=2026-06-06}}</ref>. Дэднэймінг можа быць выпадковым, а можа наўмысна выкарыстоўвацца для адмаўлення [[Гендар|гендарнай ідэнтычнасці]] чалавека. Наўмысны дэднэймінг з’яўляецца формай [[Трансфобія|трансфобіі]]. Трансгендарныя людзі пры змене імені часта сутыкаюцца з законнымі і бюракратычнымі праблемамі. Медыйныя асобы, якія здзейснілі пераход, могуць адчуваць дыскамфорт з-за наяўнасці свайго былога імені ў метаданых, якія можа быць цяжка змяніць. Некаторыя арганізацыі ўводзяць палітыку выкарыстання імені, якое жадае сам чалавек, замест імені, якое ў яго дакументах. == Гл. таксама == * [[Місгендарынг]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} [[Катэгорыя:Гендар]] [[Катэгорыя:Трансгендарнасць]] c0v4ix0eo5zvsoebsibyunvtw6hmef3 0 809100 5152371 5151858 2026-06-07T20:07:48Z DobryBrat 5701 вікіфікацыя 5152371 wikitext text/x-wiki '''Гендарная дысфарыя''' — стрэс, які чалавек адчувае з-за несупадзення паміж сваёй гендарнай ідэнтычнасцю і полам, прыпісаным пры нараджэнні. Людзі з гендарнай дысфарыяй, як правіла, [[Трансгендарнасць|трансгендарныя]]. Ранейшы дыягназ «расстройствы гендарнай ідэнтычнасці» быў перайменаваны, каб пазбавіцца стыгмы, павязанай з тэрмінам «расстройства»<ref>{{Cite web|url=https://www.psychiatry.org/File%20Library/Psychiatrists/Practice/DSM/APA_DSM-5-Gender-Dysphoria.pdf|title=DSM-5 Fact Sheets, Updated Disorders: Gender Dysphoria|author=American Psychiatric Association}}</ref>. У [[Міжнародная класіфікацыя хвароб|МКХ-11]] увесь блок F64 «расстройствы палавой ідэнтыфікацыі» заменены на новы дыягназ «[[гендарная неадпаведнасць]]». Расстройствы гендарнай ідэнтычнасці і транссэксуальнасць аб’яднаныя ў адзін дыягназ і перанесеныя ў раздзел «станы, якія адносяцца да сексуальнага здароўя»<ref>{{Cite web|url=https://icd.who.int/browse11/l-m/en/#/http://id.who.int/icd/entity/411470068|title=ICD-11 for Mortality and Morbidity Statistics: Gender incongruence|author=Сусветная Арганізацыя Аховы Здароўя}}</ref>. Такім чынам, гэты стан болей не адносіцца да псіхічных расстройстваў<ref>{{Cite web|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/wps.20611|title=Innovations and changes in the ICD-11 classification of mental, behavioural and neurodevelopmental disorders|author=Reed, Geoffrey M.; First, Michael B.; Kogan, Cary S.; Hyman, Steven E.; Gureje, Oye; Gaebel, Wolfgang; Maj, Mario; Stein, Dan J.; Maercker, Andreas; Tyrer, Peter; Claudino, Angelica; Garralda, Elena; Salvador-Carulla, Luis; Ray, Rajat; Saunders, John B.; Dua, Tarun; Poznyak, Vladimir; Medina-Mora, María Elena; Pike, Kathleen M.; Ayuso-Mateos, José L.; Kanba, Shigenobu; Keeley, Jared W.; Khoury, Brigitte; Krasnov, Valery N.; Kulygina, Maya; Lovell, Anne M.; de Jesus Mari, Jair; Maruta, Toshimasa; Matsumoto, Chihiro; Rebello, Tahilia J.; Roberts, Michael C.; Robles, Rebeca; Sharan, Pratap; Zhao, Min; Jablensky, Assen; Udomratn, Pichet; Rahimi-Movaghar, Afarin; Rydelius, Per-Anders; Bährer-Kohler, Sabine; Watts, Ann D.; Saxena, Shekhar.}}</ref>. Гендарная дысфарыя можа мець розныя прычыны, знешнія праявы і цягласць. Калі фізічны выгляд ці паводзіны мужчыны ці жанчыны адпавядаюць гендарным нормам, гэта часта называюць гендарнай некамфорнасцю. Самая глыбокая форма дысфарыі — [[транссексуальнасць]], калі чалавек цалкам адмаўляе свой прыпісаны пры нараджэнні пол і дабіваецца яго змены, уключаючы адпаведны шэраг аперацый, гарманальную тэрапію, змену гендарнага маркера ў пашпарце і г.д. == Крыніцы == {{Крыніцы}} [[Катэгорыя:Гендар]] [[Катэгорыя:Трансгендарнасць]] j0awiaml0cniztbly6u04m68nw2vydw 0 809110 5152180 5152007 2026-06-07T13:51:25Z DzBar 156353 +[[Катэгорыя:Альбомы на англійскай мове]]; +[[Катэгорыя:Альбомы Пола Мак-Картні]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5152180 wikitext text/x-wiki {{Картка:Альбом|Тып=студыйны альбом|Назва=The Boys of Dungeon Lane|Выдадзены=29 мая 2026|Лэйбл=[[Capitol Records]]|Працягласць=47:07|Пап_год=2020|Папярэдні альбом=[[McCartney III]]|Храналогія=альбомаў Пола Мак-Картні}} '''''The Boys of Dungeon Lane''''' — дваццаты сольны [[Музычны альбом|студыйны альбом]] англійскага музыкі [[Пол Мак-Картні|Пола Мак-Картні]], выпушчаны [[29 мая]] [[2026]] года лэйблам [[Capitol Records]]. Ён быў абвешчаны 26 сакавіка 2026 года разам з выхадам галоўнага сінгла ''Days We Left Behind''. Другі сінгл ''Home to Us'' — дуэт з [[Рынга Стар]]ам. Макартні шырока рэкламаваў альбом ''The Boys of Dungeon Lane'', даючы інтэрв’ю выданням і з’яўляючыся ў ток-шоу. Пасля выхаду альбом атрымаў высокую ацэнку крытыкаў, многія з якіх станоўча адзначылі яго настальгічны і рэфлексіўны настрой. Некаторыя назвалі яго адным з наймацнейшых альбомаў позняй кар’еры Макартні. Альбом дэбютаваў на першым месцы ў брытанскім чарце — гэта 24-ы альбом Макартні, які заняў першае месца ў брытанскім чарце альбомаў за ўсю яго кар’еру, і шосты ў якасці сольнага выканаўцы. == Перадгісторыя == «The boys of Dungeon Lane» — гэта частка тэкста з песні Макартні «In Liverpool», дэма-запіса 1991 года.<ref name="Variety">{{Cite web|lang=en-US|url=https://variety.com/2026/music/news/paul-mccartney-album-boys-dungeon-lane-days-we-left-behind-1236700543/|title=Paul McCartney Releases New Single, 'Days We Left Behind,' to Be Followed by First Album in Nearly Six Years, 'The Boys of Dungeon Lane'|author=Willman|first=Chris|website=Variety|date=26 March 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260326160931/https://variety.com/2026/music/news/paul-mccartney-album-boys-dungeon-lane-days-we-left-behind-1236700543/|archive-date=26 March 2026|access-date=26 March 2026|url-status=live}}</ref> Данжон-Лэйн — гэта вуліца ў раёне Спік у [[Ліверпул|Ліверпулі]], і альбом у цэлым натхнёны дзіцячымі ўспамінамі Макартні пра гэтую мясцовасць.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/music/2026/mar/26/paul-mccartney-days-we-left-behind-review-boys-dungeon-lane|title=Paul McCartney: Days We Left Behind review – this wistful, lovely song is as McCartney-esque as it's possible to be|author=Petridis|first=Alexis|website=[[The Guardian]]|date=26 March 2026|access-date=26 March 2026}}</ref> Вуліца вядзе ад Спіка да Оглет-Шор на рацэ [[Мерсі (рака)|Мерсі]],<ref name="Brown 2019">{{cite news|last1=Brown|first1=Faye|title=Memories 'shattered' as road to historic beach loved by Paul McCartney closed|url=https://www.liverpoolecho.co.uk/news/liverpool-news/memories-shattered-road-historic-speke-16515566|access-date=4 April 2026|work=Liverpool Echo|date=1 July 2019|language=en|archive-date=14 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211014122432/https://www.liverpoolecho.co.uk/news/liverpool-news/memories-shattered-road-historic-speke-16515566|url-status=live}}</ref> мясцовасці, папулярнай сярод [[Назіранне за птушкамі|аматараў птушак]].<ref name="Variety" /> Перад анонсам альбома Макартні намякаў на яго, выкарыстоўваючы эмодзі з птушкамі ў сваіх сацыяльных сетках.<ref name="Variety" /> 25 сакавіка 2026 года брат Макартні, Майк, апублікаваў у сацыяльных сетках паведамленне пра плакаты, размешчаныя па ўсім Ліверпулі, з вокладкай для альбома, і заявіў, што дызайнерам быў яго сын Джош.<ref name="Variety">{{Cite web|lang=en-US|url=https://variety.com/2026/music/news/paul-mccartney-album-boys-dungeon-lane-days-we-left-behind-1236700543/|title=Paul McCartney Releases New Single, 'Days We Left Behind,' to Be Followed by First Album in Nearly Six Years, 'The Boys of Dungeon Lane'|author=Willman|first=Chris|website=Variety|date=26 March 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260326160931/https://variety.com/2026/music/news/paul-mccartney-album-boys-dungeon-lane-days-we-left-behind-1236700543/|archive-date=26 March 2026|access-date=26 March 2026|url-status=live}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFWillman2026">Willman, Chris (26 March 2026). </cite></ref> Вокладка натхнёная вулічнымі знакамі Ліверпуля і мае паштовы індэкс Спіка L24.<ref name="nme">{{Cite news|last=Trendell|first=Andrew|date=26 March 2026|title=Paul McCartney goes back to his early life on new album 'The Boys Of Dungeon Lane' with nostalgic single 'Days We Left Behind'|url=https://www.nme.com/news/music/paul-mccartney-new-album-the-boys-of-dungeon-lane-new-single-days-we-left-behind-3936803|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260326165035/https://www.nme.com/news/music/paul-mccartney-new-album-the-boys-of-dungeon-lane-new-single-days-we-left-behind-3936803|archive-date=26 March 2026|access-date=26 March 2026|work=[[NME]]|publisher=NME Networks|issn=0028-6362|oclc=60624023}}</ref> == Крытычны прыём == {{Рэйтынгі|загаловак=|state=|rev1=Metacritic|rev1Score=85/100<ref name=metacritic />|rev2=Any Decent Music|rev2Score=7.7/10<ref name=anydecentmusic />|rev3=[[AllMusic]]|rev3Score={{rating|4.5|5}}<ref name="AllMusic">{{cite web|url=https://www.allmusic.com/album/the-boys-of-dungeon-lane-mw0004788320|title=''The Boys of Dungeon Lane'' – Paul McCartney|publisher=[[AllMusic]]|last=Collar|first=Matt|date=29 May 2026|access-date=29 May 2026|archive-date=29 May 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260529184536/https://www.allmusic.com/album/the-boys-of-dungeon-lane-mw0004788320|url-status=live}}</ref>|rev4=''[[Classic Rock (magazine)|Classic Rock]]''|rev4Score={{rating|3.5|5}}<ref name="ClassicRock">{{cite web |last=Carty |first=Pat |title=Paul McCartney's ''The Boys Of Dungeon Lane'' is not the late-period masterpiece you were hoping for |url=https://www.loudersound.com/music/paul-mccartney-the-boys-of-dungeon-lane |website=[[Classic Rock (magazine)|Classic Rock]] |access-date=3 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529040237/https://www.loudersound.com/music/paul-mccartney-the-boys-of-dungeon-lane |archive-date=29 May 2026 |date=27 May 2026 |url-status=live}}</ref>|rev5=''[[Financial Times]]''|rev5Score={{Rating|4|5}}<ref name="FT">{{Cite web |last=Hunter-Tilney |first=Ludovic |date=25 May 2025 |title=Paul McCartney, the Peter Pan of pop, reckons with old age on ''The Boys of Dungeon Lane'' — review |url=https://www.ft.com/content/a9c8dbac-663f-401a-b8a4-9ea251482a13 |url-access=limited |access-date=25 May 2025 |website=[[Financial Times]] |publisher=[[Nikkei, Inc.]] |issn=0307-1766 |oclc=60638918}}</ref>|rev6=''[[The Guardian]]''|rev6Score={{Rating|4|5}}<ref name="Guardian">{{Cite web |last=Petridis |first=Alexis |author-link=Alexis Petridis |date=25 May 2026<!--00:01 British Summer Time--> |title=Paul McCartney: The Boys of Dungeon Lane review – at 83, his gift for melody still astounds |url=https://www.theguardian.com/music/2026/may/25/paul-mccartney-the-boys-of-dungeon-lane-review-83 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260525094818/https://www.theguardian.com/music/2026/may/25/paul-mccartney-the-boys-of-dungeon-lane-review-83 |archive-date=25 May 2026 |access-date=25 May 2026 |website=[[The Guardian]] |publisher=[[Guardian Media Group]] |eissn=1756-3224 |oclc=60623878 }}</ref>|rev7=''[[The Independent]]''|rev7Score={{Rating|4|5}}<ref name="Independent">{{Cite web |last=O'Connor |first=Roisin |date=25 May 2026<!--00:01 British Summer Time--> |title=Paul McCartney's new album is charming and, in places, quite sexy for an octogenarian |url=https://www.the-independent.com/arts-entertainment/music/reviews/paul-mccartney-review-the-boys-of-dungeon-lane-b2982051.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260525010913/https://www.the-independent.com/arts-entertainment/music/reviews/paul-mccartney-review-the-boys-of-dungeon-lane-b2982051.html |archive-date=25 May 2026 |access-date=25 May 2026 |website=[[The Independent]] |publisher=Independent Digital News & Media |issn=1741-9743 |oclc=185201487}}</ref>|rev8=''[[Mojo (magazine)|Mojo]]''|rev8Score={{Rating|4|5}}<ref name="Mojo">{{Cite magazine |last=Cooper |first=Mark |date=22 May 2026 |orig-date=in print: 7 May 2026 |title=Paul McCartney – The Boys Of Dungeon Lane Review: An unusually confessional blend of reminiscence and romance |url=https://www.mojo4music.com/articles/new-music/paul-mccartney-the-boys-of-dungeon-lane-review |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260522200207/https://www.mojo4music.com/articles/new-music/paul-mccartney-the-boys-of-dungeon-lane-review |archive-date=22 May 2026 |access-date=22 May 2026 |magazine=[[Mojo (magazine)|Mojo]] |publisher=[[Bauer Media Group]] |location=London, United Kingdom |issue=392 (July 2026) |issn=1351-0193}}</ref>|rev9=''[[Pitchfork (website)|Pitchfork]]''|rev9Score=7.2/10<ref name="Pitchfork">{{cite web | url=https://pitchfork.com/reviews/albums/paul-mccartney-the-boys-of-dungeon-lane/ | title=Albums: ''The Boys of Dungeon Lane'' – Paul McCartney | website=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]] | date=June 3, 2026 | access-date=June 3, 2026 | last=Cardew | first=Ben | archive-date=June 3, 2026 | archive-url=https://web.archive.org/web/20260603073043/https://pitchfork.com/reviews/albums/paul-mccartney-the-boys-of-dungeon-lane/ | url-status=live }}</ref>|rev10=''[[Record Collector]]''|rev10Score={{Rating|4|5}}<ref name="Record Collector">{{Cite magazine |last=Easlea |first=Daryl |date=18 May 2026 |title=Paul McCartney {{!}} The Boys Of Dungeon Lane {{!}} Album Review |url=https://recordcollectormag.com/reviews/album/paul-mccartney-the-boys-of-dungeon-lane-album-review |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518092158/https://recordcollectormag.com/reviews/album/paul-mccartney-the-boys-of-dungeon-lane-album-review |archive-date=18 May 2026 |access-date=22 May 2026 |magazine=[[Record Collector]] |publisher=[[Metropolis International#Diamond Publishing Ltd|Diamond Publishing]] |location=London, United Kingdom |issue=584 (June 2026) |issn=0261-250X}}</ref>|rev11=''[[Rolling Stone]]''|rev11Score={{Rating|4.5|5}}<ref name="RS">{{Cite magazine |last=Vozick-Levinson |first=Simon |date=22 May 2026 |title=Paul McCartney Looks Back in Splendor With a New Solo Masterpiece |url=https://www.rollingstone.com/music/music-album-reviews/paul-mccartney-boys-of-dungeon-lane-1235559353 |url-access=subscription |access-date=22 May 2026 |magazine=[[Rolling Stone]] |publisher=[[Penske Media Corporation]] |oclc=969027590 |eissn=3066-0580 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529092100/https://www.rollingstone.com/music/music-album-reviews/paul-mccartney-boys-of-dungeon-lane-1235559353/ |archive-date=29 May 2026 |url-status=live}}</ref>|rev12=''[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]''|rev12Score={{Rating|5|5}}<ref name="mccormick">{{Cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/music/news/paul-mccartney-the-boys-of-dungeon-lane-review |access-date=22 May 2026 |website=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]|title=Paul and Ringo's reunion will put a smile on every Beatles fan's face|date=22 May 2026|last=McCormick|first=Neil|author-link=Neil McCormick|publisher=[[Telegraph Media Group]]|issn=0307-1235|oclc=49632006|url-access=registration}}</ref>|rev13=''[[The Times]]''|rev13Score={{Rating|4|5}}<ref name="Times">{{Cite web |last=Hodgkinson |first=Will |author-link=Will Hodgkinson |date=21 May 2026 |title=Paul McCartney's new album — from the beautiful to the ridiculous |url=https://www.thetimes.com/culture/music/article/paul-mccartney-the-boys-of-dungeon-lane-review-zkhsdwxcx |url-access=registration |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260522193331/https://www.thetimes.com/culture/music/article/paul-mccartney-the-boys-of-dungeon-lane-review-zkhsdwxcx |archive-date=22 May 2026 |access-date=22 May 2026 |website=[[The Times]] |publisher=[[News UK]] |issn=0140-0460 |oclc=61565875}}</ref>}}Згодна з агрэгатарам рэцэнзій Metacritic, альбом The Boys of Dungeon Lane атрымаў «усеагульнае прызнанне» на падставе сярэднеўзважанага бала 85 са 100 на аснове шаснаццаці ацэнак крытыкаў.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.metacritic.com/music/the-boys-of-dungeon-lane/paul-mccartney|title=The Boys Of Dungeon Lane by Paul McCartney|access-date=2026-06-07}}</ref> Агрэгатар рэцэнзій Any Decent Music прысвоіў альбому сярэднеўзважаны бал 7,7 з 10 па выніках шаснаццаці ацэнак крытыкаў.<ref name="anydecentmusic">{{Cite web|url=http://www.anydecentmusic.com/review/14627/Paul-McCartney-The-Boys-of-Dungeon-Lane.aspx|title=The Boys of Dungeon Lane by Paul McCartney reviews|website=Any Decent Music|access-date=30 May 2026}}</ref> Музычныя крытыкі назвалі ''The Boys of Dungeon Lane'' адным з наймацнейшых альбомаў позняй кар’еры Макартні. Крыс Уілман з ''[[Variety]]'' абвясціў яго сваім найлепшым альбомам 21-га стагоддзя і «абсалютна найлепшым альбомам, калі-небудзь запісаным і выпушчаным рок-зоркай у яго 80-я гады».<ref name="VarietyReview">{{Cite web|url=https://variety.com/2026/music/album-reviews/paul-mccartney-boys-of-dungeon-lane-album-review-1236757156/|title=Paul McCartney Explores His Ever-Present Past in 'The Boys of Dungeon Lane,' a Delightful Return to Wings-Era Form: Album Review|author=Willman|first=Chris|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=22 May 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260523021216/https://variety.com/2026/music/album-reviews/paul-mccartney-boys-of-dungeon-lane-album-review-1236757156/|archive-date=23 May 2026|access-date=3 June 2026|url-status=live}}</ref> У часопісе ''[[Rolling Stone]]'' Сайман Возік-Левінсан назваў яго «шэдэўрам позняй кар’еры», Ніл Маккормік з ''[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]'' напісаў:"''The Boys of Dungeon Lane,'' безумоўна, гэтак жа добры, як і ўсё, што [Макартні] даў нам за апошнія 50 гадоў". Алексіс Петрыдзіс з ''[[The Guardian]]'' напісаў, што альбом адчуваецца «прыкметна больш мэтанакіраваным, чым многія з яго твораў 21-га стагоддзя», будучы больш тэматычна звязаным, чым папярэднія альбомы ''New'' (2013) і ''Egypt Station'' (2018). Ройсін О’Конар і Возік-Левінсан з ''[[The Independent]]'' назвалі ''The Boys of Dungeon Lane'' паляпшэннем у параўнанні з гэтымі альбомамі. Некаторыя адзначылі ўзрост у голасе Макартні, але лічылі, што ён выкарыстаў гэта ў сваіх інтарэсах, прычым Мэт Колар з [[AllMusic]] напісаў, што «ён застаецца вечна маладым, як і заўсёды, і толькі намёк на яго 83 гады дадае сур’ёзнасці больш мяккім баладам». Джон Мэрфі з ''MusicOMH'' напісаў, што яго голас «трымаецца надзвычай добра, улічваючы яго ўзрост», адзначыўшы, што гэта робіць мелахалічны тон такіх трэкаў, як «Days We Left Behind», «яшчэ больш кранальным».<ref name="MusicOMH">{{Cite web|url=https://www.musicomh.com/reviews/albums/paul-mccartney-the-boys-of-dungeon-lane|title=Paul McCartney – The Boys Of Dungeon Lane {{!}} Album Reviews|author=Murphy|first=John|website=[[MusicOMH]]|date=25 May 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260529003329/https://www.musicomh.com/reviews/albums/paul-mccartney-the-boys-of-dungeon-lane|archive-date=29 May 2026|access-date=25 May 2026|url-status=live}}</ref> Падобным чынам, рэцэнзент ''Record Collector'' Дэрыл Іслі заявіў: «Уразлівасць у яго голасе дадае своеасаблівага шарму: гэта чалавек, які глядзіць на пастаянна скарачаючуюся дарогу наперадзе са сваім фірмовым аптымізмам». Не ўсе водгукі былі станоўчымі. Джордан Бассет з ''[[New Musical Express|NME]]'' лічыў, што, хоць прэс-рэліз абяцаў «калекцыю рэдкіх і адкрывальных пробліскаў успамінаў, якімі ніколі раней не дзяліліся», ''альбом The Boys of Dungeon Lane'' не зусім апраўдаў гэтае абяцанне.<ref name="NME">{{Cite web|url=https://www.nme.com/reviews/album/paul-mccartney-the-boys-of-dungeon-lane-review-3947837|title=Paul McCartney – 'The Boys Of Dungeon Lane' review: a guided tour of the long and winding road|author=Bassett|first=Jordan|website=[[NME]]|date=28 May 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260602192328/https://www.nme.com/reviews/album/paul-mccartney-the-boys-of-dungeon-lane-review-3947837|archive-date=2 June 2026|access-date=3 June 2026|url-status=live}}</ref> У больш неадназначным аглядзе Пэт Карці з часопіса ''Classic Rock'' лічыў, што альбом не стаў «шэдэўрам позняга перыяду», меў «свае моманты», але не меў шмат «запамінальных» мелодый. Петрыдзіс і Бэн Кард’ю з ''Pitchfork'' сцвярджалі, што не кожная песня з’яўляецца паспяховай, прычым апошні назваў альбом у цэлым «няўпэўненай перамогай» і «трыумфам з нізкімі стаўкамі». У іншым неадназначным аглядзе альбома для анлайн-часопіса ''The Line of Best Fit'' Том Рэйнбоў сказаў, што Макартні вяртаецца да знаёмых музычных ідэй, не прапаноўваючы нічога новага. Ён таксама сказаў, што некаторыя трэкі гучалі адаптавана да чаканняў аўдыторыі, з «звычайнымі любоўнымі песнямі, рок-музыкай сярэдняга тэмпу і дастатковай колькасцю спасылак на Beatles, каб стаць саўндтрэкам да відэа ў [[Facebook]] Reels і [[TikTok]] яго фан-базы».<ref name="LineofBestFit">{{Cite web|url=https://www.thelineofbestfit.com/albums/paul-mccartney-the-boys-of-dungeon-lane-memory-might-be-full|title=''The Boys of Dungeon Lane'' suggests Paul McCartney's memory might be full|author=Rainbow|first=Tom|website=[[The Line of Best Fit]]|date=29 May 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260530071444/https://www.thelineofbestfit.com/albums/paul-mccartney-the-boys-of-dungeon-lane-memory-might-be-full|archive-date=30 May 2026|access-date=3 June 2026|url-status=live}}</ref> == Спіс трэкаў == {{Tracklist|all_writing=[[Пол Мак-Картні]], акрамя пазначанага ніжэй.<ref name="nme" /><ref>{{cite web |title=The Boys of Dungeon Lane |url=https://open.spotify.com/album/34Sh6TOqfsrPSeXPBRGRAM |website=Spotify |access-date=1 May 2026 |language=en |archive-date=18 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518154724/https://open.spotify.com/album/34Sh6TOqfsrPSeXPBRGRAM |url-status=live }}</ref>|headline=Спіс трэкаў|total_length=47:07|title1=As You Lie There|writer1={{hlist|Пол Мак-Картні|[[Эндру Уот]]}}|length1=4:45|title2=Lost Horizon|writer2=|length2=3:04|title3=Days We Left Behind|length3=3:18|writer3=|title4=Ripples in a Pond|writer4=|length4=2:43|title5=Mountain Top|writer5=|length5=3:40|title6=Down South|writer6=|length6=2:23|title7=We Two|writer7={{hlist|Мак-Картні|Уот}}|length7=3:01|title8=Come Inside|writer8={{hlist|Мак-Картні|Уот}}|length8=3:14|title9=Never Know|writer9={{hlist|Мак-Картні|Уот}}|length9=4:15|title10=Home to Us|note10=з [[Рынга Стар|Рынга Старам]]|writer10={{hlist|Мак-Картні|Уот}}|length10=3:12|title11=Life Can Be Hard|writer11=|length11=3:15|title12=First Star of the Night|writer12=<!-- Credited to "Non-royalty Bearing" on streaming -->|length12=2:57|title13=Salesman Saint|writer13=|length13=3:19|title14=Momma Gets By|writer14=|length14=4:04|writing_credits=yes}}{{Track listing|headline=Выданне на iTunes|title15=First Star of the Night|writer15=|note15=demo|total_length=}} == Персанал == Даныя ўзятыя з [[Tidal]].<ref name="Tidal">{{Cite web|url=https://tidal.com/album/528517177/credits|title=The Boys of Dungeon Lane / Paul McCartney / Credits|publisher=[[Tidal (service)|Tidal]]|access-date=28 May 2026}}</ref> * [[Пол Мак-Картні]] — вакал (усе трэкі); акустычная гітара (трэкі 1-13), бас-гітара (1-5, 7-14), электрагітара (1, 2, 4-7, 9, 10, 12, 13), ударныя (1, 2, 4, 5, 7-9, 11-13), фартэпіяна (1, 3, 5, 8-11, 14), [[сінтэзатар]] (1, 5, 11), перкусія (1, 5, 12), [[клавесін]] (1, 5), шэйкер (1, 11), [[Родас піяна|родас]] (1), помпавы арган (3), [[маракас]]ы (4, 5, 11), электроннае піяніна Wurlitzer (5, 8, 9), магнітафонныя стужкі (5, 9), [[Бубен|тамбурын]] (5, 11-13); бонга, бас-гітара Moog (5); [[мелатрон]] (7, 9, 11, 13), плясканні ў далоні (8, 13); арган, блокфлейта (9); спінет (13), [[Класічная гітара|гітара з нейлонавымі струнамі]] (14) * Эндру Уат — электрагітара (1, 7, 9), сінтэзатар (1, 4, 10, 11), электроннае піяніна Wurlitzer (1), мелатрон (4), бубен (4, 8, 9), акустычная гітара (8, 10, 11), маракасы (8), барабаны (9), апрацоўка магнітнай стужкі (9) * [[Рынга Стар]] — бубен (1, 10); вакал, барабаны (10) * Майк Дэвіс — труба (4, 13) * Нэнсі Мак-Картні — вусная мова (5) * Крысі Хайнд — бэк-вакал (10) * Шарлін Спітэры — бэк-вакал (10) * Бэн Фостэр — дырыжор, [[Аранжыроўка|суаранжыроўка]] (11, 13, 14) * Джайлз Марцін — сумесная аранжыроўка (11, 13, 14) '''Вытворчасць''' * Пол Мак-Картні — [[Музычны прадзюсар|прадзюсаванне]] * Эндру Уат — прадзюсар * Пол Ламальфа — інжынерыя, звядзенне * Стыў Орчард — інжынерыя, звядзенне * Кіт Сміт — інжынерная дапамога * Ніл Доўз — інжынерная дапамога * Рэндзі Мэрыл — мастэрынг * Раян Сміт — мастэрынг * Марк ВанГул — тэхнік == Зноскі == {{заўвагі}} == Спасылкі == * {{Афіцыйны сайт|https://theboysofdungeonlane.com|схаваць=а|link_text=Афіцыйны сайт}} [[Катэгорыя:Альбомы 2026 года]] [[Катэгорыя:Альбомы Capitol Records]] [[Катэгорыя:Альбомы на англійскай мове]] [[Катэгорыя:Альбомы Пола Мак-Картні]] f7bgfibqp7321q9bl9u9fx0sm6qcph0 5152524 5152180 2026-06-08T08:59:13Z DzBar 156353 /* Зноскі */ 5152524 wikitext text/x-wiki {{Картка:Альбом|Тып=студыйны альбом|Назва=The Boys of Dungeon Lane|Выдадзены=29 мая 2026|Лэйбл=[[Capitol Records]]|Працягласць=47:07|Пап_год=2020|Папярэдні альбом=[[McCartney III]]|Храналогія=альбомаў Пола Мак-Картні}} '''''The Boys of Dungeon Lane''''' — дваццаты сольны [[Музычны альбом|студыйны альбом]] англійскага музыкі [[Пол Мак-Картні|Пола Мак-Картні]], выпушчаны [[29 мая]] [[2026]] года лэйблам [[Capitol Records]]. Ён быў абвешчаны 26 сакавіка 2026 года разам з выхадам галоўнага сінгла ''Days We Left Behind''. Другі сінгл ''Home to Us'' — дуэт з [[Рынга Стар]]ам. Макартні шырока рэкламаваў альбом ''The Boys of Dungeon Lane'', даючы інтэрв’ю выданням і з’яўляючыся ў ток-шоу. Пасля выхаду альбом атрымаў высокую ацэнку крытыкаў, многія з якіх станоўча адзначылі яго настальгічны і рэфлексіўны настрой. Некаторыя назвалі яго адным з наймацнейшых альбомаў позняй кар’еры Макартні. Альбом дэбютаваў на першым месцы ў брытанскім чарце — гэта 24-ы альбом Макартні, які заняў першае месца ў брытанскім чарце альбомаў за ўсю яго кар’еру, і шосты ў якасці сольнага выканаўцы. == Перадгісторыя == «The boys of Dungeon Lane» — гэта частка тэкста з песні Макартні «In Liverpool», дэма-запіса 1991 года.<ref name="Variety">{{Cite web|lang=en-US|url=https://variety.com/2026/music/news/paul-mccartney-album-boys-dungeon-lane-days-we-left-behind-1236700543/|title=Paul McCartney Releases New Single, 'Days We Left Behind,' to Be Followed by First Album in Nearly Six Years, 'The Boys of Dungeon Lane'|author=Willman|first=Chris|website=Variety|date=26 March 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260326160931/https://variety.com/2026/music/news/paul-mccartney-album-boys-dungeon-lane-days-we-left-behind-1236700543/|archive-date=26 March 2026|access-date=26 March 2026|url-status=live}}</ref> Данжон-Лэйн — гэта вуліца ў раёне Спік у [[Ліверпул|Ліверпулі]], і альбом у цэлым натхнёны дзіцячымі ўспамінамі Макартні пра гэтую мясцовасць.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/music/2026/mar/26/paul-mccartney-days-we-left-behind-review-boys-dungeon-lane|title=Paul McCartney: Days We Left Behind review – this wistful, lovely song is as McCartney-esque as it's possible to be|author=Petridis|first=Alexis|website=[[The Guardian]]|date=26 March 2026|access-date=26 March 2026}}</ref> Вуліца вядзе ад Спіка да Оглет-Шор на рацэ [[Мерсі (рака)|Мерсі]],<ref name="Brown 2019">{{cite news|last1=Brown|first1=Faye|title=Memories 'shattered' as road to historic beach loved by Paul McCartney closed|url=https://www.liverpoolecho.co.uk/news/liverpool-news/memories-shattered-road-historic-speke-16515566|access-date=4 April 2026|work=Liverpool Echo|date=1 July 2019|language=en|archive-date=14 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211014122432/https://www.liverpoolecho.co.uk/news/liverpool-news/memories-shattered-road-historic-speke-16515566|url-status=live}}</ref> мясцовасці, папулярнай сярод [[Назіранне за птушкамі|аматараў птушак]].<ref name="Variety" /> Перад анонсам альбома Макартні намякаў на яго, выкарыстоўваючы эмодзі з птушкамі ў сваіх сацыяльных сетках.<ref name="Variety" /> 25 сакавіка 2026 года брат Макартні, Майк, апублікаваў у сацыяльных сетках паведамленне пра плакаты, размешчаныя па ўсім Ліверпулі, з вокладкай для альбома, і заявіў, што дызайнерам быў яго сын Джош.<ref name="Variety">{{Cite web|lang=en-US|url=https://variety.com/2026/music/news/paul-mccartney-album-boys-dungeon-lane-days-we-left-behind-1236700543/|title=Paul McCartney Releases New Single, 'Days We Left Behind,' to Be Followed by First Album in Nearly Six Years, 'The Boys of Dungeon Lane'|author=Willman|first=Chris|website=Variety|date=26 March 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260326160931/https://variety.com/2026/music/news/paul-mccartney-album-boys-dungeon-lane-days-we-left-behind-1236700543/|archive-date=26 March 2026|access-date=26 March 2026|url-status=live}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFWillman2026">Willman, Chris (26 March 2026). </cite></ref> Вокладка натхнёная вулічнымі знакамі Ліверпуля і мае паштовы індэкс Спіка L24.<ref name="nme">{{Cite news|last=Trendell|first=Andrew|date=26 March 2026|title=Paul McCartney goes back to his early life on new album 'The Boys Of Dungeon Lane' with nostalgic single 'Days We Left Behind'|url=https://www.nme.com/news/music/paul-mccartney-new-album-the-boys-of-dungeon-lane-new-single-days-we-left-behind-3936803|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260326165035/https://www.nme.com/news/music/paul-mccartney-new-album-the-boys-of-dungeon-lane-new-single-days-we-left-behind-3936803|archive-date=26 March 2026|access-date=26 March 2026|work=[[NME]]|publisher=NME Networks|issn=0028-6362|oclc=60624023}}</ref> == Крытычны прыём == {{Рэйтынгі|загаловак=|state=|rev1=Metacritic|rev1Score=85/100<ref name=metacritic />|rev2=Any Decent Music|rev2Score=7.7/10<ref name=anydecentmusic />|rev3=[[AllMusic]]|rev3Score={{rating|4.5|5}}<ref name="AllMusic">{{cite web|url=https://www.allmusic.com/album/the-boys-of-dungeon-lane-mw0004788320|title=''The Boys of Dungeon Lane'' – Paul McCartney|publisher=[[AllMusic]]|last=Collar|first=Matt|date=29 May 2026|access-date=29 May 2026|archive-date=29 May 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260529184536/https://www.allmusic.com/album/the-boys-of-dungeon-lane-mw0004788320|url-status=live}}</ref>|rev4=''[[Classic Rock (magazine)|Classic Rock]]''|rev4Score={{rating|3.5|5}}<ref name="ClassicRock">{{cite web |last=Carty |first=Pat |title=Paul McCartney's ''The Boys Of Dungeon Lane'' is not the late-period masterpiece you were hoping for |url=https://www.loudersound.com/music/paul-mccartney-the-boys-of-dungeon-lane |website=[[Classic Rock (magazine)|Classic Rock]] |access-date=3 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529040237/https://www.loudersound.com/music/paul-mccartney-the-boys-of-dungeon-lane |archive-date=29 May 2026 |date=27 May 2026 |url-status=live}}</ref>|rev5=''[[Financial Times]]''|rev5Score={{Rating|4|5}}<ref name="FT">{{Cite web |last=Hunter-Tilney |first=Ludovic |date=25 May 2025 |title=Paul McCartney, the Peter Pan of pop, reckons with old age on ''The Boys of Dungeon Lane'' — review |url=https://www.ft.com/content/a9c8dbac-663f-401a-b8a4-9ea251482a13 |url-access=limited |access-date=25 May 2025 |website=[[Financial Times]] |publisher=[[Nikkei, Inc.]] |issn=0307-1766 |oclc=60638918}}</ref>|rev6=''[[The Guardian]]''|rev6Score={{Rating|4|5}}<ref name="Guardian">{{Cite web |last=Petridis |first=Alexis |author-link=Alexis Petridis |date=25 May 2026<!--00:01 British Summer Time--> |title=Paul McCartney: The Boys of Dungeon Lane review – at 83, his gift for melody still astounds |url=https://www.theguardian.com/music/2026/may/25/paul-mccartney-the-boys-of-dungeon-lane-review-83 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260525094818/https://www.theguardian.com/music/2026/may/25/paul-mccartney-the-boys-of-dungeon-lane-review-83 |archive-date=25 May 2026 |access-date=25 May 2026 |website=[[The Guardian]] |publisher=[[Guardian Media Group]] |eissn=1756-3224 |oclc=60623878 }}</ref>|rev7=''[[The Independent]]''|rev7Score={{Rating|4|5}}<ref name="Independent">{{Cite web |last=O'Connor |first=Roisin |date=25 May 2026<!--00:01 British Summer Time--> |title=Paul McCartney's new album is charming and, in places, quite sexy for an octogenarian |url=https://www.the-independent.com/arts-entertainment/music/reviews/paul-mccartney-review-the-boys-of-dungeon-lane-b2982051.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260525010913/https://www.the-independent.com/arts-entertainment/music/reviews/paul-mccartney-review-the-boys-of-dungeon-lane-b2982051.html |archive-date=25 May 2026 |access-date=25 May 2026 |website=[[The Independent]] |publisher=Independent Digital News & Media |issn=1741-9743 |oclc=185201487}}</ref>|rev8=''[[Mojo (magazine)|Mojo]]''|rev8Score={{Rating|4|5}}<ref name="Mojo">{{Cite magazine |last=Cooper |first=Mark |date=22 May 2026 |orig-date=in print: 7 May 2026 |title=Paul McCartney – The Boys Of Dungeon Lane Review: An unusually confessional blend of reminiscence and romance |url=https://www.mojo4music.com/articles/new-music/paul-mccartney-the-boys-of-dungeon-lane-review |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260522200207/https://www.mojo4music.com/articles/new-music/paul-mccartney-the-boys-of-dungeon-lane-review |archive-date=22 May 2026 |access-date=22 May 2026 |magazine=[[Mojo (magazine)|Mojo]] |publisher=[[Bauer Media Group]] |location=London, United Kingdom |issue=392 (July 2026) |issn=1351-0193}}</ref>|rev9=''[[Pitchfork (website)|Pitchfork]]''|rev9Score=7.2/10<ref name="Pitchfork">{{cite web | url=https://pitchfork.com/reviews/albums/paul-mccartney-the-boys-of-dungeon-lane/ | title=Albums: ''The Boys of Dungeon Lane'' – Paul McCartney | website=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]] | date=June 3, 2026 | access-date=June 3, 2026 | last=Cardew | first=Ben | archive-date=June 3, 2026 | archive-url=https://web.archive.org/web/20260603073043/https://pitchfork.com/reviews/albums/paul-mccartney-the-boys-of-dungeon-lane/ | url-status=live }}</ref>|rev10=''[[Record Collector]]''|rev10Score={{Rating|4|5}}<ref name="Record Collector">{{Cite magazine |last=Easlea |first=Daryl |date=18 May 2026 |title=Paul McCartney {{!}} The Boys Of Dungeon Lane {{!}} Album Review |url=https://recordcollectormag.com/reviews/album/paul-mccartney-the-boys-of-dungeon-lane-album-review |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518092158/https://recordcollectormag.com/reviews/album/paul-mccartney-the-boys-of-dungeon-lane-album-review |archive-date=18 May 2026 |access-date=22 May 2026 |magazine=[[Record Collector]] |publisher=[[Metropolis International#Diamond Publishing Ltd|Diamond Publishing]] |location=London, United Kingdom |issue=584 (June 2026) |issn=0261-250X}}</ref>|rev11=''[[Rolling Stone]]''|rev11Score={{Rating|4.5|5}}<ref name="RS">{{Cite magazine |last=Vozick-Levinson |first=Simon |date=22 May 2026 |title=Paul McCartney Looks Back in Splendor With a New Solo Masterpiece |url=https://www.rollingstone.com/music/music-album-reviews/paul-mccartney-boys-of-dungeon-lane-1235559353 |url-access=subscription |access-date=22 May 2026 |magazine=[[Rolling Stone]] |publisher=[[Penske Media Corporation]] |oclc=969027590 |eissn=3066-0580 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529092100/https://www.rollingstone.com/music/music-album-reviews/paul-mccartney-boys-of-dungeon-lane-1235559353/ |archive-date=29 May 2026 |url-status=live}}</ref>|rev12=''[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]''|rev12Score={{Rating|5|5}}<ref name="mccormick">{{Cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/music/news/paul-mccartney-the-boys-of-dungeon-lane-review |access-date=22 May 2026 |website=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]|title=Paul and Ringo's reunion will put a smile on every Beatles fan's face|date=22 May 2026|last=McCormick|first=Neil|author-link=Neil McCormick|publisher=[[Telegraph Media Group]]|issn=0307-1235|oclc=49632006|url-access=registration}}</ref>|rev13=''[[The Times]]''|rev13Score={{Rating|4|5}}<ref name="Times">{{Cite web |last=Hodgkinson |first=Will |author-link=Will Hodgkinson |date=21 May 2026 |title=Paul McCartney's new album — from the beautiful to the ridiculous |url=https://www.thetimes.com/culture/music/article/paul-mccartney-the-boys-of-dungeon-lane-review-zkhsdwxcx |url-access=registration |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260522193331/https://www.thetimes.com/culture/music/article/paul-mccartney-the-boys-of-dungeon-lane-review-zkhsdwxcx |archive-date=22 May 2026 |access-date=22 May 2026 |website=[[The Times]] |publisher=[[News UK]] |issn=0140-0460 |oclc=61565875}}</ref>}}Згодна з агрэгатарам рэцэнзій Metacritic, альбом The Boys of Dungeon Lane атрымаў «усеагульнае прызнанне» на падставе сярэднеўзважанага бала 85 са 100 на аснове шаснаццаці ацэнак крытыкаў.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.metacritic.com/music/the-boys-of-dungeon-lane/paul-mccartney|title=The Boys Of Dungeon Lane by Paul McCartney|access-date=2026-06-07}}</ref> Агрэгатар рэцэнзій Any Decent Music прысвоіў альбому сярэднеўзважаны бал 7,7 з 10 па выніках шаснаццаці ацэнак крытыкаў.<ref name="anydecentmusic">{{Cite web|url=http://www.anydecentmusic.com/review/14627/Paul-McCartney-The-Boys-of-Dungeon-Lane.aspx|title=The Boys of Dungeon Lane by Paul McCartney reviews|website=Any Decent Music|access-date=30 May 2026}}</ref> Музычныя крытыкі назвалі ''The Boys of Dungeon Lane'' адным з наймацнейшых альбомаў позняй кар’еры Макартні. Крыс Уілман з ''[[Variety]]'' абвясціў яго сваім найлепшым альбомам 21-га стагоддзя і «абсалютна найлепшым альбомам, калі-небудзь запісаным і выпушчаным рок-зоркай у яго 80-я гады».<ref name="VarietyReview">{{Cite web|url=https://variety.com/2026/music/album-reviews/paul-mccartney-boys-of-dungeon-lane-album-review-1236757156/|title=Paul McCartney Explores His Ever-Present Past in 'The Boys of Dungeon Lane,' a Delightful Return to Wings-Era Form: Album Review|author=Willman|first=Chris|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=22 May 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260523021216/https://variety.com/2026/music/album-reviews/paul-mccartney-boys-of-dungeon-lane-album-review-1236757156/|archive-date=23 May 2026|access-date=3 June 2026|url-status=live}}</ref> У часопісе ''[[Rolling Stone]]'' Сайман Возік-Левінсан назваў яго «шэдэўрам позняй кар’еры», Ніл Маккормік з ''[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]'' напісаў:"''The Boys of Dungeon Lane,'' безумоўна, гэтак жа добры, як і ўсё, што [Макартні] даў нам за апошнія 50 гадоў". Алексіс Петрыдзіс з ''[[The Guardian]]'' напісаў, што альбом адчуваецца «прыкметна больш мэтанакіраваным, чым многія з яго твораў 21-га стагоддзя», будучы больш тэматычна звязаным, чым папярэднія альбомы ''New'' (2013) і ''Egypt Station'' (2018). Ройсін О’Конар і Возік-Левінсан з ''[[The Independent]]'' назвалі ''The Boys of Dungeon Lane'' паляпшэннем у параўнанні з гэтымі альбомамі. Некаторыя адзначылі ўзрост у голасе Макартні, але лічылі, што ён выкарыстаў гэта ў сваіх інтарэсах, прычым Мэт Колар з [[AllMusic]] напісаў, што «ён застаецца вечна маладым, як і заўсёды, і толькі намёк на яго 83 гады дадае сур’ёзнасці больш мяккім баладам». Джон Мэрфі з ''MusicOMH'' напісаў, што яго голас «трымаецца надзвычай добра, улічваючы яго ўзрост», адзначыўшы, што гэта робіць мелахалічны тон такіх трэкаў, як «Days We Left Behind», «яшчэ больш кранальным».<ref name="MusicOMH">{{Cite web|url=https://www.musicomh.com/reviews/albums/paul-mccartney-the-boys-of-dungeon-lane|title=Paul McCartney – The Boys Of Dungeon Lane {{!}} Album Reviews|author=Murphy|first=John|website=[[MusicOMH]]|date=25 May 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260529003329/https://www.musicomh.com/reviews/albums/paul-mccartney-the-boys-of-dungeon-lane|archive-date=29 May 2026|access-date=25 May 2026|url-status=live}}</ref> Падобным чынам, рэцэнзент ''Record Collector'' Дэрыл Іслі заявіў: «Уразлівасць у яго голасе дадае своеасаблівага шарму: гэта чалавек, які глядзіць на пастаянна скарачаючуюся дарогу наперадзе са сваім фірмовым аптымізмам». Не ўсе водгукі былі станоўчымі. Джордан Бассет з ''[[New Musical Express|NME]]'' лічыў, што, хоць прэс-рэліз абяцаў «калекцыю рэдкіх і адкрывальных пробліскаў успамінаў, якімі ніколі раней не дзяліліся», ''альбом The Boys of Dungeon Lane'' не зусім апраўдаў гэтае абяцанне.<ref name="NME">{{Cite web|url=https://www.nme.com/reviews/album/paul-mccartney-the-boys-of-dungeon-lane-review-3947837|title=Paul McCartney – 'The Boys Of Dungeon Lane' review: a guided tour of the long and winding road|author=Bassett|first=Jordan|website=[[NME]]|date=28 May 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260602192328/https://www.nme.com/reviews/album/paul-mccartney-the-boys-of-dungeon-lane-review-3947837|archive-date=2 June 2026|access-date=3 June 2026|url-status=live}}</ref> У больш неадназначным аглядзе Пэт Карці з часопіса ''Classic Rock'' лічыў, што альбом не стаў «шэдэўрам позняга перыяду», меў «свае моманты», але не меў шмат «запамінальных» мелодый. Петрыдзіс і Бэн Кард’ю з ''Pitchfork'' сцвярджалі, што не кожная песня з’яўляецца паспяховай, прычым апошні назваў альбом у цэлым «няўпэўненай перамогай» і «трыумфам з нізкімі стаўкамі». У іншым неадназначным аглядзе альбома для анлайн-часопіса ''The Line of Best Fit'' Том Рэйнбоў сказаў, што Макартні вяртаецца да знаёмых музычных ідэй, не прапаноўваючы нічога новага. Ён таксама сказаў, што некаторыя трэкі гучалі адаптавана да чаканняў аўдыторыі, з «звычайнымі любоўнымі песнямі, рок-музыкай сярэдняга тэмпу і дастатковай колькасцю спасылак на Beatles, каб стаць саўндтрэкам да відэа ў [[Facebook]] Reels і [[TikTok]] яго фан-базы».<ref name="LineofBestFit">{{Cite web|url=https://www.thelineofbestfit.com/albums/paul-mccartney-the-boys-of-dungeon-lane-memory-might-be-full|title=''The Boys of Dungeon Lane'' suggests Paul McCartney's memory might be full|author=Rainbow|first=Tom|website=[[The Line of Best Fit]]|date=29 May 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260530071444/https://www.thelineofbestfit.com/albums/paul-mccartney-the-boys-of-dungeon-lane-memory-might-be-full|archive-date=30 May 2026|access-date=3 June 2026|url-status=live}}</ref> == Спіс трэкаў == {{Tracklist|all_writing=[[Пол Мак-Картні]], акрамя пазначанага ніжэй.<ref name="nme" /><ref>{{cite web |title=The Boys of Dungeon Lane |url=https://open.spotify.com/album/34Sh6TOqfsrPSeXPBRGRAM |website=Spotify |access-date=1 May 2026 |language=en |archive-date=18 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518154724/https://open.spotify.com/album/34Sh6TOqfsrPSeXPBRGRAM |url-status=live }}</ref>|headline=Спіс трэкаў|total_length=47:07|title1=As You Lie There|writer1={{hlist|Пол Мак-Картні|[[Эндру Уот]]}}|length1=4:45|title2=Lost Horizon|writer2=|length2=3:04|title3=Days We Left Behind|length3=3:18|writer3=|title4=Ripples in a Pond|writer4=|length4=2:43|title5=Mountain Top|writer5=|length5=3:40|title6=Down South|writer6=|length6=2:23|title7=We Two|writer7={{hlist|Мак-Картні|Уот}}|length7=3:01|title8=Come Inside|writer8={{hlist|Мак-Картні|Уот}}|length8=3:14|title9=Never Know|writer9={{hlist|Мак-Картні|Уот}}|length9=4:15|title10=Home to Us|note10=з [[Рынга Стар|Рынга Старам]]|writer10={{hlist|Мак-Картні|Уот}}|length10=3:12|title11=Life Can Be Hard|writer11=|length11=3:15|title12=First Star of the Night|writer12=<!-- Credited to "Non-royalty Bearing" on streaming -->|length12=2:57|title13=Salesman Saint|writer13=|length13=3:19|title14=Momma Gets By|writer14=|length14=4:04|writing_credits=yes}}{{Track listing|headline=Выданне на iTunes|title15=First Star of the Night|writer15=|note15=demo|total_length=}} == Персанал == Даныя ўзятыя з [[Tidal]].<ref name="Tidal">{{Cite web|url=https://tidal.com/album/528517177/credits|title=The Boys of Dungeon Lane / Paul McCartney / Credits|publisher=[[Tidal (service)|Tidal]]|access-date=28 May 2026}}</ref> * [[Пол Мак-Картні]] — вакал (усе трэкі); акустычная гітара (трэкі 1-13), бас-гітара (1-5, 7-14), электрагітара (1, 2, 4-7, 9, 10, 12, 13), ударныя (1, 2, 4, 5, 7-9, 11-13), фартэпіяна (1, 3, 5, 8-11, 14), [[сінтэзатар]] (1, 5, 11), перкусія (1, 5, 12), [[клавесін]] (1, 5), шэйкер (1, 11), [[Родас піяна|родас]] (1), помпавы арган (3), [[маракас]]ы (4, 5, 11), электроннае піяніна Wurlitzer (5, 8, 9), магнітафонныя стужкі (5, 9), [[Бубен|тамбурын]] (5, 11-13); бонга, бас-гітара Moog (5); [[мелатрон]] (7, 9, 11, 13), плясканні ў далоні (8, 13); арган, блокфлейта (9); спінет (13), [[Класічная гітара|гітара з нейлонавымі струнамі]] (14) * Эндру Уат — электрагітара (1, 7, 9), сінтэзатар (1, 4, 10, 11), электроннае піяніна Wurlitzer (1), мелатрон (4), бубен (4, 8, 9), акустычная гітара (8, 10, 11), маракасы (8), барабаны (9), апрацоўка магнітнай стужкі (9) * [[Рынга Стар]] — бубен (1, 10); вакал, барабаны (10) * Майк Дэвіс — труба (4, 13) * Нэнсі Мак-Картні — вусная мова (5) * Крысі Хайнд — бэк-вакал (10) * Шарлін Спітэры — бэк-вакал (10) * Бэн Фостэр — дырыжор, [[Аранжыроўка|суаранжыроўка]] (11, 13, 14) * Джайлз Марцін — сумесная аранжыроўка (11, 13, 14) '''Вытворчасць''' * Пол Мак-Картні — [[Музычны прадзюсар|прадзюсаванне]] * Эндру Уат — прадзюсар * Пол Ламальфа — інжынерыя, звядзенне * Стыў Орчард — інжынерыя, звядзенне * Кіт Сміт — інжынерная дапамога * Ніл Доўз — інжынерная дапамога * Рэндзі Мэрыл — мастэрынг * Раян Сміт — мастэрынг * Марк ВанГул — тэхнік == Зноскі == <references /> == Спасылкі == * {{Афіцыйны сайт|https://theboysofdungeonlane.com|схаваць=а|link_text=Афіцыйны сайт}} [[Катэгорыя:Альбомы 2026 года]] [[Катэгорыя:Альбомы Capitol Records]] [[Катэгорыя:Альбомы на англійскай мове]] [[Катэгорыя:Альбомы Пола Мак-Картні]] 7vh6b2ectq6l6wvbb0os1rpw14ekgth 0 809113 5152317 5152030 2026-06-07T18:47:22Z KrBot 24355 + {{ізаляваны артыкул}} 5152317 wikitext text/x-wiki '''Baltic Pride 2025''' — міжнародны [[ЛГБТ]]-фестываль, які праходзіў з 2 па 8 чэрвеня 2025 года ў сталіцы [[Літва|Літвы]] [[Вільня|Вільні]]. Мерапрыемства прайшло пад лозунгам «Свабодныя быць (сабой)» ({{lang-lt|Laisvi būti (savimi)}}) і сабрала рэкордную для краіны колькасць удзельнікаў. Фестываль адзначыўся не толькі маштабным шэсцем, але і шэрагам палітычных заяў, байкотам з боку часткі праваабарончых арганізацый, а таксама вострым канфліктам унутры [[Беларусы ў Літве|беларускай палітычнай эміграцыі]]. == Палітычны кантэкст == Правядзенне фестывалю ў 2025 годзе супала з важнымі юрыдычнымі працэсамі ў Літве. У сярэдзіне красавіка 2025 года [[Канстытуцыйны суд Літвы|Канстытуцыйны суд Літоўскай Рэспублікі]] вынес рашэнне, якое дало зялёнае святло рэгістрацыі гендарна-нейтральных партнёрстваў. Суд пастанавіў, што [[Сейм Літоўскай Рэспублікі|Сейм]] парушыў [[Канстытуцыя Літоўскай Рэспублікі|Канстытуцыю]], не выканаўшы сваё абавязацельства на працягу 24 гадоў прыняць асобны закон з больш падрабязным рэгуляваннем партнёрстваў (каб набылі моц нормы Грамадзянскага кодэкса аб сужыцці без рэгістрацыі шлюбу)<ref name="lrt_ru">{{cite web|url=https://www.lrt.lt/ru/novosti/17/2580265/v-vil-niuse-nachinaiutsia-meropriiatiia-baltic-pride-2025|title=В Вильнюсе начинаются мероприятия Baltic Pride 2025|publisher=LRT|author=Паулюс Перминас|date=2 чэрвеня 2025|lang=ru|accessdate=6 чэрвеня 2026}}</ref>. Нягледзячы на рашэнне суда, літоўскі парламент не пачаў разгляд пытання аб партнёрстве да пачатку фестывалю. Старшыня [[LGL|Літоўскай лігі геяў (LGL)]] і галоўны арганізатар прайду [[Уладзімір Сіманько]] заявіў, што мерапрыемства нясе не толькі святочны, але і пратэставы характар, накіраваны на тое, каб прымусіць палітыкаў выканаць патрабаванні супольнасці і ўзаконіць сямейную роўнасць<ref name="lrt_ru"/><ref name="lrt_en">{{cite web|url=https://www.lrt.lt/en/news-in-english/19/2584583/thousands-of-people-take-part-in-vilnius-baltic-pride-pictures|title=Thousands of people take part in Vilnius Baltic Pride – pictures|publisher=LRT|date=7 чэрвеня 2025|lang=en|accessdate=6 чэрвеня 2026}}</ref>. == Праграма мерапрыемстваў == Праграма фестывалю доўжылася тыдзень і ўключала разнастайныя культурныя і адукацыйныя падзеі. З 2 па 8 чэрвеня працавала грамадская прастора «Прайд-дом» ({{lang-en|Pride House}}), якая выконвала ролю інфармацыйнага цэнтра і месца для дыскусій і семінараў. 4 чэрвеня ў супрацоўніцтве з кінафестывалем «Кінавясна» ({{lang-lt|Kino pavasaris}}) адбыўся паказ тэматычнага кіно. 5 чэрвеня ў [[Віленскі стары тэатр|Віленскім старым тэатры]] прайшло тэатралізаванае мерапрыемства «Галасы прайду» ({{lang-en|Pride Voices}}). На працягу 6—7 чэрвеня ў гасцініцы «Radisson Blu Lietuva» адбылася міжнародная канферэнцыя па пытаннях інклюзіі і стварэння бяспечнага працоўнага асяроддзя<ref name="lrt_ru"/><ref name="lgl_prog">{{cite web|url=https://www.lgl.lt/naujienos/skelbiama-baltic-pride-2025-programa/|title=Skelbiama „Baltic Pride 2025“ programa|publisher=LGL|date=4 лютага 2025|lang=lt|accessdate=6 чэрвеня 2026}}</ref>. == Марш «За роўнасць!» == Кульмінацыяй фестывалю стала шэсце «За роўнасць!», якое прайшло 7 чэрвеня. Калона пачала рух ад [[Вуліца Барбары Радзівіл|вуліцы Барбары Радзівіл]], прайшла па [[Праспект Гедыміна|праспекце Гедыміна]] і завяршыла маршрут каля [[Белы мост (Вільня)|Белага моста]], дзе адбыўся маштабны канцэрт пад адкрытым небам з удзелам мясцовых і замежных выканаўцаў, у тым ліку ўкраінскіх ЛГБТ-актывістаў і вайскоўцаў<ref name="lrt_ru"/><ref name="fb_lgl">{{cite web|url=https://www.facebook.com/BalticPride/posts/pfbid02o9Y5ZhC6hWYoaytZ7PhrtRFPEU2DtH2pi6yLnJS2oX9xvJNDKnshLmmeHC4aeUVDl|title=“Baltic Pride” 2025 is coming back to Vilnius|publisher=Baltic Pride Facebook|date=23 мая 2025|lang=en|accessdate=6 чэрвеня 2026}}</ref>. Паводле ацэнак арганізатараў, у маршы ўзялі ўдзел каля 20 тысяч чалавек, што зрабіла яго найбуйнейшым у гісторыі краін Балтыі. Да шэсця далучыліся прадстаўнікі трох палітычных партый ([[Рух лібералаў]], [[Партыя свабоды (Літва)|Партыя свабоды]] і [[Літоўская партыя зялёных]]), мэр Вільні [[Валдас Бянкунскас]], еўрадэпутат [[Томас Вітаўтас Раскявічус|Томас Раскявічус]], а таксама шэраг замежных дыпламатаў, у тым ліку прадстаўнікі пасольства [[Нідэрланды|Нідэрландаў]]<ref name="lrt_ru"/><ref name="15min">{{cite web|url=https://www.15min.lt/naujiena/aktualu/lietuva/tukstanciai-zmoniu-zygiuoja-baltic-pride-festivalio-eitynese-vilniuje-uz-lygybe-56-2699528|title=Vilniaus gatves užliejo vaivorykštės spalvos: „Lithuanian Pride“ dalyviai siunčia griežtą žinutę politikams|publisher=15min.lt|author=Lukas Oželis|date=6 чэрвеня 2025|lang=lt|accessdate=6 чэрвеня 2026}}</ref><ref name="nl_embassy">{{cite web|url=https://www.netherlandsandyou.nl/web/lithuania/w/baltic-pride-2025|title=Baltic Pride 2025|publisher=Netherlands Embassy in Lithuania|date=10 чэрвеня 2025|lang=en|accessdate=6 чэрвеня 2026}}</ref>. Падчас шэсця адбылося некалькі інцыдэнтаў з удзелам праціўнікаў ЛГБТ-супольнасці. Каля [[Віленскі кафедральны сабор|Віленскага кафедральнага сабора]] сабралася група людзей з хрысціянскай атрыбутыкай, якія маліліся і скандавалі лозунгі супраць лібералізму. Паліцыя затрымала дваіх непаўналетніх юнакоў, якія кідалі яйкі ва ўдзельнікаў маршу<ref name="lrytas">{{cite web|url=https://www.lrytas.lt/lietuvosdiena/svietimas/2026/06/06/news/plinta-peticija-del-matematikos-brandos-egzamino-is-nsa-reikalauja-aiskiu-atsakymu-42718783|title=Vilniuje praūžė spalvingos „Baltic Pride“ eitynės: tūkstantinės minios neužgožė net pavieniai protestai|publisher=Lrytas.lt|author=Agnė Liubertaitė|date=7 чэрвеня 2025|lang=lt|accessdate=6 чэрвеня 2026}}</ref>. === Байкот праваабаронцаў === Значная частка праваабарончых арганізацый Літвы байкатавала мерапрыемства з-за супрацоўніцтва арганізатараў з лагістычнай кампаніяй «[[DSV Air & Sea]]». Каля дваццаці арганізацый (у тым ліку [[Літоўскі цэнтр правоў чалавека]]) заклікалі разарваць партнёрства з кампаніяй, сцвярджаючы, што яна ўдзельнічае ў транспартаванні зброі для ізраільскай арміі, што, на іх думку, супярэчыць праваабарончым і антыфашысцкім каштоўнасцям прайду на фоне вайсковых дзеянняў у [[Сектар Газа|сектары Газа]]. Галоўны арганізатар Уладзімір Сіманько не адрэагаваў на зварот і пазней назваў гэтую крытыку праявай «узмацнення радыкалізму ў свеце і ў Літве»<ref name="15min"/>. == Беларускі кантэкст == У фестывалі ўзяла ўдзел вялікая калона беларускай палітычнай эміграцыі, якая традыцыйна несла ружовы макет аўтазака. Аднак выкарыстанне беларусамі нацыянальнага [[Бела-чырвона-белы сцяг|бела-чырвона-белага сцяга]] на ЛГБТ-маршы выклікала востры канфлікт і хвалю гамафобіі ўнутры дыяспары<ref name="nn_pride">{{cite web|url=https://nashaniva.com/369693|title=«Вайна ўсё спіша». Беларускім удзельнікам гей-прайда ў Вільні пагражалі расправай ад імя беларускіх ваяроў за выкарыстанне бела-чырвона-белага сцяга|publisher=[[Наша Ніва]]|date=9 чэрвеня 2025|lang=be|accessdate=6 чэрвеня 2026}}</ref>. Яшчэ да пачатку мерапрыемства ў сацыяльных сетках (у прыватнасці, у тэлеграм-канале фонду «[[Дапамога (фонд)|Дапамога]]») разгарнулася дыскусія, падчас якой кансерватыўна настроеныя карыстальнікі абвінавачвалі ЛГБТ-супольнасць у «апаганьванні» нацыянальнага сімвала. Непасрэдна на прайдзе дзве беларускія актывісткі — Іна Трусава і Алена Пуцыковіч, адміністратарка ў чаце канала блогера [[Віталь Кандраценка|Віталя Кандраценкі]] — падыходзілі да ўдзельнікаў беларускай калоны са сцягамі, здымалі іх твары на відэа для ідэнтыфікацыі і выказвалі пагрозы фізічнай расправы, спасылаючыся на нібыта існуючую забарону ад беларускіх добраахвотнікаў ва [[Украіна|Украіне]]. Пасля ўмяшання арганізатараў і літоўскай паліцыі жанчыны былі вымушаны адысці ад калоны<ref name="nn_pride"/><ref name="dw_pride">{{cite web|url=https://www.dw.com/ru/ucastnikam-gejprajda-v-vilnuse-ugrozali-za-ispolzovanie-belorusskogo-flaga/a-72893457|title=Участникам прайда в Вильнюсе угрожали за белорусский флаг|publisher=[[Deutsche Welle]]|author=Дарья Бернштейн|date=13 чэрвеня 2025|lang=ru|accessdate=6 чэрвеня 2026}}</ref>. Пазней высветлілася, што за пагрозамі стаяў рэальны беларускі вайсковец, аператар дронаў з Галоўнага ўпраўлення разведкі МА Украіны [[Раман Яроменка]] (пазыўны «Сенат»), які апублікаваў галасавое паведамленне з пагрозамі ў адрас удзельнікаў прайду<ref name="nn_pride"/>: {{цытата|Кожны, хто выкарыстае з гэтага моманту на гей-парадзе гэты сцяг, будзе задакументаваны. Гэта будзе ўсё закінута ў архіў і ў будучыні кожнаму з вас будзе адплачана. <...> Вайна ўсё спіша. <...> Як калісьці «[[Масад]]у» ўсё прабачылі за тое, што ён караў тых, хто забіваў і здзекаваўся з габрэяў... Так і мы будзем караць тых, хто здзекуецца з беларускіх каштоўнасцяў, з беларускага сцяга, з беларускіх ваяроў...}} Інцыдэнт выклікаў рэзкую рэакцыю з боку прадстаўнікоў дэмакратычных сіл Беларусі. У маршы ўзялі ўдзел прадстаўніцы [[Аб’яднаны пераходны кабінет Беларусі|Аб'яднанага пераходнага кабінета]] ([[Маргарыта Ворыхава]], [[Вольга Зазулінская]] і [[Юлія Міцкевіч]]), якія ўзялі ўдзел у маршы, асудзілі гамафобныя нападкі і звярнуліся ў літоўскую паліцыю з нагоды пагроз бяспецы. Намесніца прадстаўніка Кабінета па пытаннях сацыяльнай палітыкі [[Ірына Маклейн]] адзначыла, што падобны пераслед людзей за іх ідэнтычнасць з'яўляецца фактычнай салідарнасцю з рэжымам Лукашэнкі і пазбаўленнем іншых права голасу<ref name="belsat_pride">{{cite web|url=https://ru.belsat.eu/87207229/bkb-flag-na-prajde|title=«И эти люди называют себя демократами?» Беларусов поссорил бело-красно-белый флаг на прайде в Вильнюсе|publisher=[[Белсат]]|date=10 чэрвеня 2025|lang=ru|accessdate=7 чэрвеня 2026}}</ref>. Саветнік [[Святлана Георгіеўна Ціханоўская|Святланы Ціханоўскай]] па юрыдычных пытаннях [[Лявон Марозаў]] падкрэсліў, што пагрозы і запалохванні павінны адназначна асуджацца, а кожны чалавек мае права на бяспечны ўдзел у мірных сходах і выказванне сваёй ідэнтычнасці з дапамогай нацыянальнай сімволікі<ref name="nn_pride"/><ref name="dw_pride"/><ref name="belsat_pride"/>. Заяву Рамана Яроменкі пра нібыта існуючую забарону ад імя вайскоўцаў абверг іншы беларускі добраахвотнік, сябар камісіі [[Каардынацыйная рада (Беларусь)|Каардынацыйнай рады]] па нацыянальнай бяспецы [[Аляксандр Клачко]]. Ён заявіў, што пры ўмове паважлівага стаўлення нацыянальнымі сімваламі могуць карыстацца людзі любой рэлігіі, колеру скуры ці сексуальнай арыентацыі<ref name="belsat_pride"/>. Таксама эксперты і праваабаронцы, у прыватнасці, Юлія Міцкевіч і гендарная даследчыца [[Ірына Сідорская]], звярнулі ўвагу на тое, што падзел беларусаў на «правільных» і «няправільных» цалкам паўтарае рыторыку афіцыйнага Мінска. Яны адзначылі, што беларуская прапаганда паспяхова скарысталася не столькі самім фактам з'яўлення бела-чырвона-белага сцяга на прайдзе, колькі існуючай [[Гамафобія|гамафобіяй]] у грамадстве і скандалам з узаемнымі абразамі і нянавісцю ўнутры палітычнай эміграцыі<ref name="belsat_pride"/>. Таксама падчас прайду беларускі блогер [[Андрэй Павук]] здзейсніў палітычны перформанс: ён прыйшоў на шэсце ў форме беларускага міліцыянера з афіцыйным лукашэнкаўскім [[Сцяг Беларусі|чырвона-зялёным сцягам]]. Паводле слоў самога Павука, акцыя мела на мэце праверыць рэакцыю грамадства на сімвалы дыктатуры на свяце свабоды і прыцягнуць увагу да парушэнняў правоў чалавека ў Беларусі. Яго з'яўленне выклікала неразуменне як у некаторых арганізатараў (якія прасілі схаваць сцяг), так і ў паліцыі ды асобных суайчыннікаў, але пасля тлумачэння сваёй пазіцыі блогеру дазволілі застацца на мерапрыемстве<ref name="nn_pavuk">{{cite web|url=https://nashaniva.com/369712|title=Андрэй Павук прыйшоў на прайд у Вільні ў форме міліцыянта з чырвона-зялёным сцягам. Чаму?|publisher=[[Наша Ніва]]|date=8 чэрвеня 2025|lang=be|accessdate=7 чэрвеня 2026}}</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{ізаляваны артыкул|date=2026-06-07}} [[Катэгорыя:Падзеі 2025 года ў Літве]] [[Катэгорыя:Чэрвень 2025 года]] [[Катэгорыя:ЛГБТ у Літве]] [[Катэгорыя:Вільня]] njuvkjrfkfcgi87r07i4xwqn5nco2mb 0 809133 5152157 5152121 2026-06-07T12:06:08Z JerzyKundrat 174 5152157 wikitext text/x-wiki {{Асоба |імя пры нараджэнні = Яўгенія Дзмітрыеўна Касіловіч |дата нараджэння = [[4 ліпеня]] [[2004]] |месца нараджэння = [[Мінск]] }} '''Яўгенія Лязо''' (сапраўднае імя — Яўгенія Дзмітрыеўна Касіловіч, нар. {{ДН|4|7|2004}}, {{МН|Мінск||}}) — беларускі літаратар. Аўтар прозы і паэзіі, крытычных артыкулаў, а таксама навуковых прац па старажытнабеларускай літаратуры. == Біяграфія == Нарадзілася 4 ліпеня 2004 у Мінску<ref name=":0">{{Артыкул|аўтар=Лязо, Я.|загаловак=Пані Канрадайн|год=2023|мова=be|выданне=Маладосць|тып=часопіс|месяц=|чысло=|нумар=5}}</ref>. Працавала настаўніцай беларускай мовы і літаратуры СШ № 2 аг. [[Сеніца]] [[Мінскі раён|Мінскага раёна]]<ref>{{Артыкул|аўтар=Бельскі І., Касіловіч Я.|загаловак=Біблейскія вобразы і хрысціянскія матывы ў паэзіі Гальяша Леўчыка|год=2025|мова=be|выданне=Роднае слова|тып=часопіс|месяц=|чысло=|нумар=7}}</ref>. У 2025 скончыла [[філалагічны факультэт БДУ]] па спецыяльнасці «Беларуская філалогія». Тэма дыпломнай працы: «„Слова на Антыпасху“ [[Кірыла Тураўскі|Кірыла Тураўскага]]: біблейска-хрысціянская аснова» пад кіраўніцтвам пісьменніка, прафесара [[Аляксандр Іванавіч Бельскі|Аляксандра Бельскага]]<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://elib.bsu.by/handle/123456789/340117|title=“Слова на Антыпасху” Кірыла Тураўскага: біблейска-хрысціянская аснова: анатацыя да дыпломнай работы}}</ref>, які з’яўляецца яе суаўтарам некалькіх літаратуразнаўчых артыкулаў па сучаснай і старажытнай літаратуры<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://rod-slova.by/naviny/anons-lipenskaga-numara-za-2025-g/|title=Анонс ліпеньскага нумара "Роднага слова" за 2025 г.}}</ref>. У 2025 Яўгенія Лязо паступіла ў магістратуру. Працавала спецыялістам кафедры прыкладной лінгвістыкі філалагічнага факультэта<ref>{{Артыкул|аўтар=Касіловіч, Я.|загаловак=Біблейскія вобразы і матывы ў "Слове на Антыпасху" свяціцеля Кірылы Тураўскага|год=2026|мова=be|выданне=Полымя|тып=часопіс|нумар=2}}</ref>. == Творчасць == Дэбют у перыядычным друку адбыўся ў часопісе «[[Маладосць (часопіс)|Маладосць]]» у 2023 з публікацыяй першага раздзела [[Рытміка (літаратура)|рытмізаванай]] [[Аповесць|аповесці]] «Час зламанага крыжа» — «Пані Канрадайн»<ref name=":0" />. Цалкам твор выйшаў у першым зборніку «Пальба па галубах»<ref>{{Кніга|аўтар=Лязо, Я.|загаловак=Пальба па галубах|год=2023}}</ref>. У гэтым жа годзе адбылася прэзентацыя выдання ў літаратурным клубе «Вежа» на філалагічным факультэце БДУ. У сваёй рэцэнзіі, апублікаванай у «Маладосці», Дзмітрый Цалко паведамляе пра жанравую спецыфіку твораў, якія напісаны верлібрам<ref>{{Артыкул|аўтар=Цалко, Дз.|загаловак=Ваўкі і галубы|год=2024|мова=be|выданне=Маладосць|тып=часопіс|нумар=4}}</ref>. У інтэрв’ю газеце «[[Звязда (газета)|Звязда]]» галоўны рэдактар «Маладосці» Вольга Рацэвіч таксама адзначае незвычайны вершаваны памер аўтара: «Не так даўно ў рэдакцыю „Маладосці“ даслала вершы студэнтка другога курса БДУ Яўгенія Касіловіч. Што здзівіла: яны напісаныя [[Гекзаметр|гекзаметрам]] — амаль забытым антычным метрам. Цікавы і даволі складаны выбар 20-гадовай дзяўчыны»<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://www.oo-spb.by/index.php?id=4236|title=Вольга Рацэвіч аб літаб’яднаннях і конкурсе «БрамаМар»|website=https://www.oo-spb.by/index.php?id=4236}}</ref>. === Бібліяграфія === «Пальба па галубах» (2023)[https://archive.org/details/jauhienija-liazo-palba-pa-halubach/978-5-0060-3941-4-text/] «Гульня з агнём» (2024)[https://archive.org/details/jauhienija-liazo-hulnia-z-ahniom/978-5-0064-3159-1/] === Сачыненні === 1.    Маладосць 2022 №10. Анкета 2.    Маладосць 2023 №5. Пані Канрадайн (урывак з паэмы) 3.    Маладосць 2024 №1. Максім Ісаеў: У пошуках страчанага золата Чынгісхана (рэцэнзія) 4.    Роднае слова 2025 №7. Біблейскія вобразы і хрысціянскія матывы ў паэзіі Гальяша Леўчыка (суаўтар праф. Алесь Бельскі) (навуковы артыкул) 5.    Маладосць 2025 №7. Шкло, святло і робаты (рэцэнзія) 6.    Маладосць 2025 №8. Фантастычныя беражніцы і дзе яны жывуць (рэцэнзія) 7.     Полымя 2025 №9. Самы галоўны скарб (рэцэнзія) 8.     Маладосць 2025 №12. Гульня з агнём (вершы) 9.     Маладосць 2026 №1. Паразумецца з Цмокам (рэцэнзія) 10. Полымя 2026 №2. Біблейскія вобразы і матывы ў “Слове на Антыпасху” Свяціцеля Кірылы Тураўскага (навуковы артыкул) 11. Полымя 2026 №5. Слова цэліць, як куля (рэцэнзія) 12. Маладосць 2026 №5. На памежжы ўсіх узростаў (рэцэнзія) == Спасылкі == bfjmbzv31kug5z84l9cmenf9ak10fgz 5152271 5152157 2026-06-07T16:36:42Z ZolaSukhar 169411 катэгорыі 5152271 wikitext text/x-wiki {{Асоба |імя пры нараджэнні = Яўгенія Дзмітрыеўна Касіловіч |дата нараджэння = [[4 ліпеня]] [[2004]] |месца нараджэння = [[Мінск]] }} '''Яўгенія Лязо''' (сапраўднае імя — Яўгенія Дзмітрыеўна Касіловіч, нар. {{ДН|4|7|2004}}, {{МН|Мінск||}}) — беларускі літаратар. Аўтар прозы і паэзіі, крытычных артыкулаў, а таксама навуковых прац па старажытнабеларускай літаратуры. == Біяграфія == Нарадзілася 4 ліпеня 2004 у Мінску<ref name=":0">{{Артыкул|аўтар=Лязо, Я.|загаловак=Пані Канрадайн|год=2023|мова=be|выданне=Маладосць|тып=часопіс|месяц=|чысло=|нумар=5}}</ref>. Працавала настаўніцай беларускай мовы і літаратуры СШ № 2 аг. [[Сеніца]] [[Мінскі раён|Мінскага раёна]]<ref>{{Артыкул|аўтар=Бельскі І., Касіловіч Я.|загаловак=Біблейскія вобразы і хрысціянскія матывы ў паэзіі Гальяша Леўчыка|год=2025|мова=be|выданне=Роднае слова|тып=часопіс|месяц=|чысло=|нумар=7}}</ref>. У 2025 скончыла [[філалагічны факультэт БДУ]] па спецыяльнасці «Беларуская філалогія». Тэма дыпломнай працы: «„Слова на Антыпасху“ [[Кірыла Тураўскі|Кірыла Тураўскага]]: біблейска-хрысціянская аснова» пад кіраўніцтвам пісьменніка, прафесара [[Аляксандр Іванавіч Бельскі|Аляксандра Бельскага]]<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://elib.bsu.by/handle/123456789/340117|title=“Слова на Антыпасху” Кірыла Тураўскага: біблейска-хрысціянская аснова: анатацыя да дыпломнай работы}}</ref>, які з’яўляецца яе суаўтарам некалькіх літаратуразнаўчых артыкулаў па сучаснай і старажытнай літаратуры<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://rod-slova.by/naviny/anons-lipenskaga-numara-za-2025-g/|title=Анонс ліпеньскага нумара "Роднага слова" за 2025 г.}}</ref>. У 2025 Яўгенія Лязо паступіла ў магістратуру. Працавала спецыялістам кафедры прыкладной лінгвістыкі філалагічнага факультэта<ref>{{Артыкул|аўтар=Касіловіч, Я.|загаловак=Біблейскія вобразы і матывы ў "Слове на Антыпасху" свяціцеля Кірылы Тураўскага|год=2026|мова=be|выданне=Полымя|тып=часопіс|нумар=2}}</ref>. == Творчасць == Дэбют у перыядычным друку адбыўся ў часопісе «[[Маладосць (часопіс)|Маладосць]]» у 2023 з публікацыяй першага раздзела [[Рытміка (літаратура)|рытмізаванай]] [[Аповесць|аповесці]] «Час зламанага крыжа» — «Пані Канрадайн»<ref name=":0" />. Цалкам твор выйшаў у першым зборніку «Пальба па галубах»<ref>{{Кніга|аўтар=Лязо, Я.|загаловак=Пальба па галубах|год=2023}}</ref>. У гэтым жа годзе адбылася прэзентацыя выдання ў літаратурным клубе «Вежа» на філалагічным факультэце БДУ. У сваёй рэцэнзіі, апублікаванай у «Маладосці», Дзмітрый Цалко паведамляе пра жанравую спецыфіку твораў, якія напісаны [[Верлібр|верлібрам]]<ref>{{Артыкул|аўтар=Цалко, Дз.|загаловак=Ваўкі і галубы|год=2024|мова=be|выданне=Маладосць|тып=часопіс|нумар=4}}</ref>. У інтэрв’ю газеце «[[Звязда (газета)|Звязда]]» галоўны рэдактар «Маладосці» Вольга Рацэвіч таксама адзначае незвычайны вершаваны памер аўтара: «Не так даўно ў рэдакцыю „Маладосці“ даслала вершы студэнтка другога курса БДУ Яўгенія Касіловіч. Што здзівіла: яны напісаныя [[Гекзаметр|гекзаметрам]] — амаль забытым антычным метрам. Цікавы і даволі складаны выбар 20-гадовай дзяўчыны»<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://www.oo-spb.by/index.php?id=4236|title=Вольга Рацэвіч аб літаб’яднаннях і конкурсе «БрамаМар»|website=https://www.oo-spb.by/index.php?id=4236}}</ref>. === Бібліяграфія === «Пальба па галубах» (2023)[https://archive.org/details/jauhienija-liazo-palba-pa-halubach/978-5-0060-3941-4-text/] «Гульня з агнём» (2024)[https://archive.org/details/jauhienija-liazo-hulnia-z-ahniom/978-5-0064-3159-1/] === Сачыненні === 1.    Маладосць 2022 №10. Анкета 2.    Маладосць 2023 №5. Пані Канрадайн (урывак з паэмы) 3.    Маладосць 2024 №1. Максім Ісаеў: У пошуках страчанага золата Чынгісхана (рэцэнзія) 4.    Роднае слова 2025 №7. Біблейскія вобразы і хрысціянскія матывы ў паэзіі Гальяша Леўчыка (суаўтар праф. Алесь Бельскі) (навуковы артыкул) 5.    Маладосць 2025 №7. Шкло, святло і робаты (рэцэнзія) 6.    Маладосць 2025 №8. Фантастычныя беражніцы і дзе яны жывуць (рэцэнзія) 7.     Полымя 2025 №9. Самы галоўны скарб (рэцэнзія) 8.     Маладосць 2025 №12. Гульня з агнём (вершы) 9.     Маладосць 2026 №1. Паразумецца з Цмокам (рэцэнзія) 10. Полымя 2026 №2. Біблейскія вобразы і матывы ў “Слове на Антыпасху” Свяціцеля Кірылы Тураўскага (навуковы артыкул) 11. Полымя 2026 №5. Слова цэліць, як куля (рэцэнзія) 12. Маладосць 2026 №5. На памежжы ўсіх узростаў (рэцэнзія) == Спасылкі == <references /> [[Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі]] [[Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі XXI стагоддзя]] [[Катэгорыя:Пісьменніцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Пісьменніцы XXI стагоддзя]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі]] [[Катэгорыя:Літаратурныя крытыкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Паэтэсы Беларусі XXI стагоддзя]] [[Катэгорыя:Паэтэсы Беларусі]] [[Катэгорыя:Паэты XXI стагоддзя]] tw84bquxqrym8gog60x5qzxf19hv7rh 14 809136 5152474 5152137 2026-06-08T06:37:21Z DzBar 156353 5152474 wikitext text/x-wiki {{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Музычныя творы паводле жанраў]] [[Катэгорыя:Літаратурныя творы паводле жанраў]] [[Катэгорыя:Песні|*]] 7svbzl41zhzxon30k9alzz8rfzka8eh 0 809137 5152173 5152154 2026-06-07T13:06:17Z DobryBrat 5701 Машынны пераклад 5152173 wikitext text/x-wiki {{арфаграфія|Гэта адназначна - машынны пераклад}} {{Асоба}} '''Тобі Фокс''' ({{lang-en|Toby Fox}}, нар. [[11 кастрычніка]] [[1991]], [[Манчэстэр (Нью-Гэмпшыр)|Манчэстэр]], [[Нью-Гэмпшыр]], [[ЗША]]), поўнае імя '''Роберт Ф. Фокс''' ({{Lang-en|Robert F. Fox}}), таксама вядомы як '''FwugRadiation''' — амерыканскі распрацоўшчык відэагульняў і кампазітар. Найбольш вядомы стварэннем ролевых відэагульняў ''[[Undertale]]'' і ''[[Deltarune]]''. Фокс пачынаў з распрацоўкі гульняў на рухавіку [[RPG Maker]] і [[Ромхакінг|ромхакаў]]. З часам, ён пераключыўся на пісанне музыкі, у тым ліку для вэб-комікса ''[[Homestuck]]'' ад Эндру Хассі. У 2015, Фокс стварыў ''Undertale'', якая хутка стала хітом і [[Поп-культура|поп-культурным]] феноменам. З 2018, Тобі Фокс займаецца распрацоўкай ''[[Deltarune]]'', эпізадычнай відэагульні ў паралельным сусвеце для ''Undertale''. == Жыццё і кар’ера == === Ранняе жыццё і працы === Роберт Ф. Фокс нарадзіўся 11 кастрычніка 1991 у Манчэстэры, штат Нью-Гэмпшыр. Тобі казаў, што ў дзяцінстве браў урокі ігры на фартэпіяна і трубе. У сярэдняй школе, ён вырашыў павярнуцца да ігры на фартэпіяна, і мог іграць музыку з відэагульняў на слых. Пазней, ён навучаўся энвіроніцы ў [[Паўночна-Усходні ўніверсітэт|Паўночна-Усходнім Універсітэце]] ў Бостане і выпусціўся ў 2014 годзе. Самы ранні досвед Фокса ў распрацоўцы відэагульняў гэта выкарыстанне RPG Maker з братамі для стварэння ролевых гульняў і ромхакінг у старэйшай школе. Адным з самых ранніх праектаў быў ''EarthBound Halloween Hack'', [[Хэлаўін|хэлаўінскі]] ромхак для [[EarthBound]], выпушчаны ў 2008 годзе. Затым, будучы ў 12 класе, ён пачаў пісаць музыку для вэб-комікса 2009 года Homestuck === ''Undertale'' === {{main|Undertale|l1=''Undertale''}}[[Файл:Annoying dog face.svg|thumb|Прыбліжаны спрайт пысы «Набрыдлівага сабакі» з Undertale, аватар Фокса ўнутры гульні]]Самая вядомая праца Тобі Фокса — ролевая відэагульня 2015 года ''Undertale''<ref name="Union Leader">{{cite web |last=Hayward |first=Mark |date=December 6, 2020 |title=City Matters: Secretive NH game designer created Undertale video game |url=https://www.unionleader.com/voices/city_matters/city-matters-secretive-nh-game-designer-created-undertale-video-game/article_ef527592-4b1a-5402-8393-944173180028.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210622105128/https://www.unionleader.com/voices/city_matters/city-matters-secretive-nh-game-designer-created-undertale-video-game/article_ef527592-4b1a-5402-8393-944173180028.html |archive-date=June 22, 2021 |access-date=June 22, 2021 |website=New Hampshire Union Leader}}</ref>. Яна прадалася больш чым на 3.5 мільёны копій<ref name="ArsTechnica">{{cite web |author=Orland, Kyle |date=July 6, 2018 |title=Valve leaks Steam game player counts; we have the numbers |url=https://arstechnica.com/gaming/2018/07/steam-data-leak-reveals-precise-player-count-for-thousands-of-games/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180710173043/https://arstechnica.com/gaming/2018/07/steam-data-leak-reveals-precise-player-count-for-thousands-of-games/ |archive-date=July 10, 2018 |access-date=July 25, 2025 |website=[[Ars Technica]]}}</ref> і атрымала па тры намінацыі на ''Game Awards'' і ''D.I.C.E. Awards''<ref>{{Cite web |last=Nunneley |first=Stephany |date=March 10, 2016 |title=Rocket League, The Witcher 3, Fallout 4, others up for BAFTA Best Game Award |url=https://www.vg247.com/rocket-league-the-witcher-3-fallout-4-others-up-for-bafta-best-game-award |access-date=September 27, 2025 |website=VG247 |language=en |archive-date=May 4, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160504154327/http://www.vg247.com/2016/03/10/rocket-league-the-witcher-3-fallout-4-others-up-for-bafta-best-game-award/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Sarkar |first=Samit |date=November 13, 2015 |title=Here are the nominees for The Game Awards 2015 |url=https://www.polygon.com/2015/11/13/9728874/the-game-awards-2015-nominees/ |access-date=September 27, 2025 |website=Polygon |language=en |archive-date=August 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250821130554/https://www.polygon.com/2015/11/13/9728874/the-game-awards-2015-nominees/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Frank |first=Allegra |date=January 13, 2016 |title=DICE Awards finalists include Fallout 4, Witcher 3, Life is Strange and more |url=https://www.polygon.com/2016/1/13/10760412/dice-awards-2016-nominees/ |access-date=September 27, 2025 |website=Polygon |language=en |archive-date=August 18, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250818102352/https://www.polygon.com/2016/1/13/10760412/dice-awards-2016-nominees/ |url-status=live }}</ref>. Тобі працаваў над усёй гульнёй самастойна<ref name="Game Informer">{{cite magazine |last=Turi |first=Tim |date=October 15, 2015 |title=GI Show – Yoshi's Woolly World, Star Wars: Battlefront, Undertale's Toby Fox |url=http://www.gameinformer.com/b/podcasts/archive/2015/10/15/gi-show-_1320_-yoshis-woolly-world_2c00_-star-wars_3a00_-battlefront_2c00_-undertale-toby-fox.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130192250/http://www.gameinformer.com/b/podcasts/archive/2015/10/15/gi-show-_1320_-yoshis-woolly-world_2c00_-star-wars_3a00_-battlefront_2c00_-undertale-toby-fox.aspx |archive-date=January 30, 2016 |access-date=January 20, 2016 |magazine=[[Game Informer]] |publisher=[[GameStop]]}}</ref>, не лічучы мастацкіх матэрыялаў, з якімі папрасіў дапамогі ў Тэммі Чанг<ref name=":12">{{cite book |last=Benoit-Gonin |first=Corentin |url=https://books.google.com/books?id=Hx_gEAAAQBAJ&pg=PT15 |title=L' anomalie Undertale Décryptage d'un Jeu Monstre |date=2023 |publisher=[[Third Éditions]] |isbn=978-2-37784-433-3 |location=Namur |language=fr |trans-title=The Undertale Anomaly: Decoding a Monster Game |via=[[Google Books]] |accessdate=December 30, 2024 |archive-date=October 4, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251004152055/https://books.google.com/books?pg=PT15&id=Hx_gEAAAQBAJ |url-status=live }}</ref>. Пасля выхаду, Undertale сабрала вялікую фанбазу<ref name="RockPaperShotgun">{{cite web |last=O'Connor |first=Alice |date=September 15, 2016 |title=8/10: Undertale Dev Reflects On Unexpected Popularity |url=https://www.rockpapershotgun.com/2016/09/15/undertale-launched-a-year-ago-today/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170803045451/https://www.rockpapershotgun.com/2016/09/15/undertale-launched-a-year-ago-today/ |archive-date=August 3, 2017 |access-date=August 2, 2017 |website=Rock, Paper, Shotgun |language=en-US}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Grayson |first=Nathan |date=January 5, 2016 |title=Undertale Creator: It's OK If People Dislike The Game |url=https://kotaku.com/undertale-creator-its-ok-if-people-dislike-the-game-1751013241 |access-date=January 29, 2026 |website=Kotaku |language=en-US |archive-date=December 7, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241207100547/https://kotaku.com/undertale-creator-its-ok-if-people-dislike-the-game-1751013241 |url-status=live }}</ref>. У 2016, ютубер Мэцью Патрык падарыў копію Underale [[Францыск (Папа Рымскі)|Папу Рымскаму Францішку]]<ref>{{Cite web |last=Good |first=Owen S. |date=July 6, 2016 |title=Someone gave the pope a copy of Undertale |url=https://www.polygon.com/2016/7/6/12105428/pope-undertale-youtuber/ |access-date=January 31, 2026 |website=Polygon |language=en |archive-date=February 11, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260211022305/https://www.polygon.com/2016/7/6/12105428/pope-undertale-youtuber/ |url-status=live }}</ref>. Таксама ў 2016 Фокс напісаў, што па яго меркаванні Undertale усё яшчэ была «нішавай» і заслугоўвала на рэйтынг «8/10»<ref name="RockPaperShotgun" />. Поспех Undertale, асабліва ў Японіі, даў Фоксу магчымасць сустрэцца са стваральнікам [[Super Smash Bros.]], Масахіро Сакураем<ref>{{Cite web |last=Life |first=Nintendo |date=October 1, 2022 |title=Random: You Can (Kind Of) Thank Toby Fox For Sakurai's English YouTube Channel |url=https://www.nintendolife.com/news/2022/10/random-you-can-kind-of-thank-toby-fox-for-sakurais-english-youtube-channel |access-date=November 29, 2025 |website=Nintendo Life |language=en-GB |archive-date=November 27, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251127220136/https://www.nintendolife.com/news/2022/10/random-you-can-kind-of-thank-toby-fox-for-sakurais-english-youtube-channel |url-status=live }}</ref>. Санс, персанаж з Undertale, быў дададзены ў ''Super Smash Bros. Ultimate'' у якасці касцюма. === ''Deltarune'' === {{main|Deltarune|l1 = ''Deltarune''}} [[Файл:Deltarune vector logo.svg|thumb|Лагатып ''[[Deltarune]]'' ]]Фокс прыдумаў ідэю Deltarune яшчэ ў 2012, і першапачатковая версія была створана ў 2012 годзе, але адразу жа закінута<ref name="soejima">{{Cite web |title=「DELTARUNE Chapter 1」が2/28に配信決定 {{!}} トピックス {{!}} Nintendo |url=https://www.nintendo.com/jp/topics/article/0e438e10-2b35-11e9-b104-0a6d14145cb1 |access-date=November 6, 2025 |website=任天堂ホームページ |language=ja}}</ref><ref>{{Cite news |date=May 9, 2025 |title=Deltarune available on Switch 1 and 2 through cross-buy, when it launches with new Nintendo console |url=https://www.eurogamer.net/deltarune-available-on-switch-1-and-2-through-cross-buy-when-it-launches-with-new-nintendo-console |access-date=January 29, 2026 |work=Eurogamer.net |language=en |archive-date=May 12, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250512015900/https://www.eurogamer.net/deltarune-available-on-switch-1-and-2-through-cross-buy-when-it-launches-with-new-nintendo-console |url-status=live }}</ref>. 30 кастрычніка 2018, Фокс папрасіў фанатаў Undertale зайсці на афіцыйны ўліковы запіс гульні ў [[Twitter]]. На наступны дзень, першая глава Deltarune была выпушчана дармова пад выглядам «апытання»<ref name="dr">{{cite web |last=Allegra |first=Frank |date=October 31, 2018 |title=Undertale creator's new game is Deltarune, a mysterious surprise |url=https://www.polygon.com/2018/10/31/18044640/deltarune-free-download-undertale-game |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181101015346/https://www.polygon.com/2018/10/31/18044640/deltarune-free-download-undertale-game |archive-date=November 1, 2018 |access-date=November 1, 2018 |website=[[Polygon (website)|Polygon]]}}</ref><ref>{{cite news |title=Deltarune Chapter 1 is the free and surprising start of a new Undertale saga |url=https://www.rockpapershotgun.com/2018/11/01/deltarune-chapter-1-undertale-sequel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190502154830/https://www.rockpapershotgun.com/2018/11/01/deltarune-chapter-1-undertale-sequel/ |archive-date=May 2, 2019 |access-date=November 1, 2018 |work=Rock Paper Shotgun |language=en-US}}</ref>. Deltarune з’яўляецца паралельнай гісторыяй да Undertale<ref name="soejima" />. Другая глава выйшла 17 верасня 2021 (18 верасня ў 3:00 па беларускім часе) бясплатна, бо «апошнім часам у свеце было ўсім цяжка», маючы на ўвазе [[Пандэмія COVID-19|пандэмію COVID-19.]] Наступныя дзве главы, 3 і 4, выйшлі разам з мінулымі 4 чэрвеня 2025 ужо на платнай аснове. Будучыя главы будуць дадавацца як бясплатныя абнаўленні для ўладальнікаў платнай версіі. Зараз вядзецца праца над 5 главой, якая будзе выпушчана ў 2026. У Deltarune плануецца 7 глаў. == Дабрачыннасць == 17 верасня 2022, [[Fangamer]] — з якімі Фокс ужо супрацоўнічаў для стварэння мерчандайза па ''Undertale''<ref>{{Cite news |last=Diaz |first=Ana |date=October 17, 2020 |title=Make Love, Not War: Five Years Of 'Undertale' |url=https://www.npr.org/2020/10/17/924581553/make-love-not-war-five-years-of-undertale |access-date=April 27, 2026 |work=NPR |language=en |archive-date=October 18, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201018051829/https://www.npr.org/2020/10/17/924581553/make-love-not-war-five-years-of-undertale |url-status=live }}</ref> — праводзіла дабрачынны аўкцыён на сайце ''Deltarune'' пад назвай «Spamton Sweepstakes» для арганізацыі [[Child's Play (charity)|Child’s Play]].<ref>{{Cite web |last=Zotomayor |first=Carlos "Zoto" |date=February 10, 2025 |title=Toby Fox namedrops possible new Deltarune character in amusing account of his family’s reactions to Chapter 3 and 4 |url=https://automaton-media.com/en/news/toby-fox-namedrops-possible-new-deltarune-character-in-amusing-account-of-his-familys-reactions-to-chapter-3-and-4/ |access-date=April 27, 2026 |website=AUTOMATON WEST |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Jiang |first=Sisi |date=September 15, 2022 |title=Deltarune Has Cool New Music And Art For Undertale’s Anniversary |url=https://kotaku.com/deltarune-chapter-3-4-5-undertale-toby-fox-anniversary-1849539773 |access-date=April 27, 2026 |website=Kotaku |language=en-US |archive-date=June 22, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250622111428/https://kotaku.com/deltarune-chapter-3-4-5-undertale-toby-fox-anniversary-1849539773 |url-status=live }}</ref> Каб адсвяткаваць дзясятую гадавіну ''Undertale'', Fangamer і Фокс правялі двухдзённы марафонны стрым для арганізацыі [[Урачы без межаў]], дзе яны гулялі ў мадыфікаваную версію ''Undertale''. На трансляцыі сабралі больш за 320 тысяч долараў.<ref>{{Cite web |last=published |first=Dustin Bailey |date=September 22, 2025 |title=Undertale fans raised over $330,000 for charity at the RPG's 10th anniversary event, where someone paid $11,000 for a "one-of-a-kind" giant Toriel plush |url=https://www.gamesradar.com/games/rpg/undertale-fans-raised-over-usd330-000-for-charity-at-the-rpgs-10th-anniversary-event-where-someone-paid-usd11-000-for-a-one-of-a-kind-giant-toriel-plush/ |access-date=April 27, 2026 |website=GamesRadar+ |language=en |archive-date=April 29, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260429234640/https://www.gamesradar.com/games/rpg/undertale-fans-raised-over-usd330-000-for-charity-at-the-rpgs-10th-anniversary-event-where-someone-paid-usd11-000-for-a-one-of-a-kind-giant-toriel-plush/ |url-status=live }}</ref> == Асабістае жыццё == Фокс трымаецца ў тайне і звычайна не ходзіць на інтэрв’ю.<ref name="Union Leader" /><ref name="Existential Gamer">{{cite web|last=Feeld|first=Julian|date=October 9, 2015|title=Interview: Toby Fox of Undertale|url=http://existentialgamer.com/interview-toby-fox-of-undertale|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160122152103/http://existentialgamer.com/interview-toby-fox-of-undertale|archive-date=January 22, 2016|access-date=January 20, 2016|website=Existential Gamer|publisher=Feeld}}</ref> Пакутуе ад хранічнага болю ў запясцях і кісцях рук, што замінае яму праграмаваць і пісаць музыку. Ведае японскую.<ref>{{Cite web|last=van der Velde|first=Issy|date=April 2, 2025|title=Super Smash Bros. Director Masahiro Sakurai has a friend in Undertale developer Toby Fox - all because of how deeply their posts are read into|url=https://www.gamesradar.com/games/super-smash-bros/super-smash-bros-director-masahiro-sakurai-has-a-friend-in-undertale-developer-toby-fox-all-because-of-how-deeply-their-posts-are-read-into/|access-date=November 29, 2025|website=GamesRadar+|language=en|archive-date=December 5, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251205151248/https://www.gamesradar.com/games/super-smash-bros/super-smash-bros-director-masahiro-sakurai-has-a-friend-in-undertale-developer-toby-fox-all-because-of-how-deeply-their-posts-are-read-into/|url-status=live}}</ref> == Праекты == === Відэагульні === {| class="wikitable" |- ! scope="col" | Год ! scope="col" width="200em" | Назва ! scope="col" | Дырэктар ! scope="col" | Кампазітар ! scope="col" | Сцэнарыст ! scope="col" | Платформы |- |2006 |''Arn’s Winter Quest'' | {{yes}} | {{no}} | {{yes}} |[[Super Nintendo Entertainment System|Super Nintendo]] (ромхак) |- | scope="row" | 2008 | ''[[EarthBound Halloween Hack]]'' | {{yes}} | {{yes}} | {{yes}} | [[Super Nintendo Entertainment System|Super Nintendo]] (ромхак) |- | scope="row" | 2015 | ''[[Undertale]]'' | {{yes}} | {{yes}} | {{yes}} |[[Microsoft Windows|Windows]], [[macOS]], [[Linux]], [[PlayStation 4]], [[PlayStation Vita]], [[Nintendo Switch]], [[Xbox One]] |- | scope="row" | 2016 | ''Rose of Winter'' | {{no}} | {{yes}} | {{no}} | [[Microsoft Windows|Windows]] |- | 2017 | ''[[Hiveswap]]: Act 1'' | {{no}} | {{yes}} | {{no}} | [[Microsoft Windows|Windows]], [[macOS]], [[Linux]] |- | scope="row" | 2018 | ''[[Deltarune]] Chapter 1'' | {{yes}} | {{yes}} | {{yes}} | [[Microsoft Windows|Windows]], [[macOS]], [[PlayStation 4]], [[Nintendo Switch]], [[PlayStation 5]], [[Nintendo Switch 2]] |- | scope="row" rowspan="2" | 2019 | ''[[Escaped Chasm]]'' | {{no}} | {{yes}} | {{no}} | [[Microsoft Windows|Windows]] |- | ''[[Little Town Hero]]'' | {{no}} | {{yes}} | {{no}} | [[Microsoft Windows|Windows]], [[PlayStation 4]], [[Nintendo Switch]], [[Xbox One]] |- | scope="row" rowspan="2" | 2020 | ''[[Dweller's Empty Path]]'' | {{no}} | {{yes}} | {{no}} | [[Microsoft Windows|Windows]] |- | ''Hiveswap: Act 2'' | {{no}} | {{yes}} | {{no}} | [[Microsoft Windows|Windows]], [[macOS]], [[Linux]] |- | scope="row" | 2021 | ''[[Deltarune]] Chapter 2'' | {{yes}} | {{yes}} | {{yes}} | [[Microsoft Windows|Windows]], [[macOS]], [[PlayStation 4]], [[Nintendo Switch]], [[PlayStation 5]], [[Nintendo Switch 2]] |- | scope="row" | 2022 | [[Pokémon Scarlet and Violet|''Pokémon Scarlet'' і ''Violet'']] | {{no}} | {{yes}} | {{no}} | [[Nintendo Switch]] |- | scope="row" rowspan="2" | 2025 | ''[[Deltarune]] Chapters 3+4'' | {{yes}} | {{yes}} | {{yes}} |[[Microsoft Windows|Windows]], [[macOS]], [[PlayStation 4]], [[Nintendo Switch]], [[PlayStation 5]], [[Nintendo Switch 2]] |- | ''[[Off (video game)|Off]]'' (рэмастэр) | {{no}} | {{yes}} | {{no}} | [[Microsoft Windows|Windows]], [[Nintendo Switch]] |} ==== Будучыя гульні ==== {| class="wikitable" |- ! scope="col" | Год ! scope="col" width="200em" | Назва ! scope="col" | Дырэктар ! scope="col" | Кампазітар ! scope="col" | Сцэнарыст ! scope="col" | Платформы |- | scope="row" | 2026 | ''[[Deltarune]] Chapter 5'' | {{yes}} | {{yes}} | {{yes}} | rowspan="3"|[[Microsoft Windows|Windows]], [[macOS]], [[PlayStation 4]], [[Nintendo Switch]], [[PlayStation 5]], [[Nintendo Switch 2]] |- | scope="row" rowspan="2"|{{center|TBA}} | ''[[Deltarune]] Chapter 6'' | {{yes}} | {{yes}} | {{yes}} |- | ''[[Deltarune]] Chapter 7'' | {{yes}} | {{yes}} | {{yes}} |} ==== Як запрошаны кампазітар ==== * ''Hiveswap Friendsim'' (2018)<ref>{{Cite news |last=O'Connor |first=Alice |last2=O'Connor |first2=Alice |date=August 30, 2017 |title=Homestuck spin-off Hiveswap starts in September |url=https://www.rockpapershotgun.com/hiveswap-release-date-confirmed |access-date=December 6, 2025 |work=Rock, Paper, Shotgun |language=en |archive-date=May 29, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240529033235/https://www.rockpapershotgun.com/hiveswap-release-date-confirmed |url-status=live }}</ref> * ''[[YIIK: A Postmodern RPG]]'' (2019)<ref>{{cite web |last1=Boudreau |first1=Ian |date=January 13, 2019 |title=New games: YIIK is a weird JRPG set in the postmodern '90s, built on loss |url=https://www.pcgamesn.com/yiik/new-games-yiik-release-date |access-date=January 30, 2024 |website=PCGamesN |archive-date=January 30, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130225957/https://www.pcgamesn.com/yiik/new-games-yiik-release-date |url-status=live }}</ref> * ''[[Super Smash Bros. Ultimate]]'' (2019) — DLC only<ref name="ssbu">{{cite web |last=Walker |first=Ian |date=September 4, 2019 |title=Undertale's Sans Joins Smash Bros. As A Mii Fighter Costume |url=https://kotaku.com/undertales-sans-joins-smash-bros-as-a-mii-fighter-cost-1837885342 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190908231139/https://kotaku.com/undertales-sans-joins-smash-bros-as-a-mii-fighter-cost-1837885342 |archive-date=September 8, 2019 |access-date=September 4, 2019 |website=Kotaku}}</ref> * ''Pesterquest'' (2019)<ref>Roach, James (December 4, 2019). [https://web.archive.org/web/20230820165253/https://jamesroachmusic.tumblr.com/post/189479481402/yeah-it-is-the-title-is-meant-to-answer-the «'yeah, it is'».] [[tumblr]]. Retrieved August 20, 2023. «the title is meant to answer the question you ask while listening 'is this… megalovania?' then you go and check the track in the credits and it gives you your answer.»</ref> * [[Pokémon Sword and Shield|''Pokémon Sword'' and ''Shield'']] (2019)<ref name="Sword&Shield Polygon">{{cite web |last=Goslin |first=Austen |date=November 1, 2019 |title=Undertale developer is composing a song for Pokémon Sword and Shield |url=https://www.polygon.com/2019/11/1/20943435 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210328084339/https://www.polygon.com/2019/11/1/20943435/undertale-developer-music-toby-fox-pokemon-sword-and-shield |archive-date=March 28, 2021 |access-date=October 10, 2020 |work=[[Polygon (website)|Polygon]] |language=en}}</ref> * ''[[Omori (video game)|Omori]]'' (2020) — jukebox music only<ref>{{Cite AV media notes |title=Omori Gino's Jukebox |publisher=OMOCAT |type=Liner notes}}</ref> * ''[[Beatmania IIDX|beatmania IIDX 30 Resident]]'' (2022)<ref>{{cite web |date=August 5, 2022 |title=Beatmania IIDX 30 Resident Will Come With a New Toby Fox Song |url=https://www.siliconera.com/beatmania-iidx-30-resident-will-come-with-a-new-toby-fox-song/ |access-date=January 30, 2024 |website=Siliconera |archive-date=December 8, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231208132325/https://www.siliconera.com/beatmania-iidx-30-resident-will-come-with-a-new-toby-fox-song/ |url-status=live }}</ref> * ''[[Mr. Saitou]]'' (2023)<ref>{{cite web |last1=Macgregor |first1=Jody |date=March 22, 2023 |title=This single-serving Ghibli-esque adventure about work and worms will warm your heart |url=https://www.pcgamer.com/this-single-serving-ghibli-esque-adventure-about-work-and-worms-will-warm-your-heart/ |access-date=January 30, 2024 |website=PC Gamer |language=en |archive-date=July 10, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230710232930/https://www.pcgamer.com/this-single-serving-ghibli-esque-adventure-about-work-and-worms-will-warm-your-heart/ |url-status=live }}</ref> * ''Touhou Danmaku Kagura Phantasia Lost'' (2024)<ref>{{cite web |last1=Romano |first1=Sal |date=August 7, 2023 |title=Touhou Danmaku Kagura: Phantasia Lost for PC launches February 8, 2024 |url=https://www.gematsu.com/2023/08/touhou-danmaku-kagura-phantasia-lost-for-pc-launches-february-8-2024 |access-date=January 30, 2024 |website=Gematsu |archive-date=August 7, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230807123449/https://www.gematsu.com/2023/08/touhou-danmaku-kagura-phantasia-lost-for-pc-launches-february-8-2024 |url-status=live }}</ref> * ''[[Fields of Mistria]]'' (2024)<ref>{{cite news |date=June 10, 2023 |title=Fields of Mistria - Official Trailer |url=https://www.ign.com/videos/fields-of-mistria-official-trailer-wholesome-direct-2023 |access-date=August 16, 2024 |work=[[IGN]] |archive-date=June 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230611122147/https://www.ign.com/videos/fields-of-mistria-official-trailer-wholesome-direct-2023 |url-status=live }}</ref> * ''[[Chunithm]] Verse'' (2024)<ref>{{Cite web |title=「CHUNITHM LUMINOUS」が稼働!「アイドル」などの新曲に加え「リコリス・リコイル」「UNDERTALE」とのコラボイベントも実施 |url=https://www.gamer.ne.jp/news/202312140047/ |access-date=December 6, 2025 |website=Gamer |language=ja}}</ref> == Крыніцы == {{reflist}}{{Primary reflist}} dexhfslmabtrxyeevuvwi30651fhuwy 3 809139 5152156 2026-06-07T12:00:53Z JerzyKundrat 174 Прывітанне 5152156 wikitext text/x-wiki {{вітаем}} --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:00, 7 чэрвеня 2026 (+03) qtorb2rzw66xrp3zl619gp2b7i36ifp 0 809140 5152158 2026-06-07T12:09:37Z DzBar 156353 Створана перакладам старонкі «[[:en:Special:Redirect/revision/1357798296|Electric Callboy]]» 5152158 wikitext text/x-wiki {{Музычны калектыў | Гады = 2010—цяпер | Іншыя назвы = Eskimo Callboy (2010—2022)</br> Electric Bassboy }} '''Electric Callboy''' (раней — '''Eskimo Callboy'''), — нямецкі [[электронікор]]-гурт, створаны ў [[Кастрап-Раўксель|Кастрап-Раўкселі]] ў 2010 годзе. Першапачаткова вядомы сваімі сур'ёзнымі тэкстамі і пост-хардкорным гучаннем, яны змянілі склад і назву ў пачатку 2020-х гадоў і з тых часоў прыцягнулі ўвагу шырокай публікі сваімі камедыйнымі песнямі, жывымі выступамі і музычнымі кліпамі. Яны таксама часам выступаюць [[DJ-мікс|як дыджэі]] пад назвай '''Electric Bassboy'''.<ref>{{Cite web|url=https://www.impericon.com/blogs/magazine/electric-callboy-electric-bassboy-party-photos-setlist-from-rock-am-ring-2025|title=Electric Callboy & Electric Bassboy: Party Photos & Setlist from Rock am Ring 2025!|website=Impericon}}</ref> == Музычны стыль і ўплывы == Музычны стыль гурта можна ахарактарызаваць як электронікор,<ref name="AllMusic Genres">{{Cite web|url=https://www.allmusic.com/artist/eskimo-callboy-mn0002663488/biography|title=Eskimo Callboy Biography|author=Heaney|first=Gregory|website=AllMusic|access-date=15 February 2022}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-ca|url=https://loudwire.com/eskimo-callboy-pump-it-song-lyrics-video/|title=We Can't Tell If Eskimo Callboy Are Serious About New Gym Rat Anthem 'Pump It'|author=DiVita|first=Joe|website=Loudwire|date=3 December 2021|access-date=26 December 2021}}</ref><ref name="rockfreaks">{{Cite web|lang=en-ca|url=http://rockfreaks.net/albums/6546|title=Eskimo Callboy We Are The Mess|author=Jani L.|website=Rock Freaks|date=1 January 2014|access-date=26 December 2021}}</ref><ref name="rockflesh">{{Cite web|lang=en-ca|url=https://www.rockflesh.com/live-reviews/live-review-attila-academy-club-manchester-october-22nd-2018|title=Live Review : Attila + Eskimo Callboy + Browning @ Academy Club, Manchester on October 22nd 2018|author=Lucas|first=Stewart|website=Rock Flesh|date=22 October 2018|access-date=26 December 2021}}</ref> [[металкор]],<ref name="AllMusic Genres" /><ref name="Kill Your Stereo HateLove">{{Cite web|lang=en-US|url=https://killyourstereo.com/news/so-i-finally-listened-to-hypa-hypa-by-eskimo-callboy/Hgw6MDMyNTQ/23-07-20|title=So I finally listened to 'Hypa Hypa' by Eskimo Callboy|author=Sievers|first=Alex|website=Kill Your Stereo|date=23 July 2020|access-date=30 April 2022}}</ref><ref name="Tuonela">{{Cite web|lang=en-ca|url=https://tuonelamagazine.com/review-eskimo-callboy-mmxx/|title=Review: Eskimo Callboy - MMXX|author=Jani L.|website=Tuonela Magazine|date=3 October 2020|access-date=26 December 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.loudersound.com/features/10-german-bands-you-should-be-listening-to-right-now-by-eskimo-callboy|title=10 German bands you should be listening to right now, by Eskimo Callboy|website=Louder Sound|date=2 September 2017|access-date=30 April 2022}}</ref> [[меладычны металкор]],<ref name="rockflesh" /><ref>{{Cite web|url=https://thesoundboardreviews.com/2019/10/31/album-review-rehab-by-eskimo-callboy/|title=Album Review: 'Rehab' by Eskimo Callboy|website=The Soundboard|date=31 October 2019|access-date=1 May 2022}}</ref> [[пост-хардкор]],<ref name="rockfreaks" /><ref>{{Cite web|url=https://tuonelamagazine.com/electric-callboy-with-blind-channel-and-one-morning-left-will-rock-poland-in-april/|title=Electric Callboy with Blind Channel and One Morning Left will rock Poland in April!|author=Alexandra A.|website=Tuonela Magazine|date=21 April 2022|access-date=1 May 2022}}</ref><ref name="AllMusic Genres" /><ref name="Tuonela" /> камедыйны рок,<ref name="Tuonela" /> [[дабстэп]],<ref name="rockfreaks" /> і [[Электра (музыка)|электра]].<ref name="rockfreaks" /> Музыкі назвалі такія гурты, як [[Asking Alexandria]] і <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Attack_Attack!_(American_band)" rel="mw:ExtLink" title="Attack Attack! (American band)" class="cx-link" data-linkid="237">Attack Attack!</a>, сваімі музычнымі ўплывамі. Іх вакаліст заявіў, што музыкі не адчуваюць сябе часткай «сцэны хардкор-музыкі».<ref name="FUZE1">Thomas Renz: [[Ox-Fanzine|FUZE Magazine]] Nr. 33 Apr./Mai 2012, page 37: ''Reviews''</ref> Тэксты песень закранаюць такія тэмы, як п'янства, вечарынкі і сэкс.<ref>Kai Butterweck: [[Laut.de]]: [http://www.laut.de/Eskimo-Callboy/Bury-Me-In-Vegas-(Album) ''Bury Me in Vegas'' von ''Eskimo Callboy''] (German)</ref> Гурт называе сваю музыку «порна-метал». У інтэрв'ю нямецкаму часопісу ''FUZE'' вакаліст Себасцьян Біслер сказаў, што ў іх тэкстах выкарыстоўваюцца клішэ толькі ў сатырычным ключы.<ref>{{Cite web|url=https://redfield-records.com/|title=Redfield Records / Kursaal / Redfield Digital / Redfield Publishing|website=Redfield Records}}</ref> Нямецкі часопіс ''Metal Hammer'' апублікаваў станоўчы водгук пра гурт, напісаўшы:«Вось чаму Eskimo Callboy прыемныя: таму што яны адмахваюцца ад сябе і дазваляюць весялосці кіраваць».<ref>Florian Krapp: Review for Eskimo Callboy – ''Bury Me in Vegas'' at [[Metal Hammer]] issue 04/2012. (German)</ref> == Удзельнікі == <gallery perrow="6" widths="180" heights="180"> Файл:Eskimo_Callboy_With_Full_Force_2018_03.jpg|alt=Kevin Ratajczak| Кевін Ратайчак Файл:To_the_Rats_and_Wolves_-_Bochum_Total_-_160715LEOKR072507050000.jpg|alt=Nico Sallach| Ніка Салах Файл:14-08-08_Taubertal_Eskimo_Callboy_Daniel_Haniss_2.JPG|alt=Daniel "Danskimo" Haniß| Даніэль «Данскіма» Ханіс Файл:Eskimo_Callboy_With_Full_Force_2018_16.jpg|alt=Pascal Schillo| Паскаль Шыла Файл:Eskimo_Callboy_With_Full_Force_2018_01.jpg|alt=Daniel Klossek| Даніэль Клосек </gallery>'''Дзеючыя''' * Даніэль «Danskimo» Ханіс — сола-гітара (2010—цяпер) * Даніэль Клосек — бас-гітара, бэк-вакал (2010—цяпер) * Кевін Ратайчак — вакал, клавішныя, праграмаванне (2010—цяпер) * Паскаль Шыла — рытм-гітара, бэк-вакал (2010—цяпер) * Ніка Салах — вакал (2020—цяпер) '''Канцэртныя''' * Фрэнк Зумо — ударныя (2024; 2025—цяпер) == Дыскаграфія == === Студыйныя альбомы === * ''Bury Me in Vegas'' (2012) * ''We Are the Mess'' (2014) * ''Crystals'' (2015) * ''The Scene'' (2017) * ''Rehab'' (2019) * ''TEKKNO'' (2022) * ''Tanzneid'' (2026, анансаваны) === Міні-альбомы === * ''Eskimo Callboy'' (2010) * ''MMXX'' (2020) === Сінглы === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ ! rowspan="2" scope="col" |Назва ! rowspan="2" scope="col" |Год ! rowspan="2" scope="col" |Альбом |- |- ! scope="row" |"Is Anyone Up?" |2011 |''Bury Me in Vegas'' |- ! scope="row" |"We Are the Mess" |2013 |''We Are the Mess'' |- ! scope="row" |"Best Day" |2015 |''Crystals'' |- ! scope="row" |"MC Thunder" |2017 |''The Scene'' |- ! scope="row" |"Hurricane" | rowspan="3" |2019 | rowspan="3" |''Rehab'' |- ! scope="row" |"Nice Boi" |- ! scope="row" |"Prism" |- ! scope="row" |"Hypa Hypa" | rowspan="2" |2020 | rowspan="2" |''MMXX'' |- ! scope="row" |"Hate/Love" |- ! scope="row" |"We Got the Moves" | rowspan="2" |2021 | rowspan="5" |''Tekkno'' |- ! scope="row" |"Pump It" |- ! scope="row" |"Spaceman" {{Small|(з удзелам [[Finch (рэпер)|Finch]])}} | rowspan="3" |2022 |- ! scope="row" |"Fuckboi" {{Small|(з удзелам [[Conquer Divide]])}} |- ! scope="row" |"Hurrikan" |- ! scope="row" |"Ratatata" {{Small|(з удзелам [[Babymetal]])}} |2024 |''Metal Forth'' |- ! scope="row" |"Elevator Operator" | rowspan="4" |2025 | rowspan="4" |''Tanzneid'' |- ! scope="row" |"Revery" |- ! scope="row" |"Tanzneid" |- ! scope="row" |"Let The Good Times Roll" {{Small|(з удзелам [[The Offspring]])}} |- |} === Каверы === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ ! rowspan="2" scope="col" | Назва ! rowspan="2" scope="col" | Арыгінальны выканаўца ! rowspan="2" scope="col" | Год |- |- ! scope="row" |"California Gurls" | [[Кэці Перы]] | 2010 |- ! scope="row" |"Cinema" | Бэні Бенасі і [[Skrillex]] | 2013 |- ! scope="row" |"Everytime We Touch" | <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Cascada" rel="mw:ExtLink" title="Cascada" class="cx-link" data-linkid="556">Cascada</a> | 2023 |- ! scope="row" |"Crawling" | [[Linkin Park]] | rowspan="2" | 2025 |- ! scope="row" |"Still Waiting" | [[Sum 41]] |- |} == Зноскі == <references /> == Спасылкі == * [https://www.electriccallboy.com Афіцыйны сайт] * {{Allmusic new}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2010 годзе]] [[Катэгорыя:Металкор-гурты Германіі]] [[Катэгорыя:Электронікор-гурты]] jmzj0nukrhy6g6ivl01az4k7st91sqb 5152160 5152158 2026-06-07T12:18:42Z DzBar 156353 афармленне 5152160 wikitext text/x-wiki {{Музычны калектыў | Гады = 2010—цяпер | Іншыя назвы = Eskimo Callboy (2010—2022)</br> Electric Bassboy }} '''Electric Callboy''' (раней — '''Eskimo Callboy''') — нямецкі [[электронікор]]-гурт, створаны ў [[Кастрап-Раўксель|Кастрап-Раўкселі]] ў 2010 годзе. Першапачаткова вядомы сваімі сур'ёзнымі тэкстамі і пост-хардкорным гучаннем, яны змянілі склад і назву ў пачатку 2020-х гадоў і з тых часоў прыцягнулі ўвагу шырокай публікі сваімі камедыйнымі песнямі, жывымі выступамі і музычнымі кліпамі. Яны таксама часам выступаюць [[DJ-мікс|як дыджэі]] пад назвай '''Electric Bassboy'''.<ref>{{Cite web|url=https://www.impericon.com/blogs/magazine/electric-callboy-electric-bassboy-party-photos-setlist-from-rock-am-ring-2025|title=Electric Callboy & Electric Bassboy: Party Photos & Setlist from Rock am Ring 2025!|website=Impericon}}</ref> == Музычны стыль і ўплывы == Музычны стыль гурта можна ахарактарызаваць як электронікор,<ref name="AllMusic Genres">{{Cite web|url=https://www.allmusic.com/artist/eskimo-callboy-mn0002663488/biography|title=Eskimo Callboy Biography|author=Heaney|first=Gregory|website=AllMusic|access-date=15 February 2022}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-ca|url=https://loudwire.com/eskimo-callboy-pump-it-song-lyrics-video/|title=We Can't Tell If Eskimo Callboy Are Serious About New Gym Rat Anthem 'Pump It'|author=DiVita|first=Joe|website=Loudwire|date=3 December 2021|access-date=26 December 2021}}</ref><ref name="rockfreaks">{{Cite web|lang=en-ca|url=http://rockfreaks.net/albums/6546|title=Eskimo Callboy We Are The Mess|author=Jani L.|website=Rock Freaks|date=1 January 2014|access-date=26 December 2021}}</ref><ref name="rockflesh">{{Cite web|lang=en-ca|url=https://www.rockflesh.com/live-reviews/live-review-attila-academy-club-manchester-october-22nd-2018|title=Live Review : Attila + Eskimo Callboy + Browning @ Academy Club, Manchester on October 22nd 2018|author=Lucas|first=Stewart|website=Rock Flesh|date=22 October 2018|access-date=26 December 2021}}</ref> [[металкор]],<ref name="AllMusic Genres" /><ref name="Kill Your Stereo HateLove">{{Cite web|lang=en-US|url=https://killyourstereo.com/news/so-i-finally-listened-to-hypa-hypa-by-eskimo-callboy/Hgw6MDMyNTQ/23-07-20|title=So I finally listened to 'Hypa Hypa' by Eskimo Callboy|author=Sievers|first=Alex|website=Kill Your Stereo|date=23 July 2020|access-date=30 April 2022}}</ref><ref name="Tuonela">{{Cite web|lang=en-ca|url=https://tuonelamagazine.com/review-eskimo-callboy-mmxx/|title=Review: Eskimo Callboy - MMXX|author=Jani L.|website=Tuonela Magazine|date=3 October 2020|access-date=26 December 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.loudersound.com/features/10-german-bands-you-should-be-listening-to-right-now-by-eskimo-callboy|title=10 German bands you should be listening to right now, by Eskimo Callboy|website=Louder Sound|date=2 September 2017|access-date=30 April 2022}}</ref> [[меладычны металкор]],<ref name="rockflesh" /><ref>{{Cite web|url=https://thesoundboardreviews.com/2019/10/31/album-review-rehab-by-eskimo-callboy/|title=Album Review: 'Rehab' by Eskimo Callboy|website=The Soundboard|date=31 October 2019|access-date=1 May 2022}}</ref> [[пост-хардкор]],<ref name="rockfreaks" /><ref>{{Cite web|url=https://tuonelamagazine.com/electric-callboy-with-blind-channel-and-one-morning-left-will-rock-poland-in-april/|title=Electric Callboy with Blind Channel and One Morning Left will rock Poland in April!|author=Alexandra A.|website=Tuonela Magazine|date=21 April 2022|access-date=1 May 2022}}</ref><ref name="AllMusic Genres" /><ref name="Tuonela" /> камедыйны рок,<ref name="Tuonela" /> [[дабстэп]],<ref name="rockfreaks" /> і [[Электра (музыка)|электра]].<ref name="rockfreaks" /> Музыкі назвалі такія гурты, як [[Asking Alexandria]] і Attack Attack!, сваімі музычнымі ўплывамі. Іх вакаліст заявіў, што музыкі не адчуваюць сябе часткай «сцэны хардкор-музыкі».<ref name="FUZE1">Thomas Renz: [[Ox-Fanzine|FUZE Magazine]] Nr. 33 Apr./Mai 2012, page 37: ''Reviews''</ref> Тэксты песень закранаюць такія тэмы, як п'янства, вечарынкі і сэкс.<ref>Kai Butterweck: [[Laut.de]]: [http://www.laut.de/Eskimo-Callboy/Bury-Me-In-Vegas-(Album) ''Bury Me in Vegas'' von ''Eskimo Callboy''] (German)</ref> Гурт называе сваю музыку «порна-метал». У інтэрв'ю нямецкаму часопісу ''FUZE'' вакаліст Себасцьян Біслер сказаў, што ў іх тэкстах выкарыстоўваюцца клішэ толькі ў сатырычным ключы.<ref>{{Cite web|url=https://redfield-records.com/|title=Redfield Records / Kursaal / Redfield Digital / Redfield Publishing|website=Redfield Records}}</ref> Нямецкі часопіс ''Metal Hammer'' апублікаваў станоўчы водгук пра гурт, напісаўшы:«Вось чаму Eskimo Callboy прыемныя: таму што яны адмахваюцца ад сябе і дазваляюць весялосці кіраваць».<ref>Florian Krapp: Review for Eskimo Callboy – ''Bury Me in Vegas'' at [[Metal Hammer]] issue 04/2012. (German)</ref> == Удзельнікі == <gallery perrow="6" widths="180" heights="180"> Файл:Eskimo_Callboy_With_Full_Force_2018_03.jpg|alt=Kevin Ratajczak| Кевін Ратайчак Файл:To_the_Rats_and_Wolves_-_Bochum_Total_-_160715LEOKR072507050000.jpg|alt=Nico Sallach| Ніка Салах Файл:14-08-08_Taubertal_Eskimo_Callboy_Daniel_Haniss_2.JPG|alt=Daniel "Danskimo" Haniß| Даніэль «Данскіма» Ханіс Файл:Eskimo_Callboy_With_Full_Force_2018_16.jpg|alt=Pascal Schillo| Паскаль Шыла Файл:Eskimo_Callboy_With_Full_Force_2018_01.jpg|alt=Daniel Klossek| Даніэль Клосек </gallery>'''Дзеючыя''' * Даніэль «Danskimo» Ханіс — сола-гітара (2010—цяпер) * Даніэль Клосек — бас-гітара, бэк-вакал (2010—цяпер) * Кевін Ратайчак — вакал, клавішныя, праграмаванне (2010—цяпер) * Паскаль Шыла — рытм-гітара, бэк-вакал (2010—цяпер) * Ніка Салах — вакал (2020—цяпер) '''Канцэртныя''' * Фрэнк Зумо — ударныя (2024; 2025—цяпер) == Дыскаграфія == === Студыйныя альбомы === * ''Bury Me in Vegas'' (2012) * ''We Are the Mess'' (2014) * ''Crystals'' (2015) * ''The Scene'' (2017) * ''Rehab'' (2019) * ''TEKKNO'' (2022) * ''Tanzneid'' (2026, анансаваны) === Міні-альбомы === * ''Eskimo Callboy'' (2010) * ''MMXX'' (2020) === Сінглы === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ ! scope="col" |Назва ! scope="col" |Год ! scope="col" |Альбом |- ! scope="row" |"Is Anyone Up?" |2011 |''Bury Me in Vegas'' |- ! scope="row" |"We Are the Mess" |2013 |''We Are the Mess'' |- ! scope="row" |"Best Day" |2015 |''Crystals'' |- ! scope="row" |"MC Thunder" |2017 |''The Scene'' |- ! scope="row" |"Hurricane" | rowspan="3" |2019 | rowspan="3" |''Rehab'' |- ! scope="row" |"Nice Boi" |- ! scope="row" |"Prism" |- ! scope="row" |"Hypa Hypa" | rowspan="2" |2020 | rowspan="2" |''MMXX'' |- ! scope="row" |"Hate/Love" |- ! scope="row" |"We Got the Moves" | rowspan="2" |2021 | rowspan="5" |''Tekkno'' |- ! scope="row" |"Pump It" |- ! scope="row" |"Spaceman" {{Small|(з удзелам [[Finch (рэпер)|Finch]])}} | rowspan="3" |2022 |- ! scope="row" |"Fuckboi" {{Small|(з удзелам [[Conquer Divide]])}} |- ! scope="row" |"Hurrikan" |- ! scope="row" |"Ratatata" {{Small|(з удзелам [[Babymetal]])}} |2024 |''Metal Forth'' |- ! scope="row" |"Elevator Operator" | rowspan="4" |2025 | rowspan="4" |''Tanzneid'' |- ! scope="row" |"Revery" |- ! scope="row" |"Tanzneid" |- ! scope="row" |"Let The Good Times Roll" {{Small|(з удзелам [[The Offspring]])}} |} === Каверы === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" ! scope="col" | Назва ! scope="col" | Арыгінальны выканаўца ! scope="col" | Год |- ! scope="row" |"California Gurls" | [[Кэці Перы]] | 2010 |- ! scope="row" |"Cinema" | Бэні Бенасі і [[Skrillex]] | 2013 |- ! scope="row" |"Everytime We Touch" | Cascada | 2023 |- ! scope="row" |"Crawling" | [[Linkin Park]] | rowspan="2" | 2025 |- ! scope="row" |"Still Waiting" | [[Sum 41]] |} == Зноскі == <references /> == Спасылкі == * [https://www.electriccallboy.com Афіцыйны сайт] * {{Allmusic new}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2010 годзе]] [[Катэгорыя:Металкор-гурты Германіі]] [[Катэгорыя:Электронікор-гурты]] kt4xfhz114eqrg3pxzds0crjybojx7r 5152316 5152160 2026-06-07T18:47:06Z KrBot 24355 + {{ізаляваны артыкул}} 5152316 wikitext text/x-wiki {{Музычны калектыў | Гады = 2010—цяпер | Іншыя назвы = Eskimo Callboy (2010—2022)</br> Electric Bassboy }} '''Electric Callboy''' (раней — '''Eskimo Callboy''') — нямецкі [[электронікор]]-гурт, створаны ў [[Кастрап-Раўксель|Кастрап-Раўкселі]] ў 2010 годзе. Першапачаткова вядомы сваімі сур'ёзнымі тэкстамі і пост-хардкорным гучаннем, яны змянілі склад і назву ў пачатку 2020-х гадоў і з тых часоў прыцягнулі ўвагу шырокай публікі сваімі камедыйнымі песнямі, жывымі выступамі і музычнымі кліпамі. Яны таксама часам выступаюць [[DJ-мікс|як дыджэі]] пад назвай '''Electric Bassboy'''.<ref>{{Cite web|url=https://www.impericon.com/blogs/magazine/electric-callboy-electric-bassboy-party-photos-setlist-from-rock-am-ring-2025|title=Electric Callboy & Electric Bassboy: Party Photos & Setlist from Rock am Ring 2025!|website=Impericon}}</ref> == Музычны стыль і ўплывы == Музычны стыль гурта можна ахарактарызаваць як электронікор,<ref name="AllMusic Genres">{{Cite web|url=https://www.allmusic.com/artist/eskimo-callboy-mn0002663488/biography|title=Eskimo Callboy Biography|author=Heaney|first=Gregory|website=AllMusic|access-date=15 February 2022}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-ca|url=https://loudwire.com/eskimo-callboy-pump-it-song-lyrics-video/|title=We Can't Tell If Eskimo Callboy Are Serious About New Gym Rat Anthem 'Pump It'|author=DiVita|first=Joe|website=Loudwire|date=3 December 2021|access-date=26 December 2021}}</ref><ref name="rockfreaks">{{Cite web|lang=en-ca|url=http://rockfreaks.net/albums/6546|title=Eskimo Callboy We Are The Mess|author=Jani L.|website=Rock Freaks|date=1 January 2014|access-date=26 December 2021}}</ref><ref name="rockflesh">{{Cite web|lang=en-ca|url=https://www.rockflesh.com/live-reviews/live-review-attila-academy-club-manchester-october-22nd-2018|title=Live Review : Attila + Eskimo Callboy + Browning @ Academy Club, Manchester on October 22nd 2018|author=Lucas|first=Stewart|website=Rock Flesh|date=22 October 2018|access-date=26 December 2021}}</ref> [[металкор]],<ref name="AllMusic Genres" /><ref name="Kill Your Stereo HateLove">{{Cite web|lang=en-US|url=https://killyourstereo.com/news/so-i-finally-listened-to-hypa-hypa-by-eskimo-callboy/Hgw6MDMyNTQ/23-07-20|title=So I finally listened to 'Hypa Hypa' by Eskimo Callboy|author=Sievers|first=Alex|website=Kill Your Stereo|date=23 July 2020|access-date=30 April 2022}}</ref><ref name="Tuonela">{{Cite web|lang=en-ca|url=https://tuonelamagazine.com/review-eskimo-callboy-mmxx/|title=Review: Eskimo Callboy - MMXX|author=Jani L.|website=Tuonela Magazine|date=3 October 2020|access-date=26 December 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.loudersound.com/features/10-german-bands-you-should-be-listening-to-right-now-by-eskimo-callboy|title=10 German bands you should be listening to right now, by Eskimo Callboy|website=Louder Sound|date=2 September 2017|access-date=30 April 2022}}</ref> [[меладычны металкор]],<ref name="rockflesh" /><ref>{{Cite web|url=https://thesoundboardreviews.com/2019/10/31/album-review-rehab-by-eskimo-callboy/|title=Album Review: 'Rehab' by Eskimo Callboy|website=The Soundboard|date=31 October 2019|access-date=1 May 2022}}</ref> [[пост-хардкор]],<ref name="rockfreaks" /><ref>{{Cite web|url=https://tuonelamagazine.com/electric-callboy-with-blind-channel-and-one-morning-left-will-rock-poland-in-april/|title=Electric Callboy with Blind Channel and One Morning Left will rock Poland in April!|author=Alexandra A.|website=Tuonela Magazine|date=21 April 2022|access-date=1 May 2022}}</ref><ref name="AllMusic Genres" /><ref name="Tuonela" /> камедыйны рок,<ref name="Tuonela" /> [[дабстэп]],<ref name="rockfreaks" /> і [[Электра (музыка)|электра]].<ref name="rockfreaks" /> Музыкі назвалі такія гурты, як [[Asking Alexandria]] і Attack Attack!, сваімі музычнымі ўплывамі. Іх вакаліст заявіў, што музыкі не адчуваюць сябе часткай «сцэны хардкор-музыкі».<ref name="FUZE1">Thomas Renz: [[Ox-Fanzine|FUZE Magazine]] Nr. 33 Apr./Mai 2012, page 37: ''Reviews''</ref> Тэксты песень закранаюць такія тэмы, як п'янства, вечарынкі і сэкс.<ref>Kai Butterweck: [[Laut.de]]: [http://www.laut.de/Eskimo-Callboy/Bury-Me-In-Vegas-(Album) ''Bury Me in Vegas'' von ''Eskimo Callboy''] (German)</ref> Гурт называе сваю музыку «порна-метал». У інтэрв'ю нямецкаму часопісу ''FUZE'' вакаліст Себасцьян Біслер сказаў, што ў іх тэкстах выкарыстоўваюцца клішэ толькі ў сатырычным ключы.<ref>{{Cite web|url=https://redfield-records.com/|title=Redfield Records / Kursaal / Redfield Digital / Redfield Publishing|website=Redfield Records}}</ref> Нямецкі часопіс ''Metal Hammer'' апублікаваў станоўчы водгук пра гурт, напісаўшы:«Вось чаму Eskimo Callboy прыемныя: таму што яны адмахваюцца ад сябе і дазваляюць весялосці кіраваць».<ref>Florian Krapp: Review for Eskimo Callboy – ''Bury Me in Vegas'' at [[Metal Hammer]] issue 04/2012. (German)</ref> == Удзельнікі == <gallery perrow="6" widths="180" heights="180"> Файл:Eskimo_Callboy_With_Full_Force_2018_03.jpg|alt=Kevin Ratajczak| Кевін Ратайчак Файл:To_the_Rats_and_Wolves_-_Bochum_Total_-_160715LEOKR072507050000.jpg|alt=Nico Sallach| Ніка Салах Файл:14-08-08_Taubertal_Eskimo_Callboy_Daniel_Haniss_2.JPG|alt=Daniel "Danskimo" Haniß| Даніэль «Данскіма» Ханіс Файл:Eskimo_Callboy_With_Full_Force_2018_16.jpg|alt=Pascal Schillo| Паскаль Шыла Файл:Eskimo_Callboy_With_Full_Force_2018_01.jpg|alt=Daniel Klossek| Даніэль Клосек </gallery>'''Дзеючыя''' * Даніэль «Danskimo» Ханіс — сола-гітара (2010—цяпер) * Даніэль Клосек — бас-гітара, бэк-вакал (2010—цяпер) * Кевін Ратайчак — вакал, клавішныя, праграмаванне (2010—цяпер) * Паскаль Шыла — рытм-гітара, бэк-вакал (2010—цяпер) * Ніка Салах — вакал (2020—цяпер) '''Канцэртныя''' * Фрэнк Зумо — ударныя (2024; 2025—цяпер) == Дыскаграфія == === Студыйныя альбомы === * ''Bury Me in Vegas'' (2012) * ''We Are the Mess'' (2014) * ''Crystals'' (2015) * ''The Scene'' (2017) * ''Rehab'' (2019) * ''TEKKNO'' (2022) * ''Tanzneid'' (2026, анансаваны) === Міні-альбомы === * ''Eskimo Callboy'' (2010) * ''MMXX'' (2020) === Сінглы === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ ! scope="col" |Назва ! scope="col" |Год ! scope="col" |Альбом |- ! scope="row" |"Is Anyone Up?" |2011 |''Bury Me in Vegas'' |- ! scope="row" |"We Are the Mess" |2013 |''We Are the Mess'' |- ! scope="row" |"Best Day" |2015 |''Crystals'' |- ! scope="row" |"MC Thunder" |2017 |''The Scene'' |- ! scope="row" |"Hurricane" | rowspan="3" |2019 | rowspan="3" |''Rehab'' |- ! scope="row" |"Nice Boi" |- ! scope="row" |"Prism" |- ! scope="row" |"Hypa Hypa" | rowspan="2" |2020 | rowspan="2" |''MMXX'' |- ! scope="row" |"Hate/Love" |- ! scope="row" |"We Got the Moves" | rowspan="2" |2021 | rowspan="5" |''Tekkno'' |- ! scope="row" |"Pump It" |- ! scope="row" |"Spaceman" {{Small|(з удзелам [[Finch (рэпер)|Finch]])}} | rowspan="3" |2022 |- ! scope="row" |"Fuckboi" {{Small|(з удзелам [[Conquer Divide]])}} |- ! scope="row" |"Hurrikan" |- ! scope="row" |"Ratatata" {{Small|(з удзелам [[Babymetal]])}} |2024 |''Metal Forth'' |- ! scope="row" |"Elevator Operator" | rowspan="4" |2025 | rowspan="4" |''Tanzneid'' |- ! scope="row" |"Revery" |- ! scope="row" |"Tanzneid" |- ! scope="row" |"Let The Good Times Roll" {{Small|(з удзелам [[The Offspring]])}} |} === Каверы === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" ! scope="col" | Назва ! scope="col" | Арыгінальны выканаўца ! scope="col" | Год |- ! scope="row" |"California Gurls" | [[Кэці Перы]] | 2010 |- ! scope="row" |"Cinema" | Бэні Бенасі і [[Skrillex]] | 2013 |- ! scope="row" |"Everytime We Touch" | Cascada | 2023 |- ! scope="row" |"Crawling" | [[Linkin Park]] | rowspan="2" | 2025 |- ! scope="row" |"Still Waiting" | [[Sum 41]] |} == Зноскі == <references /> == Спасылкі == * [https://www.electriccallboy.com Афіцыйны сайт] * {{Allmusic new}} {{Вонкавыя спасылкі}} {{ізаляваны артыкул|date=2026-06-07}} [[Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2010 годзе]] [[Катэгорыя:Металкор-гурты Германіі]] [[Катэгорыя:Электронікор-гурты]] bdgoay9vxvtbv4tnwjx5bju89iadkn8 0 809141 5152161 2026-06-07T12:20:03Z DzBar 156353 перасылка 5152161 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Electric Callboy]] 81mlga1b08x7rx4d4tb5r240wu7t0u6 14 809142 5152165 2026-06-07T12:24:22Z DzBar 156353 Новая старонка: «[[Катэгорыя:Металкор-гурты паводле краін]]» 5152165 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Металкор-гурты паводле краін]] fef5tniabqky3wh2dajidc0rzn6u8bz 14 809143 5152166 2026-06-07T12:28:34Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Асноўны артыкул|}}{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Жыццё пасля смерці]] [[Катэгорыя:Эзатэрыка]]» 5152166 wikitext text/x-wiki {{Асноўны артыкул|}}{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Жыццё пасля смерці]] [[Катэгорыя:Эзатэрыка]] hf9zxnzziogwybj3i1xyfyl0m652ovs 14 809144 5152175 2026-06-07T13:21:28Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Палітычныя партыі паводле ідэалогіі]] [[Катэгорыя:Сепаратызм]]» 5152175 wikitext text/x-wiki {{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Палітычныя партыі паводле ідэалогіі]] [[Катэгорыя:Сепаратызм]] o62m86f7warfrx7kb3zqspd2vb5wnwc 0 809146 5152226 2026-06-07T14:55:57Z DBatura 73587 Новая старонка: «{{Картка кампаніі}} '''Усерасійскі цэнтр вывучэння грамадскай думкі, УЦВГД''' ({{lang-ru|Всероссийский центр изучения общественного мнения, ВЦИОМ}}) — расійскі аналітычны цэнтр, вядучы цэнтр вывучэння грамадскай думкі ў [[Расія|Расіі]] і [[СНД]]. Працуе па прынцы...» 5152226 wikitext text/x-wiki {{Картка кампаніі}} '''Усерасійскі цэнтр вывучэння грамадскай думкі, УЦВГД''' ({{lang-ru|Всероссийский центр изучения общественного мнения, ВЦИОМ}}) — расійскі аналітычны цэнтр, вядучы цэнтр вывучэння грамадскай думкі ў [[Расія|Расіі]] і [[СНД]]. Працуе па прынцыпе экасістэмы паслуг. Кансультуе буйны і малы бізнес, навуковыя і дзяржаўныя ўстановы розных краін, СМІ і міжнародныя арганізацыі. {{ВС}} [[Катэгорыя:Кампаніі Расіі]][[Катэгорыя:Сацыялогія]] hrjkkqyqtkkjjlwe0jt7j1i7e2syj3c 0 809147 5152235 2026-06-07T15:02:29Z M.L.Bot 261 Новая старонка: «{{навуковец}} '''Андрэй Міхайлавіч Арцымовіч''' ({{ВДП}}) — беларускі эканаміст, статыстык, выкладчык, адзін з пачынальнікаў вышэйшай статыстычнай адукацыі ў Беларусі. == Біяграфія == === Паходжанне і раннія гады === Са шляхецкага роду Арцымовічаў{{sfn|Назаренк...» 5152235 wikitext text/x-wiki {{навуковец}} '''Андрэй Міхайлавіч Арцымовіч''' ({{ВДП}}) — беларускі эканаміст, статыстык, выкладчык, адзін з пачынальнікаў вышэйшай статыстычнай адукацыі ў Беларусі. == Біяграфія == === Паходжанне і раннія гады === Са шляхецкага роду Арцымовічаў{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Нарадзіўся 16 студзеня 1881 года ў Смаленску{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Сам Андрэй Арцымовіч называў сябе велікаросам, а родную мову -- рускай{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Ведаў французскую, нямецкую і польскую мовы; польскай, імаверна, навучыўся ў сям’і, бо ў гімназіях яе не вывучалі{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Сямейнае паданне і афіцыйныя біяграфіі сына — акадэміка [[Леў Андрэевіч Арцымовіч|Льва Аднрэевіча Арцымовіча]], называюць продкам удзельніка [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|паўстання 1863 года]] Міхаіла Іосіфавіча Арцымовіча (Міхала, сына Юзафа), сасланага ў Сібір{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Паводле ж следчых дакументаў, за ўдзел у паўстанні і збор атрада да катаргі асуджаны Міхаіл Міхайлавіч Арцымовіч (нар. 1841, уладальнік маёнтка Ярашоўка Магілёўскай губерні), ён адбываў пакаранне ў Астраханскай губерні{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Маці Андрэя Міхайлавіча — Алена Ігнацьеўна Яхімовіч — з Сібіры, магчыма, дачка [[Паўстанне 1830—1831 гадоў|паўстанца 1830—1831 гадоў]]{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. У 1910—1911 гадах Андрэй Арцымовіч скончыў юрыдычны факультэт Імператарскага Маскоўскага ўніверсітэта па спецыяльнасці «палітычная эканомія і статыстыка» з дыпломам 1-й ступені{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Па ўніверсітэце працаваў ва Усерасійскім земскім саюзе, ліквідаваным пасля [[Кастрычніцкі пераварот|Кастрычніцкага перавароту]]{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. З лютага 1918 года займаў пасаду намесніка загадчыка статыстычнага аддзела Маскоўскага аблпрадкамітэта{{sfn|Назаренко|2017|p=200}}. Падчас Першай сусветнай вайны, яшчэ ў 1902 годзе прызнаны «цалкам непрыдатным» да воінскай службы, Арцымовіч распрацоўваў даныя перавозак грузаў па чыгунках Расіі і сістэматызаваў ваенна-статыстычныя матэрыялы{{sfn|Яноўскі|2014|p=253-254}}. Вынікамі гэтай працы былі навуковыя артыкулы «Железнодорожный транспорт в период войны» і «Военно-санитарные поезда В. З. С. и их работа»{{sfn|Яноўскі|2014|p=254}}. === Праца на Гомельшчыне === У сакавіку 1919 года Цэнтральнае статыстычнае ўпраўленне РСФСР камандзіравала Андрэя Арцымовіча ў Магілёўскую губерню (пазней у Гомель) для арганізацыі губернскага статыстычнага бюро{{sfn|Назаренко|2017|p=201}}. Працаваў у цяжкіх умовах прыфрантавога становішча, эвакуацый, голаду і тыфу{{sfn|Назаренко|2017|p=201-202}}. У кастрычніку 1919 года Арцымовічу нават выдалі спецыяльнае пасведчанне на правядзенне электрычнага асвятлення ў пакой, бо ён працаваў па вечарах дома{{sfn|Назаренко|2017|p=201}}. Падчас часовай эвакуацыі ў Клінцы сям’я з васьмі чалавек (уключаючы ўдаву брата Вячаслава і яе дзяцей) тулілася ў шасцімятровай кладоўцы, а дзяцей давялося на кароткі час аддаць у прытулак, адкуль сын Леў збягаў да беспрызорнікаў{{sfn|Назаренко|2017|p=202}}. За чатыры з паловай гады працы ў Гомелі Арцымовіч фактычна стварыў паўнавартасны статыстычны апарат губерні і забяспечыў правядзенне агульнадзяржаўных перапісаў{{sfn|Назаренко|2017|p=203}}. === Праца ў БДУ === 26 жніўня 1923 года супрацоўнікі гомельскага статбюро ўрачыста праводзілі Арцымовіча ў Мінск для працы ў [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|БДУ]]{{sfn|Назаренко|2017|p=203}}. 30 чэрвеня 1923 года ён падаў заяву пра зацікаўленасці ў працы, а 8 верасня зацверджаны на пасаду выкладчыка кафедры статыстыкі{{sfn|Назаренко|2017|p=203}}. Ва ўніверсітэце вылучаўся педантычнасцю і патрабавальнасцю: калі ў верасні 1927 года Арцымовіча не праінфармавалі пра сход і расклад, ён патрабаваў ад дэканата прыняць меры, каб не захадзіць у канцылярыю штодзень{{sfn|Назаренко|2017|p=203-204}}. Разам з нешматлікімі калегамі заклаў асновы вышэйшай статыстычнай адукацыі ў Мінску; у 1926 годзе пры яго ўдзеле адкрыта статыстычнае аддзяленне на факультэце права і гаспадаркі{{sfn|Назаренко|2017|p=204}}. Арцымовіч асабіста прывозіў з Масквы «пуды літаратуры» і навуковых матэрыялаў для ўніверсітэта{{sfn|Назаренко|2017|p=204}}. У апошні год вучобы свайго сына Льва ў БДУ ён рыхтаваў разам з ім заняткі па варыяцыйнай матэматычнай статыстыцы{{sfn|Назаренко|2017|p=205}}. == Сям’я == У 1908 годзе Андрэй Арцымовіч ажаніўся з Вольгай Львоўнай Леўен (Левін), дачкой гандляра з Германіі, якая атрымала адукацыю ў Швейцарыі{{sfn|Назаренко|2017|p=200}}. У сужэнцаў было трое дзяцей: сын [[Леў Андрэевіч Арцымовіч|Леў]] (нар. 1909, будучы акадэмік-фізік), дочкі Кацярына (нар. 1911) і Вера (нар. 1914){{sfn|Назаренко|2017|p=200}}. Сям’я вылучалася культурай і інтэлектуальнай атмасферай. У доме выдаваўся рукапісны часопіс «Тишетамия»{{sfn|Назаренко|2017|p=203}}. Андрэй Міхайлавіч быў заўзятым паляўнічым (у яго кабінеце ляжала шкура забітага ім мядзведзя) і меў добры барытон{{sfn|Назаренко|2017|p=201, 204}}. Арцымовіч быў абсалютным педантам: вёў штодзённыя бюлетэні, у якіх падлічваў выдаткі часу на розныя патрэбы, уключаючы чытанне газет і шпацыры з сабакам Бількам{{sfn|Назаренко|2017|p=206}}. У Мінску сям’я жыла спачатку па вуліцы Шырокай, 28 (цяпер Куйбышава), а з зімы 1923 года — у прафесарскім доме па вуліцы Універсітэцкай, 5 (цяпер Кірава), кв. 4{{sfn|Назаренко|2017|p=204}}. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{артыкул|ref=Яноўскі|аўтар=Яноўскі Алег Антонавіч|загаловак=Першая сусветная вайна ў лёсах выкладчыкаў БДУ 1920-х гг.|арыгінал=|спасылка=http://elib.bsu.by/handle/123456789/114205|мова=|адказны=В.А. Богуш|аўтар выдання=|выданне=Первая мировая война в исторических судьбах Европы : сб. материалов Междунар. науч. конф., г. Вилейка, 18 окт. 2014 г.|тып=зборнік матэрыялаў канферэнцыі|месца=Мінск|выдавецтва=Ізд. цэнтр БДУ|год=2014|выпуск=|том=|нумар=|старонкі=251-258|isbn=978-985-553-260-7|issn=|doi=|bibcode=|arxiv=|pmid=|archive-url=|archive-date=}} * {{артыкул|ref=Назаренко|аўтар=Назаренко Артем Михайлович|загаловак=Беларусь и БГУ в судьбах семьи Арцимовичей: от повстанца до «отца» токамака|арыгінал=|спасылка=http://elib.bsu.by/handle/123456789/196057|мова=|адказны=С. Н. Ходин|аўтар выдання=|выданне=Традиции университета: от Франциска Скорины до современности : сб. материалов Междунар. науч. конф., Минск, 26–27 окт. 2017 г.|тып=зборнік матэрыялаў канферэнцыі|месца=Мінск|выдавецтва=Изд. центр БГУ|год=2017|выпуск=|том=|нумар=|старонкі=198-207|isbn=978-985-553-517-2|issn=|doi=|bibcode=|arxiv=|pmid=|archive-url=|archive-date=}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Арцымовіч Андрэй Міхайлавіч}} iqypywxcrfwvhpo2ym9tgejy7hesvhh 5152236 5152235 2026-06-07T15:10:26Z M.L.Bot 261 5152236 wikitext text/x-wiki {{навуковец}} '''Андрэй Міхайлавіч Арцымовіч''' ({{ВДП}}) — беларускі эканаміст, статыстык, выкладчык, адзін з пачынальнікаў вышэйшай статыстычнай адукацыі ў Беларусі. == Біяграфія == === Паходжанне і раннія гады === Са шляхецкага роду Арцымовічаў{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Нарадзіўся 16 студзеня 1881 года ў [[Смаленск|Смаленску]]{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Сам Андрэй Арцымовіч называў сябе велікаросам, а родную мову -- рускай{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Ведаў французскую, нямецкую і польскую мовы; польскай, імаверна, навучыўся ў сям’і, бо ў гімназіях яе не вывучалі{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Сямейнае паданне і афіцыйныя біяграфіі сына — акадэміка [[Леў Андрэевіч Арцымовіч|Льва Аднрэевіча Арцымовіча]], называюць продкам удзельніка [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|паўстання 1863 года]] Міхаіла Іосіфавіча Арцымовіча (Міхала, сына Юзафа), сасланага ў Сібір{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Паводле ж следчых дакументаў, за ўдзел у паўстанні і збор атрада да катаргі асуджаны Міхаіл Міхайлавіч Арцымовіч (нар. 1841, уладальнік маёнтка Ярашоўка Магілёўскай губерні), ён адбываў пакаранне ў Астраханскай губерні{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Маці Андрэя Міхайлавіча — Алена Ігнацьеўна Яхімовіч — з Сібіры, магчыма, дачка [[Паўстанне 1830—1831 гадоў|паўстанца 1830—1831 гадоў]]{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. У 1910—1911 гадах Андрэй Арцымовіч скончыў юрыдычны факультэт [[Імператарскі Маскоўскі ўніверсітэт|Імператарскага Маскоўскага ўніверсітэта]] па спецыяльнасці «палітычная эканомія і статыстыка» з дыпломам 1-й ступені{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Па ўніверсітэце працаваў ва Усерасійскім земскім саюзе, ліквідаваным пасля [[Кастрычніцкі пераварот|Кастрычніцкага перавароту]]{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. З лютага 1918 года займаў пасаду намесніка загадчыка статыстычнага аддзела Маскоўскага аблпрадкамітэта{{sfn|Назаренко|2017|p=200}}. Падчас Першай сусветнай вайны, яшчэ ў 1902 годзе прызнаны «цалкам непрыдатным» да воінскай службы, Арцымовіч распрацоўваў даныя перавозак грузаў па чыгунках Расіі і сістэматызаваў ваенна-статыстычныя матэрыялы{{sfn|Яноўскі|2014|p=253-254}}. Вынікамі гэтай працы былі навуковыя артыкулы «Железнодорожный транспорт в период войны» і «Военно-санитарные поезда В. З. С. и их работа»{{sfn|Яноўскі|2014|p=254}}. === Праца на Гомельшчыне === У сакавіку 1919 года Цэнтральнае статыстычнае ўпраўленне РСФСР камандзіравала Андрэя Арцымовіча ў Магілёўскую губерню (пазней у Гомель) для арганізацыі губернскага статыстычнага бюро{{sfn|Назаренко|2017|p=201}}. Працаваў у цяжкіх умовах прыфрантавога становішча, эвакуацый, голаду і тыфу{{sfn|Назаренко|2017|p=201-202}}. У кастрычніку 1919 года Арцымовічу нават выдалі спецыяльнае пасведчанне на правядзенне электрычнага асвятлення ў пакой, бо ён працаваў па вечарах дома{{sfn|Назаренко|2017|p=201}}. Падчас часовай эвакуацыі ў Клінцы сям’я з васьмі чалавек (уключаючы ўдаву брата Вячаслава і яе дзяцей) тулілася ў шасцімятровай кладоўцы, а дзяцей давялося на кароткі час аддаць у прытулак, адкуль сын Леў збягаў да беспрызорнікаў{{sfn|Назаренко|2017|p=202}}. За чатыры з паловай гады працы ў Гомелі Арцымовіч фактычна стварыў паўнавартасны статыстычны апарат губерні і забяспечыў правядзенне агульнадзяржаўных перапісаў{{sfn|Назаренко|2017|p=203}}. === Праца ў БДУ === 26 жніўня 1923 года супрацоўнікі гомельскага статбюро ўрачыста праводзілі Арцымовіча ў Мінск для працы ў [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|Беларускім дзяржаўным універсітэце]]{{sfn|Назаренко|2017|p=203}}. 30 чэрвеня 1923 года ён падаў заяву пра зацікаўленасці ў працы, а 8 верасня зацверджаны на пасаду выкладчыка кафедры статыстыкі{{sfn|Назаренко|2017|p=203}}. Ва ўніверсітэце вылучаўся педантычнасцю і патрабавальнасцю: калі ў верасні 1927 года Арцымовіча не праінфармавалі пра сход і расклад, ён патрабаваў ад дэканата прыняць меры, каб не захадзіць у канцылярыю штодзень{{sfn|Назаренко|2017|p=203-204}}. Разам з нешматлікімі калегамі заклаў асновы вышэйшай статыстычнай адукацыі ў Мінску; у 1926 годзе пры яго ўдзеле адкрыта статыстычнае аддзяленне на факультэце права і гаспадаркі{{sfn|Назаренко|2017|p=204}}. Арцымовіч асабіста прывозіў з Масквы «пуды літаратуры» і навуковых матэрыялаў для ўніверсітэта{{sfn|Назаренко|2017|p=204}}. У апошні год вучобы свайго сына Льва ў БДУ ён рыхтаваў разам з ім заняткі па варыяцыйнай матэматычнай статыстыцы{{sfn|Назаренко|2017|p=205}}. == Сям’я == У 1908 годзе Андрэй Арцымовіч ажаніўся з Вольгай Львоўнай Леўен (Левін), дачкой гандляра з Германіі, якая атрымала адукацыю ў Швейцарыі{{sfn|Назаренко|2017|p=200}}. У сужэнцаў было трое дзяцей: сын [[Леў Андрэевіч Арцымовіч|Леў]] (нар. 1909, будучы акадэмік-фізік), дочкі Кацярына (нар. 1911) і Вера (нар. 1914){{sfn|Назаренко|2017|p=200}}. Сям’я вылучалася культурай і інтэлектуальнай атмасферай. У доме выдаваўся рукапісны часопіс «Тишетамия»{{sfn|Назаренко|2017|p=203}}. Андрэй Міхайлавіч быў заўзятым паляўнічым (у яго кабінеце ляжала шкура забітага ім мядзведзя) і меў добры барытон{{sfn|Назаренко|2017|p=201, 204}}. Арцымовіч быў абсалютным педантам: вёў штодзённыя бюлетэні, у якіх падлічваў выдаткі часу на розныя патрэбы, уключаючы чытанне газет і шпацыры з сабакам Бількам{{sfn|Назаренко|2017|p=206}}. У Мінску сям’я жыла спачатку па вуліцы Шырокай, 28 (цяпер Куйбышава), а з зімы 1923 года — у прафесарскім доме па вуліцы Універсітэцкай, 5 (цяпер Кірава), кв. 4{{sfn|Назаренко|2017|p=204}}. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{артыкул|ref=Яноўскі|аўтар=Яноўскі Алег Антонавіч|загаловак=Першая сусветная вайна ў лёсах выкладчыкаў БДУ 1920-х гг.|арыгінал=|спасылка=http://elib.bsu.by/handle/123456789/114205|мова=|адказны=В.А. Богуш|аўтар выдання=|выданне=Первая мировая война в исторических судьбах Европы : сб. материалов Междунар. науч. конф., г. Вилейка, 18 окт. 2014 г.|тып=зборнік матэрыялаў канферэнцыі|месца=Мінск|выдавецтва=Ізд. цэнтр БДУ|год=2014|выпуск=|том=|нумар=|старонкі=251-258|isbn=978-985-553-260-7|issn=|doi=|bibcode=|arxiv=|pmid=|archive-url=|archive-date=}} * {{артыкул|ref=Назаренко|аўтар=Назаренко Артем Михайлович|загаловак=Беларусь и БГУ в судьбах семьи Арцимовичей: от повстанца до «отца» токамака|арыгінал=|спасылка=http://elib.bsu.by/handle/123456789/196057|мова=|адказны=С. Н. Ходин|аўтар выдання=|выданне=Традиции университета: от Франциска Скорины до современности : сб. материалов Междунар. науч. конф., Минск, 26–27 окт. 2017 г.|тып=зборнік матэрыялаў канферэнцыі|месца=Мінск|выдавецтва=Изд. центр БГУ|год=2017|выпуск=|том=|нумар=|старонкі=198-207|isbn=978-985-553-517-2|issn=|doi=|bibcode=|arxiv=|pmid=|archive-url=|archive-date=}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Арцымовіч Андрэй Міхайлавіч}} 1wya2q7w6coys5ju2ghkwhf0gz8v12d 5152237 5152236 2026-06-07T15:11:41Z M.L.Bot 261 5152237 wikitext text/x-wiki {{навуковец}} '''Андрэй Міхайлавіч Арцымовіч''' ({{ВДП}}) — беларускі эканаміст, статыстык, выкладчык, адзін з пачынальнікаў вышэйшай статыстычнай адукацыі ў Беларусі. == Біяграфія == === Паходжанне і раннія гады === Са шляхецкага роду Арцымовічаў{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Нарадзіўся 16 студзеня 1881 года ў [[Смаленск|Смаленску]]{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Сам Андрэй Арцымовіч называў сябе велікаросам, а родную мову -- рускай{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Ведаў французскую, нямецкую і польскую мовы; польскай, імаверна, навучыўся ў сям’і, бо ў гімназіях яе не вывучалі{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Сямейнае паданне і афіцыйныя біяграфіі сына — акадэміка [[Леў Андрэевіч Арцымовіч|Льва Андрэевіча Арцымовіча]], называюць продкам удзельніка [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|паўстання 1863 года]] Міхаіла Іосіфавіча Арцымовіча (Міхала, сына Юзафа), сасланага ў Сібір{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Паводле ж следчых дакументаў, за ўдзел у паўстанні і збор атрада да катаргі асуджаны Міхаіл Міхайлавіч Арцымовіч (нар. 1841, уладальнік маёнтка Ярашоўка Магілёўскай губерні), ён адбываў пакаранне ў Астраханскай губерні{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Маці Андрэя Міхайлавіча — Алена Ігнацьеўна Яхімовіч — з Сібіры, магчыма, дачка [[Паўстанне 1830—1831 гадоў|паўстанца 1830—1831 гадоў]]{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. У 1910—1911 гадах Андрэй Арцымовіч скончыў юрыдычны факультэт [[Імператарскі Маскоўскі ўніверсітэт|Імператарскага Маскоўскага ўніверсітэта]] па спецыяльнасці «палітычная эканомія і статыстыка» з дыпломам 1-й ступені{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Па ўніверсітэце працаваў ва Усерасійскім земскім саюзе, ліквідаваным пасля [[Кастрычніцкі пераварот|Кастрычніцкага перавароту]]{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. З лютага 1918 года займаў пасаду намесніка загадчыка статыстычнага аддзела Маскоўскага аблпрадкамітэта{{sfn|Назаренко|2017|p=200}}. Падчас Першай сусветнай вайны, яшчэ ў 1902 годзе прызнаны «цалкам непрыдатным» да воінскай службы, Арцымовіч распрацоўваў даныя перавозак грузаў па чыгунках Расіі і сістэматызаваў ваенна-статыстычныя матэрыялы{{sfn|Яноўскі|2014|p=253-254}}. Вынікамі гэтай працы былі навуковыя артыкулы «Железнодорожный транспорт в период войны» і «Военно-санитарные поезда В. З. С. и их работа»{{sfn|Яноўскі|2014|p=254}}. === Праца на Гомельшчыне === У сакавіку 1919 года Цэнтральнае статыстычнае ўпраўленне РСФСР камандзіравала Андрэя Арцымовіча ў Магілёўскую губерню (пазней у Гомель) для арганізацыі губернскага статыстычнага бюро{{sfn|Назаренко|2017|p=201}}. Працаваў у цяжкіх умовах прыфрантавога становішча, эвакуацый, голаду і тыфу{{sfn|Назаренко|2017|p=201-202}}. У кастрычніку 1919 года Арцымовічу нават выдалі спецыяльнае пасведчанне на правядзенне электрычнага асвятлення ў пакой, бо ён працаваў па вечарах дома{{sfn|Назаренко|2017|p=201}}. Падчас часовай эвакуацыі ў Клінцы сям’я з васьмі чалавек (уключаючы ўдаву брата Вячаслава і яе дзяцей) тулілася ў шасцімятровай кладоўцы, а дзяцей давялося на кароткі час аддаць у прытулак, адкуль сын Леў збягаў да беспрызорнікаў{{sfn|Назаренко|2017|p=202}}. За чатыры з паловай гады працы ў Гомелі Арцымовіч фактычна стварыў паўнавартасны статыстычны апарат губерні і забяспечыў правядзенне агульнадзяржаўных перапісаў{{sfn|Назаренко|2017|p=203}}. === Праца ў БДУ === 26 жніўня 1923 года супрацоўнікі гомельскага статбюро ўрачыста праводзілі Арцымовіча ў Мінск для працы ў [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|Беларускім дзяржаўным універсітэце]]{{sfn|Назаренко|2017|p=203}}. 30 чэрвеня 1923 года ён падаў заяву пра зацікаўленасці ў працы, а 8 верасня зацверджаны на пасаду выкладчыка кафедры статыстыкі{{sfn|Назаренко|2017|p=203}}. Ва ўніверсітэце вылучаўся педантычнасцю і патрабавальнасцю: калі ў верасні 1927 года Арцымовіча не праінфармавалі пра сход і расклад, ён патрабаваў ад дэканата прыняць меры, каб не захадзіць у канцылярыю штодзень{{sfn|Назаренко|2017|p=203-204}}. Разам з нешматлікімі калегамі заклаў асновы вышэйшай статыстычнай адукацыі ў Мінску; у 1926 годзе пры яго ўдзеле адкрыта статыстычнае аддзяленне на факультэце права і гаспадаркі{{sfn|Назаренко|2017|p=204}}. Арцымовіч асабіста прывозіў з Масквы «пуды літаратуры» і навуковых матэрыялаў для ўніверсітэта{{sfn|Назаренко|2017|p=204}}. У апошні год вучобы свайго сына Льва ў БДУ ён рыхтаваў разам з ім заняткі па варыяцыйнай матэматычнай статыстыцы{{sfn|Назаренко|2017|p=205}}. == Сям’я == У 1908 годзе Андрэй Арцымовіч ажаніўся з Вольгай Львоўнай Леўен (Левін), дачкой гандляра з Германіі, якая атрымала адукацыю ў Швейцарыі{{sfn|Назаренко|2017|p=200}}. У сужэнцаў было трое дзяцей: сын [[Леў Андрэевіч Арцымовіч|Леў]] (нар. 1909, будучы акадэмік-фізік), дочкі Кацярына (нар. 1911) і Вера (нар. 1914){{sfn|Назаренко|2017|p=200}}. Сям’я вылучалася культурай і інтэлектуальнай атмасферай. У доме выдаваўся рукапісны часопіс «Тишетамия»{{sfn|Назаренко|2017|p=203}}. Андрэй Міхайлавіч быў заўзятым паляўнічым (у яго кабінеце ляжала шкура забітага ім мядзведзя) і меў добры барытон{{sfn|Назаренко|2017|p=201, 204}}. Арцымовіч быў абсалютным педантам: вёў штодзённыя бюлетэні, у якіх падлічваў выдаткі часу на розныя патрэбы, уключаючы чытанне газет і шпацыры з сабакам Бількам{{sfn|Назаренко|2017|p=206}}. У Мінску сям’я жыла спачатку па вуліцы Шырокай, 28 (цяпер Куйбышава), а з зімы 1923 года — у прафесарскім доме па вуліцы Універсітэцкай, 5 (цяпер Кірава), кв. 4{{sfn|Назаренко|2017|p=204}}. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{артыкул|ref=Яноўскі|аўтар=Яноўскі Алег Антонавіч|загаловак=Першая сусветная вайна ў лёсах выкладчыкаў БДУ 1920-х гг.|арыгінал=|спасылка=http://elib.bsu.by/handle/123456789/114205|мова=|адказны=В.А. Богуш|аўтар выдання=|выданне=Первая мировая война в исторических судьбах Европы : сб. материалов Междунар. науч. конф., г. Вилейка, 18 окт. 2014 г.|тып=зборнік матэрыялаў канферэнцыі|месца=Мінск|выдавецтва=Ізд. цэнтр БДУ|год=2014|выпуск=|том=|нумар=|старонкі=251-258|isbn=978-985-553-260-7|issn=|doi=|bibcode=|arxiv=|pmid=|archive-url=|archive-date=}} * {{артыкул|ref=Назаренко|аўтар=Назаренко Артем Михайлович|загаловак=Беларусь и БГУ в судьбах семьи Арцимовичей: от повстанца до «отца» токамака|арыгінал=|спасылка=http://elib.bsu.by/handle/123456789/196057|мова=|адказны=С. Н. Ходин|аўтар выдання=|выданне=Традиции университета: от Франциска Скорины до современности : сб. материалов Междунар. науч. конф., Минск, 26–27 окт. 2017 г.|тып=зборнік матэрыялаў канферэнцыі|месца=Мінск|выдавецтва=Изд. центр БГУ|год=2017|выпуск=|том=|нумар=|старонкі=198-207|isbn=978-985-553-517-2|issn=|doi=|bibcode=|arxiv=|pmid=|archive-url=|archive-date=}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Арцымовіч Андрэй Міхайлавіч}} 9c9sb98beqo11euewxfvn483dhf69nn 5152242 5152237 2026-06-07T15:30:06Z M.L.Bot 261 /* Праца ў БДУ */ 5152242 wikitext text/x-wiki {{навуковец}} '''Андрэй Міхайлавіч Арцымовіч''' ({{ВДП}}) — беларускі эканаміст, статыстык, выкладчык, адзін з пачынальнікаў вышэйшай статыстычнай адукацыі ў Беларусі. == Біяграфія == === Паходжанне і раннія гады === Са шляхецкага роду Арцымовічаў{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Нарадзіўся 16 студзеня 1881 года ў [[Смаленск|Смаленску]]{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Сам Андрэй Арцымовіч называў сябе велікаросам, а родную мову -- рускай{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Ведаў французскую, нямецкую і польскую мовы; польскай, імаверна, навучыўся ў сям’і, бо ў гімназіях яе не вывучалі{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Сямейнае паданне і афіцыйныя біяграфіі сына — акадэміка [[Леў Андрэевіч Арцымовіч|Льва Андрэевіча Арцымовіча]], называюць продкам удзельніка [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|паўстання 1863 года]] Міхаіла Іосіфавіча Арцымовіча (Міхала, сына Юзафа), сасланага ў Сібір{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Паводле ж следчых дакументаў, за ўдзел у паўстанні і збор атрада да катаргі асуджаны Міхаіл Міхайлавіч Арцымовіч (нар. 1841, уладальнік маёнтка Ярашоўка Магілёўскай губерні), ён адбываў пакаранне ў Астраханскай губерні{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Маці Андрэя Міхайлавіча — Алена Ігнацьеўна Яхімовіч — з Сібіры, магчыма, дачка [[Паўстанне 1830—1831 гадоў|паўстанца 1830—1831 гадоў]]{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. У 1910—1911 гадах Андрэй Арцымовіч скончыў юрыдычны факультэт [[Імператарскі Маскоўскі ўніверсітэт|Імператарскага Маскоўскага ўніверсітэта]] па спецыяльнасці «палітычная эканомія і статыстыка» з дыпломам 1-й ступені{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Па ўніверсітэце працаваў ва Усерасійскім земскім саюзе, ліквідаваным пасля [[Кастрычніцкі пераварот|Кастрычніцкага перавароту]]{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. З лютага 1918 года займаў пасаду намесніка загадчыка статыстычнага аддзела Маскоўскага аблпрадкамітэта{{sfn|Назаренко|2017|p=200}}. Падчас Першай сусветнай вайны, яшчэ ў 1902 годзе прызнаны «цалкам непрыдатным» да воінскай службы, Арцымовіч распрацоўваў даныя перавозак грузаў па чыгунках Расіі і сістэматызаваў ваенна-статыстычныя матэрыялы{{sfn|Яноўскі|2014|p=253-254}}. Вынікамі гэтай працы былі навуковыя артыкулы «Железнодорожный транспорт в период войны» і «Военно-санитарные поезда В. З. С. и их работа»{{sfn|Яноўскі|2014|p=254}}. === Праца на Гомельшчыне === У сакавіку 1919 года Цэнтральнае статыстычнае ўпраўленне РСФСР камандзіравала Андрэя Арцымовіча ў Магілёўскую губерню (пазней у Гомель) для арганізацыі губернскага статыстычнага бюро{{sfn|Назаренко|2017|p=201}}. Працаваў у цяжкіх умовах прыфрантавога становішча, эвакуацый, голаду і тыфу{{sfn|Назаренко|2017|p=201-202}}. У кастрычніку 1919 года Арцымовічу нават выдалі спецыяльнае пасведчанне на правядзенне электрычнага асвятлення ў пакой, бо ён працаваў па вечарах дома{{sfn|Назаренко|2017|p=201}}. Падчас часовай эвакуацыі ў Клінцы сям’я з васьмі чалавек (уключаючы ўдаву брата Вячаслава і яе дзяцей) тулілася ў шасцімятровай кладоўцы, а дзяцей давялося на кароткі час аддаць у прытулак, адкуль сын Леў збягаў да беспрызорнікаў{{sfn|Назаренко|2017|p=202}}. За чатыры з паловай гады працы ў Гомелі Арцымовіч фактычна стварыў паўнавартасны статыстычны апарат губерні і забяспечыў правядзенне агульнадзяржаўных перапісаў{{sfn|Назаренко|2017|p=203}}. === Праца ў БДУ === 26 жніўня 1923 года супрацоўнікі гомельскага статбюро ўрачыста праводзілі Арцымовіча ў Мінск для працы ў [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|Беларускім дзяржаўным універсітэце]]{{sfn|Назаренко|2017|p=203}}. 30 чэрвеня 1923 года ён падаў заяву пра зацікаўленасці ў працы, а 8 верасня зацверджаны на пасаду выкладчыка кафедры статыстыкі{{sfn|Назаренко|2017|p=203}}. Ва ўніверсітэце вылучаўся педантычнасцю і патрабавальнасцю: калі ў верасні 1927 года Арцымовіча не праінфармавалі пра сход і расклад, ён патрабаваў ад дэканата прыняць меры, каб не захадзіць у канцылярыю штодзень{{sfn|Назаренко|2017|p=203-204}}. Разам з нешматлікімі калегамі заклаў асновы вышэйшай статыстычнай адукацыі ў Мінску; у 1926 годзе пры яго ўдзеле адкрыта статыстычнае аддзяленне на факультэце права і гаспадаркі{{sfn|Назаренко|2017|p=204}}. Арцымовіч асабіста прывозіў з Масквы «пуды літаратуры» і навуковых матэрыялаў для ўніверсітэта{{sfn|Назаренко|2017|p=204}}. У апошні год вучобы свайго сына Льва ў БДУ ён рыхтаваў разам з ім заняткі па варыяцыйнай матэматычнай статыстыцы{{sfn|Назаренко|2017|p=205}}. Памёр, магчыма, да 22 чэрвеня 1941 года, прынамсі пасля заканчэння 2-й сусветнай вайны ні Андрэй Арцымовіч, ні яго жонка ўжо не жылі{{sfn|Назаренко|2017|p=206}}. Падчас вайны ў Мінску загінуў сямейны архіў Арцымовіча, дзе сярод іншага было генеалагічнае дрэва і дакументы пра продкаў{{sfn|Назаренко|2017|p=200, 206}}. == Сям’я == У 1908 годзе Андрэй Арцымовіч ажаніўся з Вольгай Львоўнай Леўен (Левін), дачкой гандляра з Германіі, якая атрымала адукацыю ў Швейцарыі{{sfn|Назаренко|2017|p=200}}. У сужэнцаў было трое дзяцей: сын [[Леў Андрэевіч Арцымовіч|Леў]] (нар. 1909, будучы акадэмік-фізік), дочкі Кацярына (нар. 1911) і Вера (нар. 1914){{sfn|Назаренко|2017|p=200}}. Сям’я вылучалася культурай і інтэлектуальнай атмасферай. У доме выдаваўся рукапісны часопіс «Тишетамия»{{sfn|Назаренко|2017|p=203}}. Андрэй Міхайлавіч быў заўзятым паляўнічым (у яго кабінеце ляжала шкура забітага ім мядзведзя) і меў добры барытон{{sfn|Назаренко|2017|p=201, 204}}. Арцымовіч быў абсалютным педантам: вёў штодзённыя бюлетэні, у якіх падлічваў выдаткі часу на розныя патрэбы, уключаючы чытанне газет і шпацыры з сабакам Бількам{{sfn|Назаренко|2017|p=206}}. У Мінску сям’я жыла спачатку па вуліцы Шырокай, 28 (цяпер Куйбышава), а з зімы 1923 года — у прафесарскім доме па вуліцы Універсітэцкай, 5 (цяпер Кірава), кв. 4{{sfn|Назаренко|2017|p=204}}. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{артыкул|ref=Яноўскі|аўтар=Яноўскі Алег Антонавіч|загаловак=Першая сусветная вайна ў лёсах выкладчыкаў БДУ 1920-х гг.|арыгінал=|спасылка=http://elib.bsu.by/handle/123456789/114205|мова=|адказны=В.А. Богуш|аўтар выдання=|выданне=Первая мировая война в исторических судьбах Европы : сб. материалов Междунар. науч. конф., г. Вилейка, 18 окт. 2014 г.|тып=зборнік матэрыялаў канферэнцыі|месца=Мінск|выдавецтва=Ізд. цэнтр БДУ|год=2014|выпуск=|том=|нумар=|старонкі=251-258|isbn=978-985-553-260-7|issn=|doi=|bibcode=|arxiv=|pmid=|archive-url=|archive-date=}} * {{артыкул|ref=Назаренко|аўтар=Назаренко Артем Михайлович|загаловак=Беларусь и БГУ в судьбах семьи Арцимовичей: от повстанца до «отца» токамака|арыгінал=|спасылка=http://elib.bsu.by/handle/123456789/196057|мова=|адказны=С. Н. Ходин|аўтар выдання=|выданне=Традиции университета: от Франциска Скорины до современности : сб. материалов Междунар. науч. конф., Минск, 26–27 окт. 2017 г.|тып=зборнік матэрыялаў канферэнцыі|месца=Мінск|выдавецтва=Изд. центр БГУ|год=2017|выпуск=|том=|нумар=|старонкі=198-207|isbn=978-985-553-517-2|issn=|doi=|bibcode=|arxiv=|pmid=|archive-url=|archive-date=}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Арцымовіч Андрэй Міхайлавіч}} qxpwo13it1iqy1qco2r5begzgihvhoy 5152245 5152242 2026-06-07T15:34:31Z M.L.Bot 261 /* Праца ў БДУ */ 5152245 wikitext text/x-wiki {{навуковец}} '''Андрэй Міхайлавіч Арцымовіч''' ({{ВДП}}) — беларускі эканаміст, статыстык, выкладчык, адзін з пачынальнікаў вышэйшай статыстычнай адукацыі ў Беларусі. == Біяграфія == === Паходжанне і раннія гады === Са шляхецкага роду Арцымовічаў{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Нарадзіўся 16 студзеня 1881 года ў [[Смаленск|Смаленску]]{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Сам Андрэй Арцымовіч называў сябе велікаросам, а родную мову -- рускай{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Ведаў французскую, нямецкую і польскую мовы; польскай, імаверна, навучыўся ў сям’і, бо ў гімназіях яе не вывучалі{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Сямейнае паданне і афіцыйныя біяграфіі сына — акадэміка [[Леў Андрэевіч Арцымовіч|Льва Андрэевіча Арцымовіча]], называюць продкам удзельніка [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|паўстання 1863 года]] Міхаіла Іосіфавіча Арцымовіча (Міхала, сына Юзафа), сасланага ў Сібір{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Паводле ж следчых дакументаў, за ўдзел у паўстанні і збор атрада да катаргі асуджаны Міхаіл Міхайлавіч Арцымовіч (нар. 1841, уладальнік маёнтка Ярашоўка Магілёўскай губерні), ён адбываў пакаранне ў Астраханскай губерні{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Маці Андрэя Міхайлавіча — Алена Ігнацьеўна Яхімовіч — з Сібіры, магчыма, дачка [[Паўстанне 1830—1831 гадоў|паўстанца 1830—1831 гадоў]]{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. У 1910—1911 гадах Андрэй Арцымовіч скончыў юрыдычны факультэт [[Імператарскі Маскоўскі ўніверсітэт|Імператарскага Маскоўскага ўніверсітэта]] па спецыяльнасці «палітычная эканомія і статыстыка» з дыпломам 1-й ступені{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Па ўніверсітэце працаваў ва Усерасійскім земскім саюзе, ліквідаваным пасля [[Кастрычніцкі пераварот|Кастрычніцкага перавароту]]{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. З лютага 1918 года займаў пасаду намесніка загадчыка статыстычнага аддзела Маскоўскага аблпрадкамітэта{{sfn|Назаренко|2017|p=200}}. Падчас Першай сусветнай вайны, яшчэ ў 1902 годзе прызнаны «цалкам непрыдатным» да воінскай службы, Арцымовіч распрацоўваў даныя перавозак грузаў па чыгунках Расіі і сістэматызаваў ваенна-статыстычныя матэрыялы{{sfn|Яноўскі|2014|p=253-254}}. Вынікамі гэтай працы былі навуковыя артыкулы «Железнодорожный транспорт в период войны» і «Военно-санитарные поезда В. З. С. и их работа»{{sfn|Яноўскі|2014|p=254}}. === Праца на Гомельшчыне === У сакавіку 1919 года Цэнтральнае статыстычнае ўпраўленне РСФСР камандзіравала Андрэя Арцымовіча ў Магілёўскую губерню (пазней у Гомель) для арганізацыі губернскага статыстычнага бюро{{sfn|Назаренко|2017|p=201}}. Працаваў у цяжкіх умовах прыфрантавога становішча, эвакуацый, голаду і тыфу{{sfn|Назаренко|2017|p=201-202}}. У кастрычніку 1919 года Арцымовічу нават выдалі спецыяльнае пасведчанне на правядзенне электрычнага асвятлення ў пакой, бо ён працаваў па вечарах дома{{sfn|Назаренко|2017|p=201}}. Падчас часовай эвакуацыі ў Клінцы сям’я з васьмі чалавек (уключаючы ўдаву брата Вячаслава і яе дзяцей) тулілася ў шасцімятровай кладоўцы, а дзяцей давялося на кароткі час аддаць у прытулак, адкуль сын Леў збягаў да беспрызорнікаў{{sfn|Назаренко|2017|p=202}}. За чатыры з паловай гады працы ў Гомелі Арцымовіч фактычна стварыў паўнавартасны статыстычны апарат губерні і забяспечыў правядзенне агульнадзяржаўных перапісаў{{sfn|Назаренко|2017|p=203}}. === Праца ў БДУ === 26 жніўня 1923 года супрацоўнікі гомельскага статбюро ўрачыста праводзілі Арцымовіча ў Мінск для працы ў [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|Беларускім дзяржаўным універсітэце]]{{sfn|Назаренко|2017|p=203}}. 30 чэрвеня 1923 года ён падаў заяву пра зацікаўленасці ў працы, а 8 верасня зацверджаны на пасаду выкладчыка кафедры статыстыкі{{sfn|Назаренко|2017|p=203}}. Ва ўніверсітэце вылучаўся педантычнасцю і патрабавальнасцю: калі ў верасні 1927 года Арцымовіча не праінфармавалі пра сход і расклад, ён патрабаваў ад дэканата прыняць меры, каб не захадзіць у канцылярыю штодзень{{sfn|Назаренко|2017|p=203-204}}. Разам з нешматлікімі калегамі заклаў асновы вышэйшай статыстычнай адукацыі ў Мінску; у 1926 годзе пры яго ўдзеле адкрыта статыстычнае аддзяленне на факультэце права і гаспадаркі{{sfn|Назаренко|2017|p=204}}. Арцымовіч асабіста прывозіў з Масквы «пуды літаратуры» і навуковых матэрыялаў для ўніверсітэта{{sfn|Назаренко|2017|p=204}}. У апошні год вучобы свайго сына Льва ў БДУ ён рыхтаваў разам з ім заняткі па варыяцыйнай матэматычнай статыстыцы{{sfn|Назаренко|2017|p=205}}. Памёр, магчыма, да 22 чэрвеня 1941 года, прынамсі пасля заканчэння 2-й сусветнай вайны ні Андрэй Арцымовіч, ні яго жонка ўжо не жылі{{sfn|Назаренко|2017|p=206}}. Падчас вайны ў Мінску загінуў сямейны архіў Арцымовіча, дзе сярод іншага было родаводнае дрэва, фамільны кубак з чырвонага крышталя, апісанне радавога герба, дакументальныя сведчанні пра продкаў, адзін з якіх удзельнічаў у бітве пад Грюнвальдам{{sfn|Назаренко|2017|p=200, 206}}. == Сям’я == У 1908 годзе Андрэй Арцымовіч ажаніўся з Вольгай Львоўнай Леўен (Левін), дачкой гандляра з Германіі, якая атрымала адукацыю ў Швейцарыі{{sfn|Назаренко|2017|p=200}}. У сужэнцаў было трое дзяцей: сын [[Леў Андрэевіч Арцымовіч|Леў]] (нар. 1909, будучы акадэмік-фізік), дочкі Кацярына (нар. 1911) і Вера (нар. 1914){{sfn|Назаренко|2017|p=200}}. Сям’я вылучалася культурай і інтэлектуальнай атмасферай. У доме выдаваўся рукапісны часопіс «Тишетамия»{{sfn|Назаренко|2017|p=203}}. Андрэй Міхайлавіч быў заўзятым паляўнічым (у яго кабінеце ляжала шкура забітага ім мядзведзя) і меў добры барытон{{sfn|Назаренко|2017|p=201, 204}}. Арцымовіч быў абсалютным педантам: вёў штодзённыя бюлетэні, у якіх падлічваў выдаткі часу на розныя патрэбы, уключаючы чытанне газет і шпацыры з сабакам Бількам{{sfn|Назаренко|2017|p=206}}. У Мінску сям’я жыла спачатку па вуліцы Шырокай, 28 (цяпер Куйбышава), а з зімы 1923 года — у прафесарскім доме па вуліцы Універсітэцкай, 5 (цяпер Кірава), кв. 4{{sfn|Назаренко|2017|p=204}}. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{артыкул|ref=Яноўскі|аўтар=Яноўскі Алег Антонавіч|загаловак=Першая сусветная вайна ў лёсах выкладчыкаў БДУ 1920-х гг.|арыгінал=|спасылка=http://elib.bsu.by/handle/123456789/114205|мова=|адказны=В.А. Богуш|аўтар выдання=|выданне=Первая мировая война в исторических судьбах Европы : сб. материалов Междунар. науч. конф., г. Вилейка, 18 окт. 2014 г.|тып=зборнік матэрыялаў канферэнцыі|месца=Мінск|выдавецтва=Ізд. цэнтр БДУ|год=2014|выпуск=|том=|нумар=|старонкі=251-258|isbn=978-985-553-260-7|issn=|doi=|bibcode=|arxiv=|pmid=|archive-url=|archive-date=}} * {{артыкул|ref=Назаренко|аўтар=Назаренко Артем Михайлович|загаловак=Беларусь и БГУ в судьбах семьи Арцимовичей: от повстанца до «отца» токамака|арыгінал=|спасылка=http://elib.bsu.by/handle/123456789/196057|мова=|адказны=С. Н. Ходин|аўтар выдання=|выданне=Традиции университета: от Франциска Скорины до современности : сб. материалов Междунар. науч. конф., Минск, 26–27 окт. 2017 г.|тып=зборнік матэрыялаў канферэнцыі|месца=Мінск|выдавецтва=Изд. центр БГУ|год=2017|выпуск=|том=|нумар=|старонкі=198-207|isbn=978-985-553-517-2|issn=|doi=|bibcode=|arxiv=|pmid=|archive-url=|archive-date=}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Арцымовіч Андрэй Міхайлавіч}} 2zlcs1z3pmfh5kuebzk7slgzcrpwogj 5152249 5152245 2026-06-07T15:48:22Z M.L.Bot 261 /* Біяграфія */ 5152249 wikitext text/x-wiki {{навуковец}} '''Андрэй Міхайлавіч Арцымовіч''' ({{ВДП}}) — беларускі эканаміст, статыстык, выкладчык, адзін з пачынальнікаў вышэйшай статыстычнай адукацыі ў Беларусі. == Біяграфія == === Паходжанне і раннія гады === Са шляхецкага роду Арцымовічаў{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Нарадзіўся 16 студзеня 1881 года ў [[Смаленск|Смаленску]]{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Сам Андрэй Арцымовіч называў сябе велікаросам, а родную мову -- рускай{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Ведаў французскую, нямецкую і польскую мовы; польскай, імаверна, навучыўся ў сям’і, бо ў гімназіях яе не вывучалі{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Сямейнае паданне і афіцыйныя біяграфіі сына — акадэміка [[Леў Андрэевіч Арцымовіч|Льва Андрэевіча Арцымовіча]], называюць продкам удзельніка [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|паўстання 1863 года]] Міхаіла Іосіфавіча Арцымовіча (Міхала, сына Юзафа), сасланага ў Сібір{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Паводле ж следчых дакументаў, за ўдзел у паўстанні і збор атрада да 6 гадоў катаргі асуджаны Міхаіл Міхайлавіч Арцымовіч (нар. 1841, уладальнік маёнтка Ярашоўка і фальварка Буда Магілёўскай губерні), ён адбываў пакаранне ў Астраханскай губерні{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Маці Андрэя Міхайлавіча — Алена Ігнацьеўна Яхімовіч — з Сібіры, магчыма, дачка [[Паўстанне 1830—1831 гадоў|паўстанца 1830—1831 гадоў]]{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. У 1910—1911 гадах Андрэй Арцымовіч скончыў юрыдычны факультэт [[Імператарскі Маскоўскі ўніверсітэт|Імператарскага Маскоўскага ўніверсітэта]] па спецыяльнасці «палітычная эканомія і статыстыка» з дыпломам 1-й ступені{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Па ўніверсітэце працаваў ва Усерасійскім земскім саюзе, ліквідаваным пасля [[Кастрычніцкі пераварот|Кастрычніцкага перавароту]]{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. З лютага 1918 года займаў пасаду намесніка загадчыка статыстычнага аддзела Маскоўскага аблпрадкамітэта{{sfn|Назаренко|2017|p=200}}. Падчас Першай сусветнай вайны, яшчэ ў 1902 годзе прызнаны «цалкам непрыдатным» да воінскай службы, Арцымовіч распрацоўваў даныя перавозак грузаў па чыгунках Расіі і сістэматызаваў ваенна-статыстычныя матэрыялы{{sfn|Яноўскі|2014|p=253-254}}. Вынікамі гэтай працы былі навуковыя артыкулы «Железнодорожный транспорт в период войны» і «Военно-санитарные поезда В. З. С. и их работа»{{sfn|Яноўскі|2014|p=254}}. === Праца на Гомельшчыне === У сакавіку 1919 года Цэнтральнае статыстычнае ўпраўленне РСФСР камандзіравала Андрэя Арцымовіча ў Магілёўскую губерню (пазней у Гомель) для арганізацыі губернскага статыстычнага бюро{{sfn|Назаренко|2017|p=201}}. Працаваў у цяжкіх умовах прыфрантавога становішча, эвакуацый, голаду і тыфу{{sfn|Назаренко|2017|p=201-202}}. У кастрычніку 1919 года Арцымовічу нават выдалі спецыяльнае пасведчанне на правядзенне электрычнага асвятлення ў пакой, бо ён працаваў па вечарах дома{{sfn|Назаренко|2017|p=201}}. Падчас часовай эвакуацыі ў Клінцы сям’я з васьмі чалавек (уключаючы ўдаву брата Вячаслава і яе дзяцей) тулілася ў шасцімятровай кладоўцы, а дзяцей давялося на кароткі час аддаць у прытулак, адкуль сын Леў збягаў да беспрызорнікаў{{sfn|Назаренко|2017|p=202}}. За чатыры з паловай гады працы ў Гомелі Арцымовіч фактычна стварыў паўнавартасны статыстычны апарат губерні і забяспечыў правядзенне агульнадзяржаўных перапісаў{{sfn|Назаренко|2017|p=203}}. === Праца ў БДУ === 26 жніўня 1923 года супрацоўнікі гомельскага статбюро ўрачыста праводзілі Арцымовіча ў Мінск для працы ў [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|Беларускім дзяржаўным універсітэце]]{{sfn|Назаренко|2017|p=203}}. 30 чэрвеня 1923 года ён падаў заяву пра зацікаўленасці ў працы, а 8 верасня зацверджаны на пасаду выкладчыка кафедры статыстыкі{{sfn|Назаренко|2017|p=203}}. Ва ўніверсітэце вылучаўся педантычнасцю і патрабавальнасцю: калі ў верасні 1927 года Арцымовіча не праінфармавалі пра сход і расклад, ён патрабаваў ад дэканата прыняць меры, каб не захадзіць у канцылярыю штодзень{{sfn|Назаренко|2017|p=203-204}}. Разам з нешматлікімі калегамі заклаў асновы вышэйшай статыстычнай адукацыі ў Мінску; у 1926 годзе пры яго ўдзеле адкрыта статыстычнае аддзяленне на факультэце права і гаспадаркі{{sfn|Назаренко|2017|p=204}}. Арцымовіч асабіста прывозіў з Масквы «пуды літаратуры» і навуковых матэрыялаў для ўніверсітэта{{sfn|Назаренко|2017|p=204}}. У апошні год вучобы свайго сына Льва ў БДУ ён рыхтаваў разам з ім заняткі па варыяцыйнай матэматычнай статыстыцы{{sfn|Назаренко|2017|p=205}}. Памёр, магчыма, да 22 чэрвеня 1941 года, прынамсі пасля заканчэння 2-й сусветнай вайны ні Андрэй Арцымовіч, ні яго жонка ўжо не жылі{{sfn|Назаренко|2017|p=206}}. Падчас вайны ў Мінску загінуў сямейны архіў Арцымовіча, дзе сярод іншага было родаводнае дрэва, фамільны кубак з чырвонага крышталя, апісанне радавога герба, дакументальныя сведчанні пра продкаў, адзін з якіх удзельнічаў у бітве пад Грюнвальдам{{sfn|Назаренко|2017|p=200, 206}}. == Сям’я == У 1908 годзе Андрэй Арцымовіч ажаніўся з Вольгай Львоўнай Леўен (Левін), дачкой гандляра з Германіі, якая атрымала адукацыю ў Швейцарыі{{sfn|Назаренко|2017|p=200}}. У сужэнцаў было трое дзяцей: сын [[Леў Андрэевіч Арцымовіч|Леў]] (нар. 1909, будучы акадэмік-фізік), дочкі Кацярына (нар. 1911) і Вера (нар. 1914){{sfn|Назаренко|2017|p=200}}. Сям’я вылучалася культурай і інтэлектуальнай атмасферай. У доме выдаваўся рукапісны часопіс «Тишетамия»{{sfn|Назаренко|2017|p=203}}. Андрэй Міхайлавіч быў заўзятым паляўнічым (у яго кабінеце ляжала шкура забітага ім мядзведзя) і меў добры барытон{{sfn|Назаренко|2017|p=201, 204}}. Арцымовіч быў абсалютным педантам: вёў штодзённыя бюлетэні, у якіх падлічваў выдаткі часу на розныя патрэбы, уключаючы чытанне газет і шпацыры з сабакам Бількам{{sfn|Назаренко|2017|p=206}}. У Мінску сям’я жыла спачатку па вуліцы Шырокай, 28 (цяпер Куйбышава), а з зімы 1923 года — у прафесарскім доме па вуліцы Універсітэцкай, 5 (цяпер Кірава), кв. 4{{sfn|Назаренко|2017|p=204}}. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{артыкул|ref=Яноўскі|аўтар=Яноўскі Алег Антонавіч|загаловак=Першая сусветная вайна ў лёсах выкладчыкаў БДУ 1920-х гг.|арыгінал=|спасылка=http://elib.bsu.by/handle/123456789/114205|мова=|адказны=В.А. Богуш|аўтар выдання=|выданне=Первая мировая война в исторических судьбах Европы : сб. материалов Междунар. науч. конф., г. Вилейка, 18 окт. 2014 г.|тып=зборнік матэрыялаў канферэнцыі|месца=Мінск|выдавецтва=Ізд. цэнтр БДУ|год=2014|выпуск=|том=|нумар=|старонкі=251-258|isbn=978-985-553-260-7|issn=|doi=|bibcode=|arxiv=|pmid=|archive-url=|archive-date=}} * {{артыкул|ref=Назаренко|аўтар=Назаренко Артем Михайлович|загаловак=Беларусь и БГУ в судьбах семьи Арцимовичей: от повстанца до «отца» токамака|арыгінал=|спасылка=http://elib.bsu.by/handle/123456789/196057|мова=|адказны=С. Н. Ходин|аўтар выдання=|выданне=Традиции университета: от Франциска Скорины до современности : сб. материалов Междунар. науч. конф., Минск, 26–27 окт. 2017 г.|тып=зборнік матэрыялаў канферэнцыі|месца=Мінск|выдавецтва=Изд. центр БГУ|год=2017|выпуск=|том=|нумар=|старонкі=198-207|isbn=978-985-553-517-2|issn=|doi=|bibcode=|arxiv=|pmid=|archive-url=|archive-date=}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Арцымовіч Андрэй Міхайлавіч}} 64353dmv5qi4j8zbx5ygbvkj08c4ltl 5152258 5152249 2026-06-07T15:53:08Z M.L.Bot 261 /* Сям’я */ 5152258 wikitext text/x-wiki {{навуковец}} '''Андрэй Міхайлавіч Арцымовіч''' ({{ВДП}}) — беларускі эканаміст, статыстык, выкладчык, адзін з пачынальнікаў вышэйшай статыстычнай адукацыі ў Беларусі. == Біяграфія == === Паходжанне і раннія гады === Са шляхецкага роду Арцымовічаў{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Нарадзіўся 16 студзеня 1881 года ў [[Смаленск|Смаленску]]{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Сам Андрэй Арцымовіч называў сябе велікаросам, а родную мову -- рускай{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Ведаў французскую, нямецкую і польскую мовы; польскай, імаверна, навучыўся ў сям’і, бо ў гімназіях яе не вывучалі{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Сямейнае паданне і афіцыйныя біяграфіі сына — акадэміка [[Леў Андрэевіч Арцымовіч|Льва Андрэевіча Арцымовіча]], называюць продкам удзельніка [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|паўстання 1863 года]] Міхаіла Іосіфавіча Арцымовіча (Міхала, сына Юзафа), сасланага ў Сібір{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Паводле ж следчых дакументаў, за ўдзел у паўстанні і збор атрада да 6 гадоў катаргі асуджаны Міхаіл Міхайлавіч Арцымовіч (нар. 1841, уладальнік маёнтка Ярашоўка і фальварка Буда Магілёўскай губерні), ён адбываў пакаранне ў Астраханскай губерні{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Маці Андрэя Міхайлавіча — Алена Ігнацьеўна Яхімовіч — з Сібіры, магчыма, дачка [[Паўстанне 1830—1831 гадоў|паўстанца 1830—1831 гадоў]]{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. У 1910—1911 гадах Андрэй Арцымовіч скончыў юрыдычны факультэт [[Імператарскі Маскоўскі ўніверсітэт|Імператарскага Маскоўскага ўніверсітэта]] па спецыяльнасці «палітычная эканомія і статыстыка» з дыпломам 1-й ступені{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Па ўніверсітэце працаваў ва Усерасійскім земскім саюзе, ліквідаваным пасля [[Кастрычніцкі пераварот|Кастрычніцкага перавароту]]{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. З лютага 1918 года займаў пасаду намесніка загадчыка статыстычнага аддзела Маскоўскага аблпрадкамітэта{{sfn|Назаренко|2017|p=200}}. Падчас Першай сусветнай вайны, яшчэ ў 1902 годзе прызнаны «цалкам непрыдатным» да воінскай службы, Арцымовіч распрацоўваў даныя перавозак грузаў па чыгунках Расіі і сістэматызаваў ваенна-статыстычныя матэрыялы{{sfn|Яноўскі|2014|p=253-254}}. Вынікамі гэтай працы былі навуковыя артыкулы «Железнодорожный транспорт в период войны» і «Военно-санитарные поезда В. З. С. и их работа»{{sfn|Яноўскі|2014|p=254}}. === Праца на Гомельшчыне === У сакавіку 1919 года Цэнтральнае статыстычнае ўпраўленне РСФСР камандзіравала Андрэя Арцымовіча ў Магілёўскую губерню (пазней у Гомель) для арганізацыі губернскага статыстычнага бюро{{sfn|Назаренко|2017|p=201}}. Працаваў у цяжкіх умовах прыфрантавога становішча, эвакуацый, голаду і тыфу{{sfn|Назаренко|2017|p=201-202}}. У кастрычніку 1919 года Арцымовічу нават выдалі спецыяльнае пасведчанне на правядзенне электрычнага асвятлення ў пакой, бо ён працаваў па вечарах дома{{sfn|Назаренко|2017|p=201}}. Падчас часовай эвакуацыі ў Клінцы сям’я з васьмі чалавек (уключаючы ўдаву брата Вячаслава і яе дзяцей) тулілася ў шасцімятровай кладоўцы, а дзяцей давялося на кароткі час аддаць у прытулак, адкуль сын Леў збягаў да беспрызорнікаў{{sfn|Назаренко|2017|p=202}}. За чатыры з паловай гады працы ў Гомелі Арцымовіч фактычна стварыў паўнавартасны статыстычны апарат губерні і забяспечыў правядзенне агульнадзяржаўных перапісаў{{sfn|Назаренко|2017|p=203}}. === Праца ў БДУ === 26 жніўня 1923 года супрацоўнікі гомельскага статбюро ўрачыста праводзілі Арцымовіча ў Мінск для працы ў [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|Беларускім дзяржаўным універсітэце]]{{sfn|Назаренко|2017|p=203}}. 30 чэрвеня 1923 года ён падаў заяву пра зацікаўленасці ў працы, а 8 верасня зацверджаны на пасаду выкладчыка кафедры статыстыкі{{sfn|Назаренко|2017|p=203}}. Ва ўніверсітэце вылучаўся педантычнасцю і патрабавальнасцю: калі ў верасні 1927 года Арцымовіча не праінфармавалі пра сход і расклад, ён патрабаваў ад дэканата прыняць меры, каб не захадзіць у канцылярыю штодзень{{sfn|Назаренко|2017|p=203-204}}. Разам з нешматлікімі калегамі заклаў асновы вышэйшай статыстычнай адукацыі ў Мінску; у 1926 годзе пры яго ўдзеле адкрыта статыстычнае аддзяленне на факультэце права і гаспадаркі{{sfn|Назаренко|2017|p=204}}. Арцымовіч асабіста прывозіў з Масквы «пуды літаратуры» і навуковых матэрыялаў для ўніверсітэта{{sfn|Назаренко|2017|p=204}}. У апошні год вучобы свайго сына Льва ў БДУ ён рыхтаваў разам з ім заняткі па варыяцыйнай матэматычнай статыстыцы{{sfn|Назаренко|2017|p=205}}. Памёр, магчыма, да 22 чэрвеня 1941 года, прынамсі пасля заканчэння 2-й сусветнай вайны ні Андрэй Арцымовіч, ні яго жонка ўжо не жылі{{sfn|Назаренко|2017|p=206}}. Падчас вайны ў Мінску загінуў сямейны архіў Арцымовіча, дзе сярод іншага было родаводнае дрэва, фамільны кубак з чырвонага крышталя, апісанне радавога герба, дакументальныя сведчанні пра продкаў, адзін з якіх удзельнічаў у бітве пад Грюнвальдам{{sfn|Назаренко|2017|p=200, 206}}. == Сям’я == У 1908 годзе Андрэй Арцымовіч ажаніўся з Вольгай Львоўнай Леўен (Левін), дачкой заможнага гандляра, выхадца з Германіі{{sfn|Назаренко|2017|p=200}}. Вольга атрымала адукацыю ў пансіёне ў Швейцарыі, затым і Інстытуце высакародных дзяўчат{{sfn|Назаренко|2017|p=200}}. У сужэнцаў было трое дзяцей: сын [[Леў Андрэевіч Арцымовіч|Леў]] (нар. 1909, будучы акадэмік-фізік), дочкі Кацярына (нар. 1911) і Вера (нар. 1914){{sfn|Назаренко|2017|p=200}}. Сям’я вылучалася культурай і інтэлектуальнай атмасферай. У доме выдаваўся рукапісны часопіс «Тишетамия»{{sfn|Назаренко|2017|p=203}}. Андрэй Міхайлавіч быў заўзятым паляўнічым (у яго кабінеце ляжала шкура забітага ім мядзведзя) і меў добры барытон{{sfn|Назаренко|2017|p=201, 204}}. Арцымовіч быў абсалютным педантам: вёў штодзённыя бюлетэні, у якіх падлічваў выдаткі часу на розныя патрэбы, уключаючы чытанне газет і шпацыры з сабакам Бількам{{sfn|Назаренко|2017|p=206}}. У Мінску сям’я жыла спачатку па вуліцы Шырокай, 28 (цяпер Куйбышава), а з зімы 1923 года — у прафесарскім доме па вуліцы Універсітэцкай, 5 (цяпер Кірава), кв. 4{{sfn|Назаренко|2017|p=204}}. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{артыкул|ref=Яноўскі|аўтар=Яноўскі Алег Антонавіч|загаловак=Першая сусветная вайна ў лёсах выкладчыкаў БДУ 1920-х гг.|арыгінал=|спасылка=http://elib.bsu.by/handle/123456789/114205|мова=|адказны=В.А. Богуш|аўтар выдання=|выданне=Первая мировая война в исторических судьбах Европы : сб. материалов Междунар. науч. конф., г. Вилейка, 18 окт. 2014 г.|тып=зборнік матэрыялаў канферэнцыі|месца=Мінск|выдавецтва=Ізд. цэнтр БДУ|год=2014|выпуск=|том=|нумар=|старонкі=251-258|isbn=978-985-553-260-7|issn=|doi=|bibcode=|arxiv=|pmid=|archive-url=|archive-date=}} * {{артыкул|ref=Назаренко|аўтар=Назаренко Артем Михайлович|загаловак=Беларусь и БГУ в судьбах семьи Арцимовичей: от повстанца до «отца» токамака|арыгінал=|спасылка=http://elib.bsu.by/handle/123456789/196057|мова=|адказны=С. Н. Ходин|аўтар выдання=|выданне=Традиции университета: от Франциска Скорины до современности : сб. материалов Междунар. науч. конф., Минск, 26–27 окт. 2017 г.|тып=зборнік матэрыялаў канферэнцыі|месца=Мінск|выдавецтва=Изд. центр БГУ|год=2017|выпуск=|том=|нумар=|старонкі=198-207|isbn=978-985-553-517-2|issn=|doi=|bibcode=|arxiv=|pmid=|archive-url=|archive-date=}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Арцымовіч Андрэй Міхайлавіч}} bbczjowu1u637tfc678oevelfqft88b 5152259 5152258 2026-06-07T15:59:30Z M.L.Bot 261 /* Сям’я */ 5152259 wikitext text/x-wiki {{навуковец}} '''Андрэй Міхайлавіч Арцымовіч''' ({{ВДП}}) — беларускі эканаміст, статыстык, выкладчык, адзін з пачынальнікаў вышэйшай статыстычнай адукацыі ў Беларусі. == Біяграфія == === Паходжанне і раннія гады === Са шляхецкага роду Арцымовічаў{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Нарадзіўся 16 студзеня 1881 года ў [[Смаленск|Смаленску]]{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Сам Андрэй Арцымовіч называў сябе велікаросам, а родную мову -- рускай{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Ведаў французскую, нямецкую і польскую мовы; польскай, імаверна, навучыўся ў сям’і, бо ў гімназіях яе не вывучалі{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Сямейнае паданне і афіцыйныя біяграфіі сына — акадэміка [[Леў Андрэевіч Арцымовіч|Льва Андрэевіча Арцымовіча]], называюць продкам удзельніка [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|паўстання 1863 года]] Міхаіла Іосіфавіча Арцымовіча (Міхала, сына Юзафа), сасланага ў Сібір{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Паводле ж следчых дакументаў, за ўдзел у паўстанні і збор атрада да 6 гадоў катаргі асуджаны Міхаіл Міхайлавіч Арцымовіч (нар. 1841, уладальнік маёнтка Ярашоўка і фальварка Буда Магілёўскай губерні), ён адбываў пакаранне ў Астраханскай губерні{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Маці Андрэя Міхайлавіча — Алена Ігнацьеўна Яхімовіч — з Сібіры, магчыма, дачка [[Паўстанне 1830—1831 гадоў|паўстанца 1830—1831 гадоў]]{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. У 1910—1911 гадах Андрэй Арцымовіч скончыў юрыдычны факультэт [[Імператарскі Маскоўскі ўніверсітэт|Імператарскага Маскоўскага ўніверсітэта]] па спецыяльнасці «палітычная эканомія і статыстыка» з дыпломам 1-й ступені{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Па ўніверсітэце працаваў ва Усерасійскім земскім саюзе, ліквідаваным пасля [[Кастрычніцкі пераварот|Кастрычніцкага перавароту]]{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. З лютага 1918 года займаў пасаду намесніка загадчыка статыстычнага аддзела Маскоўскага аблпрадкамітэта{{sfn|Назаренко|2017|p=200}}. Падчас Першай сусветнай вайны, яшчэ ў 1902 годзе прызнаны «цалкам непрыдатным» да воінскай службы, Арцымовіч распрацоўваў даныя перавозак грузаў па чыгунках Расіі і сістэматызаваў ваенна-статыстычныя матэрыялы{{sfn|Яноўскі|2014|p=253-254}}. Вынікамі гэтай працы былі навуковыя артыкулы «Железнодорожный транспорт в период войны» і «Военно-санитарные поезда В. З. С. и их работа»{{sfn|Яноўскі|2014|p=254}}. === Праца на Гомельшчыне === У сакавіку 1919 года Цэнтральнае статыстычнае ўпраўленне РСФСР камандзіравала Андрэя Арцымовіча ў Магілёўскую губерню (пазней у Гомель) для арганізацыі губернскага статыстычнага бюро{{sfn|Назаренко|2017|p=201}}. Працаваў у цяжкіх умовах прыфрантавога становішча, эвакуацый, голаду і тыфу{{sfn|Назаренко|2017|p=201-202}}. У кастрычніку 1919 года Арцымовічу нават выдалі спецыяльнае пасведчанне на правядзенне электрычнага асвятлення ў пакой, бо ён працаваў па вечарах дома{{sfn|Назаренко|2017|p=201}}. Падчас часовай эвакуацыі ў Клінцы сям’я з васьмі чалавек (уключаючы ўдаву брата Вячаслава і яе дзяцей) тулілася ў шасцімятровай кладоўцы, а дзяцей давялося на кароткі час аддаць у прытулак, адкуль сын Леў збягаў да беспрызорнікаў{{sfn|Назаренко|2017|p=202}}. За чатыры з паловай гады працы ў Гомелі Арцымовіч фактычна стварыў паўнавартасны статыстычны апарат губерні і забяспечыў правядзенне агульнадзяржаўных перапісаў{{sfn|Назаренко|2017|p=203}}. === Праца ў БДУ === 26 жніўня 1923 года супрацоўнікі гомельскага статбюро ўрачыста праводзілі Арцымовіча ў Мінск для працы ў [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|Беларускім дзяржаўным універсітэце]]{{sfn|Назаренко|2017|p=203}}. 30 чэрвеня 1923 года ён падаў заяву пра зацікаўленасці ў працы, а 8 верасня зацверджаны на пасаду выкладчыка кафедры статыстыкі{{sfn|Назаренко|2017|p=203}}. Ва ўніверсітэце вылучаўся педантычнасцю і патрабавальнасцю: калі ў верасні 1927 года Арцымовіча не праінфармавалі пра сход і расклад, ён патрабаваў ад дэканата прыняць меры, каб не захадзіць у канцылярыю штодзень{{sfn|Назаренко|2017|p=203-204}}. Разам з нешматлікімі калегамі заклаў асновы вышэйшай статыстычнай адукацыі ў Мінску; у 1926 годзе пры яго ўдзеле адкрыта статыстычнае аддзяленне на факультэце права і гаспадаркі{{sfn|Назаренко|2017|p=204}}. Арцымовіч асабіста прывозіў з Масквы «пуды літаратуры» і навуковых матэрыялаў для ўніверсітэта{{sfn|Назаренко|2017|p=204}}. У апошні год вучобы свайго сына Льва ў БДУ ён рыхтаваў разам з ім заняткі па варыяцыйнай матэматычнай статыстыцы{{sfn|Назаренко|2017|p=205}}. Памёр, магчыма, да 22 чэрвеня 1941 года, прынамсі пасля заканчэння 2-й сусветнай вайны ні Андрэй Арцымовіч, ні яго жонка ўжо не жылі{{sfn|Назаренко|2017|p=206}}. Падчас вайны ў Мінску загінуў сямейны архіў Арцымовіча, дзе сярод іншага было родаводнае дрэва, фамільны кубак з чырвонага крышталя, апісанне радавога герба, дакументальныя сведчанні пра продкаў, адзін з якіх удзельнічаў у бітве пад Грюнвальдам{{sfn|Назаренко|2017|p=200, 206}}. == Сям’я == У 1908 годзе Андрэй Арцымовіч ажаніўся з Вольгай Львоўнай Леўен (Левін), дачкой заможнага гандляра, выхадца з Германіі{{sfn|Назаренко|2017|p=200}}. Вольга атрымала адукацыю ў пансіёне ў Швейцарыі, затым і Інстытуце высакародных дзяўчат{{sfn|Назаренко|2017|p=200}}. У сужэнцаў было трое дзяцей: сын [[Леў Андрэевіч Арцымовіч|Леў]] (нар. 1909, будучы акадэмік-фізік), дочкі Кацярына (нар. 1911) і Вера (нар. 1914){{sfn|Назаренко|2017|p=200}}. Сям’я вылучалася культурай і інтэлектуальнай атмасферай. У доме выдаваўся рукапісны часопіс «Тишетамия»{{sfn|Назаренко|2017|p=203}}. Да рэвалюцыі Андрэй Міхайлавіч быў заўзятым паляўнічым, у яго маскоўскім кабінеце ляжала шкура забітага ім мядзведзя, таксама меў добры барытон{{sfn|Назаренко|2017|p=201, 204}}. Арцымовіч быў абсалютным педантам: вёў штодзённыя бюлетэні, у якіх падлічваў выдаткі часу на розныя патрэбы, уключаючы чытанне газет і шпацыры з сабакам Бількам{{sfn|Назаренко|2017|p=206}}. У Мінску сям’я жыла спачатку па вуліцы Шырокай, 28 (цяпер Куйбышава), а з зімы 1923 года — у прафесарскім доме па вуліцы Універсітэцкай, 5 (цяпер Кірава), кв. 4{{sfn|Назаренко|2017|p=204}}. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{артыкул|ref=Яноўскі|аўтар=Яноўскі Алег Антонавіч|загаловак=Першая сусветная вайна ў лёсах выкладчыкаў БДУ 1920-х гг.|арыгінал=|спасылка=http://elib.bsu.by/handle/123456789/114205|мова=|адказны=В.А. Богуш|аўтар выдання=|выданне=Первая мировая война в исторических судьбах Европы : сб. материалов Междунар. науч. конф., г. Вилейка, 18 окт. 2014 г.|тып=зборнік матэрыялаў канферэнцыі|месца=Мінск|выдавецтва=Ізд. цэнтр БДУ|год=2014|выпуск=|том=|нумар=|старонкі=251-258|isbn=978-985-553-260-7|issn=|doi=|bibcode=|arxiv=|pmid=|archive-url=|archive-date=}} * {{артыкул|ref=Назаренко|аўтар=Назаренко Артем Михайлович|загаловак=Беларусь и БГУ в судьбах семьи Арцимовичей: от повстанца до «отца» токамака|арыгінал=|спасылка=http://elib.bsu.by/handle/123456789/196057|мова=|адказны=С. Н. Ходин|аўтар выдання=|выданне=Традиции университета: от Франциска Скорины до современности : сб. материалов Междунар. науч. конф., Минск, 26–27 окт. 2017 г.|тып=зборнік матэрыялаў канферэнцыі|месца=Мінск|выдавецтва=Изд. центр БГУ|год=2017|выпуск=|том=|нумар=|старонкі=198-207|isbn=978-985-553-517-2|issn=|doi=|bibcode=|arxiv=|pmid=|archive-url=|archive-date=}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Арцымовіч Андрэй Міхайлавіч}} 7vy8utrpeeocug6p8lrvoh5nd0ybf75 5152262 5152259 2026-06-07T16:07:53Z M.L.Bot 261 /* Літаратура */ 5152262 wikitext text/x-wiki {{навуковец}} '''Андрэй Міхайлавіч Арцымовіч''' ({{ВДП}}) — беларускі эканаміст, статыстык, выкладчык, адзін з пачынальнікаў вышэйшай статыстычнай адукацыі ў Беларусі. == Біяграфія == === Паходжанне і раннія гады === Са шляхецкага роду Арцымовічаў{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Нарадзіўся 16 студзеня 1881 года ў [[Смаленск|Смаленску]]{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Сам Андрэй Арцымовіч называў сябе велікаросам, а родную мову -- рускай{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Ведаў французскую, нямецкую і польскую мовы; польскай, імаверна, навучыўся ў сям’і, бо ў гімназіях яе не вывучалі{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Сямейнае паданне і афіцыйныя біяграфіі сына — акадэміка [[Леў Андрэевіч Арцымовіч|Льва Андрэевіча Арцымовіча]], называюць продкам удзельніка [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|паўстання 1863 года]] Міхаіла Іосіфавіча Арцымовіча (Міхала, сына Юзафа), сасланага ў Сібір{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Паводле ж следчых дакументаў, за ўдзел у паўстанні і збор атрада да 6 гадоў катаргі асуджаны Міхаіл Міхайлавіч Арцымовіч (нар. 1841, уладальнік маёнтка Ярашоўка і фальварка Буда Магілёўскай губерні), ён адбываў пакаранне ў Астраханскай губерні{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Маці Андрэя Міхайлавіча — Алена Ігнацьеўна Яхімовіч — з Сібіры, магчыма, дачка [[Паўстанне 1830—1831 гадоў|паўстанца 1830—1831 гадоў]]{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. У 1910—1911 гадах Андрэй Арцымовіч скончыў юрыдычны факультэт [[Імператарскі Маскоўскі ўніверсітэт|Імператарскага Маскоўскага ўніверсітэта]] па спецыяльнасці «палітычная эканомія і статыстыка» з дыпломам 1-й ступені{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Па ўніверсітэце працаваў ва Усерасійскім земскім саюзе, ліквідаваным пасля [[Кастрычніцкі пераварот|Кастрычніцкага перавароту]]{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. З лютага 1918 года займаў пасаду намесніка загадчыка статыстычнага аддзела Маскоўскага аблпрадкамітэта{{sfn|Назаренко|2017|p=200}}. Падчас Першай сусветнай вайны, яшчэ ў 1902 годзе прызнаны «цалкам непрыдатным» да воінскай службы, Арцымовіч распрацоўваў даныя перавозак грузаў па чыгунках Расіі і сістэматызаваў ваенна-статыстычныя матэрыялы{{sfn|Яноўскі|2014|p=253-254}}. Вынікамі гэтай працы былі навуковыя артыкулы «Железнодорожный транспорт в период войны» і «Военно-санитарные поезда В. З. С. и их работа»{{sfn|Яноўскі|2014|p=254}}. === Праца на Гомельшчыне === У сакавіку 1919 года Цэнтральнае статыстычнае ўпраўленне РСФСР камандзіравала Андрэя Арцымовіча ў Магілёўскую губерню (пазней у Гомель) для арганізацыі губернскага статыстычнага бюро{{sfn|Назаренко|2017|p=201}}. Працаваў у цяжкіх умовах прыфрантавога становішча, эвакуацый, голаду і тыфу{{sfn|Назаренко|2017|p=201-202}}. У кастрычніку 1919 года Арцымовічу нават выдалі спецыяльнае пасведчанне на правядзенне электрычнага асвятлення ў пакой, бо ён працаваў па вечарах дома{{sfn|Назаренко|2017|p=201}}. Падчас часовай эвакуацыі ў Клінцы сям’я з васьмі чалавек (уключаючы ўдаву брата Вячаслава і яе дзяцей) тулілася ў шасцімятровай кладоўцы, а дзяцей давялося на кароткі час аддаць у прытулак, адкуль сын Леў збягаў да беспрызорнікаў{{sfn|Назаренко|2017|p=202}}. За чатыры з паловай гады працы ў Гомелі Арцымовіч фактычна стварыў паўнавартасны статыстычны апарат губерні і забяспечыў правядзенне агульнадзяржаўных перапісаў{{sfn|Назаренко|2017|p=203}}. === Праца ў БДУ === 26 жніўня 1923 года супрацоўнікі гомельскага статбюро ўрачыста праводзілі Арцымовіча ў Мінск для працы ў [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|Беларускім дзяржаўным універсітэце]]{{sfn|Назаренко|2017|p=203}}. 30 чэрвеня 1923 года ён падаў заяву пра зацікаўленасці ў працы, а 8 верасня зацверджаны на пасаду выкладчыка кафедры статыстыкі{{sfn|Назаренко|2017|p=203}}. Ва ўніверсітэце вылучаўся педантычнасцю і патрабавальнасцю: калі ў верасні 1927 года Арцымовіча не праінфармавалі пра сход і расклад, ён патрабаваў ад дэканата прыняць меры, каб не захадзіць у канцылярыю штодзень{{sfn|Назаренко|2017|p=203-204}}. Разам з нешматлікімі калегамі заклаў асновы вышэйшай статыстычнай адукацыі ў Мінску; у 1926 годзе пры яго ўдзеле адкрыта статыстычнае аддзяленне на факультэце права і гаспадаркі{{sfn|Назаренко|2017|p=204}}. Арцымовіч асабіста прывозіў з Масквы «пуды літаратуры» і навуковых матэрыялаў для ўніверсітэта{{sfn|Назаренко|2017|p=204}}. У апошні год вучобы свайго сына Льва ў БДУ ён рыхтаваў разам з ім заняткі па варыяцыйнай матэматычнай статыстыцы{{sfn|Назаренко|2017|p=205}}. Памёр, магчыма, да 22 чэрвеня 1941 года, прынамсі пасля заканчэння 2-й сусветнай вайны ні Андрэй Арцымовіч, ні яго жонка ўжо не жылі{{sfn|Назаренко|2017|p=206}}. Падчас вайны ў Мінску загінуў сямейны архіў Арцымовіча, дзе сярод іншага было родаводнае дрэва, фамільны кубак з чырвонага крышталя, апісанне радавога герба, дакументальныя сведчанні пра продкаў, адзін з якіх удзельнічаў у бітве пад Грюнвальдам{{sfn|Назаренко|2017|p=200, 206}}. == Сям’я == У 1908 годзе Андрэй Арцымовіч ажаніўся з Вольгай Львоўнай Леўен (Левін), дачкой заможнага гандляра, выхадца з Германіі{{sfn|Назаренко|2017|p=200}}. Вольга атрымала адукацыю ў пансіёне ў Швейцарыі, затым і Інстытуце высакародных дзяўчат{{sfn|Назаренко|2017|p=200}}. У сужэнцаў было трое дзяцей: сын [[Леў Андрэевіч Арцымовіч|Леў]] (нар. 1909, будучы акадэмік-фізік), дочкі Кацярына (нар. 1911) і Вера (нар. 1914){{sfn|Назаренко|2017|p=200}}. Сям’я вылучалася культурай і інтэлектуальнай атмасферай. У доме выдаваўся рукапісны часопіс «Тишетамия»{{sfn|Назаренко|2017|p=203}}. Да рэвалюцыі Андрэй Міхайлавіч быў заўзятым паляўнічым, у яго маскоўскім кабінеце ляжала шкура забітага ім мядзведзя, таксама меў добры барытон{{sfn|Назаренко|2017|p=201, 204}}. Арцымовіч быў абсалютным педантам: вёў штодзённыя бюлетэні, у якіх падлічваў выдаткі часу на розныя патрэбы, уключаючы чытанне газет і шпацыры з сабакам Бількам{{sfn|Назаренко|2017|p=206}}. У Мінску сям’я жыла спачатку па вуліцы Шырокай, 28 (цяпер Куйбышава), а з зімы 1923 года — у прафесарскім доме па вуліцы Універсітэцкай, 5 (цяпер Кірава), кв. 4{{sfn|Назаренко|2017|p=204}}. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{артыкул|ref=Яноўскі|аўтар=Яноўскі Алег Антонавіч|загаловак=Першая сусветная вайна ў лёсах выкладчыкаў БДУ 1920-х гг.|арыгінал=|спасылка=http://elib.bsu.by/handle/123456789/114205|мова=|адказны=В.А. Богуш|аўтар выдання=|выданне=Первая мировая война в исторических судьбах Европы : сб. материалов Междунар. науч. конф., г. Вилейка, 18 окт. 2014 г.|тып=зборнік матэрыялаў канферэнцыі|месца=Мінск|выдавецтва=Ізд. цэнтр БДУ|год=2014|выпуск=|том=|нумар=|старонкі=251-258|isbn=978-985-553-260-7|issn=|doi=|bibcode=|arxiv=|pmid=|archive-url=|archive-date=}} * {{артыкул|ref=Назаренко|аўтар=Назаренко Артем Михайлович|загаловак=Беларусь и БГУ в судьбах семьи Арцимовичей: от повстанца до «отца» токамака|арыгінал=|спасылка=http://elib.bsu.by/handle/123456789/196057|мова=|адказны=С. Н. Ходин|аўтар выдання=|выданне=Традиции университета: от Франциска Скорины до современности : сб. материалов Междунар. науч. конф., Минск, 26–27 окт. 2017 г.|тып=зборнік матэрыялаў канферэнцыі|месца=Мінск|выдавецтва=Изд. центр БГУ|год=2017|выпуск=|том=|нумар=|старонкі=198-207|isbn=978-985-553-517-2|issn=|doi=|bibcode=|arxiv=|pmid=|archive-url=|archive-date=}} * ''Назаренко, А. М.'' Основоположник белорусской статистики Арцимович Андрей Михайлович // Интеллектуалы Белорусского государственного университета – гордость Беларуси (1921–1941 гг.) / под ред. С. В. Абламейко и др. -- Минск, БГУ, 2016. -- С. 227–241. {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Арцымовіч Андрэй Міхайлавіч}} eby80qav2dy0v7j7l5greakpb87p8k8 5152263 5152262 2026-06-07T16:08:54Z M.L.Bot 261 /* Сям’я */ 5152263 wikitext text/x-wiki {{навуковец}} '''Андрэй Міхайлавіч Арцымовіч''' ({{ВДП}}) — беларускі эканаміст, статыстык, выкладчык, адзін з пачынальнікаў вышэйшай статыстычнай адукацыі ў Беларусі. == Біяграфія == === Паходжанне і раннія гады === Са шляхецкага роду Арцымовічаў{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Нарадзіўся 16 студзеня 1881 года ў [[Смаленск|Смаленску]]{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Сам Андрэй Арцымовіч называў сябе велікаросам, а родную мову -- рускай{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Ведаў французскую, нямецкую і польскую мовы; польскай, імаверна, навучыўся ў сям’і, бо ў гімназіях яе не вывучалі{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Сямейнае паданне і афіцыйныя біяграфіі сына — акадэміка [[Леў Андрэевіч Арцымовіч|Льва Андрэевіча Арцымовіча]], называюць продкам удзельніка [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|паўстання 1863 года]] Міхаіла Іосіфавіча Арцымовіча (Міхала, сына Юзафа), сасланага ў Сібір{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Паводле ж следчых дакументаў, за ўдзел у паўстанні і збор атрада да 6 гадоў катаргі асуджаны Міхаіл Міхайлавіч Арцымовіч (нар. 1841, уладальнік маёнтка Ярашоўка і фальварка Буда Магілёўскай губерні), ён адбываў пакаранне ў Астраханскай губерні{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Маці Андрэя Міхайлавіча — Алена Ігнацьеўна Яхімовіч — з Сібіры, магчыма, дачка [[Паўстанне 1830—1831 гадоў|паўстанца 1830—1831 гадоў]]{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. У 1910—1911 гадах Андрэй Арцымовіч скончыў юрыдычны факультэт [[Імператарскі Маскоўскі ўніверсітэт|Імператарскага Маскоўскага ўніверсітэта]] па спецыяльнасці «палітычная эканомія і статыстыка» з дыпломам 1-й ступені{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Па ўніверсітэце працаваў ва Усерасійскім земскім саюзе, ліквідаваным пасля [[Кастрычніцкі пераварот|Кастрычніцкага перавароту]]{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. З лютага 1918 года займаў пасаду намесніка загадчыка статыстычнага аддзела Маскоўскага аблпрадкамітэта{{sfn|Назаренко|2017|p=200}}. Падчас Першай сусветнай вайны, яшчэ ў 1902 годзе прызнаны «цалкам непрыдатным» да воінскай службы, Арцымовіч распрацоўваў даныя перавозак грузаў па чыгунках Расіі і сістэматызаваў ваенна-статыстычныя матэрыялы{{sfn|Яноўскі|2014|p=253-254}}. Вынікамі гэтай працы былі навуковыя артыкулы «Железнодорожный транспорт в период войны» і «Военно-санитарные поезда В. З. С. и их работа»{{sfn|Яноўскі|2014|p=254}}. === Праца на Гомельшчыне === У сакавіку 1919 года Цэнтральнае статыстычнае ўпраўленне РСФСР камандзіравала Андрэя Арцымовіча ў Магілёўскую губерню (пазней у Гомель) для арганізацыі губернскага статыстычнага бюро{{sfn|Назаренко|2017|p=201}}. Працаваў у цяжкіх умовах прыфрантавога становішча, эвакуацый, голаду і тыфу{{sfn|Назаренко|2017|p=201-202}}. У кастрычніку 1919 года Арцымовічу нават выдалі спецыяльнае пасведчанне на правядзенне электрычнага асвятлення ў пакой, бо ён працаваў па вечарах дома{{sfn|Назаренко|2017|p=201}}. Падчас часовай эвакуацыі ў Клінцы сям’я з васьмі чалавек (уключаючы ўдаву брата Вячаслава і яе дзяцей) тулілася ў шасцімятровай кладоўцы, а дзяцей давялося на кароткі час аддаць у прытулак, адкуль сын Леў збягаў да беспрызорнікаў{{sfn|Назаренко|2017|p=202}}. За чатыры з паловай гады працы ў Гомелі Арцымовіч фактычна стварыў паўнавартасны статыстычны апарат губерні і забяспечыў правядзенне агульнадзяржаўных перапісаў{{sfn|Назаренко|2017|p=203}}. === Праца ў БДУ === 26 жніўня 1923 года супрацоўнікі гомельскага статбюро ўрачыста праводзілі Арцымовіча ў Мінск для працы ў [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|Беларускім дзяржаўным універсітэце]]{{sfn|Назаренко|2017|p=203}}. 30 чэрвеня 1923 года ён падаў заяву пра зацікаўленасці ў працы, а 8 верасня зацверджаны на пасаду выкладчыка кафедры статыстыкі{{sfn|Назаренко|2017|p=203}}. Ва ўніверсітэце вылучаўся педантычнасцю і патрабавальнасцю: калі ў верасні 1927 года Арцымовіча не праінфармавалі пра сход і расклад, ён патрабаваў ад дэканата прыняць меры, каб не захадзіць у канцылярыю штодзень{{sfn|Назаренко|2017|p=203-204}}. Разам з нешматлікімі калегамі заклаў асновы вышэйшай статыстычнай адукацыі ў Мінску; у 1926 годзе пры яго ўдзеле адкрыта статыстычнае аддзяленне на факультэце права і гаспадаркі{{sfn|Назаренко|2017|p=204}}. Арцымовіч асабіста прывозіў з Масквы «пуды літаратуры» і навуковых матэрыялаў для ўніверсітэта{{sfn|Назаренко|2017|p=204}}. У апошні год вучобы свайго сына Льва ў БДУ ён рыхтаваў разам з ім заняткі па варыяцыйнай матэматычнай статыстыцы{{sfn|Назаренко|2017|p=205}}. Памёр, магчыма, да 22 чэрвеня 1941 года, прынамсі пасля заканчэння 2-й сусветнай вайны ні Андрэй Арцымовіч, ні яго жонка ўжо не жылі{{sfn|Назаренко|2017|p=206}}. Падчас вайны ў Мінску загінуў сямейны архіў Арцымовіча, дзе сярод іншага было родаводнае дрэва, фамільны кубак з чырвонага крышталя, апісанне радавога герба, дакументальныя сведчанні пра продкаў, адзін з якіх удзельнічаў у бітве пад Грюнвальдам{{sfn|Назаренко|2017|p=200, 206}}. == Сям’я == У 1908 годзе Андрэй Арцымовіч ажаніўся з Вольгай Львоўнай Леўен (Левін), дачкой заможнага гандляра, выхадца з Германіі{{sfn|Назаренко|2017|p=200}}. Вольга атрымала адукацыю ў пансіёне ў Швейцарыі, затым у Інстытуце высакародных дзяўчат{{sfn|Назаренко|2017|p=200}}. У сужэнцаў было трое дзяцей: сын [[Леў Андрэевіч Арцымовіч|Леў]] (нар. 1909, будучы акадэмік-фізік), дочкі Кацярына (нар. 1911) і Вера (нар. 1914){{sfn|Назаренко|2017|p=200}}. Сям’я вылучалася культурай і інтэлектуальнай атмасферай. У доме выдаваўся рукапісны часопіс «Тишетамия»{{sfn|Назаренко|2017|p=203}}. Да рэвалюцыі Андрэй Міхайлавіч быў заўзятым паляўнічым, у яго маскоўскім кабінеце ляжала шкура забітага ім мядзведзя, таксама меў добры барытон{{sfn|Назаренко|2017|p=201, 204}}. Арцымовіч быў абсалютным педантам: вёў штодзённыя бюлетэні, у якіх падлічваў выдаткі часу на розныя патрэбы, уключаючы чытанне газет і шпацыры з сабакам Бількам{{sfn|Назаренко|2017|p=206}}. У Мінску сям’я жыла спачатку па вуліцы Шырокай, 28 (цяпер Куйбышава), а з зімы 1923 года — у прафесарскім доме па вуліцы Універсітэцкай, 5 (цяпер Кірава), кв. 4{{sfn|Назаренко|2017|p=204}}. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{артыкул|ref=Яноўскі|аўтар=Яноўскі Алег Антонавіч|загаловак=Першая сусветная вайна ў лёсах выкладчыкаў БДУ 1920-х гг.|арыгінал=|спасылка=http://elib.bsu.by/handle/123456789/114205|мова=|адказны=В.А. Богуш|аўтар выдання=|выданне=Первая мировая война в исторических судьбах Европы : сб. материалов Междунар. науч. конф., г. Вилейка, 18 окт. 2014 г.|тып=зборнік матэрыялаў канферэнцыі|месца=Мінск|выдавецтва=Ізд. цэнтр БДУ|год=2014|выпуск=|том=|нумар=|старонкі=251-258|isbn=978-985-553-260-7|issn=|doi=|bibcode=|arxiv=|pmid=|archive-url=|archive-date=}} * {{артыкул|ref=Назаренко|аўтар=Назаренко Артем Михайлович|загаловак=Беларусь и БГУ в судьбах семьи Арцимовичей: от повстанца до «отца» токамака|арыгінал=|спасылка=http://elib.bsu.by/handle/123456789/196057|мова=|адказны=С. Н. Ходин|аўтар выдання=|выданне=Традиции университета: от Франциска Скорины до современности : сб. материалов Междунар. науч. конф., Минск, 26–27 окт. 2017 г.|тып=зборнік матэрыялаў канферэнцыі|месца=Мінск|выдавецтва=Изд. центр БГУ|год=2017|выпуск=|том=|нумар=|старонкі=198-207|isbn=978-985-553-517-2|issn=|doi=|bibcode=|arxiv=|pmid=|archive-url=|archive-date=}} * ''Назаренко, А. М.'' Основоположник белорусской статистики Арцимович Андрей Михайлович // Интеллектуалы Белорусского государственного университета – гордость Беларуси (1921–1941 гг.) / под ред. С. В. Абламейко и др. -- Минск, БГУ, 2016. -- С. 227–241. {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Арцымовіч Андрэй Міхайлавіч}} aj6pzmvcthqc30s2agng0j4cpkguhep 5152292 5152263 2026-06-07T18:18:19Z M.L.Bot 261 /* Біяграфія */ 5152292 wikitext text/x-wiki {{навуковец}} '''Андрэй Міхайлавіч Арцымовіч''' ({{ВДП}}) — беларускі эканаміст, статыстык, выкладчык, адзін з пачынальнікаў вышэйшай статыстычнай адукацыі ў Беларусі. == Біяграфія == === Паходжанне і раннія гады === Са шляхецкага роду Арцымовічаў{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Нарадзіўся 16 студзеня 1881 года ў [[Смаленск|Смаленску]]{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Сам Андрэй Арцымовіч называў сябе велікаросам, а родную мову -- рускай{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Ведаў французскую, нямецкую і польскую мовы; польскай, імаверна, навучыўся ў сям’і, бо ў гімназіях яе не вывучалі{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Сямейнае паданне і афіцыйныя біяграфіі сына — акадэміка [[Леў Андрэевіч Арцымовіч|Льва Андрэевіча Арцымовіча]], называюць продкам удзельніка [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|паўстання 1863 года]] Міхаіла Іосіфавіча Арцымовіча (Міхала, сына Юзафа), сасланага ў Сібір{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Паводле ж следчых дакументаў, за ўдзел у паўстанні і збор атрада да 6 гадоў катаргі асуджаны Міхаіл Міхайлавіч Арцымовіч (нар. 1841, уладальнік маёнтка Ярашоўка і фальварка Буда Магілёўскай губерні), ён адбываў пакаранне ў Астраханскай губерні{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Маці Андрэя Міхайлавіча — Алена Ігнацьеўна Яхімовіч — з Сібіры, магчыма, дачка [[Паўстанне 1830—1831 гадоў|паўстанца 1830—1831 гадоў]]{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. У 1910—1911 гадах Андрэй Арцымовіч скончыў юрыдычны факультэт [[Імператарскі Маскоўскі ўніверсітэт|Імператарскага Маскоўскага ўніверсітэта]] па спецыяльнасці «палітычная эканомія і статыстыка» з дыпломам 1-й ступені{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. Па ўніверсітэце працаваў ва Усерасійскім земскім саюзе, ліквідаваным пасля [[Кастрычніцкі пераварот|Кастрычніцкага перавароту]]{{sfn|Назаренко|2017|p=199}}. З лютага 1918 года займаў пасаду намесніка загадчыка статыстычнага аддзела Маскоўскага аблпрадкамітэта{{sfn|Назаренко|2017|p=200}}. Падчас Першай сусветнай вайны, яшчэ ў 1902 годзе прызнаны «цалкам непрыдатным» да воінскай службы, Арцымовіч распрацоўваў даныя перавозак грузаў па чыгунках Расіі і сістэматызаваў ваенна-статыстычныя матэрыялы{{sfn|Яноўскі|2014|p=253-254}}. Вынікамі гэтай працы былі навуковыя артыкулы «Железнодорожный транспорт в период войны» і «Военно-санитарные поезда В. З. С. и их работа»{{sfn|Яноўскі|2014|p=254}}. === Праца на Гомельшчыне === У сакавіку 1919 года Цэнтральнае статыстычнае ўпраўленне РСФСР камандзіравала Андрэя Арцымовіча ў Магілёўскую губерню (пазней у Гомель) для арганізацыі губернскага статыстычнага бюро{{sfn|Назаренко|2017|p=201}}. Працаваў у цяжкіх умовах прыфрантавога становішча, эвакуацый, голаду і тыфу{{sfn|Назаренко|2017|p=201-202}}. У кастрычніку 1919 года Арцымовічу нават выдалі спецыяльнае пасведчанне на правядзенне электрычнага асвятлення ў пакой, бо ён працаваў па вечарах дома{{sfn|Назаренко|2017|p=201}}. Падчас часовай эвакуацыі ў Клінцы сям’я з васьмі чалавек (уключаючы ўдаву брата Вячаслава і яе дзяцей) тулілася ў шасцімятровай кладоўцы, а дзяцей давялося на кароткі час аддаць у прытулак, адкуль сын Леў збягаў да беспрызорнікаў{{sfn|Назаренко|2017|p=202}}. За чатыры з паловай гады працы ў Гомелі Арцымовіч фактычна стварыў паўнавартасны статыстычны апарат губерні і забяспечыў правядзенне агульнадзяржаўных перапісаў{{sfn|Назаренко|2017|p=203}}. === Праца ў БДУ === 26 жніўня 1923 года супрацоўнікі гомельскага статбюро ўрачыста праводзілі Арцымовіча ў Мінск для працы ў [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|Беларускім дзяржаўным універсітэце]]{{sfn|Назаренко|2017|p=203}}. 30 чэрвеня 1923 года ён падаў заяву пра зацікаўленасці ў працы, а 8 верасня зацверджаны на пасаду выкладчыка кафедры статыстыкі{{sfn|Назаренко|2017|p=203}}. Ва ўніверсітэце вылучаўся педантычнасцю і патрабавальнасцю: калі ў верасні 1927 года Арцымовіча не праінфармавалі пра сход і расклад, ён патрабаваў ад дэканата прыняць меры, каб не захадзіць у канцылярыю штодзень{{sfn|Назаренко|2017|p=203-204}}. Разам з нешматлікімі калегамі заклаў асновы вышэйшай статыстычнай адукацыі ў Мінску; у 1926 годзе пры яго ўдзеле адкрыта статыстычнае аддзяленне на факультэце права і гаспадаркі{{sfn|Назаренко|2017|p=204}}. Арцымовіч асабіста прывозіў з Масквы «пуды літаратуры» і навуковых матэрыялаў для ўніверсітэта{{sfn|Назаренко|2017|p=204}}. У апошні год вучобы свайго сына Льва ў БДУ ён рыхтаваў разам з ім заняткі па варыяцыйнай матэматычнай статыстыцы{{sfn|Назаренко|2017|p=205}}. Памёр, магчыма, да 22 чэрвеня 1941 года, прынамсі пасля заканчэння 2-й сусветнай вайны ні Андрэй Арцымовіч, ні яго жонка ўжо не жылі{{sfn|Назаренко|2017|p=206}}. Таксама страчаны сямейны архіў Арцымовіча, дзе сярод іншага было родаводнае дрэва, фамільны кубак з чырвонага крышталя, апісанне радавога герба, дакументальныя сведчанні пра продкаў, адзін з якіх удзельнічаў у бітве пад Грюнвальдам{{sfn|Назаренко|2017|p=200, 206}}. == Сям’я == У 1908 годзе Андрэй Арцымовіч ажаніўся з Вольгай Львоўнай Леўен (Левін), дачкой заможнага гандляра, выхадца з Германіі{{sfn|Назаренко|2017|p=200}}. Вольга атрымала адукацыю ў пансіёне ў Швейцарыі, затым у Інстытуце высакародных дзяўчат{{sfn|Назаренко|2017|p=200}}. У сужэнцаў было трое дзяцей: сын [[Леў Андрэевіч Арцымовіч|Леў]] (нар. 1909, будучы акадэмік-фізік), дочкі Кацярына (нар. 1911) і Вера (нар. 1914){{sfn|Назаренко|2017|p=200}}. Сям’я вылучалася культурай і інтэлектуальнай атмасферай. У доме выдаваўся рукапісны часопіс «Тишетамия»{{sfn|Назаренко|2017|p=203}}. Да рэвалюцыі Андрэй Міхайлавіч быў заўзятым паляўнічым, у яго маскоўскім кабінеце ляжала шкура забітага ім мядзведзя, таксама меў добры барытон{{sfn|Назаренко|2017|p=201, 204}}. Арцымовіч быў абсалютным педантам: вёў штодзённыя бюлетэні, у якіх падлічваў выдаткі часу на розныя патрэбы, уключаючы чытанне газет і шпацыры з сабакам Бількам{{sfn|Назаренко|2017|p=206}}. У Мінску сям’я жыла спачатку па вуліцы Шырокай, 28 (цяпер Куйбышава), а з зімы 1923 года — у прафесарскім доме па вуліцы Універсітэцкай, 5 (цяпер Кірава), кв. 4{{sfn|Назаренко|2017|p=204}}. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{артыкул|ref=Яноўскі|аўтар=Яноўскі Алег Антонавіч|загаловак=Першая сусветная вайна ў лёсах выкладчыкаў БДУ 1920-х гг.|арыгінал=|спасылка=http://elib.bsu.by/handle/123456789/114205|мова=|адказны=В.А. Богуш|аўтар выдання=|выданне=Первая мировая война в исторических судьбах Европы : сб. материалов Междунар. науч. конф., г. Вилейка, 18 окт. 2014 г.|тып=зборнік матэрыялаў канферэнцыі|месца=Мінск|выдавецтва=Ізд. цэнтр БДУ|год=2014|выпуск=|том=|нумар=|старонкі=251-258|isbn=978-985-553-260-7|issn=|doi=|bibcode=|arxiv=|pmid=|archive-url=|archive-date=}} * {{артыкул|ref=Назаренко|аўтар=Назаренко Артем Михайлович|загаловак=Беларусь и БГУ в судьбах семьи Арцимовичей: от повстанца до «отца» токамака|арыгінал=|спасылка=http://elib.bsu.by/handle/123456789/196057|мова=|адказны=С. Н. Ходин|аўтар выдання=|выданне=Традиции университета: от Франциска Скорины до современности : сб. материалов Междунар. науч. конф., Минск, 26–27 окт. 2017 г.|тып=зборнік матэрыялаў канферэнцыі|месца=Мінск|выдавецтва=Изд. центр БГУ|год=2017|выпуск=|том=|нумар=|старонкі=198-207|isbn=978-985-553-517-2|issn=|doi=|bibcode=|arxiv=|pmid=|archive-url=|archive-date=}} * ''Назаренко, А. М.'' Основоположник белорусской статистики Арцимович Андрей Михайлович // Интеллектуалы Белорусского государственного университета – гордость Беларуси (1921–1941 гг.) / под ред. С. В. Абламейко и др. -- Минск, БГУ, 2016. -- С. 227–241. {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Арцымовіч Андрэй Міхайлавіч}} 3o1dy0ptdrtpdlir9i3v194obawznte 0 809148 5152243 2026-06-07T15:32:14Z Ілля Касакоў 21245 Новая старонка: «'''Рымскія дзеі''' (дзеянні, гісторыі, {{lang-la|Gesta Romanorum}}) — сярэдневяковы [[зборнік]] [[Дыдактычная літаратура|дыдактычных]] і [[гістарычная проза|псеўдагістарычных]] [[Аповесць|аповесцей]], [[Навела|навел]], [[Прытча|прытчаў]]; помнік перакладной Беларуская літа...» 5152243 wikitext text/x-wiki '''Рымскія дзеі''' (дзеянні, гісторыі, {{lang-la|Gesta Romanorum}}) — сярэдневяковы [[зборнік]] [[Дыдактычная літаратура|дыдактычных]] і [[гістарычная проза|псеўдагістарычных]] [[Аповесць|аповесцей]], [[Навела|навел]], [[Прытча|прытчаў]]; помнік перакладной [[Беларуская літаратура|беларускай літаратуры]] XVII ст. Складзены, відаць, у [[Англія|Англіі]] ў XIII ст. на падставе заходнееўрапейскіх, [[Антычнасць|антычных]] і [[Блізкі Усход|блізкаўсходніх]] крыніц<ref>[http://unicat.nlb.by/opac/pls/dict.prn_ref?tu=e&tq=v0&name_view=va_all&a001=BY-NLB-ar2225689&strq=l_siz=20 unicat.nlb.by]</ref>. У ім 181 гісторыя. Асобныя гісторыі пераклаў на беларускую мову [[Аляксандр Уладзіміравіч Бразгуноў|Алесь Бразгноў]]. Да нашага часу захавалася звыш 150 спісаў, якія розняцца колькасцю гісторый, іх паслядоўнасцю, варыянтамі. Упершыню зборнік надрукавалі ў [[1472]] годзе ў галандскім [[Утрэхт|Утрэхце]], але працэс яго дапаўнення доўжыўся да канца XVIII ст. Перапісванне зборніка не спынілася і з пачаткам кнігадрукавання, настолькі папулярным ён быў. Беларуская рэдакцыя была створана ў 1688 годзе і падрыхтавана да друку ў [[Магілёў|Магілёве]], але яе не выдалі, толькі ў 1877—1878 гг. яна была надрукавана [[Пётр Вяземскі|Вяземскім]] у двух частках. Беларускі пераклад змяшчае 39 апавяданняў; яго крыніцай было адно з польскіх выданняў «Historyj rozmaitych», колькасць якіх у польскіх зборніках не перавышае 40. Для большасці гісторый характэрны аскетызм апавядання, простая [[Кампазіцыя (літаратуразнаўства)|кампазіцыя]], змястоўная насычанасць і дынамізм дзеяння. За рэдкім выключэннем, творы суправаджаюцца [[Эпілог|эпілогамі]]-маралізацыямі. Асобна вылучаецца група [[Жыціе|жыційных]] твораў і апрацоўка антычнага рамана («[[Гісторыя пра Апалона Цірскага|Апалон Цірскі]]»). Крыніцай асобных твораў быў зборнік «Disciplina clericalis» [[Пётр Альфонса|Пятра Альфонса]]. «Рымскія дзеі» трывала ўвайшлі ў культурны набытак чалавецтва. Папулярнасцю з імі могуць параўнацца [[Біблія]], [[Фізіёлаг (кніга)|Фізіёлаг]] або [[Тысяча і адна ноч]], — кажа Алесь Бразгуноў, — гэты зборнік уплываў на развіццё як рэлігійнай, так і свецкай літаратуры сярэдніх вякоў і Адраджэння, да яго звярталіся, акрамя духоўнікаў і маралістаў, вядомыя пісьменнікі: [[Чосер]], [[Бакача]], [[Шэкспір]], [[Ф. Шылер|Шылер]]. == Заўвагі == {{крыніцы}} == Літаратура == Выданні: * Залатая калекцыя беларускай літаратуры, т. 2 — Літаратура ХVII—XVIII стагоддзяў. — Мінск, 2012 * «Римские Деяния [Gesta Romanorum]» // Памятники древней письменности и искусства, т. 5, Санкт-Петербург: Типография А. Траншеля, 1877; т. 33, Санкт-Петербург: Типография А. Траншеля, 1878. Даследаванні: * Алесь Бразгноў. Перакладная літаратура ў Вялікім Княстве літоўскім у XV—XVIII стагоддзях // Senoji Lietuvos literatūra, 2006, 21, 171—228 — С. 216—219 * [[Аляксандр Надсан|Аляксандар Надсан]]. Заходняя літаратура на Беларусі ў XV—XVII стст. [https://pawet.net/library/o_philology/080/надсан_а._заходняя_літаратура_на_беларусі_ў_xv-xvii_стст..html pawet.net] [[Катэгорыя:Кнігі паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Літаратурныя творы на старабеларускай мове]] [[Катэгорыя:Беларуская перакладная літаратура]] fqtqk2cl8zz4eibm1xtkh03xxmur2zh 0 809149 5152270 2026-06-07T16:34:45Z Цімур 27525 Новая старонка: «{{Песня |Назва = If I Needed Someone |Вокладка = |Выканаўца = [[The Beatles]] |Альбом = [[Rubber Soul]] |Дата выпуску = [[3 снежня]] [[1965]] |Дата запісу = 16, 18 кастрычніка 1965 |Жанр = {{flatlist| * [[Фолк-рок]] * [[поп-рок]]<ref>O'Grady, Terence J. (1983). The Beatles: A Musical Evolution. Twayne. ISBN 978-0-8057-9453-3.</...» 5152270 wikitext text/x-wiki {{Песня |Назва = If I Needed Someone |Вокладка = |Выканаўца = [[The Beatles]] |Альбом = [[Rubber Soul]] |Дата выпуску = [[3 снежня]] [[1965]] |Дата запісу = 16, 18 кастрычніка 1965 |Жанр = {{flatlist| * [[Фолк-рок]] * [[поп-рок]]<ref>O'Grady, Terence J. (1983). The Beatles: A Musical Evolution. Twayne. ISBN 978-0-8057-9453-3.</ref> * [[паўэр-поп]] }} |Працягласць = 2:23 |Лэйбл = [[EMI]], [[Parlophone]], [[Capitol Records|Capitol]] |Аўтар = [[Джордж Харысан]] |Прадзюсар = [[Джордж Генры Марцін|Джордж Марцін]] |Папярэдняя = [[Wait (песня The Beatles)|Wait]] |Нумар1 = 12 |Нумар2 = 13 |Наступная = [[Run for Your Life]] |Нумар3 = 14 }} '''If I Needed Someone''' ({{tr|Калі б мне быў хтосьці патрэбны}}) — песня гурта «[[The Beatles]]», якая ўпершыню з'явілася ў альбоме «[[Rubber Soul]]» у [[1965]] годзе. Песня напісана [[Джордж Харысан|Джорджам Харысанам]] і была запісана 16 і 18 кастрычніка 1965 года. == Гісторыя == Песня была напісана пад значным уплывам гурта «[[The Byrds]]». Як стала вядома ў 2004 годзе падчас інтэрв'ю Роджэра Макгіна (музыканта «The Byrds»), Харысан нават даслаў яму касетны запіс песні, перш чым яна была растыражыравана, для таго, каб паказаць, што гітарны [[Рыф (музыка)|рыф]] у песні заснаваны на рыфе самога Макгіна ў песні «The Bells of Rhymney». Сам уступ песні і яе кода таксама даволі падобныя да песні гурта «The Byrds». Цікава, што «The Byrds» у сваю чаргу таксама запазычылі ў Харысана выкарыстанне 12-струннай электрычнай гітары ў фільме «[[A Hard Day's Night (фільм)|A Hard Day’s Night]]». == Песня == Песня «If I Needed Someone» у выкананні «The Beatles» гучыць у [[Міксалідыйскі лад|міксалідыйскім]] [[ля мажор]]ы; у прыпеве ёсць мадуляцыя ў [[сі мінор]]. Радкі куплетаў даволі шчыльна гарманізаваны: асноўную партыю вядзе Харысан, а [[Джон Ленан|Ленан]] і [[Пол Мак-Картні|Мак-Картні]] выконваюць падгалоскі. Прыпеў выконваецца адным Харысанам, аднак ягоная партыя зведзена з двух запісаў голасу, што часта практыкавалася «The Beatles» у час, калі запісваўся альбом ''Rubber Soul''. Мелодыя песні вельмі простая. Куплет складаецца толькі з некалькіх нот. Паводле самога Харысана, {{пачатак цытаты}} «If I Needed Someone» — адна з мільёнаў іншых песень, напісаных вакол акорда [[рэ мажор]]. Злёгку перасоўваючы пальцы, можна атрымаць мноства невялікіх мелодый. Падобны гітарны ход ці ягоныя варыяцыі можна знайсці ў многіх песнях, і я здзіўляюся, што людзі дагэтуль адшукваюць новыя перастаноўкі з тых жа самых нот. {{oq|en|If I Needed Someone is like a million other songs written around a D chord. If you move your finger about you get various little melodies. That guitar line, or variations on it, is found in many a song, and it amazes me that people still find new permutations of the same notes.}} {{канец цытаты|крыніца=Дж. Харысан, «I Me Mine», 1980}} Тэкст песні перадае адчуванні маладога чалавека, які раней быў адрынуты сваёй каханай, але цяпер адчувае інтарэс з яе боку. Ён, аднак, не настроены звяртаць на яе ўвагу: «Напішы свой нумар на маёй сцяне, і, мабыць, я табе пазваню, калі мне будзе хтосьці патрэбны». == Запіс песні == Гурт запісваў песню ў два этапы. На працягу першай сесіі (16 кастрычніка 1965) была запісана толькі базавая рытм-дарожка. 18 кастрычніка гурт дазапісаў да яе вакальныя партыі і партыю бубна. '''У запісе ўдзельнічалі'''<ref>{{кніга|аўтар = Ian MacDonald.|частка = |загаловак = Пераварот у мазгах: запісы Бітлз і шасцідзясятыя|арыгінал = Revolution in the Head: The Beatles' Records and the Sixties|спасылка = |адказны = |выданне = 2|месца = London|выдавецтва = Pimlico|год = 2005|том = |старонкі = 168|allpages = |серыя = |isbn = 1-844-13828-3}}</ref>: * [[Джон Ленан]] — падгалоскі, рытм-гітара * [[Пол Мак-Картні]] — падгалоскі, бас-гітара * [[Джордж Харысан]] — асноўны вакал, 12-струнная сола-гітара * [[Рынга Стар]] — ударныя, бубен * [[Джордж Генры Марцін|Джордж Марцін]] — фісгармонія == Лёс песні == Песня «If I Needed Someone» была адзінай кампазіцыяй Харысана, якая выконвалася на канцэртных турах «The Beatles». Песня гучала і на канцэртах гурта ў [[Токіа]] ў ліпені [[1966]] года; у дакументальным фільме «[[The Compleat Beatles]]» прыводзяцца кадры выканання гэтай песні ў якасці ілюстрацыі таго, як канцэртныя туры вымотваюць гурт. Песня была адной з пяці песень, якую «The Beatles» выканалі на сваім апошнім канцэрце ў Вялікабрытаніі (1 мая 1966 года ў зале «Empire Pool» лонданскага стадыёна [[Уэмблі]]). Была яна выканана і на самым апошнім выступе гурта 29 жніўня 1966 года ў Кэндлстык-парку, [[Сан-Францыска]]. Існуе меркаванне (якое, аднак, патрабуе праверкі), што песня «If I Needed Someone» выконвалася на кожным канцэрце «The Beatles» у 1966 годзе. Песня неаднаразова перапявалася рознымі выканаўцамі, у тым ліку самім Харысанам у яго сольным альбоме «[[Live in Japan (Джордж Харысан)|Live in Japan]]» у 1992 годзе (у гэтай версіі Харысан і [[Эрык Клэптан]] выконваюць значна даўжэйшыя гітарныя пройгрышы). Клэптан пазней выканаў [[Кавер-версія|кавер-версію]] гэтай песні для [[трыб'ют-альбом]]а «[[Concert for George]]» у 2002 годзе. == Літаратура == * MacDonald, Ian (1995). ''Revolution In the Head: The Beatles' Records and the Sixties''. Vintage. ISBN 0-7126-6697-4. * Harrison, George (1980). ''I Me Mine''. Simon and Schuster. ISBN 0-671-42787-3. * Hammond, Ian. [https://web.archive.org/web/20061228013601/http://www.geocities.com/~hammodotcom/beathoven/harris4.htm «The Harrisong, Part IV»]. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * {{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/songs/if-i-needed-someone/|title=Біблія Бітлз: If I Needed Someone|author=|date=|work=|publisher=|access-date=2010-12-12|lang=en|archive-url=https://www.webcitation.org/66NucQuVo?url=http://www.beatlesbible.com/songs/if-i-needed-someone/|archive-date=2012-03-23|url-status=dead}} * {{cite web|url=http://www.icce.rug.nl/~soundscapes/DATABASES/AWP/iins.html|title=Нататкі пра песню «If I Needed Someone»|author=Alan W. Pollack|date=|work=|publisher=|access-date=2010-12-12|lang=en|archive-url=https://www.webcitation.org/66NudQyr2?url=http://www.icce.rug.nl/~soundscapes/DATABASES/AWP/iins.html|archive-date=2012-03-23|url-status=dead}} * {{cite web|url=http://www.stevesbeatles.com/songs/wait.asp|title=Тэкст песні «If I Needed Someone»|author=|date=|work=|publisher=|access-date=2010-12-12|lang=en|archive-url=https://www.webcitation.org/66NudtK6w?url=http://www.stevesbeatles.com/songs/wait.asp|archive-date=2012-03-23|url-status=dead}} {{ВС}} [[Катэгорыя:Песні The Beatles]] ebmt4gfr162g13zb47674g1a3t57e73 0 809150 5152290 2026-06-07T18:17:14Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Новая старонка: «'''Ліша́й''' — агульная назва некаторых хвароб скуры з дробным свярбячым сыпам<ref name="tsblm">{{verbum|tsblm2022|лішай|ліша́й}}</ref><ref name="tsbm">{{verbum|tsbm|lishaj|ліша́й}}</ref>, а таксама шматзначны тэрмін. == Медыцына == * [[Апяразвальны лішай]] (апяразвальны герпес) — вострая інфекцы...» 5152290 wikitext text/x-wiki '''Ліша́й''' — агульная назва некаторых хвароб скуры з дробным свярбячым сыпам<ref name="tsblm">{{verbum|tsblm2022|лішай|ліша́й}}</ref><ref name="tsbm">{{verbum|tsbm|lishaj|ліша́й}}</ref>, а таксама шматзначны тэрмін. == Медыцына == * [[Апяразвальны лішай]] (апяразвальны герпес) — вострая інфекцыйная хвароба з пашкоджаннем нервовай сістэмы і скуры<ref>{{Крыніцы/БЭ|том=1|старонка=442|артыкул=Апяразвальны лішай}}</ref>. * [[Вотруб'епадобны лішай]] (разнакаляровы лішай) — мікозная хвароба скуры чалавека<ref>{{Крыніцы/БЭ|том=4|старонка=278|артыкул=ВОТРУБ’ЕПАДОБНЫ ЛІШАЙ}}</ref>. * [[Воўчы лішай]] — захворванне скуры<ref>{{Крыніцы/БелСЭ|том=2|старонка=627|артыкул=Воўчы лішай}}</ref>. * [[Лускаваты лішай]] (псарыяз) — хранічная незаразная хвароба скуры, слізістых абалонак, пазногцяў і суставаў<ref>{{Крыніцы/БЭ|том=9|старонка=373|артыкул=Лускаваты лішай}}</ref>. * [[Экзэма|Мокнучы лішай]] — неінфекцыйнае захворванне скуры (экзэма)<ref>{{verbum|brs|lishaj|ліша́й}}</ref>. * [[Раз'ядальны лішай]] — захворванне скуры<ref>{{Крыніцы/БелСЭ|том=2|старонка=627|артыкул=Раз’ядальны лішай}}</ref>. * [[Ружовы лішай]] — інфекцыйна-алергічнае захворванне скуры. * [[Стрыгучы лішай]] — грыбковае захворванне скуры (трыхафітыя і мікраспарыя)<ref>{{Крыніцы/БЭ|том=15|старонка=214|артыкул=стрыгучы лішай}}</ref>. * [[Чырвоны плоскі лішай]] — захворванне скуры<ref>{{Крыніцы/БЭ|том=17|старонка=317|артыкул=чырвоны плоскі лішай}}</ref>. == Біялогія == * [[Лішайнікі|Лішай]] — тое ж, што і лішайнік; арганізм, які складаецца з грыба і водарасці<ref>{{verbum|tsblm2022|лішай-2|ліша́й}}</ref><ref name="tsbm" />. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{неадназначнасць}} 0by38qy2oazf969jhsr7xoi4g9wh12n 5152291 5152290 2026-06-07T18:17:40Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5152291 wikitext text/x-wiki '''Ліша́й''' — агульная назва некаторых хвароб скуры з дробным свярбячым сыпам<ref name="tsblm">{{verbum|tsblm2022|лішай|ліша́й}}</ref><ref name="tsbm">{{verbum|tsbm|lishaj|ліша́й}}</ref>, а таксама шматзначны тэрмін. == Медыцына == * [[Апяразвальны лішай]] (апяразвальны герпес) — вострая інфекцыйная хвароба з пашкоджаннем нервовай сістэмы і скуры<ref>{{Крыніцы/БЭ|том=1|старонка=442|артыкул=Апяразвальны лішай}}</ref>. * [[Вотруб’епадобны лішай]] (разнакаляровы лішай) — мікозная хвароба скуры чалавека<ref>{{Крыніцы/БЭ|том=4|старонка=278|артыкул=Вотруб'епадобны лішай}}</ref>. * [[Воўчы лішай]] — захворванне скуры<ref>{{Крыніцы/БелСЭ|том=2|старонка=627|артыкул=Воўчы лішай}}</ref>. * [[Лускаваты лішай]] (псарыяз) — хранічная незаразная хвароба скуры, слізістых абалонак, пазногцяў і суставаў<ref>{{Крыніцы/БЭ|том=9|старонка=373|артыкул=Лускаваты лішай}}</ref>. * [[Экзэма|Мокнучы лішай]] — неінфекцыйнае захворванне скуры (экзэма)<ref>{{verbum|brs|lishaj|ліша́й}}</ref>. * [[Раз'ядальны лішай]] — захворванне скуры<ref>{{Крыніцы/БелСЭ|том=2|старонка=627|артыкул=Раз’ядальны лішай}}</ref>. * [[Ружовы лішай]] — інфекцыйна-алергічнае захворванне скуры. * [[Стрыгучы лішай]] — грыбковае захворванне скуры (трыхафітыя і мікраспарыя)<ref>{{Крыніцы/БЭ|том=15|старонка=214|артыкул=стрыгучы лішай}}</ref>. * [[Чырвоны плоскі лішай]] — захворванне скуры<ref>{{Крыніцы/БЭ|том=17|старонка=317|артыкул=чырвоны плоскі лішай}}</ref>. == Біялогія == * [[Лішайнікі|Лішай]] — тое ж, што і лішайнік; арганізм, які складаецца з грыба і водарасці<ref>{{verbum|tsblm2022|лішай-2|ліша́й}}</ref><ref name="tsbm" />. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{неадназначнасць}} elongpngecqfl4p55a8hnqvd6mm0ya5 0 809151 5152294 2026-06-07T18:18:20Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Чаховіч Уладзіслаў перанёс старонку [[Апаясвальны лішай]] у [[Апяразвальны лішай]]: паводле БЭ 5152294 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Апяразвальны лішай]] pyahx6002j4f09bv3iotj82qapn6gp0 0 809152 5152296 2026-06-07T18:20:53Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Перасылае да [[Высыпка]] 5152296 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Высыпка]] rvdfq3zx8gargaulxarf225m370sna2 0 809153 5152297 2026-06-07T18:21:17Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Перасылае да [[Высыпка]] 5152297 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Высыпка]] rvdfq3zx8gargaulxarf225m370sna2 0 809154 5152299 2026-06-07T18:25:14Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Новая старонка: «[[Выява:Amoxicillin rash 11 hours after 17th dose.JPG|thumb|Алергічная высыпка пасля ўвядзення [[амаксіцылін]]у]] '''Вы́сыпка''' — агульная назва вонкавых ачаговых паталагічных змен [[скура|скуры]] ([[экзантэма]]) і [[слізістая абалонка|слізістых абалонак]] ([[энантэма]]){{sfn|БелЭн|1997|с...» 5152299 wikitext text/x-wiki [[Выява:Amoxicillin rash 11 hours after 17th dose.JPG|thumb|Алергічная высыпка пасля ўвядзення [[амаксіцылін]]у]] '''Вы́сыпка''' — агульная назва вонкавых ачаговых паталагічных змен [[скура|скуры]] ([[экзантэма]]) і [[слізістая абалонка|слізістых абалонак]] ([[энантэма]]){{sfn|БелЭн|1997|с=326}}. == Характарыстыка == Высыпка бывае першаснай і другаснай. Да першаснай высыпкі адносяцца запаленчыя плямы, [[гнайнік]]і і іншыя праявы. Другасная высыпка характарызуецца з'яўленнем лускавінак, [[язва]]ў, [[эрозія (медыцына)|эрозій]] і іншых паталагічных утварэнняў{{sfn|БелЭн|1997|с=326}}. == Прычыны ўзнікнення == Высыпка ўзнікае пад уздзеяннем розных фізічных, хімічных, бактэрыяльных і паразітарных фактараў, а таксама пры кантакце з некаторымі відамі [[расліна|раслін]]. Прычынай яе з'яўлення могуць быць парушэнні функцый [[эндакрынная сістэма|эндакрынных органаў]], [[страўнікава-кішачны тракт]]у, [[цэнтральная нервовая сістэма|цэнтральнай нервовай сістэмы]], парушэнні [[абмен рэчываў|абмену рэчываў]], балансу [[вітамін]]аў, зніжэнне [[імунітэт]]у і іншыя ўнутраныя паталогіі{{sfn|БелЭн|1997|с=326}}. Таксама высыпка з'яўляецца характэрным сімптомам многіх [[інфекцыйнае захворванне|інфекцыйных захворванняў]], такіх як [[адзёр]], [[шкарлятына]], розныя віды [[тыф]]у і іншых{{sfn|БелЭн|1997|с=326}}. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БЭ|том=4|артыкул=Высыпка|старонкі=326|ref=БелЭн}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Сімптомы паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Захворванні скуры і яе прыдаткаў]] 7cexyb5sdr32klkqhdo8aw04omw9m6p 0 809155 5152300 2026-06-07T18:32:24Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Перасылае да [[Высыпка]] 5152300 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[высыпка]] mbr2bc7t9bi6xbau6lutlcmmba397qe 0 809156 5152301 2026-06-07T18:32:39Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Новая старонка: «'''Бу́йная рага́тая жывёла''' — [[парнакапытныя|парнакапытная]] [[жвачныя|жвачная]] жывёла сямейства [[пустарогія|пустарогіх]]{{sfn|БелЭн|1996|с=321}}. == Характарыстыка == Жывёла належыць да жвачных, паколькі здольная ператраўляць багаты на клятчатку корм — сена,...» 5152301 wikitext text/x-wiki '''Бу́йная рага́тая жывёла''' — [[парнакапытныя|парнакапытная]] [[жвачныя|жвачная]] жывёла сямейства [[пустарогія|пустарогіх]]{{sfn|БелЭн|1996|с=321}}. == Характарыстыка == Жывёла належыць да жвачных, паколькі здольная ператраўляць багаты на клятчатку корм — сена, салому, зялёны корм, караняплоды і іншыя віды расліннай ежы. Група ўключае свойскія формы ([[бык]]і і [[карова]]ы), якія належаць да роду [[сапраўдныя быкі|сапраўдных быкоў]], а таксама [[як]]аў, [[гаял]]аў, [[бізон]]аў і [[зубр]]оў{{sfn|БелЭн|1996|с=321}}. Свойская буйная рагатая жывёла паходзіць ад [[тур (жывёла)|тура]], які быў прыручаны каля 8 тысяч гадоў назад. Жывёла дае чалавеку малако і мяса, з'яўляецца крыніцай сыравіны для лёгкай прамысловасці і забяспечвае сельскую гаспадарку арганічнымі ўгнаеннямі. Асаблівасці яе экстэр’еру непасрэдна звязаны з кірункам прадукцыйнасці (малочным або мясным), кліматычнымі зонамі і канкрэтнай тэхналогіяй гадоўлі{{sfn|БелЭн|1996|с=321}}. == Гадоўля ў Беларусі == На тэрыторыі [[Беларусь|Беларусі]] асноўнай планавай пародай з'яўляецца чорна-пярэстая парода малочнага кірунку, на якую прыпадае каля 98&nbsp;% агульнага пагалоўя. Таксама ў краіне гадуюцца іншыя малочныя і малочна-мясныя пароды, у тым ліку [[чырвоная беларуская парода|чырвоная беларуская]], [[сіментальская парода|сіментальская]], [[швіцкая парода|швіцкая]], [[кастрамская парода|кастрамская]] і [[галандская парода|галандская]]. Сярод мясных парод прадстаўлены [[шаралезская парода|шаралезская]], [[лімузінская парода|лімузінская]], [[мен-анжу парода|мен-анжу]] і [[герафордская парода|герафордская]]{{sfn|БелЭн|1996|с=321}}. == Біялагічныя асаблівасці == Сярэдняя працягласць жыцця кароў складае каля 20 гадоў (у рэдкіх выпадках да 35 гадоў), быкоў — ад 15 да 20 гадоў. Палавая спеласць у цялушак настае ва ўзросце 9—10 месяцаў, у быкоў — у 9—11 месяцаў. Першы ацёл адбываецца ва ўзросце 26—30 месяцаў, а працягласць цельнасці складае 280—290 сутак{{sfn|БелЭн|1996|с=321}}. Тэрмін гаспадарчага выкарыстання малочных кароў вагаецца ад 5 да 10 гадоў, у той час як племянных жывёл для ўзнаўлення статка выкарыстоўваюць каля 8—10 гадоў. Маладняк, прызначаны на мяса, пасля інтэнсіўнага адкорму або нагулу забіваюць ва ўзросце 16—20 месяцаў{{sfn|БелЭн|1996|с=321}}. == Гл. таксама == * [[Жывёлагадоўля]] * [[Буйной рагатай жывёлы гадоўля]] == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БЭ|том=3|артыкул=Буйная рагатая жывёла|старонкі=321|год=1996|ref=БелЭн}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Сельская гаспадарка]] [[Катэгорыя:Жывёлагадоўля]] [[Катэгорыя:Быкі]] 2f8d4m0mim1krg4g9pw3c3q2c4tvw17 5152307 5152301 2026-06-07T18:37:29Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5152307 wikitext text/x-wiki '''Бу́йная рага́тая жывёла''' — [[парнакапытныя|парнакапытная]] [[жвачныя|жвачная]] жывёла сямейства [[пустарогія|пустарогіх]]{{sfn|БелЭн|1996|с=321}}. == Характарыстыка == Жывёла належыць да жвачных, паколькі здольная ператраўляць багаты на клятчатку корм — сена, салому, зялёны корм, караняплоды і іншыя віды расліннай ежы. Група ўключае [[Свойскія жывёлы|свойскія формы]] ([[бык]]і і [[карова|каров]]ы), якія належаць да роду сапраўдных [[Быкі|быкоў]], а таксама [[як]]аў, [[гаял]]аў, [[бізон]]аў і [[зубр]]оў{{sfn|БелЭн|1996|с=321}}. Свойская буйная рагатая жывёла паходзіць ад [[тур (жывёла)|тура]], які быў прыручаны каля 8 тысяч гадоў назад. Жывёла дае чалавеку малако і мяса, з'яўляецца крыніцай сыравіны для лёгкай прамысловасці і забяспечвае сельскую гаспадарку арганічнымі ўгнаеннямі. Асаблівасці яе экстэр’еру непасрэдна звязаны з кірункам прадукцыйнасці (малочным або мясным), кліматычнымі зонамі і канкрэтнай тэхналогіяй гадоўлі{{sfn|БелЭн|1996|с=321}}. == Гадоўля ў Беларусі == На тэрыторыі [[Беларусь|Беларусі]] асноўнай планавай пародай з'яўляецца [[чорна-пярэстая парода]] малочнага кірунку, на якую прыпадае каля 98&nbsp;% агульнага пагалоўя. Таксама ў краіне гадуюцца іншыя малочныя і малочна-мясныя пароды, у тым ліку [[чырвоная беларуская парода|чырвоная беларуская]], [[сіментальская парода|сіментальская]], [[швіцкая парода|швіцкая]], [[кастрамская парода|кастрамская]] і [[галандская парода|галандская]]. Сярод мясных парод прадстаўлены [[шаралезская парода|шаралезская]], [[лімузінская парода|лімузінская]], [[мен-анжу парода|мен-анжу]] і [[герафордская парода|герафордская]]{{sfn|БелЭн|1996|с=321}}. == Біялагічныя асаблівасці == Сярэдняя працягласць жыцця кароў складае каля 20 гадоў (у рэдкіх выпадках да 35 гадоў), быкоў — ад 15 да 20 гадоў. Палавая спеласць у цялушак настае ва ўзросце 9—10 месяцаў, у быкоў — у 9—11 месяцаў. Першы ацёл адбываецца ва ўзросце 26—30 месяцаў, а працягласць цельнасці складае 280—290 сутак{{sfn|БелЭн|1996|с=321}}. Тэрмін гаспадарчага выкарыстання малочных кароў вагаецца ад 5 да 10 гадоў, у той час як племянных жывёл для ўзнаўлення статка выкарыстоўваюць каля 8—10 гадоў. Маладняк, прызначаны на мяса, пасля інтэнсіўнага адкорму або нагулу забіваюць ва ўзросце 16—20 месяцаў{{sfn|БелЭн|1996|с=321}}. == Гл. таксама == * [[Жывёлагадоўля]] * [[Гадоўля буйной рагатай жывёлы]] == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БЭ|том=3|артыкул=Буйная рагатая жывёла|старонкі=321|год=1996|ref=БелЭн}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Сельская гаспадарка]] [[Катэгорыя:Жывёлагадоўля]] [[Катэгорыя:Быкі]] cb3n3u5fpa0kqmattv0hasyg396sfbe 5152310 5152307 2026-06-07T18:41:36Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5152310 wikitext text/x-wiki '''Бу́йная рага́тая жывёла''', таксама '''бы́дла'''<ref>{{verbum|tsblm2022|быдла|бы́дла}}</ref> (з {{lang-pl|bydło}})<ref>{{verbum|esbm|bydla|Бы́дла}}</ref> — [[парнакапытныя|парнакапытная]] [[жвачныя|жвачная]] жывёла сямейства [[пустарогія|пустарогіх]]{{sfn|БелЭн|1996|с=321}}. == Характарыстыка == Жывёла належыць да жвачных, паколькі здольная ператраўляць багаты на клятчатку корм — сена, салому, зялёны корм, караняплоды і іншыя віды расліннай ежы. Група ўключае [[Свойскія жывёлы|свойскія формы]] ([[бык]]і і [[карова|каров]]ы), якія належаць да роду сапраўдных [[Быкі|быкоў]], а таксама [[як]]аў, [[гаял]]аў, [[бізон]]аў і [[зубр]]оў{{sfn|БелЭн|1996|с=321}}. Свойская буйная рагатая жывёла паходзіць ад [[тур (жывёла)|тура]], які быў прыручаны каля 8 тысяч гадоў назад. Жывёла дае чалавеку малако і мяса, з'яўляецца крыніцай сыравіны для лёгкай прамысловасці і забяспечвае сельскую гаспадарку арганічнымі ўгнаеннямі. Асаблівасці яе экстэр’еру непасрэдна звязаны з кірункам прадукцыйнасці (малочным або мясным), кліматычнымі зонамі і канкрэтнай тэхналогіяй гадоўлі{{sfn|БелЭн|1996|с=321}}. == Гадоўля ў Беларусі == На тэрыторыі [[Беларусь|Беларусі]] асноўнай планавай пародай з'яўляецца [[чорна-пярэстая парода]] малочнага кірунку, на якую прыпадае каля 98&nbsp;% агульнага пагалоўя. Таксама ў краіне гадуюцца іншыя малочныя і малочна-мясныя пароды, у тым ліку [[чырвоная беларуская парода|чырвоная беларуская]], [[сіментальская парода|сіментальская]], [[швіцкая парода|швіцкая]], [[кастрамская парода|кастрамская]] і [[галандская парода|галандская]]. Сярод мясных парод прадстаўлены [[шаралезская парода|шаралезская]], [[лімузінская парода|лімузінская]], [[мен-анжу парода|мен-анжу]] і [[герафордская парода|герафордская]]{{sfn|БелЭн|1996|с=321}}. == Біялагічныя асаблівасці == Сярэдняя працягласць жыцця кароў складае каля 20 гадоў (у рэдкіх выпадках да 35 гадоў), быкоў — ад 15 да 20 гадоў. Палавая спеласць у цялушак настае ва ўзросце 9—10 месяцаў, у быкоў — у 9—11 месяцаў. Першы ацёл адбываецца ва ўзросце 26—30 месяцаў, а працягласць цельнасці складае 280—290 сутак{{sfn|БелЭн|1996|с=321}}. Тэрмін гаспадарчага выкарыстання малочных кароў вагаецца ад 5 да 10 гадоў, у той час як племянных жывёл для ўзнаўлення статка выкарыстоўваюць каля 8—10 гадоў. Маладняк, прызначаны на мяса, пасля інтэнсіўнага адкорму або нагулу забіваюць ва ўзросце 16—20 месяцаў{{sfn|БелЭн|1996|с=321}}. == Гл. таксама == * [[Жывёлагадоўля]] * [[Гадоўля буйной рагатай жывёлы]] == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БЭ|том=3|артыкул=Буйная рагатая жывёла|старонкі=321|год=1996|ref=БелЭн}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Сельская гаспадарка]] [[Катэгорыя:Жывёлагадоўля]] [[Катэгорыя:Быкі]] sq5m3i0i0q9z8926amdwjnt9cfsgxr2 5152311 5152310 2026-06-07T18:43:18Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5152311 wikitext text/x-wiki [[File:Shorthorn bull, cows & calves.jpg|міні|Каровы [[Шортгорнская парода|шортгорнскай пароды]]]] '''Бу́йная рага́тая жывёла''', таксама '''бы́дла'''<ref>{{verbum|tsblm2022|быдла|бы́дла}}</ref> (з {{lang-pl|bydło}})<ref>{{verbum|esbm|bydla|Бы́дла}}</ref> — [[парнакапытныя|парнакапытная]] [[жвачныя|жвачная]] жывёла сямейства [[пустарогія|пустарогіх]]{{sfn|БелЭн|1996|с=321}}. == Характарыстыка == Жывёла належыць да жвачных, паколькі здольная ператраўляць багаты на клятчатку корм — сена, салому, зялёны корм, караняплоды і іншыя віды расліннай ежы. Група ўключае [[Свойскія жывёлы|свойскія формы]] ([[бык]]і і [[карова|каров]]ы), якія належаць да роду сапраўдных [[Быкі|быкоў]], а таксама [[як]]аў, [[гаял]]аў, [[бізон]]аў і [[зубр]]оў{{sfn|БелЭн|1996|с=321}}. Свойская буйная рагатая жывёла паходзіць ад [[тур (жывёла)|тура]], які быў прыручаны каля 8 тысяч гадоў назад. Жывёла дае чалавеку малако і мяса, з'яўляецца крыніцай сыравіны для лёгкай прамысловасці і забяспечвае сельскую гаспадарку арганічнымі ўгнаеннямі. Асаблівасці яе экстэр’еру непасрэдна звязаны з кірункам прадукцыйнасці (малочным або мясным), кліматычнымі зонамі і канкрэтнай тэхналогіяй гадоўлі{{sfn|БелЭн|1996|с=321}}. == Гадоўля ў Беларусі == На тэрыторыі [[Беларусь|Беларусі]] асноўнай планавай пародай з'яўляецца [[чорна-пярэстая парода]] малочнага кірунку, на якую прыпадае каля 98&nbsp;% агульнага пагалоўя. Таксама ў краіне гадуюцца іншыя малочныя і малочна-мясныя пароды, у тым ліку [[чырвоная беларуская парода|чырвоная беларуская]], [[сіментальская парода|сіментальская]], [[швіцкая парода|швіцкая]], [[кастрамская парода|кастрамская]] і [[галандская парода|галандская]]. Сярод мясных парод прадстаўлены [[шаралезская парода|шаралезская]], [[лімузінская парода|лімузінская]], [[мен-анжу парода|мен-анжу]] і [[герафордская парода|герафордская]]{{sfn|БелЭн|1996|с=321}}. == Біялагічныя асаблівасці == Сярэдняя працягласць жыцця кароў складае каля 20 гадоў (у рэдкіх выпадках да 35 гадоў), быкоў — ад 15 да 20 гадоў. Палавая спеласць у цялушак настае ва ўзросце 9—10 месяцаў, у быкоў — у 9—11 месяцаў. Першы ацёл адбываецца ва ўзросце 26—30 месяцаў, а працягласць цельнасці складае 280—290 сутак{{sfn|БелЭн|1996|с=321}}. Тэрмін гаспадарчага выкарыстання малочных кароў вагаецца ад 5 да 10 гадоў, у той час як племянных жывёл для ўзнаўлення статка выкарыстоўваюць каля 8—10 гадоў. Маладняк, прызначаны на мяса, пасля інтэнсіўнага адкорму або нагулу забіваюць ва ўзросце 16—20 месяцаў{{sfn|БелЭн|1996|с=321}}. == Гл. таксама == * [[Жывёлагадоўля]] * [[Гадоўля буйной рагатай жывёлы]] == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БЭ|том=3|артыкул=Буйная рагатая жывёла|старонкі=321|год=1996|ref=БелЭн}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Сельская гаспадарка]] [[Катэгорыя:Жывёлагадоўля]] [[Катэгорыя:Быкі]] croktrfdaij32pgv4ws2bxpzhpuhn6c 5152313 5152311 2026-06-07T18:43:33Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5152313 wikitext text/x-wiki [[File:Shorthorn bull, cows & calves.jpg|міні|Каровы [[Шортгорнская парода|шортгорнскай пароды]]]] '''Бу́йная рага́тая жывёла''', таксама '''бы́дла'''<ref>{{verbum|tsblm2022|быдла|бы́дла}}</ref> (з {{lang-pl|bydło}})<ref>{{verbum|esbm|bydla|Бы́дла}}</ref> — [[парнакапытныя|парнакапытная]] [[жвачныя|жвачная]] жывёла сямейства [[пустарогія|пустарогіх]]{{sfn|БелЭн|1996|с=321}}. == Характарыстыка == Жывёла належыць да жвачных, паколькі здольная ператраўляць багаты на клятчатку корм — сена, салому, зялёны корм, караняплоды і іншыя віды расліннай ежы. Група ўключае [[Свойскія жывёлы|свойскія формы]] ([[бык]]і і [[карова|каров]]ы), якія належаць да роду сапраўдных [[Быкі|быкоў]], а таксама [[як]]аў, [[гаял]]аў, [[бізон]]аў і [[зубр]]оў{{sfn|БелЭн|1996|с=321}}. Свойская буйная рагатая жывёла паходзіць ад [[тур (жывёла)|тура]], які быў прыручаны каля 8 тысяч гадоў назад. Жывёла дае чалавеку малако і мяса, з'яўляецца крыніцай сыравіны для лёгкай прамысловасці і забяспечвае сельскую гаспадарку арганічнымі ўгнаеннямі. Асаблівасці яе экстэр’еру непасрэдна звязаны з кірункам прадукцыйнасці (малочным або мясным), кліматычнымі зонамі і канкрэтнай тэхналогіяй гадоўлі{{sfn|БелЭн|1996|с=321}}. == Гадоўля ў Беларусі == На тэрыторыі [[Беларусь|Беларусі]] асноўнай планавай пародай з'яўляецца [[чорна-пярэстая парода]] малочнага кірунку, на якую прыпадае каля 98&nbsp;% агульнага пагалоўя. Таксама ў краіне гадуюцца іншыя малочныя і малочна-мясныя пароды, у тым ліку [[чырвоная беларуская парода|чырвоная беларуская]], [[сіментальская парода|сіментальская]], [[швіцкая парода|швіцкая]], [[кастрамская парода|кастрамская]] і [[галандская парода|галандская]]. Сярод мясных парод прадстаўлены [[шаралезская парода|шаралезская]], [[лімузінская парода|лімузінская]], [[Мен-анжу (парода)|мен-анжу]] і [[герафордская парода|герафордская]]{{sfn|БелЭн|1996|с=321}}. == Біялагічныя асаблівасці == Сярэдняя працягласць жыцця кароў складае каля 20 гадоў (у рэдкіх выпадках да 35 гадоў), быкоў — ад 15 да 20 гадоў. Палавая спеласць у цялушак настае ва ўзросце 9—10 месяцаў, у быкоў — у 9—11 месяцаў. Першы ацёл адбываецца ва ўзросце 26—30 месяцаў, а працягласць цельнасці складае 280—290 сутак{{sfn|БелЭн|1996|с=321}}. Тэрмін гаспадарчага выкарыстання малочных кароў вагаецца ад 5 да 10 гадоў, у той час як племянных жывёл для ўзнаўлення статка выкарыстоўваюць каля 8—10 гадоў. Маладняк, прызначаны на мяса, пасля інтэнсіўнага адкорму або нагулу забіваюць ва ўзросце 16—20 месяцаў{{sfn|БелЭн|1996|с=321}}. == Гл. таксама == * [[Жывёлагадоўля]] * [[Гадоўля буйной рагатай жывёлы]] == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БЭ|том=3|артыкул=Буйная рагатая жывёла|старонкі=321|год=1996|ref=БелЭн}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Сельская гаспадарка]] [[Катэгорыя:Жывёлагадоўля]] [[Катэгорыя:Быкі]] pccwd9x0sa27dzp4au3cii8nm5jh2v0 5152321 5152313 2026-06-07T18:48:37Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 дададзена [[Катэгорыя:Буйная рагатая жывёла]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5152321 wikitext text/x-wiki [[File:Shorthorn bull, cows & calves.jpg|міні|Каровы [[Шортгорнская парода|шортгорнскай пароды]]]] '''Бу́йная рага́тая жывёла''', таксама '''бы́дла'''<ref>{{verbum|tsblm2022|быдла|бы́дла}}</ref> (з {{lang-pl|bydło}})<ref>{{verbum|esbm|bydla|Бы́дла}}</ref> — [[парнакапытныя|парнакапытная]] [[жвачныя|жвачная]] жывёла сямейства [[пустарогія|пустарогіх]]{{sfn|БелЭн|1996|с=321}}. == Характарыстыка == Жывёла належыць да жвачных, паколькі здольная ператраўляць багаты на клятчатку корм — сена, салому, зялёны корм, караняплоды і іншыя віды расліннай ежы. Група ўключае [[Свойскія жывёлы|свойскія формы]] ([[бык]]і і [[карова|каров]]ы), якія належаць да роду сапраўдных [[Быкі|быкоў]], а таксама [[як]]аў, [[гаял]]аў, [[бізон]]аў і [[зубр]]оў{{sfn|БелЭн|1996|с=321}}. Свойская буйная рагатая жывёла паходзіць ад [[тур (жывёла)|тура]], які быў прыручаны каля 8 тысяч гадоў назад. Жывёла дае чалавеку малако і мяса, з'яўляецца крыніцай сыравіны для лёгкай прамысловасці і забяспечвае сельскую гаспадарку арганічнымі ўгнаеннямі. Асаблівасці яе экстэр’еру непасрэдна звязаны з кірункам прадукцыйнасці (малочным або мясным), кліматычнымі зонамі і канкрэтнай тэхналогіяй гадоўлі{{sfn|БелЭн|1996|с=321}}. == Гадоўля ў Беларусі == На тэрыторыі [[Беларусь|Беларусі]] асноўнай планавай пародай з'яўляецца [[чорна-пярэстая парода]] малочнага кірунку, на якую прыпадае каля 98&nbsp;% агульнага пагалоўя. Таксама ў краіне гадуюцца іншыя малочныя і малочна-мясныя пароды, у тым ліку [[чырвоная беларуская парода|чырвоная беларуская]], [[сіментальская парода|сіментальская]], [[швіцкая парода|швіцкая]], [[кастрамская парода|кастрамская]] і [[галандская парода|галандская]]. Сярод мясных парод прадстаўлены [[шаралезская парода|шаралезская]], [[лімузінская парода|лімузінская]], [[Мен-анжу (парода)|мен-анжу]] і [[герафордская парода|герафордская]]{{sfn|БелЭн|1996|с=321}}. == Біялагічныя асаблівасці == Сярэдняя працягласць жыцця кароў складае каля 20 гадоў (у рэдкіх выпадках да 35 гадоў), быкоў — ад 15 да 20 гадоў. Палавая спеласць у цялушак настае ва ўзросце 9—10 месяцаў, у быкоў — у 9—11 месяцаў. Першы ацёл адбываецца ва ўзросце 26—30 месяцаў, а працягласць цельнасці складае 280—290 сутак{{sfn|БелЭн|1996|с=321}}. Тэрмін гаспадарчага выкарыстання малочных кароў вагаецца ад 5 да 10 гадоў, у той час як племянных жывёл для ўзнаўлення статка выкарыстоўваюць каля 8—10 гадоў. Маладняк, прызначаны на мяса, пасля інтэнсіўнага адкорму або нагулу забіваюць ва ўзросце 16—20 месяцаў{{sfn|БелЭн|1996|с=321}}. == Гл. таксама == * [[Жывёлагадоўля]] * [[Гадоўля буйной рагатай жывёлы]] == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БЭ|том=3|артыкул=Буйная рагатая жывёла|старонкі=321|год=1996|ref=БелЭн}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Сельская гаспадарка]] [[Катэгорыя:Жывёлагадоўля]] [[Катэгорыя:Быкі]] [[Катэгорыя:Буйная рагатая жывёла| ]] 0wxu5dhrmjwz6jmgjobp3pk139rmhdq 5152331 5152321 2026-06-07T18:53:02Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 −[[Катэгорыя:Сельская гаспадарка]]; −[[Катэгорыя:Жывёлагадоўля]]; −[[Катэгорыя:Быкі]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5152331 wikitext text/x-wiki [[File:Shorthorn bull, cows & calves.jpg|міні|Каровы [[Шортгорнская парода|шортгорнскай пароды]]]] '''Бу́йная рага́тая жывёла''', таксама '''бы́дла'''<ref>{{verbum|tsblm2022|быдла|бы́дла}}</ref> (з {{lang-pl|bydło}})<ref>{{verbum|esbm|bydla|Бы́дла}}</ref> — [[парнакапытныя|парнакапытная]] [[жвачныя|жвачная]] жывёла сямейства [[пустарогія|пустарогіх]]{{sfn|БелЭн|1996|с=321}}. == Характарыстыка == Жывёла належыць да жвачных, паколькі здольная ператраўляць багаты на клятчатку корм — сена, салому, зялёны корм, караняплоды і іншыя віды расліннай ежы. Група ўключае [[Свойскія жывёлы|свойскія формы]] ([[бык]]і і [[карова|каров]]ы), якія належаць да роду сапраўдных [[Быкі|быкоў]], а таксама [[як]]аў, [[гаял]]аў, [[бізон]]аў і [[зубр]]оў{{sfn|БелЭн|1996|с=321}}. Свойская буйная рагатая жывёла паходзіць ад [[тур (жывёла)|тура]], які быў прыручаны каля 8 тысяч гадоў назад. Жывёла дае чалавеку малако і мяса, з'яўляецца крыніцай сыравіны для лёгкай прамысловасці і забяспечвае сельскую гаспадарку арганічнымі ўгнаеннямі. Асаблівасці яе экстэр’еру непасрэдна звязаны з кірункам прадукцыйнасці (малочным або мясным), кліматычнымі зонамі і канкрэтнай тэхналогіяй гадоўлі{{sfn|БелЭн|1996|с=321}}. == Гадоўля ў Беларусі == На тэрыторыі [[Беларусь|Беларусі]] асноўнай планавай пародай з'яўляецца [[чорна-пярэстая парода]] малочнага кірунку, на якую прыпадае каля 98&nbsp;% агульнага пагалоўя. Таксама ў краіне гадуюцца іншыя малочныя і малочна-мясныя пароды, у тым ліку [[чырвоная беларуская парода|чырвоная беларуская]], [[сіментальская парода|сіментальская]], [[швіцкая парода|швіцкая]], [[кастрамская парода|кастрамская]] і [[галандская парода|галандская]]. Сярод мясных парод прадстаўлены [[шаралезская парода|шаралезская]], [[лімузінская парода|лімузінская]], [[Мен-анжу (парода)|мен-анжу]] і [[герафордская парода|герафордская]]{{sfn|БелЭн|1996|с=321}}. == Біялагічныя асаблівасці == Сярэдняя працягласць жыцця кароў складае каля 20 гадоў (у рэдкіх выпадках да 35 гадоў), быкоў — ад 15 да 20 гадоў. Палавая спеласць у цялушак настае ва ўзросце 9—10 месяцаў, у быкоў — у 9—11 месяцаў. Першы ацёл адбываецца ва ўзросце 26—30 месяцаў, а працягласць цельнасці складае 280—290 сутак{{sfn|БелЭн|1996|с=321}}. Тэрмін гаспадарчага выкарыстання малочных кароў вагаецца ад 5 да 10 гадоў, у той час як племянных жывёл для ўзнаўлення статка выкарыстоўваюць каля 8—10 гадоў. Маладняк, прызначаны на мяса, пасля інтэнсіўнага адкорму або нагулу забіваюць ва ўзросце 16—20 месяцаў{{sfn|БелЭн|1996|с=321}}. == Гл. таксама == * [[Жывёлагадоўля]] * [[Гадоўля буйной рагатай жывёлы]] == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БЭ|том=3|артыкул=Буйная рагатая жывёла|старонкі=321|год=1996|ref=БелЭн}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Буйная рагатая жывёла| ]] 2zq7peuym9ql4ea7rn459ht5ojajwkt 0 809158 5152314 2026-06-07T18:44:14Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Перасылае да [[Буйная рагатая жывёла]] 5152314 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Буйная рагатая жывёла]] hku1xqwe94q951g06cdassn1cailoq2 0 809159 5152315 2026-06-07T18:44:22Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Перасылае да [[Буйная рагатая жывёла]] 5152315 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Буйная рагатая жывёла]] hku1xqwe94q951g06cdassn1cailoq2 0 809160 5152323 2026-06-07T18:51:43Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Перасылае да [[Буйная рагатая жывёла]] 5152323 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Буйная рагатая жывёла]] hku1xqwe94q951g06cdassn1cailoq2 0 809161 5152335 2026-06-07T19:01:24Z Аляксандр Белы 46814 Стварыў пачатковы (чарнавы) тэкст старонкі 5152335 wikitext text/x-wiki Лаялізм (ад [[Французская мова|фр.]] ''loyal'' — верны, вернападданы, у сваю чаргу ад [[Лацінская мова|лац.]] ''legalis'' — законны) — прыхільнасць законнаму (у фармальным сэнсе, фактычна — існуючаму дагэтуль, кантралюючаму сітуацыю) ураду і дзяржаўнаму ладу сваёй краіны, асабліва ў сітуацыі, калі гэтаму ўраду ці ладу кінуты выклік нейкай іншай унутрыдзяржаўнай сілай. У прыватнасці, ў эпоху [[Вайна за незалежнасць ЗША|Вайны за незалежнасць]] [[Вайна за незалежнасць ЗША|ЗША 1775—1783 гг.]] лаялістамі называлі прыхільнікаў Брытанскай манархіі [1] , у Іспаніі лаялісты ([[Іспанская мова|ісп.]]: ''bando leal'') — адна з назваў лагера рэспубліканцаў у [[Грамадзянская вайна ў Іспаніі|Грамадзянскай вайне 1936—1939 гг]]. У сучаснай [[Паўночная Ірландыя|Паўночнай Ірландыі]] лаялісты — прыхільнікі яе захавання ў складзе Вялікабрытаніі [3]. Тэрмін можна таксама ўжывацца ў навуковых і публіцыстычных тэкстах рэтраспектыўна, па аналогіі, ў выпадках, калі самі прыхільнікі адпаведнай опцыі называюць сябе як-небудзь інакш (напрыклад, "ябацькі" ў Беларусі — прыхільнікі захавання ўлады А.Г.Лукашэнкам ў 2020-х гадах, могуць быць названыя лаялістамі). У пэўных абставінах лаялізм можа быць формай праявы канфармізму: як адзначае А. М. Шульман у дачыненні да сучаснай Расіі, ''Лаялізм мае на ўвазе не цвёрдае прытрымліванне вызначанай сістэмы перакананняў, а ўменне гнутка змяняцца ў гармоніі са зменамі начальніцкіх пазіцый і пажаданняў'' [4]. 18yvmvo3p762skb0y855h4i2ijwx9ll 5152363 5152335 2026-06-07T19:44:27Z Аляксандр Белы 46814 дапаўненне 5152363 wikitext text/x-wiki Лаялізм (ад [[Французская мова|фр.]] ''loyal'' — верны, вернападданы, у сваю чаргу ад [[Лацінская мова|лац.]] ''legalis'' — законны) — прыхільнасць законнаму (у фармальным сэнсе, фактычна — існуючаму дагэтуль, кантралюючаму сітуацыю) ураду і дзяржаўнаму ладу сваёй краіны, асабліва ў сітуацыі, калі гэтаму ўраду ці ладу кінуты выклік нейкай іншай унутрыдзяржаўнай сілай. У прыватнасці, ў эпоху [[Вайна за незалежнасць ЗША|Вайны за незалежнасць]] [[Вайна за незалежнасць ЗША|ЗША 1775—1783 гг.]] лаялістамі называлі прыхільнікаў Брытанскай манархіі [1] , у Іспаніі лаялісты ([[Іспанская мова|ісп.]]: ''bando leal'') — адна з назваў лагера рэспубліканцаў у [[Грамадзянская вайна ў Іспаніі|Грамадзянскай вайне 1936—1939 гг]]. У сучаснай [[Паўночная Ірландыя|Паўночнай Ірландыі]] лаялісты — прыхільнікі яе захавання ў складзе Вялікабрытаніі [3]. Тэрмін можна таксама ўжывацца ў навуковых і публіцыстычных тэкстах рэтраспектыўна, па аналогіі, ў выпадках, калі самі прыхільнікі адпаведнай опцыі называюць сябе як-небудзь інакш (напрыклад, "ябацькі" ў Беларусі — прыхільнікі захавання ўлады А.Г.Лукашэнкам ў 2020-х гадах, могуць быць названыя лаялістамі). У пэўных абставінах лаялізм можа быць формай праявы канфармізму: як адзначае А. М. Шульман у дачыненні да сучаснай Расіі, ''Лаялізм мае на ўвазе не цвёрдае прытрымліванне вызначанай сістэмы перакананняў, а ўменне гнутка змяняцца ў гармоніі са зменамі начальніцкіх пазіцый і пажаданняў'' [4]. Лаялізм польска-літоўскай шляхты ў Расійскай імперыі У розныя перыяды пазіцыя лаялістаў, якія выступалі за захаванне вернасці царызму, мела свае нюансы ў плане аргументацыі, дабраахвотнасці, ступені грамадскай падтрымкі і г.д. Напрыклад, напярэдадні вайны 1812 году, а таксама ў першыя гады пасля Венскага кангрэса 1815 году існавалі спадзяванні на істотныя саступкі цара памкненням шляхты да аднаўлення дзяржаўнасці [[Вялікае Княства Літоўскае|ВКЛ]] у той ці іншай форме (гл. [[План Агінскага 1811 года]], [[Літоўскі асобны корпус]]). Пасля [[Амністыя 1841 года|амністыі 1841 года]] акрэслілася пазіцыя часткі кансерватыўнай шляхты, якая вызначала сябе як "літвінаў" (нязначная меншасць сярод прадстаўнікоў такой ідэнтычнасці), укладаючы ў гэта сэнс непрыняцця ліберальных тэндэнцый развіцця ўласна польскага грамадства (гл. [[Пецярбургская катэрыя]]). Тыповымі прыкладамі штодзённай і сістэматычнай лаяльнасці былі губернскія і павятовыя маршалкі шляхты . Гэтыя пасады, хаця запаўняліся мясцовымі землеўладальнікамі, патрабавалі поўнай лаяльнасці царскаму губернатару. Такія асобы, як Ян Казімір Вільчынскі (вядомы выдавец «Віленскага альбома») або заснавальнік Віленскага археалагічнага таварыства і музея старажытнасцяў у Вільні, павінны былі балансаваць паміж палітычнай лаяльнасцю і культурным патрыятызмам, прысвячаючы свае творы царскай сям'і, каб легальна дзейнічаць у Вільні. Пасля падаўлення [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|Паўстання 1863-1864 гадоў]], калі царскі генерал-губернатар Міхаіл Мураўёў («Вешальнік») прымусіў літоўскую шляхту падпісваць гэтак званыя адрасы падзякі і лаяльнасці цару (1863 г.), менавіта лаялісты-маршалкі (часта з-за страху канфіскацыі сваіх маёнткаў) падпісаліся першымі, што выклікала глыбокі маральны раскол у грамадстве. З 1880-х гадоў асноўным друкаваным ворганам лаялістаў (''ugodowcow)'' быў пецярбургскі часопіс "Kraj", карэспандэнтам якога ў Вільні быў [[Францішак Багушэвіч]]. 1vqix0qooukl0gdtobg6s607zdbf21q 5152365 5152363 2026-06-07T19:56:49Z Аляксандр Белы 46814 Спасылкi 5152365 wikitext text/x-wiki Лаялізм (ад [[Французская мова|фр.]] ''loyal'' — верны, вернападданы, у сваю чаргу ад [[Лацінская мова|лац.]] ''legalis'' — законны) — прыхільнасць законнаму (у фармальным сэнсе, фактычна — існуючаму дагэтуль, кантралюючаму сітуацыю) ураду і дзяржаўнаму ладу сваёй краіны, асабліва ў сітуацыі, калі гэтаму ўраду ці ладу кінуты выклік нейкай іншай унутрыдзяржаўнай сілай. У прыватнасці, ў эпоху [[Вайна за незалежнасць ЗША|Вайны за незалежнасць]] [[Вайна за незалежнасць ЗША|ЗША 1775—1783 гг.]] лаялістамі называлі прыхільнікаў Брытанскай манархіі<ref>Lorenzo Sabine. The American Loyalists: Or, Biographical Sketches of Adherents to the British Crown in the War of the Revolution — Boston, 1847.</ref>, у Іспаніі лаялісты ([[Іспанская мова|ісп.]]: ''bando leal'') — адна з назваў лагера рэспубліканцаў у [[Грамадзянская вайна ў Іспаніі|Грамадзянскай вайне 1936—1939 гг]].<ref>Зеленин А. Язык русской эмигрантской прессы, 1919—1939. — СПб.: Златоуст, 2007. — С. 173.</ref> У сучаснай [[Паўночная Ірландыя|Паўночнай Ірландыі]] лаялісты — прыхільнікі яе захавання ў складзе Вялікабрытаніі<ref>David W. Miller. Queen’s Rebels: Ulster loyalism in historical perspective. — Gill and Macmillan, 1978.</ref>. Тэрмін можна таксама ўжывацца ў навуковых і публіцыстычных тэкстах рэтраспектыўна, па аналогіі, ў выпадках, калі самі прыхільнікі адпаведнай опцыі называюць сябе як-небудзь інакш (напрыклад, "ябацькі" ў Беларусі — прыхільнікі захавання ўлады А.Г.Лукашэнкам ў 2020-х гадах, могуць быць названыя лаялістамі). У пэўных абставінах лаялізм можа быць формай праявы канфармізму: як адзначае А. М. Шульман у дачыненні да сучаснай Расіі, ''Лаялізм мае на ўвазе не цвёрдае прытрымліванне вызначанай сістэмы перакананняў, а ўменне гнутка змяняцца ў гармоніі са зменамі начальніцкіх пазіцый і пажаданняў''<ref>Шульман Е. М. Чем займётся новая Дума // «Ведомости», 11.09.2016.</ref>. Лаялізм польска-літоўскай шляхты ў Расійскай імперыі У розныя перыяды пазіцыя лаялістаў, якія выступалі за захаванне вернасці царызму, мела свае нюансы ў плане аргументацыі, дабраахвотнасці, ступені грамадскай падтрымкі і г.д. Напрыклад, напярэдадні вайны 1812 году, а таксама ў першыя гады пасля Венскага кангрэса 1815 году існавалі спадзяванні на істотныя саступкі цара памкненням шляхты да аднаўлення дзяржаўнасці [[Вялікае Княства Літоўскае|ВКЛ]] у той ці іншай форме (гл. [[План Агінскага 1811 года]], [[Літоўскі асобны корпус]]). Пасля [[Амністыя 1841 года|амністыі 1841 года]] акрэслілася пазіцыя часткі кансерватыўнай шляхты, якая вызначала сябе як "літвінаў" (нязначная меншасць сярод прадстаўнікоў такой ідэнтычнасці), укладаючы ў гэта сэнс непрыняцця ліберальных тэндэнцый развіцця ўласна польскага грамадства (гл. [[Пецярбургская катэрыя]]). Тыповымі прыкладамі штодзённай і сістэматычнай лаяльнасці былі губернскія і павятовыя маршалкі шляхты . Гэтыя пасады, хаця запаўняліся мясцовымі землеўладальнікамі, патрабавалі поўнай лаяльнасці царскаму губернатару. Такія асобы, як Ян Казімір Вільчынскі (вядомы выдавец «Віленскага альбома») або заснавальнік Віленскага археалагічнага таварыства і музея старажытнасцяў у Вільні, павінны былі балансаваць паміж палітычнай лаяльнасцю і культурным патрыятызмам, прысвячаючы свае творы царскай сям'і, каб легальна дзейнічаць у Вільні. Пасля падаўлення [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|Паўстання 1863-1864 гадоў]], калі царскі генерал-губернатар Міхаіл Мураўёў («Вешальнік») прымусіў літоўскую шляхту падпісваць гэтак званыя адрасы падзякі і лаяльнасці цару (1863 г.), менавіта лаялісты-маршалкі (часта з-за страху канфіскацыі сваіх маёнткаў) падпісаліся першымі, што выклікала глыбокі маральны раскол у грамадстве. З 1880-х гадоў асноўным друкаваным ворганам лаялістаў (''ugodowcow)'' быў пецярбургскі часопіс "Kraj", карэспандэнтам якога ў Вільні быў [[Францішак Багушэвіч]]. 80euzw1jevl4qadu2b7p6d43qmc35k9 5152366 5152365 2026-06-07T19:58:18Z Аляксандр Белы 46814 вікіфікацыя == 5152366 wikitext text/x-wiki Лаялізм (ад [[Французская мова|фр.]] ''loyal'' — верны, вернападданы, у сваю чаргу ад [[Лацінская мова|лац.]] ''legalis'' — законны) — прыхільнасць законнаму (у фармальным сэнсе, фактычна — існуючаму дагэтуль, кантралюючаму сітуацыю) ураду і дзяржаўнаму ладу сваёй краіны, асабліва ў сітуацыі, калі гэтаму ўраду ці ладу кінуты выклік нейкай іншай унутрыдзяржаўнай сілай. У прыватнасці, ў эпоху [[Вайна за незалежнасць ЗША|Вайны за незалежнасць]] [[Вайна за незалежнасць ЗША|ЗША 1775—1783 гг.]] лаялістамі называлі прыхільнікаў Брытанскай манархіі<ref>Lorenzo Sabine. The American Loyalists: Or, Biographical Sketches of Adherents to the British Crown in the War of the Revolution — Boston, 1847.</ref>, у Іспаніі лаялісты ([[Іспанская мова|ісп.]]: ''bando leal'') — адна з назваў лагера рэспубліканцаў у [[Грамадзянская вайна ў Іспаніі|Грамадзянскай вайне 1936—1939 гг]].<ref>Зеленин А. Язык русской эмигрантской прессы, 1919—1939. — СПб.: Златоуст, 2007. — С. 173.</ref> У сучаснай [[Паўночная Ірландыя|Паўночнай Ірландыі]] лаялісты — прыхільнікі яе захавання ў складзе Вялікабрытаніі<ref>David W. Miller. Queen’s Rebels: Ulster loyalism in historical perspective. — Gill and Macmillan, 1978.</ref>. Тэрмін можна таксама ўжывацца ў навуковых і публіцыстычных тэкстах рэтраспектыўна, па аналогіі, ў выпадках, калі самі прыхільнікі адпаведнай опцыі называюць сябе як-небудзь інакш (напрыклад, "ябацькі" ў Беларусі — прыхільнікі захавання ўлады А.Г.Лукашэнкам ў 2020-х гадах, могуць быць названыя лаялістамі). У пэўных абставінах лаялізм можа быць формай праявы канфармізму: як адзначае А. М. Шульман у дачыненні да сучаснай Расіі, ''Лаялізм мае на ўвазе не цвёрдае прытрымліванне вызначанай сістэмы перакананняў, а ўменне гнутка змяняцца ў гармоніі са зменамі начальніцкіх пазіцый і пажаданняў''<ref>Шульман Е. М. Чем займётся новая Дума // «Ведомости», 11.09.2016.</ref>. == Лаялізм польска-літоўскай шляхты ў Расійскай імперыі == У розныя перыяды пазіцыя лаялістаў, якія выступалі за захаванне вернасці царызму, мела свае нюансы ў плане аргументацыі, дабраахвотнасці, ступені грамадскай падтрымкі і г.д. Напрыклад, напярэдадні вайны 1812 году, а таксама ў першыя гады пасля Венскага кангрэса 1815 году існавалі спадзяванні на істотныя саступкі цара памкненням шляхты да аднаўлення дзяржаўнасці [[Вялікае Княства Літоўскае|ВКЛ]] у той ці іншай форме (гл. [[План Агінскага 1811 года]], [[Літоўскі асобны корпус]]). Пасля [[Амністыя 1841 года|амністыі 1841 года]] акрэслілася пазіцыя часткі кансерватыўнай шляхты, якая вызначала сябе як "літвінаў" (нязначная меншасць сярод прадстаўнікоў такой ідэнтычнасці), укладаючы ў гэта сэнс непрыняцця ліберальных тэндэнцый развіцця ўласна польскага грамадства (гл. [[Пецярбургская катэрыя]]). Тыповымі прыкладамі штодзённай і сістэматычнай лаяльнасці былі губернскія і павятовыя маршалкі шляхты . Гэтыя пасады, хаця запаўняліся мясцовымі землеўладальнікамі, патрабавалі поўнай лаяльнасці царскаму губернатару. Такія асобы, як Ян Казімір Вільчынскі (вядомы выдавец «Віленскага альбома») або заснавальнік Віленскага археалагічнага таварыства і музея старажытнасцяў у Вільні, павінны былі балансаваць паміж палітычнай лаяльнасцю і культурным патрыятызмам, прысвячаючы свае творы царскай сям'і, каб легальна дзейнічаць у Вільні. Пасля падаўлення [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|Паўстання 1863-1864 гадоў]], калі царскі генерал-губернатар Міхаіл Мураўёў («Вешальнік») прымусіў літоўскую шляхту падпісваць гэтак званыя адрасы падзякі і лаяльнасці цару (1863 г.), менавіта лаялісты-маршалкі (часта з-за страху канфіскацыі сваіх маёнткаў) падпісаліся першымі, што выклікала глыбокі маральны раскол у грамадстве. З 1880-х гадоў асноўным друкаваным ворганам лаялістаў (''ugodowcow)'' быў пецярбургскі часопіс "Kraj", карэспандэнтам якога ў Вільні быў [[Францішак Багушэвіч]]. 6u4988h7r47hq5yim2a9ae9zhubdenn 5152368 5152366 2026-06-07T19:59:45Z Аляксандр Белы 46814 [[Катэгорыя:Артыкулы праекта Літвінскі лексікон]] 5152368 wikitext text/x-wiki Лаялізм (ад [[Французская мова|фр.]] ''loyal'' — верны, вернападданы, у сваю чаргу ад [[Лацінская мова|лац.]] ''legalis'' — законны) — прыхільнасць законнаму (у фармальным сэнсе, фактычна — існуючаму дагэтуль, кантралюючаму сітуацыю) ураду і дзяржаўнаму ладу сваёй краіны, асабліва ў сітуацыі, калі гэтаму ўраду ці ладу кінуты выклік нейкай іншай унутрыдзяржаўнай сілай. У прыватнасці, ў эпоху [[Вайна за незалежнасць ЗША|Вайны за незалежнасць]] [[Вайна за незалежнасць ЗША|ЗША 1775—1783 гг.]] лаялістамі называлі прыхільнікаў Брытанскай манархіі<ref>Lorenzo Sabine. The American Loyalists: Or, Biographical Sketches of Adherents to the British Crown in the War of the Revolution — Boston, 1847.</ref>, у Іспаніі лаялісты ([[Іспанская мова|ісп.]]: ''bando leal'') — адна з назваў лагера рэспубліканцаў у [[Грамадзянская вайна ў Іспаніі|Грамадзянскай вайне 1936—1939 гг]].<ref>Зеленин А. Язык русской эмигрантской прессы, 1919—1939. — СПб.: Златоуст, 2007. — С. 173.</ref> У сучаснай [[Паўночная Ірландыя|Паўночнай Ірландыі]] лаялісты — прыхільнікі яе захавання ў складзе Вялікабрытаніі<ref>David W. Miller. Queen’s Rebels: Ulster loyalism in historical perspective. — Gill and Macmillan, 1978.</ref>. Тэрмін можна таксама ўжывацца ў навуковых і публіцыстычных тэкстах рэтраспектыўна, па аналогіі, ў выпадках, калі самі прыхільнікі адпаведнай опцыі называюць сябе як-небудзь інакш (напрыклад, "ябацькі" ў Беларусі — прыхільнікі захавання ўлады А.Г.Лукашэнкам ў 2020-х гадах, могуць быць названыя лаялістамі). У пэўных абставінах лаялізм можа быць формай праявы канфармізму: як адзначае А. М. Шульман у дачыненні да сучаснай Расіі, ''Лаялізм мае на ўвазе не цвёрдае прытрымліванне вызначанай сістэмы перакананняў, а ўменне гнутка змяняцца ў гармоніі са зменамі начальніцкіх пазіцый і пажаданняў''<ref>Шульман Е. М. Чем займётся новая Дума // «Ведомости», 11.09.2016.</ref>. == Лаялізм польска-літоўскай шляхты ў Расійскай імперыі == У розныя перыяды пазіцыя лаялістаў, якія выступалі за захаванне вернасці царызму, мела свае нюансы ў плане аргументацыі, дабраахвотнасці, ступені грамадскай падтрымкі і г.д. Напрыклад, напярэдадні вайны 1812 году, а таксама ў першыя гады пасля Венскага кангрэса 1815 году існавалі спадзяванні на істотныя саступкі цара памкненням шляхты да аднаўлення дзяржаўнасці [[Вялікае Княства Літоўскае|ВКЛ]] у той ці іншай форме (гл. [[План Агінскага 1811 года]], [[Літоўскі асобны корпус]]). Пасля [[Амністыя 1841 года|амністыі 1841 года]] акрэслілася пазіцыя часткі кансерватыўнай шляхты, якая вызначала сябе як "літвінаў" (нязначная меншасць сярод прадстаўнікоў такой ідэнтычнасці), укладаючы ў гэта сэнс непрыняцця ліберальных тэндэнцый развіцця ўласна польскага грамадства (гл. [[Пецярбургская катэрыя]]). Тыповымі прыкладамі штодзённай і сістэматычнай лаяльнасці былі губернскія і павятовыя маршалкі шляхты . Гэтыя пасады, хаця запаўняліся мясцовымі землеўладальнікамі, патрабавалі поўнай лаяльнасці царскаму губернатару. Такія асобы, як Ян Казімір Вільчынскі (вядомы выдавец «Віленскага альбома») або заснавальнік Віленскага археалагічнага таварыства і музея старажытнасцяў у Вільні, павінны былі балансаваць паміж палітычнай лаяльнасцю і культурным патрыятызмам, прысвячаючы свае творы царскай сям'і, каб легальна дзейнічаць у Вільні. Пасля падаўлення [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|Паўстання 1863-1864 гадоў]], калі царскі генерал-губернатар Міхаіл Мураўёў («Вешальнік») прымусіў літоўскую шляхту падпісваць гэтак званыя адрасы падзякі і лаяльнасці цару (1863 г.), менавіта лаялісты-маршалкі (часта з-за страху канфіскацыі сваіх маёнткаў) падпісаліся першымі, што выклікала глыбокі маральны раскол у грамадстве. З 1880-х гадоў асноўным друкаваным ворганам лаялістаў (''ugodowcow)'' быў пецярбургскі часопіс "Kraj", карэспандэнтам якога ў Вільні быў [[Францішак Багушэвіч]]. == Зноскі == [[Катэгорыя:Артыкулы праекта Літвінскі лексікон]] 727xfzzfpckd2sk191j2o9s9rd3dl18 5152369 5152368 2026-06-07T20:01:14Z Аляксандр Белы 46814 удакладненне 5152369 wikitext text/x-wiki Лаялізм (ад [[Французская мова|фр.]] ''loyal'' — верны, вернападданы, у сваю чаргу ад [[Лацінская мова|лац.]] ''legalis'' — законны) — прыхільнасць законнаму (у фармальным сэнсе, фактычна — існуючаму дагэтуль, кантралюючаму сітуацыю) ураду і дзяржаўнаму ладу сваёй краіны, асабліва ў сітуацыі, калі гэтаму ўраду ці ладу кінуты выклік нейкай іншай унутрыдзяржаўнай сілай. У прыватнасці, ў эпоху [[Вайна за незалежнасць ЗША|Вайны за незалежнасць]] [[Вайна за незалежнасць ЗША|ЗША 1775—1783 гг.]] лаялістамі называлі прыхільнікаў Брытанскай манархіі<ref>Lorenzo Sabine. The American Loyalists: Or, Biographical Sketches of Adherents to the British Crown in the War of the Revolution — Boston, 1847.</ref>, у Іспаніі лаялісты ([[Іспанская мова|ісп.]]: ''bando leal'') — адна з назваў лагера рэспубліканцаў у [[Грамадзянская вайна ў Іспаніі|Грамадзянскай вайне 1936—1939 гг]].<ref>Зеленин А. Язык русской эмигрантской прессы, 1919—1939. — СПб.: Златоуст, 2007. — С. 173.</ref> У сучаснай [[Паўночная Ірландыя|Паўночнай Ірландыі]] лаялісты — прыхільнікі яе захавання ў складзе Вялікабрытаніі<ref>David W. Miller. Queen’s Rebels: Ulster loyalism in historical perspective. — Gill and Macmillan, 1978.</ref>. Тэрмін можна таксама ўжывацца ў навуковых і публіцыстычных тэкстах рэтраспектыўна, па аналогіі, ў выпадках, калі самі прыхільнікі адпаведнай опцыі называюць сябе як-небудзь інакш (напрыклад, "ябацькі" ў Беларусі — прыхільнікі захавання ўлады А.Г.Лукашэнкам ў 2020-х гадах, могуць быць названыя лаялістамі). У пэўных абставінах лаялізм можа быць формай праявы канфармізму: як адзначае А. М. Шульман у дачыненні да сучаснай Расіі, ''Лаялізм мае на ўвазе не цвёрдае прытрымліванне вызначанай сістэмы перакананняў, а ўменне гнутка змяняцца ў гармоніі са зменамі начальніцкіх пазіцый і пажаданняў''<ref>Шульман Е. М. Чем займётся новая Дума // «Ведомости», 11.09.2016.</ref>. == Лаялізм польска-літоўскай шляхты ў Расійскай імперыі == У розныя перыяды пазіцыя лаялістаў, якія выступалі за захаванне вернасці царызму, мела свае нюансы ў плане аргументацыі, дабраахвотнасці, ступені грамадскай падтрымкі і г.д. Напрыклад, напярэдадні вайны 1812 году, а таксама ў першыя гады пасля Венскага кангрэса 1815 году існавалі спадзяванні на істотныя саступкі цара памкненням шляхты да аднаўлення дзяржаўнасці [[Вялікае Княства Літоўскае|ВКЛ]] у той ці іншай форме (гл. [[План Агінскага 1811 года]], [[Літоўскі асобны корпус]]). Пасля [[Амністыя 1841 года|амністыі 1841 года]] акрэслілася пазіцыя часткі кансерватыўнай шляхты, якая вызначала сябе як "літвінаў" (нязначная меншасць сярод прадстаўнікоў такой ідэнтычнасці), укладаючы ў гэта сэнс непрыняцця ліберальных тэндэнцый развіцця ўласна польскага грамадства (гл. [[Пецярбургская катэрыя]]). Тыповымі прыкладамі штодзённай і сістэматычнай лаяльнасці былі губернскія і павятовыя маршалкі шляхты . Гэтыя пасады, хаця запаўняліся мясцовымі землеўладальнікамі, патрабавалі поўнай лаяльнасці царскаму губернатару. Такія асобы, як [[Ян Казімір Вільчынскі]] (вядомы выдавец «Віленскага альбома») або заснавальнік Віленскага археалагічнага таварыства і музея старажытнасцяў у Вільні [[Яўстах Тышкевіч]], павінны былі балансаваць паміж палітычнай лаяльнасцю і культурным патрыятызмам, прысвячаючы свае творы царскай сям'і, каб легальна дзейнічаць у Вільні. Пасля падаўлення [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|Паўстання 1863-1864 гадоў]], калі царскі генерал-губернатар Міхаіл Мураўёў («Вешальнік») прымусіў літоўскую шляхту падпісваць гэтак званыя адрасы падзякі і лаяльнасці цару (1863 г.), менавіта лаялісты-маршалкі (часта з-за страху канфіскацыі сваіх маёнткаў) падпісаліся першымі, што выклікала глыбокі маральны раскол у грамадстве. З 1880-х гадоў асноўным друкаваным ворганам лаялістаў (''ugodowcow)'' быў пецярбургскі часопіс "Kraj", карэспандэнтам якога ў Вільні быў [[Францішак Багушэвіч]]. == Зноскі == [[Катэгорыя:Артыкулы праекта Літвінскі лексікон]] 1rugmxw8113ic5drajvqhzf3ke37os0 5152426 5152369 2026-06-08T03:31:48Z Аляксандр Белы 46814 удакладненні 5152426 wikitext text/x-wiki Лаялізм (ад [[Французская мова|фр.]] ''loyal'' — верны, вернападданы, у сваю чаргу ад [[Лацінская мова|лац.]] ''legalis'' — законны) — прыхільнасць законнаму (у фармальным сэнсе, фактычна — існуючаму дагэтуль, кантралюючаму сітуацыю) ураду і дзяржаўнаму ладу сваёй краіны, асабліва ў сітуацыі, калі гэтаму ўраду ці ладу кінуты выклік нейкай іншай унутрыдзяржаўнай сілай. У прыватнасці, ў эпоху [[Вайна за незалежнасць ЗША|Вайны за незалежнасць]] [[Вайна за незалежнасць ЗША|ЗША 1775—1783 гг.]] лаялістамі называлі прыхільнікаў Брытанскай манархіі<ref>Lorenzo Sabine. The American Loyalists: Or, Biographical Sketches of Adherents to the British Crown in the War of the Revolution — Boston, 1847.</ref>, у Іспаніі лаялісты ([[Іспанская мова|ісп.]]: ''bando leal'') — адна з назваў лагера рэспубліканцаў у [[Грамадзянская вайна ў Іспаніі|Грамадзянскай вайне 1936—1939 гг]].<ref>Зеленин А. Язык русской эмигрантской прессы, 1919—1939. — СПб.: Златоуст, 2007. — С. 173.</ref> У сучаснай [[Паўночная Ірландыя|Паўночнай Ірландыі]] лаялісты — прыхільнікі яе захавання ў складзе Вялікабрытаніі<ref>David W. Miller. Queen’s Rebels: Ulster loyalism in historical perspective. — Gill and Macmillan, 1978.</ref>. Тэрмін можна таксама ўжывацца ў навуковых і публіцыстычных тэкстах рэтраспектыўна, па аналогіі, ў выпадках, калі самі прыхільнікі адпаведнай опцыі называюць сябе як-небудзь інакш (напрыклад, "ябацькі" ў Беларусі — прыхільнікі захавання ўлады А.Г.Лукашэнкам ў 2020-х гадах, могуць быць названыя лаялістамі). У пэўных абставінах лаялізм можа быць формай праявы канфармізму: як адзначае А. М. Шульман у дачыненні да сучаснай Расіі, ''Лаялізм мае на ўвазе не цвёрдае прытрымліванне вызначанай сістэмы перакананняў, а ўменне гнутка змяняцца ў гармоніі са зменамі начальніцкіх пазіцый і пажаданняў''<ref>Шульман Е. М. Чем займётся новая Дума // «Ведомости», 11.09.2016.</ref>. == Лаялізм польска-літоўскай шляхты ў Расійскай імперыі == У розныя перыяды пазіцыя лаялістаў, якія выступалі за захаванне вернасці царызму, мела свае нюансы ў плане аргументацыі, дабраахвотнасці, ступені грамадскай падтрымкі і г.д. Напрыклад, напярэдадні вайны 1812 году, а таксама ў першыя гады пасля Венскага кангрэса 1815 году існавалі спадзяванні на істотныя саступкі цара памкненням шляхты да аднаўлення дзяржаўнасці [[Вялікае Княства Літоўскае|ВКЛ]] у той ці іншай форме (гл. [[План Агінскага|План Агінскага 1811 года]], [[Літоўскі асобны корпус]]). Пасля [[Амністыя 1841 года|амністыі 1841 года]] акрэслілася пазіцыя часткі кансерватыўнай шляхты, якая вызначала сябе як "літвінаў" (нязначная меншасць сярод прадстаўнікоў такой ідэнтычнасці), укладаючы ў гэта сэнс непрыняцця ліберальных тэндэнцый развіцця ўласна польскага грамадства і захаванне прагонніцтва пад скіпетрам цара (гл. [[Пецярбургская катэрыя]]). Тыповымі прыкладамі штодзённай і сістэматычнай лаяльнасці былі губернскія і павятовыя маршалкі шляхты . Гэтыя пасады, хаця запаўняліся мясцовымі землеўладальнікамі, патрабавалі поўнай лаяльнасці царскаму губернатару. Такія асобы, як [[Ян Казімір Вільчынскі]] (вядомы выдавец «Віленскага альбома») або заснавальнік [[Віленскае археалагічнае таварыства|Віленскага археалагічнага таварыства]] і музея старажытнасцяў у Вільні [[Яўстах Тышкевіч]], павінны былі балансаваць паміж палітычнай лаяльнасцю і культурным патрыятызмам, прысвячаючы свае творы царскай сям'і, каб легальна дзейнічаць у Вільні. Пасля падаўлення [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|Паўстання 1863-1864 гадоў]], калі царскі генерал-губернатар Міхаіл Мураўёў («Вешальнік») прымусіў літоўскую шляхту падпісваць гэтак званыя адрасы падзякі і лаяльнасці цару (1863 г.), менавіта лаялісты-маршалкі (часта з-за страху канфіскацыі сваіх маёнткаў) падпісаліся першымі, што выклікала глыбокі маральны раскол у грамадстве. З 1880-х гадоў асноўным друкаваным ворганам лаялістаў (''ugodowcow)'' быў пецярбургскі часопіс "Kraj", карэспандэнтам якога ў Вільні быў [[Францішак Багушэвіч]]. == Зноскі == [[Катэгорыя:Артыкулы праекта Літвінскі лексікон]] 58toutonz9921g2btz80eky6szyh9mz 5152428 5152426 2026-06-08T03:41:27Z Аляксандр Белы 46814 5152428 wikitext text/x-wiki Лаялізм (ад [[Французская мова|фр.]] ''loyal'' — верны, вернападданы, у сваю чаргу ад [[Лацінская мова|лац.]] ''legalis'' — законны) — прыхільнасць законнаму (у фармальным сэнсе, фактычна — існуючаму дагэтуль, кантралюючаму сітуацыю) ураду і дзяржаўнаму ладу сваёй краіны, асабліва ў сітуацыі, калі гэтаму ўраду ці ладу кінуты выклік нейкай іншай унутрыдзяржаўнай сілай. У прыватнасці, ў эпоху [[Вайна за незалежнасць ЗША|Вайны за незалежнасць]] [[Вайна за незалежнасць ЗША|ЗША 1775—1783 гг.]] лаялістамі называлі прыхільнікаў Брытанскай манархіі<ref>Lorenzo Sabine. The American Loyalists: Or, Biographical Sketches of Adherents to the British Crown in the War of the Revolution — Boston, 1847.</ref>, у Іспаніі лаялісты ([[Іспанская мова|ісп.]]: ''bando leal'') — адна з назваў лагера рэспубліканцаў у [[Грамадзянская вайна ў Іспаніі|Грамадзянскай вайне 1936—1939 гг]].<ref>Зеленин А. Язык русской эмигрантской прессы, 1919—1939. — СПб.: Златоуст, 2007. — С. 173.</ref> У сучаснай [[Паўночная Ірландыя|Паўночнай Ірландыі]] лаялісты — прыхільнікі яе захавання ў складзе Вялікабрытаніі<ref>David W. Miller. Queen’s Rebels: Ulster loyalism in historical perspective. — Gill and Macmillan, 1978.</ref>. Тэрмін можна таксама ўжывацца ў навуковых і публіцыстычных тэкстах рэтраспектыўна, па аналогіі, ў выпадках, калі самі прыхільнікі адпаведнай опцыі называюць сябе як-небудзь інакш (напрыклад, "ябацькі" ў Беларусі — прыхільнікі захавання ўлады А.Г.Лукашэнкам ў 2020-х гадах, могуць быць названыя лаялістамі). У пэўных абставінах лаялізм можа быць формай праявы канфармізму: як адзначае А. М. Шульман у дачыненні да сучаснай Расіі, ''Лаялізм мае на ўвазе не цвёрдае прытрымліванне вызначанай сістэмы перакананняў, а ўменне гнутка змяняцца ў гармоніі са зменамі начальніцкіх пазіцый і пажаданняў''<ref>Шульман Е. М. Чем займётся новая Дума // «Ведомости», 11.09.2016.</ref>. == Лаялізм польска-літоўскай шляхты ў Расійскай імперыі == У розныя перыяды пазіцыя лаялістаў, якія выступалі за захаванне вернасці царызму, мела свае нюансы ў плане аргументацыі, дабраахвотнасці, ступені грамадскай падтрымкі і г.д. Напрыклад, напярэдадні вайны 1812 году, а таксама ў першыя гады пасля Венскага кангрэса 1815 году існавалі спадзяванні на істотныя саступкі цара памкненням шляхты да аднаўлення дзяржаўнасці [[Вялікае Княства Літоўскае|ВКЛ]] у той ці іншай форме (гл. [[План Агінскага|План Агінскага 1811 года]], [[Літоўскі асобны корпус]]). Пасля [[Амністыя 1841 года|амністыі 1841 года]] акрэслілася пазіцыя часткі кансерватыўнай шляхты, якая вызначала сябе як "літвінаў" (нязначная меншасць сярод прадстаўнікоў такой ідэнтычнасці), укладаючы ў гэта сэнс непрыняцця ліберальных тэндэнцый развіцця ўласна польскага грамадства і захаванне прагонніцтва пад скіпетрам цара (гл. [[Пецярбургская катэрыя]]). Тыповымі прыкладамі штодзённай і сістэматычнай лаяльнасці былі губернскія і павятовыя маршалкі шляхты . Гэтыя пасады, хаця запаўняліся мясцовымі землеўладальнікамі, патрабавалі поўнай лаяльнасці царскаму губернатару. Такія асобы, як [[Ян Казімір Вільчынскі]] (вядомы выдавец «Віленскага альбома») або заснавальнік [[Віленскае археалагічнае таварыства|Віленскага археалагічнага таварыства]] і музея старажытнасцяў у Вільні [[Яўстах Тышкевіч]], павінны былі балансаваць паміж палітычнай лаяльнасцю і культурным патрыятызмам, прысвячаючы свае творы царскай сям'і, каб легальна дзейнічаць у Вільні. Пасля падаўлення [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|Паўстання 1863-1864 гадоў]], калі царскі генерал-губернатар Міхаіл Мураўёў («Вешальнік») прымусіў літоўскую шляхту падпісваць гэтак званыя адрасы падзякі і лаяльнасці цару (1863 г.), менавіта лаялісты-маршалкі (часта з-за страху канфіскацыі сваіх маёнткаў) падпісаліся першымі, што выклікала глыбокі маральны раскол у грамадстве. З 1880-х гадоў асноўным друкаваным ворганам лаялістаў (''ugodowcow)'' быў пецярбургскі часопіс "Kraj", карэспандэнтам якога ў Вільні быў [[Францішак Багушэвіч]]. == Зноскі == [[Катэгорыя:Артыкулы праекта Літвінскі лексікон]] [[Ідэалогіі]] g0xw7wktkql4yo5to66cgtwyz3krtr5 14 809162 5152339 2026-06-07T19:11:29Z DzBar 156353 Новая старонка: «[[Катэгорыя:Эрнэст Хемінгуэй]] [[Катэгорыя:Экранізацыі твораў пісьменнікаў|Хемінгуэй]]» 5152339 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Эрнэст Хемінгуэй]] [[Катэгорыя:Экранізацыі твораў пісьменнікаў|Хемінгуэй]] 082lyfvvqljqjwxz33e1sxtmtw4bnv4 0 809163 5152341 2026-06-07T19:20:25Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Перасылае да [[Сцяпан Васілевіч Говін]] 5152341 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Сцяпан Васілевіч Говін]] ajyqxuzjdumam81jmu1n1djwuhuzwz9 0 809164 5152343 2026-06-07T19:26:09Z NarcisoFan2026 169322 Новая старонка: «{{Фільм}} '''Джунглі-банда: Фільм''' ({{lang-fr|Les As de la Jungle}}) — французскі анімацыйны [[прыгодніцкі|прыгодніцкі]] [[камедыйны]] фільм 2017 года рэжысёра [[Давіда Ало]]. ==Харатэрс== * '''Морыс''' * '''Джуніёр''' * '''Мігель''' * '''Бэтарэя''' * '''Гілберт''' * '''Ал''' * '''Боб''' * '''Кул''' Кат...» 5152343 wikitext text/x-wiki {{Фільм}} '''Джунглі-банда: Фільм''' ({{lang-fr|Les As de la Jungle}}) — французскі анімацыйны [[прыгодніцкі|прыгодніцкі]] [[камедыйны]] фільм 2017 года рэжысёра [[Давіда Ало]]. ==Харатэрс== * '''Морыс''' * '''Джуніёр''' * '''Мігель''' * '''Бэтарэя''' * '''Гілберт''' * '''Ал''' * '''Боб''' * '''Кул''' [[Катэгорыя:Фільмы 2017 года]] [[Катэгорыя:Фільмы Францыі 2017 года]] [[Катэгорыя:Мультфільмы 2017 года]] 9ynk9yrnm6pqm10zk1cndjv780f5uto 5152350 5152343 2026-06-07T19:29:37Z NarcisoFan2026 169322 5152350 wikitext text/x-wiki {{Фільм}} '''Джунглі-банда: Фільм''' ({{lang-fr|Les As de la Jungle}}) — французскі анімацыйны [[прыгодніцкі|прыгодніцкі]] [[камедыйны]] фільм [[2017]] года рэжысёра [[Давіда Ало]]. ==Харатэрс== * '''Морыс''' * '''Джуніёр''' * '''Мігель''' * '''Бэтарэя''' * '''Гілберт''' * '''Ал''' * '''Боб''' * '''Кул''' ==Заўвага== [[Катэгорыя:Фільмы 2017 года]] [[Катэгорыя:Фільмы Францыі 2017 года]] [[Катэгорыя:Мультфільмы 2017 года]] 16p07t7cmls01ck89xtaeyir92a26t8 5152364 5152350 2026-06-07T19:45:50Z DobryBrat 5701 Прапанавана хутка выдаліць 5152364 wikitext text/x-wiki {{хв}} {{Фільм}} '''Джунглі-банда: Фільм''' ({{lang-fr|Les As de la Jungle}}) — французскі анімацыйны [[прыгодніцкі|прыгодніцкі]] [[камедыйны]] фільм [[2017]] года рэжысёра [[Давіда Ало]]. ==Харатэрс== * '''Морыс''' * '''Джуніёр''' * '''Мігель''' * '''Бэтарэя''' * '''Гілберт''' * '''Ал''' * '''Боб''' * '''Кул''' ==Заўвага== [[Катэгорыя:Фільмы 2017 года]] [[Катэгорыя:Фільмы Францыі 2017 года]] [[Катэгорыя:Мультфільмы 2017 года]] mh5txk1ajqxy7dn4t8ecoi9crg4lp7r 0 809165 5152345 2026-06-07T19:26:59Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Новая старонка: «{{цёзкі2|Говін}} {{Навуковец | Імя = Сцяпан Васільевіч Говін | Арыгінал імя = | Фота = | Шырыня = | Подпіс = | Дата нараджэння = {{ДН|17|4|1938}} | Месца нараджэння = [[Сакалова (Бярозаўскі раён)|Сакалова]], [[Бярозаўскі раён]], [[Брэсцкая вобласць]] | Дата смерці = {{ДС|21|9|2020}} |...» 5152345 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Говін}} {{Навуковец | Імя = Сцяпан Васільевіч Говін | Арыгінал імя = | Фота = | Шырыня = | Подпіс = | Дата нараджэння = {{ДН|17|4|1938}} | Месца нараджэння = [[Сакалова (Бярозаўскі раён)|Сакалова]], [[Бярозаўскі раён]], [[Брэсцкая вобласць]] | Дата смерці = {{ДС|21|9|2020}} | Месца смерці = | Грамадзянства = {{Сцягафікацыя|БССР}}<br>{{Сцягафікацыя|Беларусь}} | Род дзейнасці = [[журналіст]], [[гісторык]], [[выкладчык]] | Навуковая ступень = [[Кандыдат гістарычных навук|кандыдат гістарычных навук]] (1972) | Навуковае званне = [[дацэнт]] (1976) | Месца працы = [[Факультэт журналістыкі БДУ|Інстытут журналістыкі БДУ]] | Альма-матэр = [[Філалагічны факультэт БДУ]] | Узнагароды і прэміі = }} '''Сцяпа́н Васі́левіч Го́він''' ({{ДН|17|4|1938}}, [[Сакалова (Бярозаўскі раён)|Сакалова]], [[Бярозаўскі раён]], [[Брэсцкая вобласць]]&nbsp;— {{ДС|21|9|2020}})&nbsp;— беларускі [[журналіст]], [[гісторык]], даследчык гісторыі [[Беларуская журналістыка|беларускай журналістыкі]] і канфесійнага друку. [[Кандыдат гістарычных навук]] (1972), [[дацэнт]] (1976)<ref name="unicat1">{{cite web|url=http://unicat.nlb.by/scient/pls/dict.prn_ref?tu=e&tq=v0&name_view=va_all&a001=BY-NLB-ar193304&strq=l_siz=2|title=Говін, Сцяпан Васільевіч (кандыдат гістарычных навук ; 1938—2020)|publisher=Зводны электронны каталог бібліятэк Беларусі|date=|lang=be|accessdate=2023-10-25}}</ref>. == Біяграфія == Нарадзіўся 17 красавіка 1938 года ў вёсцы [[Сакалова (Бярозаўскі раён)|Сакалова]] [[Бярозаўскі раён|Бярозаўскага раёна]] [[Брэсцкая вобласць|Брэсцкай вобласці]] на [[Вербная нядзеля|Вербную нядзелю]]. Дзяцінства прайшло ў складаны час: спачатку на тэрыторыі [[Заходняя Беларусь|Заходняй Беларусі]] пад уладай [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшчы]], затым у перыяд [[Паход Чырвонай Арміі ў Заходнюю Беларусь і Заходнюю Украіну|паходу Чырвонай арміяй у 1939 годзе]] і ў гады [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]]. Пачатковую адукацыю атрымліваў у цяжкіх умовах, калі з-за спаленай партызанамі гімназіі даводзілася вучыцца ў сялянскіх хатах, сумяшчаючы вучобу з працай пастухом<ref name="websmi">{{cite web|url=https://www.websmi.by/2015/05/76176/|title=Сцяпан Васільевіч ГОВІН: «У дзяцінстве чакаў надыходу зімы, бо тады можна было наведваць школу кожны дзень»|publisher=Websmi.by|date=2015-05-18|lang=be|accessdate=2023-10-25}}</ref>. У пятнаццацігадовым узросце паступіў у [[Мінскае педагагічнае вучылішча імя Крупскай|Мінскае педагагічнае вучылішча імя Н.&nbsp;К.&nbsp;Крупскай]]. Менавіта ў гады вучобы пачаў свой шлях у журналістыцы, друкуючы артыкулы на спартыўную тэматыку ў выданні «[[Физкультурник Белоруссии]]». Скончыўшы вучылішча амаль на выдатна, быў накіраваны працаваць выхавальнікам у дзіцячы дом у [[Сёмкаў Гарадок]]. У лістападзе 1957 года быў прызваны ў армію. Службу праходзіў у [[Навагрудак|Навагрудку]], [[Ліда|Лідзе]], [[Гродна|Гродне]] і [[Баранавічы|Баранавічах]], паралельна пісаў нататкі ў ваенную газету «[[Во славу Родины]]»<ref name="websmi"/>. Пасля звальнення ў запас у 1960 годзе паступіў на [[Аддзяленне журналістыкі філалагічнага факультэта БДУ|аддзяленне журналістыкі філалагічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта імя У.&nbsp;І.&nbsp;Леніна]]. Падчас студэнцтва актыўна займаўся спортам, цікавіўся радыёжурналістыкай, супрацоўнічаў з [[Мінскае абласное радыё|Мінскім]] і [[Брэсцкае абласное радыё|Брэсцкім абласнымі радыё]], а таксама з «[[Сельская газета|Сельскай газетай]]». У 1965 годзе скончыў універсітэт з чырвоным дыпломам. Па размеркаванні спачатку працаваў карэспандэнтам на [[Магілёўскім радыё]], аднак неўзабаве быў пераразмеркаваны ў лагойскую раённую газету «[[Ленінскі сцяг]]». Там працаваў карэспандэнтам, загадчыкам аддзела лістоў і масавай працы, вёў школу маладога журналіста і выступаў у якасці дыктара на мясцовым радыё<ref name="websmi"/>. Памёр 21 верасня 2020 года на 83-м годзе жыцця. Развітанне з навукоўцам прайшло 23 верасня ў Мінску<ref name="bsunews">{{cite web|url=https://journ.bsu.by/vse-novosti/1075-stepan-vasilevich-govin.html|title=Ушел из жизни Степан Васильевич Говин|publisher=Факультет журналистики БГУ|date=2020-09-22|lang=ru|accessdate=2023-10-25}}</ref>. == Навукова-педагагічная дзейнасць == У 1966 годзе на запрашэнне [[Рыгор Васілевіч Булацкі|Р.&nbsp;В.&nbsp;Булацкага]] перайшоў на працу ў БДУ, стаўшы сёмым выкладчыкам на створанай тады кафедры журналістыкі. У 1972 годзе паспяхова абараніў кандыдацкую дысертацыю, прысвечаную гісторыі [[Друк Заходняй Беларусі|друку Заходняй Беларусі]]. У 1976 годзе (па іншых звестках&nbsp;— у 1977 годзе) атрымаў вучонае званне [[Дацэнт|дацэнта]]<ref name="bsuemp">{{cite web|url=https://bsu.by/best_employers/23043-d|title=Говин Степан Васильевич|publisher=БГУ|date=|lang=ru|accessdate=2023-10-25}}</ref>. С.&nbsp;В.&nbsp;Говін прапрацаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце амаль паўстагоддзя, з 1966 па 2015 год. На працягу некалькіх дзесяцігоддзяў выкладаў на кафедры гісторыі журналістыкі Інстытута журналістыкі БДУ базавы курс «Гісторыя беларускай журналістыкі», а таксама аўтарскі спецкурс «Канфесійны друк у Беларусі»<ref name="bsunews"/>. З'яўляўся суаўтарам адной з першых універсітэцкіх праграм па гісторыі беларускай журналістыкі<ref name="sb">{{cite web|url=https://www.sb.by/articles/istoriyu-nuzhno-znat-ona-povtoryaetsya.html|title=«Историю нужно знать – она повторяется»|publisher=СБ. Беларусь сегодня|date=2013-04-17|lang=ru|accessdate=2023-10-25}}</ref>. Даследчык сцвярджаў наступнае<ref name="sb"/>: {{цытата|Гісторыю трэба ведаць... бо яна паўтараецца. Формы працы, метады, этыка журналісцкая&nbsp;— усё гэта вынайдзена і напрацавана да нас. Наша задача&nbsp;— дасканала вывучыць накоплены вопыт...}} У цэнтры навуковых інтарэсаў гісторыка знаходзіліся праблемы развіцця беларускай журналістыкі і спецыфіка дзейнасці канфесійных СМІ. У 1974 годзе выйшла яго манаграфія «Печать Западной Беларуси». У 1979 годзе ў сааўтарстве са сваімі калегамі [[Рыгор Васілевіч Булацкі|Р.&nbsp;В.&nbsp;Булацкім]] і [[Іван Іванавіч Сачанка|І.&nbsp;І.&nbsp;Сачанкам]] выдаў фундаментальны падручнік «Гісторыя беларускай журналістыкі», які быў высока ацэнены ў навуковых колах. Пазней была апублікавана кніга «Канфесійны друк у Беларусі», матэрыялы для якой аўтар збіраў на працягу шасці гадоў, кантактуючы непасрэдна з прадстаўнікамі рэлігійных выданняў<ref name="websmi"/>. С.&nbsp;В.&nbsp;Говін з'яўляецца аўтарам больш за 200 навуковых прац па гісторыі, тэорыі і практыцы беларускай журналістыкі. Выступаў у якасці навуковага кансультанта 6-томнага выдання «Энцыклапедыя Беларусі»<ref name="bsunews"/>. == Сям’я == Разам з жонкай Верай выхаваў сына Дзмітрыя, які стаў праграмістам, і дачакаўся ўнука Яўгена<ref name="websmi" />. == Узнагароды і прэміі == * Прэмія [[Саюз журналістаў БССР|Саюза журналістаў СССР]] (1980, за падручнік «Гісторыя беларускай журналістыкі»)<ref name="unicat1"/>; * Нагрудны знак «[[Выдатнік адукацыі Рэспублікі Беларусь]]» (1998); * Нагрудны знак «[[Выдатнік друку Беларусі]]» (2003); * Ганаровае званне «[[Заслужаны журналіст Рэспублікі Беларусь]]» (2008); * Ганаровы работнік Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта; * Ганаровая грамата [[Беларускі саюз журналістаў|Беларускага саюза журналістаў]]<ref name="bsunews"/>. == Бібліяграфія == * ''Говин, С. В.'' Печать Западной Беларуси. — Минск, 1974. * ''Булацкі Р. В., Сачанка І. І., Говін С. В.'' Гісторыя беларускай журналістыкі. — Мінск, 1979. * ''Говін, С. В.'' Канфесійны друк у Беларусі. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Говін Сцяпан Васільевіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся 17 красавіка]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1938 годзе]] [[Катэгорыя:Памерлі 21 верасня]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 2020 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бярозаўскім раёне]] [[Катэгорыя:Выпускнікі філалагічнага факультэта БДУ]] [[Катэгорыя:Выкладчыкі Інстытута журналістыкі БДУ]] [[Катэгорыя:Кандыдаты гістарычных навук]] [[Катэгорыя:Журналісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі]] bks0miobu0xtdrgauqvc3rtcwpm55ja 5152354 5152345 2026-06-07T19:32:37Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 выдалена [[Катэгорыя:Выкладчыкі Інстытута журналістыкі БДУ]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5152354 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Говін}} {{Навуковец | Імя = Сцяпан Васільевіч Говін | Арыгінал імя = | Фота = | Шырыня = | Подпіс = | Дата нараджэння = {{ДН|17|4|1938}} | Месца нараджэння = [[Сакалова (Бярозаўскі раён)|Сакалова]], [[Бярозаўскі раён]], [[Брэсцкая вобласць]] | Дата смерці = {{ДС|21|9|2020}} | Месца смерці = | Грамадзянства = {{Сцягафікацыя|БССР}}<br>{{Сцягафікацыя|Беларусь}} | Род дзейнасці = [[журналіст]], [[гісторык]], [[выкладчык]] | Навуковая ступень = [[Кандыдат гістарычных навук|кандыдат гістарычных навук]] (1972) | Навуковае званне = [[дацэнт]] (1976) | Месца працы = [[Факультэт журналістыкі БДУ|Інстытут журналістыкі БДУ]] | Альма-матэр = [[Філалагічны факультэт БДУ]] | Узнагароды і прэміі = }} '''Сцяпа́н Васі́левіч Го́він''' ({{ДН|17|4|1938}}, [[Сакалова (Бярозаўскі раён)|Сакалова]], [[Бярозаўскі раён]], [[Брэсцкая вобласць]]&nbsp;— {{ДС|21|9|2020}})&nbsp;— беларускі [[журналіст]], [[гісторык]], даследчык гісторыі [[Беларуская журналістыка|беларускай журналістыкі]] і канфесійнага друку. [[Кандыдат гістарычных навук]] (1972), [[дацэнт]] (1976)<ref name="unicat1">{{cite web|url=http://unicat.nlb.by/scient/pls/dict.prn_ref?tu=e&tq=v0&name_view=va_all&a001=BY-NLB-ar193304&strq=l_siz=2|title=Говін, Сцяпан Васільевіч (кандыдат гістарычных навук ; 1938—2020)|publisher=Зводны электронны каталог бібліятэк Беларусі|date=|lang=be|accessdate=2023-10-25}}</ref>. == Біяграфія == Нарадзіўся 17 красавіка 1938 года ў вёсцы [[Сакалова (Бярозаўскі раён)|Сакалова]] [[Бярозаўскі раён|Бярозаўскага раёна]] [[Брэсцкая вобласць|Брэсцкай вобласці]] на [[Вербная нядзеля|Вербную нядзелю]]. Дзяцінства прайшло ў складаны час: спачатку на тэрыторыі [[Заходняя Беларусь|Заходняй Беларусі]] пад уладай [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшчы]], затым у перыяд [[Паход Чырвонай Арміі ў Заходнюю Беларусь і Заходнюю Украіну|паходу Чырвонай арміяй у 1939 годзе]] і ў гады [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]]. Пачатковую адукацыю атрымліваў у цяжкіх умовах, калі з-за спаленай партызанамі гімназіі даводзілася вучыцца ў сялянскіх хатах, сумяшчаючы вучобу з працай пастухом<ref name="websmi">{{cite web|url=https://www.websmi.by/2015/05/76176/|title=Сцяпан Васільевіч ГОВІН: «У дзяцінстве чакаў надыходу зімы, бо тады можна было наведваць школу кожны дзень»|publisher=Websmi.by|date=2015-05-18|lang=be|accessdate=2023-10-25}}</ref>. У пятнаццацігадовым узросце паступіў у [[Мінскае педагагічнае вучылішча імя Крупскай|Мінскае педагагічнае вучылішча імя Н.&nbsp;К.&nbsp;Крупскай]]. Менавіта ў гады вучобы пачаў свой шлях у журналістыцы, друкуючы артыкулы на спартыўную тэматыку ў выданні «[[Физкультурник Белоруссии]]». Скончыўшы вучылішча амаль на выдатна, быў накіраваны працаваць выхавальнікам у дзіцячы дом у [[Сёмкаў Гарадок]]. У лістападзе 1957 года быў прызваны ў армію. Службу праходзіў у [[Навагрудак|Навагрудку]], [[Ліда|Лідзе]], [[Гродна|Гродне]] і [[Баранавічы|Баранавічах]], паралельна пісаў нататкі ў ваенную газету «[[Во славу Родины]]»<ref name="websmi"/>. Пасля звальнення ў запас у 1960 годзе паступіў на [[Аддзяленне журналістыкі філалагічнага факультэта БДУ|аддзяленне журналістыкі філалагічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта імя У.&nbsp;І.&nbsp;Леніна]]. Падчас студэнцтва актыўна займаўся спортам, цікавіўся радыёжурналістыкай, супрацоўнічаў з [[Мінскае абласное радыё|Мінскім]] і [[Брэсцкае абласное радыё|Брэсцкім абласнымі радыё]], а таксама з «[[Сельская газета|Сельскай газетай]]». У 1965 годзе скончыў універсітэт з чырвоным дыпломам. Па размеркаванні спачатку працаваў карэспандэнтам на [[Магілёўскім радыё]], аднак неўзабаве быў пераразмеркаваны ў лагойскую раённую газету «[[Ленінскі сцяг]]». Там працаваў карэспандэнтам, загадчыкам аддзела лістоў і масавай працы, вёў школу маладога журналіста і выступаў у якасці дыктара на мясцовым радыё<ref name="websmi"/>. Памёр 21 верасня 2020 года на 83-м годзе жыцця. Развітанне з навукоўцам прайшло 23 верасня ў Мінску<ref name="bsunews">{{cite web|url=https://journ.bsu.by/vse-novosti/1075-stepan-vasilevich-govin.html|title=Ушел из жизни Степан Васильевич Говин|publisher=Факультет журналистики БГУ|date=2020-09-22|lang=ru|accessdate=2023-10-25}}</ref>. == Навукова-педагагічная дзейнасць == У 1966 годзе на запрашэнне [[Рыгор Васілевіч Булацкі|Р.&nbsp;В.&nbsp;Булацкага]] перайшоў на працу ў БДУ, стаўшы сёмым выкладчыкам на створанай тады кафедры журналістыкі. У 1972 годзе паспяхова абараніў кандыдацкую дысертацыю, прысвечаную гісторыі [[Друк Заходняй Беларусі|друку Заходняй Беларусі]]. У 1976 годзе (па іншых звестках&nbsp;— у 1977 годзе) атрымаў вучонае званне [[Дацэнт|дацэнта]]<ref name="bsuemp">{{cite web|url=https://bsu.by/best_employers/23043-d|title=Говин Степан Васильевич|publisher=БГУ|date=|lang=ru|accessdate=2023-10-25}}</ref>. С.&nbsp;В.&nbsp;Говін прапрацаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце амаль паўстагоддзя, з 1966 па 2015 год. На працягу некалькіх дзесяцігоддзяў выкладаў на кафедры гісторыі журналістыкі Інстытута журналістыкі БДУ базавы курс «Гісторыя беларускай журналістыкі», а таксама аўтарскі спецкурс «Канфесійны друк у Беларусі»<ref name="bsunews"/>. З'яўляўся суаўтарам адной з першых універсітэцкіх праграм па гісторыі беларускай журналістыкі<ref name="sb">{{cite web|url=https://www.sb.by/articles/istoriyu-nuzhno-znat-ona-povtoryaetsya.html|title=«Историю нужно знать – она повторяется»|publisher=СБ. Беларусь сегодня|date=2013-04-17|lang=ru|accessdate=2023-10-25}}</ref>. Даследчык сцвярджаў наступнае<ref name="sb"/>: {{цытата|Гісторыю трэба ведаць... бо яна паўтараецца. Формы працы, метады, этыка журналісцкая&nbsp;— усё гэта вынайдзена і напрацавана да нас. Наша задача&nbsp;— дасканала вывучыць накоплены вопыт...}} У цэнтры навуковых інтарэсаў гісторыка знаходзіліся праблемы развіцця беларускай журналістыкі і спецыфіка дзейнасці канфесійных СМІ. У 1974 годзе выйшла яго манаграфія «Печать Западной Беларуси». У 1979 годзе ў сааўтарстве са сваімі калегамі [[Рыгор Васілевіч Булацкі|Р.&nbsp;В.&nbsp;Булацкім]] і [[Іван Іванавіч Сачанка|І.&nbsp;І.&nbsp;Сачанкам]] выдаў фундаментальны падручнік «Гісторыя беларускай журналістыкі», які быў высока ацэнены ў навуковых колах. Пазней была апублікавана кніга «Канфесійны друк у Беларусі», матэрыялы для якой аўтар збіраў на працягу шасці гадоў, кантактуючы непасрэдна з прадстаўнікамі рэлігійных выданняў<ref name="websmi"/>. С.&nbsp;В.&nbsp;Говін з'яўляецца аўтарам больш за 200 навуковых прац па гісторыі, тэорыі і практыцы беларускай журналістыкі. Выступаў у якасці навуковага кансультанта 6-томнага выдання «Энцыклапедыя Беларусі»<ref name="bsunews"/>. == Сям’я == Разам з жонкай Верай выхаваў сына Дзмітрыя, які стаў праграмістам, і дачакаўся ўнука Яўгена<ref name="websmi" />. == Узнагароды і прэміі == * Прэмія [[Саюз журналістаў БССР|Саюза журналістаў СССР]] (1980, за падручнік «Гісторыя беларускай журналістыкі»)<ref name="unicat1"/>; * Нагрудны знак «[[Выдатнік адукацыі Рэспублікі Беларусь]]» (1998); * Нагрудны знак «[[Выдатнік друку Беларусі]]» (2003); * Ганаровае званне «[[Заслужаны журналіст Рэспублікі Беларусь]]» (2008); * Ганаровы работнік Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта; * Ганаровая грамата [[Беларускі саюз журналістаў|Беларускага саюза журналістаў]]<ref name="bsunews"/>. == Бібліяграфія == * ''Говин, С. В.'' Печать Западной Беларуси. — Минск, 1974. * ''Булацкі Р. В., Сачанка І. І., Говін С. В.'' Гісторыя беларускай журналістыкі. — Мінск, 1979. * ''Говін, С. В.'' Канфесійны друк у Беларусі. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Говін Сцяпан Васільевіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся 17 красавіка]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1938 годзе]] [[Катэгорыя:Памерлі 21 верасня]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 2020 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бярозаўскім раёне]] [[Катэгорыя:Выпускнікі філалагічнага факультэта БДУ]] [[Катэгорыя:Кандыдаты гістарычных навук]] [[Катэгорыя:Журналісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі]] 464kqg3rerpr5gz4xk6tnk8mh9j7po0 5152355 5152354 2026-06-07T19:33:05Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5152355 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Говін}} {{Навуковец}} '''Сцяпа́н Васі́левіч Го́він''' ({{ДН|17|4|1938}}, [[Сакалова (Бярозаўскі раён)|Сакалова]], [[Бярозаўскі раён]], [[Брэсцкая вобласць]]&nbsp;— {{ДС|21|9|2020}})&nbsp;— беларускі [[журналіст]], [[гісторык]], даследчык гісторыі [[Беларуская журналістыка|беларускай журналістыкі]] і канфесійнага друку. [[Кандыдат гістарычных навук]] (1972), [[дацэнт]] (1976)<ref name="unicat1">{{cite web|url=http://unicat.nlb.by/scient/pls/dict.prn_ref?tu=e&tq=v0&name_view=va_all&a001=BY-NLB-ar193304&strq=l_siz=2|title=Говін, Сцяпан Васільевіч (кандыдат гістарычных навук ; 1938—2020)|publisher=Зводны электронны каталог бібліятэк Беларусі|date=|lang=be|accessdate=2023-10-25}}</ref>. == Біяграфія == Нарадзіўся 17 красавіка 1938 года ў вёсцы [[Сакалова (Бярозаўскі раён)|Сакалова]] [[Бярозаўскі раён|Бярозаўскага раёна]] [[Брэсцкая вобласць|Брэсцкай вобласці]] на [[Вербная нядзеля|Вербную нядзелю]]. Дзяцінства прайшло ў складаны час: спачатку на тэрыторыі [[Заходняя Беларусь|Заходняй Беларусі]] пад уладай [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшчы]], затым у перыяд [[Паход Чырвонай Арміі ў Заходнюю Беларусь і Заходнюю Украіну|паходу Чырвонай арміяй у 1939 годзе]] і ў гады [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]]. Пачатковую адукацыю атрымліваў у цяжкіх умовах, калі з-за спаленай партызанамі гімназіі даводзілася вучыцца ў сялянскіх хатах, сумяшчаючы вучобу з працай пастухом<ref name="websmi">{{cite web|url=https://www.websmi.by/2015/05/76176/|title=Сцяпан Васільевіч ГОВІН: «У дзяцінстве чакаў надыходу зімы, бо тады можна было наведваць школу кожны дзень»|publisher=Websmi.by|date=2015-05-18|lang=be|accessdate=2023-10-25}}</ref>. У пятнаццацігадовым узросце паступіў у [[Мінскае педагагічнае вучылішча імя Крупскай|Мінскае педагагічнае вучылішча імя Н.&nbsp;К.&nbsp;Крупскай]]. Менавіта ў гады вучобы пачаў свой шлях у журналістыцы, друкуючы артыкулы на спартыўную тэматыку ў выданні «[[Физкультурник Белоруссии]]». Скончыўшы вучылішча амаль на выдатна, быў накіраваны працаваць выхавальнікам у дзіцячы дом у [[Сёмкаў Гарадок]]. У лістападзе 1957 года быў прызваны ў армію. Службу праходзіў у [[Навагрудак|Навагрудку]], [[Ліда|Лідзе]], [[Гродна|Гродне]] і [[Баранавічы|Баранавічах]], паралельна пісаў нататкі ў ваенную газету «[[Во славу Родины]]»<ref name="websmi"/>. Пасля звальнення ў запас у 1960 годзе паступіў на [[Аддзяленне журналістыкі філалагічнага факультэта БДУ|аддзяленне журналістыкі філалагічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта імя У.&nbsp;І.&nbsp;Леніна]]. Падчас студэнцтва актыўна займаўся спортам, цікавіўся радыёжурналістыкай, супрацоўнічаў з [[Мінскае абласное радыё|Мінскім]] і [[Брэсцкае абласное радыё|Брэсцкім абласнымі радыё]], а таксама з «[[Сельская газета|Сельскай газетай]]». У 1965 годзе скончыў універсітэт з чырвоным дыпломам. Па размеркаванні спачатку працаваў карэспандэнтам на [[Магілёўскім радыё]], аднак неўзабаве быў пераразмеркаваны ў лагойскую раённую газету «[[Ленінскі сцяг]]». Там працаваў карэспандэнтам, загадчыкам аддзела лістоў і масавай працы, вёў школу маладога журналіста і выступаў у якасці дыктара на мясцовым радыё<ref name="websmi"/>. Памёр 21 верасня 2020 года на 83-м годзе жыцця. Развітанне з навукоўцам прайшло 23 верасня ў Мінску<ref name="bsunews">{{cite web|url=https://journ.bsu.by/vse-novosti/1075-stepan-vasilevich-govin.html|title=Ушел из жизни Степан Васильевич Говин|publisher=Факультет журналистики БГУ|date=2020-09-22|lang=ru|accessdate=2023-10-25}}</ref>. == Навукова-педагагічная дзейнасць == У 1966 годзе на запрашэнне [[Рыгор Васілевіч Булацкі|Р.&nbsp;В.&nbsp;Булацкага]] перайшоў на працу ў БДУ, стаўшы сёмым выкладчыкам на створанай тады кафедры журналістыкі. У 1972 годзе паспяхова абараніў кандыдацкую дысертацыю, прысвечаную гісторыі [[Друк Заходняй Беларусі|друку Заходняй Беларусі]]. У 1976 годзе (па іншых звестках&nbsp;— у 1977 годзе) атрымаў вучонае званне [[Дацэнт|дацэнта]]<ref name="bsuemp">{{cite web|url=https://bsu.by/best_employers/23043-d|title=Говин Степан Васильевич|publisher=БГУ|date=|lang=ru|accessdate=2023-10-25}}</ref>. С.&nbsp;В.&nbsp;Говін прапрацаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце амаль паўстагоддзя, з 1966 па 2015 год. На працягу некалькіх дзесяцігоддзяў выкладаў на кафедры гісторыі журналістыкі Інстытута журналістыкі БДУ базавы курс «Гісторыя беларускай журналістыкі», а таксама аўтарскі спецкурс «Канфесійны друк у Беларусі»<ref name="bsunews"/>. З'яўляўся суаўтарам адной з першых універсітэцкіх праграм па гісторыі беларускай журналістыкі<ref name="sb">{{cite web|url=https://www.sb.by/articles/istoriyu-nuzhno-znat-ona-povtoryaetsya.html|title=«Историю нужно знать – она повторяется»|publisher=СБ. Беларусь сегодня|date=2013-04-17|lang=ru|accessdate=2023-10-25}}</ref>. Даследчык сцвярджаў наступнае<ref name="sb"/>: {{цытата|Гісторыю трэба ведаць... бо яна паўтараецца. Формы працы, метады, этыка журналісцкая&nbsp;— усё гэта вынайдзена і напрацавана да нас. Наша задача&nbsp;— дасканала вывучыць накоплены вопыт...}} У цэнтры навуковых інтарэсаў гісторыка знаходзіліся праблемы развіцця беларускай журналістыкі і спецыфіка дзейнасці канфесійных СМІ. У 1974 годзе выйшла яго манаграфія «Печать Западной Беларуси». У 1979 годзе ў сааўтарстве са сваімі калегамі [[Рыгор Васілевіч Булацкі|Р.&nbsp;В.&nbsp;Булацкім]] і [[Іван Іванавіч Сачанка|І.&nbsp;І.&nbsp;Сачанкам]] выдаў фундаментальны падручнік «Гісторыя беларускай журналістыкі», які быў высока ацэнены ў навуковых колах. Пазней была апублікавана кніга «Канфесійны друк у Беларусі», матэрыялы для якой аўтар збіраў на працягу шасці гадоў, кантактуючы непасрэдна з прадстаўнікамі рэлігійных выданняў<ref name="websmi"/>. С.&nbsp;В.&nbsp;Говін з'яўляецца аўтарам больш за 200 навуковых прац па гісторыі, тэорыі і практыцы беларускай журналістыкі. Выступаў у якасці навуковага кансультанта 6-томнага выдання «Энцыклапедыя Беларусі»<ref name="bsunews"/>. == Сям’я == Разам з жонкай Верай выхаваў сына Дзмітрыя, які стаў праграмістам, і дачакаўся ўнука Яўгена<ref name="websmi" />. == Узнагароды і прэміі == * Прэмія [[Саюз журналістаў БССР|Саюза журналістаў СССР]] (1980, за падручнік «Гісторыя беларускай журналістыкі»)<ref name="unicat1"/>; * Нагрудны знак «[[Выдатнік адукацыі Рэспублікі Беларусь]]» (1998); * Нагрудны знак «[[Выдатнік друку Беларусі]]» (2003); * Ганаровае званне «[[Заслужаны журналіст Рэспублікі Беларусь]]» (2008); * Ганаровы работнік Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта; * Ганаровая грамата [[Беларускі саюз журналістаў|Беларускага саюза журналістаў]]<ref name="bsunews"/>. == Бібліяграфія == * ''Говин, С. В.'' Печать Западной Беларуси. — Минск, 1974. * ''Булацкі Р. В., Сачанка І. І., Говін С. В.'' Гісторыя беларускай журналістыкі. — Мінск, 1979. * ''Говін, С. В.'' Канфесійны друк у Беларусі. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Говін Сцяпан Васільевіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся 17 красавіка]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1938 годзе]] [[Катэгорыя:Памерлі 21 верасня]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 2020 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бярозаўскім раёне]] [[Катэгорыя:Выпускнікі філалагічнага факультэта БДУ]] [[Катэгорыя:Кандыдаты гістарычных навук]] [[Катэгорыя:Журналісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі]] mhznxphxfosaj4uz5rheixmhs7wel2d 0 809166 5152346 2026-06-07T19:27:19Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Перасылае да [[Сцяпан Васілевіч Говін]] 5152346 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Сцяпан Васілевіч Говін]] ajyqxuzjdumam81jmu1n1djwuhuzwz9 0 809167 5152347 2026-06-07T19:27:36Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Перасылае да [[Сцяпан Васілевіч Говін]] 5152347 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Сцяпан Васілевіч Говін]] ajyqxuzjdumam81jmu1n1djwuhuzwz9 0 809168 5152349 2026-06-07T19:29:28Z DBatura 73587 Новая старонка: «[[20 лістапада]] [[2025]] года [[прэзідэнт ЗША]] [[Дональд Трамп]] падпісаў так званы «'''Акт аб празрыстасці файлаў Эпштэйна'''», які абавязвае [[Міністэрства юстыцыі ЗША|Міністэрства юстыцыі]] апублікаваць на працягу 30 дзён «усе незасакрэчаныя запісы, дакументы,...» 5152349 wikitext text/x-wiki [[20 лістапада]] [[2025]] года [[прэзідэнт ЗША]] [[Дональд Трамп]] падпісаў так званы «'''Акт аб празрыстасці файлаў Эпштэйна'''», які абавязвае [[Міністэрства юстыцыі ЗША|Міністэрства юстыцыі]] апублікаваць на працягу 30 дзён «усе незасакрэчаныя запісы, дакументы, паведамленні і матэрыялы расследаванняў» па справе [[Джэфры Эпштэйн|Джэфры Эпштэйна]], абвінавачанага ў прымусе непаўналетніх да заняцця [[прастытуцыя]]й. Публікацыя дакументаў таксама павінна ахопліваць інфармацыю пра [[Смерць Джэфры Эпштэйна|яго смерць ў турме ў 2019 годзе]]. Апроч таго, закон забараняў утойваць матэрыялу праз шкоду рэпутацыі або палітычнай адчувальнасці. Згодна з актам, міністр юстыцыі мае права перашкаджаць публікацыі звестак, якія могуць перашкодзіць актыўнаму расследаванню або крымінальнаму пераследу. Са слоў Трампа, публікацыя адкрые звесткі пра сувязі Эпштэйна з буйнымі фігурамі [[Дэмакратычная партыя ЗША|Дэмакратычнай партыі]], уключаючы экс-прэзідэнта ЗША [[Біл Клінтан|Біла Клінтана]], былога кіраўніка Мінфіна [[Лоўрэнс Самэрс|Лары Самэрса]], заснавальніка [[LinkedIn]] [[Рыд Хофман|Рыда Хофмана]], лідара дэмакратычнай меншасці ў [[Палата прадстаўнікоў ЗША|Палаце прадстаўнікоў]] [[Хакім Джэфрыс|Хакіма Джэфрыса]]<ref name="лайф">[https://life.ru/p/1812076 Файлы Эпштейна 2025: что известно о досье, когда выйдут и кого касаются имена Клинтона и Трампа]</ref>. Раней, 18-га чысла, акт ухваліў [[Кангрэс ЗША]]. «За» прагаласавалі 427 членаў амерыканскага парламента<ref name="лайф"/>. Выконваючы закон, Міністэрства юстыцыі ЗША ў снежні 2025 года апублікавала першую партыю матэрыялаў<ref name="Betts">{{cite news |last=Betts |first=Anna |date=19 December 2025 |title=US legislators say justice department is violating law by not releasing all Epstein files |url=https://www.theguardian.com/us-news/2025/dec/19/epstein-files-release-deadline |work=The Guardian}}</ref>, у студзені — другую. Агульны аб’ём апублікаванай інфармацыі — шэсць мільёнаў старонак. Частка рассакрэчаных файлаў пацвярджаюць сувязь Эпштэйна з шэрагам буйных палітыкаў і селебрыці. Сярод іх быў і сам Трамп. Некаторыя сведкі кажуць, што Эпштэйн і яго госці ўдзельнічалі ў рытуальных ахвярапрынашэннях і актах [[канібалізм]]у. Імёны ўдзельнікаў не раскрываюцца<ref>[https://lenta.ru/articles/2026/02/03/delo-epshteyna/ Весь мир обсуждает файлы Эпштейна. Подробный разбор архива скандального финансиста-педофила]</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{ВС}} {{Справа Эпштэйна}} [[Катэгорыя:Джэфры Эпштэйн]][[Катэгорыя:Лістапад 2025 года]][[Катэгорыя:Падзеі 20 лістапада]][[Катэгорыя:2025 год у ЗША]] 99mmkjc2k9sytzl4y14pzykd7vo3ab7 5152406 5152349 2026-06-07T23:50:43Z MocnyDuham 99818 залішні зварот 5152406 wikitext text/x-wiki [[20 лістапада]] [[2025]] года [[прэзідэнт ЗША]] [[Дональд Трамп]] падпісаў «'''Акт аб празрыстасці файлаў Эпштэйна'''», які абавязвае [[Міністэрства юстыцыі ЗША|Міністэрства юстыцыі]] апублікаваць на працягу 30 дзён «усе незасакрэчаныя запісы, дакументы, паведамленні і матэрыялы расследаванняў» па справе [[Джэфры Эпштэйн|Джэфры Эпштэйна]], абвінавачанага ў прымусе непаўналетніх да заняцця [[прастытуцыя]]й. Публікацыя дакументаў таксама павінна ахопліваць інфармацыю пра [[Смерць Джэфры Эпштэйна|яго смерць ў турме ў 2019 годзе]]. Апроч таго, закон забараняў утойваць матэрыялу праз шкоду рэпутацыі або палітычнай адчувальнасці. Згодна з актам, міністр юстыцыі мае права перашкаджаць публікацыі звестак, якія могуць перашкодзіць актыўнаму расследаванню або крымінальнаму пераследу. Са слоў Трампа, публікацыя адкрые звесткі пра сувязі Эпштэйна з буйнымі фігурамі [[Дэмакратычная партыя ЗША|Дэмакратычнай партыі]], уключаючы экс-прэзідэнта ЗША [[Біл Клінтан|Біла Клінтана]], былога кіраўніка Мінфіна [[Лоўрэнс Самэрс|Лары Самэрса]], заснавальніка [[LinkedIn]] [[Рыд Хофман|Рыда Хофмана]], лідара дэмакратычнай меншасці ў [[Палата прадстаўнікоў ЗША|Палаце прадстаўнікоў]] [[Хакім Джэфрыс|Хакіма Джэфрыса]]<ref name="лайф">[https://life.ru/p/1812076 Файлы Эпштейна 2025: что известно о досье, когда выйдут и кого касаются имена Клинтона и Трампа]</ref>. Раней, 18-га чысла, акт ухваліў [[Кангрэс ЗША]]. «За» прагаласавалі 427 членаў амерыканскага парламента<ref name="лайф"/>. Выконваючы закон, Міністэрства юстыцыі ЗША ў снежні 2025 года апублікавала першую партыю матэрыялаў<ref name="Betts">{{cite news |last=Betts |first=Anna |date=19 December 2025 |title=US legislators say justice department is violating law by not releasing all Epstein files |url=https://www.theguardian.com/us-news/2025/dec/19/epstein-files-release-deadline |work=The Guardian}}</ref>, у студзені — другую. Агульны аб’ём апублікаванай інфармацыі — шэсць мільёнаў старонак. Частка рассакрэчаных файлаў пацвярджаюць сувязь Эпштэйна з шэрагам буйных палітыкаў і селебрыці. Сярод іх быў і сам Трамп. Некаторыя сведкі кажуць, што Эпштэйн і яго госці ўдзельнічалі ў рытуальных ахвярапрынашэннях і актах [[канібалізм]]у. Імёны ўдзельнікаў не раскрываюцца<ref>[https://lenta.ru/articles/2026/02/03/delo-epshteyna/ Весь мир обсуждает файлы Эпштейна. Подробный разбор архива скандального финансиста-педофила]</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{ВС}} {{Справа Эпштэйна}} [[Катэгорыя:Джэфры Эпштэйн]][[Катэгорыя:Лістапад 2025 года]][[Катэгорыя:Падзеі 20 лістапада]][[Катэгорыя:2025 год у ЗША]] fyxjrqj55oe9onxavzbw6bnz14ql6f5 0 809169 5152357 2026-06-07T19:35:37Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Перасылае да [[Сцяпан Васілевіч Говін]] 5152357 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Сцяпан Васілевіч Говін]] ajyqxuzjdumam81jmu1n1djwuhuzwz9 0 809170 5152359 2026-06-07T19:41:22Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Новая старонка: «{{Цёзкі2|Бяляўскі}} '''Уладзімір Бяляўскі''': <onlyinclude> * {{нп5|Уладзімір Анатольевіч Бяляўскі|Уладзімір Анатольевіч Бяляўскі|ru|Белявский, Владимир Анатольевич}} (нар. 1969) — расійскі военачальнік. * [[Уладзімір Васілевіч Бяляўскі]] (нар. 1957) — беларускі мастацтва...» 5152359 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Бяляўскі}} '''Уладзімір Бяляўскі''': <onlyinclude> * {{нп5|Уладзімір Анатольевіч Бяляўскі|Уладзімір Анатольевіч Бяляўскі|ru|Белявский, Владимир Анатольевич}} (нар. 1969) — расійскі военачальнік. * [[Уладзімір Васілевіч Бяляўскі]] (нар. 1957) — беларускі мастацтвазнавец, мастак-кераміст. * {{нп5|Уладзімір Іванавіч Бяляўскі|Уладзімір Іванавіч Бяляўскі|ru|Белявский, Владимир Иванович}} (нар. 1962) — савецкі і беларускі футбаліст, трэнер. * [[Уладзімір Марцінавіч Бяляўскі]] (нар. 1950) — беларускі вучоны ў галіне земляробства і селекцыі. </onlyinclude> {{Неадназначнасць|цёзкі}} mrg9pb9qhmxkv8xsnrt6glyoee5umwm 0 809171 5152387 2026-06-07T21:34:18Z Цімур 27525 Новая старонка: «{{Песня |Назва = Run for Your Life |Вокладка = |Мова = [[англійская мова|англійская]] |Выканаўца = [[The Beatles]] |Альбом = ''[[Rubber Soul]]'' |Дата выпуску = [[3 снежня]] [[1965]] ([[Вялікабрытанія]])<br/>[[6 снежня]] [[1965]] ([[ЗША]]) | Дата запісу = 12 октября 1965 |Жанр = {{flatlist| *...» 5152387 wikitext text/x-wiki {{Песня |Назва = Run for Your Life |Вокладка = |Мова = [[англійская мова|англійская]] |Выканаўца = [[The Beatles]] |Альбом = ''[[Rubber Soul]]'' |Дата выпуску = [[3 снежня]] [[1965]] ([[Вялікабрытанія]])<br/>[[6 снежня]] [[1965]] ([[ЗША]]) | Дата запісу = 12 октября 1965 |Жанр = {{flatlist| * [[рок-н-рол]]<ref>Hamelman, Steven L (2004). But is it Garbage?: On Rock and Trash. University of Georgia Press. p. 11.</ref> * [[Рок-музыка|рок]]<ref>Terence John O'Grady (1975). [https://books.google.ru/books?id=rC5LAAAAYAAJ&redir_esc=y The Music of the Beatles from 1962 to Sergeant Peper's Lonely Hearts Club Band] {{Wayback|url=https://books.google.ru/books?id=rC5LAAAAYAAJ&redir_esc=y |date=20180629131234 }}. University of Wisconsin. p. 283.</ref> }} |Працягласць = 2:18 |Лэйбл = [[Parlophone]] |Аўтар = [[Джон Ленан|Ленан]] / [[Пол Мак-Картні|Мак-Картні]] |Прадзюсар = [[Джордж Генры Марцін|Джордж Марцін]] |Папярэдняя = [[If I Needed Someone]] |Нумар1 = 13 |Нумар2 = 14 |Наступная = |Нумар3 = }} '''«Run for Your Life»''' ({{tr|Ратуйся}}) — песня гурта «[[The Beatles]]», якая ўпершыню выйшла на альбоме ''[[Rubber Soul]],'' дзе з'яўляецца завяршальнай кампазіцыяй. Аўтарства песні абазначана як «[[Джон Ленан|Ленан]] / [[Пол Мак-Картні|Мак-Картні]]», аднак асноўным яе аўтарам быў [[Джон Ленан]]. == Песня == Тэкст песні ўяўляе сабой дастаткова пагрозны зварот да дзяўчыны [[Лірычны герой|лірычнага героя]]. Ён звяртаецца да яе як да «дзеткі» ({{lang-en|little girl}}) і даволі агрэсіўна апісвае, што яе чакае, калі яна пойдзе да іншага: «Я б палічыў за лепшае ўбачыць цябе мёртвай, дзетка, чым з іншым хлопцам»<ref>У арыгінале: «I’d rather see you dead, little girl, than to be with another man»</ref>. Гэты радок быў запазычаны з песні «Baby, Let’s Play House», напісанай Артурам Гунтэрам ([[:en:Arthur Gunter|Arthur Gunter]]) і перапетай [[Элвіс Прэслі|Элвісам Прэслі]]<ref>У версіі А. Гунтэра ёсць наступнае чатырохрадкоўе: : Now listen to me baby : Try to understand : I’d rather see you dead, little girl : Than to be with another man</ref>. Джон Ленан пасля неаднаразова заяўляў, што гэта яго «найменш любімая песня» з усіх песень гурта, што ён яе «ненавідзеў»<ref name=BB>{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/songs/run-for-your-life/|title=Біблія Бітлз: Run for Your Life|author=|date=|work=|publisher=|access-date=2012-09-21|lang=en|archive-url=https://www.webcitation.org/6BhCJO8kS?url=http://www.beatlesbible.com/songs/run-for-your-life/|archive-date=2012-10-26}}</ref>, што пра яе напісанне ён шкадаваў больш за ўсё. Аднак, паводле ягоных жа заяў, гэтая песня надзвычай падабалася [[Джордж Харысан|Джорджу Харысану]]<ref name=BB />. == Запіс песні == Песня была запісана 12 кастрычніка 1965 года. Гэта была першая сесія гурта, прысвечаная альбому ''«[[Rubber Soul]]»''; у цэлым на запіс песні сышло чатыры з палавінай гадзіны<ref name=BB />. '''У запісе ўдзельнічалі'''<ref name=BB />: * [[Джон Ленан]] — вакал, акустычная рытм-гітара * [[Пол Мак-Картні]] — падгалоскі, бас-гітара * [[Джордж Харысан]] — падгалоскі, сола-гітара * [[Рынга Стар]] — ударныя, бубен Брытанскі музычны крытык Іэн Макдональд негатыўна паставіўся да якасці запісу дадзенай песні, раскрытыкаваўшы вакальнае выкананне і дадаўшы наступны каментарый пра гітарныя партыі: «Гітарнае выкананне (адна з гітар відавочна расстроена) таксама няроўнае, пранізліва простае блюзавае сола прымушае думаць, нібыта выканаўцам быў не Харысан, а сам Ленан»<ref>{{кніга|аўтар = Ian MacDonald.|частка = |загаловак = Пераварот у мазгах: запісы Бітлз і шасцідзясятыя|арыгінал = Revolution in the Head: The Beatles' Records and the Sixties|спасылка = |адказны = |выданне = 2|месца = London|выдавецтва = Pimlico|год = 2005|том = |старонкі = 162|allpages = |серыя = |isbn = 1-844-13828-3}}</ref>. == Кавер-версіі == * У 1966 годзе [[Нэнсі Сінатра]] запісала кавер-версію песні для свайго альбома «Boots». * Песня перапявалася таксама некаторымі менш вядомымі выканаўцамі, такімі як Роберт Гордан ([[:en:Robert Gordon (musician)|Robert Gordon]]), [[Джоні Рыверс]] (Johnny Rivers) і [[Аляксандр Барысавіч Пушной|Аляксандр Пушной]]<ref>{{cite web| url =http://pushnoy.ru/media/music-2009-2010/| title =MP3: 2009 — 2010| author =Александр Пушной.| date =| work =| publisher =pushnoy.ru| access-date =2012-09-21| lang =ru| archive-url =https://web.archive.org/web/20121121052355/http://www.pushnoy.ru/media/music-2009-2010/| archive-date =2012-11-21| url-status =live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://www.youtube.com/watch?v=iQpt2lY8xm0|title=Beatles "Run4ULife" 🎼 acoustiCOVER 🎧 by Pushnoy|access-date=2023-05-02|archive-date=2023-05-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20230502122418/https://www.youtube.com/watch?v=iQpt2lY8xm0&gl=US&hl=en|url-status=live}}</ref>; гуртамі [[:en:Gary Lewis & the Playboys|Gary Lewis & the Playboys]], [[:en:Thee Headcoatees|Thee Headcoatees]], The Mojomatics. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * {{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/songs/run-for-your-life/|title=Біблія Бітлз: Run for Your Life|author=|date=|work=|publisher=|access-date=2010-12-14|lang=en|archive-url=https://www.webcitation.org/67aC2jdFP?url=http://www.beatlesbible.com/songs/run-for-your-life/|archive-date=2012-05-11}} * {{cite web|url=http://www.icce.rug.nl/~soundscapes/DATABASES/AWP/rfyl.shtml|title=Нататкі пра песню «Run for Your Life»|author=Alan W. Pollack|date=|work=|publisher=|access-date=2010-12-14|lang=en|archive-url=https://www.webcitation.org/67aC3OnXt?url=http://www.icce.rug.nl/~soundscapes/DATABASES/AWP/rfyl.shtml|archive-date=2012-05-11}} * {{cite web|url=http://www.stevesbeatles.com/songs/run_for_your_life.asp|title=Тэкст песні «Run for Your Life»|author=|date=|work=|publisher=|access-date=2010-12-14|lang=en|archive-url=https://www.webcitation.org/67aC3wk91?url=http://www.stevesbeatles.com/songs/run_for_your_life.asp|archive-date=2012-05-11}} {{ВС}} [[Катэгорыя:Песні The Beatles]] 3w2ivkqr3iud5xfn5u95qqxcixg5zyy 5152389 5152387 2026-06-07T21:36:27Z Цімур 27525 /* Кавер-версіі */ 5152389 wikitext text/x-wiki {{Песня |Назва = Run for Your Life |Вокладка = |Мова = [[англійская мова|англійская]] |Выканаўца = [[The Beatles]] |Альбом = ''[[Rubber Soul]]'' |Дата выпуску = [[3 снежня]] [[1965]] ([[Вялікабрытанія]])<br/>[[6 снежня]] [[1965]] ([[ЗША]]) | Дата запісу = 12 октября 1965 |Жанр = {{flatlist| * [[рок-н-рол]]<ref>Hamelman, Steven L (2004). But is it Garbage?: On Rock and Trash. University of Georgia Press. p. 11.</ref> * [[Рок-музыка|рок]]<ref>Terence John O'Grady (1975). [https://books.google.ru/books?id=rC5LAAAAYAAJ&redir_esc=y The Music of the Beatles from 1962 to Sergeant Peper's Lonely Hearts Club Band] {{Wayback|url=https://books.google.ru/books?id=rC5LAAAAYAAJ&redir_esc=y |date=20180629131234 }}. University of Wisconsin. p. 283.</ref> }} |Працягласць = 2:18 |Лэйбл = [[Parlophone]] |Аўтар = [[Джон Ленан|Ленан]] / [[Пол Мак-Картні|Мак-Картні]] |Прадзюсар = [[Джордж Генры Марцін|Джордж Марцін]] |Папярэдняя = [[If I Needed Someone]] |Нумар1 = 13 |Нумар2 = 14 |Наступная = |Нумар3 = }} '''«Run for Your Life»''' ({{tr|Ратуйся}}) — песня гурта «[[The Beatles]]», якая ўпершыню выйшла на альбоме ''[[Rubber Soul]],'' дзе з'яўляецца завяршальнай кампазіцыяй. Аўтарства песні абазначана як «[[Джон Ленан|Ленан]] / [[Пол Мак-Картні|Мак-Картні]]», аднак асноўным яе аўтарам быў [[Джон Ленан]]. == Песня == Тэкст песні ўяўляе сабой дастаткова пагрозны зварот да дзяўчыны [[Лірычны герой|лірычнага героя]]. Ён звяртаецца да яе як да «дзеткі» ({{lang-en|little girl}}) і даволі агрэсіўна апісвае, што яе чакае, калі яна пойдзе да іншага: «Я б палічыў за лепшае ўбачыць цябе мёртвай, дзетка, чым з іншым хлопцам»<ref>У арыгінале: «I’d rather see you dead, little girl, than to be with another man»</ref>. Гэты радок быў запазычаны з песні «Baby, Let’s Play House», напісанай Артурам Гунтэрам ([[:en:Arthur Gunter|Arthur Gunter]]) і перапетай [[Элвіс Прэслі|Элвісам Прэслі]]<ref>У версіі А. Гунтэра ёсць наступнае чатырохрадкоўе: : Now listen to me baby : Try to understand : I’d rather see you dead, little girl : Than to be with another man</ref>. Джон Ленан пасля неаднаразова заяўляў, што гэта яго «найменш любімая песня» з усіх песень гурта, што ён яе «ненавідзеў»<ref name=BB>{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/songs/run-for-your-life/|title=Біблія Бітлз: Run for Your Life|author=|date=|work=|publisher=|access-date=2012-09-21|lang=en|archive-url=https://www.webcitation.org/6BhCJO8kS?url=http://www.beatlesbible.com/songs/run-for-your-life/|archive-date=2012-10-26}}</ref>, што пра яе напісанне ён шкадаваў больш за ўсё. Аднак, паводле ягоных жа заяў, гэтая песня надзвычай падабалася [[Джордж Харысан|Джорджу Харысану]]<ref name=BB />. == Запіс песні == Песня была запісана 12 кастрычніка 1965 года. Гэта была першая сесія гурта, прысвечаная альбому ''«[[Rubber Soul]]»''; у цэлым на запіс песні сышло чатыры з палавінай гадзіны<ref name=BB />. '''У запісе ўдзельнічалі'''<ref name=BB />: * [[Джон Ленан]] — вакал, акустычная рытм-гітара * [[Пол Мак-Картні]] — падгалоскі, бас-гітара * [[Джордж Харысан]] — падгалоскі, сола-гітара * [[Рынга Стар]] — ударныя, бубен Брытанскі музычны крытык Іэн Макдональд негатыўна паставіўся да якасці запісу дадзенай песні, раскрытыкаваўшы вакальнае выкананне і дадаўшы наступны каментарый пра гітарныя партыі: «Гітарнае выкананне (адна з гітар відавочна расстроена) таксама няроўнае, пранізліва простае блюзавае сола прымушае думаць, нібыта выканаўцам быў не Харысан, а сам Ленан»<ref>{{кніга|аўтар = Ian MacDonald.|частка = |загаловак = Пераварот у мазгах: запісы Бітлз і шасцідзясятыя|арыгінал = Revolution in the Head: The Beatles' Records and the Sixties|спасылка = |адказны = |выданне = 2|месца = London|выдавецтва = Pimlico|год = 2005|том = |старонкі = 162|allpages = |серыя = |isbn = 1-844-13828-3}}</ref>. == Кавер-версіі == * У 1966 годзе [[Нэнсі Сінатра]] запісала кавер-версію песні для свайго альбома «Boots». * Песня перапявалася таксама некаторымі менш вядомымі выканаўцамі, такімі як Роберт Гордан ([[:en:Robert Gordon (musician)|Robert Gordon]]), [[Джоні Рыверс]] (Johnny Rivers) і [[Аляксандр Барысавіч Пушной|Аляксандр Пушной]]<ref>{{cite web| url =http://pushnoy.ru/media/music-2009-2010/| title =MP3: 2009 — 2010| author =Александр Пушной| date =| work =| publisher =pushnoy.ru| access-date =2012-09-21| lang =ru| archive-url =https://web.archive.org/web/20121121052355/http://www.pushnoy.ru/media/music-2009-2010/| archive-date =2012-11-21| url-status =live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://www.youtube.com/watch?v=iQpt2lY8xm0|title=Beatles "Run4ULife" 🎼 acoustiCOVER 🎧 by Pushnoy|access-date=2023-05-02|archive-date=2023-05-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20230502122418/https://www.youtube.com/watch?v=iQpt2lY8xm0&gl=US&hl=en|url-status=live}}</ref>; гуртамі [[:en:Gary Lewis & the Playboys|Gary Lewis & the Playboys]], [[:en:Thee Headcoatees|Thee Headcoatees]], The Mojomatics. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * {{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/songs/run-for-your-life/|title=Біблія Бітлз: Run for Your Life|author=|date=|work=|publisher=|access-date=2010-12-14|lang=en|archive-url=https://www.webcitation.org/67aC2jdFP?url=http://www.beatlesbible.com/songs/run-for-your-life/|archive-date=2012-05-11}} * {{cite web|url=http://www.icce.rug.nl/~soundscapes/DATABASES/AWP/rfyl.shtml|title=Нататкі пра песню «Run for Your Life»|author=Alan W. Pollack|date=|work=|publisher=|access-date=2010-12-14|lang=en|archive-url=https://www.webcitation.org/67aC3OnXt?url=http://www.icce.rug.nl/~soundscapes/DATABASES/AWP/rfyl.shtml|archive-date=2012-05-11}} * {{cite web|url=http://www.stevesbeatles.com/songs/run_for_your_life.asp|title=Тэкст песні «Run for Your Life»|author=|date=|work=|publisher=|access-date=2010-12-14|lang=en|archive-url=https://www.webcitation.org/67aC3wk91?url=http://www.stevesbeatles.com/songs/run_for_your_life.asp|archive-date=2012-05-11}} {{ВС}} [[Катэгорыя:Песні The Beatles]] syl9ar9kc7orzae3w9ymqp5us2etl5s 0 809172 5152415 2026-06-08T01:52:17Z MocnyDuham 99818 Новая старонка: «{{Асоба}} '''Аляксандра Мамаева''' — беларуская грамадская і палітычная актывістка, прадстаўніца беларускай дыяспары ў [[Славенія|Славеніі]]. Удзельнічала ў стварэнні [[Народныя амбасады Беларусі|Народных амбасадаў Беларусі]], з’яўляецца прадстаўніцай г...» 5152415 wikitext text/x-wiki {{Асоба}} '''Аляксандра Мамаева''' — беларуская грамадская і палітычная актывістка, прадстаўніца беларускай дыяспары ў [[Славенія|Славеніі]]. Удзельнічала ў стварэнні [[Народныя амбасады Беларусі|Народных амбасадаў Беларусі]], з’яўляецца прадстаўніцай гэтай арганізацыі ў Славеніі. Кіраўніца Міжнароднай камісіі [[Каардынацыйная рада (Беларусь)|Каардынацыйнай рады]]. У 2025 годзе ўзначальвала прадстаўнічую дэлегацыю беларускіх дэмакратычных сіл у [[Парламенцкая асамблея Рады Еўропы|Парламенцкай асамблеі Рады Еўропы]]. == Біяграфія і грамадская дзейнасць == Грамадскую дзейнасць пачала ў 1998 годзе ў [[Брэст|Брэсце]] ў няўрадавай арганізацыі «Цэнтр гуманітарных даследаванняў і інфармацыі „Форум“». Пазней далучылася да [[Аб’яднаная грамадзянская партыя|Аб’яднанай грамадзянскай партыі]] і ўзначальвала яе моладзевую структуру ў Брэсцкай вобласці. У 2001 годзе ўдзельнічала ў кампаніі па прыцягненні моладзі да прэзідэнцкіх выбараў<ref name="viasna2025">{{cite web |url=https://spring96.org/ru/news/118999 |title=«Мы готовы верифицироваться через ваших родственников в Беларуси»: как КГБ вербовал главу Народного посольства Беларуси в Словении |publisher=Праваабарончы цэнтр «Вясна» |date=2025-11-03 |access-date=2026-06-08 |language=ru}}</ref>. Скончыла [[Брэсцкі дзяржаўны ўніверсітэт імя А. С. Пушкіна|Брэсцкі дзяржаўны ўніверсітэт]] па спецыяльнасці, звязанай з гісторыяй і сацыяльна-палітычнымі дысцыплінамі. У 2004 годзе спыніла актыўную палітычную дзейнасць і выехала з Беларусі. Жыла ва Украіне і Расіі, дзе займалася палітычнымі кампаніямі, арганізацыяй мерапрыемстваў і турыстычным бізнесам. У 2012 годзе пачала займацца [[яхта]]вым бізнесам. У 2015 годзе пераехала ў Славенію<ref name="viasna2025" />. === Народныя амбасады і дзейнасць у Славеніі === Пасля прэзідэнцкіх выбараў 2020 года далучылася да дзейнасці беларускай дыяспары. У жніўні 2020 года брала ўдзел у арганізацыі акцый салідарнасці ў [[Трыест|Трыесце]] і [[Любляна|Любляне]], а пазней увайшла ў ініцыятыўную групу па стварэнні [[Народныя амбасады Беларусі|Народных амбасадаў Беларусі]]<ref name="viasna2025" /><ref name="pe2020">{{cite web |url=https://slovenia.belarusabroad.org/ |title=Народная амбасада Беларусі ў Славеніі |publisher=People’s Embassy of Belarus in Slovenia |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref>. У 2024 годзе на III Канферэнцыі беларусаў свету прапанавала вылучаць для дыяспары тры асноўныя напрамкі дзейнасці: дапамогу беларусам унутры і за межамі краіны, захаванне беларускай культуры і ўмацаванне арганізацыйных структураў на выпадак палітычных зменаў<ref name="kbs2024">{{cite web |url=https://tsikhanouskaya.org/followup_kbsIII.pdf |title=follow-up CBS final |publisher=Офіс Святланы Ціханоўскай |format=PDF |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref>. У сакавіку 2024 года прадстаўнікі Народнай амбасады Беларусі ў Славеніі ўдзельнічалі ў працы па ўдакладненні для беларусаў працэдуры атрымання пашпарта замежніка ў Славеніі пасля спынення беларускіх консульскіх паслуг за мяжой. У краіне быў зафіксаваны першы выпадак выдачы такога дакумента беларускаму дзіцяці<ref name="svaboda2024">{{cite web |url=https://www.svaboda.org/a/32881349.html |title=Першы пашпарт замежніка выдалі беларусу ў Славеніі |publisher=Радыё Свабода |date=2024-03-28 |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref>. У кастрычніку 2024 года правяла акцыю ''Camino for Belarus'' — 300-кіламетровую пілігрымку да [[Сант’яга-дэ-Кампастэла|Санцьяга-дэ-Кампастэла]] ў падтрымку беларускіх палітвязняў у межах кампаніі «Галасы праз межы»<ref name="baj2024">{{cite web |url=https://baj.media/be/300-kilametra-u-padtrymku-palitvjaznja-piligrymka-aljaksandry-mamaevaj/ |title=300 кіламетраў у падтрымку палітвязняў: пілігрымка Аляксандры Мамаевай |publisher=Беларуская асацыяцыя журналістаў |date=2024-11-01 |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref><ref name="racyjaCamino2024">{{cite web |url=https://racyja.com/by/hramadstva/camino-for-belarus-300-km-u-padtrymku-palitvjaznjau/ |title=Camino for Belarus — 300 км у падтрымку палітвязняў |publisher=Беларускае Радыё Рацыя |date=2024-10-20 |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref>. === Зялёная эканоміка === У 2022—2023 гадах удзельнічала ў праекце ''Belarus’ Green Economy: Opportunities for Reform and Development'', які рэалізоўваў даследчы цэнтр CASE у супрацоўніцтве з эканамічнай камандай [[Офіс Святланы Ціханоўскай|Офіса Святланы Ціханоўскай]]<ref name="caseProject">{{cite web |url=https://case-research.eu/project/belarus-green-economy-opportunities-for-reform-and-development/ |title=Belarus’ Green Economy: Opportunities for Reform and Development |publisher=CASE — Center for Social and Economic Research |access-date=2026-06-08 |language=en}}</ref>. У 2023 годзе была пазначана як каардынатарка па зялёнай эканоміцы эканамічнай каманды Офіса Святланы Ціханоўскай<ref name="euroradio2023">{{cite web |url=https://euroradio.fm/ru/mamaeva-demokraticheskaya-evropeyskaya-zelenaya-belarus-nasha-nacionalnaya-ideya |title=Мамаева: демократическая европейская зеленая Беларусь — наша национальная идея |publisher=Еўрарадыё |date=2023-08-31 |access-date=2026-06-08 |language=ru}}</ref><ref name="greenConcept">{{cite web |url=https://belarusgreeneconomy.eu/files/Belarus_Green_Economy_Concept-BEL.pdf |title=Канцэпцыя зялёнай эканомікі Беларусі |publisher=CASE |date=2023 |format=PDF |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref><ref name="greenFinance">{{cite web |url=https://belarusgreeneconomy.eu/files/10.Green_Finance-BEL.pdf |title=Зялёныя фінансы |publisher=CASE |format=PDF |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref><ref name="greenIndustry">{{cite web |url=https://belarusgreeneconomy.eu/files/4.Green_Industry-RU.pdf |title=Зелёная промышленность |publisher=CASE |format=PDF |access-date=2026-06-08 |language=ru}}</ref>. === Спробы вербавання === Мамаева паведамляла, што з 2021 года атрымлівала паведамленні ад асоб, якіх яна звязвала з [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь|беларускім КДБ]]. Паводле яе слоў, ёй прапаноўвалі супрацоўніцтва ў абмен на бяспечнае вяртанне ў Беларусь. У 2024 годзе адна з такіх асоб, паводле Мамаевай, спрабавала ўвайсці ў давер пад выглядам кліента яхтавага бізнесу і цікавілася беларускімі дыяспарнымі ініцыятывамі<ref name="viasna2025" />. Пасля прымусовай [[Інцыдэнт з рэйсам Ryanair 4978|пасадкі самалёта Ryanair у Мінску]] і затрымання [[Раман Дзмітрыевіч Пратасевіч|Рамана Пратасевіча]] ў 2021 годзе Мамаева звярнулася ў славенскую паліцыю і падала дакументы на [[Міжнародная абарона|міжнародную абарону]]. У 2025 годзе пасля знікнення спікеркі Каардынацыйнай рады [[Анжаліка Мельнікава|Анжалікі Мельнікавай]] яна паўторна звярнулася да славенскіх праваахоўнікаў. Пасля гэтага мясцовая паліцыя правяла для яе інструктаж па бяспецы<ref name="viasna2025" />. == Каардынацыйная рада == Мамаева з’яўляецца прадстаўніцай фракцыі «[[Еўрапейскі выбар]]» у Каардынацыйнай радзе і кіраўніцай яе Міжнароднай камісіі<ref name="rada">{{cite web |url=https://rada.vision/commission/mizhnarodnaya-kamisiya |title=Міжнародная камісія |publisher=Каардынацыйная рада |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref>. У 2025 годзе Бюро [[Парламенцкая асамблея Рады Еўропы|Парламенцкай асамблеі Рады Еўропы]] зацвердзіла яе старшынёй прадстаўнічай дэлегацыі беларускіх дэмакратычных сіл у ПАРЕ<ref name="pace2025">{{cite web |url=https://pace.coe.int/files/34362/html |title=Doc. 16198 Add. 1 - Progress report |publisher=Парламенцкая асамблея Рады Еўропы |access-date=2026-06-08 |language=en}}</ref><ref name="pace2026">{{cite web |url=https://pace.coe.int/en/files/35793/html |title=Doc. 16323 Add. 1 - Progress report |publisher=Парламенцкая асамблея Рады Еўропы |access-date=2026-06-08 |language=en}}</ref>. У лістападзе 2025 года таксама брала ўдзел у дыскусіі [[Савет Еўропы|Рады Еўропы]], прысвечанай транснацыянальным рэпрэсіям супраць беларусаў у выгнанні<ref name="coe2025">{{cite web |url=https://www.coe.int/en/web/migration-and-refugees/-/congress-initiates-dialogue-on-local-solutions-to-transnational-repression-against-belarusians-in-exile |title=Congress initiates dialogue on local solutions to transnational repression against Belarusians in exile |publisher=Рада Еўропы |date=2025-11-17 |access-date=2026-06-08 |language=en}}</ref>. У маі 2026 года ўдзельнічала ў выбарах у Каардынацыйную раду ад спісу «Еўрапейскі выбар»<ref name="racyja2026">{{cite web |url=https://racyja.com/by/palityka/aljaksandra-mamaeva-ja-tolki-z-pjataha-razu-zmahla-prahalasavac/ |title=Аляксандра Мамаева: Я толькі з 5-га разу змагла прагаласаваць |publisher=Беларускае Радыё Рацыя |date=2026-05-19 |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref>. === Вотум недаверу ў фракцыі «Еўрапейскі выбар» === 6 чэрвеня 2026 года фракцыя «Еўрапейскі выбар» паведаміла пра вынясенне Мамаевай вотуму недаверу. У паведамленні фракцыі рашэнне тлумачылася «абгрунтаванымі перасцярогамі» ў інтарэсах бяспекі спісу і фракцыі<ref name="belsat2026">{{cite web |url=https://ru.belsat.eu/93672347/frakciya-evropejskij-vybor-votum-nedoveriya-mamaevoj |title=Избирательный список «Европейский выбор» выразил недоверие Мамаевой. Что говорят она сама и спикер КС? |publisher=Белсат |date=2026-06-06 |access-date=2026-06-08 |language=ru}}</ref><ref name="zerkalo2026">{{cite web |url=https://news.zerkalo.io/economics/128968.html |title=Фракция КС «Европейский выбор» вынесла вотум недоверия своей представительнице Мамаевой — она прокомментировала ситуацию |publisher=Zerkalo.io |date=2026-06-06 |access-date=2026-06-08 |language=ru}}</ref>. Мамаева адхіліла абвінавачванні і заявіла, што ёй не прадставілі доказаў. Сярод прэтэнзій, паводле яе тлумачэнняў, былі сцвярджэнні пра нібыта перасылку ўнутранай перапіскі трэцім асобам, прысваенне вынікаў чужой працы і кансультацыі пра будучую працу Міжнароднай камісіі без належнага ўзгаднення. Мамаева заявіла, што не перадавала закрытую інфармацыю і што кансультацыі праводзіла ў межах сваіх паўнамоцтваў кіраўніцы Міжнароднай камісіі<ref name="belsat2026" /><ref name="nn2026">{{cite web |url=https://nashaniva.com/396974 |title=Дэлегатка КР Мамаева: Адно з абвінавачванняў, што я перасылала скрыншоты ўнутранай перапіскі спісу іншым асобам |publisher=Наша Ніва |date=2026-06-06 |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref>. Спікер Каардынацыйнай рады [[Арцём Ігаравіч Брухан|Арцём Брухан]] заявіў, што ўнутраныя рашэнні фракцыі не пазбаўляюць Мамаеву мандата дэлегаткі Каардынацыйнай рады. Для пазбаўлення мандата, паводле яго, патрабуецца рашэнне самой Каардынацыйнай рады, а не асобнай фракцыі<ref name="belsat2026" />. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{ВС}} {{DEFAULTSORT:Мамаева, Аляксандра}} lly88bsvu9a0a0nw6evxxc89o6g7916 5152416 5152415 2026-06-08T01:55:02Z MocnyDuham 99818 +[[Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Беларусі]]; +[[Катэгорыя:Члены фракцыі Еўрапейскі выбар]]; +[[Катэгорыя:Члены Аб’яднанай грамадзянскай партыі]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5152416 wikitext text/x-wiki {{Асоба}} '''Аляксандра Мамаева''' — беларуская грамадская і палітычная актывістка, прадстаўніца беларускай дыяспары ў [[Славенія|Славеніі]]. Удзельнічала ў стварэнні [[Народныя амбасады Беларусі|Народных амбасадаў Беларусі]], з’яўляецца прадстаўніцай гэтай арганізацыі ў Славеніі. Кіраўніца Міжнароднай камісіі [[Каардынацыйная рада (Беларусь)|Каардынацыйнай рады]]. У 2025 годзе ўзначальвала прадстаўнічую дэлегацыю беларускіх дэмакратычных сіл у [[Парламенцкая асамблея Рады Еўропы|Парламенцкай асамблеі Рады Еўропы]]. == Біяграфія і грамадская дзейнасць == Грамадскую дзейнасць пачала ў 1998 годзе ў [[Брэст|Брэсце]] ў няўрадавай арганізацыі «Цэнтр гуманітарных даследаванняў і інфармацыі „Форум“». Пазней далучылася да [[Аб’яднаная грамадзянская партыя|Аб’яднанай грамадзянскай партыі]] і ўзначальвала яе моладзевую структуру ў Брэсцкай вобласці. У 2001 годзе ўдзельнічала ў кампаніі па прыцягненні моладзі да прэзідэнцкіх выбараў<ref name="viasna2025">{{cite web |url=https://spring96.org/ru/news/118999 |title=«Мы готовы верифицироваться через ваших родственников в Беларуси»: как КГБ вербовал главу Народного посольства Беларуси в Словении |publisher=Праваабарончы цэнтр «Вясна» |date=2025-11-03 |access-date=2026-06-08 |language=ru}}</ref>. Скончыла [[Брэсцкі дзяржаўны ўніверсітэт імя А. С. Пушкіна|Брэсцкі дзяржаўны ўніверсітэт]] па спецыяльнасці, звязанай з гісторыяй і сацыяльна-палітычнымі дысцыплінамі. У 2004 годзе спыніла актыўную палітычную дзейнасць і выехала з Беларусі. Жыла ва Украіне і Расіі, дзе займалася палітычнымі кампаніямі, арганізацыяй мерапрыемстваў і турыстычным бізнесам. У 2012 годзе пачала займацца [[яхта]]вым бізнесам. У 2015 годзе пераехала ў Славенію<ref name="viasna2025" />. === Народныя амбасады і дзейнасць у Славеніі === Пасля прэзідэнцкіх выбараў 2020 года далучылася да дзейнасці беларускай дыяспары. У жніўні 2020 года брала ўдзел у арганізацыі акцый салідарнасці ў [[Трыест|Трыесце]] і [[Любляна|Любляне]], а пазней увайшла ў ініцыятыўную групу па стварэнні [[Народныя амбасады Беларусі|Народных амбасадаў Беларусі]]<ref name="viasna2025" /><ref name="pe2020">{{cite web |url=https://slovenia.belarusabroad.org/ |title=Народная амбасада Беларусі ў Славеніі |publisher=People’s Embassy of Belarus in Slovenia |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref>. У 2024 годзе на III Канферэнцыі беларусаў свету прапанавала вылучаць для дыяспары тры асноўныя напрамкі дзейнасці: дапамогу беларусам унутры і за межамі краіны, захаванне беларускай культуры і ўмацаванне арганізацыйных структураў на выпадак палітычных зменаў<ref name="kbs2024">{{cite web |url=https://tsikhanouskaya.org/followup_kbsIII.pdf |title=follow-up CBS final |publisher=Офіс Святланы Ціханоўскай |format=PDF |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref>. У сакавіку 2024 года прадстаўнікі Народнай амбасады Беларусі ў Славеніі ўдзельнічалі ў працы па ўдакладненні для беларусаў працэдуры атрымання пашпарта замежніка ў Славеніі пасля спынення беларускіх консульскіх паслуг за мяжой. У краіне быў зафіксаваны першы выпадак выдачы такога дакумента беларускаму дзіцяці<ref name="svaboda2024">{{cite web |url=https://www.svaboda.org/a/32881349.html |title=Першы пашпарт замежніка выдалі беларусу ў Славеніі |publisher=Радыё Свабода |date=2024-03-28 |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref>. У кастрычніку 2024 года правяла акцыю ''Camino for Belarus'' — 300-кіламетровую пілігрымку да [[Сант’яга-дэ-Кампастэла|Санцьяга-дэ-Кампастэла]] ў падтрымку беларускіх палітвязняў у межах кампаніі «Галасы праз межы»<ref name="baj2024">{{cite web |url=https://baj.media/be/300-kilametra-u-padtrymku-palitvjaznja-piligrymka-aljaksandry-mamaevaj/ |title=300 кіламетраў у падтрымку палітвязняў: пілігрымка Аляксандры Мамаевай |publisher=Беларуская асацыяцыя журналістаў |date=2024-11-01 |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref><ref name="racyjaCamino2024">{{cite web |url=https://racyja.com/by/hramadstva/camino-for-belarus-300-km-u-padtrymku-palitvjaznjau/ |title=Camino for Belarus — 300 км у падтрымку палітвязняў |publisher=Беларускае Радыё Рацыя |date=2024-10-20 |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref>. === Зялёная эканоміка === У 2022—2023 гадах удзельнічала ў праекце ''Belarus’ Green Economy: Opportunities for Reform and Development'', які рэалізоўваў даследчы цэнтр CASE у супрацоўніцтве з эканамічнай камандай [[Офіс Святланы Ціханоўскай|Офіса Святланы Ціханоўскай]]<ref name="caseProject">{{cite web |url=https://case-research.eu/project/belarus-green-economy-opportunities-for-reform-and-development/ |title=Belarus’ Green Economy: Opportunities for Reform and Development |publisher=CASE — Center for Social and Economic Research |access-date=2026-06-08 |language=en}}</ref>. У 2023 годзе была пазначана як каардынатарка па зялёнай эканоміцы эканамічнай каманды Офіса Святланы Ціханоўскай<ref name="euroradio2023">{{cite web |url=https://euroradio.fm/ru/mamaeva-demokraticheskaya-evropeyskaya-zelenaya-belarus-nasha-nacionalnaya-ideya |title=Мамаева: демократическая европейская зеленая Беларусь — наша национальная идея |publisher=Еўрарадыё |date=2023-08-31 |access-date=2026-06-08 |language=ru}}</ref><ref name="greenConcept">{{cite web |url=https://belarusgreeneconomy.eu/files/Belarus_Green_Economy_Concept-BEL.pdf |title=Канцэпцыя зялёнай эканомікі Беларусі |publisher=CASE |date=2023 |format=PDF |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref><ref name="greenFinance">{{cite web |url=https://belarusgreeneconomy.eu/files/10.Green_Finance-BEL.pdf |title=Зялёныя фінансы |publisher=CASE |format=PDF |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref><ref name="greenIndustry">{{cite web |url=https://belarusgreeneconomy.eu/files/4.Green_Industry-RU.pdf |title=Зелёная промышленность |publisher=CASE |format=PDF |access-date=2026-06-08 |language=ru}}</ref>. === Спробы вербавання === Мамаева паведамляла, што з 2021 года атрымлівала паведамленні ад асоб, якіх яна звязвала з [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь|беларускім КДБ]]. Паводле яе слоў, ёй прапаноўвалі супрацоўніцтва ў абмен на бяспечнае вяртанне ў Беларусь. У 2024 годзе адна з такіх асоб, паводле Мамаевай, спрабавала ўвайсці ў давер пад выглядам кліента яхтавага бізнесу і цікавілася беларускімі дыяспарнымі ініцыятывамі<ref name="viasna2025" />. Пасля прымусовай [[Інцыдэнт з рэйсам Ryanair 4978|пасадкі самалёта Ryanair у Мінску]] і затрымання [[Раман Дзмітрыевіч Пратасевіч|Рамана Пратасевіча]] ў 2021 годзе Мамаева звярнулася ў славенскую паліцыю і падала дакументы на [[Міжнародная абарона|міжнародную абарону]]. У 2025 годзе пасля знікнення спікеркі Каардынацыйнай рады [[Анжаліка Мельнікава|Анжалікі Мельнікавай]] яна паўторна звярнулася да славенскіх праваахоўнікаў. Пасля гэтага мясцовая паліцыя правяла для яе інструктаж па бяспецы<ref name="viasna2025" />. == Каардынацыйная рада == Мамаева з’яўляецца прадстаўніцай фракцыі «[[Еўрапейскі выбар]]» у Каардынацыйнай радзе і кіраўніцай яе Міжнароднай камісіі<ref name="rada">{{cite web |url=https://rada.vision/commission/mizhnarodnaya-kamisiya |title=Міжнародная камісія |publisher=Каардынацыйная рада |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref>. У 2025 годзе Бюро [[Парламенцкая асамблея Рады Еўропы|Парламенцкай асамблеі Рады Еўропы]] зацвердзіла яе старшынёй прадстаўнічай дэлегацыі беларускіх дэмакратычных сіл у ПАРЕ<ref name="pace2025">{{cite web |url=https://pace.coe.int/files/34362/html |title=Doc. 16198 Add. 1 - Progress report |publisher=Парламенцкая асамблея Рады Еўропы |access-date=2026-06-08 |language=en}}</ref><ref name="pace2026">{{cite web |url=https://pace.coe.int/en/files/35793/html |title=Doc. 16323 Add. 1 - Progress report |publisher=Парламенцкая асамблея Рады Еўропы |access-date=2026-06-08 |language=en}}</ref>. У лістападзе 2025 года таксама брала ўдзел у дыскусіі [[Савет Еўропы|Рады Еўропы]], прысвечанай транснацыянальным рэпрэсіям супраць беларусаў у выгнанні<ref name="coe2025">{{cite web |url=https://www.coe.int/en/web/migration-and-refugees/-/congress-initiates-dialogue-on-local-solutions-to-transnational-repression-against-belarusians-in-exile |title=Congress initiates dialogue on local solutions to transnational repression against Belarusians in exile |publisher=Рада Еўропы |date=2025-11-17 |access-date=2026-06-08 |language=en}}</ref>. У маі 2026 года ўдзельнічала ў выбарах у Каардынацыйную раду ад спісу «Еўрапейскі выбар»<ref name="racyja2026">{{cite web |url=https://racyja.com/by/palityka/aljaksandra-mamaeva-ja-tolki-z-pjataha-razu-zmahla-prahalasavac/ |title=Аляксандра Мамаева: Я толькі з 5-га разу змагла прагаласаваць |publisher=Беларускае Радыё Рацыя |date=2026-05-19 |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref>. === Вотум недаверу ў фракцыі «Еўрапейскі выбар» === 6 чэрвеня 2026 года фракцыя «Еўрапейскі выбар» паведаміла пра вынясенне Мамаевай вотуму недаверу. У паведамленні фракцыі рашэнне тлумачылася «абгрунтаванымі перасцярогамі» ў інтарэсах бяспекі спісу і фракцыі<ref name="belsat2026">{{cite web |url=https://ru.belsat.eu/93672347/frakciya-evropejskij-vybor-votum-nedoveriya-mamaevoj |title=Избирательный список «Европейский выбор» выразил недоверие Мамаевой. Что говорят она сама и спикер КС? |publisher=Белсат |date=2026-06-06 |access-date=2026-06-08 |language=ru}}</ref><ref name="zerkalo2026">{{cite web |url=https://news.zerkalo.io/economics/128968.html |title=Фракция КС «Европейский выбор» вынесла вотум недоверия своей представительнице Мамаевой — она прокомментировала ситуацию |publisher=Zerkalo.io |date=2026-06-06 |access-date=2026-06-08 |language=ru}}</ref>. Мамаева адхіліла абвінавачванні і заявіла, што ёй не прадставілі доказаў. Сярод прэтэнзій, паводле яе тлумачэнняў, былі сцвярджэнні пра нібыта перасылку ўнутранай перапіскі трэцім асобам, прысваенне вынікаў чужой працы і кансультацыі пра будучую працу Міжнароднай камісіі без належнага ўзгаднення. Мамаева заявіла, што не перадавала закрытую інфармацыю і што кансультацыі праводзіла ў межах сваіх паўнамоцтваў кіраўніцы Міжнароднай камісіі<ref name="belsat2026" /><ref name="nn2026">{{cite web |url=https://nashaniva.com/396974 |title=Дэлегатка КР Мамаева: Адно з абвінавачванняў, што я перасылала скрыншоты ўнутранай перапіскі спісу іншым асобам |publisher=Наша Ніва |date=2026-06-06 |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref>. Спікер Каардынацыйнай рады [[Арцём Ігаравіч Брухан|Арцём Брухан]] заявіў, што ўнутраныя рашэнні фракцыі не пазбаўляюць Мамаеву мандата дэлегаткі Каардынацыйнай рады. Для пазбаўлення мандата, паводле яго, патрабуецца рашэнне самой Каардынацыйнай рады, а не асобнай фракцыі<ref name="belsat2026" />. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{ВС}} {{DEFAULTSORT:Мамаева, Аляксандра}} [[Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Члены фракцыі Еўрапейскі выбар]] [[Катэгорыя:Члены Аб’яднанай грамадзянскай партыі]] e20mvu42fi3h5ke7ju3vrdljbowovbf 5152417 5152416 2026-06-08T01:56:29Z MocnyDuham 99818 шаблон 5152417 wikitext text/x-wiki {{Асоба}} '''Аляксандра Мамаева''' ({{ВД-Прэамбула}}) — беларуская грамадская і палітычная актывістка, прадстаўніца беларускай дыяспары ў [[Славенія|Славеніі]]. Удзельнічала ў стварэнні [[Народныя амбасады Беларусі|Народных амбасадаў Беларусі]], з’яўляецца прадстаўніцай гэтай арганізацыі ў Славеніі. Кіраўніца Міжнароднай камісіі [[Каардынацыйная рада (Беларусь)|Каардынацыйнай рады]]. У 2025 годзе ўзначальвала прадстаўнічую дэлегацыю беларускіх дэмакратычных сіл у [[Парламенцкая асамблея Рады Еўропы|Парламенцкай асамблеі Рады Еўропы]]. == Біяграфія і грамадская дзейнасць == Грамадскую дзейнасць пачала ў 1998 годзе ў [[Брэст|Брэсце]] ў няўрадавай арганізацыі «Цэнтр гуманітарных даследаванняў і інфармацыі „Форум“». Пазней далучылася да [[Аб’яднаная грамадзянская партыя|Аб’яднанай грамадзянскай партыі]] і ўзначальвала яе моладзевую структуру ў Брэсцкай вобласці. У 2001 годзе ўдзельнічала ў кампаніі па прыцягненні моладзі да прэзідэнцкіх выбараў<ref name="viasna2025">{{cite web |url=https://spring96.org/ru/news/118999 |title=«Мы готовы верифицироваться через ваших родственников в Беларуси»: как КГБ вербовал главу Народного посольства Беларуси в Словении |publisher=Праваабарончы цэнтр «Вясна» |date=2025-11-03 |access-date=2026-06-08 |language=ru}}</ref>. Скончыла [[Брэсцкі дзяржаўны ўніверсітэт імя А. С. Пушкіна|Брэсцкі дзяржаўны ўніверсітэт]] па спецыяльнасці, звязанай з гісторыяй і сацыяльна-палітычнымі дысцыплінамі. У 2004 годзе спыніла актыўную палітычную дзейнасць і выехала з Беларусі. Жыла ва Украіне і Расіі, дзе займалася палітычнымі кампаніямі, арганізацыяй мерапрыемстваў і турыстычным бізнесам. У 2012 годзе пачала займацца [[яхта]]вым бізнесам. У 2015 годзе пераехала ў Славенію<ref name="viasna2025" />. === Народныя амбасады і дзейнасць у Славеніі === Пасля прэзідэнцкіх выбараў 2020 года далучылася да дзейнасці беларускай дыяспары. У жніўні 2020 года брала ўдзел у арганізацыі акцый салідарнасці ў [[Трыест|Трыесце]] і [[Любляна|Любляне]], а пазней увайшла ў ініцыятыўную групу па стварэнні [[Народныя амбасады Беларусі|Народных амбасадаў Беларусі]]<ref name="viasna2025" /><ref name="pe2020">{{cite web |url=https://slovenia.belarusabroad.org/ |title=Народная амбасада Беларусі ў Славеніі |publisher=People’s Embassy of Belarus in Slovenia |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref>. У 2024 годзе на III Канферэнцыі беларусаў свету прапанавала вылучаць для дыяспары тры асноўныя напрамкі дзейнасці: дапамогу беларусам унутры і за межамі краіны, захаванне беларускай культуры і ўмацаванне арганізацыйных структураў на выпадак палітычных зменаў<ref name="kbs2024">{{cite web |url=https://tsikhanouskaya.org/followup_kbsIII.pdf |title=follow-up CBS final |publisher=Офіс Святланы Ціханоўскай |format=PDF |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref>. У сакавіку 2024 года прадстаўнікі Народнай амбасады Беларусі ў Славеніі ўдзельнічалі ў працы па ўдакладненні для беларусаў працэдуры атрымання пашпарта замежніка ў Славеніі пасля спынення беларускіх консульскіх паслуг за мяжой. У краіне быў зафіксаваны першы выпадак выдачы такога дакумента беларускаму дзіцяці<ref name="svaboda2024">{{cite web |url=https://www.svaboda.org/a/32881349.html |title=Першы пашпарт замежніка выдалі беларусу ў Славеніі |publisher=Радыё Свабода |date=2024-03-28 |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref>. У кастрычніку 2024 года правяла акцыю ''Camino for Belarus'' — 300-кіламетровую пілігрымку да [[Сант’яга-дэ-Кампастэла|Санцьяга-дэ-Кампастэла]] ў падтрымку беларускіх палітвязняў у межах кампаніі «Галасы праз межы»<ref name="baj2024">{{cite web |url=https://baj.media/be/300-kilametra-u-padtrymku-palitvjaznja-piligrymka-aljaksandry-mamaevaj/ |title=300 кіламетраў у падтрымку палітвязняў: пілігрымка Аляксандры Мамаевай |publisher=Беларуская асацыяцыя журналістаў |date=2024-11-01 |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref><ref name="racyjaCamino2024">{{cite web |url=https://racyja.com/by/hramadstva/camino-for-belarus-300-km-u-padtrymku-palitvjaznjau/ |title=Camino for Belarus — 300 км у падтрымку палітвязняў |publisher=Беларускае Радыё Рацыя |date=2024-10-20 |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref>. === Зялёная эканоміка === У 2022—2023 гадах удзельнічала ў праекце ''Belarus’ Green Economy: Opportunities for Reform and Development'', які рэалізоўваў даследчы цэнтр CASE у супрацоўніцтве з эканамічнай камандай [[Офіс Святланы Ціханоўскай|Офіса Святланы Ціханоўскай]]<ref name="caseProject">{{cite web |url=https://case-research.eu/project/belarus-green-economy-opportunities-for-reform-and-development/ |title=Belarus’ Green Economy: Opportunities for Reform and Development |publisher=CASE — Center for Social and Economic Research |access-date=2026-06-08 |language=en}}</ref>. У 2023 годзе была пазначана як каардынатарка па зялёнай эканоміцы эканамічнай каманды Офіса Святланы Ціханоўскай<ref name="euroradio2023">{{cite web |url=https://euroradio.fm/ru/mamaeva-demokraticheskaya-evropeyskaya-zelenaya-belarus-nasha-nacionalnaya-ideya |title=Мамаева: демократическая европейская зеленая Беларусь — наша национальная идея |publisher=Еўрарадыё |date=2023-08-31 |access-date=2026-06-08 |language=ru}}</ref><ref name="greenConcept">{{cite web |url=https://belarusgreeneconomy.eu/files/Belarus_Green_Economy_Concept-BEL.pdf |title=Канцэпцыя зялёнай эканомікі Беларусі |publisher=CASE |date=2023 |format=PDF |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref><ref name="greenFinance">{{cite web |url=https://belarusgreeneconomy.eu/files/10.Green_Finance-BEL.pdf |title=Зялёныя фінансы |publisher=CASE |format=PDF |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref><ref name="greenIndustry">{{cite web |url=https://belarusgreeneconomy.eu/files/4.Green_Industry-RU.pdf |title=Зелёная промышленность |publisher=CASE |format=PDF |access-date=2026-06-08 |language=ru}}</ref>. === Спробы вербавання === Мамаева паведамляла, што з 2021 года атрымлівала паведамленні ад асоб, якіх яна звязвала з [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь|беларускім КДБ]]. Паводле яе слоў, ёй прапаноўвалі супрацоўніцтва ў абмен на бяспечнае вяртанне ў Беларусь. У 2024 годзе адна з такіх асоб, паводле Мамаевай, спрабавала ўвайсці ў давер пад выглядам кліента яхтавага бізнесу і цікавілася беларускімі дыяспарнымі ініцыятывамі<ref name="viasna2025" />. Пасля прымусовай [[Інцыдэнт з рэйсам Ryanair 4978|пасадкі самалёта Ryanair у Мінску]] і затрымання [[Раман Дзмітрыевіч Пратасевіч|Рамана Пратасевіча]] ў 2021 годзе Мамаева звярнулася ў славенскую паліцыю і падала дакументы на [[Міжнародная абарона|міжнародную абарону]]. У 2025 годзе пасля знікнення спікеркі Каардынацыйнай рады [[Анжаліка Мельнікава|Анжалікі Мельнікавай]] яна паўторна звярнулася да славенскіх праваахоўнікаў. Пасля гэтага мясцовая паліцыя правяла для яе інструктаж па бяспецы<ref name="viasna2025" />. == Каардынацыйная рада == Мамаева з’яўляецца прадстаўніцай фракцыі «[[Еўрапейскі выбар]]» у Каардынацыйнай радзе і кіраўніцай яе Міжнароднай камісіі<ref name="rada">{{cite web |url=https://rada.vision/commission/mizhnarodnaya-kamisiya |title=Міжнародная камісія |publisher=Каардынацыйная рада |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref>. У 2025 годзе Бюро [[Парламенцкая асамблея Рады Еўропы|Парламенцкай асамблеі Рады Еўропы]] зацвердзіла яе старшынёй прадстаўнічай дэлегацыі беларускіх дэмакратычных сіл у ПАРЕ<ref name="pace2025">{{cite web |url=https://pace.coe.int/files/34362/html |title=Doc. 16198 Add. 1 - Progress report |publisher=Парламенцкая асамблея Рады Еўропы |access-date=2026-06-08 |language=en}}</ref><ref name="pace2026">{{cite web |url=https://pace.coe.int/en/files/35793/html |title=Doc. 16323 Add. 1 - Progress report |publisher=Парламенцкая асамблея Рады Еўропы |access-date=2026-06-08 |language=en}}</ref>. У лістападзе 2025 года таксама брала ўдзел у дыскусіі [[Савет Еўропы|Рады Еўропы]], прысвечанай транснацыянальным рэпрэсіям супраць беларусаў у выгнанні<ref name="coe2025">{{cite web |url=https://www.coe.int/en/web/migration-and-refugees/-/congress-initiates-dialogue-on-local-solutions-to-transnational-repression-against-belarusians-in-exile |title=Congress initiates dialogue on local solutions to transnational repression against Belarusians in exile |publisher=Рада Еўропы |date=2025-11-17 |access-date=2026-06-08 |language=en}}</ref>. У маі 2026 года ўдзельнічала ў выбарах у Каардынацыйную раду ад спісу «Еўрапейскі выбар»<ref name="racyja2026">{{cite web |url=https://racyja.com/by/palityka/aljaksandra-mamaeva-ja-tolki-z-pjataha-razu-zmahla-prahalasavac/ |title=Аляксандра Мамаева: Я толькі з 5-га разу змагла прагаласаваць |publisher=Беларускае Радыё Рацыя |date=2026-05-19 |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref>. === Вотум недаверу ў фракцыі «Еўрапейскі выбар» === 6 чэрвеня 2026 года фракцыя «Еўрапейскі выбар» паведаміла пра вынясенне Мамаевай вотуму недаверу. У паведамленні фракцыі рашэнне тлумачылася «абгрунтаванымі перасцярогамі» ў інтарэсах бяспекі спісу і фракцыі<ref name="belsat2026">{{cite web |url=https://ru.belsat.eu/93672347/frakciya-evropejskij-vybor-votum-nedoveriya-mamaevoj |title=Избирательный список «Европейский выбор» выразил недоверие Мамаевой. Что говорят она сама и спикер КС? |publisher=Белсат |date=2026-06-06 |access-date=2026-06-08 |language=ru}}</ref><ref name="zerkalo2026">{{cite web |url=https://news.zerkalo.io/economics/128968.html |title=Фракция КС «Европейский выбор» вынесла вотум недоверия своей представительнице Мамаевой — она прокомментировала ситуацию |publisher=Zerkalo.io |date=2026-06-06 |access-date=2026-06-08 |language=ru}}</ref>. Мамаева адхіліла абвінавачванні і заявіла, што ёй не прадставілі доказаў. Сярод прэтэнзій, паводле яе тлумачэнняў, былі сцвярджэнні пра нібыта перасылку ўнутранай перапіскі трэцім асобам, прысваенне вынікаў чужой працы і кансультацыі пра будучую працу Міжнароднай камісіі без належнага ўзгаднення. Мамаева заявіла, што не перадавала закрытую інфармацыю і што кансультацыі праводзіла ў межах сваіх паўнамоцтваў кіраўніцы Міжнароднай камісіі<ref name="belsat2026" /><ref name="nn2026">{{cite web |url=https://nashaniva.com/396974 |title=Дэлегатка КР Мамаева: Адно з абвінавачванняў, што я перасылала скрыншоты ўнутранай перапіскі спісу іншым асобам |publisher=Наша Ніва |date=2026-06-06 |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref>. Спікер Каардынацыйнай рады [[Арцём Ігаравіч Брухан|Арцём Брухан]] заявіў, што ўнутраныя рашэнні фракцыі не пазбаўляюць Мамаеву мандата дэлегаткі Каардынацыйнай рады. Для пазбаўлення мандата, паводле яго, патрабуецца рашэнне самой Каардынацыйнай рады, а не асобнай фракцыі<ref name="belsat2026" />. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{ВС}} {{DEFAULTSORT:Мамаева, Аляксандра}} [[Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Члены фракцыі Еўрапейскі выбар]] [[Катэгорыя:Члены Аб’яднанай грамадзянскай партыі]] 8ywet9jz62jbxb67fu2adue5uxm5rig 5152419 5152417 2026-06-08T02:04:29Z MocnyDuham 99818 /* Каардынацыйная рада */ афармленне 5152419 wikitext text/x-wiki {{Асоба}} '''Аляксандра Мамаева''' ({{ВД-Прэамбула}}) — беларуская грамадская і палітычная актывістка, прадстаўніца беларускай дыяспары ў [[Славенія|Славеніі]]. Удзельнічала ў стварэнні [[Народныя амбасады Беларусі|Народных амбасадаў Беларусі]], з’яўляецца прадстаўніцай гэтай арганізацыі ў Славеніі. Кіраўніца Міжнароднай камісіі [[Каардынацыйная рада (Беларусь)|Каардынацыйнай рады]]. У 2025 годзе ўзначальвала прадстаўнічую дэлегацыю беларускіх дэмакратычных сіл у [[Парламенцкая асамблея Рады Еўропы|Парламенцкай асамблеі Рады Еўропы]]. == Біяграфія і грамадская дзейнасць == Грамадскую дзейнасць пачала ў 1998 годзе ў [[Брэст|Брэсце]] ў няўрадавай арганізацыі «Цэнтр гуманітарных даследаванняў і інфармацыі „Форум“». Пазней далучылася да [[Аб’яднаная грамадзянская партыя|Аб’яднанай грамадзянскай партыі]] і ўзначальвала яе моладзевую структуру ў Брэсцкай вобласці. У 2001 годзе ўдзельнічала ў кампаніі па прыцягненні моладзі да прэзідэнцкіх выбараў<ref name="viasna2025">{{cite web |url=https://spring96.org/ru/news/118999 |title=«Мы готовы верифицироваться через ваших родственников в Беларуси»: как КГБ вербовал главу Народного посольства Беларуси в Словении |publisher=Праваабарончы цэнтр «Вясна» |date=2025-11-03 |access-date=2026-06-08 |language=ru}}</ref>. Скончыла [[Брэсцкі дзяржаўны ўніверсітэт імя А. С. Пушкіна|Брэсцкі дзяржаўны ўніверсітэт]] па спецыяльнасці, звязанай з гісторыяй і сацыяльна-палітычнымі дысцыплінамі. У 2004 годзе спыніла актыўную палітычную дзейнасць і выехала з Беларусі. Жыла ва Украіне і Расіі, дзе займалася палітычнымі кампаніямі, арганізацыяй мерапрыемстваў і турыстычным бізнесам. У 2012 годзе пачала займацца [[яхта]]вым бізнесам. У 2015 годзе пераехала ў Славенію<ref name="viasna2025" />. === Народныя амбасады і дзейнасць у Славеніі === Пасля прэзідэнцкіх выбараў 2020 года далучылася да дзейнасці беларускай дыяспары. У жніўні 2020 года брала ўдзел у арганізацыі акцый салідарнасці ў [[Трыест|Трыесце]] і [[Любляна|Любляне]], а пазней увайшла ў ініцыятыўную групу па стварэнні [[Народныя амбасады Беларусі|Народных амбасадаў Беларусі]]<ref name="viasna2025" /><ref name="pe2020">{{cite web |url=https://slovenia.belarusabroad.org/ |title=Народная амбасада Беларусі ў Славеніі |publisher=People’s Embassy of Belarus in Slovenia |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref>. У 2024 годзе на III Канферэнцыі беларусаў свету прапанавала вылучаць для дыяспары тры асноўныя напрамкі дзейнасці: дапамогу беларусам унутры і за межамі краіны, захаванне беларускай культуры і ўмацаванне арганізацыйных структураў на выпадак палітычных зменаў<ref name="kbs2024">{{cite web |url=https://tsikhanouskaya.org/followup_kbsIII.pdf |title=follow-up CBS final |publisher=Офіс Святланы Ціханоўскай |format=PDF |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref>. У сакавіку 2024 года прадстаўнікі Народнай амбасады Беларусі ў Славеніі ўдзельнічалі ў працы па ўдакладненні для беларусаў працэдуры атрымання пашпарта замежніка ў Славеніі пасля спынення беларускіх консульскіх паслуг за мяжой. У краіне быў зафіксаваны першы выпадак выдачы такога дакумента беларускаму дзіцяці<ref name="svaboda2024">{{cite web |url=https://www.svaboda.org/a/32881349.html |title=Першы пашпарт замежніка выдалі беларусу ў Славеніі |publisher=Радыё Свабода |date=2024-03-28 |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref>. У кастрычніку 2024 года правяла акцыю ''Camino for Belarus'' — 300-кіламетровую пілігрымку да [[Сант’яга-дэ-Кампастэла|Санцьяга-дэ-Кампастэла]] ў падтрымку беларускіх палітвязняў у межах кампаніі «Галасы праз межы»<ref name="baj2024">{{cite web |url=https://baj.media/be/300-kilametra-u-padtrymku-palitvjaznja-piligrymka-aljaksandry-mamaevaj/ |title=300 кіламетраў у падтрымку палітвязняў: пілігрымка Аляксандры Мамаевай |publisher=Беларуская асацыяцыя журналістаў |date=2024-11-01 |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref><ref name="racyjaCamino2024">{{cite web |url=https://racyja.com/by/hramadstva/camino-for-belarus-300-km-u-padtrymku-palitvjaznjau/ |title=Camino for Belarus — 300 км у падтрымку палітвязняў |publisher=Беларускае Радыё Рацыя |date=2024-10-20 |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref>. === Зялёная эканоміка === У 2022—2023 гадах удзельнічала ў праекце ''Belarus’ Green Economy: Opportunities for Reform and Development'', які рэалізоўваў даследчы цэнтр CASE у супрацоўніцтве з эканамічнай камандай [[Офіс Святланы Ціханоўскай|Офіса Святланы Ціханоўскай]]<ref name="caseProject">{{cite web |url=https://case-research.eu/project/belarus-green-economy-opportunities-for-reform-and-development/ |title=Belarus’ Green Economy: Opportunities for Reform and Development |publisher=CASE — Center for Social and Economic Research |access-date=2026-06-08 |language=en}}</ref>. У 2023 годзе была пазначана як каардынатарка па зялёнай эканоміцы эканамічнай каманды Офіса Святланы Ціханоўскай<ref name="euroradio2023">{{cite web |url=https://euroradio.fm/ru/mamaeva-demokraticheskaya-evropeyskaya-zelenaya-belarus-nasha-nacionalnaya-ideya |title=Мамаева: демократическая европейская зеленая Беларусь — наша национальная идея |publisher=Еўрарадыё |date=2023-08-31 |access-date=2026-06-08 |language=ru}}</ref><ref name="greenConcept">{{cite web |url=https://belarusgreeneconomy.eu/files/Belarus_Green_Economy_Concept-BEL.pdf |title=Канцэпцыя зялёнай эканомікі Беларусі |publisher=CASE |date=2023 |format=PDF |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref><ref name="greenFinance">{{cite web |url=https://belarusgreeneconomy.eu/files/10.Green_Finance-BEL.pdf |title=Зялёныя фінансы |publisher=CASE |format=PDF |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref><ref name="greenIndustry">{{cite web |url=https://belarusgreeneconomy.eu/files/4.Green_Industry-RU.pdf |title=Зелёная промышленность |publisher=CASE |format=PDF |access-date=2026-06-08 |language=ru}}</ref>. === Спробы вербавання === Мамаева паведамляла, што з 2021 года атрымлівала паведамленні ад асоб, якіх яна звязвала з [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь|беларускім КДБ]]. Паводле яе слоў, ёй прапаноўвалі супрацоўніцтва ў абмен на бяспечнае вяртанне ў Беларусь. У 2024 годзе адна з такіх асоб, паводле Мамаевай, спрабавала ўвайсці ў давер пад выглядам кліента яхтавага бізнесу і цікавілася беларускімі дыяспарнымі ініцыятывамі<ref name="viasna2025" />. Пасля прымусовай [[Інцыдэнт з рэйсам Ryanair 4978|пасадкі самалёта Ryanair у Мінску]] і затрымання [[Раман Дзмітрыевіч Пратасевіч|Рамана Пратасевіча]] ў 2021 годзе Мамаева звярнулася ў славенскую паліцыю і падала дакументы на [[Міжнародная абарона|міжнародную абарону]]. У 2025 годзе пасля знікнення спікеркі Каардынацыйнай рады [[Анжаліка Мельнікава|Анжалікі Мельнікавай]] яна паўторна звярнулася да славенскіх праваахоўнікаў. Пасля гэтага мясцовая паліцыя правяла для яе інструктаж па бяспецы<ref name="viasna2025" />. == Каардынацыйная рада == Мамаева з’яўляецца прадстаўніцай фракцыі «[[Еўрапейскі выбар]]» у Каардынацыйнай радзе і кіраўніцай яе Міжнароднай камісіі<ref name="rada">{{cite web |url=https://rada.vision/commission/mizhnarodnaya-kamisiya |title=Міжнародная камісія |publisher=Каардынацыйная рада |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref>. У 2025 годзе Бюро [[Парламенцкая асамблея Рады Еўропы|Парламенцкай асамблеі Рады Еўропы]] зацвердзіла яе старшынёй прадстаўнічай дэлегацыі беларускіх дэмакратычных сіл у ПАРЕ<ref name="pace2025">{{cite web |url=https://pace.coe.int/files/34362/html |title=Doc. 16198 Add. 1 - Progress report |publisher=Парламенцкая асамблея Рады Еўропы |access-date=2026-06-08 |language=en}}</ref><ref name="pace2026">{{cite web |url=https://pace.coe.int/en/files/35793/html |title=Doc. 16323 Add. 1 - Progress report |publisher=Парламенцкая асамблея Рады Еўропы |access-date=2026-06-08 |language=en}}</ref>. У лістападзе 2025 года таксама брала ўдзел у дыскусіі [[Савет Еўропы|Рады Еўропы]], прысвечанай транснацыянальным рэпрэсіям супраць беларусаў у выгнанні<ref name="coe2025">{{cite web |url=https://www.coe.int/en/web/migration-and-refugees/-/congress-initiates-dialogue-on-local-solutions-to-transnational-repression-against-belarusians-in-exile |title=Congress initiates dialogue on local solutions to transnational repression against Belarusians in exile |publisher=Рада Еўропы |date=2025-11-17 |access-date=2026-06-08 |language=en}}</ref>. У маі 2026 года ўдзельнічала ў выбарах у Каардынацыйную раду ад спісу «Еўрапейскі выбар»<ref name="racyja2026">{{cite web |url=https://racyja.com/by/palityka/aljaksandra-mamaeva-ja-tolki-z-pjataha-razu-zmahla-prahalasavac/ |title=Аляксандра Мамаева: Я толькі з 5-га разу змагла прагаласаваць |publisher=Беларускае Радыё Рацыя |date=2026-05-19 |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref>. === Вотум недаверу ад фракцыі === 6 чэрвеня 2026 года фракцыя паведаміла пра вынясенне Мамаевай вотуму недаверу. У паведамленні фракцыі рашэнне тлумачылася «абгрунтаванымі перасцярогамі» ў інтарэсах бяспекі спісу і фракцыі<ref name="belsat2026">{{cite web |url=https://ru.belsat.eu/93672347/frakciya-evropejskij-vybor-votum-nedoveriya-mamaevoj |title=Избирательный список «Европейский выбор» выразил недоверие Мамаевой. Что говорят она сама и спикер КС? |publisher=Белсат |date=2026-06-06 |access-date=2026-06-08 |language=ru}}</ref><ref name="zerkalo2026">{{cite web |url=https://news.zerkalo.io/economics/128968.html |title=Фракция КС «Европейский выбор» вынесла вотум недоверия своей представительнице Мамаевой — она прокомментировала ситуацию |publisher=Zerkalo.io |date=2026-06-06 |access-date=2026-06-08 |language=ru}}</ref>. Мамаева адхіліла абвінавачванні і заявіла, што ёй не прадставілі доказаў. Сярод прэтэнзій, паводле яе тлумачэнняў, былі сцвярджэнні пра нібыта перасылку ўнутранай перапіскі трэцім асобам, прысваенне вынікаў чужой працы і кансультацыі пра будучую працу Міжнароднай камісіі без належнага ўзгаднення. Мамаева заявіла, што не перадавала закрытую інфармацыю і што кансультацыі праводзіла ў межах сваіх паўнамоцтваў кіраўніцы Міжнароднай камісіі<ref name="belsat2026" /><ref name="nn2026">{{cite web |url=https://nashaniva.com/396974 |title=Дэлегатка КР Мамаева: Адно з абвінавачванняў, што я перасылала скрыншоты ўнутранай перапіскі спісу іншым асобам |publisher=Наша Ніва |date=2026-06-06 |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref>. Спікер Каардынацыйнай рады [[Арцём Ігаравіч Брухан|Арцём Брухан]] заявіў, што ўнутраныя рашэнні фракцыі не пазбаўляюць Мамаеву мандата дэлегаткі Каардынацыйнай рады. Для пазбаўлення мандата, паводле яго, патрабуецца рашэнне самой Каардынацыйнай рады, а не асобнай фракцыі<ref name="belsat2026" />. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{ВС}} {{DEFAULTSORT:Мамаева, Аляксандра}} [[Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Члены фракцыі Еўрапейскі выбар]] [[Катэгорыя:Члены Аб’яднанай грамадзянскай партыі]] cw3fkwfd58az973w4h14c0j8qr1lbzi 5152420 5152419 2026-06-08T02:07:57Z MocnyDuham 99818 MocnyDuham перанёс старонку [[Аляксандра Мамаева]] у [[Аляксандра Аляксандраўна Мамаева]]: Імя па бацьку 5152419 wikitext text/x-wiki {{Асоба}} '''Аляксандра Мамаева''' ({{ВД-Прэамбула}}) — беларуская грамадская і палітычная актывістка, прадстаўніца беларускай дыяспары ў [[Славенія|Славеніі]]. Удзельнічала ў стварэнні [[Народныя амбасады Беларусі|Народных амбасадаў Беларусі]], з’яўляецца прадстаўніцай гэтай арганізацыі ў Славеніі. Кіраўніца Міжнароднай камісіі [[Каардынацыйная рада (Беларусь)|Каардынацыйнай рады]]. У 2025 годзе ўзначальвала прадстаўнічую дэлегацыю беларускіх дэмакратычных сіл у [[Парламенцкая асамблея Рады Еўропы|Парламенцкай асамблеі Рады Еўропы]]. == Біяграфія і грамадская дзейнасць == Грамадскую дзейнасць пачала ў 1998 годзе ў [[Брэст|Брэсце]] ў няўрадавай арганізацыі «Цэнтр гуманітарных даследаванняў і інфармацыі „Форум“». Пазней далучылася да [[Аб’яднаная грамадзянская партыя|Аб’яднанай грамадзянскай партыі]] і ўзначальвала яе моладзевую структуру ў Брэсцкай вобласці. У 2001 годзе ўдзельнічала ў кампаніі па прыцягненні моладзі да прэзідэнцкіх выбараў<ref name="viasna2025">{{cite web |url=https://spring96.org/ru/news/118999 |title=«Мы готовы верифицироваться через ваших родственников в Беларуси»: как КГБ вербовал главу Народного посольства Беларуси в Словении |publisher=Праваабарончы цэнтр «Вясна» |date=2025-11-03 |access-date=2026-06-08 |language=ru}}</ref>. Скончыла [[Брэсцкі дзяржаўны ўніверсітэт імя А. С. Пушкіна|Брэсцкі дзяржаўны ўніверсітэт]] па спецыяльнасці, звязанай з гісторыяй і сацыяльна-палітычнымі дысцыплінамі. У 2004 годзе спыніла актыўную палітычную дзейнасць і выехала з Беларусі. Жыла ва Украіне і Расіі, дзе займалася палітычнымі кампаніямі, арганізацыяй мерапрыемстваў і турыстычным бізнесам. У 2012 годзе пачала займацца [[яхта]]вым бізнесам. У 2015 годзе пераехала ў Славенію<ref name="viasna2025" />. === Народныя амбасады і дзейнасць у Славеніі === Пасля прэзідэнцкіх выбараў 2020 года далучылася да дзейнасці беларускай дыяспары. У жніўні 2020 года брала ўдзел у арганізацыі акцый салідарнасці ў [[Трыест|Трыесце]] і [[Любляна|Любляне]], а пазней увайшла ў ініцыятыўную групу па стварэнні [[Народныя амбасады Беларусі|Народных амбасадаў Беларусі]]<ref name="viasna2025" /><ref name="pe2020">{{cite web |url=https://slovenia.belarusabroad.org/ |title=Народная амбасада Беларусі ў Славеніі |publisher=People’s Embassy of Belarus in Slovenia |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref>. У 2024 годзе на III Канферэнцыі беларусаў свету прапанавала вылучаць для дыяспары тры асноўныя напрамкі дзейнасці: дапамогу беларусам унутры і за межамі краіны, захаванне беларускай культуры і ўмацаванне арганізацыйных структураў на выпадак палітычных зменаў<ref name="kbs2024">{{cite web |url=https://tsikhanouskaya.org/followup_kbsIII.pdf |title=follow-up CBS final |publisher=Офіс Святланы Ціханоўскай |format=PDF |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref>. У сакавіку 2024 года прадстаўнікі Народнай амбасады Беларусі ў Славеніі ўдзельнічалі ў працы па ўдакладненні для беларусаў працэдуры атрымання пашпарта замежніка ў Славеніі пасля спынення беларускіх консульскіх паслуг за мяжой. У краіне быў зафіксаваны першы выпадак выдачы такога дакумента беларускаму дзіцяці<ref name="svaboda2024">{{cite web |url=https://www.svaboda.org/a/32881349.html |title=Першы пашпарт замежніка выдалі беларусу ў Славеніі |publisher=Радыё Свабода |date=2024-03-28 |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref>. У кастрычніку 2024 года правяла акцыю ''Camino for Belarus'' — 300-кіламетровую пілігрымку да [[Сант’яга-дэ-Кампастэла|Санцьяга-дэ-Кампастэла]] ў падтрымку беларускіх палітвязняў у межах кампаніі «Галасы праз межы»<ref name="baj2024">{{cite web |url=https://baj.media/be/300-kilametra-u-padtrymku-palitvjaznja-piligrymka-aljaksandry-mamaevaj/ |title=300 кіламетраў у падтрымку палітвязняў: пілігрымка Аляксандры Мамаевай |publisher=Беларуская асацыяцыя журналістаў |date=2024-11-01 |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref><ref name="racyjaCamino2024">{{cite web |url=https://racyja.com/by/hramadstva/camino-for-belarus-300-km-u-padtrymku-palitvjaznjau/ |title=Camino for Belarus — 300 км у падтрымку палітвязняў |publisher=Беларускае Радыё Рацыя |date=2024-10-20 |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref>. === Зялёная эканоміка === У 2022—2023 гадах удзельнічала ў праекце ''Belarus’ Green Economy: Opportunities for Reform and Development'', які рэалізоўваў даследчы цэнтр CASE у супрацоўніцтве з эканамічнай камандай [[Офіс Святланы Ціханоўскай|Офіса Святланы Ціханоўскай]]<ref name="caseProject">{{cite web |url=https://case-research.eu/project/belarus-green-economy-opportunities-for-reform-and-development/ |title=Belarus’ Green Economy: Opportunities for Reform and Development |publisher=CASE — Center for Social and Economic Research |access-date=2026-06-08 |language=en}}</ref>. У 2023 годзе была пазначана як каардынатарка па зялёнай эканоміцы эканамічнай каманды Офіса Святланы Ціханоўскай<ref name="euroradio2023">{{cite web |url=https://euroradio.fm/ru/mamaeva-demokraticheskaya-evropeyskaya-zelenaya-belarus-nasha-nacionalnaya-ideya |title=Мамаева: демократическая европейская зеленая Беларусь — наша национальная идея |publisher=Еўрарадыё |date=2023-08-31 |access-date=2026-06-08 |language=ru}}</ref><ref name="greenConcept">{{cite web |url=https://belarusgreeneconomy.eu/files/Belarus_Green_Economy_Concept-BEL.pdf |title=Канцэпцыя зялёнай эканомікі Беларусі |publisher=CASE |date=2023 |format=PDF |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref><ref name="greenFinance">{{cite web |url=https://belarusgreeneconomy.eu/files/10.Green_Finance-BEL.pdf |title=Зялёныя фінансы |publisher=CASE |format=PDF |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref><ref name="greenIndustry">{{cite web |url=https://belarusgreeneconomy.eu/files/4.Green_Industry-RU.pdf |title=Зелёная промышленность |publisher=CASE |format=PDF |access-date=2026-06-08 |language=ru}}</ref>. === Спробы вербавання === Мамаева паведамляла, што з 2021 года атрымлівала паведамленні ад асоб, якіх яна звязвала з [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь|беларускім КДБ]]. Паводле яе слоў, ёй прапаноўвалі супрацоўніцтва ў абмен на бяспечнае вяртанне ў Беларусь. У 2024 годзе адна з такіх асоб, паводле Мамаевай, спрабавала ўвайсці ў давер пад выглядам кліента яхтавага бізнесу і цікавілася беларускімі дыяспарнымі ініцыятывамі<ref name="viasna2025" />. Пасля прымусовай [[Інцыдэнт з рэйсам Ryanair 4978|пасадкі самалёта Ryanair у Мінску]] і затрымання [[Раман Дзмітрыевіч Пратасевіч|Рамана Пратасевіча]] ў 2021 годзе Мамаева звярнулася ў славенскую паліцыю і падала дакументы на [[Міжнародная абарона|міжнародную абарону]]. У 2025 годзе пасля знікнення спікеркі Каардынацыйнай рады [[Анжаліка Мельнікава|Анжалікі Мельнікавай]] яна паўторна звярнулася да славенскіх праваахоўнікаў. Пасля гэтага мясцовая паліцыя правяла для яе інструктаж па бяспецы<ref name="viasna2025" />. == Каардынацыйная рада == Мамаева з’яўляецца прадстаўніцай фракцыі «[[Еўрапейскі выбар]]» у Каардынацыйнай радзе і кіраўніцай яе Міжнароднай камісіі<ref name="rada">{{cite web |url=https://rada.vision/commission/mizhnarodnaya-kamisiya |title=Міжнародная камісія |publisher=Каардынацыйная рада |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref>. У 2025 годзе Бюро [[Парламенцкая асамблея Рады Еўропы|Парламенцкай асамблеі Рады Еўропы]] зацвердзіла яе старшынёй прадстаўнічай дэлегацыі беларускіх дэмакратычных сіл у ПАРЕ<ref name="pace2025">{{cite web |url=https://pace.coe.int/files/34362/html |title=Doc. 16198 Add. 1 - Progress report |publisher=Парламенцкая асамблея Рады Еўропы |access-date=2026-06-08 |language=en}}</ref><ref name="pace2026">{{cite web |url=https://pace.coe.int/en/files/35793/html |title=Doc. 16323 Add. 1 - Progress report |publisher=Парламенцкая асамблея Рады Еўропы |access-date=2026-06-08 |language=en}}</ref>. У лістападзе 2025 года таксама брала ўдзел у дыскусіі [[Савет Еўропы|Рады Еўропы]], прысвечанай транснацыянальным рэпрэсіям супраць беларусаў у выгнанні<ref name="coe2025">{{cite web |url=https://www.coe.int/en/web/migration-and-refugees/-/congress-initiates-dialogue-on-local-solutions-to-transnational-repression-against-belarusians-in-exile |title=Congress initiates dialogue on local solutions to transnational repression against Belarusians in exile |publisher=Рада Еўропы |date=2025-11-17 |access-date=2026-06-08 |language=en}}</ref>. У маі 2026 года ўдзельнічала ў выбарах у Каардынацыйную раду ад спісу «Еўрапейскі выбар»<ref name="racyja2026">{{cite web |url=https://racyja.com/by/palityka/aljaksandra-mamaeva-ja-tolki-z-pjataha-razu-zmahla-prahalasavac/ |title=Аляксандра Мамаева: Я толькі з 5-га разу змагла прагаласаваць |publisher=Беларускае Радыё Рацыя |date=2026-05-19 |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref>. === Вотум недаверу ад фракцыі === 6 чэрвеня 2026 года фракцыя паведаміла пра вынясенне Мамаевай вотуму недаверу. У паведамленні фракцыі рашэнне тлумачылася «абгрунтаванымі перасцярогамі» ў інтарэсах бяспекі спісу і фракцыі<ref name="belsat2026">{{cite web |url=https://ru.belsat.eu/93672347/frakciya-evropejskij-vybor-votum-nedoveriya-mamaevoj |title=Избирательный список «Европейский выбор» выразил недоверие Мамаевой. Что говорят она сама и спикер КС? |publisher=Белсат |date=2026-06-06 |access-date=2026-06-08 |language=ru}}</ref><ref name="zerkalo2026">{{cite web |url=https://news.zerkalo.io/economics/128968.html |title=Фракция КС «Европейский выбор» вынесла вотум недоверия своей представительнице Мамаевой — она прокомментировала ситуацию |publisher=Zerkalo.io |date=2026-06-06 |access-date=2026-06-08 |language=ru}}</ref>. Мамаева адхіліла абвінавачванні і заявіла, што ёй не прадставілі доказаў. Сярод прэтэнзій, паводле яе тлумачэнняў, былі сцвярджэнні пра нібыта перасылку ўнутранай перапіскі трэцім асобам, прысваенне вынікаў чужой працы і кансультацыі пра будучую працу Міжнароднай камісіі без належнага ўзгаднення. Мамаева заявіла, што не перадавала закрытую інфармацыю і што кансультацыі праводзіла ў межах сваіх паўнамоцтваў кіраўніцы Міжнароднай камісіі<ref name="belsat2026" /><ref name="nn2026">{{cite web |url=https://nashaniva.com/396974 |title=Дэлегатка КР Мамаева: Адно з абвінавачванняў, што я перасылала скрыншоты ўнутранай перапіскі спісу іншым асобам |publisher=Наша Ніва |date=2026-06-06 |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref>. Спікер Каардынацыйнай рады [[Арцём Ігаравіч Брухан|Арцём Брухан]] заявіў, што ўнутраныя рашэнні фракцыі не пазбаўляюць Мамаеву мандата дэлегаткі Каардынацыйнай рады. Для пазбаўлення мандата, паводле яго, патрабуецца рашэнне самой Каардынацыйнай рады, а не асобнай фракцыі<ref name="belsat2026" />. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{ВС}} {{DEFAULTSORT:Мамаева, Аляксандра}} [[Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Члены фракцыі Еўрапейскі выбар]] [[Катэгорыя:Члены Аб’яднанай грамадзянскай партыі]] cw3fkwfd58az973w4h14c0j8qr1lbzi 5152422 5152420 2026-06-08T02:08:18Z MocnyDuham 99818 па бацьку 5152422 wikitext text/x-wiki {{Асоба}} '''Аляксандра Аляксандраўна Мамаева''' ({{ВД-Прэамбула}}) — беларуская грамадская і палітычная актывістка, прадстаўніца беларускай дыяспары ў [[Славенія|Славеніі]]. Удзельнічала ў стварэнні [[Народныя амбасады Беларусі|Народных амбасадаў Беларусі]], з’яўляецца прадстаўніцай гэтай арганізацыі ў Славеніі. Кіраўніца Міжнароднай камісіі [[Каардынацыйная рада (Беларусь)|Каардынацыйнай рады]]. У 2025 годзе ўзначальвала прадстаўнічую дэлегацыю беларускіх дэмакратычных сіл у [[Парламенцкая асамблея Рады Еўропы|Парламенцкай асамблеі Рады Еўропы]]. == Біяграфія і грамадская дзейнасць == Грамадскую дзейнасць пачала ў 1998 годзе ў [[Брэст|Брэсце]] ў няўрадавай арганізацыі «Цэнтр гуманітарных даследаванняў і інфармацыі „Форум“». Пазней далучылася да [[Аб’яднаная грамадзянская партыя|Аб’яднанай грамадзянскай партыі]] і ўзначальвала яе моладзевую структуру ў Брэсцкай вобласці. У 2001 годзе ўдзельнічала ў кампаніі па прыцягненні моладзі да прэзідэнцкіх выбараў<ref name="viasna2025">{{cite web |url=https://spring96.org/ru/news/118999 |title=«Мы готовы верифицироваться через ваших родственников в Беларуси»: как КГБ вербовал главу Народного посольства Беларуси в Словении |publisher=Праваабарончы цэнтр «Вясна» |date=2025-11-03 |access-date=2026-06-08 |language=ru}}</ref>. Скончыла [[Брэсцкі дзяржаўны ўніверсітэт імя А. С. Пушкіна|Брэсцкі дзяржаўны ўніверсітэт]] па спецыяльнасці, звязанай з гісторыяй і сацыяльна-палітычнымі дысцыплінамі. У 2004 годзе спыніла актыўную палітычную дзейнасць і выехала з Беларусі. Жыла ва Украіне і Расіі, дзе займалася палітычнымі кампаніямі, арганізацыяй мерапрыемстваў і турыстычным бізнесам. У 2012 годзе пачала займацца [[яхта]]вым бізнесам. У 2015 годзе пераехала ў Славенію<ref name="viasna2025" />. === Народныя амбасады і дзейнасць у Славеніі === Пасля прэзідэнцкіх выбараў 2020 года далучылася да дзейнасці беларускай дыяспары. У жніўні 2020 года брала ўдзел у арганізацыі акцый салідарнасці ў [[Трыест|Трыесце]] і [[Любляна|Любляне]], а пазней увайшла ў ініцыятыўную групу па стварэнні [[Народныя амбасады Беларусі|Народных амбасадаў Беларусі]]<ref name="viasna2025" /><ref name="pe2020">{{cite web |url=https://slovenia.belarusabroad.org/ |title=Народная амбасада Беларусі ў Славеніі |publisher=People’s Embassy of Belarus in Slovenia |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref>. У 2024 годзе на III Канферэнцыі беларусаў свету прапанавала вылучаць для дыяспары тры асноўныя напрамкі дзейнасці: дапамогу беларусам унутры і за межамі краіны, захаванне беларускай культуры і ўмацаванне арганізацыйных структураў на выпадак палітычных зменаў<ref name="kbs2024">{{cite web |url=https://tsikhanouskaya.org/followup_kbsIII.pdf |title=follow-up CBS final |publisher=Офіс Святланы Ціханоўскай |format=PDF |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref>. У сакавіку 2024 года прадстаўнікі Народнай амбасады Беларусі ў Славеніі ўдзельнічалі ў працы па ўдакладненні для беларусаў працэдуры атрымання пашпарта замежніка ў Славеніі пасля спынення беларускіх консульскіх паслуг за мяжой. У краіне быў зафіксаваны першы выпадак выдачы такога дакумента беларускаму дзіцяці<ref name="svaboda2024">{{cite web |url=https://www.svaboda.org/a/32881349.html |title=Першы пашпарт замежніка выдалі беларусу ў Славеніі |publisher=Радыё Свабода |date=2024-03-28 |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref>. У кастрычніку 2024 года правяла акцыю ''Camino for Belarus'' — 300-кіламетровую пілігрымку да [[Сант’яга-дэ-Кампастэла|Санцьяга-дэ-Кампастэла]] ў падтрымку беларускіх палітвязняў у межах кампаніі «Галасы праз межы»<ref name="baj2024">{{cite web |url=https://baj.media/be/300-kilametra-u-padtrymku-palitvjaznja-piligrymka-aljaksandry-mamaevaj/ |title=300 кіламетраў у падтрымку палітвязняў: пілігрымка Аляксандры Мамаевай |publisher=Беларуская асацыяцыя журналістаў |date=2024-11-01 |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref><ref name="racyjaCamino2024">{{cite web |url=https://racyja.com/by/hramadstva/camino-for-belarus-300-km-u-padtrymku-palitvjaznjau/ |title=Camino for Belarus — 300 км у падтрымку палітвязняў |publisher=Беларускае Радыё Рацыя |date=2024-10-20 |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref>. === Зялёная эканоміка === У 2022—2023 гадах удзельнічала ў праекце ''Belarus’ Green Economy: Opportunities for Reform and Development'', які рэалізоўваў даследчы цэнтр CASE у супрацоўніцтве з эканамічнай камандай [[Офіс Святланы Ціханоўскай|Офіса Святланы Ціханоўскай]]<ref name="caseProject">{{cite web |url=https://case-research.eu/project/belarus-green-economy-opportunities-for-reform-and-development/ |title=Belarus’ Green Economy: Opportunities for Reform and Development |publisher=CASE — Center for Social and Economic Research |access-date=2026-06-08 |language=en}}</ref>. У 2023 годзе была пазначана як каардынатарка па зялёнай эканоміцы эканамічнай каманды Офіса Святланы Ціханоўскай<ref name="euroradio2023">{{cite web |url=https://euroradio.fm/ru/mamaeva-demokraticheskaya-evropeyskaya-zelenaya-belarus-nasha-nacionalnaya-ideya |title=Мамаева: демократическая европейская зеленая Беларусь — наша национальная идея |publisher=Еўрарадыё |date=2023-08-31 |access-date=2026-06-08 |language=ru}}</ref><ref name="greenConcept">{{cite web |url=https://belarusgreeneconomy.eu/files/Belarus_Green_Economy_Concept-BEL.pdf |title=Канцэпцыя зялёнай эканомікі Беларусі |publisher=CASE |date=2023 |format=PDF |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref><ref name="greenFinance">{{cite web |url=https://belarusgreeneconomy.eu/files/10.Green_Finance-BEL.pdf |title=Зялёныя фінансы |publisher=CASE |format=PDF |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref><ref name="greenIndustry">{{cite web |url=https://belarusgreeneconomy.eu/files/4.Green_Industry-RU.pdf |title=Зелёная промышленность |publisher=CASE |format=PDF |access-date=2026-06-08 |language=ru}}</ref>. === Спробы вербавання === Мамаева паведамляла, што з 2021 года атрымлівала паведамленні ад асоб, якіх яна звязвала з [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь|беларускім КДБ]]. Паводле яе слоў, ёй прапаноўвалі супрацоўніцтва ў абмен на бяспечнае вяртанне ў Беларусь. У 2024 годзе адна з такіх асоб, паводле Мамаевай, спрабавала ўвайсці ў давер пад выглядам кліента яхтавага бізнесу і цікавілася беларускімі дыяспарнымі ініцыятывамі<ref name="viasna2025" />. Пасля прымусовай [[Інцыдэнт з рэйсам Ryanair 4978|пасадкі самалёта Ryanair у Мінску]] і затрымання [[Раман Дзмітрыевіч Пратасевіч|Рамана Пратасевіча]] ў 2021 годзе Мамаева звярнулася ў славенскую паліцыю і падала дакументы на [[Міжнародная абарона|міжнародную абарону]]. У 2025 годзе пасля знікнення спікеркі Каардынацыйнай рады [[Анжаліка Мельнікава|Анжалікі Мельнікавай]] яна паўторна звярнулася да славенскіх праваахоўнікаў. Пасля гэтага мясцовая паліцыя правяла для яе інструктаж па бяспецы<ref name="viasna2025" />. == Каардынацыйная рада == Мамаева з’яўляецца прадстаўніцай фракцыі «[[Еўрапейскі выбар]]» у Каардынацыйнай радзе і кіраўніцай яе Міжнароднай камісіі<ref name="rada">{{cite web |url=https://rada.vision/commission/mizhnarodnaya-kamisiya |title=Міжнародная камісія |publisher=Каардынацыйная рада |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref>. У 2025 годзе Бюро [[Парламенцкая асамблея Рады Еўропы|Парламенцкай асамблеі Рады Еўропы]] зацвердзіла яе старшынёй прадстаўнічай дэлегацыі беларускіх дэмакратычных сіл у ПАРЕ<ref name="pace2025">{{cite web |url=https://pace.coe.int/files/34362/html |title=Doc. 16198 Add. 1 - Progress report |publisher=Парламенцкая асамблея Рады Еўропы |access-date=2026-06-08 |language=en}}</ref><ref name="pace2026">{{cite web |url=https://pace.coe.int/en/files/35793/html |title=Doc. 16323 Add. 1 - Progress report |publisher=Парламенцкая асамблея Рады Еўропы |access-date=2026-06-08 |language=en}}</ref>. У лістападзе 2025 года таксама брала ўдзел у дыскусіі [[Савет Еўропы|Рады Еўропы]], прысвечанай транснацыянальным рэпрэсіям супраць беларусаў у выгнанні<ref name="coe2025">{{cite web |url=https://www.coe.int/en/web/migration-and-refugees/-/congress-initiates-dialogue-on-local-solutions-to-transnational-repression-against-belarusians-in-exile |title=Congress initiates dialogue on local solutions to transnational repression against Belarusians in exile |publisher=Рада Еўропы |date=2025-11-17 |access-date=2026-06-08 |language=en}}</ref>. У маі 2026 года ўдзельнічала ў выбарах у Каардынацыйную раду ад спісу «Еўрапейскі выбар»<ref name="racyja2026">{{cite web |url=https://racyja.com/by/palityka/aljaksandra-mamaeva-ja-tolki-z-pjataha-razu-zmahla-prahalasavac/ |title=Аляксандра Мамаева: Я толькі з 5-га разу змагла прагаласаваць |publisher=Беларускае Радыё Рацыя |date=2026-05-19 |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref>. === Вотум недаверу ад фракцыі === 6 чэрвеня 2026 года фракцыя паведаміла пра вынясенне Мамаевай вотуму недаверу. У паведамленні фракцыі рашэнне тлумачылася «абгрунтаванымі перасцярогамі» ў інтарэсах бяспекі спісу і фракцыі<ref name="belsat2026">{{cite web |url=https://ru.belsat.eu/93672347/frakciya-evropejskij-vybor-votum-nedoveriya-mamaevoj |title=Избирательный список «Европейский выбор» выразил недоверие Мамаевой. Что говорят она сама и спикер КС? |publisher=Белсат |date=2026-06-06 |access-date=2026-06-08 |language=ru}}</ref><ref name="zerkalo2026">{{cite web |url=https://news.zerkalo.io/economics/128968.html |title=Фракция КС «Европейский выбор» вынесла вотум недоверия своей представительнице Мамаевой — она прокомментировала ситуацию |publisher=Zerkalo.io |date=2026-06-06 |access-date=2026-06-08 |language=ru}}</ref>. Мамаева адхіліла абвінавачванні і заявіла, што ёй не прадставілі доказаў. Сярод прэтэнзій, паводле яе тлумачэнняў, былі сцвярджэнні пра нібыта перасылку ўнутранай перапіскі трэцім асобам, прысваенне вынікаў чужой працы і кансультацыі пра будучую працу Міжнароднай камісіі без належнага ўзгаднення. Мамаева заявіла, што не перадавала закрытую інфармацыю і што кансультацыі праводзіла ў межах сваіх паўнамоцтваў кіраўніцы Міжнароднай камісіі<ref name="belsat2026" /><ref name="nn2026">{{cite web |url=https://nashaniva.com/396974 |title=Дэлегатка КР Мамаева: Адно з абвінавачванняў, што я перасылала скрыншоты ўнутранай перапіскі спісу іншым асобам |publisher=Наша Ніва |date=2026-06-06 |access-date=2026-06-08 |language=be}}</ref>. Спікер Каардынацыйнай рады [[Арцём Ігаравіч Брухан|Арцём Брухан]] заявіў, што ўнутраныя рашэнні фракцыі не пазбаўляюць Мамаеву мандата дэлегаткі Каардынацыйнай рады. Для пазбаўлення мандата, паводле яго, патрабуецца рашэнне самой Каардынацыйнай рады, а не асобнай фракцыі<ref name="belsat2026" />. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{ВС}} {{DEFAULTSORT:Мамаева, Аляксандра}} [[Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Члены фракцыі Еўрапейскі выбар]] [[Катэгорыя:Члены Аб’яднанай грамадзянскай партыі]] 33d16zxc8u02s72tjzq3n5afjf3g85r 0 809173 5152421 2026-06-08T02:07:58Z MocnyDuham 99818 MocnyDuham перанёс старонку [[Аляксандра Мамаева]] у [[Аляксандра Аляксандраўна Мамаева]]: Імя па бацьку 5152421 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Аляксандра Аляксандраўна Мамаева]] f9h6pvlse419mg2uif5z9lk4mhnbsjt 0 809174 5152435 2026-06-08T05:30:04Z Autumndancer 168015 Новая старонка: «{{Альбом}} '''Shades of Deep Purple''' (з англ. «Адценні глыбокага пурпуру») — дэбютны студыйны альбом брытанскага гурта [[Deep Purple]]. Запісаны на працягу трох дзён (11 — 13 мая 1968 года) на Pye Studios у [[Лондан]]е. Выйшаў у ЗША у ліпені 1968 года на лэйбле Tetragrammaton Records, а ў Вялікабры...» 5152435 wikitext text/x-wiki {{Альбом}} '''Shades of Deep Purple''' (з англ. «Адценні глыбокага пурпуру») — дэбютны студыйны альбом брытанскага гурта [[Deep Purple]]. Запісаны на працягу трох дзён (11 — 13 мая 1968 года) на Pye Studios у [[Лондан]]е. Выйшаў у ЗША у ліпені 1968 года на лэйбле Tetragrammaton Records, а ў Вялікабрытаніі — у верасні 1968 года на лэйбле Parlophone. Рэмаставаны і перавыдадзены ў 2000 годзе з дабаўленнем пяці бонус-трэкаў. Рэмаставаны ў 2014 годзе ў мона- і стэрэаверсіях для бокс-сэта Hard Road. У Вялікабрытаніі альбом Shades of Deep Purple практычна застаўся незаўважаным і не ўвайшоў у чарты, але ў ЗША падняўся да № 24 у Billboard Top LPs. Самай папулярнай стала кампазіцыя «Hush», восенню 1968 года яна дасягнула 4-й пазіцыі ў Billboard Top 100. [[Катэгорыя:Альбомы 1968 года]] [[Катэгорыя:Альбомы Deep Purple]] rk1vj82g7yqv8doia1yd1pjxrep65p7 5152436 5152435 2026-06-08T05:31:45Z Autumndancer 168015 5152436 wikitext text/x-wiki {{Картка:Альбом}} '''Shades of Deep Purple''' (з англ. «Адценні глыбокага пурпуру») — дэбютны студыйны альбом брытанскага гурта [[Deep Purple]]. Запісаны на працягу трох дзён (11 — 13 мая 1968 года) на Pye Studios у [[Лондан]]е. Выйшаў у ЗША у ліпені 1968 года на лэйбле Tetragrammaton Records, а ў Вялікабрытаніі — у верасні 1968 года на лэйбле Parlophone. Рэмаставаны і перавыдадзены ў 2000 годзе з дабаўленнем пяці бонус-трэкаў. Рэмаставаны ў 2014 годзе ў мона- і стэрэаверсіях для бокс-сэта Hard Road. У Вялікабрытаніі альбом Shades of Deep Purple практычна застаўся незаўважаным і не ўвайшоў у чарты, але ў ЗША падняўся да № 24 у Billboard Top LPs. Самай папулярнай стала кампазіцыя «Hush», восенню 1968 года яна дасягнула 4-й пазіцыі ў Billboard Top 100. [[Катэгорыя:Альбомы 1968 года]] [[Катэгорыя:Альбомы Deep Purple]] glzgd3bpjj570l69jkfmb4o3bed4y8d 0 809175 5152440 2026-06-08T05:39:31Z Autumndancer 168015 Новая старонка: «{{НП}} '''Бржэзніцы''' ({{lang-cs|Březnice}}) — горад у [[Пршыбрам (раён)|раёне Пршыбрам]] [[Сярэднячэшскі край|Сярэднячэшскага краю]] [[Чэхія|Чэхіі]]. Размешчаны за 17 км на поўдзень ад г. [[Пршыбрам]]. Побач працякае р. Скаліцы. Гістарычны цэнтр горада (запаведная зона). Зам...» 5152440 wikitext text/x-wiki {{НП}} '''Бржэзніцы''' ({{lang-cs|Březnice}}) — горад у [[Пршыбрам (раён)|раёне Пршыбрам]] [[Сярэднячэшскі край|Сярэднячэшскага краю]] [[Чэхія|Чэхіі]]. Размешчаны за 17 км на поўдзень ад г. [[Пршыбрам]]. Побач працякае р. Скаліцы. Гістарычны цэнтр горада (запаведная зона). Замак Бржэзніцы XIII стагоддзя. Англійскі парк плошчай 20 га. Найстарэйшая ў Чэхіі бібліятэка. irsstj0exmzwkytbbvq8d3hj5255ahs 5152441 5152440 2026-06-08T05:40:58Z Autumndancer 168015 5152441 wikitext text/x-wiki {{НП}} '''Бржэзніцы''' ({{lang-cs|Březnice}}) — горад у [[Пршыбрам (раён)|раёне Пршыбрам]] [[Сярэднячэшскі край|Сярэднячэшскага краю]] [[Чэхія|Чэхіі]]. Размешчаны за 17 км на поўдзень ад г. [[Пршыбрам]]. Побач працякае р. Скаліцы. Гістарычны цэнтр горада (запаведная зона). Замак Бржэзніцы XIII стагоддзя. Англійскі парк плошчай 20 га. Найстарэйшая ў Чэхіі бібліятэка. == Насельніцтва == {{Wikidata/Population}} {{зноскі}} {{Гарады Сярэднячэшскага края}} [[Катэгорыя:Гарады Чэхіі]] diu9z4vhg0338nog2p6a8uspnrg5ak8 0 809176 5152442 2026-06-08T05:44:10Z Autumndancer 168015 Новая старонка: «{{НП}} '''Нератавіцы''' ({{lang-cs|Neratovice}}) — горад у [[Чэхія|Чэхіі]], у [[Мельнік (раён)|раёне Мельнік]], [[Сярэднячэшскі край|Сярэднячэшскага краю]]. Прамысловы цэнтр. Нератовіцэ знаходзіцца прыкладна за 17 км на поўнач ад [[Прага|Прагі]]. Горад размешчаны на плоскай мя...» 5152442 wikitext text/x-wiki {{НП}} '''Нератавіцы''' ({{lang-cs|Neratovice}}) — горад у [[Чэхія|Чэхіі]], у [[Мельнік (раён)|раёне Мельнік]], [[Сярэднячэшскі край|Сярэднячэшскага краю]]. Прамысловы цэнтр. Нератовіцэ знаходзіцца прыкладна за 17 км на поўнач ад [[Прага|Прагі]]. Горад размешчаны на плоскай мясцовасці Цэнтральнага Эльбскага нагор'я. Найвышэйшы пункт знаходзіцца на вышыні 284 м над узроўнем мора. Цераз горад працякае рака [[Эльба]]. Таксама ў горадзе размешчаны затоплены пясчанікавы кар'ер Млескурады. t2tf5l3fi5myli741ct2ahg60omawdc 5152444 5152442 2026-06-08T05:45:20Z Autumndancer 168015 5152444 wikitext text/x-wiki {{НП}} '''Нератавіцы''' ({{lang-cs|Neratovice}}) — горад у [[Чэхія|Чэхіі]], у [[Мельнік (раён)|раёне Мельнік]], [[Сярэднячэшскі край|Сярэднячэшскага краю]]. Прамысловы цэнтр. Нератовіцэ знаходзіцца прыкладна за 17 км на поўнач ад [[Прага|Прагі]]. Горад размешчаны на плоскай мясцовасці Цэнтральнага Эльбскага нагор'я. Найвышэйшы пункт знаходзіцца на вышыні 284 м над узроўнем мора. Цераз горад працякае рака [[Эльба]]. Таксама ў горадзе размешчаны затоплены пясчанікавы кар'ер Млескурады. == Насельніцтва == {{Wikidata/Population}} {{зноскі}} {{Гарады Сярэднячэшскага края}} [[Катэгорыя:Гарады Чэхіі]] rk7zogzal8956rgl3fusszg9jpuaxow 0 809177 5152446 2026-06-08T05:50:36Z Autumndancer 168015 Новая старонка: «{{значэнні2|Мельнік}} {{Адміністрацыйная адзінка}} '''Мельнік''' ({{lang-cs|Okres Mělník}}) — адзін з 12 раёнаў [[Сярэднячэшскі край|Сярэднячэшскага краю]] [[Чэхія|Чэшскай Рэспублікі]]. Адміністрацыйны цэнтр - горад [[Мельнік (Чэхія)|Мельнік]]. Плошча раёна - 701,08 км². У раёне...» 5152446 wikitext text/x-wiki {{значэнні2|Мельнік}} {{Адміністрацыйная адзінка}} '''Мельнік''' ({{lang-cs|Okres Mělník}}) — адзін з 12 раёнаў [[Сярэднячэшскі край|Сярэднячэшскага краю]] [[Чэхія|Чэшскай Рэспублікі]]. Адміністрацыйны цэнтр - горад [[Мельнік (Чэхія)|Мельнік]]. Плошча раёна - 701,08 км². У раёне налічваецца 69 муніцыпалітэтаў, у ліку якіх 7 гарадоў і 1 мястэчка. == Геаграфія == Раён размешчаны ў паўночна-ўсходняй частцы краю. Мяжуе з раёнамі Млада-Баляслаў, Кладна, Прага-ўсход і Прага-захад Сярэднечэшскага краю; Літамержыцы Усцецкага краю; Чэска-Ліпа Ліберэцкага краю. rb4s3em6547gm5naqa0vv8zs6t1vycs 5152447 5152446 2026-06-08T05:51:43Z Autumndancer 168015 5152447 wikitext text/x-wiki {{значэнні2|Мельнік}} {{Адміністрацыйная адзінка}} '''Мельнік''' ({{lang-cs|Okres Mělník}}) — адзін з 12 раёнаў [[Сярэднячэшскі край|Сярэднячэшскага краю]] [[Чэхія|Чэшскай Рэспублікі]]. Адміністрацыйны цэнтр - горад [[Мельнік (Чэхія)|Мельнік]]. Плошча раёна - 701,08 км². У раёне налічваецца 69 муніцыпалітэтаў, у ліку якіх 7 гарадоў і 1 мястэчка. == Геаграфія == Раён размешчаны ў паўночна-ўсходняй частцы краю. Мяжуе з раёнамі Млада-Баляслаў, Кладна, Прага-ўсход і Прага-захад Сярэднечэшскага краю; Літамержыцы Усцецкага краю; Чэска-Ліпа Ліберэцкага краю. == Насельніцтва == {{Wikidata/Population}} {{зноскі}} {{Гарады Сярэднячэшскага края}} 57ulqcnvsl7j1m563hhm8c17bjrl0al 5152448 5152447 2026-06-08T05:52:27Z Autumndancer 168015 5152448 wikitext text/x-wiki {{значэнні2|Мельнік}} {{Адміністрацыйная адзінка}} '''Мельнік''' ({{lang-cs|Okres Mělník}}) — адзін з 12 раёнаў [[Сярэднячэшскі край|Сярэднячэшскага краю]] [[Чэхія|Чэшскай Рэспублікі]]. Адміністрацыйны цэнтр - горад [[Мельнік (Чэхія)|Мельнік]]. Плошча раёна - 701,08 км². У раёне налічваецца 69 муніцыпалітэтаў, у ліку якіх 7 гарадоў і 1 мястэчка. == Геаграфія == Раён размешчаны ў паўночна-ўсходняй частцы краю. Мяжуе з раёнамі Млада-Баляслаў, Кладна, Прага-ўсход і Прага-захад Сярэднечэшскага краю; Літамержыцы Усцецкага краю; Чэска-Ліпа Ліберэцкага краю. == Насельніцтва == {{Wikidata/Population}} {{зноскі}} {{Гарады Сярэднячэшскага края}} [[Катэгорыя:Раёны Чэхіі]] m1ipnkelqnmi4g8acwc4kuigij3ykus 5152449 5152448 2026-06-08T05:52:42Z Autumndancer 168015 5152449 wikitext text/x-wiki {{значэнні2|Мельнік}} {{Адміністрацыйная адзінка}} '''Мельнік''' ({{lang-cs|Okres Mělník}}) — адзін з 12 раёнаў [[Сярэднячэшскі край|Сярэднячэшскага краю]] [[Чэхія|Чэшскай Рэспублікі]]. Адміністрацыйны цэнтр — горад [[Мельнік (Чэхія)|Мельнік]]. Плошча раёна — 701,08 км². У раёне налічваецца 69 муніцыпалітэтаў, у ліку якіх 7 гарадоў і 1 мястэчка. == Геаграфія == Раён размешчаны ў паўночна-ўсходняй частцы краю. Мяжуе з раёнамі Млада-Баляслаў, Кладна, Прага-ўсход і Прага-захад Сярэднечэшскага краю; Літамержыцы Усцецкага краю; Чэска-Ліпа Ліберэцкага краю. == Насельніцтва == {{Wikidata/Population}} {{зноскі}} {{Гарады Сярэднячэшскага края}} [[Катэгорыя:Раёны Чэхіі]] 7s13ge84hxioctqnpog5pgr8r6is74e 0 809178 5152450 2026-06-08T05:55:51Z Autumndancer 168015 Новая старонка: «{{НП}} '''Кралупі-над-Влтавау''' ({{lang-cs|Kralupy nad Vltavou}}) — горад у [[Чэхія|Чэхіі]], муніцыпалітэт з пашыранымі паўнамоцтвамі ў [[Мельнік (раён)|раёне Мельнік]] [[Сярэднячэшскі край|Сярэднячэшскага краю]], на рацэ Влтаве. Чыгуначны вузел. Хімічная (вытворчасць сінтэт...» 5152450 wikitext text/x-wiki {{НП}} '''Кралупі-над-Влтавау''' ({{lang-cs|Kralupy nad Vltavou}}) — горад у [[Чэхія|Чэхіі]], муніцыпалітэт з пашыранымі паўнамоцтвамі ў [[Мельнік (раён)|раёне Мельнік]] [[Сярэднячэшскі край|Сярэднячэшскага краю]], на рацэ Влтаве. Чыгуначны вузел. Хімічная (вытворчасць сінтэтычнага каучуку, нафтаперапрацоўчы завод) і харчовая прамысловасць. Машынабудаванне. g008uesu0pj1plstj5v2h99rvisxd32 5152451 5152450 2026-06-08T05:57:18Z Autumndancer 168015 5152451 wikitext text/x-wiki {{НП}} '''Кралупі-над-Влтавау''' ({{lang-cs|Kralupy nad Vltavou}}) — горад у [[Чэхія|Чэхіі]], муніцыпалітэт з пашыранымі паўнамоцтвамі ў [[Мельнік (раён)|раёне Мельнік]] [[Сярэднячэшскі край|Сярэднячэшскага краю]], на рацэ Влтаве. Чыгуначны вузел. Хімічная (вытворчасць сінтэтычнага каучуку, нафтаперапрацоўчы завод) і харчовая прамысловасць. Машынабудаванне. == Насельніцтва == {{Wikidata/Population}} {{зноскі}} {{Гарады Сярэднячэшскага края}} [[Катэгорыя:Гарады Чэхіі]] ge1nh6xnwhxi3zzelwf24ho5c3hewvt 0 809179 5152452 2026-06-08T06:02:05Z Autumndancer 168015 Новая старонка: «{{Албом}} '''Fireball''' — пяты студыйны альбом брытанскага рок-гурта [[Deep Purple]]. Запісаны ў перыяд з верасня 1970 да чэрвеня 1971 года, выпушчаны лэйблам Harvest Records 9 ліпеня 1971 года ў [[ЗША]] і 1 верасня таго ж года ў [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]]. У параўнанні з Deep Purp...» 5152452 wikitext text/x-wiki {{Албом}} '''Fireball''' — пяты студыйны альбом брытанскага рок-гурта [[Deep Purple]]. Запісаны ў перыяд з верасня 1970 да чэрвеня 1971 года, выпушчаны лэйблам Harvest Records 9 ліпеня 1971 года ў [[ЗША]] і 1 верасня таго ж года ў [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]]. У параўнанні з [[Deep Purple in Rock]] гэты альбом запісаны ў больш эксперыментальным стылі. AllMusic назваў яго адным з чатырох найважнейшых альбомаў гурта, нараўне з Machine Head, In Rock і Burn. У 2015 годзе сайт Ultimate Classic Rock паставіў Fireball на 4-е месца рэйтынгу найлепшых работ Deep Purple. [[Катэгорыя:Альбомы 1971 года]] [[Катэгорыя:Альбоы Deep Purple]] gv8blplg6fx5x2vwydefpblbeac8o73 5152453 5152452 2026-06-08T06:02:52Z Autumndancer 168015 5152453 wikitext text/x-wiki {{Альбом}} '''Fireball''' — пяты студыйны альбом брытанскага рок-гурта [[Deep Purple]]. Запісаны ў перыяд з верасня 1970 да чэрвеня 1971 года, выпушчаны лэйблам Harvest Records 9 ліпеня 1971 года ў [[ЗША]] і 1 верасня таго ж года ў [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]]. У параўнанні з [[Deep Purple in Rock]] гэты альбом запісаны ў больш эксперыментальным стылі. AllMusic назваў яго адным з чатырох найважнейшых альбомаў гурта, нараўне з Machine Head, In Rock і Burn. У 2015 годзе сайт Ultimate Classic Rock паставіў Fireball на 4-е месца рэйтынгу найлепшых работ Deep Purple. [[Катэгорыя:Альбомы 1971 года]] [[Катэгорыя:Альбоы Deep Purple]] 38jth3ujeo3jj52ed7uem57hdvo21el 5152454 5152453 2026-06-08T06:03:37Z Autumndancer 168015 5152454 wikitext text/x-wiki {{Картка:Альбом}} '''Fireball''' — пяты студыйны альбом брытанскага рок-гурта [[Deep Purple]]. Запісаны ў перыяд з верасня 1970 да чэрвеня 1971 года, выпушчаны лэйблам Harvest Records 9 ліпеня 1971 года ў [[ЗША]] і 1 верасня таго ж года ў [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]]. У параўнанні з [[Deep Purple in Rock]] гэты альбом запісаны ў больш эксперыментальным стылі. AllMusic назваў яго адным з чатырох найважнейшых альбомаў гурта, нараўне з Machine Head, In Rock і Burn. У 2015 годзе сайт Ultimate Classic Rock паставіў Fireball на 4-е месца рэйтынгу найлепшых работ Deep Purple. [[Катэгорыя:Альбомы 1971 года]] [[Катэгорыя:Альбоы Deep Purple]] ghyypsuuovu8g5upzpcm6horsbzrx0r 5152455 5152454 2026-06-08T06:03:53Z Autumndancer 168015 5152455 wikitext text/x-wiki {{Картка:Альбом}} '''Fireball''' — пяты студыйны альбом брытанскага рок-гурта [[Deep Purple]]. Запісаны ў перыяд з верасня 1970 да чэрвеня 1971 года, выпушчаны лэйблам Harvest Records 9 ліпеня 1971 года ў [[ЗША]] і 1 верасня таго ж года ў [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]]. У параўнанні з [[Deep Purple in Rock]] гэты альбом запісаны ў больш эксперыментальным стылі. AllMusic назваў яго адным з чатырох найважнейшых альбомаў гурта, нараўне з Machine Head, In Rock і Burn. У 2015 годзе сайт Ultimate Classic Rock паставіў Fireball на 4-е месца рэйтынгу найлепшых работ Deep Purple. [[Катэгорыя:Альбомы 1971 года]] [[Катэгорыя:Альбомы Deep Purple]] cciuiccr9f2ybgbayopu5rqryheyqa7 0 809180 5152457 2026-06-08T06:08:57Z Autumndancer 168015 Новая старонка: «{{НП}} '''Чэрнашыцы''' ({{lang-cs|Černošice}}) — горад у раёне Прага-захад [[Сярэднячэшскі край|Сярэднячэшскага краю]] [[Чэхія|Чэхіі]], муніцыпалітэт з пашыранымі паўнамоцтвамі. Горад размешчаны на левым беразе ракі Беравунка прыкладна за 18 км на паўднёвы захад ад цэ...» 5152457 wikitext text/x-wiki {{НП}} '''Чэрнашыцы''' ({{lang-cs|Černošice}}) — горад у раёне Прага-захад [[Сярэднячэшскі край|Сярэднячэшскага краю]] [[Чэхія|Чэхіі]], муніцыпалітэт з пашыранымі паўнамоцтвамі. Горад размешчаны на левым беразе ракі Беравунка прыкладна за 18 км на паўднёвы захад ад цэнтра [[Прага|Прагі]] і за 5 км ад [[Збраслаў|Збраслава]]. Сёння горад складаецца з трох гістарычных частак: Верхнія Чэрнашыцы, Ніжнія Макропсы і Варож. 2v3ejatvcgkq1nff8fr3i0eo5j2f9sc 5152458 5152457 2026-06-08T06:10:31Z Autumndancer 168015 5152458 wikitext text/x-wiki {{НП}} '''Чэрнашыцы''' ({{lang-cs|Černošice}}) — горад у раёне Прага-захад [[Сярэднячэшскі край|Сярэднячэшскага краю]] [[Чэхія|Чэхіі]], муніцыпалітэт з пашыранымі паўнамоцтвамі. Горад размешчаны на левым беразе ракі Беравунка прыкладна за 18 км на паўднёвы захад ад цэнтра [[Прага|Прагі]] і за 5 км ад [[Збраслаў|Збраслава]]. Сёння горад складаецца з трох гістарычных частак: Верхнія Чэрнашыцы, Ніжнія Макропсы і Варож. == Насельніцтва == {{Wikidata/Population}} {{зноскі}} {{Гарады Сярэднячэшскага края}} [[Катэгорыя:Гарады Чэхіі]] 99yww9mktpvpntr0szfp2s8py6e54bf 5152466 5152458 2026-06-08T06:28:35Z DzBar 156353 выдалена [[Катэгорыя:Гарады Чэхіі]]; дададзена [[Катэгорыя:Гарады Сярэднячэшскага края]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5152466 wikitext text/x-wiki {{НП}} '''Чэрнашыцы''' ({{lang-cs|Černošice}}) — горад у раёне Прага-захад [[Сярэднячэшскі край|Сярэднячэшскага краю]] [[Чэхія|Чэхіі]], муніцыпалітэт з пашыранымі паўнамоцтвамі. Горад размешчаны на левым беразе ракі Беравунка прыкладна за 18 км на паўднёвы захад ад цэнтра [[Прага|Прагі]] і за 5 км ад [[Збраслаў|Збраслава]]. Сёння горад складаецца з трох гістарычных частак: Верхнія Чэрнашыцы, Ніжнія Макропсы і Варож. == Насельніцтва == {{Wikidata/Population}} {{зноскі}} {{Гарады Сярэднячэшскага края}} [[Катэгорыя:Гарады Сярэднячэшскага края]] i5e5dktop5qkxrwqnie8g15mi9nyrvd 0 809181 5152460 2026-06-08T06:19:37Z Autumndancer 168015 Новая старонка: «{{цёзкі2|Ходжэс}} {{Асоба}} '''Фрэдэрык Бенджамін «Бен» Ходжэс III''' ({{lang-en|Frederick Benjamin "Ben" Hodges III}}; нар. {{ДН|16|4|1958}}, {{МН|Джэксанвіл||}}, [[Фларыда]], [[ЗША]]) — амерыканскі адстаўны афіцэр арміі ЗША, які займаў пасаду камандуючага арміяй ЗША ў Еўропе. У цяперашні час ё...» 5152460 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Ходжэс}} {{Асоба}} '''Фрэдэрык Бенджамін «Бен» Ходжэс III''' ({{lang-en|Frederick Benjamin "Ben" Hodges III}}; нар. {{ДН|16|4|1958}}, {{МН|Джэксанвіл||}}, [[Фларыда]], [[ЗША]]) — амерыканскі адстаўны афіцэр арміі ЗША, які займаў пасаду камандуючага арміяй ЗША ў Еўропе. У цяперашні час ён загадвае кафедрай стратэгічных даследаванняў Першінга ў Цэнтры аналізу еўрапейскай палітыкі. Выпускнік Ваеннай акадэміі ЗША ў 1980 годзе, Ходжэс стаў афіцэрам пяхоты, служыў камандзірам узвода і старшым афіцэрам роты ў 2-й бранятанкавай дывізіі (перадавой) у Германіі. Пасля заканчэння ў 1984 годзе курсаў павышэння кваліфікацыі пяхотных афіцэраў служыў у 101-й паветрана-дэсантнай дывізіі. У сакавіку 1989 года Ходжэс стаў інструктарам пяхотнай школы арміі ЗША. Ён вучыўся ў камандна-штабным каледжы і скончыў школу перспектыўных ваенных даследаванняў. Ходжэс служыў старэйшым афіцэрам батальёна ў 101-й паветрана-дэсантнай дывізіі, а затым у жніўні 1995 года стаў ад’ютантам Галоўнакамандуючага аб’яднанымі сіламі НАТА ў Еўропе. У 1997 годзе ён стаў камандзірам батальёна 101-й паветрана-дэсантнай дывізіі. Начальнік аддзела па сувязях з заканадаўчымі органамі з 1999 па 2000 год. Пасля заканчэння Нацыянальнага ваеннага каледжа ў 2001 годзе Ходжэс служыў у Аб’яднаным навучальным цэнтры гатоўнасці ў Fort Polk. Прыняўшы камандаванне 1-й брыгадай 101-й паветрана-дэсантнай дывізіі ў 2002 годзе, Ходжэс узначаліў брыгаду ў аперацыі «Іракская свабода». У 2004 годзе Ходжэс стаў G-3 XVIII паветрана-дэсантнага корпуса, а пазней адначасова служыў CJ3 шматнацыянальнага корпуса — Ірак. Ён стаў начальнікам штаба XVIII паветрана-дэсантнага корпуса і быў намеснікам начальніка аддзела па сувязях з заканадаўчымі органамі ў канцылярыі міністра сухапутных войскаў з 2007 года. У жніўні 2009 года Ходжэс стаў дырэктарам па аперацыях Паўднёвага рэгіянальнага камандавання ў Афганістане. У снежні 2010 года ён стаў дырэктарам Каардынацыйнай групы Пакістан-Афганістан у Аб’яднаным штабе, а ў лістападзе 2012 года прыняў камандаванне сухапутным камандаваннем саюзнікаў. Ходжэс стаў камандуючым арміяй ЗША ў Еўропе ў лістападзе 2014 года і займаў гэтую пасаду на працягу трох гадоў, пакуль не сышоў у адстаўку з войска ЗША ў студзені 2018 года. {{DEFAULTSORT:Ходжэс}} 0ydscyrvhdcjlwk4op2sy8rty012l8n 5152461 5152460 2026-06-08T06:20:45Z Autumndancer 168015 5152461 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Ходжэс}} {{Асоба}} '''Фрэдэрык Бенджамін «Бен» Ходжэс III''' ({{lang-en|Frederick Benjamin "Ben" Hodges III}}; нар. {{ДН|16|4|1958}}, {{МН|Джэксанвіл||}}, [[Фларыда (штат)|Фларыда]], [[ЗША]]) — амерыканскі адстаўны афіцэр арміі ЗША, які займаў пасаду камандуючага арміяй ЗША ў Еўропе. У цяперашні час ён загадвае кафедрай стратэгічных даследаванняў Першінга ў Цэнтры аналізу еўрапейскай палітыкі. Выпускнік Ваеннай акадэміі ЗША ў 1980 годзе, Ходжэс стаў афіцэрам пяхоты, служыў камандзірам узвода і старшым афіцэрам роты ў 2-й бранятанкавай дывізіі (перадавой) у Германіі. Пасля заканчэння ў 1984 годзе курсаў павышэння кваліфікацыі пяхотных афіцэраў служыў у 101-й паветрана-дэсантнай дывізіі. У сакавіку 1989 года Ходжэс стаў інструктарам пяхотнай школы арміі ЗША. Ён вучыўся ў камандна-штабным каледжы і скончыў школу перспектыўных ваенных даследаванняў. Ходжэс служыў старэйшым афіцэрам батальёна ў 101-й паветрана-дэсантнай дывізіі, а затым у жніўні 1995 года стаў ад’ютантам Галоўнакамандуючага аб’яднанымі сіламі НАТА ў Еўропе. У 1997 годзе ён стаў камандзірам батальёна 101-й паветрана-дэсантнай дывізіі. Начальнік аддзела па сувязях з заканадаўчымі органамі з 1999 па 2000 год. Пасля заканчэння Нацыянальнага ваеннага каледжа ў 2001 годзе Ходжэс служыў у Аб’яднаным навучальным цэнтры гатоўнасці ў Fort Polk. Прыняўшы камандаванне 1-й брыгадай 101-й паветрана-дэсантнай дывізіі ў 2002 годзе, Ходжэс узначаліў брыгаду ў аперацыі «Іракская свабода». У 2004 годзе Ходжэс стаў G-3 XVIII паветрана-дэсантнага корпуса, а пазней адначасова служыў CJ3 шматнацыянальнага корпуса — Ірак. Ён стаў начальнікам штаба XVIII паветрана-дэсантнага корпуса і быў намеснікам начальніка аддзела па сувязях з заканадаўчымі органамі ў канцылярыі міністра сухапутных войскаў з 2007 года. У жніўні 2009 года Ходжэс стаў дырэктарам па аперацыях Паўднёвага рэгіянальнага камандавання ў Афганістане. У снежні 2010 года ён стаў дырэктарам Каардынацыйнай групы Пакістан-Афганістан у Аб’яднаным штабе, а ў лістападзе 2012 года прыняў камандаванне сухапутным камандаваннем саюзнікаў. Ходжэс стаў камандуючым арміяй ЗША ў Еўропе ў лістападзе 2014 года і займаў гэтую пасаду на працягу трох гадоў, пакуль не сышоў у адстаўку з войска ЗША ў студзені 2018 года. {{DEFAULTSORT:Ходжэс}} d6pjzrqlh6npnwdln97pxi8oagp98lu 14 809182 5152463 2026-06-08T06:23:51Z DzBar 156353 Новая старонка: «[[Катэгорыя:Deep Purple]] [[Катэгорыя:Альбомы паводле аўтараў|Deep Purple]]» 5152463 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Deep Purple]] [[Катэгорыя:Альбомы паводле аўтараў|Deep Purple]] 5nv15228f3zb8pmrtygomjead7njmlr 14 809183 5152464 2026-06-08T06:26:55Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Асноўны артыкул|}}{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Гульнявыя прыстаўкі Nintendo]] [[Катэгорыя:Партатыўныя гульнявыя сістэмы]] [[Катэгорыя:Nintendo]]» 5152464 wikitext text/x-wiki {{Асноўны артыкул|}}{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Гульнявыя прыстаўкі Nintendo]] [[Катэгорыя:Партатыўныя гульнявыя сістэмы]] [[Катэгорыя:Nintendo]] 5qig9mzhke4mteix6wj53bc6pmhz3cn 0 809184 5152465 2026-06-08T06:27:36Z Autumndancer 168015 Новая старонка: «{{НП}} '''Сент-Огасцін''' ({{lang-en|St. Augustine}}) — горад і адміністрацыйны цэнтр [[Сент-Джонс (акруга)|акругі Сент-Джонс]], [[Фларыда (штат)|Фларыда]], [[ЗША]]. Знаходзіцца на атлантычным узбярэжжы паўночна-ўсходняй Фларыды, за 64 км на поўдзень ад [[Джэксанвіл]]а. Заснава...» 5152465 wikitext text/x-wiki {{НП}} '''Сент-Огасцін''' ({{lang-en|St. Augustine}}) — горад і адміністрацыйны цэнтр [[Сент-Джонс (акруга)|акругі Сент-Джонс]], [[Фларыда (штат)|Фларыда]], [[ЗША]]. Знаходзіцца на атлантычным узбярэжжы паўночна-ўсходняй Фларыды, за 64 км на поўдзень ад [[Джэксанвіл]]а. Заснаваны іспанцамі ў 1565 годзе, з’яўляецца найстарэйшым стала населеным еўрапейскім паселішчам у кантынентальнай частцы ЗША. Сент-Огасцін быў сталіцай Іспанскай Фларыды больш за 200 гадоў. У 1763 годзе ён перайшоў пад брытанскае кіраванне як сталіца [[Усходняя Фларыда|Усходняй Фларыды]] і заставаўся ёю пасля вяртання тэрыторыі Іспаніі па Версальскай дамове 1783 года. [[Катэгорыя:Гарады Фларыды]] bsdvlfccr2d70992xti03iwcpdzo4sa 5152467 5152465 2026-06-08T06:29:08Z Autumndancer 168015 5152467 wikitext text/x-wiki {{НП}} '''Сент-Огасцін''' ({{lang-en|St. Augustine}}) — горад і адміністрацыйны цэнтр [[Сент-Джонс (акруга)|акругі Сент-Джонс]], [[Фларыда (штат)|Фларыда]], [[ЗША]]. Знаходзіцца на атлантычным узбярэжжы паўночна-ўсходняй Фларыды, за 64 км на поўдзень ад [[Джэксанвіл]]а. Заснаваны іспанцамі ў 1565 годзе, з’яўляецца найстарэйшым стала населеным еўрапейскім паселішчам у кантынентальнай частцы ЗША. Сент-Огасцін быў сталіцай Іспанскай Фларыды больш за 200 гадоў. У 1763 годзе ён перайшоў пад брытанскае кіраванне як сталіца [[Усходняя Фларыда|Усходняй Фларыды]] і заставаўся ёю пасля вяртання тэрыторыі Іспаніі па Версальскай дамове 1783 года. == Насельніцтва == {{Wikidata/Population}} {{зноскі}} [[Катэгорыя:Гарады Фларыды]] k6ciiu7jsml8rqlnetxiq64fmb4b1hb 14 809185 5152469 2026-06-08T06:34:02Z DzBar 156353 Новая старонка: «[[Катэгорыя:Захворванні раслін паводле гаспадара]] [[Катэгорыя:Таматы]]» 5152469 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Захворванні раслін паводле гаспадара]] [[Катэгорыя:Таматы]] icc6zel9ifs4re55v7sk8agrs9hmrwo 5152471 5152469 2026-06-08T06:35:09Z DzBar 156353 афармленне 5152471 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Захворванні раслін паводле гаспадара|Тамат]] [[Катэгорыя:Таматы]] hd0pb7pcfbrwtclclfkng1nyoil9oiw 0 809186 5152472 2026-06-08T06:36:41Z Autumndancer 168015 Новая старонка: «{{значэнні2|Палатка (значэнні)}} {{НП}} '''Палатка''' ({{lang-en|Palatka}}) — горад у [[Патнам (акруга)|акрузе Патнам]], [[Фларыда (штат)|штат Фларыда]], [[ЗША]]. Заснаваны ў 1821 годзе. Акруга Патнам таксама ўключае ў сябе Іст-Палатку. Горад размешчаны на рацэ Сент-Джонс. Катэг...» 5152472 wikitext text/x-wiki {{значэнні2|Палатка (значэнні)}} {{НП}} '''Палатка''' ({{lang-en|Palatka}}) — горад у [[Патнам (акруга)|акрузе Патнам]], [[Фларыда (штат)|штат Фларыда]], [[ЗША]]. Заснаваны ў 1821 годзе. Акруга Патнам таксама ўключае ў сябе Іст-Палатку. Горад размешчаны на рацэ Сент-Джонс. [[Катэгорыя:Гарады Фларыды]] e9hv6i9id8d6taeoeyu33e4786jwzsp 5152475 5152472 2026-06-08T06:38:04Z Autumndancer 168015 5152475 wikitext text/x-wiki {{значэнні2|Палатка (значэнні)}} {{НП}} '''Палатка''' ({{lang-en|Palatka}}) — горад у [[Патнам (акруга)|акрузе Патнам]], [[Фларыда (штат)|штат Фларыда]], [[ЗША]]. Заснаваны ў 1821 годзе. Акруга Патнам таксама ўключае ў сябе Іст-Палатку. Горад размешчаны на рацэ Сент-Джонс. == Насельніцтва == {{Wikidata/Population}} {{зноскі}} [[Катэгорыя:Гарады Фларыды]] ljuzi639g52cwcrcukzaybkft2xl86a 0 809187 5152476 2026-06-08T06:39:54Z Autumndancer 168015 Новая старонка: «* '''[[Палатка]]''' == Тапонім == === ЗША === * [[Палатка (Фларыда)]] === Расія === * [[Палатка (Магаданская вобласць)]] {{неадназначнасць}}» 5152476 wikitext text/x-wiki * '''[[Палатка]]''' == Тапонім == === ЗША === * [[Палатка (Фларыда)]] === Расія === * [[Палатка (Магаданская вобласць)]] {{неадназначнасць}} 867llr8b7rrx448bliwh6w2ppw8q93q 0 809188 5152481 2026-06-08T06:46:22Z StarDeg 16311 Новая старонка: «'''Прывід оперы''' (англ.: The Phantom of the Opera) — мюзікл [[Эндру Лойд Уэбер|Эндру Лойда Уэбера]], заснаваны на аднайменным рамане французскага пісьменніка Гастана Леру. Музыка была напісана Лойдам Уэберам, асноўная частка тэкстаў — Чарльзам Хартам, а яго асобны...» 5152481 wikitext text/x-wiki '''Прывід оперы''' (англ.: The Phantom of the Opera) — мюзікл [[Эндру Лойд Уэбер|Эндру Лойда Уэбера]], заснаваны на аднайменным рамане французскага пісьменніка Гастана Леру. Музыка была напісана Лойдам Уэберам, асноўная частка тэкстаў — Чарльзам Хартам, а яго асобныя фрагменты — Рычардам Стылгоў. Сюжэт апавядае пра таленавітую спявачку Крысціну Даэ, якая становіцца аб’ектам апантанасці таямнічага, знявечанага музычнага генія. axbqiq5mcq492dzo3euuwk71ma1g3al 5152482 5152481 2026-06-08T06:47:18Z StarDeg 16311 5152482 wikitext text/x-wiki '''Прывід оперы''' (англ.: The Phantom of the Opera) — мюзікл [[Эндру Лойд Уэбер|Эндру Лойда Уэбера]], заснаваны на аднайменным рамане французскага пісьменніка Гастана Леру. Музыка была напісана Лойдам Уэберам, асноўная частка тэкстаў — Чарльзам Хартам, а яго асобныя фрагменты — Рычардам Стылгоў. Сюжэт апавядае пра таленавітую спявачку Крысціну Даэ, якая становіцца аб’ектам апантанасці таямнічага, знявечанага музычнага генія. {{Бібліяінфармацыя}} g8mzb4c7vd35y8tqn8jcojg7jq7pjbr 5152483 5152482 2026-06-08T06:48:35Z StarDeg 16311 5152483 wikitext text/x-wiki '''Прывід оперы''' (англ.: The Phantom of the Opera) — мюзікл [[Эндру Лойд Уэбер|Эндру Лойда Уэбера]], заснаваны на аднайменным рамане французскага пісьменніка Гастана Леру. Музыка была напісана Лойдам Уэберам, асноўная частка тэкстаў — Чарльзам Хартам, а яго асобныя фрагменты — Рычардам Стылгоў. Сюжэт апавядае пра таленавітую спявачку Крысціну Даэ, якая становіцца аб’ектам апантанасці таямнічага, знявечанага музычнага генія. {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Спектаклі]] lnbhlw0pnrjkbr0tihiuks6wnh2mjfm 5152484 5152483 2026-06-08T06:49:46Z StarDeg 16311 5152484 wikitext text/x-wiki {{Спектакль | Беларуская назва = | Арыгінальная назва = | Выява = | Подпіс = | Жанр = | Заснаваны на = | Аўтар = | Кампазітар = | Рэжысёр = | Прадзюсар = | Харэограф = | Акцёры = | Кампанія = | Краіна = | Мова = | Час = | Год = | Пастаноўкі = | Узнагароды = }} '''Прывід оперы''' (англ.: The Phantom of the Opera) — мюзікл [[Эндру Лойд Уэбер|Эндру Лойда Уэбера]], заснаваны на аднайменным рамане французскага пісьменніка Гастана Леру. Музыка была напісана Лойдам Уэберам, асноўная частка тэкстаў — Чарльзам Хартам, а яго асобныя фрагменты — Рычардам Стылгоў. Сюжэт апавядае пра таленавітую спявачку Крысціну Даэ, якая становіцца аб’ектам апантанасці таямнічага, знявечанага музычнага генія. {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Спектаклі]] m37l3jai1rn68st7iniaz2sl3cszhn9 14 809189 5152490 2026-06-08T07:03:12Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Асноўны артыкул|}}{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Пратаколы перадачы файлаў]] [[Катэгорыя:Fediverse]]» 5152490 wikitext text/x-wiki {{Асноўны артыкул|}}{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Пратаколы перадачы файлаў]] [[Катэгорыя:Fediverse]] jyfga068ivb24gcxyzattis56a9s6bp 14 809190 5152491 2026-06-08T07:10:36Z DzBar 156353 Новая старонка: «[[Катэгорыя:Файл]] [[Катэгорыя:Пратаколы прыкладнога ўзроўню]]» 5152491 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Файл]] [[Катэгорыя:Пратаколы прыкладнога ўзроўню]] ikiai3lfa8zswd53hizu8vxn0q1s767 0 809191 5152493 2026-06-08T07:18:43Z Autumndancer 168015 Новая старонка: «'''«Ася»''' — аповесць [[Іван Сяргеевіч Тургенеў|Івана Сяргеевіча Тургенева]]. Напісана ў [[1857]] годзе, апублікавана ў 1858 годзе ў першым нумары часопіса «Сучаснік» (том LXVII). == Стварэнне аповесці і прататыпы == Тургенеў працаваў над аповесцю з ліпеня па ліста...» 5152493 wikitext text/x-wiki '''«Ася»''' — аповесць [[Іван Сяргеевіч Тургенеў|Івана Сяргеевіча Тургенева]]. Напісана ў [[1857]] годзе, апублікавана ў 1858 годзе ў першым нумары часопіса «Сучаснік» (том LXVII). == Стварэнне аповесці і прататыпы == Тургенеў працаваў над аповесцю з ліпеня па лістападзе 1857 года. Павольны тэмп напісання быў выкліканы хваробай і стомай аўтара (рэдакцыя «Сучасніка» чакала аповесць нашмат раней). Па ўласным прызнанні Тургенева, задуму аповесці ён убачыў у нямецкім мястэчку Зінцыг: пажылая жанчына, якая выглядала з акна на першым паверсе, і галоўка юнай дзяўчыны ў акне наверсе. Тургенеў паспрабаваў уявіць лёс гэтых людзей: так узнікла задума «Асі». З іншага боку, героі аповесці нагадваюць мастака А. П. Нікіціна (дзеля заняткаў жывапісам які кінуў афіцэрскую кар’еру), брата і сястру Сабуравых. Прататыпамі Асі, верагодна, паслужылі тры незаконнанароджаныя дзяўчыны з ліку дамачадцаў аўтара. Яго маці выхоўвала Асю ці Ганну, пазашлюбную дачку Мікалая Мікалаевіча Тургенева (дзядзькі і апекуна аўтара). Таксама ў доме жыла Варвара, пазашлюбная дачка яго маці. Нарэшце, падчас працы над аповесцю ад непадзеленага першага кахання пакутавала ўласная пазашлюбная дачка пісьменніка, Паліна. Падабенства Паліны з гераіняй аповесці ўзмацняецца нізкім паходжаннем яе маці і канфліктамі дзяўчыны з дзецьмі Паліны Віярда (у чыёй сям’і яна выхоўвалася). ozopk7lxcnena2qy0rksyky1hk40msu 5152494 5152493 2026-06-08T07:19:52Z Autumndancer 168015 5152494 wikitext text/x-wiki {{Літаратурны твор}} '''«Ася»''' — аповесць [[Іван Сяргеевіч Тургенеў|Івана Сяргеевіча Тургенева]]. Напісана ў [[1857]] годзе, апублікавана ў 1858 годзе ў першым нумары часопіса «Сучаснік» (том LXVII). == Стварэнне аповесці і прататыпы == Тургенеў працаваў над аповесцю з ліпеня па лістападзе 1857 года. Павольны тэмп напісання быў выкліканы хваробай і стомай аўтара (рэдакцыя «Сучасніка» чакала аповесць нашмат раней). Па ўласным прызнанні Тургенева, задуму аповесці ён убачыў у нямецкім мястэчку Зінцыг: пажылая жанчына, якая выглядала з акна на першым паверсе, і галоўка юнай дзяўчыны ў акне наверсе. Тургенеў паспрабаваў уявіць лёс гэтых людзей: так узнікла задума «Асі». З іншага боку, героі аповесці нагадваюць мастака А. П. Нікіціна (дзеля заняткаў жывапісам які кінуў афіцэрскую кар’еру), брата і сястру Сабуравых. Прататыпамі Асі, верагодна, паслужылі тры незаконнанароджаныя дзяўчыны з ліку дамачадцаў аўтара. Яго маці выхоўвала Асю ці Ганну, пазашлюбную дачку Мікалая Мікалаевіча Тургенева (дзядзькі і апекуна аўтара). Таксама ў доме жыла Варвара, пазашлюбная дачка яго маці. Нарэшце, падчас працы над аповесцю ад непадзеленага першага кахання пакутавала ўласная пазашлюбная дачка пісьменніка, Паліна. Падабенства Паліны з гераіняй аповесці ўзмацняецца нізкім паходжаннем яе маці і канфліктамі дзяўчыны з дзецьмі Паліны Віярда (у чыёй сям’і яна выхоўвалася). j96hczc3c0eyttcw3uy23d9ybqux32u 5152495 5152494 2026-06-08T07:20:32Z Autumndancer 168015 /* Стварэнне аповесці і прататыпы */ 5152495 wikitext text/x-wiki {{Літаратурны твор}} '''«Ася»''' — аповесць [[Іван Сяргеевіч Тургенеў|Івана Сяргеевіча Тургенева]]. Напісана ў [[1857]] годзе, апублікавана ў 1858 годзе ў першым нумары часопіса «Сучаснік» (том LXVII). == Стварэнне аповесці і прататыпы == Тургенеў працаваў над аповесцю з ліпеня па лістападзе 1857 года. Павольны тэмп напісання быў выкліканы хваробай і стомай аўтара (рэдакцыя «Сучасніка» чакала аповесць нашмат раней). Па ўласным прызнанні Тургенева, задуму аповесці ён убачыў у нямецкім мястэчку [[Зінцыг]]: пажылая жанчына, якая выглядала з акна на першым паверсе, і галоўка юнай дзяўчыны ў акне наверсе. Тургенеў паспрабаваў уявіць лёс гэтых людзей: так узнікла задума «Асі». З іншага боку, героі аповесці нагадваюць мастака А. П. Нікіціна (дзеля заняткаў жывапісам які кінуў афіцэрскую кар’еру), брата і сястру Сабуравых. Прататыпамі Асі, верагодна, паслужылі тры незаконнанароджаныя дзяўчыны з ліку дамачадцаў аўтара. Яго маці выхоўвала Асю ці Ганну, пазашлюбную дачку Мікалая Мікалаевіча Тургенева (дзядзькі і апекуна аўтара). Таксама ў доме жыла Варвара, пазашлюбная дачка яго маці. Нарэшце, падчас працы над аповесцю ад непадзеленага першага кахання пакутавала ўласная пазашлюбная дачка пісьменніка, Паліна. Падабенства Паліны з гераіняй аповесці ўзмацняецца нізкім паходжаннем яе маці і канфліктамі дзяўчыны з дзецьмі Паліны Віярда (у чыёй сям’і яна выхоўвалася). iqt6atgymoj99rco062nqa6vj52br6l 5152523 5152495 2026-06-08T08:56:28Z DzBar 156353 дапаўненне 5152523 wikitext text/x-wiki {{Літаратурны твор}} '''«Ася»''' — аповесць [[Іван Сяргеевіч Тургенеў|Івана Сяргеевіча Тургенева]]. Напісана ў [[1857]] годзе, апублікавана ў 1858 годзе ў першым нумары часопіса «Сучаснік» (том LXVII). Беларускі пераклад Уладзіміра Ляўданскага выйшаў у 1947 годзе. == Стварэнне аповесці і прататыпы == Тургенеў працаваў над аповесцю з ліпеня па лістападзе 1857 года. Павольны тэмп напісання быў выкліканы хваробай і стомай аўтара (рэдакцыя «Сучасніка» чакала аповесць нашмат раней). Па ўласным прызнанні Тургенева, задуму аповесці ён убачыў у нямецкім мястэчку [[Зінцыг]]: пажылая жанчына, якая выглядала з акна на першым паверсе, і галоўка юнай дзяўчыны ў акне наверсе. Тургенеў паспрабаваў уявіць лёс гэтых людзей: так узнікла задума «Асі». З іншага боку, героі аповесці нагадваюць мастака А. П. Нікіціна (дзеля заняткаў жывапісам які кінуў афіцэрскую кар’еру), брата і сястру Сабуравых. Прататыпамі Асі, верагодна, паслужылі тры незаконнанароджаныя дзяўчыны з ліку дамачадцаў аўтара. Яго маці выхоўвала Асю ці Ганну, пазашлюбную дачку Мікалая Мікалаевіча Тургенева (дзядзькі і апекуна аўтара). Таксама ў доме жыла Варвара, пазашлюбная дачка яго маці. Нарэшце, падчас працы над аповесцю ад непадзеленага першага кахання пакутавала ўласная пазашлюбная дачка пісьменніка, Паліна. Падабенства Паліны з гераіняй аповесці ўзмацняецца нізкім паходжаннем яе маці і канфліктамі дзяўчыны з дзецьмі Паліны Віярда (у чыёй сям’і яна выхоўвалася). {{Вонкавыя спасылкі}} qtwgmml0mhjklg40pfroxbehvhi065t 0 809192 5152498 2026-06-08T07:43:57Z Autumndancer 168015 Новая старонка: «{{НП}} '''Бужываль''' ({{lang-fr|Bougival}}) — заходні прыгарад [[Парыж]]а, размешчаны за 15,3 км ад цэнтра горада. Найбольш вялікае збудаванне ў цэнтры Бужываля — царква Маці Божай, закладзеная яшчэ ў XII стагоддзі. Пры Людовіку XIV тут быў пабудаваны цуд французскай інж...» 5152498 wikitext text/x-wiki {{НП}} '''Бужываль''' ({{lang-fr|Bougival}}) — заходні прыгарад [[Парыж]]а, размешчаны за 15,3 км ад цэнтра горада. Найбольш вялікае збудаванне ў цэнтры Бужываля — царква Маці Божай, закладзеная яшчэ ў XII стагоддзі. Пры Людовіку XIV тут быў пабудаваны цуд французскай інжынернай думкі — помпавая машына Марлі, якая забяспечвала вадой каскады фантанаў Версаля. У XIX стагоддзі ў Бужываль аблюбавала парыжская буржуазія. Цэнтрам культурнага жыцця была віла спявачкі Паліны Віярдо, побач з якой пасяліўся яе прыхільнік [[Іван Тургенеў]]. Тут ён памёр у 1883 годзе. У 1868 годзе тут памёр Жан-П’ер Фелісьен Мальфіль, французскі драматург і празаік, у Бужывалі памёр кампазітар [[Жорж Бізэ]] — аўтар «Кармэн». Клод Манэ, Агюст Рэнуар і Альфрэд Сіслей часта выязджалі сюды на пленэр. Рэнуару належыць вядомая карціна «Танец у Бужывалі» (1883). dpaidw79u3h76vbn0dyromzh8el9gyi 5152499 5152498 2026-06-08T07:44:55Z Autumndancer 168015 5152499 wikitext text/x-wiki {{НП}} '''Бужываль''' ({{lang-fr|Bougival}}) — заходні прыгарад [[Парыж]]а, размешчаны за 15,3 км ад цэнтра горада. Найбольш вялікае збудаванне ў цэнтры Бужываля — царква Маці Божай, закладзеная яшчэ ў XII стагоддзі. Пры Людовіку XIV тут быў пабудаваны цуд французскай інжынернай думкі — помпавая машына Марлі, якая забяспечвала вадой каскады фантанаў Версаля. У XIX стагоддзі ў Бужываль аблюбавала парыжская буржуазія. Цэнтрам культурнага жыцця была віла спявачкі Паліны Віярдо, побач з якой пасяліўся яе прыхільнік [[Іван Тургенеў]]. Тут ён памёр у 1883 годзе. У 1868 годзе тут памёр Жан-П’ер Фелісьен Мальфіль, французскі драматург і празаік, у Бужывалі памёр кампазітар [[Жорж Бізэ]] — аўтар «Кармэн». Клод Манэ, Агюст Рэнуар і Альфрэд Сіслей часта выязджалі сюды на пленэр. Рэнуару належыць вядомая карціна «Танец у Бужывалі» (1883). {{зноскі}} pqcww5toduztuf8iv6ksv878ynzpu3p 5152500 5152499 2026-06-08T07:46:05Z Autumndancer 168015 5152500 wikitext text/x-wiki {{НП}} '''Бужываль''' ({{lang-fr|Bougival}}) — заходні прыгарад [[Парыж]]а, размешчаны за 15,3 км ад цэнтра горада. Найбольш вялікае збудаванне ў цэнтры Бужываля — царква Маці Божай, закладзеная яшчэ ў XII стагоддзі. Пры Людовіку XIV тут быў пабудаваны цуд французскай інжынернай думкі — помпавая машына Марлі, якая забяспечвала вадой каскады фантанаў Версаля. У XIX стагоддзі ў Бужываль аблюбавала парыжская буржуазія. Цэнтрам культурнага жыцця была віла спявачкі Паліны Віярдо, побач з якой пасяліўся яе прыхільнік [[Іван Тургенеў]]. Тут ён памёр у 1883 годзе. У 1868 годзе тут памёр Жан-П’ер Фелісьен Мальфіль, французскі драматург і празаік, у Бужывалі памёр кампазітар [[Жорж Бізэ]] — аўтар «Кармэн». Клод Манэ, Агюст Рэнуар і Альфрэд Сіслей часта выязджалі сюды на пленэр. Рэнуару належыць вядомая карціна «Танец у Бужывалі» (1883). {{зноскі}} [[Катэгорыя:Камуны дэпартамента Івелін]] lve19n9ptndwosx7vzzbf2g6e9vuemx 5152501 5152500 2026-06-08T07:46:52Z Autumndancer 168015 5152501 wikitext text/x-wiki {{НП}} '''Бужываль''' ({{lang-fr|Bougival}}) — заходні прыгарад [[Парыж]]а, размешчаны за 15,3 км ад цэнтра горада. Найбольш вялікае збудаванне ў цэнтры Бужываля — царква Маці Божай, закладзеная яшчэ ў XII стагоддзі. Пры Людовіку XIV тут быў пабудаваны цуд французскай інжынернай думкі — помпавая машына Марлі, якая забяспечвала вадой каскады фантанаў Версаля. У XIX стагоддзі ў Бужываль аблюбавала парыжская буржуазія. Цэнтрам культурнага жыцця была віла спявачкі [[Паліна Віярдо|Паліны Віярдо]], побач з якой пасяліўся яе прыхільнік [[Іван Тургенеў]]. Тут ён памёр у 1883 годзе. У 1868 годзе тут памёр Жан-П’ер Фелісьен Мальфіль, французскі драматург і празаік, у Бужывалі памёр кампазітар [[Жорж Бізэ]] — аўтар «Кармэн». Клод Манэ, Агюст Рэнуар і Альфрэд Сіслей часта выязджалі сюды на пленэр. Рэнуару належыць вядомая карціна «Танец у Бужывалі» (1883). {{зноскі}} [[Катэгорыя:Камуны дэпартамента Івелін]] dasi0g9vdh52xx0hkuq5fcx6u9lgd49 0 809193 5152510 2026-06-08T08:17:38Z DzBar 156353 Створана перакладам старонкі «[[:en:Special:Redirect/revision/1357749895|Fanzine]]» 5152510 wikitext text/x-wiki [[Файл:1970s_fanzines_(21224199545).jpg|міні|250x250пкс|Брытанскія панк- і пост-панк-фэнзіны 1970-х гадоў]] '''Фанзін''' (ад ''[[Заўзятар|fan]]'' і ''[[Часопіс|magazine]]'') — непрафесійнае і неафіцыйнае выданне'','' якое ствараецца энтузіястамі пэўнай культурнай з'явы (напрыклад, літаратурнага або музычнага жанру) для задавальнення іншых, хто падзяляе іх інтарэсы. Тэрмін прыдумаў ў кастрычніку 1940 года Расам Шавенэ і спачатку стаў папулярным сярод фандома навуковай фантастыкі, а адтуль быў прыняты іншымі супольнасцямі. Звычайна выдаўцы, рэдактары, пісьменнікі і іншыя аўтары [[Артыкул (публікацыя)|артыкулаў]] або [[Ілюстрацыя|ілюстрацый]] для фэнзінаў не атрымліваюць грошай за сваю працу. Фэнзіны традыцыйна распаўсюджваюцца бясплатна або за намінальную плату, каб пакрыць траты на вытворчасць. Копіі часта прапануюцца ў абмен на іншыя падобныя выданні або на ўнёсак у выглядзе мастацкіх твораў, артыкулаў або лістоў з каментарыямі, якія затым публікуюцца. Фэнзіны часта друкуюцца і капіююцца аматарамі з выкарыстаннем звычайнай хатняй тэхнікі. Некаторыя фэнзіны ператвараюцца ў прафесійныя выданні (часам вядомыя як «празіны»), і многія прафесійныя аўтары ўпершыню публікаваліся ў фэнзінах; некаторыя працягваюць пісаць для іх пасля таго, як атрымалі прафесійную рэпутацыю. Тэрмін фэнзін часам блытаюць з «часопісам для фанатаў» (фанацкім часопісам), але апошні тэрмін часцей за ўсё адносіцца да камерцыйна вырабленых выданняў ''для'' фанатаў, а не створаных фанатамі. == Паходжанне == Паходжанне аматарскіх фанацкіх выданняў невядомае, але яго можна прасачыць прынамсі да літаратурных груп XIX стагоддзя ў ЗША, якія стваралі ''асацыяцыі аматарскай прэсы'' для публікацыі зборнікаў аматарскай мастацкай літаратуры, паэзіі і каментарыяў, такіх як «''United Amateur''» (''Аб'яднаныя аматары'') [[Говард Філіпс Лаўкрафт|Г. Ф. Лаўкрафта]].<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Myawoc_PbF4C&q=hp+lovecraft+united+amateur+amateur+press+association&pg=PA4|title=An H. P. Lovecraft Encyclopedia|last=Schultz|first=David E.|publisher=Hippocampus Press|year=2001|access-date=13 October 2019|isbn=9780313315787}}</ref> Па меры развіцця прафесійных тэхналогій друку развівалася і тэхналогія фэнзінаў. Раннія фэнзіны друкаваліся ўручную або набіраліся на ручной друкарскай машынцы і друкаваліся з выкарыстаннем прымітыўных метадаў рэпрадукцыі (напрыклад, спіртавога дублікатара або нават [[Гектограф|гектографа]]). Адначасова можна было зрабіць толькі вельмі невялікую колькасць копій, таму тыраж быў надзвычай абмежаваны. Выкарыстанне мімеографаў дазволіла павялічыць наклады, а капіравальны апарат зноў павялічыў хуткасць і спрасціў публікацыю. Сёння, дзякуючы з'яўленню камп'ютэрнай выдавецкай тэхнікі і самвыдата, часта мала што адрозніваецца ў выглядзе фэнзінаў і прафесійных часопісаў. Фэнзіны ўзніклі як частка навукова-фантастычнай фанатскай супольнасці, але пазней з'явіліяся і фэнзіны ў іншых напрамках: музыка і кіно розных жанраў, мода, субкультуры, відэагульні, настольныя гульні. == Жанры == === Навуковая фантастыка === {{Асноўны артыкул|Навукова-фантастычныя фэнзіны}} Калі ў 1926 годзе Х’юга Гернсбэк публікаваў першы навукова-фантастычны часопіс «''[[Amazing Stories]]''», там вялася вялікая рубрыка, у якой друкаваліся лісты ад чытачоў. К 1927 году чытачы, часта маладыя людзі, пачалі пісаць адзін аднаму, абыходзячы часопіс.<ref>{{Cite book|last=Ashley|first=Mike|title=Time Machines|year=2000|isbn=978-0853238553|location=Liverpool University Press|pages=53–54|language=en}}</ref> Фанаты стваралі клубы, каб лягчэй знаходзіць людзей з аднолькавымі інтарэсамі. У 1934 годзе Гернсбэк заснаваў ''Лігу навуковай фантастыкі'', дзе гэтыя клубы маглі рэкламавацца і шукаць новых удзельнікаў.<ref>{{Cite web|url=https://projectshadow.com/blog/tag/Science+Correspondence+Club|title=SCIENCE CORRESPONDENCE CLUB: Fandom as Culture|author=Dorsett|first=Charlie|website=Project Shadow|date=February 12, 2009}}</ref> Першы навукова-фантастычны фанзін ''«[[:en:The_Comet_(fanzine)|The Comet]]''» (''«''Камета») быў апублікаваны ў 1930 годзе ''Клубам навуковай карэспандэнцыі'' ў Чыкага пад рэдакцыяй Рэйманда А. Палмера і Уолтэра Дэніса.<ref name="moskowitz">{{cite book|first1=Sam|last1=Moskowitz|author-link1=Sam Moskowitz|first2=Joe|last2=Sanders|author-link2=Joe Sanders|chapter=The Origins of Science Fiction Fandom: A Reconstruction|title=Science Fiction Fandom|pages=17–36|publisher=Greenwood Press|year=1994|location=Westport, CT}}</ref> Тэрмін «фэнзін» быў прыдуманы Расам Шавенэ ў кастрычніцкім выданні яго фанзіна ''«Detours»'' за 1940 год. «Фэнзіны» адрозніваліся ад «празінаў» (тэрмін, які таксама вынайшаў Шовенэ), гэта значыць усіх прафесійных часопісаў. Да гэтага фан-выданні былі вядомыя як «фанмэгі».<ref>{{Cite web|url=https://fancyclopedia.org/Detours|title=Detours|website=Fancyclopedia}}</ref> [[File:Horrors_of_the_Screen_3_fanzine_cover_1964.jpg|справа|міні|''Фэнзін Horrors of the Screen'' № 3, 1964 г.]] == Сучасны стан == З ростам даступнасці Інтэрнэту ў канцы 20-га і пачатку 21-га стагоддзя традыцыйныя папяровыя зіны пачалі саступаць месца ''вэб-зінам'' (ці «электронным зінам»), якія лягчэй ствараць і якія выкарыстоўваюць патэнцыял Інтэрнэту для ахопу ўсё большай, магчыма, глабальнай, аўдыторыі. Тым не менш, друкаваныя фанзіны ўсё яшчэ выпускаюцца, альбо з-за пераваг фармату, альбо для таго, каб ахапіць людзей, якія не маюць зручнага доступу да Інтэрнэту. Інтэрнэт-версіі прыблізна 200 навукова-фантастычных фанзінаў можна знайсці на вэб-сайце Біла Бернса ''eFanzines'', а таксама спасылкі на іншыя сайты навукова фантастычных фэнзінаў.<ref>{{Cite web|url=http://www.eFanzines.com|title=eFanzines.com|website=efanzines.com|access-date=14 March 2018}}</ref> Акрамя таго, штогод праходзяць фестывалі фэнзінаў у амерыканскіх гарадах, такіх як Лос-Анджэлес,<ref>{{Cite web|url=https://boingboing.net/2012/02/10/la-zine-fest-feb-19.html|title=LA Zine Fest: Feb 19|date=11 February 2012}}</ref> Чыкага, <ref>[https://www.chicagotribune.com/2013/03/23/the-zine-scene/ "The Zine Scene," ''Chicago Tribune'']</ref> і Бруклін,<ref>{{Cite web|url=http://www.wnyc.org/articles/wnyc-news/2012/apr/16/micropolis-brooklyn-zine-fest|title=Micropolis: The Brooklyn Zine Fest|website=WNYC}}</ref> а таксама на міжнародным узроўні ў такіх гарадах, як Мельбурн, Аўстралія<ref>{{Cite web|url=http://www.stickyinstitute.com/fotp2016|title=Sticky Institute|website=stickyinstitute.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20160206200648/http://www.stickyinstitute.com/fotp2016|archive-date=6 February 2016|access-date=18 April 2016|url-status=dead}}</ref> і Глазга, Вялікабрытанія.<ref>{{Cite web|url=http://glasgowzinefest.com/|title=Glasgow Zine Fest|website=glasgowzinefest.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150801142748/http://glasgowzinefest.com/|archive-date=1 August 2015|access-date=18 April 2016|url-status=usurped}}</ref>   == Зноскі == <references /> == Спасылкі == {{Commonscat|Fanzines}} * {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/music/2009/feb/02/fanzine-simon-reynolds-blog|title=How the fanzine refused to die|website=The Guardian|date=2 February 2009}} * {{Cite web|url=http://www.jessesword.com/sf/view/186|title=Citations for "fanzine" collected by the Oxford English Dictionary}} * {{Спасылка|url=https://zinefest.noblogs.org/post/2008/10/09/samvydat_zhybul/|загаловак=Самвыдат – таксама выдатна!..|аўтар=[[Віктар Жыбуль]]|archiveurl=http://web.archive.org/web/20251115132058/https://zinefest.noblogs.org/post/2008/10/09/samvydat_zhybul/|archivedate=15 лістапада 2025}} — артыкул пра беларускія фэнзіны 1990-ых і 2000-ых гадоў {{Independent production}}{{fandom}}{{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Часопісы]] [[Катэгорыя:Фанаты]] [[Катэгорыя:Фэндам]] 2keh7yewakg6gip64vnmre8npwc2rrw 5152511 5152510 2026-06-08T08:18:40Z DzBar 156353 афармленне 5152511 wikitext text/x-wiki [[Файл:1970s_fanzines_(21224199545).jpg|міні|250x250пкс|Брытанскія панк- і пост-панк-фэнзіны 1970-х гадоў]] '''Фанзін''' (ад ''[[Заўзятар|fan]]'' і ''[[Часопіс|magazine]]'') — непрафесійнае і неафіцыйнае выданне'','' якое ствараецца энтузіястамі пэўнай культурнай з'явы (напрыклад, літаратурнага або музычнага жанру) для задавальнення іншых, хто падзяляе іх інтарэсы. Тэрмін прыдумаў ў кастрычніку 1940 года Расам Шавенэ і спачатку стаў папулярным сярод фандома навуковай фантастыкі, а адтуль быў прыняты іншымі супольнасцямі. Звычайна выдаўцы, рэдактары, пісьменнікі і іншыя аўтары [[Артыкул (публікацыя)|артыкулаў]] або [[Ілюстрацыя|ілюстрацый]] для фэнзінаў не атрымліваюць грошай за сваю працу. Фэнзіны традыцыйна распаўсюджваюцца бясплатна або за намінальную плату, каб пакрыць траты на вытворчасць. Копіі часта прапануюцца ў абмен на іншыя падобныя выданні або на ўнёсак у выглядзе мастацкіх твораў, артыкулаў або лістоў з каментарыямі, якія затым публікуюцца. Фэнзіны часта друкуюцца і капіююцца аматарамі з выкарыстаннем звычайнай хатняй тэхнікі. Некаторыя фэнзіны ператвараюцца ў прафесійныя выданні (часам вядомыя як «празіны»), і многія прафесійныя аўтары ўпершыню публікаваліся ў фэнзінах; некаторыя працягваюць пісаць для іх пасля таго, як атрымалі прафесійную рэпутацыю. Тэрмін фэнзін часам блытаюць з «часопісам для фанатаў» (фанацкім часопісам), але апошні тэрмін часцей за ўсё адносіцца да камерцыйна вырабленых выданняў ''для'' фанатаў, а не створаных фанатамі. == Паходжанне == Паходжанне аматарскіх фанацкіх выданняў невядомае, але яго можна прасачыць прынамсі да літаратурных груп XIX стагоддзя ў ЗША, якія стваралі ''асацыяцыі аматарскай прэсы'' для публікацыі зборнікаў аматарскай мастацкай літаратуры, паэзіі і каментарыяў, такіх як «''United Amateur''» (''Аб'яднаныя аматары'') [[Говард Філіпс Лаўкрафт|Г. Ф. Лаўкрафта]].<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Myawoc_PbF4C&q=hp+lovecraft+united+amateur+amateur+press+association&pg=PA4|title=An H. P. Lovecraft Encyclopedia|last=Schultz|first=David E.|publisher=Hippocampus Press|year=2001|access-date=13 October 2019|isbn=9780313315787}}</ref> Па меры развіцця прафесійных тэхналогій друку развівалася і тэхналогія фэнзінаў. Раннія фэнзіны друкаваліся ўручную або набіраліся на ручной друкарскай машынцы і друкаваліся з выкарыстаннем прымітыўных метадаў рэпрадукцыі (напрыклад, спіртавога дублікатара або нават [[Гектограф|гектографа]]). Адначасова можна было зрабіць толькі вельмі невялікую колькасць копій, таму тыраж быў надзвычай абмежаваны. Выкарыстанне мімеографаў дазволіла павялічыць наклады, а капіравальны апарат зноў павялічыў хуткасць і спрасціў публікацыю. Сёння, дзякуючы з'яўленню камп'ютэрнай выдавецкай тэхнікі і самвыдата, часта мала што адрозніваецца ў выглядзе фэнзінаў і прафесійных часопісаў. Фэнзіны ўзніклі як частка навукова-фантастычнай фанатскай супольнасці, але пазней з'явіліяся і фэнзіны ў іншых напрамках: музыка і кіно розных жанраў, мода, субкультуры, відэагульні, настольныя гульні. == Жанры == === Навуковая фантастыка === {{Асноўны артыкул|Навукова-фантастычныя фэнзіны}} Калі ў 1926 годзе Х’юга Гернсбэк публікаваў першы навукова-фантастычны часопіс «''[[Amazing Stories]]''», там вялася вялікая рубрыка, у якой друкаваліся лісты ад чытачоў. К 1927 году чытачы, часта маладыя людзі, пачалі пісаць адзін аднаму, абыходзячы часопіс.<ref>{{Cite book|last=Ashley|first=Mike|title=Time Machines|year=2000|isbn=978-0853238553|location=Liverpool University Press|pages=53–54|language=en}}</ref> Фанаты стваралі клубы, каб лягчэй знаходзіць людзей з аднолькавымі інтарэсамі. У 1934 годзе Гернсбэк заснаваў ''Лігу навуковай фантастыкі'', дзе гэтыя клубы маглі рэкламавацца і шукаць новых удзельнікаў.<ref>{{Cite web|url=https://projectshadow.com/blog/tag/Science+Correspondence+Club|title=SCIENCE CORRESPONDENCE CLUB: Fandom as Culture|author=Dorsett|first=Charlie|website=Project Shadow|date=February 12, 2009}}</ref> Першы навукова-фантастычны фанзін ''«[[:en:The_Comet_(fanzine)|The Comet]]''» (''«''Камета») быў апублікаваны ў 1930 годзе ''Клубам навуковай карэспандэнцыі'' ў Чыкага пад рэдакцыяй Рэйманда А. Палмера і Уолтэра Дэніса.<ref name="moskowitz">{{cite book|first1=Sam|last1=Moskowitz|author-link1=Sam Moskowitz|first2=Joe|last2=Sanders|author-link2=Joe Sanders|chapter=The Origins of Science Fiction Fandom: A Reconstruction|title=Science Fiction Fandom|pages=17–36|publisher=Greenwood Press|year=1994|location=Westport, CT}}</ref> Тэрмін «фэнзін» быў прыдуманы Расам Шавенэ ў кастрычніцкім выданні яго фанзіна ''«Detours»'' за 1940 год. «Фэнзіны» адрозніваліся ад «празінаў» (тэрмін, які таксама вынайшаў Шовенэ), гэта значыць усіх прафесійных часопісаў. Да гэтага фан-выданні былі вядомыя як «фанмэгі».<ref>{{Cite web|url=https://fancyclopedia.org/Detours|title=Detours|website=Fancyclopedia}}</ref> == Сучасны стан == З ростам даступнасці Інтэрнэту ў канцы 20-га і пачатку 21-га стагоддзя традыцыйныя папяровыя зіны пачалі саступаць месца ''вэб-зінам'' (ці «электронным зінам»), якія лягчэй ствараць і якія выкарыстоўваюць патэнцыял Інтэрнэту для ахопу ўсё большай, магчыма, глабальнай, аўдыторыі. Тым не менш, друкаваныя фанзіны ўсё яшчэ выпускаюцца, альбо з-за пераваг фармату, альбо для таго, каб ахапіць людзей, якія не маюць зручнага доступу да Інтэрнэту. Інтэрнэт-версіі прыблізна 200 навукова-фантастычных фанзінаў можна знайсці на вэб-сайце Біла Бернса ''eFanzines'', а таксама спасылкі на іншыя сайты навукова фантастычных фэнзінаў.<ref>{{Cite web|url=http://www.eFanzines.com|title=eFanzines.com|website=efanzines.com|access-date=14 March 2018}}</ref> Акрамя таго, штогод праходзяць фестывалі фэнзінаў у амерыканскіх гарадах, такіх як Лос-Анджэлес,<ref>{{Cite web|url=https://boingboing.net/2012/02/10/la-zine-fest-feb-19.html|title=LA Zine Fest: Feb 19|date=11 February 2012}}</ref> Чыкага, <ref>[https://www.chicagotribune.com/2013/03/23/the-zine-scene/ "The Zine Scene," ''Chicago Tribune'']</ref> і Бруклін,<ref>{{Cite web|url=http://www.wnyc.org/articles/wnyc-news/2012/apr/16/micropolis-brooklyn-zine-fest|title=Micropolis: The Brooklyn Zine Fest|website=WNYC}}</ref> а таксама на міжнародным узроўні ў такіх гарадах, як Мельбурн, Аўстралія<ref>{{Cite web|url=http://www.stickyinstitute.com/fotp2016|title=Sticky Institute|website=stickyinstitute.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20160206200648/http://www.stickyinstitute.com/fotp2016|archive-date=6 February 2016|access-date=18 April 2016|url-status=dead}}</ref> і Глазга, Вялікабрытанія.<ref>{{Cite web|url=http://glasgowzinefest.com/|title=Glasgow Zine Fest|website=glasgowzinefest.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150801142748/http://glasgowzinefest.com/|archive-date=1 August 2015|access-date=18 April 2016|url-status=usurped}}</ref>   == Зноскі == <references /> == Спасылкі == {{Commonscat|Fanzines}} * {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/music/2009/feb/02/fanzine-simon-reynolds-blog|title=How the fanzine refused to die|website=The Guardian|date=2 February 2009}} * {{Cite web|url=http://www.jessesword.com/sf/view/186|title=Citations for "fanzine" collected by the Oxford English Dictionary}} * {{Спасылка|url=https://zinefest.noblogs.org/post/2008/10/09/samvydat_zhybul/|загаловак=Самвыдат – таксама выдатна!..|аўтар=[[Віктар Жыбуль]]|archiveurl=http://web.archive.org/web/20251115132058/https://zinefest.noblogs.org/post/2008/10/09/samvydat_zhybul/|archivedate=15 лістапада 2025}} — артыкул пра беларускія фэнзіны 1990-ых і 2000-ых гадоў {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Часопісы]] [[Катэгорыя:Фанаты]] [[Катэгорыя:Фэндам]] rqjulws0t1ub7sltf7cy2255gxegryl 5152563 5152511 2026-06-08T11:12:10Z DzBar 156353 5152563 wikitext text/x-wiki [[Файл:1970s_fanzines_(21224199545).jpg|міні|250x250пкс|Брытанскія панк- і пост-панк-фэнзіны 1970-х гадоў]] '''Фэнзін''' (ад ''[[Заўзятар|fan]]'' і ''[[Часопіс|magazine]]'', часам '''фанзін''') — непрафесійнае і неафіцыйнае выданне'','' якое ствараецца энтузіястамі пэўнай культурнай з'явы (напрыклад, літаратурнага або музычнага жанру) для задавальнення іншых, хто падзяляе іх інтарэсы. Тэрмін прыдумаў ў кастрычніку 1940 года Расам Шавенэ і спачатку стаў папулярным сярод фандома навуковай фантастыкі, а адтуль быў прыняты іншымі супольнасцямі. Звычайна выдаўцы, рэдактары, пісьменнікі і іншыя аўтары [[Артыкул (публікацыя)|артыкулаў]] або [[Ілюстрацыя|ілюстрацый]] для фэнзінаў не атрымліваюць грошай за сваю працу. Фэнзіны традыцыйна распаўсюджваюцца бясплатна або за намінальную плату, каб пакрыць траты на вытворчасць. Копіі часта прапануюцца ў абмен на іншыя падобныя выданні або на ўнёсак у выглядзе мастацкіх твораў, артыкулаў або лістоў з каментарыямі, якія затым публікуюцца. Фэнзіны часта друкуюцца і капіююцца аматарамі з выкарыстаннем звычайнай хатняй тэхнікі. Некаторыя фэнзіны ператвараюцца ў прафесійныя выданні (часам вядомыя як «празіны»), і многія прафесійныя аўтары ўпершыню публікаваліся ў фэнзінах; некаторыя працягваюць пісаць для іх пасля таго, як атрымалі прафесійную рэпутацыю. Тэрмін фэнзін часам блытаюць з «часопісам для фанатаў» (фанацкім часопісам), але апошні тэрмін часцей за ўсё адносіцца да камерцыйна вырабленых выданняў ''для'' фанатаў, а не створаных фанатамі. == Паходжанне == Паходжанне аматарскіх фанацкіх выданняў невядомае, але яго можна прасачыць прынамсі да літаратурных груп XIX стагоддзя ў ЗША, якія стваралі ''асацыяцыі аматарскай прэсы'' для публікацыі зборнікаў аматарскай мастацкай літаратуры, паэзіі і каментарыяў, такіх як «''United Amateur''» (''Аб'яднаныя аматары'') [[Говард Філіпс Лаўкрафт|Г. Ф. Лаўкрафта]].<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Myawoc_PbF4C&q=hp+lovecraft+united+amateur+amateur+press+association&pg=PA4|title=An H. P. Lovecraft Encyclopedia|last=Schultz|first=David E.|publisher=Hippocampus Press|year=2001|access-date=13 October 2019|isbn=9780313315787}}</ref> Па меры развіцця прафесійных тэхналогій друку развівалася і тэхналогія фэнзінаў. Раннія фэнзіны друкаваліся ўручную або набіраліся на ручной друкарскай машынцы і друкаваліся з выкарыстаннем прымітыўных метадаў рэпрадукцыі (напрыклад, спіртавога дублікатара або нават [[Гектограф|гектографа]]). Адначасова можна было зрабіць толькі вельмі невялікую колькасць копій, таму тыраж быў надзвычай абмежаваны. Выкарыстанне мімеографаў дазволіла павялічыць наклады, а капіравальны апарат зноў павялічыў хуткасць і спрасціў публікацыю. Сёння, дзякуючы з'яўленню камп'ютэрнай выдавецкай тэхнікі і самвыдата, часта мала што адрозніваецца ў выглядзе фэнзінаў і прафесійных часопісаў. Фэнзіны ўзніклі як частка навукова-фантастычнай фанатскай супольнасці, але пазней з'явіліяся і фэнзіны ў іншых напрамках: музыка і кіно розных жанраў, мода, субкультуры, відэагульні, настольныя гульні. == Жанры == === Навуковая фантастыка === {{Асноўны артыкул|Навукова-фантастычныя фэнзіны}} Калі ў 1926 годзе Х’юга Гернсбэк публікаваў першы навукова-фантастычны часопіс «''[[Amazing Stories]]''», там вялася вялікая рубрыка, у якой друкаваліся лісты ад чытачоў. К 1927 году чытачы, часта маладыя людзі, пачалі пісаць адзін аднаму, абыходзячы часопіс.<ref>{{Cite book|last=Ashley|first=Mike|title=Time Machines|year=2000|isbn=978-0853238553|location=Liverpool University Press|pages=53–54|language=en}}</ref> Фанаты стваралі клубы, каб лягчэй знаходзіць людзей з аднолькавымі інтарэсамі. У 1934 годзе Гернсбэк заснаваў ''Лігу навуковай фантастыкі'', дзе гэтыя клубы маглі рэкламавацца і шукаць новых удзельнікаў.<ref>{{Cite web|url=https://projectshadow.com/blog/tag/Science+Correspondence+Club|title=SCIENCE CORRESPONDENCE CLUB: Fandom as Culture|author=Dorsett|first=Charlie|website=Project Shadow|date=February 12, 2009}}</ref> Першы навукова-фантастычны фанзін ''«[[:en:The_Comet_(fanzine)|The Comet]]''» (''«''Камета») быў апублікаваны ў 1930 годзе ''Клубам навуковай карэспандэнцыі'' ў Чыкага пад рэдакцыяй Рэйманда А. Палмера і Уолтэра Дэніса.<ref name="moskowitz">{{cite book|first1=Sam|last1=Moskowitz|author-link1=Sam Moskowitz|first2=Joe|last2=Sanders|author-link2=Joe Sanders|chapter=The Origins of Science Fiction Fandom: A Reconstruction|title=Science Fiction Fandom|pages=17–36|publisher=Greenwood Press|year=1994|location=Westport, CT}}</ref> Тэрмін «фэнзін» быў прыдуманы Расам Шавенэ ў кастрычніцкім выданні яго фанзіна ''«Detours»'' за 1940 год. «Фэнзіны» адрозніваліся ад «празінаў» (тэрмін, які таксама вынайшаў Шовенэ), гэта значыць усіх прафесійных часопісаў. Да гэтага фан-выданні былі вядомыя як «фанмэгі».<ref>{{Cite web|url=https://fancyclopedia.org/Detours|title=Detours|website=Fancyclopedia}}</ref> == Сучасны стан == З ростам даступнасці Інтэрнэту ў канцы 20-га і пачатку 21-га стагоддзя традыцыйныя папяровыя зіны пачалі саступаць месца ''вэб-зінам'' (ці «электронным зінам»), якія лягчэй ствараць і якія выкарыстоўваюць патэнцыял Інтэрнэту для ахопу ўсё большай, магчыма, глабальнай, аўдыторыі. Тым не менш, друкаваныя фанзіны ўсё яшчэ выпускаюцца, альбо з-за пераваг фармату, альбо для таго, каб ахапіць людзей, якія не маюць зручнага доступу да Інтэрнэту. Інтэрнэт-версіі прыблізна 200 навукова-фантастычных фанзінаў можна знайсці на вэб-сайце Біла Бернса ''eFanzines'', а таксама спасылкі на іншыя сайты навукова фантастычных фэнзінаў.<ref>{{Cite web|url=http://www.eFanzines.com|title=eFanzines.com|website=efanzines.com|access-date=14 March 2018}}</ref> Акрамя таго, штогод праходзяць фестывалі фэнзінаў у амерыканскіх гарадах, такіх як Лос-Анджэлес,<ref>{{Cite web|url=https://boingboing.net/2012/02/10/la-zine-fest-feb-19.html|title=LA Zine Fest: Feb 19|date=11 February 2012}}</ref> Чыкага, <ref>[https://www.chicagotribune.com/2013/03/23/the-zine-scene/ "The Zine Scene," ''Chicago Tribune'']</ref> і Бруклін,<ref>{{Cite web|url=http://www.wnyc.org/articles/wnyc-news/2012/apr/16/micropolis-brooklyn-zine-fest|title=Micropolis: The Brooklyn Zine Fest|website=WNYC}}</ref> а таксама на міжнародным узроўні ў такіх гарадах, як Мельбурн, Аўстралія<ref>{{Cite web|url=http://www.stickyinstitute.com/fotp2016|title=Sticky Institute|website=stickyinstitute.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20160206200648/http://www.stickyinstitute.com/fotp2016|archive-date=6 February 2016|access-date=18 April 2016|url-status=dead}}</ref> і Глазга, Вялікабрытанія.<ref>{{Cite web|url=http://glasgowzinefest.com/|title=Glasgow Zine Fest|website=glasgowzinefest.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150801142748/http://glasgowzinefest.com/|archive-date=1 August 2015|access-date=18 April 2016|url-status=usurped}}</ref>   == Зноскі == <references /> == Спасылкі == {{Commonscat|Fanzines}} * {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/music/2009/feb/02/fanzine-simon-reynolds-blog|title=How the fanzine refused to die|website=The Guardian|date=2 February 2009}} * {{Cite web|url=http://www.jessesword.com/sf/view/186|title=Citations for "fanzine" collected by the Oxford English Dictionary}} * {{Спасылка|url=https://zinefest.noblogs.org/post/2008/10/09/samvydat_zhybul/|загаловак=Самвыдат – таксама выдатна!..|аўтар=[[Віктар Жыбуль]]|archiveurl=http://web.archive.org/web/20251115132058/https://zinefest.noblogs.org/post/2008/10/09/samvydat_zhybul/|archivedate=15 лістапада 2025}} — артыкул пра беларускія фэнзіны 1990-ых і 2000-ых гадоў {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Часопісы]] [[Катэгорыя:Фанаты]] [[Катэгорыя:Фэндам]] ilzwev4bkjfdb3nswja0zb6p276oi80 5152579 5152563 2026-06-08T11:37:46Z DzBar 156353 5152579 wikitext text/x-wiki [[Файл:1970s_fanzines_(21224199545).jpg|міні|250x250пкс|Брытанскія панк- і пост-панк-фэнзіны 1970-х гадоў]] '''Фэнзін''' (ад ''[[Заўзятар|fan]]'' і ''[[Часопіс|magazine]]'', часам '''фанзін''') — непрафесійнае і неафіцыйнае выданне'','' якое ствараецца энтузіястамі пэўнай культурнай з'явы (напрыклад, літаратурнага або музычнага жанру) для задавальнення іншых, хто падзяляе іх інтарэсы. Тэрмін прыдумаў ў кастрычніку 1940 года Луі Расэл Шавенэ і спачатку стаў папулярным сярод фандома навуковай фантастыкі, а адтуль быў прыняты іншымі супольнасцямі. Звычайна выдаўцы, рэдактары, пісьменнікі і іншыя аўтары [[Артыкул (публікацыя)|артыкулаў]] або [[Ілюстрацыя|ілюстрацый]] для фэнзінаў не атрымліваюць грошай за сваю працу. Фэнзіны традыцыйна распаўсюджваюцца бясплатна або за намінальную плату, каб пакрыць траты на вытворчасць. Копіі часта прапануюцца ў абмен на іншыя падобныя выданні або на ўнёсак у выглядзе мастацкіх твораў, артыкулаў або лістоў з каментарыямі, якія затым публікуюцца. Фэнзіны часта друкуюцца і капіююцца аматарамі з выкарыстаннем звычайнай хатняй тэхнікі. Некаторыя фэнзіны ператвараюцца ў прафесійныя выданні (часам вядомыя як «празіны»), і многія прафесійныя аўтары ўпершыню публікаваліся ў фэнзінах; некаторыя працягваюць пісаць для іх пасля таго, як атрымалі прафесійную рэпутацыю. Тэрмін фэнзін часам блытаюць з «часопісам для фанатаў» (фанацкім часопісам), але апошні тэрмін часцей за ўсё адносіцца да камерцыйна вырабленых выданняў ''для'' фанатаў, а не створаных фанатамі. == Паходжанне == Паходжанне аматарскіх фанацкіх выданняў невядомае, але яго можна прасачыць прынамсі да літаратурных груп XIX стагоддзя ў ЗША, якія стваралі ''асацыяцыі аматарскай прэсы'' для публікацыі зборнікаў аматарскай мастацкай літаратуры, паэзіі і каментарыяў, такіх як «''United Amateur''» (''Аб'яднаныя аматары'') [[Говард Філіпс Лаўкрафт|Г. Ф. Лаўкрафта]].<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Myawoc_PbF4C&q=hp+lovecraft+united+amateur+amateur+press+association&pg=PA4|title=An H. P. Lovecraft Encyclopedia|last=Schultz|first=David E.|publisher=Hippocampus Press|year=2001|access-date=13 October 2019|isbn=9780313315787}}</ref> Па меры развіцця прафесійных тэхналогій друку развівалася і тэхналогія фэнзінаў. Раннія фэнзіны друкаваліся ўручную або набіраліся на ручной друкарскай машынцы і друкаваліся з выкарыстаннем прымітыўных метадаў рэпрадукцыі (напрыклад, спіртавога дублікатара або нават [[Гектограф|гектографа]]). Адначасова можна было зрабіць толькі вельмі невялікую колькасць копій, таму тыраж быў надзвычай абмежаваны. Выкарыстанне мімеографаў дазволіла павялічыць наклады, а капіравальны апарат зноў павялічыў хуткасць і спрасціў публікацыю. Сёння, дзякуючы з'яўленню камп'ютэрнай выдавецкай тэхнікі і самвыдата, часта мала што адрозніваецца ў выглядзе фэнзінаў і прафесійных часопісаў. Фэнзіны ўзніклі як частка навукова-фантастычнай фанатскай супольнасці, але пазней з'явіліяся і фэнзіны ў іншых напрамках: музыка і кіно розных жанраў, мода, субкультуры, відэагульні, настольныя гульні. == Жанры == === Навуковая фантастыка === {{Асноўны артыкул|Навукова-фантастычныя фэнзіны}} Калі ў 1926 годзе Х’юга Гернсбэк публікаваў першы навукова-фантастычны часопіс «''[[Amazing Stories]]''», там вялася вялікая рубрыка, у якой друкаваліся лісты ад чытачоў. К 1927 году чытачы, часта маладыя людзі, пачалі пісаць адзін аднаму, абыходзячы часопіс.<ref>{{Cite book|last=Ashley|first=Mike|title=Time Machines|year=2000|isbn=978-0853238553|location=Liverpool University Press|pages=53–54|language=en}}</ref> Фанаты стваралі клубы, каб лягчэй знаходзіць людзей з аднолькавымі інтарэсамі. У 1934 годзе Гернсбэк заснаваў ''Лігу навуковай фантастыкі'', дзе гэтыя клубы маглі рэкламавацца і шукаць новых удзельнікаў.<ref>{{Cite web|url=https://projectshadow.com/blog/tag/Science+Correspondence+Club|title=SCIENCE CORRESPONDENCE CLUB: Fandom as Culture|author=Dorsett|first=Charlie|website=Project Shadow|date=February 12, 2009}}</ref> Першы навукова-фантастычны фанзін ''«[[:en:The_Comet_(fanzine)|The Comet]]''» (''«''Камета») быў апублікаваны ў 1930 годзе ''Клубам навуковай карэспандэнцыі'' ў Чыкага пад рэдакцыяй Рэйманда А. Палмера і Уолтэра Дэніса.<ref name="moskowitz">{{cite book|first1=Sam|last1=Moskowitz|author-link1=Sam Moskowitz|first2=Joe|last2=Sanders|author-link2=Joe Sanders|chapter=The Origins of Science Fiction Fandom: A Reconstruction|title=Science Fiction Fandom|pages=17–36|publisher=Greenwood Press|year=1994|location=Westport, CT}}</ref> Тэрмін «фэнзін» быў прыдуманы Расам Шавенэ ў кастрычніцкім выданні яго фанзіна ''«Detours»'' за 1940 год. «Фэнзіны» адрозніваліся ад «празінаў» (тэрмін, які таксама вынайшаў Шовенэ), гэта значыць усіх прафесійных часопісаў. Да гэтага фан-выданні былі вядомыя як «фанмэгі».<ref>{{Cite web|url=https://fancyclopedia.org/Detours|title=Detours|website=Fancyclopedia}}</ref> == Сучасны стан == З ростам даступнасці Інтэрнэту ў канцы 20-га і пачатку 21-га стагоддзя традыцыйныя папяровыя зіны пачалі саступаць месца ''вэб-зінам'' (ці «электронным зінам»), якія лягчэй ствараць і якія выкарыстоўваюць патэнцыял Інтэрнэту для ахопу ўсё большай, магчыма, глабальнай, аўдыторыі. Тым не менш, друкаваныя фанзіны ўсё яшчэ выпускаюцца, альбо з-за пераваг фармату, альбо для таго, каб ахапіць людзей, якія не маюць зручнага доступу да Інтэрнэту. Інтэрнэт-версіі прыблізна 200 навукова-фантастычных фанзінаў можна знайсці на вэб-сайце Біла Бернса ''eFanzines'', а таксама спасылкі на іншыя сайты навукова фантастычных фэнзінаў.<ref>{{Cite web|url=http://www.eFanzines.com|title=eFanzines.com|website=efanzines.com|access-date=14 March 2018}}</ref> Акрамя таго, штогод праходзяць фестывалі фэнзінаў у амерыканскіх гарадах, такіх як Лос-Анджэлес,<ref>{{Cite web|url=https://boingboing.net/2012/02/10/la-zine-fest-feb-19.html|title=LA Zine Fest: Feb 19|date=11 February 2012}}</ref> Чыкага, <ref>[https://www.chicagotribune.com/2013/03/23/the-zine-scene/ "The Zine Scene," ''Chicago Tribune'']</ref> і Бруклін,<ref>{{Cite web|url=http://www.wnyc.org/articles/wnyc-news/2012/apr/16/micropolis-brooklyn-zine-fest|title=Micropolis: The Brooklyn Zine Fest|website=WNYC}}</ref> а таксама на міжнародным узроўні ў такіх гарадах, як Мельбурн, Аўстралія<ref>{{Cite web|url=http://www.stickyinstitute.com/fotp2016|title=Sticky Institute|website=stickyinstitute.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20160206200648/http://www.stickyinstitute.com/fotp2016|archive-date=6 February 2016|access-date=18 April 2016|url-status=dead}}</ref> і Глазга, Вялікабрытанія.<ref>{{Cite web|url=http://glasgowzinefest.com/|title=Glasgow Zine Fest|website=glasgowzinefest.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150801142748/http://glasgowzinefest.com/|archive-date=1 August 2015|access-date=18 April 2016|url-status=usurped}}</ref>   == Зноскі == <references /> == Спасылкі == {{Commonscat|Fanzines}} * {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/music/2009/feb/02/fanzine-simon-reynolds-blog|title=How the fanzine refused to die|website=The Guardian|date=2 February 2009}} * {{Cite web|url=http://www.jessesword.com/sf/view/186|title=Citations for "fanzine" collected by the Oxford English Dictionary}} * {{Спасылка|url=https://zinefest.noblogs.org/post/2008/10/09/samvydat_zhybul/|загаловак=Самвыдат – таксама выдатна!..|аўтар=[[Віктар Жыбуль]]|archiveurl=http://web.archive.org/web/20251115132058/https://zinefest.noblogs.org/post/2008/10/09/samvydat_zhybul/|archivedate=15 лістапада 2025}} — артыкул пра беларускія фэнзіны 1990-ых і 2000-ых гадоў {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Часопісы]] [[Катэгорыя:Фанаты]] [[Катэгорыя:Фэндам]] eyxpz5ghei8wtscgyc0r4kk4km2j8mm 5152580 5152579 2026-06-08T11:38:07Z DzBar 156353 5152580 wikitext text/x-wiki [[Файл:1970s_fanzines_(21224199545).jpg|міні|250x250пкс|Брытанскія панк- і пост-панк-фэнзіны 1970-х гадоў]] '''Фэнзін''' (ад ''[[Заўзятар|fan]]'' і ''[[Часопіс|magazine]]'', часам '''фанзін''') — непрафесійнае і неафіцыйнае выданне'','' якое ствараецца энтузіястамі пэўнай культурнай з'явы (напрыклад, літаратурнага або музычнага жанру) для задавальнення іншых, хто падзяляе іх інтарэсы. Тэрмін прыдумаў ў кастрычніку 1940 года Луі Расэл Шавенэ і спачатку ён стаў папулярным сярод фандома навуковай фантастыкі, а адтуль быў прыняты іншымі супольнасцямі. Звычайна выдаўцы, рэдактары, пісьменнікі і іншыя аўтары [[Артыкул (публікацыя)|артыкулаў]] або [[Ілюстрацыя|ілюстрацый]] для фэнзінаў не атрымліваюць грошай за сваю працу. Фэнзіны традыцыйна распаўсюджваюцца бясплатна або за намінальную плату, каб пакрыць траты на вытворчасць. Копіі часта прапануюцца ў абмен на іншыя падобныя выданні або на ўнёсак у выглядзе мастацкіх твораў, артыкулаў або лістоў з каментарыямі, якія затым публікуюцца. Фэнзіны часта друкуюцца і капіююцца аматарамі з выкарыстаннем звычайнай хатняй тэхнікі. Некаторыя фэнзіны ператвараюцца ў прафесійныя выданні (часам вядомыя як «празіны»), і многія прафесійныя аўтары ўпершыню публікаваліся ў фэнзінах; некаторыя працягваюць пісаць для іх пасля таго, як атрымалі прафесійную рэпутацыю. Тэрмін фэнзін часам блытаюць з «часопісам для фанатаў» (фанацкім часопісам), але апошні тэрмін часцей за ўсё адносіцца да камерцыйна вырабленых выданняў ''для'' фанатаў, а не створаных фанатамі. == Паходжанне == Паходжанне аматарскіх фанацкіх выданняў невядомае, але яго можна прасачыць прынамсі да літаратурных груп XIX стагоддзя ў ЗША, якія стваралі ''асацыяцыі аматарскай прэсы'' для публікацыі зборнікаў аматарскай мастацкай літаратуры, паэзіі і каментарыяў, такіх як «''United Amateur''» (''Аб'яднаныя аматары'') [[Говард Філіпс Лаўкрафт|Г. Ф. Лаўкрафта]].<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Myawoc_PbF4C&q=hp+lovecraft+united+amateur+amateur+press+association&pg=PA4|title=An H. P. Lovecraft Encyclopedia|last=Schultz|first=David E.|publisher=Hippocampus Press|year=2001|access-date=13 October 2019|isbn=9780313315787}}</ref> Па меры развіцця прафесійных тэхналогій друку развівалася і тэхналогія фэнзінаў. Раннія фэнзіны друкаваліся ўручную або набіраліся на ручной друкарскай машынцы і друкаваліся з выкарыстаннем прымітыўных метадаў рэпрадукцыі (напрыклад, спіртавога дублікатара або нават [[Гектограф|гектографа]]). Адначасова можна было зрабіць толькі вельмі невялікую колькасць копій, таму тыраж быў надзвычай абмежаваны. Выкарыстанне мімеографаў дазволіла павялічыць наклады, а капіравальны апарат зноў павялічыў хуткасць і спрасціў публікацыю. Сёння, дзякуючы з'яўленню камп'ютэрнай выдавецкай тэхнікі і самвыдата, часта мала што адрозніваецца ў выглядзе фэнзінаў і прафесійных часопісаў. Фэнзіны ўзніклі як частка навукова-фантастычнай фанатскай супольнасці, але пазней з'явіліяся і фэнзіны ў іншых напрамках: музыка і кіно розных жанраў, мода, субкультуры, відэагульні, настольныя гульні. == Жанры == === Навуковая фантастыка === {{Асноўны артыкул|Навукова-фантастычныя фэнзіны}} Калі ў 1926 годзе Х’юга Гернсбэк публікаваў першы навукова-фантастычны часопіс «''[[Amazing Stories]]''», там вялася вялікая рубрыка, у якой друкаваліся лісты ад чытачоў. К 1927 году чытачы, часта маладыя людзі, пачалі пісаць адзін аднаму, абыходзячы часопіс.<ref>{{Cite book|last=Ashley|first=Mike|title=Time Machines|year=2000|isbn=978-0853238553|location=Liverpool University Press|pages=53–54|language=en}}</ref> Фанаты стваралі клубы, каб лягчэй знаходзіць людзей з аднолькавымі інтарэсамі. У 1934 годзе Гернсбэк заснаваў ''Лігу навуковай фантастыкі'', дзе гэтыя клубы маглі рэкламавацца і шукаць новых удзельнікаў.<ref>{{Cite web|url=https://projectshadow.com/blog/tag/Science+Correspondence+Club|title=SCIENCE CORRESPONDENCE CLUB: Fandom as Culture|author=Dorsett|first=Charlie|website=Project Shadow|date=February 12, 2009}}</ref> Першы навукова-фантастычны фанзін ''«[[:en:The_Comet_(fanzine)|The Comet]]''» (''«''Камета») быў апублікаваны ў 1930 годзе ''Клубам навуковай карэспандэнцыі'' ў Чыкага пад рэдакцыяй Рэйманда А. Палмера і Уолтэра Дэніса.<ref name="moskowitz">{{cite book|first1=Sam|last1=Moskowitz|author-link1=Sam Moskowitz|first2=Joe|last2=Sanders|author-link2=Joe Sanders|chapter=The Origins of Science Fiction Fandom: A Reconstruction|title=Science Fiction Fandom|pages=17–36|publisher=Greenwood Press|year=1994|location=Westport, CT}}</ref> Тэрмін «фэнзін» быў прыдуманы Расам Шавенэ ў кастрычніцкім выданні яго фанзіна ''«Detours»'' за 1940 год. «Фэнзіны» адрозніваліся ад «празінаў» (тэрмін, які таксама вынайшаў Шовенэ), гэта значыць усіх прафесійных часопісаў. Да гэтага фан-выданні былі вядомыя як «фанмэгі».<ref>{{Cite web|url=https://fancyclopedia.org/Detours|title=Detours|website=Fancyclopedia}}</ref> == Сучасны стан == З ростам даступнасці Інтэрнэту ў канцы 20-га і пачатку 21-га стагоддзя традыцыйныя папяровыя зіны пачалі саступаць месца ''вэб-зінам'' (ці «электронным зінам»), якія лягчэй ствараць і якія выкарыстоўваюць патэнцыял Інтэрнэту для ахопу ўсё большай, магчыма, глабальнай, аўдыторыі. Тым не менш, друкаваныя фанзіны ўсё яшчэ выпускаюцца, альбо з-за пераваг фармату, альбо для таго, каб ахапіць людзей, якія не маюць зручнага доступу да Інтэрнэту. Інтэрнэт-версіі прыблізна 200 навукова-фантастычных фанзінаў можна знайсці на вэб-сайце Біла Бернса ''eFanzines'', а таксама спасылкі на іншыя сайты навукова фантастычных фэнзінаў.<ref>{{Cite web|url=http://www.eFanzines.com|title=eFanzines.com|website=efanzines.com|access-date=14 March 2018}}</ref> Акрамя таго, штогод праходзяць фестывалі фэнзінаў у амерыканскіх гарадах, такіх як Лос-Анджэлес,<ref>{{Cite web|url=https://boingboing.net/2012/02/10/la-zine-fest-feb-19.html|title=LA Zine Fest: Feb 19|date=11 February 2012}}</ref> Чыкага, <ref>[https://www.chicagotribune.com/2013/03/23/the-zine-scene/ "The Zine Scene," ''Chicago Tribune'']</ref> і Бруклін,<ref>{{Cite web|url=http://www.wnyc.org/articles/wnyc-news/2012/apr/16/micropolis-brooklyn-zine-fest|title=Micropolis: The Brooklyn Zine Fest|website=WNYC}}</ref> а таксама на міжнародным узроўні ў такіх гарадах, як Мельбурн, Аўстралія<ref>{{Cite web|url=http://www.stickyinstitute.com/fotp2016|title=Sticky Institute|website=stickyinstitute.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20160206200648/http://www.stickyinstitute.com/fotp2016|archive-date=6 February 2016|access-date=18 April 2016|url-status=dead}}</ref> і Глазга, Вялікабрытанія.<ref>{{Cite web|url=http://glasgowzinefest.com/|title=Glasgow Zine Fest|website=glasgowzinefest.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150801142748/http://glasgowzinefest.com/|archive-date=1 August 2015|access-date=18 April 2016|url-status=usurped}}</ref>   == Зноскі == <references /> == Спасылкі == {{Commonscat|Fanzines}} * {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/music/2009/feb/02/fanzine-simon-reynolds-blog|title=How the fanzine refused to die|website=The Guardian|date=2 February 2009}} * {{Cite web|url=http://www.jessesword.com/sf/view/186|title=Citations for "fanzine" collected by the Oxford English Dictionary}} * {{Спасылка|url=https://zinefest.noblogs.org/post/2008/10/09/samvydat_zhybul/|загаловак=Самвыдат – таксама выдатна!..|аўтар=[[Віктар Жыбуль]]|archiveurl=http://web.archive.org/web/20251115132058/https://zinefest.noblogs.org/post/2008/10/09/samvydat_zhybul/|archivedate=15 лістапада 2025}} — артыкул пра беларускія фэнзіны 1990-ых і 2000-ых гадоў {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Часопісы]] [[Катэгорыя:Фанаты]] [[Катэгорыя:Фэндам]] t11r0kohhn9s15h848donozsdwos88k 0 809194 5152512 2026-06-08T08:20:12Z DzBar 156353 Перасылае да [[Фэнзін]] 5152512 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Фэнзін]] 4fj05a0xpiribv4mgcxez4yhnz84ewz 0 809195 5152517 2026-06-08T08:41:28Z DzBar 156353 Створана перакладам старонкі «[[:en:Special:Redirect/revision/1351556766|5 Seconds of Summer]]» 5152517 wikitext text/x-wiki {{Музычны калектыў | Гады = 2011—цяпер }} '''5 Seconds of Summer''' (часта скарачаецца да '''5SOS<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.bustle.com/articles/184362-how-do-you-pronounce-5sos-get-it-wrong-the-fans-will-come-for-you|title=How Do You Pronounce '5SOS'? Get It Wrong & The Fans Will Come For You|author=McGahan|first=Michelle|website=Bustle|date=2016-09-19|access-date=2025-07-21}}</ref>''') — аўстралійскі [[Поп-рок|поп-рок-]]<nowiki/>гурт, створаны ў [[Сідней|Сіднэі]] ў 2011 годзе. Пачаўшы сваю кар'еру як карыстальнікі YouTube, яны дасягнулі міжнароднай вядомасці падчас гастроляў з англа-ірландскім бойз-бэндам [[One Direction]] у рамках іх тура Take Me Home. З 2014 года 5 Seconds of Summer прадалі больш за 10 мільёнаў альбомаў, больш за 2 мільёны квіткоў на канцэрты па ўсім свеце і дасягнулі больш за 7 мільярдаў праслухоўванняў сваіх песень на музычных стрымінгавых сэрвісах, што робіць іх адным з самых паспяховых аўстралійскіх музычных гуртоў у гісторыі.<ref>{{Cite magazine|date=2019-07-17|title=Australia's Annual Music Exports Worth $137M: Report|url=http://www.billboard.com/articles/news/international/8520286/australia-annual-music-exports-report|access-date=2020-08-07|magazine=Billboard|archive-date=7 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201107235918/https://www.billboard.com/articles/news/international/8520286/australia-annual-music-exports-report|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.sunshinecoastdaily.com.au/news/why-5sos-are-finally-feeling-the-love-in-australia/3769636/|title=Why 5SOS are finally feeling the love in Australia|website=Sunshine Coast Daily|archive-url=https://web.archive.org/web/20201016121659/https://www.sunshinecoastdaily.com.au/news/why-5sos-are-finally-feeling-the-love-in-australia/3769636/|archive-date=16 October 2020|access-date=2020-08-07|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|language=en-US|url=http://www.umusic.ca/press-releases/5-seconds-of-summer-announce-new-album-calm-out-march-27/|title=5 Seconds of Summer: Umusic|website=Umusic|archive-url=https://web.archive.org/web/20200212064035/http://www.umusic.ca/press-releases/5-seconds-of-summer-announce-new-album-calm-out-march-27/|archive-date=12 February 2020|access-date=2020-07-27|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite magazine|date=2020-01-31|title=5 Seconds of Summer|url=http://www.billboard.com/articles/news/live/8549774/5-seconds-summer-north-american-no-shame-tour-dates|access-date=2020-07-27|magazine=Billboard|archive-date=17 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201017140310/https://www.billboard.com/articles/news/live/8549774/5-seconds-summer-north-american-no-shame-tour-dates|url-status=live}}</ref> == Удзельнікі == * Люк Хемінгс — вакал, рытм-гітара, клавішныя * Майкл Кліфард — сола-гітара, клавішныя, бэк-вакал і часам вядучы вакал * Калум Худ — бас-гітара, клавішныя, бэк-вакал і часам вядучы вакал * Эштан Ірвін — барабаны, перкусія, клавішныя, бэк-вакал і часам вядучы вакал == Музычны стыль == Гурт «5 Seconds of Summer» эксперыментаваў з рознымі музычнымі і мастацкімі стылямі на кожным са сваіх альбомаў на працягу сваёй кар'еры. У інтэрв'ю часопісу [[GQ]] у 2019 годзе гурт заявіў, што не хоча абмяжоўвацца адным жанрам<ref name="Nash">{{cite web|url=https://www.gq.com.au/entertainment/music/even-in-an-everchanging-pop-scene-5-seconds-of-summer-are-on-a-mission-to-stand-out/news-story/2174119a72b123b90df9dcfad4151acf|title=Even in An Ever-Changing Pop Scene, 5 Seconds Of Summer Are On A Mission To Stand Out|first=Brad|last=Nash|website=GQ|date=2019-08-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20191222090323/https://www.gq.com.au/entertainment/music/even-in-an-everchanging-pop-scene-5-seconds-of-summer-are-on-a-mission-to-stand-out/news-story/2174119a72b123b90df9dcfad4151acf|archive-date=22 December 2019|access-date=2020-05-23|url-status=live}}</ref>. Музычны стыль гурта апісваецца як [[Поп-музыка|поп]],<ref>{{Cite web|url=https://www.dailycal.org/2020/04/03/calm-solidifies-5-seconds-of-summers-departure-from-boy-band-era/|title='Calm' solidifies 5 Seconds of Summer's departure from boy band era|author=De Paul|first=Skylar|website=The Daily Californian|date=3 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200406080800/https://www.dailycal.org/2020/04/03/calm-solidifies-5-seconds-of-summers-departure-from-boy-band-era/|archive-date=6 April 2020|access-date=7 May 2022|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gq.com.au/entertainment/music/even-in-an-everchanging-pop-scene-5-seconds-of-summer-are-on-a-mission-to-stand-out/news-story/2174119a72b123b90df9dcfad4151acf|title=Even in An Ever-Changing Pop Scene, 5 Seconds Of Summer Are On a Mission to Stand Out|author=Nash|first=Brad|website=GQ|date=30 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191222090323/https://www.gq.com.au/entertainment/music/even-in-an-everchanging-pop-scene-5-seconds-of-summer-are-on-a-mission-to-stand-out/news-story/2174119a72b123b90df9dcfad4151acf|archive-date=22 December 2019|access-date=25 May 2020|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.latimes.com/entertainment/music/la-et-ms-five-seconds-of-summer-20151030-story.html|title=A day in the teen-idol life of 5 Seconds of Summer: reflections between the shrieks|author=McRady|first=Rachel|website=Los Angeles Times|date=30 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20180223110926/http://www.latimes.com/entertainment/music/la-et-ms-five-seconds-of-summer-20151030-story.html|archive-date=23 February 2018|access-date=22 February 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.usmagazine.com/entertainment/news/5-seconds-of-summer-facts-australian-pop-band-2014227/|title=5 Seconds of Summer: 5 Things to Know About the Australian Pop Bandv|author=McRady|first=Rachel|website=Us Weekly|date=22 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20180223110944/https://www.usmagazine.com/entertainment/news/5-seconds-of-summer-facts-australian-pop-band-2014227/|archive-date=23 February 2018|access-date=22 February 2018|url-status=live}}</ref> [[поп-рок]], <ref name="LA Time2">{{Cite web|url=http://www.latimes.com/entertainment/music/posts/la-et-ms-5-seconds-of-summer-strikes-a-punk-pose-at-the-forum-20141116-story.html|title=5 Seconds of Summer strikes a punk pose at the Forum|author=Brown|first=August|website=Los Angeles Times|date=16 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923061640/http://www.latimes.com/entertainment/music/posts/la-et-ms-5-seconds-of-summer-strikes-a-punk-pose-at-the-forum-20141116-story.html|archive-date=23 September 2015|access-date=7 May 2022|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nme.com/en_au/features/5-seconds-of-summers-ashton-irwin-solo-album-superbloom-2794822|title=5 Seconds of Summer's Ashton Irwin: "A band is often a trauma bond because you've been through so much together"|author=Shutler|first=Ali|website=NME|date=23 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20220508042019/https://www.nme.com/en_au/features/5-seconds-of-summers-ashton-irwin-solo-album-superbloom-2794822|archive-date=8 May 2022|access-date=7 May 2022|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://people.com/music/5-seconds-of-summer-celebrates-10-year-anniversary/|title=5 Seconds of Summer Is Here to Stay as They Celebrate 10 Years: 'It's Kind of Like a Marriage, Isn't It?'|author=Mier|first=Tomás|website=People|date=3 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20220508042019/https://people.com/music/5-seconds-of-summer-celebrates-10-year-anniversary/|archive-date=8 May 2022|access-date=7 May 2022|url-status=live}}</ref> [[поп-панк]],<ref>{{cite magazine|first=Lars|last=Brandle|url=https://www.billboard.com/music/pop/5-seconds-of-summer-take-my-hand-1235053399/|title=5 Seconds of Summer Return With 'Take My Hand': Stream It Now|magazine=Billboard|date=1 April 2022|access-date=7 May 2022|archive-date=8 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220508042019/https://www.billboard.com/music/pop/5-seconds-of-summer-take-my-hand-1235053399/|url-status=live}}</ref><ref name="thehotits22">{{cite news|first=Cory|last=Midgarden|url=http://www.mtv.com/news/articles/1726655/5-seconds-of-summer-new-york-concert.jhtml|title=5 Seconds of Summer's New York City Fans Are Like 'A Good Version' of Tinder|date=23 April 2014|access-date=7 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20140426214904/http://www.mtv.com/news/articles/1726655/5-seconds-of-summer-new-york-concert.jhtml|archive-date=26 April 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/music/2014/jul/10/5-seconds-of-summer-pop-punk-band-one-direction-youtube|title=5 Seconds of Summer: punks or boyband?|first=Harriet|last=Gibsone|work=[[The Guardian]]|date=10 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20170305003231/https://www.theguardian.com/music/2014/jul/10/5-seconds-of-summer-pop-punk-band-one-direction-youtube|archive-date=5 March 2017|access-date=13 December 2016|url-status=live}}</ref> паўэр-поп,<ref>{{Cite web|url=http://www.pressofatlanticcity.com/life/seconds-of-summer-delivers-a-dependable-power-pop-new-album/article_ae7dcf36-d0aa-5633-96b1-2e4496eb392b.html|title=5 Seconds of Summer delivers a dependable power-pop new album|author=Harris|first=Ron|date=1 November 2015|publisher=Press Of Atlantic City|archive-url=https://web.archive.org/web/20180223171339/http://www.pressofatlanticcity.com/life/seconds-of-summer-delivers-a-dependable-power-pop-new-album/article_ae7dcf36-d0aa-5633-96b1-2e4496eb392b.html|archive-date=23 February 2018|access-date=22 February 2018|url-status=live}}</ref> і нью-вэйв.<ref name="lancerspiritonline">{{Cite web|url=https://www.lancerspiritonline.com/29170/a-e/5-seconds-of-summer-explore-new-sounds-on-calm/|title=5 Seconds of Summer explore new sounds on 'Calm'|author=Drabik|first=Anna|website=Lancer Spirit Online|date=15 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200514035003/https://www.lancerspiritonline.com/29170/a-e/5-seconds-of-summer-explore-new-sounds-on-calm/|archive-date=14 May 2020|access-date=7 May 2022|url-status=live}}</ref> У 2015 годзе часопіс ''[[Rolling Stone]]'' назваў іх «эма-гоун-поп» <ref>{{cite magazine|title=How 5 Seconds of Summer and Pop-Punk Heroes Created New LP - Rolling Stone|url=https://www.rollingstone.com/music/features/how-5-seconds-of-summer-enlisted-pop-punk-heroes-to-create-heartfelt-new-lp-20150814|magazine=Rolling Stone|access-date=22 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923061509/http://www.rollingstone.com/music/features/how-5-seconds-of-summer-enlisted-pop-punk-heroes-to-create-heartfelt-new-lp-20150814|archive-date=23 September 2015|url-status=live}}</ref>, а Джон Фельдман з гурта Goldfinger заявіў, што «[5 Seconds of Summer] — лепшы поп-панк-гурт, які я калі-небудзь чуў».<ref>{{Cite web|url=http://www.sugarscape.com/music/news/a1075880/john-feldmann-5sos/|title=John Feldmann fangirls over 5SOS: 'They're unbelievable musicians'|date=10 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160827171953/http://www.sugarscape.com/music/news/a1075880/john-feldmann-5sos/|archive-date=27 August 2016|access-date=20 August 2016|url-status=live}}</ref> У 2017 годзе Мэт Колар з ''[[AllMusic]]'' апісаў гурт як такі, што па гучанні нагадвае «панк-поп 90-х » і «бойз-бэнд-поп 2000-х».<ref>{{Cite web|url=http://www.allmusic.com/artist/5-seconds-of-summer-mn0003185359/biography|title=5 Seconds of Summer - Biography by Matt Collar|author=Collar|first=Matt|publisher=AllMusic|archive-url=https://web.archive.org/web/20170713093429/http://www.allmusic.com/artist/5-seconds-of-summer-mn0003185359/biography|archive-date=13 July 2017|access-date=11 August 2017|url-status=live}}</ref> Дзякуючы выхаду альбомаў ''Youngblood'' і ''Calm'', гурт адышоў ад сваіх поп-панк-каранёў і пачаў даследаваць музычную глыбіню ў поп-музыцы, нью-ўэйве, року і поп-року.<ref name="lancerspiritonline" /><ref>{{Cite web|url=https://frederickscout.com/1314/reviews/5-seconds-of-summer-calm/|title=5 Seconds of Summer Infuses Classic Rock Into Calm|author=Paugh|first=Shelby|website=Frederick Scout|archive-url=https://web.archive.org/web/20200613104002/https://frederickscout.com/1314/reviews/5-seconds-of-summer-calm/|archive-date=13 June 2020|access-date=13 June 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.redbrick.me/album-review-5-seconds-of-summer-calm/|title=Album Review: 5 Seconds of Summer - CALM {{!}} Redbrick Music|website=Redbrick|date=2020-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200519055245/https://www.redbrick.me/album-review-5-seconds-of-summer-calm/|archive-date=19 May 2020|access-date=2020-05-23|url-status=live}}</ref> Квінтэсенцыя развіцця гучання гурта цяпер апісваецца як «класічныя поп-рокавыя настроі, якія ствараюць перадумовы для запамінальнай мелодыі».<ref>{{Cite web|url=https://thomasbleach.com/2020/02/22/single-review-5-seconds-of-summer-old-me/|title=Single Review: 5 Seconds Of Summer – Old Me|website=ThomasBleach|date=2020-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20200830131418/https://thomasbleach.com/2020/02/22/single-review-5-seconds-of-summer-old-me/|archive-date=30 August 2020|access-date=2020-05-23|url-status=live}}</ref> == Дыскаграфія == '''Студыйныя альбомы''' * ''5 Seconds of Summer'' (2014) * ''Sounds Good Feels Good'' (2015) * ''Youngblood'' (2018) * ''Calm'' (2020) * ''5SOS5'' (2022) * ''Everyone's a Star!'' (2025) == Зноскі == <references /> {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2011 годзе]] [[Катэгорыя:Пераможцы MTV Video Music Awards]] [[Катэгорыя:Выканаўцы Capitol Records]] [[Катэгорыя:Выканаўцы Interscope Records]] [[Катэгорыя:Поп-рок-гурты Аўстраліі]] adkazvl6so51719h7w7f2gk5a094u7m 5152521 5152517 2026-06-08T08:42:59Z DzBar 156353 дададзена [[Катэгорыя:Поп-панк-гурты]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5152521 wikitext text/x-wiki {{Музычны калектыў | Гады = 2011—цяпер }} '''5 Seconds of Summer''' (часта скарачаецца да '''5SOS<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.bustle.com/articles/184362-how-do-you-pronounce-5sos-get-it-wrong-the-fans-will-come-for-you|title=How Do You Pronounce '5SOS'? Get It Wrong & The Fans Will Come For You|author=McGahan|first=Michelle|website=Bustle|date=2016-09-19|access-date=2025-07-21}}</ref>''') — аўстралійскі [[Поп-рок|поп-рок-]]<nowiki/>гурт, створаны ў [[Сідней|Сіднэі]] ў 2011 годзе. Пачаўшы сваю кар'еру як карыстальнікі YouTube, яны дасягнулі міжнароднай вядомасці падчас гастроляў з англа-ірландскім бойз-бэндам [[One Direction]] у рамках іх тура Take Me Home. З 2014 года 5 Seconds of Summer прадалі больш за 10 мільёнаў альбомаў, больш за 2 мільёны квіткоў на канцэрты па ўсім свеце і дасягнулі больш за 7 мільярдаў праслухоўванняў сваіх песень на музычных стрымінгавых сэрвісах, што робіць іх адным з самых паспяховых аўстралійскіх музычных гуртоў у гісторыі.<ref>{{Cite magazine|date=2019-07-17|title=Australia's Annual Music Exports Worth $137M: Report|url=http://www.billboard.com/articles/news/international/8520286/australia-annual-music-exports-report|access-date=2020-08-07|magazine=Billboard|archive-date=7 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201107235918/https://www.billboard.com/articles/news/international/8520286/australia-annual-music-exports-report|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.sunshinecoastdaily.com.au/news/why-5sos-are-finally-feeling-the-love-in-australia/3769636/|title=Why 5SOS are finally feeling the love in Australia|website=Sunshine Coast Daily|archive-url=https://web.archive.org/web/20201016121659/https://www.sunshinecoastdaily.com.au/news/why-5sos-are-finally-feeling-the-love-in-australia/3769636/|archive-date=16 October 2020|access-date=2020-08-07|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|language=en-US|url=http://www.umusic.ca/press-releases/5-seconds-of-summer-announce-new-album-calm-out-march-27/|title=5 Seconds of Summer: Umusic|website=Umusic|archive-url=https://web.archive.org/web/20200212064035/http://www.umusic.ca/press-releases/5-seconds-of-summer-announce-new-album-calm-out-march-27/|archive-date=12 February 2020|access-date=2020-07-27|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite magazine|date=2020-01-31|title=5 Seconds of Summer|url=http://www.billboard.com/articles/news/live/8549774/5-seconds-summer-north-american-no-shame-tour-dates|access-date=2020-07-27|magazine=Billboard|archive-date=17 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201017140310/https://www.billboard.com/articles/news/live/8549774/5-seconds-summer-north-american-no-shame-tour-dates|url-status=live}}</ref> == Удзельнікі == * Люк Хемінгс — вакал, рытм-гітара, клавішныя * Майкл Кліфард — сола-гітара, клавішныя, бэк-вакал і часам вядучы вакал * Калум Худ — бас-гітара, клавішныя, бэк-вакал і часам вядучы вакал * Эштан Ірвін — барабаны, перкусія, клавішныя, бэк-вакал і часам вядучы вакал == Музычны стыль == Гурт «5 Seconds of Summer» эксперыментаваў з рознымі музычнымі і мастацкімі стылямі на кожным са сваіх альбомаў на працягу сваёй кар'еры. У інтэрв'ю часопісу [[GQ]] у 2019 годзе гурт заявіў, што не хоча абмяжоўвацца адным жанрам<ref name="Nash">{{cite web|url=https://www.gq.com.au/entertainment/music/even-in-an-everchanging-pop-scene-5-seconds-of-summer-are-on-a-mission-to-stand-out/news-story/2174119a72b123b90df9dcfad4151acf|title=Even in An Ever-Changing Pop Scene, 5 Seconds Of Summer Are On A Mission To Stand Out|first=Brad|last=Nash|website=GQ|date=2019-08-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20191222090323/https://www.gq.com.au/entertainment/music/even-in-an-everchanging-pop-scene-5-seconds-of-summer-are-on-a-mission-to-stand-out/news-story/2174119a72b123b90df9dcfad4151acf|archive-date=22 December 2019|access-date=2020-05-23|url-status=live}}</ref>. Музычны стыль гурта апісваецца як [[Поп-музыка|поп]],<ref>{{Cite web|url=https://www.dailycal.org/2020/04/03/calm-solidifies-5-seconds-of-summers-departure-from-boy-band-era/|title='Calm' solidifies 5 Seconds of Summer's departure from boy band era|author=De Paul|first=Skylar|website=The Daily Californian|date=3 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200406080800/https://www.dailycal.org/2020/04/03/calm-solidifies-5-seconds-of-summers-departure-from-boy-band-era/|archive-date=6 April 2020|access-date=7 May 2022|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gq.com.au/entertainment/music/even-in-an-everchanging-pop-scene-5-seconds-of-summer-are-on-a-mission-to-stand-out/news-story/2174119a72b123b90df9dcfad4151acf|title=Even in An Ever-Changing Pop Scene, 5 Seconds Of Summer Are On a Mission to Stand Out|author=Nash|first=Brad|website=GQ|date=30 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191222090323/https://www.gq.com.au/entertainment/music/even-in-an-everchanging-pop-scene-5-seconds-of-summer-are-on-a-mission-to-stand-out/news-story/2174119a72b123b90df9dcfad4151acf|archive-date=22 December 2019|access-date=25 May 2020|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.latimes.com/entertainment/music/la-et-ms-five-seconds-of-summer-20151030-story.html|title=A day in the teen-idol life of 5 Seconds of Summer: reflections between the shrieks|author=McRady|first=Rachel|website=Los Angeles Times|date=30 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20180223110926/http://www.latimes.com/entertainment/music/la-et-ms-five-seconds-of-summer-20151030-story.html|archive-date=23 February 2018|access-date=22 February 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.usmagazine.com/entertainment/news/5-seconds-of-summer-facts-australian-pop-band-2014227/|title=5 Seconds of Summer: 5 Things to Know About the Australian Pop Bandv|author=McRady|first=Rachel|website=Us Weekly|date=22 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20180223110944/https://www.usmagazine.com/entertainment/news/5-seconds-of-summer-facts-australian-pop-band-2014227/|archive-date=23 February 2018|access-date=22 February 2018|url-status=live}}</ref> [[поп-рок]], <ref name="LA Time2">{{Cite web|url=http://www.latimes.com/entertainment/music/posts/la-et-ms-5-seconds-of-summer-strikes-a-punk-pose-at-the-forum-20141116-story.html|title=5 Seconds of Summer strikes a punk pose at the Forum|author=Brown|first=August|website=Los Angeles Times|date=16 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923061640/http://www.latimes.com/entertainment/music/posts/la-et-ms-5-seconds-of-summer-strikes-a-punk-pose-at-the-forum-20141116-story.html|archive-date=23 September 2015|access-date=7 May 2022|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nme.com/en_au/features/5-seconds-of-summers-ashton-irwin-solo-album-superbloom-2794822|title=5 Seconds of Summer's Ashton Irwin: "A band is often a trauma bond because you've been through so much together"|author=Shutler|first=Ali|website=NME|date=23 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20220508042019/https://www.nme.com/en_au/features/5-seconds-of-summers-ashton-irwin-solo-album-superbloom-2794822|archive-date=8 May 2022|access-date=7 May 2022|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://people.com/music/5-seconds-of-summer-celebrates-10-year-anniversary/|title=5 Seconds of Summer Is Here to Stay as They Celebrate 10 Years: 'It's Kind of Like a Marriage, Isn't It?'|author=Mier|first=Tomás|website=People|date=3 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20220508042019/https://people.com/music/5-seconds-of-summer-celebrates-10-year-anniversary/|archive-date=8 May 2022|access-date=7 May 2022|url-status=live}}</ref> [[поп-панк]],<ref>{{cite magazine|first=Lars|last=Brandle|url=https://www.billboard.com/music/pop/5-seconds-of-summer-take-my-hand-1235053399/|title=5 Seconds of Summer Return With 'Take My Hand': Stream It Now|magazine=Billboard|date=1 April 2022|access-date=7 May 2022|archive-date=8 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220508042019/https://www.billboard.com/music/pop/5-seconds-of-summer-take-my-hand-1235053399/|url-status=live}}</ref><ref name="thehotits22">{{cite news|first=Cory|last=Midgarden|url=http://www.mtv.com/news/articles/1726655/5-seconds-of-summer-new-york-concert.jhtml|title=5 Seconds of Summer's New York City Fans Are Like 'A Good Version' of Tinder|date=23 April 2014|access-date=7 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20140426214904/http://www.mtv.com/news/articles/1726655/5-seconds-of-summer-new-york-concert.jhtml|archive-date=26 April 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/music/2014/jul/10/5-seconds-of-summer-pop-punk-band-one-direction-youtube|title=5 Seconds of Summer: punks or boyband?|first=Harriet|last=Gibsone|work=[[The Guardian]]|date=10 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20170305003231/https://www.theguardian.com/music/2014/jul/10/5-seconds-of-summer-pop-punk-band-one-direction-youtube|archive-date=5 March 2017|access-date=13 December 2016|url-status=live}}</ref> паўэр-поп,<ref>{{Cite web|url=http://www.pressofatlanticcity.com/life/seconds-of-summer-delivers-a-dependable-power-pop-new-album/article_ae7dcf36-d0aa-5633-96b1-2e4496eb392b.html|title=5 Seconds of Summer delivers a dependable power-pop new album|author=Harris|first=Ron|date=1 November 2015|publisher=Press Of Atlantic City|archive-url=https://web.archive.org/web/20180223171339/http://www.pressofatlanticcity.com/life/seconds-of-summer-delivers-a-dependable-power-pop-new-album/article_ae7dcf36-d0aa-5633-96b1-2e4496eb392b.html|archive-date=23 February 2018|access-date=22 February 2018|url-status=live}}</ref> і нью-вэйв.<ref name="lancerspiritonline">{{Cite web|url=https://www.lancerspiritonline.com/29170/a-e/5-seconds-of-summer-explore-new-sounds-on-calm/|title=5 Seconds of Summer explore new sounds on 'Calm'|author=Drabik|first=Anna|website=Lancer Spirit Online|date=15 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200514035003/https://www.lancerspiritonline.com/29170/a-e/5-seconds-of-summer-explore-new-sounds-on-calm/|archive-date=14 May 2020|access-date=7 May 2022|url-status=live}}</ref> У 2015 годзе часопіс ''[[Rolling Stone]]'' назваў іх «эма-гоун-поп» <ref>{{cite magazine|title=How 5 Seconds of Summer and Pop-Punk Heroes Created New LP - Rolling Stone|url=https://www.rollingstone.com/music/features/how-5-seconds-of-summer-enlisted-pop-punk-heroes-to-create-heartfelt-new-lp-20150814|magazine=Rolling Stone|access-date=22 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923061509/http://www.rollingstone.com/music/features/how-5-seconds-of-summer-enlisted-pop-punk-heroes-to-create-heartfelt-new-lp-20150814|archive-date=23 September 2015|url-status=live}}</ref>, а Джон Фельдман з гурта Goldfinger заявіў, што «[5 Seconds of Summer] — лепшы поп-панк-гурт, які я калі-небудзь чуў».<ref>{{Cite web|url=http://www.sugarscape.com/music/news/a1075880/john-feldmann-5sos/|title=John Feldmann fangirls over 5SOS: 'They're unbelievable musicians'|date=10 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160827171953/http://www.sugarscape.com/music/news/a1075880/john-feldmann-5sos/|archive-date=27 August 2016|access-date=20 August 2016|url-status=live}}</ref> У 2017 годзе Мэт Колар з ''[[AllMusic]]'' апісаў гурт як такі, што па гучанні нагадвае «панк-поп 90-х » і «бойз-бэнд-поп 2000-х».<ref>{{Cite web|url=http://www.allmusic.com/artist/5-seconds-of-summer-mn0003185359/biography|title=5 Seconds of Summer - Biography by Matt Collar|author=Collar|first=Matt|publisher=AllMusic|archive-url=https://web.archive.org/web/20170713093429/http://www.allmusic.com/artist/5-seconds-of-summer-mn0003185359/biography|archive-date=13 July 2017|access-date=11 August 2017|url-status=live}}</ref> Дзякуючы выхаду альбомаў ''Youngblood'' і ''Calm'', гурт адышоў ад сваіх поп-панк-каранёў і пачаў даследаваць музычную глыбіню ў поп-музыцы, нью-ўэйве, року і поп-року.<ref name="lancerspiritonline" /><ref>{{Cite web|url=https://frederickscout.com/1314/reviews/5-seconds-of-summer-calm/|title=5 Seconds of Summer Infuses Classic Rock Into Calm|author=Paugh|first=Shelby|website=Frederick Scout|archive-url=https://web.archive.org/web/20200613104002/https://frederickscout.com/1314/reviews/5-seconds-of-summer-calm/|archive-date=13 June 2020|access-date=13 June 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.redbrick.me/album-review-5-seconds-of-summer-calm/|title=Album Review: 5 Seconds of Summer - CALM {{!}} Redbrick Music|website=Redbrick|date=2020-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200519055245/https://www.redbrick.me/album-review-5-seconds-of-summer-calm/|archive-date=19 May 2020|access-date=2020-05-23|url-status=live}}</ref> Квінтэсенцыя развіцця гучання гурта цяпер апісваецца як «класічныя поп-рокавыя настроі, якія ствараюць перадумовы для запамінальнай мелодыі».<ref>{{Cite web|url=https://thomasbleach.com/2020/02/22/single-review-5-seconds-of-summer-old-me/|title=Single Review: 5 Seconds Of Summer – Old Me|website=ThomasBleach|date=2020-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20200830131418/https://thomasbleach.com/2020/02/22/single-review-5-seconds-of-summer-old-me/|archive-date=30 August 2020|access-date=2020-05-23|url-status=live}}</ref> == Дыскаграфія == '''Студыйныя альбомы''' * ''5 Seconds of Summer'' (2014) * ''Sounds Good Feels Good'' (2015) * ''Youngblood'' (2018) * ''Calm'' (2020) * ''5SOS5'' (2022) * ''Everyone's a Star!'' (2025) == Зноскі == <references /> {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2011 годзе]] [[Катэгорыя:Пераможцы MTV Video Music Awards]] [[Катэгорыя:Выканаўцы Capitol Records]] [[Катэгорыя:Выканаўцы Interscope Records]] [[Катэгорыя:Поп-рок-гурты Аўстраліі]] [[Катэгорыя:Поп-панк-гурты]] m5ompxzdjbeyqpicz2hageyro4qkvf3 14 809196 5152530 2026-06-08T09:22:18Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Асноўны артыкул|}} [[Катэгорыя:Літаратурныя кірункі Расіі]] [[Катэгорыя:Сярэбраны век]] [[Катэгорыя:Рускі авангард]]» 5152530 wikitext text/x-wiki {{Асноўны артыкул|}} [[Катэгорыя:Літаратурныя кірункі Расіі]] [[Катэгорыя:Сярэбраны век]] [[Катэгорыя:Рускі авангард]] nfamj38f3zb95rebr6wrakaydd1n8sx 14 809197 5152532 2026-06-08T09:28:45Z DzBar 156353 Новая старонка: «[[Катэгорыя:Выканаўцы паводле лэйблаў|Interscope]] [[Катэгорыя:Interscope Records]]» 5152532 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Выканаўцы паводле лэйблаў|Interscope]] [[Катэгорыя:Interscope Records]] mwrbeseh3a3uwmp7zdtrjiqe5opstcd 14 809198 5152533 2026-06-08T09:36:37Z DzBar 156353 Новая старонка: «[[Катэгорыя:Фільмы паводле моў|Лацінская]] [[Катэгорыя:Лацінская мова]]» 5152533 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Фільмы паводле моў|Лацінская]] [[Катэгорыя:Лацінская мова]] qf1rvy9q2l905k6jdiu5dvgih02361w 0 809199 5152539 2026-06-08T10:07:54Z Autumndancer 168015 Новая старонка: «{{цёзкі2|Ляўданскі}} '''Уладзімір Аляксандравіч Ляўданскі''' ({{ДН|7|2|1911}}, вёска [[Гудавічы]], Ігуменскі павет — {{ДС|18|9|1973}}) — беларускі празаік, дзіцячы пісьменнік і [[перакладчык]]. == Біяграфія == Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Пасля заканчэння ў 1926 годзе Пуха...» 5152539 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Ляўданскі}} '''Уладзімір Аляксандравіч Ляўданскі''' ({{ДН|7|2|1911}}, вёска [[Гудавічы]], Ігуменскі павет — {{ДС|18|9|1973}}) — беларускі празаік, дзіцячы пісьменнік і [[перакладчык]]. == Біяграфія == Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Пасля заканчэння ў 1926 годзе Пухавіцкай сямігодкі працаваў на лесараспрацоўках у Лапіцкім лясніцтве. У 1929 годзе прыехаў у [[Мінск]] і праз год паступіў у Мінскі педагагічны тэхнікум на вячэрняе аддзяленне, адначасова працаваў карэктарам у Беларускім дзяржаўным выдавецтве. У 1933 годзе прызваны ў Чырвоную Армію, дзе служыў да 1935 года. Пасля дэмабілізацыі вярнуўся ў выдаведства. У 1938 годзе скончыў тэхнікум і да 1941 года працаваў рэдактарам палітычнай літаратуры. У гады Другой сусветнай вайны жыў у роднай вёсцы, удзельнічаў у партызанскім руху: быў сувязным, з сакавіка 1943 года камісарам атрада «Полымя» на Міншчыне, рэдактарам пухавіцкай раённай падпольнай газеты «Партизан Белоруссии». Пасля вызвалення Беларусі ўзначальваў Пухавіцкую раённую газету «Сцяг камунізма», затым загадваў рэдакцыяй у Дзяржаўным выдавецтве БССР (1945—1949). У 1949—1963, 1969—1973 гг. працаваў у Інстытуце гісторыі партыі пры ЦК КПБ загадчыкам сектара перакладаў (1949—1963), старшым навуковым супрацоўнікам (1969—1973). У 1963—1969 гадах быў дырэктарам выдавецтва «Народная асвета». У 1967 годзе стаў членам Саюза пісьменнікаў БССР. == Творчасць == Літаратурную дзейнасць У. Ляўданскі пачаў як перакладчык. З рускай мовы пераклаў на беларускую п’есу Г. Мамліна «Цуды ў поўдзень», раман Э. Сінклера «No passaran! (Яны не пройдуць»), аповесць А. Талстога «Хлеб» (усе пераклады зроблены ў 1938 г.), раманы «Пастка» [[Эміль Заля|Э. Заля]] (1939), «Коннік без галавы» М. Рыда (1941), зборнікі апавяданняў Л. Талстога, [[Іван Тургенеў|І. Тургенева]], М. Салтыкова-Шчадрына, аповесць С. Мсціслаўскага «Грак, птушка вясенняя» (1949) і інш. У сярэдзіне 1950-х гадоў звярнуўся да ўласнай творчасці. Першае апавяданне «Пёстры язь» і казка «На аднаго жыўца — два шчупакі» з’явіліся ў друку ў 1957 г. Пазней было напісана шмат твораў для дзяцей, якія склалі зборнікі апавяданняў «Адкрыццё сезону» (1960), «На беразе ракі» (1962), «На прывале» (1966), «Ноч над Нёманам» (1969), «Пад старым дубам» (1971), «Яшка прыляцеў» (1973) і інш. Творы У. Ляўданскага звычайна грунтаваліся на канкрэтных жыццёвых фактах і здарэннях. Пісьменнік выкарыстоўваў свой вопыт паляўнічага і рыбалова, імкнуўся надаць дзіцячым апавяданням займальнасць і прыгодніцкі каларыт. Ён з’яўляецца таксама суаўтарам падручніка для школ дарослых «Буквар і першая кніга для чытання» (1947), які вытрымаў чатыры перавыданні. == Узнагароды == Узнагароджаны ордэнамі Чырвонай Зоркі, «Знак Пашаны», медалямі. == Літаратура == * Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1999. — Т. 9. — С.433 * Беларускія пісьменнікі : біябібліяграфічны слоўнік : у 6 т. — Мінск, 1994. — Т. 4. — С.150. {{DEFAULTSORT:Ляўданскі}} [[Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі]] piii5eost2ybjvo8mxa7flsnf3gfyx5 5152541 5152539 2026-06-08T10:10:23Z Autumndancer 168015 /* Біяграфія */ вікіфікацыя 5152541 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Ляўданскі}} '''Уладзімір Аляксандравіч Ляўданскі''' ({{ДН|7|2|1911}}, вёска [[Гудавічы]], Ігуменскі павет — {{ДС|18|9|1973}}) — беларускі празаік, дзіцячы пісьменнік і [[перакладчык]]. == Біяграфія == Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Пасля заканчэння ў 1926 годзе Пухавіцкай сямігодкі працаваў на лесараспрацоўках у Лапіцкім лясніцтве. У 1929 годзе прыехаў у [[Мінск]] і праз год паступіў у Мінскі педагагічны тэхнікум на вячэрняе аддзяленне, адначасова працаваў карэктарам у Беларускім дзяржаўным выдавецтве. У 1933 годзе прызваны ў Чырвоную Армію, дзе служыў да 1935 года. Пасля дэмабілізацыі вярнуўся ў выдаведства. У 1938 годзе скончыў тэхнікум і да 1941 года працаваў рэдактарам палітычнай літаратуры. У гады Другой сусветнай вайны жыў у роднай вёсцы, удзельнічаў у партызанскім руху: быў сувязным, з сакавіка 1943 года камісарам атрада «Полымя» на Міншчыне, рэдактарам пухавіцкай раённай падпольнай газеты «Партизан Белоруссии». Пасля вызвалення Беларусі ўзначальваў Пухавіцкую раённую газету «Сцяг камунізма», затым загадваў рэдакцыяй у Дзяржаўным выдавецтве БССР (1945—1949). У 1949—1963, 1969—1973 гг. працаваў у [[Інстытут гісторыі партыі пры ЦК КПБ|Інстытуце гісторыі партыі пры ЦК КПБ]] загадчыкам сектара перакладаў (1949—1963), старшым навуковым супрацоўнікам (1969—1973). У 1963—1969 гадах быў дырэктарам выдавецтва «Народная асвета». У 1967 годзе стаў членам Саюза пісьменнікаў БССР. == Творчасць == Літаратурную дзейнасць У. Ляўданскі пачаў як перакладчык. З рускай мовы пераклаў на беларускую п’есу Г. Мамліна «Цуды ў поўдзень», раман Э. Сінклера «No passaran! (Яны не пройдуць»), аповесць А. Талстога «Хлеб» (усе пераклады зроблены ў 1938 г.), раманы «Пастка» [[Эміль Заля|Э. Заля]] (1939), «Коннік без галавы» М. Рыда (1941), зборнікі апавяданняў Л. Талстога, [[Іван Тургенеў|І. Тургенева]], М. Салтыкова-Шчадрына, аповесць С. Мсціслаўскага «Грак, птушка вясенняя» (1949) і інш. У сярэдзіне 1950-х гадоў звярнуўся да ўласнай творчасці. Першае апавяданне «Пёстры язь» і казка «На аднаго жыўца — два шчупакі» з’явіліся ў друку ў 1957 г. Пазней было напісана шмат твораў для дзяцей, якія склалі зборнікі апавяданняў «Адкрыццё сезону» (1960), «На беразе ракі» (1962), «На прывале» (1966), «Ноч над Нёманам» (1969), «Пад старым дубам» (1971), «Яшка прыляцеў» (1973) і інш. Творы У. Ляўданскага звычайна грунтаваліся на канкрэтных жыццёвых фактах і здарэннях. Пісьменнік выкарыстоўваў свой вопыт паляўнічага і рыбалова, імкнуўся надаць дзіцячым апавяданням займальнасць і прыгодніцкі каларыт. Ён з’яўляецца таксама суаўтарам падручніка для школ дарослых «Буквар і першая кніга для чытання» (1947), які вытрымаў чатыры перавыданні. == Узнагароды == Узнагароджаны ордэнамі Чырвонай Зоркі, «Знак Пашаны», медалямі. == Літаратура == * Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1999. — Т. 9. — С.433 * Беларускія пісьменнікі : біябібліяграфічны слоўнік : у 6 т. — Мінск, 1994. — Т. 4. — С.150. {{DEFAULTSORT:Ляўданскі}} [[Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі]] 570p61k7sxg7mkp5chufz4dmt1l7wjo 5152543 5152541 2026-06-08T10:11:40Z Autumndancer 168015 /* Біяграфія */ 5152543 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Ляўданскі}} '''Уладзімір Аляксандравіч Ляўданскі''' ({{ДН|7|2|1911}}, вёска [[Гудавічы]], Ігуменскі павет — {{ДС|18|9|1973}}) — беларускі празаік, дзіцячы пісьменнік і [[перакладчык]]. == Біяграфія == Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Пасля заканчэння ў 1926 годзе Пухавіцкай сямігодкі працаваў на лесараспрацоўках у Лапіцкім лясніцтве. У 1929 годзе прыехаў у [[Мінск]] і праз год паступіў у [[Мінскі педагагічны тэхнікум]] на вячэрняе аддзяленне, адначасова працаваў карэктарам у [[Беларускае дзяржаўнае выдавецтва|Беларускім дзяржаўным выдавецтве]]. У 1933 годзе прызваны ў [[Чырвоная Армія|Чырвоную Армію]], дзе служыў да 1935 года. Пасля дэмабілізацыі вярнуўся ў выдаведства. У 1938 годзе скончыў тэхнікум і да 1941 года працаваў рэдактарам палітычнай літаратуры. У гады Другой сусветнай вайны жыў у роднай вёсцы, удзельнічаў у партызанскім руху: быў сувязным, з сакавіка 1943 года камісарам атрада «Полымя» на Міншчыне, рэдактарам пухавіцкай раённай падпольнай газеты «Партизан Белоруссии». Пасля вызвалення Беларусі ўзначальваў Пухавіцкую раённую газету «Сцяг камунізма», затым загадваў рэдакцыяй у Дзяржаўным выдавецтве БССР (1945—1949). У 1949—1963, 1969—1973 гг. працаваў у [[Інстытут гісторыі партыі пры ЦК КПБ|Інстытуце гісторыі партыі пры ЦК КПБ]] загадчыкам сектара перакладаў (1949—1963), старшым навуковым супрацоўнікам (1969—1973). У 1963—1969 гадах быў дырэктарам выдавецтва «Народная асвета». У 1967 годзе стаў членам Саюза пісьменнікаў БССР. == Творчасць == Літаратурную дзейнасць У. Ляўданскі пачаў як перакладчык. З рускай мовы пераклаў на беларускую п’есу Г. Мамліна «Цуды ў поўдзень», раман Э. Сінклера «No passaran! (Яны не пройдуць»), аповесць А. Талстога «Хлеб» (усе пераклады зроблены ў 1938 г.), раманы «Пастка» [[Эміль Заля|Э. Заля]] (1939), «Коннік без галавы» М. Рыда (1941), зборнікі апавяданняў Л. Талстога, [[Іван Тургенеў|І. Тургенева]], М. Салтыкова-Шчадрына, аповесць С. Мсціслаўскага «Грак, птушка вясенняя» (1949) і інш. У сярэдзіне 1950-х гадоў звярнуўся да ўласнай творчасці. Першае апавяданне «Пёстры язь» і казка «На аднаго жыўца — два шчупакі» з’явіліся ў друку ў 1957 г. Пазней было напісана шмат твораў для дзяцей, якія склалі зборнікі апавяданняў «Адкрыццё сезону» (1960), «На беразе ракі» (1962), «На прывале» (1966), «Ноч над Нёманам» (1969), «Пад старым дубам» (1971), «Яшка прыляцеў» (1973) і інш. Творы У. Ляўданскага звычайна грунтаваліся на канкрэтных жыццёвых фактах і здарэннях. Пісьменнік выкарыстоўваў свой вопыт паляўнічага і рыбалова, імкнуўся надаць дзіцячым апавяданням займальнасць і прыгодніцкі каларыт. Ён з’яўляецца таксама суаўтарам падручніка для школ дарослых «Буквар і першая кніга для чытання» (1947), які вытрымаў чатыры перавыданні. == Узнагароды == Узнагароджаны ордэнамі Чырвонай Зоркі, «Знак Пашаны», медалямі. == Літаратура == * Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1999. — Т. 9. — С.433 * Беларускія пісьменнікі : біябібліяграфічны слоўнік : у 6 т. — Мінск, 1994. — Т. 4. — С.150. {{DEFAULTSORT:Ляўданскі}} [[Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі]] jezv2m04s37zkw16q1oj63gwabdedoc 5152544 5152543 2026-06-08T10:12:19Z Autumndancer 168015 /* Творчасць */ 5152544 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Ляўданскі}} '''Уладзімір Аляксандравіч Ляўданскі''' ({{ДН|7|2|1911}}, вёска [[Гудавічы]], Ігуменскі павет — {{ДС|18|9|1973}}) — беларускі празаік, дзіцячы пісьменнік і [[перакладчык]]. == Біяграфія == Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Пасля заканчэння ў 1926 годзе Пухавіцкай сямігодкі працаваў на лесараспрацоўках у Лапіцкім лясніцтве. У 1929 годзе прыехаў у [[Мінск]] і праз год паступіў у [[Мінскі педагагічны тэхнікум]] на вячэрняе аддзяленне, адначасова працаваў карэктарам у [[Беларускае дзяржаўнае выдавецтва|Беларускім дзяржаўным выдавецтве]]. У 1933 годзе прызваны ў [[Чырвоная Армія|Чырвоную Армію]], дзе служыў да 1935 года. Пасля дэмабілізацыі вярнуўся ў выдаведства. У 1938 годзе скончыў тэхнікум і да 1941 года працаваў рэдактарам палітычнай літаратуры. У гады Другой сусветнай вайны жыў у роднай вёсцы, удзельнічаў у партызанскім руху: быў сувязным, з сакавіка 1943 года камісарам атрада «Полымя» на Міншчыне, рэдактарам пухавіцкай раённай падпольнай газеты «Партизан Белоруссии». Пасля вызвалення Беларусі ўзначальваў Пухавіцкую раённую газету «Сцяг камунізма», затым загадваў рэдакцыяй у Дзяржаўным выдавецтве БССР (1945—1949). У 1949—1963, 1969—1973 гг. працаваў у [[Інстытут гісторыі партыі пры ЦК КПБ|Інстытуце гісторыі партыі пры ЦК КПБ]] загадчыкам сектара перакладаў (1949—1963), старшым навуковым супрацоўнікам (1969—1973). У 1963—1969 гадах быў дырэктарам выдавецтва «Народная асвета». У 1967 годзе стаў членам Саюза пісьменнікаў БССР. == Творчасць == Літаратурную дзейнасць У. Ляўданскі пачаў як перакладчык. З [[руская мова|рускай мовы]] пераклаў на [[беларуская мова|беларускую]] п’есу Г. Мамліна «Цуды ў поўдзень», раман Э. Сінклера «No passaran! (Яны не пройдуць»), аповесць А. Талстога «Хлеб» (усе пераклады зроблены ў 1938 г.), раманы «Пастка» [[Эміль Заля|Э. Заля]] (1939), «Коннік без галавы» М. Рыда (1941), зборнікі апавяданняў Л. Талстога, [[Іван Тургенеў|І. Тургенева]], М. Салтыкова-Шчадрына, аповесць С. Мсціслаўскага «Грак, птушка вясенняя» (1949) і інш. У сярэдзіне 1950-х гадоў звярнуўся да ўласнай творчасці. Першае апавяданне «Пёстры язь» і казка «На аднаго жыўца — два шчупакі» з’явіліся ў друку ў 1957 г. Пазней было напісана шмат твораў для дзяцей, якія склалі зборнікі апавяданняў «Адкрыццё сезону» (1960), «На беразе ракі» (1962), «На прывале» (1966), «Ноч над Нёманам» (1969), «Пад старым дубам» (1971), «Яшка прыляцеў» (1973) і інш. Творы У. Ляўданскага звычайна грунтаваліся на канкрэтных жыццёвых фактах і здарэннях. Пісьменнік выкарыстоўваў свой вопыт паляўнічага і рыбалова, імкнуўся надаць дзіцячым апавяданням займальнасць і прыгодніцкі каларыт. Ён з’яўляецца таксама суаўтарам падручніка для школ дарослых «Буквар і першая кніга для чытання» (1947), які вытрымаў чатыры перавыданні. == Узнагароды == Узнагароджаны ордэнамі Чырвонай Зоркі, «Знак Пашаны», медалямі. == Літаратура == * Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1999. — Т. 9. — С.433 * Беларускія пісьменнікі : біябібліяграфічны слоўнік : у 6 т. — Мінск, 1994. — Т. 4. — С.150. {{DEFAULTSORT:Ляўданскі}} [[Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі]] pv3kc69lzg2otv5b8kyzunrldxs5i8y 5152545 5152544 2026-06-08T10:13:18Z Autumndancer 168015 /* Творчасць */ 5152545 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Ляўданскі}} '''Уладзімір Аляксандравіч Ляўданскі''' ({{ДН|7|2|1911}}, вёска [[Гудавічы]], Ігуменскі павет — {{ДС|18|9|1973}}) — беларускі празаік, дзіцячы пісьменнік і [[перакладчык]]. == Біяграфія == Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Пасля заканчэння ў 1926 годзе Пухавіцкай сямігодкі працаваў на лесараспрацоўках у Лапіцкім лясніцтве. У 1929 годзе прыехаў у [[Мінск]] і праз год паступіў у [[Мінскі педагагічны тэхнікум]] на вячэрняе аддзяленне, адначасова працаваў карэктарам у [[Беларускае дзяржаўнае выдавецтва|Беларускім дзяржаўным выдавецтве]]. У 1933 годзе прызваны ў [[Чырвоная Армія|Чырвоную Армію]], дзе служыў да 1935 года. Пасля дэмабілізацыі вярнуўся ў выдаведства. У 1938 годзе скончыў тэхнікум і да 1941 года працаваў рэдактарам палітычнай літаратуры. У гады Другой сусветнай вайны жыў у роднай вёсцы, удзельнічаў у партызанскім руху: быў сувязным, з сакавіка 1943 года камісарам атрада «Полымя» на Міншчыне, рэдактарам пухавіцкай раённай падпольнай газеты «Партизан Белоруссии». Пасля вызвалення Беларусі ўзначальваў Пухавіцкую раённую газету «Сцяг камунізма», затым загадваў рэдакцыяй у Дзяржаўным выдавецтве БССР (1945—1949). У 1949—1963, 1969—1973 гг. працаваў у [[Інстытут гісторыі партыі пры ЦК КПБ|Інстытуце гісторыі партыі пры ЦК КПБ]] загадчыкам сектара перакладаў (1949—1963), старшым навуковым супрацоўнікам (1969—1973). У 1963—1969 гадах быў дырэктарам выдавецтва «Народная асвета». У 1967 годзе стаў членам Саюза пісьменнікаў БССР. == Творчасць == Літаратурную дзейнасць У. Ляўданскі пачаў як перакладчык. З [[руская мова|рускай мовы]] пераклаў на [[беларуская мова|беларускую]] п’есу [[Генадзь Сямёнавіч Мамлін|Г. Мамліна]] «Цуды ў поўдзень», раман Э. Сінклера «No passaran! (Яны не пройдуць»), аповесць А. Талстога «Хлеб» (усе пераклады зроблены ў 1938 г.), раманы «Пастка» [[Эміль Заля|Э. Заля]] (1939), «Коннік без галавы» М. Рыда (1941), зборнікі апавяданняў Л. Талстога, [[Іван Тургенеў|І. Тургенева]], М. Салтыкова-Шчадрына, аповесць С. Мсціслаўскага «Грак, птушка вясенняя» (1949) і інш. У сярэдзіне 1950-х гадоў звярнуўся да ўласнай творчасці. Першае апавяданне «Пёстры язь» і казка «На аднаго жыўца — два шчупакі» з’явіліся ў друку ў 1957 г. Пазней было напісана шмат твораў для дзяцей, якія склалі зборнікі апавяданняў «Адкрыццё сезону» (1960), «На беразе ракі» (1962), «На прывале» (1966), «Ноч над Нёманам» (1969), «Пад старым дубам» (1971), «Яшка прыляцеў» (1973) і інш. Творы У. Ляўданскага звычайна грунтаваліся на канкрэтных жыццёвых фактах і здарэннях. Пісьменнік выкарыстоўваў свой вопыт паляўнічага і рыбалова, імкнуўся надаць дзіцячым апавяданням займальнасць і прыгодніцкі каларыт. Ён з’яўляецца таксама суаўтарам падручніка для школ дарослых «Буквар і першая кніга для чытання» (1947), які вытрымаў чатыры перавыданні. == Узнагароды == Узнагароджаны ордэнамі Чырвонай Зоркі, «Знак Пашаны», медалямі. == Літаратура == * Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1999. — Т. 9. — С.433 * Беларускія пісьменнікі : біябібліяграфічны слоўнік : у 6 т. — Мінск, 1994. — Т. 4. — С.150. {{DEFAULTSORT:Ляўданскі}} [[Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі]] 75uky049nq41jisliotmzepnoqlh9lh 5152546 5152545 2026-06-08T10:14:25Z Autumndancer 168015 /* Творчасць */ 5152546 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Ляўданскі}} '''Уладзімір Аляксандравіч Ляўданскі''' ({{ДН|7|2|1911}}, вёска [[Гудавічы]], Ігуменскі павет — {{ДС|18|9|1973}}) — беларускі празаік, дзіцячы пісьменнік і [[перакладчык]]. == Біяграфія == Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Пасля заканчэння ў 1926 годзе Пухавіцкай сямігодкі працаваў на лесараспрацоўках у Лапіцкім лясніцтве. У 1929 годзе прыехаў у [[Мінск]] і праз год паступіў у [[Мінскі педагагічны тэхнікум]] на вячэрняе аддзяленне, адначасова працаваў карэктарам у [[Беларускае дзяржаўнае выдавецтва|Беларускім дзяржаўным выдавецтве]]. У 1933 годзе прызваны ў [[Чырвоная Армія|Чырвоную Армію]], дзе служыў да 1935 года. Пасля дэмабілізацыі вярнуўся ў выдаведства. У 1938 годзе скончыў тэхнікум і да 1941 года працаваў рэдактарам палітычнай літаратуры. У гады Другой сусветнай вайны жыў у роднай вёсцы, удзельнічаў у партызанскім руху: быў сувязным, з сакавіка 1943 года камісарам атрада «Полымя» на Міншчыне, рэдактарам пухавіцкай раённай падпольнай газеты «Партизан Белоруссии». Пасля вызвалення Беларусі ўзначальваў Пухавіцкую раённую газету «Сцяг камунізма», затым загадваў рэдакцыяй у Дзяржаўным выдавецтве БССР (1945—1949). У 1949—1963, 1969—1973 гг. працаваў у [[Інстытут гісторыі партыі пры ЦК КПБ|Інстытуце гісторыі партыі пры ЦК КПБ]] загадчыкам сектара перакладаў (1949—1963), старшым навуковым супрацоўнікам (1969—1973). У 1963—1969 гадах быў дырэктарам выдавецтва «Народная асвета». У 1967 годзе стаў членам Саюза пісьменнікаў БССР. == Творчасць == Літаратурную дзейнасць У. Ляўданскі пачаў як перакладчык. З [[руская мова|рускай мовы]] пераклаў на [[беларуская мова|беларускую]] п’есу [[Генадзь Сямёнавіч Мамлін|Г. Мамліна]] «Цуды ў поўдзень», раман Э. Сінклера «No passaran! (Яны не пройдуць»), аповесць А. Талстога «Хлеб» (усе пераклады зроблены ў 1938 г.), раманы «Пастка» [[Эміль Заля|Э. Заля]] (1939), «Коннік без галавы» М. Рыда (1941), зборнікі апавяданняў Л. Талстога, [[Іван Тургенеў|І. Тургенева]], [[Міхаіл Яўграфавіч Салтыкоў-Шчадрын|М. Салтыкова-Шчадрына]], аповесць С. Мсціслаўскага «Грак, птушка вясенняя» (1949) і інш. У сярэдзіне 1950-х гадоў звярнуўся да ўласнай творчасці. Першае апавяданне «Пёстры язь» і казка «На аднаго жыўца — два шчупакі» з’явіліся ў друку ў 1957 г. Пазней было напісана шмат твораў для дзяцей, якія склалі зборнікі апавяданняў «Адкрыццё сезону» (1960), «На беразе ракі» (1962), «На прывале» (1966), «Ноч над Нёманам» (1969), «Пад старым дубам» (1971), «Яшка прыляцеў» (1973) і інш. Творы У. Ляўданскага звычайна грунтаваліся на канкрэтных жыццёвых фактах і здарэннях. Пісьменнік выкарыстоўваў свой вопыт паляўнічага і рыбалова, імкнуўся надаць дзіцячым апавяданням займальнасць і прыгодніцкі каларыт. Ён з’яўляецца таксама суаўтарам падручніка для школ дарослых «Буквар і першая кніга для чытання» (1947), які вытрымаў чатыры перавыданні. == Узнагароды == Узнагароджаны ордэнамі Чырвонай Зоркі, «Знак Пашаны», медалямі. == Літаратура == * Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1999. — Т. 9. — С.433 * Беларускія пісьменнікі : біябібліяграфічны слоўнік : у 6 т. — Мінск, 1994. — Т. 4. — С.150. {{DEFAULTSORT:Ляўданскі}} [[Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі]] 3th3vdo7a3ml2xcw1tgdgwti5gh9hjp 5152547 5152546 2026-06-08T10:16:08Z Autumndancer 168015 /* Творчасць */ 5152547 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Ляўданскі}} '''Уладзімір Аляксандравіч Ляўданскі''' ({{ДН|7|2|1911}}, вёска [[Гудавічы]], Ігуменскі павет — {{ДС|18|9|1973}}) — беларускі празаік, дзіцячы пісьменнік і [[перакладчык]]. == Біяграфія == Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Пасля заканчэння ў 1926 годзе Пухавіцкай сямігодкі працаваў на лесараспрацоўках у Лапіцкім лясніцтве. У 1929 годзе прыехаў у [[Мінск]] і праз год паступіў у [[Мінскі педагагічны тэхнікум]] на вячэрняе аддзяленне, адначасова працаваў карэктарам у [[Беларускае дзяржаўнае выдавецтва|Беларускім дзяржаўным выдавецтве]]. У 1933 годзе прызваны ў [[Чырвоная Армія|Чырвоную Армію]], дзе служыў да 1935 года. Пасля дэмабілізацыі вярнуўся ў выдаведства. У 1938 годзе скончыў тэхнікум і да 1941 года працаваў рэдактарам палітычнай літаратуры. У гады Другой сусветнай вайны жыў у роднай вёсцы, удзельнічаў у партызанскім руху: быў сувязным, з сакавіка 1943 года камісарам атрада «Полымя» на Міншчыне, рэдактарам пухавіцкай раённай падпольнай газеты «Партизан Белоруссии». Пасля вызвалення Беларусі ўзначальваў Пухавіцкую раённую газету «Сцяг камунізма», затым загадваў рэдакцыяй у Дзяржаўным выдавецтве БССР (1945—1949). У 1949—1963, 1969—1973 гг. працаваў у [[Інстытут гісторыі партыі пры ЦК КПБ|Інстытуце гісторыі партыі пры ЦК КПБ]] загадчыкам сектара перакладаў (1949—1963), старшым навуковым супрацоўнікам (1969—1973). У 1963—1969 гадах быў дырэктарам выдавецтва «Народная асвета». У 1967 годзе стаў членам Саюза пісьменнікаў БССР. == Творчасць == Літаратурную дзейнасць У. Ляўданскі пачаў як перакладчык. З [[руская мова|рускай мовы]] пераклаў на [[беларуская мова|беларускую]] п’есу [[Генадзь Сямёнавіч Мамлін|Г. Мамліна]] «Цуды ў поўдзень», раман Э. Сінклера «No passaran! (Яны не пройдуць»), аповесць А. Талстога «Хлеб» (усе пераклады зроблены ў 1938 г.), раманы «Пастка» [[Эміль Заля|Э. Заля]] (1939), «Коннік без галавы» [[Томас Майн Рыд|Т. М. Рыда]] (1941), зборнікі апавяданняў Л. Талстога, [[Іван Тургенеў|І. Тургенева]], [[Міхаіл Яўграфавіч Салтыкоў-Шчадрын|М. Салтыкова-Шчадрына]], аповесць С. Мсціслаўскага «Грак, птушка вясенняя» (1949) і інш. У сярэдзіне 1950-х гадоў звярнуўся да ўласнай творчасці. Першае апавяданне «Пёстры язь» і казка «На аднаго жыўца — два шчупакі» з’явіліся ў друку ў 1957 г. Пазней было напісана шмат твораў для дзяцей, якія склалі зборнікі апавяданняў «Адкрыццё сезону» (1960), «На беразе ракі» (1962), «На прывале» (1966), «Ноч над Нёманам» (1969), «Пад старым дубам» (1971), «Яшка прыляцеў» (1973) і інш. Творы У. Ляўданскага звычайна грунтаваліся на канкрэтных жыццёвых фактах і здарэннях. Пісьменнік выкарыстоўваў свой вопыт паляўнічага і рыбалова, імкнуўся надаць дзіцячым апавяданням займальнасць і прыгодніцкі каларыт. Ён з’яўляецца таксама суаўтарам падручніка для школ дарослых «Буквар і першая кніга для чытання» (1947), які вытрымаў чатыры перавыданні. == Узнагароды == Узнагароджаны ордэнамі Чырвонай Зоркі, «Знак Пашаны», медалямі. == Літаратура == * Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1999. — Т. 9. — С.433 * Беларускія пісьменнікі : біябібліяграфічны слоўнік : у 6 т. — Мінск, 1994. — Т. 4. — С.150. {{DEFAULTSORT:Ляўданскі}} [[Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі]] 0hcacn1qxs2oiyolwcscpdwe1vu3mce 5152548 5152547 2026-06-08T10:16:44Z Autumndancer 168015 /* Творчасць */ 5152548 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Ляўданскі}} '''Уладзімір Аляксандравіч Ляўданскі''' ({{ДН|7|2|1911}}, вёска [[Гудавічы]], Ігуменскі павет — {{ДС|18|9|1973}}) — беларускі празаік, дзіцячы пісьменнік і [[перакладчык]]. == Біяграфія == Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Пасля заканчэння ў 1926 годзе Пухавіцкай сямігодкі працаваў на лесараспрацоўках у Лапіцкім лясніцтве. У 1929 годзе прыехаў у [[Мінск]] і праз год паступіў у [[Мінскі педагагічны тэхнікум]] на вячэрняе аддзяленне, адначасова працаваў карэктарам у [[Беларускае дзяржаўнае выдавецтва|Беларускім дзяржаўным выдавецтве]]. У 1933 годзе прызваны ў [[Чырвоная Армія|Чырвоную Армію]], дзе служыў да 1935 года. Пасля дэмабілізацыі вярнуўся ў выдаведства. У 1938 годзе скончыў тэхнікум і да 1941 года працаваў рэдактарам палітычнай літаратуры. У гады Другой сусветнай вайны жыў у роднай вёсцы, удзельнічаў у партызанскім руху: быў сувязным, з сакавіка 1943 года камісарам атрада «Полымя» на Міншчыне, рэдактарам пухавіцкай раённай падпольнай газеты «Партизан Белоруссии». Пасля вызвалення Беларусі ўзначальваў Пухавіцкую раённую газету «Сцяг камунізма», затым загадваў рэдакцыяй у Дзяржаўным выдавецтве БССР (1945—1949). У 1949—1963, 1969—1973 гг. працаваў у [[Інстытут гісторыі партыі пры ЦК КПБ|Інстытуце гісторыі партыі пры ЦК КПБ]] загадчыкам сектара перакладаў (1949—1963), старшым навуковым супрацоўнікам (1969—1973). У 1963—1969 гадах быў дырэктарам выдавецтва «Народная асвета». У 1967 годзе стаў членам Саюза пісьменнікаў БССР. == Творчасць == Літаратурную дзейнасць У. Ляўданскі пачаў як перакладчык. З [[руская мова|рускай мовы]] пераклаў на [[беларуская мова|беларускую]] п’есу [[Генадзь Сямёнавіч Мамлін|Г. Мамліна]] «Цуды ў поўдзень», раман Э. Сінклера «No passaran! (Яны не пройдуць»), аповесць А. Талстога «Хлеб» (усе пераклады зроблены ў 1938 г.), раманы «Пастка» [[Эміль Заля|Э. Заля]] (1939), «Коннік без галавы» [[Томас Майн Рыд|Т. М. Рыда]] (1941), зборнікі апавяданняў [[Леў Мікалаевіч Талстой|Л. Талстога]], [[Іван Тургенеў|І. Тургенева]], [[Міхаіл Яўграфавіч Салтыкоў-Шчадрын|М. Салтыкова-Шчадрына]], аповесць С. Мсціслаўскага «Грак, птушка вясенняя» (1949) і інш. У сярэдзіне 1950-х гадоў звярнуўся да ўласнай творчасці. Першае апавяданне «Пёстры язь» і казка «На аднаго жыўца — два шчупакі» з’явіліся ў друку ў 1957 г. Пазней было напісана шмат твораў для дзяцей, якія склалі зборнікі апавяданняў «Адкрыццё сезону» (1960), «На беразе ракі» (1962), «На прывале» (1966), «Ноч над Нёманам» (1969), «Пад старым дубам» (1971), «Яшка прыляцеў» (1973) і інш. Творы У. Ляўданскага звычайна грунтаваліся на канкрэтных жыццёвых фактах і здарэннях. Пісьменнік выкарыстоўваў свой вопыт паляўнічага і рыбалова, імкнуўся надаць дзіцячым апавяданням займальнасць і прыгодніцкі каларыт. Ён з’яўляецца таксама суаўтарам падручніка для школ дарослых «Буквар і першая кніга для чытання» (1947), які вытрымаў чатыры перавыданні. == Узнагароды == Узнагароджаны ордэнамі Чырвонай Зоркі, «Знак Пашаны», медалямі. == Літаратура == * Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1999. — Т. 9. — С.433 * Беларускія пісьменнікі : біябібліяграфічны слоўнік : у 6 т. — Мінск, 1994. — Т. 4. — С.150. {{DEFAULTSORT:Ляўданскі}} [[Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі]] sbswqyu828960jgiho1tipwo3tbhwqx 0 809200 5152567 2026-06-08T11:22:30Z Андрэй 2403 Б 152769 Новая старонка: «{{Газета |назва = Янаўскі край |арыгінальная назва = Партызан Палесся |выява = |подпіс = |тып = |фармат = |заснаванне = 1943 г. |спыненне публікацый = |заснавальнікі = |уладальнікі = ...» 5152567 wikitext text/x-wiki {{Газета |назва = Янаўскі край |арыгінальная назва = Партызан Палесся |выява = |подпіс = |тып = |фармат = |заснаванне = 1943 г. |спыненне публікацый = |заснавальнікі = |уладальнікі = [[Іванаўскі раённы выканаўчы камітэт]] |выдавец = |рэдактар = |галоўны рэдактар = Дзіяна Анатольеўна Крэс |штат = |палітычна = дзяржаўная |мова = [[Беларуская мова|беларуская]], [[Руская мова|руская]] |перыядычнасць = |аб'ём = |тыраж = 5750 экземпляраў |галоўны офіс = [[Іванава]], [[Савецкая вуліца (Іванава)|Савецкая]], 91 |ISSN = |вэб-сайт = https://www.janow.by/ }} '''Янаўскі край''' — беларуская газета [[Іванаўскіраён|Іванаўскага раёна]] [[Брэсцкая вобласць|Брэскай вобласці]], заснаваная ў 1943 г. пад назвай «Партызан Палесся». Да 1965 г. мяняла назву на «Камуніст» і «Сталинский путь». У 1965-2016 гг. называлася «Чырвоная звязда», а з 2017 г. выходзіць пад цяперашняй назвай<ref>[https://www.janow.by/gazeta-yana-ski-kraj/o-nas Мы вітаем вас на сайце газеты "Янаўскі край"] // Сайт Янов.BY</ref>. Выходзіць на [[Беларуская мова|беларускай]] і [[Руская мова|рускай]] мовах у г. [[Іванава]] тыражом у 5750 экземляры<ref>[https://www.janow.by/gazeta-yana-ski-kraj/o-nas Мы вітаем вас на сайце газеты "Янаўскі край"] // Сайт Янов.BY</ref>. == Дыскусія вакол перайменавання газеты ў 2016 г. == У навуковым артыкуле, прысвечаным беларускай сучаснай журналістыцы адзначалася, што "у маі – чэрвені гэтага (2016) года на старонках іванаўскай «раёнкі» разгарнулася дыскусія, падставай для якой стала вестка аб неабходнасці перайменавання выдання. Дарэчы, у 2009 г. гэтае пытанне ўжо выносілася на ўсеагульнае абмеркаванне жыхароў рэгіёна, аднак тады прапанова не атрымала шырокай падтрымкі чытачоў... Як таму і належыць, у першую чаргу журналісты «раёнкі» звярнуліся па параду да сваіх чытачоў: праз сем гадоў жыхары рэгіёна прынялі ініцыятыву рэдакцыі больш лаяльна, чым першапачаткова. Свае прапановы ў самых розных формах (напісаўшы ліст, патэлефанаваўшы ў рэдакцыю ці пакінуўшы каментарый на сайце) мог выказаць кожны жадаючы. Па выніках інтэрнэт-апытання, якое і паставіла кропку ў справе (у апытанні, што праводзілася ў чэрвені 2016 г., прынялі ўдзел 530 чалавек), пераважная большасць карыстальнікаў падтрымала новую назву выдання, прапанаваную працоўным калектывам «раёнкі»: 68,9 % наведвальнікаў сайта аддалі свой голас за «Янаўскі край» і толькі 13,6 % апытаных засталіся вернымі традыцыі. Па меркаванні рэдактара «Чырвонай звязды» І. Гетмана... «назва, звязаная з мясцовымі рэаліямі... будзе садзейнічаць росту рэгіянальнага патрыятызму і, магчыма, расшырэнню чытацкай аўдыторыі сярод тых людзей, чый светапогляд фарміраваўся ў часы станаўлення Рэспублікі Беларусь як суверэннай дзяржавы». Вядома, пераважная большасць з іх моладзь – менавіта тая катэгорыя людзей, для якіх сучасныя «раёнкі» пакуль што застаюцца перажыткам савецкіх часоў. Безумоўна, змена назвы карэнным чынам не палепшыць становішча мясцовага друку, аднак верагоднасць таго, што за кошт актыўных інтэрнэт-карыстальнікаў выданне зможа павялічыць сваю чытацкую аўдыторыю, сапраўды, ёсць. Больш за тое, новая назва газеты «Янаўскі край» пераклікаецца з электронным адрасам сайта выдання (janow.by), што таксама садзейнічае прасоўванню інтэрнэтстаронкі ў пошукавых сістэмах. Рэдакцыі ж неабходна працягваць працу над пашырэннем тэматычнай разнастайнасці матэрыялаў, жанравай палітры выдання, а таксама ўдасканальваць знешні выгляд яго друкаванай і электроннай версій<ref>Алена Кунахавец-Плявака. [https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/161228/1/78-81.pdf Савецкая спадчына ў назвах сучасных раённых газет: устойлівы брэнд ці перажытак мінулага? // Інфармацыйны рэсурс сучаснай перыёдыкі. Журналістыка-2016], с.80-81</ref>". У сувязі з адмовай ад [[Правадное вяшчанне|праваднога вяшчання]] ў 2016 г. і рэарганізацыяй сістэмы радыёвяшчання ў Беларусі перастала дзейнічаць<ref>Алена Кунахавец-Плявака. [https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/161228/1/78-81.pdf Савецкая спадчына ў назвах сучасных раённых газет: устойлівы брэнд ці перажытак мінулага? // Інфармацыйны рэсурс сучаснай перыёдыкі. Журналістыка-2016], с.80</ref>. == Вядомыя асобы == * [[Аляксей Трафімавіч Каўко]] — галоўны рэдактар у 1965-82 гг. * [[Анатоль Мікалаевіч Крэйдзіч]] — галоўны рэдактар у 2008-16 гг. === Радыёпраграма «Гаворыць Іванава» === Пры рэдакцыі газеты дзейнічала радыёпраграма «Гаворыць Іванава» на чале з Ірынай Аляксееўнай Саломка<ref>[http://belsmi.by/index/smi/radio/gavorit_ivanava/ Гаворыць Іванава] // База «СМІ Беларусі»</ref>. З 30.06.2001 па 16.01.2017 г. рэдакцыя выданняў дзейнічала пад назвай «Рэдакцыя газеты «Чырвоная звязда» і праграмы радыёвяшчання «Гаворыць Іванава»», што сведчыць або існаванні радыёпраграмы ў азначаны перыяд<ref>[https://bizinspect.by/inst/5c1fc86837b6871c5c324168 Редакция газеты "Яновский край", УНП 200074558, на Вizinspect.by]</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [https://www.janow.by/ Сайт газеты] * [https://vk.com/janowby Старонка УКантакце] * [https://m.ok.ru/group/53627560722526 Старонка на Аднакласніках] * [https://t.me/s/janowby Тэлеграм канал] * [https://www.facebook.com/groups/janowby/ Facebook] * [https://www.instagram.com/janow_by/ Instagram] * [https://belkiosk.by/items/archive/612 Архіў свежых нумароў газеты на Вelkiosk] * [https://per.nlb.by/gazety/?source=2585 Архіў нумароў газеты на сайце Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі за 2017 г.] {{Абласныя і раённыя газеты Беларусі}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Газеты Беларусі]] [[Катэгорыя:Іванаўскі раён]] s6rnbgkxs7oay0eg2lw1k8o7tnz8n16 5152568 5152567 2026-06-08T11:22:52Z Андрэй 2403 Б 152769 5152568 wikitext text/x-wiki {{Газета |назва = Янаўскі край |арыгінальная назва = Партызан Палесся |выява = |подпіс = |тып = |фармат = |заснаванне = 1943 г. |спыненне публікацый = |заснавальнікі = |уладальнікі = [[Іванаўскі раённы выканаўчы камітэт]] |выдавец = |рэдактар = |галоўны рэдактар = Дзіяна Анатольеўна Крэс |штат = |палітычна = дзяржаўная |мова = [[Беларуская мова|беларуская]], [[Руская мова|руская]] |перыядычнасць = |аб'ём = |тыраж = 5750 экземпляраў |галоўны офіс = [[Іванава]], [[Савецкая вуліца (Іванава)|Савецкая]], 91 |ISSN = |вэб-сайт = https://www.janow.by/ }} '''Янаўскі край''' — беларуская газета [[Іванаўскі раён|Іванаўскага раёна]] [[Брэсцкая вобласць|Брэскай вобласці]], заснаваная ў 1943 г. пад назвай «Партызан Палесся». Да 1965 г. мяняла назву на «Камуніст» і «Сталинский путь». У 1965-2016 гг. называлася «Чырвоная звязда», а з 2017 г. выходзіць пад цяперашняй назвай<ref>[https://www.janow.by/gazeta-yana-ski-kraj/o-nas Мы вітаем вас на сайце газеты "Янаўскі край"] // Сайт Янов.BY</ref>. Выходзіць на [[Беларуская мова|беларускай]] і [[Руская мова|рускай]] мовах у г. [[Іванава]] тыражом у 5750 экземляры<ref>[https://www.janow.by/gazeta-yana-ski-kraj/o-nas Мы вітаем вас на сайце газеты "Янаўскі край"] // Сайт Янов.BY</ref>. == Дыскусія вакол перайменавання газеты ў 2016 г. == У навуковым артыкуле, прысвечаным беларускай сучаснай журналістыцы адзначалася, што "у маі – чэрвені гэтага (2016) года на старонках іванаўскай «раёнкі» разгарнулася дыскусія, падставай для якой стала вестка аб неабходнасці перайменавання выдання. Дарэчы, у 2009 г. гэтае пытанне ўжо выносілася на ўсеагульнае абмеркаванне жыхароў рэгіёна, аднак тады прапанова не атрымала шырокай падтрымкі чытачоў... Як таму і належыць, у першую чаргу журналісты «раёнкі» звярнуліся па параду да сваіх чытачоў: праз сем гадоў жыхары рэгіёна прынялі ініцыятыву рэдакцыі больш лаяльна, чым першапачаткова. Свае прапановы ў самых розных формах (напісаўшы ліст, патэлефанаваўшы ў рэдакцыю ці пакінуўшы каментарый на сайце) мог выказаць кожны жадаючы. Па выніках інтэрнэт-апытання, якое і паставіла кропку ў справе (у апытанні, што праводзілася ў чэрвені 2016 г., прынялі ўдзел 530 чалавек), пераважная большасць карыстальнікаў падтрымала новую назву выдання, прапанаваную працоўным калектывам «раёнкі»: 68,9 % наведвальнікаў сайта аддалі свой голас за «Янаўскі край» і толькі 13,6 % апытаных засталіся вернымі традыцыі. Па меркаванні рэдактара «Чырвонай звязды» І. Гетмана... «назва, звязаная з мясцовымі рэаліямі... будзе садзейнічаць росту рэгіянальнага патрыятызму і, магчыма, расшырэнню чытацкай аўдыторыі сярод тых людзей, чый светапогляд фарміраваўся ў часы станаўлення Рэспублікі Беларусь як суверэннай дзяржавы». Вядома, пераважная большасць з іх моладзь – менавіта тая катэгорыя людзей, для якіх сучасныя «раёнкі» пакуль што застаюцца перажыткам савецкіх часоў. Безумоўна, змена назвы карэнным чынам не палепшыць становішча мясцовага друку, аднак верагоднасць таго, што за кошт актыўных інтэрнэт-карыстальнікаў выданне зможа павялічыць сваю чытацкую аўдыторыю, сапраўды, ёсць. Больш за тое, новая назва газеты «Янаўскі край» пераклікаецца з электронным адрасам сайта выдання (janow.by), што таксама садзейнічае прасоўванню інтэрнэтстаронкі ў пошукавых сістэмах. Рэдакцыі ж неабходна працягваць працу над пашырэннем тэматычнай разнастайнасці матэрыялаў, жанравай палітры выдання, а таксама ўдасканальваць знешні выгляд яго друкаванай і электроннай версій<ref>Алена Кунахавец-Плявака. [https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/161228/1/78-81.pdf Савецкая спадчына ў назвах сучасных раённых газет: устойлівы брэнд ці перажытак мінулага? // Інфармацыйны рэсурс сучаснай перыёдыкі. Журналістыка-2016], с.80-81</ref>". У сувязі з адмовай ад [[Правадное вяшчанне|праваднога вяшчання]] ў 2016 г. і рэарганізацыяй сістэмы радыёвяшчання ў Беларусі перастала дзейнічаць<ref>Алена Кунахавец-Плявака. [https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/161228/1/78-81.pdf Савецкая спадчына ў назвах сучасных раённых газет: устойлівы брэнд ці перажытак мінулага? // Інфармацыйны рэсурс сучаснай перыёдыкі. Журналістыка-2016], с.80</ref>. == Вядомыя асобы == * [[Аляксей Трафімавіч Каўко]] — галоўны рэдактар у 1965-82 гг. * [[Анатоль Мікалаевіч Крэйдзіч]] — галоўны рэдактар у 2008-16 гг. === Радыёпраграма «Гаворыць Іванава» === Пры рэдакцыі газеты дзейнічала радыёпраграма «Гаворыць Іванава» на чале з Ірынай Аляксееўнай Саломка<ref>[http://belsmi.by/index/smi/radio/gavorit_ivanava/ Гаворыць Іванава] // База «СМІ Беларусі»</ref>. З 30.06.2001 па 16.01.2017 г. рэдакцыя выданняў дзейнічала пад назвай «Рэдакцыя газеты «Чырвоная звязда» і праграмы радыёвяшчання «Гаворыць Іванава»», што сведчыць або існаванні радыёпраграмы ў азначаны перыяд<ref>[https://bizinspect.by/inst/5c1fc86837b6871c5c324168 Редакция газеты "Яновский край", УНП 200074558, на Вizinspect.by]</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [https://www.janow.by/ Сайт газеты] * [https://vk.com/janowby Старонка УКантакце] * [https://m.ok.ru/group/53627560722526 Старонка на Аднакласніках] * [https://t.me/s/janowby Тэлеграм канал] * [https://www.facebook.com/groups/janowby/ Facebook] * [https://www.instagram.com/janow_by/ Instagram] * [https://belkiosk.by/items/archive/612 Архіў свежых нумароў газеты на Вelkiosk] * [https://per.nlb.by/gazety/?source=2585 Архіў нумароў газеты на сайце Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі за 2017 г.] {{Абласныя і раённыя газеты Беларусі}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Газеты Беларусі]] [[Катэгорыя:Іванаўскі раён]] iakx5b4nhlai5o6ouusnxe1hbwr4q3g 0 809201 5152575 2026-06-08T11:29:37Z Autumndancer 168015 Новая старонка: «{{НП}} '''Зруч-над-Сазавау''' ({{lang-cs|Zruč nad Sázavou}}) — горад у [[Кутна-Гара (раён)|раёне Кутна-Гара]] [[Сярэднячэшскі край|Сярэднячэшскага краю]] [[Чэхія|Чэхіі]]. Размешчаны на ўсход ад [[Прага|Прагі]], на плато Кутна-Гара на вышыні 344 м над узроўнем мора, за 32 км ад адмін...» 5152575 wikitext text/x-wiki {{НП}} '''Зруч-над-Сазавау''' ({{lang-cs|Zruč nad Sázavou}}) — горад у [[Кутна-Гара (раён)|раёне Кутна-Гара]] [[Сярэднячэшскі край|Сярэднячэшскага краю]] [[Чэхія|Чэхіі]]. Размешчаны на ўсход ад [[Прага|Прагі]], на плато Кутна-Гара на вышыні 344 м над узроўнем мора, за 32 км ад адміністрацыйнага цэнтра г. Кутна-Гара і за 57 км ад сталіцы г. Прага на рацэ [[Сазава]]. ab6j2flucmu88rdydq4hdjvecnniifq 5152577 5152575 2026-06-08T11:30:53Z Autumndancer 168015 5152577 wikitext text/x-wiki {{НП}} '''Зруч-над-Сазавау''' ({{lang-cs|Zruč nad Sázavou}}) — горад у [[Кутна-Гора (раён)|раёне Кутна-Гора]] [[Сярэднячэшскі край|Сярэднячэшскага краю]] [[Чэхія|Чэхіі]]. Размешчаны на ўсход ад [[Прага|Прагі]], на плато Кутна-Гора на вышыні 344 м над узроўнем мора, за 32 км ад адміністрацыйнага цэнтра г. [[Кутна-Гора]] і за 57 км ад сталіцы г. Прага на рацэ [[Сазава]]. rbiiho4j26o4f8e0h4ipg7jv2eounxn 5152578 5152577 2026-06-08T11:31:36Z Autumndancer 168015 5152578 wikitext text/x-wiki {{НП}} '''Зруч-над-Сазавау''' ({{lang-cs|Zruč nad Sázavou}}) — горад у [[Кутна-Гора (раён)|раёне Кутна-Гора]] [[Сярэднячэшскі край|Сярэднячэшскага краю]] [[Чэхія|Чэхіі]]. Размешчаны на ўсход ад [[Прага|Прагі]], на плато Кутна-Гора на вышыні 344 м над узроўнем мора, за 32 км ад адміністрацыйнага цэнтра г. [[Кутна-Гора]] і за 57 км ад сталіцы г. Прага на рацэ [[Сазава]]. == Насельніцтва == {{Wikidata/Population}} {{зноскі}} {{Гарады Сярэднячэшскага края}} [[Катэгорыя:Гарады Чэхіі]] qmkh84jf8f0tm1pj9tatkezphsycevg 0 809202 5152583 2026-06-08T11:52:05Z Jaŭhien 59102 Новая старонка: «{{For|жаночы чэмпіянат|Чэмпіянат Беларусі па баскетболе сярод жанчын 2025/2026}} {{Сезон баскетбольнай лігі |працягласць=26 верасня 2025 – 2 чэрвеня 2026 |колькасць_гульняў=187 |колькасць_камандаў=11 |чэмпіён=[[Гродна-93]] (10-ы раз) |другое_месца=Мінск (баскетбольны клуб...» 5152583 wikitext text/x-wiki {{For|жаночы чэмпіянат|Чэмпіянат Беларусі па баскетболе сярод жанчын 2025/2026}} {{Сезон баскетбольнай лігі |працягласць=26 верасня 2025 – 2 чэрвеня 2026 |колькасць_гульняў=187 |колькасць_камандаў=11 |чэмпіён=[[Гродна-93]] (10-ы раз) |другое_месца=[[Мінск (баскетбольны клуб)|Мінск]] |трэцяе_месца=[[Барысфен Магілёў|Барысфен]] |узнагарода4=MVP |узнагарода4_пераможца={{Сцяг Беларусі}} [[Аляксей Аляксандравіч Трасцінецкі|Аляксей Трасцінецкі]] |найлепшы_снайпер={{Сцяг Беларусі}} [[Уладзіслаў Русланавіч Мікульскі|Уладзіслаў Мікульскі]] |ppg=17,2 |падборы_лідар={{Сцяг Расіі}} [[Даніл Сяргеевіч Канішаў|Даніл Канішаў]] |rpg=8,0 |перадачы_лідар={{Сцяг Беларусі}} [[Георгій Тадэвушавіч Каралёнак|Георгій Каралёнак]] |apg=5,3 |эфектыўнасць_лідар={{Сцяг Беларусі}} [[Мацвей Дзмітрыевіч Ягутка|Мацвей Ягутка]] |epg=19,9 |папярэднісезон=[[Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 2024/2025|2024/2025]] |наступнысезон=[[Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 2026/2027|2026/2027]]}} '''Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 2025/2026''' — 34-ы [[Чэмпіянат Беларусі па баскетболе|чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па баскетболе]]. == Клубы-ўдзельнікі == {| class="wikitable sortable" |- ! Клуб ! Горад/Вобласць ! width=120 |Месца ў сезоне [[Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 2024/2025|2024/2025]] |- | [[Гродна-93]] || [[Гродна]] || align="center" | 1 |- | [[Мінск (баскетбольны клуб)|Мінск]] || [[Мінск]] || align="center" | 2 |- | [[Рубон (баскетбольны клуб)|Рубон]]|| [[Віцебск]] || align="center" | 3 |- | [[Барысфен Магілёў|Барысфен]] || [[Магілёў]] || align="center" | 4 |- | [[РЦАП-СДЮШАР (баскетбольны клуб)|РЦАП-СДЮШАР]] || [[Мінск]] || align="center" | 6 |- | [[Гродна-93-ГрДУ|Гродна-93 ГрДУ]] || [[Гродна]] || align="center" | 7 |- | [[Гомельскія рысі (баскетбольны клуб)|Гомельскія рысі]] || [[Гомель]] || align="center" | 8 |- | [[БАК Вікторыя (баскетбольны клуб)|БАК Вікторыя]]|| [[Брэст]] || align="center" | 9 |- | [[РДВАР (баскетбольны клуб)|РДВАР]] || [[Мінск]] || align="center" | 10 |- | [[Барысфен Магілёў|Барысфен (маладзёжная)]] || [[Магілёў]] || align="center" | 11 |- | [[Рубон (баскетбольны клуб)|Рубон (маладзёжная)]]|| [[Віцебск]] || align="center" | 12 |} == Рэгулярны сезон == Каманды падзеленыя на дзве групы з улікам выканання патрабаванняў рэгламенту чэмпіянату<ref>{{Cite web|url=https://belarus.basketball/novosti/chempionat/8613-xxxiv-betera-chempionat-respubliki-belarus-sredi-muzhskikh-komand-startuet-26-sentyabrya|title=XXXIV BETERA-чемпионат Республики Беларусь среди мужских команд стартует 26 сентября|lang=ru|website=Беларуская федэрацыя баскетбола|date=2025-09-25}}</ref>. === Група А === {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%; text-align:center;" !{{Падказка|М|Месца}} !Каманда !{{Падказка|Г|Гульні}} !{{Падказка|В|Выйграныя матчы}} !{{Падказка|П|Паражэнні}} !{{Падказка|АЗ|Ачкоў закінулі}} !{{Падказка|АП|Ачкоў прапусцілі}} !{{Падказка|А|Ачкі}} !class="unsortable"|Кваліфікацыя |- style="background:#CCFFCC;" |1 |style="text-align:left;"|[[Гродна-93]] |30||25||5||2663||2066||55 |rowspan="5"|Выхад у плэй-оф |- style="background:#CCFFCC;" |2 |style="text-align:left;"|[[Мінск (баскетбольны клуб)|Мінск]] |30||22||8||2633||1932||52{{efn-la|Асабістыя сустрэчы: 3-3. Розніца +37.}} |- style="background:#CCFFCC;" |3 |style="text-align:left;"|[[Барысфен Магілёў|Барысфен]] |30||22||8||2494||2244||52{{efn-la|Асабістыя сустрэчы: 3-3. Розніца -37.}} |- style="background:#CCFFCC;" |4 |style="text-align:left;"|[[Рубон (баскетбольны клуб)|Рубон]] |30||13||17||2521||2342||43 |- style="background:#CCFFCC;" |5 |style="text-align:left;"|[[РДВАР (баскетбольны клуб)|РДВАР]] |30||4||26||1953||2900||34{{efn-la|Асабістыя сустрэчы: 4-2.}} |- style="background:#BBF3FF;" |6 |style="text-align:left;"|[[БАК Вікторыя (баскетбольны клуб)|БАК Вікторыя]] |30||4||26||2011||2791||34{{efn-la|Асабістыя сустрэчы: 2-4.}} |Кваліфікацыя да 1/4 фіналу |} {{notelist-la}} === Група Б === {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%; text-align:center;" !{{Падказка|М|Месца}} !Каманда !{{Падказка|Г|Гульні}} !{{Падказка|В|Выйграныя матчы}} !{{Падказка|П|Паражэнні}} !{{Падказка|АЗ|Ачкоў закінулі}} !{{Падказка|АП|Ачкоў прапусцілі}} !{{Падказка|А|Ачкі}} !class="unsortable"|Кваліфікацыя |- style="background:#CCFFCC;" |1 |style="text-align:left;"|[[РЦАП-СДЮШАР (баскетбольны клуб)|РЦАП-СДЮШАР]] |24||19||5||2035||1744||43{{efn-la|Асабістыя сустрэчы: 5-1.}} |Выхад у плэй-оф |- style="background:#BBF3FF;" |2 |style="text-align:left;"|[[Гродна-93-ГрДУ|Гродна-93 ГрДУ]] |24||19||5||2064||1567||43{{efn-la|Асабістыя сустрэчы: 1-5.}} |rowspan="3"|Кваліфікацыя да 1/4 фіналу |- style="background:#BBF3FF;" |3 |style="text-align:left;"|[[Рубон (баскетбольны клуб)|Рубон (маладзёжная)]] |24||11||13||1861||2105||35 |- style="background:#BBF3FF;" |4 |style="text-align:left;"|[[Гомельскія рысі (баскетбольны клуб)|Гомельскія рысі]] |24||9||15||1857||1916||33 |- |5 |style="text-align:left;"|[[Барысфен Магілёў|Барысфен (маладзёжная)]] |24||2||22||1675||2160||26 | |} {{notelist-la}} == Кваліфікацыя да 1/4 фіналу == {{Турнір2 |RD1 = Плэй-ін ||[[БАК Вікторыя (баскетбольны клуб)|БАК Вікторыя]]|59 |'''[[Гродна-93-ГрДУ|Гродна-93 ГрДУ]]'''|'''77''' }} {{Турнір4 без матча за трэцяе месца |фон = f2f2f2 |фонячэек = f9f9f9 |RD1 = Плэй-ін |RD1-team3 = [[Рубон (баскетбольны клуб)|Рубон (маладзёжная)]] |RD1-score3 = 69 |RD1-team4 = '''[[Гомельскія рысі (баскетбольны клуб)|Гомельскія рысі]]''' |RD1-score4 = '''85''' |RD2-team1 = '''[[БАК Вікторыя (баскетбольны клуб)|БАК Вікторыя]]''' |RD2-score1= '''75''' |RD2-team2 = [[Гомельскія рысі (баскетбольны клуб)|Гомельскія рысі]] |RD2-score2 = 62 }} == Плэй-оф == {{Турнір8 <!-- Чвэрцьфіналы --> ||'''[[Гродна-93]]'''|'''2''' |[[БАК Вікторыя (баскетбольны клуб)|БАК Вікторыя]]|0 ||'''[[Рубон (баскетбольны клуб)|Рубон]]'''|'''2''' |[[РДВАР (баскетбольны клуб)|РДВАР]]|0 ||'''[[Мінск (баскетбольны клуб)|Мінск]]'''|'''2''' |[[Гродна-93-ГрДУ|Гродна-93 ГрДУ]]|0 ||'''[[Барысфен Магілёў|Барысфен]]'''|'''2''' |[[РЦАП-СДЮШАР (баскетбольны клуб)|РЦАП-СДЮШАР]]|0 <!-- Паўфіналы --> ||'''[[Гродна-93]]'''|'''3''' |[[Рубон (баскетбольны клуб)|Рубон]]|0 ||'''[[Мінск (баскетбольны клуб)|Мінск]]'''|'''3''' |[[Барысфен Магілёў|Барысфен]]|2 <!-- Фінал --> ||'''[[Гродна-93]]'''|'''3''' |[[Мінск (баскетбольны клуб)|Мінск]]|2 <!-- За 3-е месца --> ||'''[[Барысфен Магілёў|Барысфен]]'''|'''3''' |[[Рубон (баскетбольны клуб)|Рубон]]|1 }} === За 5-8 месцы === {{Турнір4 з матчам за трэцяе месца |RD1 = За 5-8 месцы |2 = [[РДВАР (баскетбольны клуб)|РДВАР]] |3 = 0 |4 = '''[[БАК Вікторыя (баскетбольны клуб)|БАК Вікторыя]]''' |5 = '''2''' |7 = '''[[РЦАП-СДЮШАР (баскетбольны клуб)|РЦАП-СДЮШАР]]''' |8 = '''2''' |9 = [[Гродна-93-ГрДУ|Гродна-93 ГрДУ]] |10 = 1 |RD2 = За 5-е месца |12 = [[БАК Вікторыя (баскетбольны клуб)|БАК Вікторыя]] |13 = 0 |14 = '''[[РЦАП-СДЮШАР (баскетбольны клуб)|РЦАП-СДЮШАР]]''' |15 = '''2''' |Consol = За 7-е месца |17 = [[РДВАР (баскетбольны клуб)|РДВАР]] |18 = 0 |19 = '''[[Гродна-93-ГрДУ|Гродна-93 ГрДУ]]''' |20 = '''2''' }} == Турнірная табліца == {| class="wikitable" !Месца !Каманда |- style="background:gold;" |style="text-align:center;"|1 |[[Гродна-93]] |- style="background:silver;" |style="text-align:center;"|2 |[[Мінск (баскетбольны клуб)|Мінск]] |- style="background:#cc9966;" |style="text-align:center;"|3 |[[Барысфен Магілёў|Барысфен]] |- |style="text-align:center;"|4 |[[Рубон (баскетбольны клуб)|Рубон]] |- |style="text-align:center;"|5 |[[РЦАП-СДЮШАР (баскетбольны клуб)|РЦАП-СДЮШАР]] |- |style="text-align:center;"|6 |[[БАК Вікторыя (баскетбольны клуб)|БАК Вікторыя]] |- |style="text-align:center;"|7 |[[Гродна-93-ГрДУ|Гродна-93 ГрДУ]] |- |style="text-align:center;"|8 |[[РДВАР (баскетбольны клуб)|РДВАР]] |- |style="text-align:center;"|9 |[[Рубон (баскетбольны клуб)|Рубон (маладзёжная)]] |- |style="text-align:center;"|10 |[[Гомельскія рысі (баскетбольны клуб)|Гомельскія рысі]] |- |style="text-align:center;"|11 |[[Барысфен Магілёў|Барысфен (маладзёжная)]] |} == Узнагароды == * MVP: {{Сцяг Беларусі}} [[Аляксей Аляксандравіч Трасцінецкі|Аляксей Трасцінецкі]] ([[Гродна-93]])<ref>{{Cite web |url = https://belarus.basketball/novosti/chempionat/8859-grodno-93-chempion-belarusi-sezona-2025-2026 |title = «Гродно-93» – чемпион Беларуси сезона 2025/2026 |website = belarus.basketball |date = 2026-06-02 }}</ref> {| class="wikitable" |+ Сімвалічная зборная !Гулец !Каманда |- |{{Сцяг Беларусі}} [[Даніла Аляксандравіч Семянюк|Даніла Семянюк]] |[[Мінск (баскетбольны клуб)|Мінск]] |- |{{Сцяг Беларусі}} [[Давід-Масэнгэ Андруевіч Мукетэ|Давід-Масэнгэ Мукетэ]] |[[Мінск (баскетбольны клуб)|Мінск]] |- |{{Сцяг Беларусі}} [[Цімур Раманавіч Друкаў|Цімур Друкаў]] |[[Гродна-93]] |- |{{Сцяг Беларусі}} [[Дзмітрый Куратнік]] |[[Гродна-93]] |- |{{Сцяг Беларусі}} [[Уладзіслаў Русланавіч Мікульскі|Уладзіслаў Мікульскі]] |[[Барысфен Магілёў|Барысфен]] |} == Статыстыка == === Індывідуальная статыстыка === ==== Каэфіцыент карыснасці ==== {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ !№ !Гулец !Каманда !Гульні !{{Падказка|ККЗМ|Каэфіцыент карыснасці за матч}} |- |1. |align="left"|{{Сцяг Беларусі}} [[Мацвей Дзмітрыевіч Ягутка|Мацвей Ягутка]] |align="left"|[[Мінск (баскетбольны клуб)|Мінск]], [[РЦАП-СДЮШАР (баскетбольны клуб)|РЦАП-СДЮШАР]] |29 |19,9 |- |2. |align="left"|{{Сцяг Беларусі}} [[Уладзіслаў Русланавіч Мікульскі|Уладзіслаў Мікульскі]] |align="left"|[[Барысфен Магілёў|Барысфен]] |36 |19,2 |- |3. |align="left"|{{Сцяг Беларусі}} [[Аляксей Аляксандравіч Трасцінецкі|Аляксей Трасцінецкі]] |align="left"|[[Гродна-93]] |36 |17,2 |} ==== Ачкі ==== {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ !№ !Гулец !Каманда !Гульні !{{Падказка|АЗМ|Ачкоў за матч}} |- |1. |align="left"|{{Сцяг Беларусі}} [[Уладзіслаў Русланавіч Мікульскі|Уладзіслаў Мікульскі]] |align="left"|[[Барысфен Магілёў|Барысфен]] |36 |17,2 |- |2. |align="left"|{{Сцяг Расіі}} [[Даніл Сяргеевіч Канішаў|Даніл Канішаў]] |align="left"|[[Гомельскія рысі (баскетбольны клуб)|Гомельскія рысі]] |26 |14,9 |- |3. |align="left"|{{Сцяг Беларусі}} [[Георгій Паўлавіч Фастаў|Георгій Фастаў]] |align="left"|[[Гродна-93]], [[Гродна-93-ГрДУ|Гродна-93 ГрДУ]] |41 |14,2 |} ==== Падборы ==== {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ !№ !Гулец !Каманда !Гульні !{{Падказка|ПЗМ|Падбораў за матч}} |- |1. |align="left"|{{Сцяг Расіі}} [[Даніл Сяргеевіч Канішаў|Даніл Канішаў]] |align="left"|[[Гомельскія рысі (баскетбольны клуб)|Гомельскія рысі]] |26 |8,0 |- |2. |align="left"|{{Сцяг Беларусі}} [[Арцём Уладзіміравіч Жаброўскі|Арцём Жаброўскі]] |align="left"|[[РЦАП-СДЮШАР (баскетбольны клуб)|РЦАП-СДЮШАР]] |26 |7,7 |- |3. |align="left"|{{Сцяг Беларусі}} [[Мацвей Дзмітрыевіч Ягутка|Мацвей Ягутка]] |align="left"|[[Мінск (баскетбольны клуб)|Мінск]], [[РЦАП-СДЮШАР (баскетбольны клуб)|РЦАП-СДЮШАР]] |29 |7,3 |} ==== Перадачы ==== {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ !№ !Гулец !Каманда !Гульні !{{Падказка|ПЗМ|Перадач за матч}} |- |1. |align="left"|{{Сцяг Беларусі}} [[Георгій Тадэвушавіч Каралёнак|Георгій Каралёнак]] |align="left"|[[Гомельскія рысі (баскетбольны клуб)|Гомельскія рысі]] |26 |5,3 |- |2. |align="left"|{{Сцяг Беларусі}} [[Уладзіслаў Русланавіч Мікульскі|Уладзіслаў Мікульскі]] |align="left"|[[Барысфен Магілёў|Барысфен]] |36 |5,3 |- |3. |align="left"|{{Сцяг Беларусі}} [[Дзмітрый Віталевіч Дрозд|Дзмітрый Дрозд]] |align="left"|[[РЦАП-СДЮШАР (баскетбольны клуб)|РЦАП-СДЮШАР]] |29 |4,8 |} ==== Блок-шоты ==== {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ !№ !Гулец !Каманда !Гульні !{{Падказка|БЗМ|Блок-шотаў за матч}} |- |1. |align="left"|{{Сцяг Беларусі}} [[Арцём Уладзіміравіч Жаброўскі|Арцём Жаброўскі]] |align="left"|[[РЦАП-СДЮШАР (баскетбольны клуб)|РЦАП-СДЮШАР]] |26 |1,7 |- |2. |align="left"|{{Сцяг Беларусі}} [[Мацвей Дзмітрыевіч Ягутка|Мацвей Ягутка]] |align="left"|[[Мінск (баскетбольны клуб)|Мінск]], [[РЦАП-СДЮШАР (баскетбольны клуб)|РЦАП-СДЮШАР]] |29 |1,3 |- |3. |align="left"|{{Сцяг Беларусі}} [[Канстанцін Сяргеевіч Паско|Канстанцін Паско]] |align="left"|[[Мінск (баскетбольны клуб)|Мінск]] |36 |0,8 |} ==== Іншае ==== {| class="wikitable" ! Катэгорыя || Гулец || Каманда || Гульні || Паказчык |- ! Перахопліванні | {{Сцяг Беларусі}} [[Даніла Анатолевіч Кісель|Даніла Кісель]] | [[Гродна-93]], [[Гродна-93-ГрДУ|Гродна-93 ГрДУ]] | style="text-align:center" | 30 | style="text-align:center" | 3,0 |- ! Страты | {{Сцяг Беларусі}} [[Уладзіслаў Паўлавіч Сатыраў|Уладзіслаў Сатыраў]] | [[РДВАР (баскетбольны клуб)|РДВАР]] | style="text-align:center" | 33 | style="text-align:center" | 5,2 |- ! Парушэнні на гульцу | {{Сцяг Беларусі}} [[Уладзіслаў Русланавіч Мікульскі|Уладзіслаў Мікульскі]] | [[Барысфен Магілёў|Барысфен]] | style="text-align:center" | 36 | style="text-align:center" | 4,5 |- ! Хвіліны | {{Сцяг Расіі}} [[Даніл Сяргеевіч Канішаў|Даніл Канішаў]] | [[Гомельскія рысі (баскетбольны клуб)|Гомельскія рысі]] | style="text-align:center" | 26 | style="text-align:center" | 31:42 |- ! % штрафных | {{Сцяг Беларусі}} [[Алег Яўгенавіч Салей|Алег Салей]] | [[РДВАР (баскетбольны клуб)|РДВАР]] | style="text-align:center" | 30 | style="text-align:center" | 85,1 |- ! % 2-ачковых | {{Сцяг Беларусі}} [[Мацвей Дзмітрыевіч Ягутка|Мацвей Ягутка]] | [[Мінск (баскетбольны клуб)|Мінск]], [[РЦАП-СДЮШАР (баскетбольны клуб)|РЦАП-СДЮШАР]] | style="text-align:center" | 29 | style="text-align:center" | 68,4 |- ! % 3-ачковых | {{Сцяг Беларусі}} [[Максім Паўлавіч Маскальчук|Максім Маскальчук]] | [[Мінск (баскетбольны клуб)|Мінск]] | style="text-align:center" | 37 | style="text-align:center" | 39,7 |} === Найлепшыя паказчыкі ў адной гульні === {| class="wikitable" ! Катэгорыя || Гулец || Каманда || Паказчык || Сапернік |- ! Каэфіцыент карыснасці | {{Сцяг ДР Конга}} [[Жывенсі Нгімбі]] | [[Гомельскія рысі (баскетбольны клуб)|Гомельскія рысі]] | style="text-align:center" | 48 | [[Рубон (баскетбольны клуб)|Рубон (маладзёжная)]] <small>(15 красавіка 2026)</small> |- ! Ачкі | {{Сцяг Беларусі}} [[Ягор Юр’евіч Камлач|Ягор Камлач]] | [[РЦАП-СДЮШАР (баскетбольны клуб)|РЦАП-СДЮШАР]] | style="text-align:center" | 40 | [[Рубон (баскетбольны клуб)|Рубон (маладзёжная)]] <small>(12 лістапада 2025)</small> |- ! Падборы | {{Сцяг Беларусі}} [[Дзяніс Міхайлавіч Бакшаеў|Дзяніс Бакшаеў]] | [[Гомельскія рысі (баскетбольны клуб)|Гомельскія рысі]] | style="text-align:center" | 23 | [[Барысфен Магілёў|Барысфен (маладзёжная)]] <small>(5 кастрычніка 2025)</small> |- ! Перадачы | {{Сцяг Беларусі}} [[Захар Аляксеевіч Ліндэраў|Захар Ліндэраў]] | [[Рубон (баскетбольны клуб)|Рубон (маладзёжная)]] | style="text-align:center" | 15 | [[Гомельскія рысі (баскетбольны клуб)|Гомельскія рысі]] <small>(26 кастрычніка 2025)</small> |- ! rowspan="3" | Перахопліванні | {{Сцяг Беларусі}} [[Даніла Анатолевіч Кісель|Даніла Кісель]] | [[Гродна-93-ГрДУ|Гродна-93 ГрДУ]] | rowspan="3" style="text-align:center" | 8 | [[Рубон (баскетбольны клуб)|Рубон (маладзёжная)]] <small>(6 сакавіка 2026)</small> |- | {{Сцяг Беларусі}} [[Аляксандр Аляксандравіч Сяржант|Аляксандр Сяржант]] | [[Гродна-93-ГрДУ|Гродна-93 ГрДУ]] | [[Рубон (баскетбольны клуб)|Рубон (маладзёжная)]] <small>(6 сакавіка 2026)</small> |- | {{Сцяг Беларусі}} [[Георгій Паўлавіч Фастаў|Георгій Фастаў]] | [[Гродна-93-ГрДУ|Гродна-93 ГрДУ]] | [[Барысфен Магілёў|Барысфен (маладзёжная)]] <small>(25 студзеня 2026)</small> |- ! Блок-шоты | {{Сцяг Беларусі}} [[Ілья Аляксандравіч Кустарнікаў|Ілья Кустарнікаў]] | [[Рубон (баскетбольны клуб)|Рубон (маладзёжная)]] | style="text-align:center" | 7 | [[Гомельскія рысі (баскетбольны клуб)|Гомельскія рысі]] <small>(26 кастрычніка 2025)</small> |} === Камандная статыстыка === {| class="wikitable" ! Катэгорыя || Каманда || Паказчык |- ! Каэфіцыент карыснасці | [[Гродна-93]] | style="text-align:center" | 106,7 |- ! Ачкі | [[Гродна-93]] | style="text-align:center" | 86,4 |- ! Падборы | [[Гомельскія рысі (баскетбольны клуб)|Гомельскія рысі]] | style="text-align:center" | 47,3 |- ! Перадачы | [[Гродна-93]] | style="text-align:center" | 26,6 |- ! Перахопліванні | [[Гродна-93-ГрДУ|Гродна-93 ГрДУ]] | style="text-align:center" | 14,5 |- ! Блок-шоты | [[РЦАП-СДЮШАР (баскетбольны клуб)|РЦАП-СДЮШАР]] | style="text-align:center" | 3,8 |- ! Страты | [[Гомельскія рысі (баскетбольны клуб)|Гомельскія рысі]] | style="text-align:center" | 25,3 |- ! % штрафных | [[Мінск (баскетбольны клуб)|Мінск]] | style="text-align:center" | 69,0 |- ! % 2-ачковых | [[Гродна-93]] | style="text-align:center" | 56,1 |- ! % 3-ачковых | [[Гродна-93-ГрДУ|Гродна-93 ГрДУ]] | style="text-align:center" | 31,6 |} == Гл. таксама == * [[Кубак Беларусі па баскетболе 2025]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == * [https://belarus.russiabasket.ru/competitions/details/50758?apiUrl=https%3a%2f%2forg.infobasket.su Сезон 2025—2026] {{Баскетбол у Беларусі}} [[Катэгорыя:Чэмпіянат Беларусі па баскетболе|2026]] [[Катэгорыя:2025 год у баскетболе]] [[Катэгорыя:2026 год у баскетболе]] [[Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2025 годзе]] [[Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2026 годзе]] a6u7mz6xccwp88rbbqn9duo787hys64